Interne markt. Van crisis naar kansen Burgers en bedrijven weer op weg naar welvaart DE EUROPESE UNIE IN HET KORT

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Interne markt. Van crisis naar kansen Burgers en bedrijven weer op weg naar welvaart DE EUROPESE UNIE IN HET KORT"

Transcriptie

1 DE EUROPESE UNIE IN HET KORT Interne markt Van crisis naar kansen Burgers en bedrijven weer op weg naar welvaart De interne markt moet beter functioneren. Dat is essentieel voor Europese groei. Michel Barnier, Europees commissaris voor Interne Markt en Diensten

2 INHOUD Waar hebben we een interne markt voor nodig?... 3 DE EUROPESE UNIE IN HET KORT Deze publicatie maakt deel uit van een reeks brochures waarin wordt uitgelegd wat de EU doet op verschillende beleidsterreinen, waarom de EU daar een rol speelt, en wat de resultaten zijn. Hoe beheert de EU de interne markt?... 5 Wat doet de EU? Wat zijn de volgende stappen? Lees meer...12 U kunt deze publicaties, voor zover beschikbaar, online vinden en downloaden: Hoe de EU werkt Europa 2020: Europa s groeistrategie De grondleggers van de EU Begroting Belastingen Buitenlands en veiligheidsbeleid Concurrentie Consumenten Cultuur en audiovisuele media De Economische en Monetaire Unie en de euro Digitale agenda Douane Energie Fraudebestrijding Grenzen en veiligheid Handel Humanitaire hulp en civiele bescherming Interne markt Justitie, burgerschap en grondrechten Klimaatbescherming Landbouw Migratie en asiel Milieu Ondernemingen Onderwijs, opleiding, jeugd en sport Onderzoek en innovatie Ontwikkeling en samenwerking Regionaal beleid Uitbreiding Vervoer Visserij en maritieme zaken Voedselveiligheid Volksgezondheid Werkgelegenheid en sociale zaken De Europese Unie in het kort: Interne markt Europese Commissie Directoraat generaal Communicatie Publicaties 1049 Brussel BELGIË Tekst voltooid in augustus 2013 Foto s op de omslag en bladzijde 2: istockphoto.com/ melhi blz ,7 cm ISBN doi: /81289 Luxemburg: Bureau voor publicaties van de Europese Unie, 2014 Europese Unie 2014 Reproductie toegestaan. Voor gebruik of reproductie van de foto s dient u toestemming te vragen aan de houders van het auteursrecht van de individuele foto s.

3 I N T E R N E M A R K T 3 Waar hebben we een interne markt voor nodig? Dankzij de Europese interne markt, ook de gemeenschappelijke markt genoemd, kunnen mensen en bedrijven vrij reizen en zakendoen in alle 28 EU landen. In de praktijk heeft iedereen daardoor het recht om voor werk, studie of pensioen in een ander EU land te gaan wonen. Bovendien krijgt de consument een ruimere keuze tegen scherpere prijzen, kan hij in eigen land, in het buitenland en online veiliger shoppen, en kunnen kleine en grote bedrijven makkelijker en goedkoper over de grens zakendoen en wereldwijd concurreren. Een interne markt die blijft groeien In zijn twintigjarige bestaan is de interne markt gegroeid van 345 miljoen consumenten in 1992 tot meer dan 500 miljoen nu. De handel tussen EU landen is ook toegenomen. In 1992 ging het om een bedrag van 800 miljard, in 2011 was dat al miljard. In dezelfde periode is de handel tussen de EU en de rest van de wereld verdrievoudigd, van 500 miljard in 1992 tot miljard in De vier vrijheden De hoekstenen van de interne markt zijn het vrij verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal, samen bekend als de vier vrijheden, vastgelegd in het Verdrag betreffende de Europese Unie. Volgens dat Verdrag mogen de EU instellingen ook wetten aannemen (in de vorm van verordeningen, richtlijnen en besluiten) die voorrang hebben op nationale wetgeving en bindend zijn voor nationale overheden. De Europese Commissie speelt een belangrijke rol bij wetsvoorstellen, maar ze handhaaft ook de EU Verdragen en zorgt ervoor dat iedereen in de EU particulieren, nationale overheden en andere EU instellingen de EU wetgeving correct toepast. Een gemeenschappelijke munt om de interne markt te stimuleren Een markt werkt beter als iedereen hetzelfde geld gebruikt. De eerste stap in de richting van een gemeenschappelijke munt was de invoering van de girale euro op 1 januari Precies drie jaar later kwamen de eurobiljetten en -munten in omloop. Vandaag wordt de euro gebruikt door consumenten en bedrijven in 17 lidstaten, die samen de eurozone vormen. De euro bleek stand te houden tijdens de schuldencrisis en behield zijn koopkracht, terwijl de EE landen met hoge schulden te hulp moest schieten. De euro wordt ook op grote schaal gebruikt bij internationale betalingen en is een van de grootste valuta s ter wereld, naast de Amerikaanse dollar en de Japanse yen. Begin 2014 is Letland het 18e land dat de euro invoert. De interne markt vandaag: feiten en cijfers Grootste bbp van alle economieën in de wereld 500 miljoen consumenten, 20 miljoen kleine en middelgrote ondernemingen 28 landen Symbool van de Europese integratie Grootste importeur en exporteur van levensmiddelen en diervoeders ter wereld 7 % van de wereldbevolking 20 % van de import en export wereldwijd Op de Europese interne markt hebt u als consument een ruimere keuze en lagere prijzen, of u nu iets koopt in eigen land, in het buitenland of online. istockphoto/sturti

4 D E E U R O P E S E U N I E I N H E T K O R T 4 Een evoluerend beleid De Europese Akte van 1987 was de eerste grote herziening van het Verdrag van Rome uit de jaren vijftig, en leidde uiteindelijk tot de Europese Unie. Het belangrijkste doel was de Europese integratie en de al bestaande gemeenschappelijke markt een nieuwe impuls te geven. De Akte wijzigde de regels voor de werking van de Europese instellingen en gaf hun extra bevoegdheden. De EU leiders hebben daarop een plan uitgetekend met een tijdschema en nieuwe regels om de interne markt te voltooien. Dat lukte en op 1 januari 1993 was de interne markt een feit voor de toenmalige twaalf lidstaten. Vandaag bestaat die markt uit 28 landen. Dankzij akkoorden met IJsland, Liechtenstein en Noorwegen gelden de meeste regels van de interne markt ook daar (de Europese Economische Ruimte), behalve op het gebied van visserij en landbouw. Binnen de EU kunt u nu al in 22 landen, het zogenoemde Schengengebied, zonder paspoort en zonder grenscontroles rondreizen. Maar de interne markt heeft zijn volle potentieel nog lang niet bereikt. Met de huidige crisis is het meer dan ooit nodig om de tekortkomingen van die markt aan te pakken, in het belang van burgers en bedrijven. Dat kan door meer regulering en toezicht, vooral in de banksector. Ook sociaaleconomische factoren spelen een belangrijke rol. Door de vergrijzing is financiële zekerheid steeds belangrijker en het toenemend internetgebruik onder alle leeftijden zorgt voor meer onlinetransacties. Al die zaken vergen passende wetgeving. Ook de toegenomen integratie van de financiële markten en de snelle opkomst van onlinebankieren en elektronische transacties vragen om strengere regels en meer toezicht op EU niveau. De stem van het volk Volgens een Eurobarometerenquête uit 2011 is de Europese burger over het algemeen tevreden dat de interne markt een ruimere keuze, meer banen en eerlijker concurrentie oplevert. Anderzijds vinden velen dat de interne markt alleen grote bedrijven ten goede komt, terwijl de arbeidsomstandigheden verslechteren en kansarmen en zwakkeren aan hun lot worden overgelaten. Uit de enquête blijkt ook dat de interne markt nog lang niet af is en dat meer dan een derde van alle Europeanen (35 %) niet weet wat de voordelen zijn. Als de crisis voorbij is De economische en financiële crisis heeft de EU hard getroffen, met al zes opeenvolgende kwartalen van economische krimp en het gigantische aantal van 19 miljoen werklozen. Al zijn niet alle EU landen even zwaar getroffen, vijf landen hebben noodhulp moeten vragen en tal van andere landen hebben structurele problemen ontdekt. Daarnaast zijn de overheidsfinanciën in de problemen en is de bevolking het vertrouwen in de banksector kwijt. Maar we moeten vooruitdenken. De EU kan sterker uit de crisis komen door het economisch beleid beter te coördineren, de interne markt vlotter te laten werken en de financiële sector centraal toezicht en één stel regels op te leggen. De voltooiing van de interne markt en het herstel van het vertrouwen daarin is belangrijk om de EU weer op het pad naar economische groei te krijgen. De euro als de munteenheid van consumenten en bedrijven in 17, en binnenkort 18 EU landen, de zogenoemde eurozone. istockphoto/claudio Arnese

5 I N T E R N E M A R K T 5 Hoe beheert de EU de interne markt? De Europese Commissie heeft verschillende instrumenten om te zorgen voor een goed functionerende interne markt voor iedereen. De afgelopen twintig jaar zijn er op dat gebied twee belangrijke ontwikkelingen geweest. Twintig jaar geleden werden problemen vooral opgelost door nieuwe wetgeving of gerechtelijke stappen tegen EU landen. Nu overleggen de Commissie, EU landen, burgers en ondernemingen over het functioneren van de interne markt in de praktijk. Verder kan de Commissie dankzij IT en internet gemakkelijker en vlotter feedback verzamelen van al wie betrokken is bij nieuwe regels en voorschriften. Als er nieuwe wetgeving komt, controleren de autoriteiten hoe die wordt uitgevoerd en toegepast. Nationale autoriteiten kunnen dat alleen efficiënt doen als ze over de grenzen heen met elkaar verbonden zijn en eventuele problemen samen kunnen aanpakken. In elke fase van de cyclus wordt feedback verzameld en geëvalueerd zodat beleidsmakers kunnen besluiten of wetgeving moet worden uitgebreid, aangepast of ingetrokken. Raadpleging van het publiek Voordat ze haar beleid uitstippelt, gaat de Commissie vaak te rade bij het publiek, bedrijven, bedrijfsverenigingen, vakbonden en anderen via zogenoemde open raadplegingen, doorgaans online. Iedereen kan daarbij zijn ervaringen en suggesties op papier zetten. De Commissie houdt daarmee rekening bij haar wetsvoorstellen en zorgt er vervolgens voor dat die correct worden uitgevoerd en gehandhaafd in de hele EU. Worden de EU regels toegepast? Kijk op het scorebord! EU regels kunnen pas worden toegepast als ze worden omgezet in nationale wetgeving. Sinds 1998 houdt de Commissie op het scorebord van de interne markt bij in hoeverre de lidstaten de internemarktregels omzetten en toepassen. Dat onlinerapportagesysteem laat zien welke landen goed en slecht presteren. Dat gebeurt in grafieken met verkeerslichten groen voor boven het gemiddelde, geel voor gemiddeld en rood voor onder het gemiddelde, d.w.z. landen die hun inspanningen moeten opvoeren. Ondanks de huidige economische onrust blijven de EU landen bijna alle EU regels toepassen: slechts 0,6 % van alle internemarktrichtlijnen wordt niet op tijd in nationale wetgeving omgezet. Juridische stappen bij inbreuken Alle lidstaten zijn verantwoordelijk voor de correcte en tijdige omzetting van EU wetgeving en het is aan de Commissie om te garanderen dat zij dat doen. Als een lidstaat zijn verplichtingen niet nakomt, is de Commissie dus bevoegd om een einde te maken aan die inbreuk en in laatste instantie de zaak aanhangig te maken bij het Hof van Justitie van de Europese Unie in Luxemburg. Zo n inbreukprocedure telt verscheidene formele stappen en begint vaak met een onderzoek door de Commissie naar aanleiding van een klacht. Ook kan de Commissie op eigen initiatief een onderzoek starten wanneer zij meent dat er een probleem is. Als overleg tussen de Commissie en nationale instanties het probleem niet oplost, kan het Hof van Justitie om een arrest worden gevraagd over de vraag of er al dan niet sprake is van een inbreuk. Maar het Hof kan nationale maatregelen, ook al zijn ze strijdig met het EU recht, niet intrekken, en het kan de lidstaat ook niet verplichten om schadevergoeding te betalen aan personen die daar schade door ondervinden. De betrokken lidstaat moet dus zelf de nodige maatregelen nemen. Blijft een land in gebreke, dan kan de Commissie opnieuw naar het Hof met het verzoek om een dwangsom tot de overtreding wordt beëindigd en/of een vast bedrag ineens als sanctie voor de lidstaat. Dergelijke arresten scheppen vaak duidelijkheid over de interpretatie van bestaande wetgeving. Zo heeft het Hof zich al herhaaldelijk uitgesproken tegen het speciale gouden aandeel -stemrecht bij particuliere bedrijven omdat zo n voorrecht het vrije verkeer van kapitaal belemmert. Mededingingsbeleid voor de consument Het EU mededingingsbeleid is ook belangrijk voor de interne markt omdat het garandeert dat

6 D E E U R O P E S E U N I E I N H E T K O R T 6 bedrijven eerlijk met elkaar concurreren. Dat geeft de consumenten een ruimere keuze, lagere prijzen en een betere kwaliteit. Bij tal van mededingingszaken heeft het ingrijpen van de Commissie geleid tot rechtstreekse voordelen voor de consument, overal in de EU. Een voorbeeld is de telecomsector, waar telefoonmaatschappijen veel te veel aanrekenden voor mobiele gesprekken met een ander netwerk (tot tien keer meer dan voor een vaste lijn). In 2009 gelastte de Commissie de Europese telecomregulatoren te garanderen dat alleen de reële kosten worden aangerekend. De Commissie heeft enkele bedrijven voor hun concurrentiebeperkende praktijken beboet en dat heeft geleid tot lagere tarieven en transparante prijzen in de hele EU. Lees voor meer informatie over het mededingingsbeleid van de EU de speciale brochure daarover in deze reeks. Zeg het voort Hoe vertel je burgers en bedrijven over hun rechten en de mogelijkheden die de interne markt hun biedt? Dat is een van de belangrijkste taken van de Europese Commissie. Via internet kun je mensen snel en efficiënt Op zoek naar een baan? Waarom probeert u het niet in het buitenland? Dankzij de EU heeft iedere EU burger het recht om in een ander land van de EU te gaan werken of studeren. istockphoto/wdstock informeren en in alle talen van de EU de laatste ontwikkelingen bekendmaken. Uw Europa is een gebruiksvriendelijke praktische portaalsite met informatie voor EU burgers en bedrijven, van reisdocumenten en passagiersrechten tot het openen van een bankrekening en het regelen van een onvoorziene medische behandeling in een ander EU land. Bedrijven krijgen er ook uitleg over belastingen en bankrekeningen of het aanvragen van krediet of risicokapitaal met steun van de EU. Een helpende hand Maar de EU doet meer dan alleen informatie verspreiden onder burgers en bedrijven. Via allerlei kanalen geeft de EU praktische hulp om het beste te halen uit de interne markt en concrete problemen op te lossen. Iedere burger die in een ander EU land, IJsland of Noorwegen goederen of diensten koopt, kan voor advies contact opnemen met een van de European Consumer Centres. Die centra geven gratis praktische tips om geld te besparen en problemen te vermijden. Zij geven ook deskundige hulp aan consumenten die een klacht willen indienen, en beginnen altijd met een poging tot minnelijke schikking. In 2006 ging het samenwerkingsnetwerk voor consumentenbescherming van start. Dat netwerk verbindt de nationale instanties uit alle EU landen. Door informatie uit te wisselen, kunnen zij elkaar helpen, bijvoorbeeld in de strijd tegen internationale handelspraktijken die de consumentenrechten schaden. Sinds de start heeft het netwerk meer dan verzoeken om wederzijdse bijstand en ruim 200 waarschuwingen afgehandeld. Solvit is een netwerk dat burgers en bedrijven helpt aan een snelle en praktische oplossing voor problemen die ontstaan als de overheid de EU regels niet goed toepast. Veel problemen houden verband met de erkenning van beroepskwalificaties, de toegang tot onderwijs, verblijfsvergunningen en sociale zekerheid. Ook dienstverleners met klanten in andere EU landen kunnen informatie krijgen over de nodige procedures en voorwaarden bij het zogenoemde EU dienstenloket het startpunt om in eigen land of in een ander EU land online informatie te krijgen. Tot slot kunnen ondernemers via het Enterprise Europe Network, waarbij rond de 600 organisaties in 50 landen zijn aangesloten, ook gratis deskundig advies krijgen over allerlei onderwerpen, zoals de Europese internemarktwetgeving, octrooien en belastingen.

7 I N T E R N E M A R K T 7 Wat doet de EU? De voltooiing van de interne markt is een prioriteit voor de Europese Commissie, onder andere om een nieuwe impuls te geven aan de Europese economie na de crisis. Dat is ook de beweegreden achter de twee akten voor de interne markt met maatregelen om de economie te stimuleren en banen te scheppen. Prioriteiten voor nieuwe groei In april 2011 keurde de Europese Commissie de eerste Akte voor de interne markt goed: twaalf projecten om een nieuwe impuls te geven aan de Europese economie en het pad te effenen voor meer groei, concurrentievermogen en sociale vooruitgang. De Commissie maakte de selectie na vier maanden van openbare debatten met 850 bijdragen en adviezen en conclusies van andere EU instellingen. Na elke maatregel volgden snel concrete voorstellen voor nieuwe wetgeving of regels om het dagelijks leven van burgers, consumenten, werknemers en bedrijven, met name kleine bedrijven, te verbeteren. Een van de doelstellingen was een vlottere toegang tot financiering voor startende ondernemers. Vaak missen die immers de nodige middelen om personeel in dienst te nemen, nieuwe producten te lanceren of hun infrastructuur uit te bouwen, en dat is slecht voor hun concurrentievermogen. Daarom zijn er op voorstel van de Commissie sinds juli 2013 nieuwe gemeenschappelijke regels waardoor risicokapitaalfondsen meer kapitaal kunnen aantrekken en kunnen groeien, wat weer gunstig is voor de groeikansen van ondernemers. Een andere prioriteit van de eerste Akte voor de interne markt was het vrij verkeer van werknemers. Er blijven immers veel vacatures voor hooggekwalificeerd personeel onbezet. De Commissie kwam met het voorstel om een Europese beroepskaart in te voeren, waardoor diploma s makkelijker en sneller kunnen worden erkend in de hele EU. istockphoto/monkey Business Images Europese bedrijven kunnen beter concurreren doordat ze hun producten op de hele interne markt kunnen verkopen. De vaart erin houden In oktober 2012 kwam de Europese Commissie opnieuw met twaalf voorstellen in het kader van de Akte voor de interne markt II. Het ging om vier soorten maatregelen voor groei: geïntegreerde netwerken, internationale mobiliteit van burgers en ondernemingen, de digitale economie, en acties om de cohesie en het consumentenvoordeel te versterken. We moeten onze grootste troef, de interne markt, benutten om onze socialemarkteconomie weer concurrerend en welvarend te maken, aldus commissaris Barnier bij de aankondiging van het initiatief. De Commissie heeft vervolgens op elk gebied concrete voorstellen gedaan. In maart 2013 kwam ze met nieuwe regels om de kosten voor het uitrollen van hogesnelheidsinternet met 30 % te verminderen. Die regels zijn gebaseerd op de goede ervaringen die zijn opgedaan in Duitsland, Spanje, Frankrijk, Italië, Litouwen, Nederland, Polen, Portugal, Slovenië, Zweden en het Verenigd Koninkrijk. Hoe dat in de praktijk

8 D E E U R O P E S E U N I E I N H E T K O R T 8 moet worden georganiseerd, laat de EU echter aan de lidstaten over. Om het consumentenvertrouwen te stimuleren, heeft de Commissie in februari 2013 voorstellen gedaan over nieuwe veiligheidsvoorschriften voor alle consumentenproducten en meer markttoezicht voor non foodproducten, vooral voor import van buiten de EU. Ze wil schadelijke producten weren en de traceerbaarheid verbeteren, zodat gevaarlijke producten snel opgespoord en van de markt gehaald kunnen worden. Als het Europees Parlement en de Raad het daarmee eens zijn, zullen de nieuwe regels worden gehandhaafd door nationale toezichthouders. Die instanties moeten nauwer samenwerken om de veiligheid van producten te controleren, vooral aan de buitengrenzen van de EU. Een gemeenschappelijke markt voor consumenten De interne markt is gunstig voor de 500 miljoen consumenten in de EU, die hun goederen of diensten nu overal in de EU kunnen kopen onder dezelfde contractuele en andere voorwaarden. Met iedere keuze die zij maken, versterken ze de interne markt en stimuleren ze de concurrentie, innovatie en groei. Internet Voor veel mensen is internet iets vanzelfsprekends geworden, maar de netwerken en diensten die de afgelopen twintig jaar zijn ontstaan, hebben veel te danken aan het actieve en flexibele internetbeleid van de Europese Unie. De nieuwste gadgets of kleren kunt u nu net zo makkelijk in een ander Europees land kopen en aan huis laten leveren. Alle bedrijven in de EU kunnen zonder problemen met elkaar samenwerken, in welke uithoek van Europa ze zich ook bevinden. Voor de klant betekent dat een betere dienstverlening en een ruimere keuze. Tegenwoordig hebt u als klant ook meer invloed op die dienstverlening. U kunt immers rechtstreeks mailen naar een bedrijf of een recensie online zetten. Toch is het internet niet alleen goed voor shopaholics, maar ook voor cultuurliefhebbers. Dankzij het internemarktbeleid van de EU heeft iedereen nu toegang tot digitale versies van Europese literatuur, films, schilderijen en artistieke creaties via het cultuurportaal europeana.eu. Meer concurrentie op de energiemarkt Dankzij de nieuwe internemarktwetgeving van de afgelopen vijftien jaar en toegenomen concurrentie zijn de nationale staatsmonopolies verdrongen en hebben leveranciers uit het buitenland hun intrede gedaan. Particulieren en bedrijven zijn daardoor nu vrij om hun eigen leverancier te kiezen. Meer internationale energiehandel helpt ook om tekorten en stroomonderbrekingen te voorkomen. Tal van Europese energiebedrijven zijn nu ook in meer dan een EU land actief, wat zorgt voor meer concurrentie tussen dienstverleners. istockphoto/squaredpixels Dankzij de internemarktwetgeving kunnen gezinnen en bedrijven nu zelf hun energieleverancier kiezen.

9 I N T E R N E M A R K T 9 EU De veiligheids- en milieuvoorschriften uit de EU wetgeving gelden in de hele EU. Studeren en werken in het buitenland Tegenwoordig worden de meeste diploma s en beroepskwalificaties uit een EU land in de andere landen erkend. En dankzij EU programma s zoals Erasmus en Leonardo kunnen ieder jaar honderdduizenden Europeanen voor een studie of opleiding naar het buitenland. Dat is niet alleen interessant voor die studenten zelf, het is ook goed voor de economie. Volgens een Eurobarometerenquête vindt 56 % van de ondervraagden het vrije verkeer van personen het meest positieve resultaat van de Europese eenwording. De meerderheid vindt dat ook gunstig voor de economie. Voordelen voor Europese bedrijven Elke onderneming in de EU heeft toegang tot 28 nationale markten en 500 miljoen potentiële klanten. Dat levert de grotere bedrijven schaalvoordelen op, en de kleine en middelgrote nieuwe markten. Dat midden- en kleinbedrijf is erg belangrijk voor de Europese economie, want het zorgt voor 85 % van alle nieuwe banen in de EU. Zij zijn ook de meest innoverende bedrijven, en innovatie is essentieel om uit de crisis te raken. De voordelen van de interne markt helpen bedrijven ook buiten de EU te concurreren. Op verschillende manieren maakt de EU het met haar internemarktbeleid makkelijker om zaken te doen in Europa. Zo is er wederzijdse erkenning waardoor nationale technische voorschriften de vrije handel in goederen in de EU niet meer belemmeren. Daardoor mag namelijk ieder product dat in een EU land wordt gemaakt en daar aan de voorschriften voldoet, ook in alle andere EU landen worden verkocht. Geschat wordt dat de internemarktwetgeving de bureaucratie voor bedrijven in de EU met 25 % heeft verminderd sinds Duurzame en veilige industrie De Europese richtlijnen hebben niet alleen gezorgd voor het vrij verkeer van goederen, maar ook voor uniforme veiligheids- en milieueisen voor producten die in de hele EU gelden. Ze bevorderen zo het vrije verkeer van producten, maar bieden ook enorme voordelen voor de Europese burgers. Producten zijn veel veiliger geworden. Ziet u als consument een product met een CE markering, dan garandeert de fabrikant dat het product beantwoordt aan alle toepasselijke richtlijnen, en mag het in de hele EU worden verkocht. Dat is goed voor ondernemingen die over de grens willen verkopen, en voor de consumenten die er zeker van kunnen zijn dat wat zij kopen, veilig is en aan de normen voldoet. Innovatie beschermen Om een echte interne markt te creëren, moeten beperkingen van het vrije verkeer en concurrentieverstorende praktijken worden weggewerkt of tot een minimum beperkt, en moet er een gunstig klimaat worden geschapen voor innovatie en investeringen. In dat verband is de bescherming van intellectuele eigendom van essentieel belang. Om zakendoen in andere EU landen makkelijker en goedkoper te maken, is in 1993 het Gemeenschapsmerk ingevoerd. In de praktijk betekent dat dat bedrijven

10 D E E U R O P E S E U N I E I N H E T K O R T 10 minder hoeven te betalen om een handelsmerk te deponeren. Via internet kan dat zelfs extra goedkoop. Binnenkort kunnen bedrijven ook één octrooi aanvragen dat in 25 lidstaten van de EU geldig is. Aparte octrooiaanvragen per land zijn dan niet meer nodig. Dat scheelt enorm in de kosten en de administratieve rompslomp, vooral voor kleinere bedrijven. Financiële diensten: betere regels en meer toezicht De financiële crisis heeft aangetoond dat er behoefte is aan betere regelgeving, transparantie en toezicht op alle financiële actoren, producten en markten, overal in de EU. Banken werken steeds internationaler, wat ook strookt met de doelstellingen van de interne markt en het vrij verkeer van kapitaal. Dat maakt banken wel efficiënter, maar regulering en toezicht gebeuren nog steeds grotendeels op nationaal niveau. ROAMING WORDT STEEDS GOEDKOPER Mobiel surfen in het buitenland (per MB) Vanuit het buitenland bellen (per minuut) Een sms sturen in het buitenland istockphoto/tan Wei Ming Het herstel van het vertrouwen in de financiële sector is een van de drijvende krachten achter de geplande bankenunie, met één rulebook voor alle banken in de eurozone. Toch is er al veel bereikt. Vanaf 1 januari 2014 moeten alle banken in de eurozone meer en hoogwaardiger kapitaal aanhouden, zoals bepaald in de herziene EU richtlijn kapitaalvereisten. Dat nieuwe kader maakt banken in de EU veerkrachtiger om risico s beter te beheren en eventuele verliezen te absorberen. Het pakket legt ook nieuwe beperkingen op voor bonussen aan managers. Verder gelden er, met de nieuwe verordening over de infrastructuur van de Europese markten, sinds augustus 2013 nieuwe technische normen voor derivaten die worden verhandeld buiten de gereglementeerde markten om. Bovendien zijn er plannen om de regels voor makelaars en beleggingsadviseurs uit te breiden en consumenten beter te beschermen door bankrekeningen toegankelijker en transparanter te maken. In eurocenten, exclusief btw Regulering kan natuurlijk niet zonder gedegen toezicht op Europees niveau om grensoverschrijdende risico s en kwesties aan te pakken. Daarom zijn drie Europese organen opgericht die sinds 2011 operationeel zijn: de Europese Bankautoriteit (EBA), de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen (Eiopa) en de Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA). Ook is een Europees Comité voor systeemrisico s opgericht om risico s op te sporen die de hele financiële sector bedreigen, en om de financiële stabiliteit te beschermen Het eurotarief is de maximumprijs volgens de EU wetgeving. Het geldt sinds 2009 en voor surfen sinds Dankzij de EU zijn de prijzen sinds 2007 met meer dan 80 % gedaald.

11 I N T E R N E M A R K T 11 Het vertrouwen in de banken herstellen De schuldencrisis in de eurozone heeft duidelijk gemaakt dat de vicieuze cirkel tussen banken en de schatkisten van de nationale regeringen moet worden doorbroken. Als landen hun schuld laten oplopen en hun kredietwaardigheid verliezen, dan treft dat vooral de banken, die in het algemeen het leeuwendeel van die schuld dragen. En omgekeerd moeten landen met geld over de brug komen als banken in slechte papieren komen te zitten. Om dat een halt toe te roepen en de burger weer vertrouwen in de banken te geven, zijn gemeenschappelijke regels niet genoeg. Vooral landen met een gemeenschappelijke munt hebben meer en beter geïntegreerd financieel toezicht nodig. Daarom hebben de EU leiders zich in juni 2012 uitgesproken voor een bankenunie met één rulebook voor alle banken in de eurozone. Dat idee is in november 2012 verder uitgewerkt in de blauwdruk van de Commissie voor de Economische en Monetaire Unie. Vanaf eind 2014 komen alle banken en andere kredietverstrekkers in de eurozone onder toezicht van de Europese Centrale Bank in wat het gemeenschappelijk toezichtmechanisme heet. EU landen buiten de eurozone mogen ook meedoen. Volgens het voorstel van de Commissie van juli 2013 komt er bovendien een gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme om de kosten van faillissementen in de financiële sector zo veel mogelijk te beperken, zowel voor de belastingbetaler als voor de totale economie. Sinds augustus 2013 gelden ook striktere EU regels voor staatssteun. Kredietverleners die kapitaal tekortkomen, moeten eerst aankloppen bij investeerders voordat zij de overheid om steun vragen. Om banken in nood te helpen, zal een nieuw Europees fonds worden opgericht dat de sector zelf moet financieren. Als aandeelhouders en kredietverstrekkers niet meer genoeg geld op tafel kunnen leggen, en als het nieuwe noodfonds nog niet voldoende in kas heeft, kan een bank bij wijze van uitzondering rechtstreeks worden geherkapitaliseerd. De bank krijgt dan nieuw kapitaal aangeboden als onderdeel van een reddingsplan om een faillissement te voorkomen. Dat kan dankzij het permanente Europese beschermingsmechanisme, het Europees stabiliteitsmechanisme, en de nationale regeringen hoeven dus niet te hulp te schieten. Een veilige, verantwoorde, consumentvriendelijke en groeibevorderende financiële sector in Europa blijft een prioriteit. Daarom zitten er nog verscheidene belangrijke voorstellen in de pijplijn, zoals een structurele hervorming van het bankwezen en herziene regels voor bedrijfspensioenfondsen en innovatieve betalingsdiensten met betaalkaarten, internetbankieren en mobiele betalingen. Hoewel de hervormingen nog moeten worden uitgewerkt, zijn de Europese leiders zeker bereid om een nieuw tijdperk in te luiden van robuuste economische groei, verankerd in een sterke en betrouwbare financiële sector. istockphoto/justin Horrocks Stabiele banken zijn belangrijk, vooral als u een huis koopt.

12 D E E U R O P E S E U N I E I N H E T K O R T Wat zijn de volgende stappen? 12 NA NL-C Ondanks alles wat er al bereikt is, vertoont de Europese interne markt nog heel wat tekorten, vooral op het gebied van dienstverlening en energie. Die kunnen alleen op EU niveau worden aangepakt, zodat consumenten en bedrijven het maximum uit de interne markt kunnen halen. istockphoto/peepo De komende jaren wil de Commissie ook bijdragen aan de ontwikkeling van sociale ondernemingen in Europa bedrijven die door hun sociale, maatschappelijke en milieudoelstellingen het gemeenschappelijk belang dienen en niet in de eerste plaats streven naar winst en de sociale economie in het algemeen. De EU kan ook een rol spelen door crowdfunding aan te moedigen als financieringsoptie voor kleine bedrijven en starters. In juni 2013 organiseerde de Commissie daarover een eerste workshop. Naar aanleiding daarvan wordt onderzocht welke beleidsinitiatieven er mogelijk zijn. Europa heeft nieuwe bedrijven nodig. Lees meer XX Een overzicht van het internemarktbeleid van de EU vindt u op de website van de Commissie: XX Bekijk ook de lijst van openbare raadplegingen: XX Informatie over de EU wetgeving en voorstellen voor financiële diensten en kapitaalmarkten: XX Uw Europa, de portaalsite voor burgers en bedrijven: XX De gids van het Enterprise Europe Network met diensten voor het midden- en kleinbedrijf en testimonials van de ondernemers: XX Vragen over de Europese Unie? Europe Direct kan u helpen: ISBN doi: /81289

MODULE II. Wat heb jij aan de Europese Unie?

MODULE II. Wat heb jij aan de Europese Unie? MODULE II Wat heb jij aan de Europese Unie? In de Europese Unie ben je als consument goed beschermd. Producten moeten aan allerlei veiligheidsvoorschriften voldoen, reclame mag niet misleidend zijn en

Nadere informatie

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 DEEL 3.4 DE EURO Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 3.4. DE EURO DOEL - De leerlingen/cursisten ontdekken de voordelen van het gebruik van de eenheidsmunt: wisselen van geld is niet meer nodig, je spaart

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank

Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank Ontstaan van de EU Opdrachtenblad Schooltv-beeldbank GROEP / KLAS.. Naam: Ga www.schooltv.ntr.nl Zoek op trefwoord: EU Bekijk de clip Het ontstaan van de EU en maak de volgende vragen. Gebruik de pauzeknop

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Roaming-prijzen: naar huis bellen wordt opnieuw goedkoper - maar internationaal sms en (nog) niet

Roaming-prijzen: naar huis bellen wordt opnieuw goedkoper - maar internationaal sms en (nog) niet IP/08/1276 Brussel, 28 augustus 2008 Roaming-prijzen: naar huis bellen wordt opnieuw goedkoper - maar internationaal sms en (nog) niet Op 30 augustus wordt bellen op reis in de EU goedkoper. Het prijsplafond

Nadere informatie

Wie zijn wij? Waar staan wij voor? Onze mensen

Wie zijn wij? Waar staan wij voor? Onze mensen Prioriteiten 2014-2019 Wie zijn wij? Wij zijn de grootste politieke familie in Europa, gedreven door een centrumrechtse politieke visie. Wij vormen de Fractie van de Europese Volkspartij (christendemocraten)

Nadere informatie

Wie zijn wij? Waar staan wij voor? Onze mensen

Wie zijn wij? Waar staan wij voor? Onze mensen Resultaten 2009-2014 Wie zijn wij? Wij zijn de grootste politieke familie in Europa, gedreven door een centrumrechtse politieke visie. Wij vormen de Fractie van de Europese Volkspartij (christendemocraten)

Nadere informatie

Handelsmerken 0 - DEELNAME

Handelsmerken 0 - DEELNAME Handelsmerken 29/10/2008-31/12/2008 391 antwoorden 0 - DEELNAME Land DE - Duitsland 72 (18.4%) PL - Polen 48 (12.3%) NL - Nederland 31 (7.9%) UK - Verenigd Koninkrijk 23 (5.9%) DA - Denemarken 22 (5.6%)

Nadere informatie

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN?

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? 2/09/2008-22/10/2008 Er zijn 329 antwoorden op 329 die voldoen aan uw criteria DEELNAME Land DE - Duitsland 55 (16.7%) PL - Polen 41 (12.5%) DK - Denemarken 20

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 NIVEAU: EXAMEN: HAVO 2001-II De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz)

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Lees ter voorbereiding de volgende teksten en bekijk de vragen en antwoorden van de quiz. De juiste antwoorden zijn vetgedrukt. Wat wil en doet

Nadere informatie

Gecoördineerde handhavingsmaatregelen voor betere naleving consumentenrechten op reiswebsites

Gecoördineerde handhavingsmaatregelen voor betere naleving consumentenrechten op reiswebsites #sweep2013 Gecoördineerde handhavingsmaatregelen voor betere naleving consumentenrechten op reiswebsites Brussel, 14 april 2014 In 2013 bleek uit een gezamenlijke, door de Europese Commissie gecoördineerde

Nadere informatie

Docentenvel Opdracht 10 (het paspoortenspel)

Docentenvel Opdracht 10 (het paspoortenspel) Docentenvel Opdracht 10 (het paspoortenspel) Als voorbereiding op de opdracht kunt u onderstaande tekst lezen. Wat heb jij aan Europa Europa een ver van je bed show? Nee hoor. Je eten, je kleding, de prijs

Nadere informatie

Commissie economische en monetaire zaken ONTWERPVERSLAG. over betere toegang tot financiering voor kmo's (2012/2134(INI))

Commissie economische en monetaire zaken ONTWERPVERSLAG. over betere toegang tot financiering voor kmo's (2012/2134(INI)) EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie economische en monetaire zaken 2012/2134(INI) 19.9.2012 ONTWERPVERSLAG over betere toegang tot financiering voor kmo's (2012/2134(INI)) Commissie economische en monetaire

Nadere informatie

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2008) 1995.

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2008) 1995. RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 12 juni 2008 (13.06) (OR. fr) Interinstitutioneel dossier: 2008/0110 (COD) 10637/08 ADD 2 AGRILEG 104 CODEC 769 INGEKOMEN DOCUMENT van: de heer Jordi AYET PUIGARNAU,

Nadere informatie

Beknopte gids over de euro

Beknopte gids over de euro Beknopte gids over de euro Economische en Financiële Zaken Over de euro De euro bestaat sinds 1999. Hij verscheen aanvankelijk alleen op loonstrookjes, rekeningen en facturen. Op 1 januari 2002 kwamen

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG!

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! I.I De geboorte van de Europese Unie Zoals jullie waarschijnlijk wel weten zijn er de vorige eeuwen veel oorlogen in Europa geweest. Vooral de Eerste en de Tweede Wereldoorlog

Nadere informatie

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Europa in crisis George Gelauff Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Opzet Baten en kosten van Europa Banken en overheden Muntunie en schulden Conclusie 2 Europa in crisis Europa veruit

Nadere informatie

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo DE EUROPESE STRUCTUUR- EN INVESTERINGSFONDSEN (ESI-FONDSEN) EN HET EUROPEES FONDS VOOR STRATEGISCHE INVESTERINGEN (EFSI) HET VERZEKEREN VAN COÖRDINATIE, SYNERGIEËN

Nadere informatie

Uw wegwijzer bij personeelswerving in Europa

Uw wegwijzer bij personeelswerving in Europa Uw wegwijzer bij personeelswerving in Europa Werkgelegenheid & Europees Sociaal Fonds Werkgelegenheid sociale zaken Europese Commissie 1 Eures: uw wegwijzer bij personeelswerving in Europa Bent u op zoek

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Financiën dr. Edwin van Rooyen Update: 6-9-2012 Tussen de politieke partijen in Nederland bestaat aanzienlijke verdeeldheid

Nadere informatie

Samenvatting Europees Recht

Samenvatting Europees Recht Samenvatting Europees Recht Week 1 Export en Europees recht Leerdoelen H4 (Nadruk of EU verdrag en EU werkingsverdrag) - De juridische vormen van export beschrijven - De basisstructuur van de Europese

Nadere informatie

Deze nota bevat ook een planning voor de verdere behandeling van dit dossier in de aanloop naar de zitting van de Raad TTE (8-9 juni 2006).

Deze nota bevat ook een planning voor de verdere behandeling van dit dossier in de aanloop naar de zitting van de Raad TTE (8-9 juni 2006). RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 24 februari 2006 (16.03) (OR. en) 6682/06 ENER 61 NOTA Betreft: Werking van de interne energiemarkt - Ontwerp-conclusies van de Raad De delegaties treffen in bijlage

Nadere informatie

Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant

Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant IP/04/285 Brussel, 2 maart 2004 Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant Het jongste verslag over autoprijzen toont aan dat op alle markten de prijsconvergentie

Nadere informatie

MEDEDELING AAN DE LEDEN

MEDEDELING AAN DE LEDEN EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie verzoekschriften 29.11.2013 MEDEDELING AAN DE LEDEN Betreft: Verzoekschrift 0570/2012, ingediend door Maria Teresa Magnifico (Italiaanse nationaliteit), over erkenning

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Zakendoen in Europa? De Europese Dienstenrichtlijn maakt het u makkelijk.

Zakendoen in Europa? De Europese Dienstenrichtlijn maakt het u makkelijk. Zakendoen in Europa? De Europese Dienstenrichtlijn maakt het u makkelijk. Vanaf 2010 is de nieuwe Dienstenrichtlijn van kracht binnen de hele Europese Unie. Dit is goed nieuws voor onze exportgerichte

Nadere informatie

5. Protocol tot vaststelling van het statuut van de. Europese Investeringsbank

5. Protocol tot vaststelling van het statuut van de. Europese Investeringsbank De Slotakte vermeldt de verbindende protocollen en de niet-verbindende verklaringen Slotakte De CONFERENTIE VAN DE VERTEGENWOORDIGERS VAN DE REGERINGEN VAN DE LIDSTATEN, bijeen te Brussel op 30 september

Nadere informatie

BIJLAGE. bij het. Voorstel voor een besluit van de Raad

BIJLAGE. bij het. Voorstel voor een besluit van de Raad EUROPESE COMMISSIE Brussel, 5.3.2015 COM(2015) 103 final ANNEX 1 BIJLAGE bij het Voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting van de overeenkomst tussen de Europese Unie en de Verenigde

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015 COUNTRY PAYMENT REPORT 15 Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia Intrum Justitia verzamelt informatie bij duizenden bedrijven in Europa en krijgt op die manier inzicht in het betalingsgedrag

Nadere informatie

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN 1. Inleiding Op 9 april 2014 maakte de Europese Commissie aan het Europees Parlement een voorstel van richtlijn over

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij:

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 9. ENERGIE 1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 31973 D 0045: Besluit 73/45/Euratom van de Raad van 8 maart

Nadere informatie

Emissiehandel: Commissie geeft groen licht voor nog eens 8 plannen zodat de handel zoals gepland van start kan gaan

Emissiehandel: Commissie geeft groen licht voor nog eens 8 plannen zodat de handel zoals gepland van start kan gaan IP/04/1250 Brussel, 20 oktober 2004 Emissiehandel: Commissie geeft groen licht voor nog eens 8 plannen zodat de handel zoals gepland van start kan gaan De Europese Commissie gaat akkoord met een tweede

Nadere informatie

DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING

DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING DE RAAD VAN EUROPA HOEDER VAN DE MENSENRECHTEN SAMENVATTING Non-member state of the Council of Europe (Belarus) LIDSTATEN HOOFDZETEL EN OVERIGE VESTIGINGEN BEGROTING Albanië, Andorra, Armenië, Azerbeidzjan,

Nadere informatie

HET SCHENGEN-ACQUIS EN DE INTEGRATIE ERVAN IN DE UNIE

HET SCHENGEN-ACQUIS EN DE INTEGRATIE ERVAN IN DE UNIE [EUROPA] SCADPlus BELANGRIJKE JURIDISCHE KENNISGEVING - Op de informatie op deze site is een verklaring van afwijzing van aansprakelijkheid en een verklaring inzake het auteursrecht van toepassing. HET

Nadere informatie

Met het Eurotarief worden internationale mobiele gesprekken minder duur in de Europese Unie: gebruiksaanwijzing voor roaming

Met het Eurotarief worden internationale mobiele gesprekken minder duur in de Europese Unie: gebruiksaanwijzing voor roaming MEMO/07/251 Brussel, 25 juni 2007 Met het Eurotarief worden internationale mobiele gesprekken minder duur in de Europese Unie: gebruiksaanwijzing voor roaming De verordening van de Europese Unie (EU) inzake

Nadere informatie

Erasmus voor iedereen: EU-financiering voor 5 miljoen burgers

Erasmus voor iedereen: EU-financiering voor 5 miljoen burgers EUROPESE COMMISSIE - PERSBERICHT Erasmus voor iedereen: EU-financiering voor 5 miljoen burgers Brussel, 23 november 2011 - Tot 5 miljoen mensen, bijna tweemaal zo veel als nu, krijgen de kans om in het

Nadere informatie

Betalingsachterstand bij handelstransacties

Betalingsachterstand bij handelstransacties Betalingsachterstand bij handelstransacties 13/05/2008-20/06/2008 408 antwoorden 0. Uw gegevens Land DE - Duitsland 48 (11,8%) PL - Polen 44 (10,8%) NL - Nederland 33 (8,1%) UK - Verenigd Koninkrijk 29

Nadere informatie

Nieuwe regels voor Europese ondernemingsraden. Inzicht in Richtlijn 2009/38/EG

Nieuwe regels voor Europese ondernemingsraden. Inzicht in Richtlijn 2009/38/EG Nieuwe regels voor Europese ondernemingsraden Inzicht in Richtlijn 2009/38/EG Wat zijn de taken van Europese ondernemingsraden? Europese ondernemingsraden (EOR s) zijn organen die de Europese werknemers

Nadere informatie

Wat doen wij voor u?

Wat doen wij voor u? Wat doen wij voor u? NL Wat doen wij voor u? Europa is de afgelopen jaren getroffen door een internationale economische en financiële crisis van ongekende omvang. Sociale zekerheid, gezondheidszorg, pensioenen

Nadere informatie

BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys

BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys BRUSSEL Wat gebeurt daar? Peter N. Ruys INHOUD 1. Algemene kennis over de EU 2. Wat ging eraan vooraf 3. Structuur 4. Totstandkoming wetten De Europese Unie: 500 miljoen mensen 27 landen EU-landen Kandidaat-EU-landen

Nadere informatie

Aan de slag met IMI 1. INLEIDING... 2 2. AAN DE SLAG... 2

Aan de slag met IMI 1. INLEIDING... 2 2. AAN DE SLAG... 2 Aan de slag met IMI 1. INLEIDING... 2 2. AAN DE SLAG... 2 2.1. WAT IS IMI?... 2 2.2. HOE WERKT IMI?... 3 2.3. TAALPROBLEMEN?... 3 2.4. WIE DOET WAT IN IMI?... 4 2.4.1. BEVOEGDE AUTORITEITEN... 4 2.4.2.

Nadere informatie

GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARINGEN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE OVEREENKOMST

GEMEENSCHAPPELIJKE VERKLARINGEN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE OVEREENKOMST EN VAN DE HUIDIGE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN EN DE NIEUWE OVEREENKOMSTSLUITENDE PARTIJEN BIJ DE OVEREENKOMST AF/EEE/BG/RO/DC/nl 1 BETREFFENDE DE TIJDIGE BEKRACHTIGING VAN DE OVEREENKOMST BETREFFENDE

Nadere informatie

Verdieping: Kan een land failliet gaan?

Verdieping: Kan een land failliet gaan? Verdieping: Kan een land failliet gaan? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen lezen fragmenten uit artikelen over wat het betekent als Griekenland failliet gaat en maken daar verwerkingsvragen over.

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 8.1 Overzicht Het Duitse bankenstelsel is anders georganiseerd dan in de meeste andere landen. Naast een centrale bank, de Bundesbank, de reguliere zaken en retailbanken

Nadere informatie

Europa in de Tweede Kamer

Europa in de Tweede Kamer Europa in de Tweede Kamer Europa krijgt steeds meer invloed op het dagelijks leven van haar burgers, ook in Nederland. Daardoor lijkt het soms alsof de nationale parlementen buiten spel staan. Dat is niet

Nadere informatie

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie?

Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? MEMO/11/406 Brussel, 16 juni 2011 Gezondheid: uw Europese ziekteverzekeringskaart altijd mee op vakantie? Vakantie verwacht het onverwachte. Gaat u binnenkort op reis in de EU of naar IJsland, Liechtenstein,

Nadere informatie

Maak uw fiscale doelen waar!

Maak uw fiscale doelen waar! Tax Corner juli 2015 Maak uw fiscale doelen waar! De digitale eengemaakte markt van de Europese Unie: btw-initiatieven voor grensoverschrijdende e-commerce Buitenlandse bankrekeningen moeten gemeld worden

Nadere informatie

Opdrachtblad A: De Raad van Ministers Opdrachtblad B: De prioriteiten van het Nederlands voorzitterschap

Opdrachtblad A: De Raad van Ministers Opdrachtblad B: De prioriteiten van het Nederlands voorzitterschap VERDIEPING: DE PRIORITEITEN VAN NEDERLAND KORTE OMSCHRIJVING WERKVORM Nederland heeft drie prioriteiten voor het voorzitterschap opgesteld: een innovatieve EU, een EU die zich beperkt tot hoofdzaken en

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Gemeenschappelijke voorschriften voor een belasting op financiële transacties - Veelgestelde vragen (zie ook IP/11/1085)

Gemeenschappelijke voorschriften voor een belasting op financiële transacties - Veelgestelde vragen (zie ook IP/11/1085) MEMO/11/640 Brussel, 28 september 2011 Gemeenschappelijke voorschriften voor een belasting op financiële transacties - Veelgestelde vragen (zie ook IP/11/1085) 1. Algemene achtergrondinformatie Waarom

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen.

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. Verhoging tabaksaccijnzen : meer inkomsten en minder rokers PERSBERICHT Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. In België werden er in 2009 11.617 miljoen sigaretten

Nadere informatie

100% dienstverlening in Europa

100% dienstverlening in Europa Ministerie van Economische Zaken 100% dienstverlening in Europa Wat ondernemers moeten weten over de Dienstenrichtlijn December 2009 Vanaf 28 december 2009 * Betere toegang tot 30 Europese landen * Formaliteiten

Nadere informatie

Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld.

Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld. Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld. Vragenlijst "Een tussentijdse herziening van Europa 2020 - het standpunt van de EU-regio's en -steden" Achtergrond De tussentijdse herziening

Nadere informatie

SAMENVATTING SYLLABUS

SAMENVATTING SYLLABUS SAMENVATTING SYLLABUS Julie Kerckaert Inleiding tot het Europees en internationaal recht Academiejaar 2014-2015 Inhoudsopgave Deel 2: Inleiding tot het Europees recht... 2 1. Het juridisch kader van het

Nadere informatie

Europese krijtlijnen voor een sociaal federalisme

Europese krijtlijnen voor een sociaal federalisme Europese krijtlijnen voor een sociaal federalisme prof. dr. Herwig VERSCHUEREN Universiteit Antwerpen De Europese context Overzicht De Europese spelers en hun instrumenten De Europese juridische krijtlijnen

Nadere informatie

AMENDEMENTEN 1-25. NL In verscheidenheid verenigd NL 2013/2043(INI) 11.10.2013. Ontwerpadvies Jutta Steinruck (PE514.874v01-00)

AMENDEMENTEN 1-25. NL In verscheidenheid verenigd NL 2013/2043(INI) 11.10.2013. Ontwerpadvies Jutta Steinruck (PE514.874v01-00) EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie werkgelegenheid en sociale zaken 11.10.2013 2013/2043(INI) AMENDEMENTEN 1-25 Jutta Steinruck (PE514.874v01-00) Geïntegreerde markt van pakketbestellingen ter bevordering

Nadere informatie

Ontwerpbegroting 2013: investeren in groei en werkgelegenheid

Ontwerpbegroting 2013: investeren in groei en werkgelegenheid EUROPESE COMMISSIE - PERSBERICHT Ontwerpbegroting 2013: investeren in groei en werkgelegenheid Brussel, 25 april 2012 De vandaag door de Commissie voorgestelde EU-ontwerpbegroting voor 2013 geeft invulling

Nadere informatie

De Europese Investeringsbank in kort bestek

De Europese Investeringsbank in kort bestek De Europese Investeringsbank in kort bestek Als bank van de EU bieden wij financiering en expertise aan gezonde en duurzame investeringsprojecten binnen en buiten Europa. De 28 EU-lidstaten zijn onze aandeelhouders,

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 29 oktober 2014 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2014/0298 (E) 14563/14 ACP 166 FIN 764 PTOM 51 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Besluit van de

Nadere informatie

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo werkvel - 1 De Europese Unie (EU). Je hebt er dagelijks mee te maken. Al is het alleen al omdat je niet alleen Nederlander bent, maar ook Europeaan. Of dat er bijvoorbeeld euro s in je portemonnee zitten.

Nadere informatie

COHESIEBELEID 2014-2020

COHESIEBELEID 2014-2020 GEÏNTEGREERDE TERRITORIALE INVESTERING COHESIEBELEID 2014-2020 De nieuwe wet- en regelgeving voor de volgende investeringsronde van het EU-cohesiebeleid voor 2014-2020 is in december 2013 formeel goedgekeurd

Nadere informatie

ONTWERPVERSLAG. NL In verscheidenheid verenigd NL 2014/2151(INI) 5.2.2015

ONTWERPVERSLAG. NL In verscheidenheid verenigd NL 2014/2151(INI) 5.2.2015 EUROPEES PARLEMENT 2014-2019 Commissie juridische zaken 2014/2151(INI) 5.2.2015 ONTWERPVERSLAG over "Naar een hernieuwde consensus over de handhaving van intellectueleeigendomsrechten: een EU-actieplan"

Nadere informatie

Commissie juridische zaken. aan de Commissie economische en monetaire zaken

Commissie juridische zaken. aan de Commissie economische en monetaire zaken EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie juridische zaken 2009/0009(CNS) 11.1.2010 ONTWERPADVIES van de Commissie juridische zaken aan de Commissie economische en monetaire zaken inzake het voorstel voor

Nadere informatie

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van WAAR WIJ VOOR STAAN. Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten & Democraten in het Europees Parlement Strijden voor sociale rechtvaardigheid, het stimuleren van werkgelegenheid en groei, hervorming

Nadere informatie

ZA4537 Flash Eurobarometer 193 The eurozone, 5 years after the introduction of the banknotes and coins in 12 Member States

ZA4537 Flash Eurobarometer 193 The eurozone, 5 years after the introduction of the banknotes and coins in 12 Member States ZA4537 Flash Eurobarometer 193 The eurozone, 5 years after the introduction of the banknotes and coins in 12 Member States Country Specific Questionnaire Netherlands 1. 1. We gebruiken nu al bijna vijf

Nadere informatie

Commissie juridische zaken. aan de Commissie industrie, onderzoek en energie

Commissie juridische zaken. aan de Commissie industrie, onderzoek en energie EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie juridische zaken 25.6.2013 2013/2063 (INI) ONTWERPADVIES van de Commissie juridische zaken aan de Commissie industrie, onderzoek en energie inzake het vrijmaken van

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 481 Wijziging van de Wet handhaving consumentenbescherming en de Luchtvaartwet ter implementatie van Verordening (EG) nr. 1008/2008 inzake gemeenschappelijke

Nadere informatie

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers Moedige overheden Stille kampioenen = ondernemingen Gewone helden = burgers Vaststellingen Onze welvaart kalft af Welvaartscreatie Arbeidsparticipatie Werktijd Productiviteit BBP Capita 15-65 Bevolking

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194 VERSLAG van: het Comité van permanente vertegenwoordigers (1e deel) aan: de Raad EPSCO Nr. vorig doc.: 9081/08

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

Valutamarkt. De euro op koers. Havo Economie 2010-2011 VERS

Valutamarkt. De euro op koers. Havo Economie 2010-2011 VERS Valutamarkt De euro op koers Havo Economie 2010-2011 VERS 2 Hoofdstuk 1 : Inleiding Opdracht 1 a. Dirham b. Internet c. Duitsland - Ierland - Nederland - Griekenland - Finland - Luxemburg - Oostenrijk

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE DIRECTORAAT-GENERAAL LANDBOUW EN PLATTELANDSONTWIKKELING. INTERPRETATIENOTA Nr. 2015-01

EUROPESE COMMISSIE DIRECTORAAT-GENERAAL LANDBOUW EN PLATTELANDSONTWIKKELING. INTERPRETATIENOTA Nr. 2015-01 EUROPESE COMMISSIE DIRECTORAAT-GENERAAL LANDBOUW EN PLATTELANDSONTWIKKELING Directoraat I. Landbouwwetgeving en procedures I.1. Landbouwwetgeving; vereenvoudiging Datum van verspreiding 8.7.2015 INTERPRETATIENOTA

Nadere informatie

Vaak gestelde vragen. over het Hof van Justitie van de Europese Unie

Vaak gestelde vragen. over het Hof van Justitie van de Europese Unie Vaak gestelde vragen over het Hof van Justitie van de Europese Unie WAAROM EEN HOF VAN JUSTITIE VAN DE EUROPESE UNIE (HVJ-EU)? Om Europa op te bouwen hebben een aantal staten (thans 28) onderling verdragen

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1994 Nr. 266

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1994 Nr. 266 15 (1965) Nr. 5 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1994 Nr. 266 A. TITEL Verdrag tot instelling van één Raad en één Commissie welke de Europese Gemeenschappen gemeen hebben, met

Nadere informatie

Interview Alex Wynaendts, Aegon. Tekst: Martin Voorn. Kop

Interview Alex Wynaendts, Aegon. Tekst: Martin Voorn. Kop Interview Alex Wynaendts, Aegon Tekst: Martin Voorn Kop (suggestie 1:) Globalisering kan financiële markten hard raken (suggestie 2:) Verzekeren is lokale kennis wereldwijd inzetten (suggestie 3:) Globalisering

Nadere informatie

Europa in een notendop

Europa in een notendop Europa in een notendop Wat is de Europese Unie? Europees Een unie = gelegen in Europa. = verenigt landen en mensen. Laten we eens verder kijken: Wat hebben de Europeanen gemeenschappelijk? Hoe heeft de

Nadere informatie

Samenvatting Economie Hoofdstuk 8 Over de grens?

Samenvatting Economie Hoofdstuk 8 Over de grens? Samenvatting Economie Hoofdstuk 8 Over de grens? 8.1 Waarom handel met het buitenland? Importeren = het kopen van goederen en diensten uit het buitenland. Waarom? -Goedkoper of van betere kwaliteit -Bepaalde

Nadere informatie

Versie 2008 9 Erkenning van je rechten en hoe kan je ze verdedigen?

Versie 2008 9 Erkenning van je rechten en hoe kan je ze verdedigen? Versie 2008 9 Erkenning van je rechten en hoe kan je ze verdedigen? Verantwoordelijke Uitgever: Daniël Samyn, Dienst Beroepsopleiding, departement Onderwijs en Vorming, Koning Albert-II laan 15, 1210 Brussel

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 september 2006 (OR. en) 12758/06 Interinstitutioneel dossier: 2005/0204 (CNS) ASIM 63 OC 655

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 september 2006 (OR. en) 12758/06 Interinstitutioneel dossier: 2005/0204 (CNS) ASIM 63 OC 655 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 26 september 2006 (OR. en) 12758/06 Interinstitutioneel dossier: 2005/0204 (CNS) ASIM 63 OC 655 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: BESCHIKKING VAN DE

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 mei 2004 (03.06) (OR. en) 9919/04. Interinstitutioneel dossier: 2004/0109 (COD) 2004/0110 (COD)

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 mei 2004 (03.06) (OR. en) 9919/04. Interinstitutioneel dossier: 2004/0109 (COD) 2004/0110 (COD) RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 28 mei 2004 (03.06) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2004/0109 (COD) 2004/0110 (COD) 9919/04 ENER 150 CODEC 780 NOTA van: aan: nr. Comv.: Betreft: het secretariaat-generaal

Nadere informatie

WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN VERORDENING VAN DE RAAD tot wijziging van Verordening (EG) nr. 974/98 over de invoering van de euro

WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN VERORDENING VAN DE RAAD tot wijziging van Verordening (EG) nr. 974/98 over de invoering van de euro RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 19 december 2005 (OR. en) 14883/05 Interinstitutioneel dossier: 2005/0145 (CNS) UEM 205 ECOFIN 370 OC 877 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: VERORDENING

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave De eurocrisis Bij deze opgave horen de teksten 9 en. Inleiding De situatie rond de gemeenschappelijke munt, de euro, is tien jaar na de introductie verre van stabiel (mei 2012). In tekst 9 beschrijft

Nadere informatie

Wat doen wij voor u?

Wat doen wij voor u? Wat doen wij voor u? NL Wat doen wij voor u? Europa is de afgelopen jaren getroffen door een internationale economische en financiële crisis van ongekende omvang. Sociale zekerheid, gezondheidszorg, pensioenen

Nadere informatie

Nederlandse internetbronnen over Europa voor jongeren

Nederlandse internetbronnen over Europa voor jongeren Nederlandse internetbronnen over Europa voor jongeren Europa Morgen www.europamorgen.nl Deze site geeft antwoord op vragen als: - Hoe zit de Europese Unie in elkaar? - Wat kan de EU voor de inwoners van

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) 15528/02 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) ENER 315 CODEC 1640

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) 15528/02 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) ENER 315 CODEC 1640 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) 15528/02 ADD 1 ENER 315 CODEC 1640 ONTWERP-MOTIVERING VAN DE RAAD Betreft: Gemeenschappelijk

Nadere informatie

AANGENOMEN TEKSTEN DEEL III. van de vergadering van. donderdag 23 april 2009 P6_TA-PROV(2009)04-23 VOORLOPIGE UITGAVE PE 425.402

AANGENOMEN TEKSTEN DEEL III. van de vergadering van. donderdag 23 april 2009 P6_TA-PROV(2009)04-23 VOORLOPIGE UITGAVE PE 425.402 EUROPEES PARLEMENT 2009-200 AANGENOMEN TEKSTEN DEEL III van de vergadering van donderdag 23 april 2009 P6_TA-PROV(2009)04-23 VOORLOPIGE UITGAVE PE 425.402 In verscheidenheid verenigd INHOUDSOPGAVE AANGENOMEN

Nadere informatie

Commissie interne markt en consumentenbescherming. van de Commissie interne markt en consumentenbescherming

Commissie interne markt en consumentenbescherming. van de Commissie interne markt en consumentenbescherming EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie interne markt en consumentenbescherming 29.5.2012 2011/0299(COD) ONTWERPADVIES van de Commissie interne markt en consumentenbescherming aan de Commissie industrie,

Nadere informatie

Instructie: Quiz EU - Test je kennis!

Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Instructie: Quiz EU - Test je kennis! Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest

Nadere informatie

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Door: F. De Smyter en P. Holvoet 1. Geef een correcte omschrijving van de volgende economische begrippen: a) Globalisering:.

Nadere informatie

Publicatieblad L 91. van de Europese Unie. Wetgeving. Niet-wetgevingshandelingen. 54e jaargang 6 april 2011. Uitgave in de Nederlandse taal.

Publicatieblad L 91. van de Europese Unie. Wetgeving. Niet-wetgevingshandelingen. 54e jaargang 6 april 2011. Uitgave in de Nederlandse taal. Publicatieblad van de Europese Unie ISSN 1725-2598 L 91 Uitgave in de Nederlandse taal Wetgeving 54e jaargang 6 april 2011 Inhoud II Niet-wetgevingshandelingen BESLUITEN 2011/199/EU: Besluit van de Europese

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Opbouw van de Europese Monetaire Unie

Opbouw van de Europese Monetaire Unie Opbouw van de Europese Monetaire Unie Seminarie voor leerkrachten, NBB Brussel, 21 oktober 2015 Ivo Maes DS.15.10.441 Construct EMU 21_10_2015 NL Opbouw van de Europese monetaire unie 1. Beschouwingen

Nadere informatie