Wat zijn gevaarlijke chemische producten? Wie zijn de actoren? Wat is hun opdracht? Nieuwe regels over etikettering en verpakking

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wat zijn gevaarlijke chemische producten? Wie zijn de actoren? Wat is hun opdracht? Nieuwe regels over etikettering en verpakking"

Transcriptie

1 Wat zijn gevaarlijke chemische producten? Wie zijn de actoren? Wat is hun opdracht? Nieuwe regels over etikettering en verpakking 02/12/2010: Vaalbeek Robert Thys Premed vzw 1

2 Inhoud van deze presentatie: 1. Voorwoord 2. Definities 3. Wettelijk kader 4. Eigenschappen gevaarlijke stoffen 5. Wie zijn de actoren? Wat is hun opdracht? 6. SEVESO 7. REACH /CLP 2

3 1. Voorwoord 2007: geïdentificeerde gevaarlijke producten Jaarlijks: > 1000 gevaarlijke producten Gevaar nieuwe producten: risico s niet gekend Aandachtspunt: ca. 40% van de aanvragen van beroepsziekten wordt veroorzaakt door blootstelling aan gevaarlijke producten 3

4 1. Voorwoord (2) Opleiding/instructie = noodzaak geeft de werknemers inzicht in het gevaar dat verbonden kan zijn aan het werken met gevaarlijke producten Consumenten beperkt en kortstondig contact met verschillende producten gevaarlijke producten Werknemers veelvuldig /continue blootstelling aan één of enkele gevaarlijke groter gezondheidsrisico 4

5 2. Definities Stoffen: scheikundige elementen en hun verbindingen zoals deze voorkomen in natuurlijke toestand of ontstaan bij scheikundige processen Preparaten: mengsels of oplossingen die bestaan uit twee of meer stoffen Gevaarlijke stoffen: Er bestaat geen algemeen aanvaarde definitie van gevaarlijke stoffen Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die, omwille van hun intrinsieke eigenschappen, een nadelige invloed hebben op de mens, het milieu en het patrimonium Opmerking: gevaarlijke stoffen = gevaarlijke stoffen en preparaten = chemische agentia 5

6 3.Wettelijk kader Gevaarlijke stof is een risico voor? mens (veiligheid en gezondheid) ARAB en Codex over het welzijn op het werk milieu Vlarem transport A.D.R. Bijkomende wetgeving omtrent gevaarlijke stoffen: REACH (Registratie, Evaluatie, Autorisatie en beperkingen van CHemische stoffen) SEVESO GHS (Globally Harmonised System of Classification and Labelling of Chemicals) 6

7 3.Wettelijk kader(2) ARAB en Codex over het welzijn op het werk Belangrijkste regelgeving: K.B. 04/08/1996: welzijn van WN bij de uitvoering van hun werk (welzijnswet = omzetting van E.R. 89/391/EG) K.B. 27/03/1998: beleid inzake het welzijn van WN bij de uitvoering van hun werk K.B. 11/03/2002: bescherming v.d. gezondheid en de veiligheid van WN tegen risico s van chemische agentia op het werk 7

8 3.Wettelijk kader(3) ARAB en Codex over het welzijn op het werk K.B. 20/02/2002: bescherming van WN tegen risico s verbonden aan carcinogene en mutagene agentia op het werk K.B. 20/02/2002: bepalen van de grenswaarden voor blootstelling aan chemische agentia K.B. 28/05/2003: gezondheidstoezicht op de werknemers 8

9 4. Eigenschappen gevaarlijke stoffen 4.1. Aggregatietoestand 4.2 Gevaarscategorieën 4.3 Opname in het lichaam 4.4 Opname in het lichaam voorkomen 9

10 4.1 Aggregatietoestand Vaste stoffen : stof, poeder, korrels, kristallen, granulaten, vlokken Vloeistoffen : vloeibaar, oplossing van vaste stoffen in een solvent, Gassen: damp, samengeperste, vloeibaar gemaakte of onder druk opgeloste gassen 10

11 Fysico-chemisch 4.2 Gevaarscategorieën Toxicologisch Indeling op basis van Bijzondere effecten op de gezondheid van de mens Milieu-effecten 11

12 4.2 Gevaarscategorieën ARAB art. 762 bis 3: Ontplofbare stoffen Oxiderende stoffen (Zeer)(licht) ontvlambare stoffen (Zeer) giftige en schadelijke stoffen Corrosieve en irriterende stoffen Kankerverwekkende stoffen Milieugevaarlijke stoffen* Mutagene stoffen* Teratogene stoffen* (invloed op ongeboren kind) *: later toegevoegd aan het ARAB 12

13 4.2.1 Definities explosiegrenzen: onderste explosiegrens (LEL): laagste conc. v.e. brandbaar mengsel van gassen, dampen, nevel of stof waarbij na ontsteking de verbranding zich niet meer instandhoudt bovenste explosiegrens (UEL): hoogste conc. LEL UEL Explosie: bij concentratie en ontsteking tussen LEL en UEL Gasconcentraties: zo laag mogelijk houden! (goede verluchting!!) 13

14 4.2.1 Definities ontstekingstemperatuur laagste T waarbij het laagste explosief mengsel door verhitting kan ontstoken worden zelfontstekingstemperatuur T waarbij brandstof spontaan ontvlamt zonder externe ontstekingsbron 14

15 4.2.1 Ontplofbaar ~ E Stoffen en preparaten die bij aanraking met een vlam kunnen ontploffen of bij stoten en wrijvingen gevoeliger zijn dan dinitrobenzeen Picrinezuur, benzoylperoxide,. 15

16 4.2.2 Oxiderend ~ O Stoffen en preparaten die in contact met ontvlambare stoffen sterk exotherm kunnen reageren Organische peroxiden, vloeibare zuurstof, aliumpermanganaat,... 16

17 4.2.3 Zeer licht ontvlambaar ~ licht ontvlambaar ~ ontvlambaar Graad van ontvlambaarheid wordt bepaald o.b.v. vlampunt zeer licht ontvlambaar licht ontvlambaar ontvlambaar Vlampunt = laagste Ta waarbij dampen, die boven een vloeistof gevormd worden, vuur kunnen vatten Kookpunt = max. Ta waarbij vloeistof vloeistof blijft (toevoeging van energie geeft overgang van Vl naar G-fase) 17

18 4.2.3 Zeer licht ontvlambaar ~ F+ Stoffen en preparaten die in vloeibare toestand VP > 0 C én Kookpunt > 35 C Butaan, propaan, benzine,. 18

19 4.2.3 Licht ontvlambaar ~ F Stoffen en preparaten die Bij omgevingsta aan de lucht blootgesteld zonder toevoer van energie en Ta kunnen stijgen en ontbranden 0 C < VP< 21 C Wasbenzine, aceton, isopropanol,. 19

20 4.2.3 Ontvlambaar Stoffen en preparaten die in vloeibare toestand 21 C < VP< 55 C Solventen, lijmen,. 20

21 4.2.4 Zeer giftig ~ giftig ~ schadelijk Toxiciteit = vermogen om schadelijke effecten te veroorzaken bij levende wezens LD 50 : weergave van de acute toxiciteit wordt experimenteel vastgelegd op proefdieren en geëxtrapoleerd naar de mens dosis waarbij 50 % van de blootgestelde proefdieren sterft Varianten op LD 50: LD 50 oraal: stoffen opgenomen via het maag-darmkanaal LD 50 dermaal: stoffen opgenomen via de huid LC 50 : concentratie waarbij 50 % van de blootgestelde proefdieren sterft 21

22 4.2.4 Zeer giftig ~ T+ Stoffen en preparaten waarvan de acute toxiciteit LD50* rat =< 25mg/kg (oraal) LD50* rat =< 50mg/kg (via huid) LC50** rat =< 0,25mg/liter in 4u (via inademen) Waterstofsulfide, blauwzuur, cyanide, asbest,. 22

23 4.2.4 Giftig ~ T Stoffen en preparaten waarvan de acute toxiciteit LD50* rat : mg/kg (oraal) LD50* rat : mg/kg (via huid) LC50** rat : 0,25-1mg/liter in 4u (via inademen) Chloor, koolmonoxide, methanol, TRI,. 23

24 4.2.4 Schadelijk ~ Xn Stoffen en preparaten waarvan de acute toxiciteit LD50* rat : mg/kg (oraal) LD50* rat : mg/kg (via huid) LC50** rat : 1-5mg/liter in 4u (via inademen) Xyleen, tolueel, diesel,. 24

25 4.2.5 Corrosief ~ C Stoffen en preparaten die bij contact met levende weefsels onherstelbare schade veroorzaken Brandwonden, huidaandoeningen, ernstige infecties Bleekwater, natriumhydroxide (of bijtende soda), zwavelzuur, zoutzuur, industriële ontkalkers,. 25

26 4.2.5 Irriterend ~ Xi Niet corrosieve stoffen en preparaten die bij directe, langdurige of herhaalde aanraking met de huid of de slijmvliezen een ontsteking kunnen veroorzaken Roodheid, jeuk, Natriumcarbonaat, detergenten, terpentijn,. 26

27 4.2.6 Carcinogeen Stoffen en preparaten die door opname via de mond of de huid kanker kunnen veroorzaken frequentie van kanker doen toenemen Aangegeven met R 40, 45 en 49 3 categorieën: Categorie 1: stoffen waarvan ze bekend zijn als carcinogeen voor de mens vb. asbest, arseen, benzeen, Categorie 2: stoffen waarvan men een sterk vermoeden heeft dat ze carcinogeen zijn voor de mens vb. ethyleenoxide, vuurvaste keramische vezels, TRI Categorie 3 : stoffen die mogelijk carcinogene eigenschappen hebben, maar waarvan er onvoldoende bewijsmateriaal voorhanden is om tot categorie 2 te behoren (= veiligheidsmarge) vb. glaswol, rotswol, 27

28 4.2.7 Milieugevaarlijke ~ N Stoffen die, wanneer zij in het milieu terechtkomen, onmiddellijk of na verloop van tijd een gevaar betekenen voor het milieu Vnl. toxisch voor vissen of naar bodem toe Vissterfte, planten die afsterven, Chloor, CFK s, PCB s,. 28

29 4.2.8 Mutageen Stoffen en preparaten die door opname via de mond of de huid of door inademing erfelijke genetische afwijkingen kunnen veroorzaken frequentie ervan doen toenemen Aangegeven met R 46 en R68 3 categorieën: Categorie 1: stoffen waarvan ze bekend zijn als mutageen voor de mens Categorie 2: stoffen waarvan men een sterk vermoeden heeft dat ze mutageen zijn voor de mens Categorie 3 : stoffen die mogelijk mutagene eigenschappen hebben, maar waarvan er onvoldoende bewijsmateriaal voorhanden is om tot categorie 2 te behoren (= veiligheidsmarge) Vb: ethyleenoxide, aardoliegassen, benzeen,... 29

30 4.2.9 Teratogeen Stoffen en preparaten die het voortplantingsvermogen kunnen aantasten, zowel bij de man als bij de vrouw tot structurele afwijkingen v.d. prenatale ontwikkeling leiden schadelijk zijn voor embryo of foetus Aangegeven met R 60, 61, 62 en 63 3 categorieën: Categorie 1: stoffen waarvan ze bekend zijn als teratogeen voor de mens Categorie 2: stoffen waarvan men een sterk vermoeden heeft dat ze teratogeen zijn voor de mens Categorie 3 : stoffen die mogelijk teratogene eigenschappen hebben, maar waarvan er onvoldoende bewijsmateriaal voorhanden is om tot categorie 2 te behoren (= veiligheidsmarge) ARAB: verbod voor zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven Vb: kerosine, diesel, loodverbindingen, koolstofmonoxide,... 30

31 4.3 Opname in het lichaam Via opname door de mond (oraal) onvoorzichtigheid (pipet opzuigen ) slechte hygiëne (eten met bevuilde handen ) bewaring in voedingsverpakkingen (white spirit in fles ) Opname via de huid, ogen of slijmvliezen (dermaal) doordringen via huid en verspreiden zich door hele lichaam oplosmiddelen ontvetten huid en dringen erdoor heen en tasten lever, nieren en zenuwstelsel aan (handen wassen in wasbenzineà Opname via de longen (aspiratie) meest frequente opname (verven, lijmen, lasdampen,...) niet alleen ademhalingswegen, ook bloed en andere organen worden bedreigd 31

32 4.3 Opname in het lichaam Schade van een stof is afh. van 3 factoren dosis hoeveelheid v.e. product dat, over een bepaalde tijd, in het organisme wordt opgenomen dagdosis, weekdosis, jaardosis,... frequentie (zelden, af en toe, voortdurend,...) blootstellingstijd mate van contact van het lichaam met een gevaarlijke stof via een bepaalde opnameweg (huid, oraal, inademing) aantal uren per dag, dagen per week,... 32

33 4.3 Opname in het lichaam Blootstelling Acuut: onmiddellijk gevaar Chronisch: schadelijk effect pas duidelijk na lange termijn meestal irreversibel Grenswaarde opgesteld om de gevarengrens v.e. bepaald product te kunnen vastleggen verschillende soorten voor concentraties: In de lucht In het bloed In de urine definitie en waarden verschillen van land tot land 33

34 4.3 Opname in het lichaam Grenswaarde voor beroepsmatige blootstelling België: KB 11 maart 2002 max. concentratie v.e. gevaarlijke stof waarboven niemand mag blootgesteld worden tijdgewogen gemiddelde over een referentieperiode (meestal 8 u/dag) meeste Belgische waarden zijn gebaseerd op de TLV 34

35 Threshold Limit Value (TLV) 4.3 Opname in het lichaam toelaatbare grenswaarde grenswaarden die, als ze niet overschreden worden, een garantie bieden voor de ganse loopbaan 8u/dag, 5 dagen/week, 30 jaar gebaseerd op de gemiddelde WN vooral gebruikt in GB en USA 35

36 4.4 Opname in het lichaam voorkomen Werkgever stelt het meest geschikte* PBM ter beschikking : Uitschakelen van risico s aan de bron CBM Aanpassen arbeidsorganisatie PBM = laatste keuze Regelmatige evaluatie van PBM s als de situatie wijzigt *: keuze PBM steeds in overleg met CPBW en IDPBW 36

37 5. Wie zijn de actoren? Wat is hun opdracht? Werkgever en hiërarchische lijn Werknemers IDPBW Andere spelers 37

38 Werkgever (WG) Taken (Wet Welzijn 4 augustus 1996) Risico s voorkomen Evaluatie restrisico s Bestrijding bij de bron Vervanging gevaarlijke toestanden Aanpassing van het werk aan de mens Risico s beperken ifv ontwikkeling techniek Risico s op ernstige letsels prioritair aanpakken Preventiebeleid voeren Werknemers voorlichten over de risico s Verschaffen van instructies aan werknemers Signaleren van restrisico s 38

39 Werkgever (WG) De werkgever bepaalt: De middelen en wijze waarop het beleid inzake welzijn wordt gevoerd De bevoegdheid en verantwoordelijkheid van de personen belast met het toepassen van het beleid 39

40 Hiërarchische lijn (HL) Taken (KB beleid 27 maart 1998) Voorstellen en adviezen aan WG in kader DRBS Regelmatige evaluatie DRBS met WG Ongevallen en incidenten melden en analyseren Controle op toestand en gebruik van: Arbeidsmiddelen Collectieve en persoonlijke beschermingsmiddelen Controle op uitvoering: Bekwaamheid werknemers Opleiding en instructies: juistheid en uitvoering Organiseren onthaal beginnende werknemers Advies inwinnen bij IDPBW 40

41 Werknemers (WN) Taken (Wet Welzijn 4 augustus 1996) Iedere WN moet zorg dragen voor zijn eigen veiligheid en gezondheid en deze van andere betrokkenen Iedere WN moet overeenkomstig zijn opleiding en gekregen instructies: Machines, toestellen, juist gebruiken PBM s juist gebruiken Veiligheidsmaatregelen niet uitschakelen, wijzigen, WG en preventiedienst verwittigen van gevaar Bijstand verlenen om veiligheid te verbeteren 41

42 Interne dienst PBW Basisvoorwaarden Preventieadviseur(s) en ondersteuning Opleidingsvereisten (bedrijfsgrootte sector) Onafhankelijkheid Taken Voornamelijk adviezen i.v.m. risicobeheersing Bezoeken aan werkplaatsen Onderzoek arbeidsongevallen Secretariaat comité PBW Contacten externe diensten en instanties 42

43 Andere spelers EXTERNE DIENST voor preventie en bescherming op het werk COMITE voor preventie en bescherming op het werk FEDERALE OVERHEIDSDIENST Werkgelegenheid Arbeid en Sociaal overleg ANDERE Erkende organismen (EDTC, ) Overheidsinstellingen (FBZ, ) Lokale overheden (gemeente, provincie, ) Verzekeringsmaatschappijen (AO, brand, ) 43

44 6. SEVESO Het wettelijk kader Codenaam: SEVESO Eén Europese richtlijn en één federale wet In 1976 gebeurde bij Seveso in Italië een zwaar industrieel ongeval, en dat verklaart meteen de naam van de zgn. Seveso richtlijn, een Europese richtlijn over de risico s van industriële ongevallen. Deze richtlijn legt veiligheidsvoorschriften vast en besteedt onder meer aandacht aan preventiemaatregelen, aan bedrijfsinspecties en aan de ruimtelijke ordening rondom bedrijfssites met een hoog risico. De Europese richtlijn werd omgezet in Belgische wetgeving via een federale wet over een samenwerkingsakkoord, daterend van 21 juni 1999, tussen de Federale Staat, het Vlaams Gewest, het Waals Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest betreffende de beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken. Dit samenwerkingsakkoord bevat zeven bijlagen. 44

45 SEVESO Seveso-inrichtingen in België Woont u nabij een Seveso-inrichting? Bedrijven die vallen onder de noemer "bedrijf met Seveso-risico" ontplooien activiteiten op het vlak van de behandeling, de productie, het gebruik of de opslag van gevaarlijke stoffen. Denk bijvoorbeeld aan raffinaderijen, petrochemische sites, chemische fabrieken, aardoliedepots, opslagplaatsen voor explosieve stoffen. Voor deze bedrijven, geklasseerd als Hoge drempel", wordt een extern noodplan opgemaakt. Er bestaat een tweede categorie bedrijven die onderworpen zijn aan de "Seveso II-richtlijn". Dat zijn ondernemingen waar beperktere hoeveelheden Seveso-stoffen, die opgenomen zijn in de richtlijn, aanwezig zijn. Deze bedrijven staan dan ook maar geklasseerd als Lage drempel". Er is een intern noodplan, maar geen extern noodplan voor nodig. 45

46 7. REACH EN CLP REACH is de Europese verordening voor chemische stoffen. De afkorting staat voor Registratie, Evaluatie en Autorisatie van CHemische stoffen. De kern van REACH is dat een bedrijf in principe van alle stoffen die het produceert, verwerkt of doorgeeft aan klanten de risico's moet kennen en maatregelen moet benoemen (en voor het eigen bedrijf ook moet nemen) om die risico's te beheersen. 46

47 REACH: wat is het doel? Het doel van REACH is bij de productie en het gebruik van chemische stoffen een hoog veiligheidsniveau te waarborgen voor mens en milieu, terwijl het concurrentievermogen van de industrie behouden blijft of verbetert. 47

48 REACH CLP Het globally harmonized system (GHS) is een nieuwe mondiale afspraak voor de indeling en etikettering van chemische stoffen. Voor implementatie van het GHS in de EU wordt een nieuwe verordening opgesteld. GHS en REACH zijn nauw met elkaar verbonden: de Europese implementatie van GHS vormt een inhoudelijke uitwerking van het onderdeel classificatie (indeling) en labelling (etikettering) van de REACH-verordening. 48

49 7. CLP CLP is van mondiale oorsprong, komt uit het GHS verdrag. Het is een toenadering tot de transportregelgeving. Het staat voor Classification, Labeling en Packaging of substances and mixtures. CLP is niet van toepassing op: radioactieve, douanetoezicht, niet geïsoleerde tussenproducten, wetenschappelijk onderzoek afval is geen stof, mengsel, voorwerp belang van defensie: stoffen / mengsels vrijstellen eindegebruiker in afgewerkte vorm: o.a. geneesmiddelen, cosmetica, medische hulpmiddelen 49

50 Doel van CLP Waarborgen van: - Hoogniveau van bescherming van de gezondheid van de mensen en het milieu - Vrij verkeer van stoffen, mengsels en voorwerpen Door: - De criteria voor de indeling van stoffen en mengsels te harmoniseren - De voorschriften voor de etikettering en de verpakking te harmoniseren 50

51 Krachtlijnen van CLP Classification (indeling) Labelling (etikettering) Packaging (verpakking) Communication (veiligheidsinformatieblad) 51

52 De directe gevolgen van CLP (1) Wijziging van een aantal criteria voor de indeling van gevaarlijke producten: * producten kunnen anders ingedeeld worden (andere grenswaarden, ) *gevolgen voor de milieuvergunning, de veiligheidsvoorschriften 52

53 De directe gevolgen van CLP (2) Nieuwe pictogrammen * vierkante oranje pictogrammen verdwijnen * ruitvormige witte pictogrammen met rode rand komen in de plaats In CLP wordt niet langer de term preparaten gebruikt, maar wel het begrip mengsels. 53

54 Kernbegrippen Er zijn nog drie gevarenklasse * fysische gevaren: impliciete link met de aggregatietoestand: ontvlambaar, oxiderend, ontplofbaar, gas onder druk * gezondheidsgevaren: giftig, gevaarlijk, corrosief, schadelijk * milieugevaren: milieugevaarlijk 54

55 De nieuwe pictogrammen (1) fysische gevaren: ontvlambaar, oxiderend, ontplofbaar, gas onder druk ( = nieuw ) 55

56 De nieuwe pictogrammen (2) Gezondheidsgevaren: giftig, gevaarlijk, corrosief, schadelijk 56

57 De nieuwe pictogrammen (3) Milieugevaren: milieugevaarlijk 57

58 Samengevat: 3 nieuwe symbolen. irriterend, sensibiliserend, schadelijk voor de gezondheidsgevaren van schadelijke of irriterende stoffen en mengsels lange termijn gezondheidsgevaarlijk voor gezondheidsgevaren van stoffen en mengsels die bijv. (verdacht) kankerverwekkend,mutageen en/of giftig voor de voortplanting (reprotoxisch) zijn. voor gassen onder druk 58

59 Signaalwoord op het etiket (1) Er wordt niet meer gesproken van: ontvlambaar, oxiderend, ontplofbaar,schadelijk, irriterend, giftig, bijtend Maar er zijn nog slechts twee signaalwoorden: - gevaar - waarschuwing 59

60 Signaalwoord op het etiket (2) Vroeger Nu met CLP zeer vergiftig vergiftig zeer licht ontvlambaar licht ontvlambaar schadelijk, irriterend (ontvlambaar) gevaar gevaar gevaar gevaar waarschuwing waarschuwing 60

61 H- en P- zinnen vervangen de R- en S-zinnen (1) H-zinnen = Gevarenaanduiding of Hazard statement (risico) Definitie: een zin, die is ingedeeld bij een gevarenklasse en - categorie die de aard / intrinsieke eigenschap beschrijft van een gevaarlijk product en van het risiconiveau Groep gevarenaanduidingen: bv. H220 (zeer licht ontvlambaar gas) 2 Fysische gevaren 20 Volgorde in de groep 3 Gezondheidsgevaren 4 Milieugevaren 61

62 H- en P- zinnen vervangen de R- en S-zinnen (2) P-zinnen = Veiligheidsaanbeveling of Precautionary statement (voorzorg) Definitie: een veiligheidsaanbeveling is een zin (en/of pictogram) die de aanbevolen maatregelen beschrijft die getroffen moeten worden om de nadelige effecten te voorkomen / minimaliseren die het gevolg zijn van blootstelling aan een gevaarlijk product Groep veiligheidsaanbeveling: bv. P403 (op een goed geventileerde plaats bewaren) 1 Algemeen 03 Volgorde in de groep 2 Preventie 3 Reactie 4 Opslag 5 Verwijdering 62

63 Etikettering (1) Wat dient er minimaal op het etiket vermeld te worden? naam, adres en telefoonnummer van de leverancier nominale hoeveelheid productidentificatie (Art.18) gevarenpictogrammen (Art. 19) signaalwoord (Art. 20) gevarenaanduidingen (Art. 21) of H zinnen veiligheidsaanbevelingen (voorzorgsmaatregelen) (Art. 22) of P zinnen aanvullende informatie (Art. 25) 63

64 Etikettering (2) Aanvulling In de officiële taal/talen van de lidstaat waar de stof of het mengsel in de handel wordt gebracht Er mogen meer talen vermeld worden dan vereist Voorrangsbeginselen - Gevarenpictogrammen (Art. 26): bepaalde pictogrammen mogen wegvallen onder welbepaalde omstandigheden - Gevarenaanduidingen (Art. 27): alle H - zinnen worden vermeld tenzij dit leidt tot overbodige aanduidingen -Veiligheidsaanbevelingen (Art. 28): maximum 6 P - zinnen tenzij dit nodig is om de aard en de ernst van de gevaren aan te geven 64

65 Etikettering (3) Uitzicht van het etiket Naam en andere gegevens van de fabrikant Productidentificatie naam van het product: Nitric acid 65% UN-nummer: UN2031 Nieuwe pictogrammen oxiderend Corrosief Signaalwoord Gevaar H-zinnen: de nummers zijn hier niet vermeld,enkel de tekst (doorlopend) kan brand bevorderen, oxiderend (H272) kan bijtend zijn voor metalen (H290) veroorzaakt ernstige brandwonden en oogletsel(h314) P-zinnen: de nummers zijn hier niet vermeld,enkel de tekst (doorlopend) Stof/rook/gas/nevel/damp/spuitnevel niet inademen(p260) beschermende handschoenen / beschermende kleding / oogbescherming / gelaatsbescherming dragen (P280) NA INSLIKKEN: de mond spoelen GEEN braken opwekken (P301+P330+P331) NA blootstelling of bij onwel voelen (P309) onmiddellijkantigifcentrum of een arts raadplegen(p310) BIJ CONTACT MET DE OGEN: Voorzichtig afspoelen met water gedurende een aantal minuten;contactlenzen verwijderen, indien mogelijk. Blijven spoelen (P305 + P351 + P338) 65

66 Het nieuwe MSDS of veiligheidsinformatieblad nog steeds 16 rubrieken gebruik van de stof of mengsel rubriek 2 en 3 omgewisseld in punt 2 de GHS-classificatie èn de EU-classificatie 66

67 VRAGEN? 67

De klassieke oranje HSID-symbolen vervallen en worden vervangen door de nieuwe GHS/CLP-pictogrammen.

De klassieke oranje HSID-symbolen vervallen en worden vervangen door de nieuwe GHS/CLP-pictogrammen. GEMEENSCHAPPELIJKE PREVENTIEDIENST Gevaarlijke stoffen - etikettering De klassieke oranje HSID-symbolen vervallen en worden vervangen door de nieuwe GHS/CLP-pictogrammen. Op 31 december 2008 is de Verordening

Nadere informatie

RISICOZINNEN (R-ZINNEN)

RISICOZINNEN (R-ZINNEN) RISICOZINNEN (R-ZINNEN) R-code R-zin 1 In droge toestand ontplofbaar. 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. 3 Ernstig ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur

Nadere informatie

Risk & Safety zinnen (Risico- en veiligheidsaanduidingen op etiketten)

Risk & Safety zinnen (Risico- en veiligheidsaanduidingen op etiketten) en S-zinnen isk & Safety zinnen (isico- en veiligheidsaanduidingen op etiketten) Voor etikettering van stoffen die op de werkplek woren gebruikt verwijst de Arbowet naar het 'Besluit verpakking en aanduiding

Nadere informatie

De nieuwe etikettering CLP

De nieuwe etikettering CLP De nieuwe etikettering CLP PREBES Open forum 11 dec 2009 Christel Swinnen Preventieadviseur Arbeidshygiëne Ford Genk GHS - CLP GHS: Globally Harmonized System wereldwijd systeem voor indeling en etikettering

Nadere informatie

Gevaarlijke stoffen PREVENTIEMAATREGELEN

Gevaarlijke stoffen PREVENTIEMAATREGELEN (ook producten met gevaarlijke eigenschappen genoemd) zijn terug te vinden in alledaagse producten zoals schoonmaakmiddelen en verf. We zijn er zo aan gewend geraakt dat we er niet meer bij stilstaan dat

Nadere informatie

1. RISK & SAFETY ZINNEN

1. RISK & SAFETY ZINNEN 1. RISK & SAFETY ZINNEN Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen R-zinnen geven bijzondere gevaren (Risks) aan. S-zinnen geven veiligheidsaanbevelingen (Safety) aan. De zinnen zijn

Nadere informatie

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: R-zinnen

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: R-zinnen 1 van 8 Rzinnen & S zinnen Datum: 18032013 Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten: Rzinnen R 1 R 2 R 3 R 4 R 5 R 6 R 7 R 8 R 9 R 10 R 11 R 12 R 14 R 15 R 16 R 17

Nadere informatie

R-zinnen en S-zinnen. R-zinnen... 2 Gecombineerde R-zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9

R-zinnen en S-zinnen. R-zinnen... 2 Gecombineerde R-zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9 -zinnen en S-zinnen Inhoud Pag. -zinnen... 2 Gecombineerde -zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9 -zinnen (aanduiding bijzondere gevaren, isk-zinnen) -nummer Gevarenaanduiding 1 2 3 4 5

Nadere informatie

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten (R-zinnen)

Aard der bijzondere gevaren toegeschreven aan gevaarlijke stoffen en preparaten (R-zinnen) Document Milieu-, Natuur- en Energiebeleid Koning Albert II-laan 20 bus 8 1000 Brussel Tel 02 553 03 55 - Fax 02 553 80 06 beleid@lne.vlaanderen.be Onderwerp Status versie datum auteur R-zinnen en S-zinnen

Nadere informatie

Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen

Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen Toolbox-meeting Gevaarlijke stoffen Unica installatietechniek B.V. Schrevenweg 2 8024 HA Zwolle Tel. 038 4560456 Fax 038 4560404 Inleiding In het dagelijks leven kunnen we niet meer zonder chemische stoffen.

Nadere informatie

Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken.

Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. Enkelvoudige R-zinnen 1 In droge toestand ontplofbaar 2 Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken. 3 Ernstig ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken.

Nadere informatie

Toepassing CLP-GHS in het onderwijs. Programma

Toepassing CLP-GHS in het onderwijs. Programma Toepassing in het onderwijs Welzijnsdag voor het onderwijs 12 november 2012 Programma CLP (wettelijke achtergrond en toepassing) Databank gevaarlijke stoffen Voorstelling Pauze Databank gevaarlijke stoffen

Nadere informatie

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN :

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : Bijlage IX R 1 : In droge toestand ontplofbaar AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : R 2 : Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken

Nadere informatie

Gevaarlijke producten

Gevaarlijke producten Welkom Gevaarlijke producten Basisvorming preventie & bescherming Gemeenschappelijke preventiedienst Lesgever: Karen Brems Wat is een gevaarlijk product? Gevaarlijke producten in scholen Blootstelling

Nadere informatie

Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt.

Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt. Gevaarlijke stoffen Gevaarlijke stoffen zijn stoffen die gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Op je werk, maar ook thuis zijn veel meer gevaarlijke stoffen dan je denkt. Giftig Een stof is giftig als deze

Nadere informatie

CLP verordening 1272/2008: de gevolgen. Andy D hollander Local Product Expert Benelux

CLP verordening 1272/2008: de gevolgen. Andy D hollander Local Product Expert Benelux CLP verordening 1272/2008: de gevolgen Andy D hollander Local Product Expert Benelux Chemische stoffen wereldwijd: huidige situatie Chemische stoffen wereldwijd: Ideale situatie GHS - CLP GHS UN Verenigde

Nadere informatie

HOOFDSTUK 4. ETIKETTERING

HOOFDSTUK 4. ETIKETTERING 4.1 GEVAARLIJKE STOFFEN HOOFDSTUK 4. ETIKETTERING Tijdens de scheikundelessen zullen jullie zelf vaak met stoffen werken die gevaarlijk kunnen zijn. Om goed en veilig met deze stoffen (chemicaliën) om

Nadere informatie

Betekenis H-zinnen. Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren

Betekenis H-zinnen. Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren Betekenis H-zinnen Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren 00 Ontplofbare stoffen, instabiel Instabiele ontplofbare stof H0 Ontplofbare stoffen, subklasse. H0 Ontplofbare stoffen, subklasse. H03 Ontplofbare

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Producenten van voorwerpen Als u explosieve stoffen of mengsels in voorwerpen verwerkt, moet u deze indelen, etiketteren en verpakken volgens de voorschriften

Nadere informatie

EU-GHS. Classification, Labeling and Packaging Regulation (CLP) Verordening 1272/2008 HS

EU-GHS. Classification, Labeling and Packaging Regulation (CLP) Verordening 1272/2008 HS EU-GHS Classification, Labeling and Packaging Regulation (CLP) Verordening 1272/2008 HS Programma Workshop EU-GHS/CLP EU-GHS in een vogelvlucht Wetgeving Relatie met andere EU-wetgeving EU-GHS in de praktijk

Nadere informatie

GHS-CLP. Veiligheid & Milieu

GHS-CLP. Veiligheid & Milieu GHS-CLP Veiligheid & Milieu GHS-CLP Beste klant, Würth levert ruim 1.000 chemieproducten in een grote variëteit en vindt het daarom belangrijk om u te informeren over veranderende wetgeving omtrent deze

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Informatie voor fabrikanten U moet alle stoffen die u in de handel brengt, indelen volgens de eisen van EU-GHS. Stoffen die niet in de handel verkrijgbaar zijn

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Industriële gebruikers EU-GHS bevat voor u geen directe verplichtingen. Het is wel belangrijk dat u vaststelt wat de consequenties van de nieuwe wetgeving voor

Nadere informatie

DEEL 1: GEVARENAANDUIDINGEN ; H-zinnen

DEEL 1: GEVARENAANDUIDINGEN ; H-zinnen DEEL 1: GEVARENAANDUIDINGEN ; H-zinnen Materiële gevaren Klasse 2.1 Ontplofbare stoffen, instabiele ontplofbare stoffen H200 Instabiele ontplofbare stof. Subklasse 1.1 H201 Ontplofbare stof; gevaar voor

Nadere informatie

De indeling van gevaarlijke stoffen volgens CLP bekeken vanuit SEVESO

De indeling van gevaarlijke stoffen volgens CLP bekeken vanuit SEVESO De indeling van gevaarlijke stoffen volgens CLP bekeken vanuit SEVESO Steven Van de Broeck svb@essenscia.be De nieuwe SEVESO III-richtlijn 25/09/2012 Voka Inhoud Inleiding CLP-gevarenklassen in relatie

Nadere informatie

Gevaarlijke producten in de basisschool. els.fias@gidpbw.be

Gevaarlijke producten in de basisschool. els.fias@gidpbw.be Gevaarlijke producten in de basisschool els.fias@gidpbw.be Gevaarlijke stoffen in de basisschool De inventaris van de gevaarlijke stoffen vermeldt niet waar deze opgeslagen zijn. De gevaarlijke stoffen

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Professionele gebruikers EU-GHS bevat voor u geen directe verplichtingen. Het is wel belangrijk dat u vaststelt wat de consequenties van de nieuwe wetgeving voor

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD pagina 1/6 1. Identificatie van de stof/het mengsel en van het bedrijf/de onderneming 1.1 Productidentificatie Handelsnaam: HY-Bond Zinc Phosphate Cement "VLOEISTOF" 1.2 Relevant geïdentificeerd gebruik

Nadere informatie

CLP-GHS. Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals

CLP-GHS. Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals CLP-GHS Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals P I C T O G R A M M E N GHS01 GHS02 Instabiele ontplofbare stoffen Ontplofbaar - subklasse 1.1, 1.2, 1.3 en 1.4 Zelfontledende

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Distributeurs U moet een stof of mengsel dat als gevaarlijk is ingedeeld etiketteren en verpakken volgens de eisen van EU-GHS. Daarbij kunt u de indeling gebruiken

Nadere informatie

Chemische producten In 2010 verandert de etikettering! Synthesedossier

Chemische producten In 2010 verandert de etikettering! Synthesedossier Chemische producten In 2010 verandert de etikettering! Synthesedossier Philippe Vigneron Studiedienst Algemene Centrale Inleiding Chemische producten zijn alomtegenwoordig en we komen er allemaal mee in

Nadere informatie

H-zinnen en S-zinnen. Inhoud

H-zinnen en S-zinnen. Inhoud H-zinnen en S-zinnen Lijst van gevarenaanduidingen (H-zinnen, met de H van hazard) en voorzorgsmaatregelen (P-zinnen, met de P van precaution) volgens de EU-GHS/CLP-verordening. Inhoud 1 Lijst van gevarenaanduidingen

Nadere informatie

Rijksoverheid EU-GHS. Eén systeem voor indelen, etiketteren en verpakken van chemische stoffen en mengsels

Rijksoverheid EU-GHS. Eén systeem voor indelen, etiketteren en verpakken van chemische stoffen en mengsels Rijksoverheid EU-GHS Eén systeem voor indelen, etiketteren en verpakken van chemische stoffen en mengsels EU-GHS EU-GHS is de nieuwe verordening over de indeling, etikettering en verpakking van stoffen

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Informatie voor distributeurs U moet een stof of mengsel dat als gevaarlijk is ingedeeld etiketteren en verpakken volgens de eisen van EU-GHS. Daarbij kunt u de

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Vergunningverleners Een vergunningaanvraag mag niet in strijd zijn met EU-GHS. Het is daarom van belang dat u de bepalingen van EU-GHS kent en begrijpt. EU-GHS

Nadere informatie

Gedemineraliseerd Water 1011300

Gedemineraliseerd Water 1011300 bladzijde : 1 / 6 RUBRIEK 1 Identificatie van de stof of het mengsel en van de vennootschap/onderneming 1.1. Productidentificatie Registratienummer Registratienaam Identificatie van het product : Vloeibaar.

Nadere informatie

H(azard)- en P(recautionnary)-zinnen

H(azard)- en P(recautionnary)-zinnen H(azard)- en P(recautionnary)-zinnen Met het invoeren van het GHS vervallen de R(isk)- en S(afety)-zinnen. Daarvoor in de plaats komen de H(azard)- en P(recautionnary)-zinnen. H-zinnen geven informatie

Nadere informatie

REACH en EU-GHS: nieuwe regels voor chemische stoffen

REACH en EU-GHS: nieuwe regels voor chemische stoffen REACH en EU-GHS: nieuwe regels voor chemische stoffen Informatie voor distributeurs (handelaren) van chemische stoffen, mengsels en/of stoffen in voorwerpen Voorwoord Er zijn nieuwe regels voor chemische

Nadere informatie

Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren.

Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren. Overzicht H-zinnen (Hazard) H-zin Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren. H200 Instabiele ontplofbare stof. H201 Ontplofbare stof: gevaar voor massa-explosie. H202 Ontplofbare stof, ernstig gevaar

Nadere informatie

Zo werkt het EU-GHS - etiketteringssysteem. : deze geven duidelijk aan dat er bepaalde gevaren aan de verwerking van het product zijn verbonden.

Zo werkt het EU-GHS - etiketteringssysteem. : deze geven duidelijk aan dat er bepaalde gevaren aan de verwerking van het product zijn verbonden. Etikettering A1 Binnen de EU zijn voorschriften van kracht voor het etiketteren van gevaarlijke stoffen. Ook de Nederlandse verfindustrie is hieraan gebonden. De wijze waarop deze informatie gegeven dient

Nadere informatie

Code Voorzorgsmaatregelen Gevarenklasse Gevarencategorie

Code Voorzorgsmaatregelen Gevarenklasse Gevarencategorie Lijst van voorzorgsmaatregelen (P-zinnen) Algemeen Code Voorzorgsmaatregelen Gevarenklasse Gevarencategorie P101 P102 P103 Bij het inwinnen van medisch advies, de verpakking of het etiket ter beschikking

Nadere informatie

H228 Ontvlambare vaste stoffen, gevarencategorie 1 en 2

H228 Ontvlambare vaste stoffen, gevarencategorie 1 en 2 Gevarenaanduidingen voor materiële gevaren Code Van toepassing op H00 Ontplofbare stoffen, instabiel H01 Ontplofbare stoffen, subklasse 1.1 H0 Ontplofbare stoffen, subklasse 1. H03 Ontplofbare stoffen,

Nadere informatie

Overzichtstabel gevaarlijke producten volgens de CLP-verordening Versie 21/04/2015

Overzichtstabel gevaarlijke producten volgens de CLP-verordening Versie 21/04/2015 Vlaamse overheid Afdeling Milieuvergunningen Koning Albert II-laan 20 bus 8 1000 Brussel T 02 553 79 97 F 02 553 79 95 milieuvergunningen@lne.vlaanderen.be Overzichtstabel gevaarlijke producten volgens

Nadere informatie

giftig doelorgaan - toxisch acuut toxisch

giftig doelorgaan - toxisch acuut toxisch Algemene gegevens CAS nr: 50-00-0 EU-etikettering: R-zinnen: 23/24/25-34-40-43 S-zinnen: (1/2)-26-36/37/39-45-51 giftig CLP(EU-GHS): Signaalwoord: GEVAAR H: 351-331-311-301-314-335-317 acuut toxisch doelorgaan

Nadere informatie

VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD

VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD Datum herziening: 10/12/2011 Afdruk datum: 17/04/2012 1 Identificatie van de stof of het mengsel en van de vennootschap/onderneming: 1.1 Productidentificatie: KAPPERSHAMPOO

Nadere informatie

licht ontvlambaar licht ontvlambaar

licht ontvlambaar licht ontvlambaar Tipkaart 22.5 1,2-dichloorethaan (C2H4Cl2) Algemene gegevens CAS nr: 107-06-2 EU-etikettering: R-zinnen: 45-11-22-36/37/38 S-zinnen: : 53-45 licht ontvlambaar zeer giftig CLP(EU-GHS): Signaalwoord: GEVAAR

Nadere informatie

VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD Datum herziening: 26/01/2011

VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD Datum herziening: 26/01/2011 VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD Datum herziening: 26012011 1 Identificatie van de stof of het mengsel en van de vennootschaponderneming: 1.1 Productidentificatie: DIPP N 53 ONTKALKER VAATWASMACHINES 1.2 Relevant

Nadere informatie

HANDBOEK VEILIGHEIDSMIDDELEN 23-09-2011

HANDBOEK VEILIGHEIDSMIDDELEN 23-09-2011 Hoofdstuk 10 - Veiligheidsaanduidingen Inleiding Veiligheid op de werkplek begint vaak met te weten welke gevaren op de werkplek aanwezig zijn en waar extra op gelet moet worden. Door een duidelijke signalering

Nadere informatie

3.1 Indeling en etikettering volgens de CLP-verordening

3.1 Indeling en etikettering volgens de CLP-verordening 3. ETIKETTERING Algemeen Vanaf 1 juni 2015 kunnen stoffen én mengsels enkel nog worden ingedeeld en geëtiketteerd conform de CLP-criteria, de voorschriften van de REACH-regelgeving. 3.1 Indeling en etikettering

Nadere informatie

Instructie gevaarlijke stoffen algemeen:

Instructie gevaarlijke stoffen algemeen: Instructie gevaarlijke stoffen algemeen: Doel Het doel van deze instructie is om gevaarlijke stoffen in het algemeen te bespreken om de werknemers bewust te maken van de alom aanwezige gevaren en hoe hiermee

Nadere informatie

Chemicaliën op de werkvloer: een nieuw etiketteringssysteem

Chemicaliën op de werkvloer: een nieuw etiketteringssysteem ! Chemicaliën op de werkvloer: een nieuw etiketteringssysteem Leidraad ter ondersteuning van werkgevers en werknemers bij de overgang naar het nieuwe systeem voor indeling, etikettering en verpakking Chemicaliën

Nadere informatie

1 IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING

1 IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING bladzijde : 1 / 5 Waarschuwing M 1 IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING Identificatie van het product Handelsnaam Gebruik Bedrijfsidentificatie Telefoonnr. in noodgeval

Nadere informatie

1.3. Details betreffende de verstrekker van het veiligheidsinformatieblad. Classificatie overeenkomstig de EG-richtlijnen 1999/45/EG en 67/548/EWG

1.3. Details betreffende de verstrekker van het veiligheidsinformatieblad. Classificatie overeenkomstig de EG-richtlijnen 1999/45/EG en 67/548/EWG RUBRIEK 1: Identificatie van de stof of het mengsel en van de vennootschap/onderneming 1.1. Productidentificatie 1.2. Relevant geïdentificeerd gebruik van de stof of het mengsel en ontraden gebruik Gebruik

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD volgens 2001/58/EG. Vanish Oxi Action Vlekverwijderaar. RECKITT Datum: 20.10.2003. BENCKISER Pag. : 1 van 5.

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD volgens 2001/58/EG. Vanish Oxi Action Vlekverwijderaar. RECKITT Datum: 20.10.2003. BENCKISER Pag. : 1 van 5. Vanish Oxi Action Vlekverwijderaar RECKITT Datum: 20102003 BENCKISER Pag : 1 van 5 1 Identificatie van het preparaat en de vennootschap/onderneming Productnaam:Vanish Oxi Action Vlekverwijderaar Toepassing:Vlekverwijderaar

Nadere informatie

gas onder druk Als het gas vrijkomt, bereikt het zeer snel een concentratie in de lucht die gevaarlijk is voor de gezondheid.

gas onder druk Als het gas vrijkomt, bereikt het zeer snel een concentratie in de lucht die gevaarlijk is voor de gezondheid. Algemene gegevens CAS nr: 7803-51-2 EU-etikettering: R-zinnen: 12, 17, 26, 34, 50 S-zinnen: (1/2), 28, 36/37, 45, 61, 63 licht ontvlambaar zeer giftig milieugevaarlijk CLP(EU-GHS): Signaalwoord: GEVAAR

Nadere informatie

VOGELVLUCHT Laatste herziening: 16/10/2007, Versie 1.0 pagina 1 / 5

VOGELVLUCHT Laatste herziening: 16/10/2007, Versie 1.0 pagina 1 / 5 Laatste herziening: 16/10/2007, Versie 1.0 pagina 1 / 5 1 IDENTIFICATIE VAN HET PREPARAAT EN DE ONDERNEMING Productnaam: Toepassing: Leverancier: Vogelafweermiddel Koppert B.V. Veilingweg 17 2651 BE Berkel

Nadere informatie

Zeer licht ontvlambaar

Zeer licht ontvlambaar Blauwzuurgas (HCN) Algemene gegevens CAS nr: 74-90-8 EU-etikettering: R-zinnen: 12-26-50/53 S-zinnen: (1/2), 7/9-16-36/37-38-45-60-61 Zeer licht ontvlambaar Zeer giftig Milieugevaarlijk CLP (EU-GHS): Signaalwoord:

Nadere informatie

EU-GHS: nieuwe regels over etikettering en indelen van gevaarlijke stoffen

EU-GHS: nieuwe regels over etikettering en indelen van gevaarlijke stoffen Verordening (EG) Nr. 1272/2008 over de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels 1 geldt vanaf 20 januari 2009. De verordening in Nederland aangeduid als EU-GHS introduceert nieuwe regels

Nadere informatie

VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD

VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD Datum herziening 26012011 Afdruk datum 16012012 1 Identificatie van de stof of het mengsel en van de vennootschaponderneming 1.1 Productidentificatie ONTSTOPPER CRAC 1.2 Relevant

Nadere informatie

EU-GHS Verordening in vogelvlucht

EU-GHS Verordening in vogelvlucht EU-GHS Verordening in vogelvlucht Kennisdag EU-GHS voor MKB Annet Sluer EU-GHS Helpdesk 6 december 2012 Inhoud EU-GHS en VN-GHS Verplichtingen Wat moet u doen? Relatie met REACH Inventaris van indeling

Nadere informatie

(*9HLOLJKHLGVLQIRUPDWLHEODGHQNUDFKWHQV((*1XPPHU

(*9HLOLJKHLGVLQIRUPDWLHEODGHQNUDFKWHQV((*1XPPHU 06'65 6$ (*9HLOLJKHLGVLQIRUPDWLHEODGHQNUDFKWHQV((*1XPPHU Nummer Intern: 125-140 Bewerkt: 08.2007 Handelsnaam: 3ODVWLNNOHEHU Versie: 1.3 Stand: 08.2007 Productnummer: Stof-Code:,GHQWLILFDWLHYDQGH6WRIHQYDQGH9HQQRRWVFKDS

Nadere informatie

Gevarenaanduidingen (H)

Gevarenaanduidingen (H) Gevarenaanduidingen (H) H200 H201 H202 H203 H204 H205 H220 H221 H222 H223 H224 H225 H226 H228 H240 H241 H242 H250 H251 H252 Instabiele ontplofbare stof. Ontplofbare stof; gevaar voor massa-explosie. Ontplofbare

Nadere informatie

Aftellen tot Brzo 2015

Aftellen tot Brzo 2015 Aftellen tot Brzo 2015 Wat te doen? Yvette van Duijn (DCMR) Mirjam van der Plas (Royal HaskoningDHV) Inhoud Nu: Brzo 1999 Wms-classificatie / Stoffen- en Preparatenrichtlijn Per 1 juni 2015: Brzo 2015

Nadere informatie

VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD Datum herziening: 15/11/2011 Afdruk datum: 23/11/2011 1 Identificatie van de stof of het mengsel en van de

VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD Datum herziening: 15/11/2011 Afdruk datum: 23/11/2011 1 Identificatie van de stof of het mengsel en van de VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD Datum herziening: 15/11/2011 Afdruk datum: 23/11/2011 1 Identificatie van de stof of het mengsel en van de vennootschap/onderneming: 1.1 Productidentificatie: Pro Screenwash

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD pagina 1/5 1. Identificatie van de stof of het mengsel en van de leverancier 1.1 Productidentificatie Handelsnaam: 1.2 Relevant geïdentificeerd gebruik van de stof of het mengsel en ontraden gebruik 1.3

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD PODISAN

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD PODISAN VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD PODISAN 1 Identificatie van het product en de onderneming pag. 1/5 1.1 productnaam: PODISAN 1.2 CAS-nr: zie samenstelling 1.3 EINICSnr: zie samenstelling 1.4 ANNEX-1 nr: zie samenstelling

Nadere informatie

Van indeling naar etiket. Mengseldag. 10 april 2015. Workshop Etiketteren

Van indeling naar etiket. Mengseldag. 10 april 2015. Workshop Etiketteren Mengseldag Workshop Etiketteren RWS Leefomgeving CLP Helpdesk Mohamed El-Allouchi Van indeling naar etiket Presentatie 1. Voorschriften 2. Samenstellen van het etiket 3. Uitzonderingen 4. Verpakkingseisen

Nadere informatie

Groep: Naam: Klas: WAARSCHUWING GEVAAR

Groep: Naam: Klas: WAARSCHUWING GEVAAR HOOFDSTUK 5. BIJZONDERE GEVAREN. 5.1 EXTRA VEILIGHEIDSINFORMATIE OVER CHEMICALIëN. In hoofdstuk 4 heb je geleerd dat potjes en flessen met chemicaliën voorzien moeten worden van waarschuwingspictogrammen.

Nadere informatie

Tipkaart 22.2 H 6. Benzeen (C 6. Algemene gegevens CAS nr: 71-43-2 EU-etikettering: R-zinnen: 45-46-11-36/8-48/23/24/25-65 S-zinnen: 53-45

Tipkaart 22.2 H 6. Benzeen (C 6. Algemene gegevens CAS nr: 71-43-2 EU-etikettering: R-zinnen: 45-46-11-36/8-48/23/24/25-65 S-zinnen: 53-45 Benzeen (C 6 H 6 ) Algemene gegevens CAS nr: 71-43-2 EU-etikettering: R-zinnen: 45-46-11-36/8-48/23/24/25-65 S-zinnen: 53-45 Licht ontvlambaar Schadelijk CLP (EU-GHS): Signaalwoord: GEVAAR H: 225-350-340-372***-304-319-315

Nadere informatie

Beschrijving fabrikant : Wilsor Kunstharsen Tel: 0321-331167 Noorderbaan 46-48 Fax: 0321-331074 8256 PR Biddinghuizen E-mail: info@wilsor.

Beschrijving fabrikant : Wilsor Kunstharsen Tel: 0321-331167 Noorderbaan 46-48 Fax: 0321-331074 8256 PR Biddinghuizen E-mail: info@wilsor. 1. BESCHRIJVING VAN PRODUKT EN FABRIKANT Handelsnaam : Polyesterplamuur / / Beschrijving fabrikant : Tel: 0321-331167 -48 Fax: 0321-331074 E-mail: info@wilsor.nl the Netherlands Intenet: www.wilsor.nl

Nadere informatie

Het kader van het Welzijn op het Werk Toelichting bij de wet van 4 augustus 1996

Het kader van het Welzijn op het Werk Toelichting bij de wet van 4 augustus 1996 Het kader van het Welzijn op het Werk Toelichting bij de wet van 4 augustus 1996 Welzijnsdag 12 november 2012 1 Inhoudsopgave Korte schets wetgeving De risicoanalyse Preventiemaatregelen Rolverdeling in

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Print datum 04-04-2008 10.150.00 - Brake Cleaner AL 1 Van 6

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Print datum 04-04-2008 10.150.00 - Brake Cleaner AL 1 Van 6 Print datum 04-04-2008 10.150.00 - Brake Cleaner AL 1 Van 6 A.P. Logistics Labradordreef 6 3565 AN Utrecht 1. IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE ONDERNEMING 01. Productcode en naam 10.150.00

Nadere informatie

Productnaam Zône Brandspiritus 85%

Productnaam Zône Brandspiritus 85% 1. Identificatie van het product Productnaam : Brandspiritus 85% Tel.nr.voor noodgevallen : Nationaal Vergiftigingen Centrum Tel.nr: 030-2748888 (Uitsluitend voor een behandelend arts bij vergiftiging)

Nadere informatie

VEILIGHEIDS- INFORMATIE- BLAD

VEILIGHEIDS- INFORMATIE- BLAD VEILIGHEIDS- INFORMATIE- BLAD COLORSIL VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD 1.- IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING 1.1 Productbenaming: COLORSIL 1.2 Fabrikant: COSENTINO

Nadere informatie

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis 1) Onderwerp Vaatwassers voor huishoudelijk gebruik, geproduceerd met milieuvriendelijke materialen, die milieuvriendelijk zijn zowel in het gebruik als bij de afvalverwerking.

Nadere informatie

VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD

VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD Datum herziening: 26/01/2011 Afdruk datum: 17/04/2012 1 Identificatie van de stof of het mengsel en van de vennootschap/onderneming: 1.1 Productidentificatie: JEANS WASH 1.2

Nadere informatie

CHEMISCHE AGENTIA Patrick Schelfthout

CHEMISCHE AGENTIA Patrick Schelfthout CHEMISCHE AGENTIA Patrick Schelfthout HERKEN JE DE VOLGENDE (VERVELENDE) SITUATIES? Ik weet niet of dit product gevaarlijk is want het etiket is onleesbaar?! Dit product is blijkbaar corrosief. Mag ik

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD PODISEPT

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD PODISEPT VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD PODISEPT 1 Identificatie van het product en de onderneming pag. 1/5 1.1 productnaam: PODISEPT 1.2 CAS-nr: zie samenstelling 1.3 EINICSnr: zie samenstelling 1.4 ANNEX-1 nr: zie

Nadere informatie

* 19% * 21% -4- Wat is de minimale zuurstofconcentratie in de lucht waarbij gewerkt mag worden?

* 19% * 21% -4- Wat is de minimale zuurstofconcentratie in de lucht waarbij gewerkt mag worden? * 19% * 21% -4- Wat is de minimale zuurstofconcentratie in de lucht waarbij gewerkt mag worden? -4- Hoeveel zuurstof zit er bij normale omstandigheden in de lucht? * Afvalverwerking * Gezondheidszorg *

Nadere informatie

Irriterend voor de ademhalingswegen Zeer irriterend voor de ogen (gevaar voor oogletsel) Buikpijn, diarree, braken

Irriterend voor de ademhalingswegen Zeer irriterend voor de ogen (gevaar voor oogletsel) Buikpijn, diarree, braken Bladzijde : 1 Verantwoordelijke verdeler : Telefoon noodgevallen EURO TABS s.c.r.i.s. Route de la Barrière 24 a Antigif centrum België B 6970 TENNEVILLE Tel : 084 / 45.70.91 070 / 245.245 Fax : 084 / 45.70.89

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Pagina 1

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Pagina 1 Pagina 1 1. Identificatie van de stof of het preparaat en van de vennootschap / onderneming Productbenaming: Plasticrète deel A : P- Cast A02 Gebruik: Diverse industriële toepassingen. Verantwoordelijke

Nadere informatie

Veiligheidsinformatieblad

Veiligheidsinformatieblad Pagina 1 van 5 1. Identificatie van de stof of het preparaat en van de onderneming Identificatie van de stof of het preparaat Gebruik van de stof of het preparaat reinigingsmiddel Identificatie van de

Nadere informatie

1 IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING. : Mengsel. : Dit produkt is gevaarlijk.

1 IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING. : Mengsel. : Dit produkt is gevaarlijk. bladzijde : 1 / 6 êcc : Corrosief Gevaarlijk M» 1 IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING Identificatie van het product : Vloeibaar. Handelsnaam : Vloeibare ontstopper

Nadere informatie

FNV Bondgenoten. Checklist Beleid chemische stoffen, zwangerschap en voortplanting in bedrijven

FNV Bondgenoten. Checklist Beleid chemische stoffen, zwangerschap en voortplanting in bedrijven FNV Bondgenoten Checklist Beleid chemische stoffen, zwangerschap en voortplanting in bedrijven Gevaarssymbolen op grond van de Europese regelgeving R-zinnen voor de voortplanting giftige stoffen R 46 R

Nadere informatie

MATERIAL SAFETY DATA SHEET

MATERIAL SAFETY DATA SHEET 1 IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET MENGSEL EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING 1.1 Productidentificatie Product: Synoniemen: Aard: METALDEHYDE 6 % RB AGRICHIM SLAKKENDOOD / AGRICHIM ANTILIMACES (B: 7123/B);

Nadere informatie

Ethanol 98% + MEK 2% 1016

Ethanol 98% + MEK 2% 1016 bladzijde : 1 óp Symbool 3 : Brandbare vloeistof. êf F : Licht ontvlambaar 1 IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN DE VENNOOTSCHAP / ONDERNEMING Identificatie van het product : Vloeibaar. Handelsnaam

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD. 5in1 DIESEL FUEL SYSTEM TREATMENT

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD. 5in1 DIESEL FUEL SYSTEM TREATMENT Opgemaakt volgens Verordening (EG) NR. 1907/2006 en (EG) nr. 453/2010 Datum 01/07/2015 Vervangt Nr 17/09/2010 VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD 5in1 DIESEL FUEL SYSTEM TREATMENT 1 IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF

Nadere informatie

REACh-GHS/CLP in de praktijk

REACh-GHS/CLP in de praktijk REACh-GHS/CLP in de praktijk Sharon Sriram 8 december 2015 www.kluthe.nl 1 REACh EU wetgeving Registratie, Evaluatie, Autorisatie van Chemische stoffen R=Registration E=Evaluation Registratie van geproduceerde

Nadere informatie

Indelen van stoffen en mengsels volgens CLP

Indelen van stoffen en mengsels volgens CLP Indelen van stoffen en mengsels volgens CLP Marjorie Kartowidjojo We create unique scent & taste experiences people love Inhoud Introductie Indeling van stoffen Classificatie van mengsels Samenvatting

Nadere informatie

Veiligheidsinformatieblad (MSDS)

Veiligheidsinformatieblad (MSDS) Adhesive spray Veiligheidsinformatieblad (MSDS) versie: 7 7 2009 / 37 Leverancier: Profclean Europe Duinweg 27 5482VR Schijndel telefoon: 073 5478265 fax: 073 5492305 telefoonnr noodgevallen : 073 5432720

Nadere informatie

1 IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN DE VENNOOTSCHAP / ONDERNEMING. Monnikenwerve 86-88 BE-8000 Brugge Belgique-Belgie

1 IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN DE VENNOOTSCHAP / ONDERNEMING. Monnikenwerve 86-88 BE-8000 Brugge Belgique-Belgie bladzijde : 1 óp Symbool 3 : Brandbare vloeistof. êx Xn : Schadelijk 1 IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN DE VENNOOTSCHAP / ONDERNEMING Identificatie van het product : Vloeibaar. Handelsnaam

Nadere informatie

DIPP SANITAIR- & KALKREINIGER DAGELIJKS GEBRUIK

DIPP SANITAIR- & KALKREINIGER DAGELIJKS GEBRUIK VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD Datum herziening: 26012011 Afdruk datum: 01042011 1 Identificatie van de stof of het mengsel en van de vennootschaponderneming: 1.1 Productidentificatie: DIPP SANITAIR- & KALKREINIGER

Nadere informatie

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD

VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD VEILIGHEIDSINFORMATIEBLAD Statistieknr. 29153980 Product Revisiedatum : 28 augustus 2008 Pagina 1/6 1. IDENTIFICATIE PRODUCT & BEDRIJF Productnaam Toepassing : Oppervlakte verbeteraar Naam leverancier

Nadere informatie

Signalisatie door borden en pictogrammen. De gegevens komen van de website: http://www.vub.ac.be/preventie/welcome.html

Signalisatie door borden en pictogrammen. De gegevens komen van de website: http://www.vub.ac.be/preventie/welcome.html Signalisatie door borden en pictogrammen De gegevens komen van de website: http://www.vub.ac.be/preventie/welcome.html Brandbestrijdingsborden Borden in verband met het brandbestrijdingsmaterieel hebben

Nadere informatie

GHS-CLP Harry de Maaker afdeling VGM

GHS-CLP Harry de Maaker afdeling VGM Veilig omgaan met gevaarlijke stoffen in het LUMC GHS-CLP Harry de Maaker afdeling VGM Inhoud presentatie Hoe gevaarlijk is Cafeïne Wat is GHS, waarom GHS Verschillen tussen GHS, CLP, stoffen/preparaten

Nadere informatie

VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD DIPP N 37 HANDZEEP CREME. Datum herziening: 10/12/2011. Afdruk datum: 06/12/2012

VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD DIPP N 37 HANDZEEP CREME. Datum herziening: 10/12/2011. Afdruk datum: 06/12/2012 VEILIGHEIDS INFORMATIE BLAD Datum herziening: 10/12/2011 Afdruk datum: 06/12/2012 1 Identificatie van de stof of het mengsel en van de vennootschap/onderneming: 1.1 Productidentificatie: DIPP N 37 HANDZEEP

Nadere informatie

Veiligheidsblad p. 1 / 8

Veiligheidsblad p. 1 / 8 Veiligheidsblad p. 1 / 8 SDS: conform aan EU richtlijn 2001/58/EG en de REACH wetgeving 1907/2006 Annex II 1. IDENTIFIKATIE VAN HET PRODUKT EN VAN DE ONDERNEMING Identificatie van het product: Lamscobel

Nadere informatie

1 IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING. E-mail: info@blekochemie.nl. : Mengsel. : Dit produkt is gevaarlijk.

1 IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING. E-mail: info@blekochemie.nl. : Mengsel. : Dit produkt is gevaarlijk. bladzijde : 1 / 6 êcc : Corrosief Gevaarlijk M» 1 IDENTIFICATIE VAN DE STOF OF HET PREPARAAT EN VAN DE VENNOOTSCHAP/ONDERNEMING Identificatie van het product : Vloeibaar. Handelsnaam : Natriumhydroxide

Nadere informatie