VRIJHANDELSOPTIEK. Zesde Jaargang Week Pagina 1

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VRIJHANDELSOPTIEK. Zesde Jaargang Week 09 2010 01-03-2010 Pagina 1"

Transcriptie

1 Zesde Jaargang Week Pagina 1 Wake up call uurbalancering Concept toegangsregels Britned gepubliceerd Consumentenbond start met on-line energieprijsvergelijk 2009: goed jaar voor inzet van waardeloze stroom Utrecht 2040 gaat mee in hype Wake up call uurbalancering In de maanden februari en maart dit jaar organiseert GTS diverse bijeenkomsten om proces en functionele ontwerpers voor te lichten over de systeemwijzigingen die op stapel staan. Deze bijeenkomsten zijn hard nodig zijn want de voorgenomen systematiek is uiterst gecompliceerd. De kans is daardoor groot dat essentiële aspecten gemist worden door ontwerpers die zich beperken tot het bestuderen van de 250 pagina's met procesbeschrijvingen die horen bij het nieuwe systeem. De bijeenkomsten kunnen daarom worden gezien als een wake up call en dat niet alleen voor de ontwerpers van IT-systemen. Met nog ruim een jaar te gaan tot de beoogde startdatum van april 2011, doen alle betrokkenen er goed aan zich nog eenmaal te bezinnen over nut en noodzaak van het beoogde systeem. Dit systeem is namelijk dermate ingewikkeld dat het waarschijnlijk over enkele jaren wederom een ander systeem nodig is. Nederland heeft niet bepaald een gelukkige hand in het ontwerpen van duurzame tariefsystemen voor het transport van aardgas. De systemen die de afgelopen 10 jaren van toepassing zijn geweest kenmerken zich door een korte levensduur en een hoge mate van complexiteit. Bij aanvang van de liberalisering was een commodity diensten systeem van toepassing waarbij derden een grote afhankelijkheid ondervonden van de destijds nog geïntegreerde leverancier en transporteur Gasunie. Dit systeem maakte plaats voor een trajectenstelstel waarbij transport van knooppunt naar knooppunt afzonderlijk moest worden gecontracteerd. Dit welhaast onmogelijke systeem werd vervangen door een entry/exit systeem, echter met een tijdsvertraging van twee uur tussen entry en exit, behalve op zogenaamde incentive dagen waarop entry en exit op uurbasis in balans moeten zijn. Mochten systeemontwerpers er al in zijn geslaagd goede programma's te schrijven voor de vigerende marktmodellen, dan nog hebben de meeste shippers daar weinig baat bij vanwege het ontbreken van goede stuurinformatie. In dat opzicht lijkt het voorgenomen regime wel tot een verbetering te leiden. De vraag is wel of de systeemontwerpers overweg kunnen met de vele variabelen die GTS heeft ingebouwd om controle over de systeembalans te kunnen houden. Zo worden de dempingsformule en de zones donker groen, licht groen en oranje, de dag vooruit aan de actuele verwachtingen aangepast. Daarbij blijft het echter niet. Ook de prikkelcomponent en een 'call correction factor' hangen de PVpartijen boven het hoofd. Te vrezen valt dat het voorgenomen systeem zo topzwaar aan controlemogelijkheden is, dat het al snel aan vervanging toe is. Het ligt namelijk in de lijn der verwachting dat PV-partijen op zoek zullen gaan naar eenvoudige en veilige manieren om met de vele stelschroeven van het systeem uit de voeten te kunnen. Als bijvoorbeeld hoge eisen aan gasprogramma's worden gesteld met vergaande consequenties bij onvolkomenheden in de gasprogramma's, dan zullen PV-partijen in eerste instantie slechts pseudo programma's indienen. Met de werkelijke gasstromen hebben zulke pseudo programma's dan weinig van doen. Ze dienen louter om de rechten van de PV-partij op bijvoorbeeld de demping veilig te stellen en om tijd te winnen totdat de echte informatie voldoende gecontroleerd is. Als wijziging op het oorspronkelijke (pseudo) programma gaat dan op het laatste moment alsnog de correcte informatie naar GTS. GTS berekent in dat geval de beschikbare ruimte voor demping op basis van irrelevante informatie en kan de demping niet meer aanpassen nadat wel de correcte informatie is ontvangen. Het ligt daarom in de lijn der verwachting dat GTS op deze situaties zal reageren door steeds minder demping aan de marktpartijen ter beschikking te stellen. Het nieuwe systeem is rigide en ingewikkeld. Het is de vraag of GTS wel voldoende middelen heeft om de hierboven beschreven pseudo effecten te managen, waarbij de markt mag hopen dat de stelschroeven nooit uigesteld raken. Zo ver hoeft het echter niet te komen. De nog resterende tijd kan worden benut om het ontwerp te vereenvoudigen. Niemand zit er op te wachten om over enkele jaren wederom veel geld en energie te moeten steken in de zoveelste ingrijpende systeemwijziging in luttele jaren tijd. Concept toegangsregels Britned gepubliceerd De NMa heeft de veilingregels gepubliceerd die Britned wil gaan hanteren. De 1000 MW kabel tussen Nederland en Brittannië wordt volgens planning eind dit jaar getest en in 2011 commercieel in gebruik genomen. Dat houdt in dat klanten van Britned toegang tot de transportcapaciteit van de kabel kunnen krijgen via een

2 Zesde Jaargang Week Pagina 2 combinatie van impliciete veilingen en expliciete veilingen. Hoe dat in zijn werk zal gaan staat in de gepubliceerde documenten. Binnenkort start de officiële marktconsultatie over de voorgenomen veilingregels. Voorafgaand aan het opstellen van de regels heeft Britned echter zijn oor al bij potentiële klanten te luister gelegd. De veilingregels zijn dan ook behoorlijk marktvriendelijk. In grote lijnen komen de regels overeen met de veilingsystemen die ook gelden voor de grenscapaciteit tussen België en Nederland. Dit houdt ook in dat de looptijd van een capaciteitscontract beperkt is tot maximaal het komende kalenderjaar. Daardoor is het niet zonder risico om lange termijn posities in het ene land in te nemen op basis van assets in het andere land. Dat is een gemiste kans, maar dat geldt voor heel Europa. Het is daarom begrijpelijk dat Britned aansluiting zoekt bij de gangbare praktijk. Toch zou overwogen moeten worden om een deel van de capaciteit uit te geven voor periodes van 3 tot 5 jaar. Britned sluit ook aan bij de gangbare praktijk van 'use it or sell it'. Dit houdt onder andere in dat nietgenomineerde maand- of jaarcapaciteit automatisch door de beheerder op de dagmarkt wordt verkocht. De inkomsten die de beheerder daaraan ontleent zijn voor de oorspronkelijke houder van de betreffende transportcapaciteit. Zodoende wordt de fysiek beschikbare capaciteit optimaal benut. Marktpartijen met jaar- en/of maandcapaciteit kunnen zodoende enigszins relaxt met de capaciteit omgaan waardoor wordt voorkomen dat de capaciteit op economisch inefficiënte wijze wordt benut. Helaas doet Britned serieuze afbreuk aan de voordelen van 'use it or sell it' met de bepaling dat er geen betaling volgt voor niet-genomineerde capaciteit als er capaciteitsbeperkingen optreden. Indien marktpartijen inschatten dat de kans op zulke beperkingen significant zijn, zullen ze niet vertrouwen op 'use it or sell it'. De kans op inefficiënt gebruik van de capaciteit neemt daardoor toe. geeft namelijk ook aanwijzingen hoe consumenten het overstappen moeten aanpakken. Op nuchtere wijze wordt daarbij de illusies weggenomen dat het afnemen van groene stroom het milieu ten goede zou komen. Tenslotte kondigt de Consumentenbond aan dat de leden vanaf eind maart op de website van de Consumentenbond terecht kunnen voor prijsvergelijk gekoppeld aan de mogelijkheid om met een korting meteen over te stappen. Het lijkt erop dat de Consumentenbond de handschoen oppakt die de Energiekamer in september 2009 heeft toegeworpen. Uit het Brattle rapport dat de Energiekamer destijds publiceerde, kon worden opgemaakt dat passieve consumenten jaarlijks 350 tot 700 mln EUR laten liggen. Met de huidige oproep om jaarlijks te switchen en daarbij de consumenten zelfs de helpende hand te reiken, draagt de Consumentenbond actief bij aan het doorbreken van die passiviteit. Voor de marktwerking is dat een positieve ontwikkeling. 2009: goed jaar voor inzet van waardeloze stroom In diverse gremia wordt nagedacht over mogelijkheden om elektriciteit op te slaan in de vorm van waterstof, samengeperste lucht of door middel van een pompcentrale. Onderwijl wordt in de gebouwde omgeving, de tuinbouw en de industrie grote hoeveelheden aardgas ingezet voor toepassingen waarvoor ook elektriciteit kan worden gebruikt. Daarbij moet vooral worden gedacht aan ruimteverwarming en de productie van stoom. Die toepassingen zijn bruikbaar als virtuele opslag van elektriciteit. Door bij (extreem) lage elektriciteitsprijzen over te schakelen op elektriciteit kan aardgas worden uitgespaard. Dit uitgespaarde aardgas kan dan op een later tijdstip eventueel voor elektriciteitsproductie worden gebruikt. Zodoende verschilt de werking van deze virtuele opslag in wezen nauwelijks van opslag in bijvoorbeeld waterstof. De NMa verwacht dat over ongeveer twee weken de veilingregels officieel ter inzage worden gelegd. Marktpartijen hebben vervolgens vier weken de tijd om zienswijzen in te dienen. Dat zou genoeg mogelijkheden moeten bieden om de laatste vuiltjes in de veilingregels weg te werken. Consumentenbond start met on-line energieprijsvergelijk De Consumentenbond besteedt in de Consumentengids van maart 2010 veel aandacht aan energieprijzen en energieleveranciers De gids bevat de gebruikelijke overzichten van goedkoopste energiecontracten. Daarbij blijft het niet en dat is zonder meer toe te juichen. De gids Helaas is flexibel inzetten van elektriciteit voor verwarmingsdoeleinden veel minder sexy dan 'de waterstof economie' of 'de pompcentrale'. Rendementstechnisch is de virtuele opslag via uitgespaarde aardgas misschien wel gunstiger dan de exotische oplossingen. Een verder voordeel is dat deze vorm van virtuele opslag snel en tegen relatief lage kosten gerealiseerd kan worden. Bovendien is de opslag gemakkelijk op of af te schalen. Dat is een belangrijke eigenschap want de werkelijke behoefte aan opslag is moeilijk in te schatten. Al deze voordelen lijken het helaas af te leggen tegen het gevoel dat elektriciteit te kostbaar is om er laagwaardige warmte of stoom mee te maken. Bovendien lijkt het feit dat de benodigde IT structuur grotendeels reeds geïmplementeerd is in de vorm van programma verantwoordelijkheid, eerder tegen te werken dan

3 Zesde Jaargang Week Pagina 3 behulpzaam te zijn. Smartgrids en wasmachines die zelf in energie handelen spreken meer tot de verbeelding dan grootindustriëlen die met tientallen megawatten tegelijk overtollige elektriciteit uit het net zuigen. Een blik op de marktprijzen van 2009 leert dat een significant deel van de tijd elektriciteit nauwelijks iets waard was. Sterker nog, op de onbalansmarkt betaalde TenneT tijdens ruim 1800 kwartieren grof geld om van een overschot aan elektriciteit af te komen. Een aardgasverbruiker die in deze 5% van de tijd aardgas had kunnen vervangen door elektriciteit tegen onbalansmarktprijzen, was een ware spekkoper geweest. Kostbaar aardgas uitgespaard en gemiddeld 32 EUR toe gekregen op elke afgenomen MWh elektriciteit. Als de afnemer bereid was geweest om maximaal 10 EUR per MWh te betalen, dan zou maar liefst tijdens ruim 4600 kwartieren elektriciteit zijn afgenomen tegen een prijs van min 10 EUR/MWh. De navolgende grafieken illustreren de lage marktprijzen in Prijzen 2009 (EUR/MWh) aantal kwartieren TenneT "aardgas" Figuur 1: de onderkant van de prijscurve 2009; bron: & TenneT Prijzen 2009 (EUR/MWh) aantal kwartieren Figuur 2: Uitvergroot deel van figuur 1; bron: & TenneT TenneT "aardgas" De illustraties laten zien dat het voordeel dat behaald kon worden bij inkopen op de beduidend geringer is dan bij inkopen op de onbalansmarkt. Als de break-even op 15 EUR/MWh ligt (rode lijn) dan kon 20% van de tijd elektriciteit via TenneT worden betrokken tegen gemiddeld min 2 EUR/MWh, terwijl bij inkopen op de de inzet van elektriciteit beperkt zou blijven tot 5% van de tijd en tegen gemiddeld 9,40 EUR/MWh. Idealiter wordt de flexibele inzet van elektriciteit dus rechtstreeks aan TenneT's systeem van regelvermogen gekoppeld. Daarmee zou de flexibele inzet van elektriciteit tevens een bijdrage leveren aan het verhogen van de leveringszekerheid. Het concept van virtuele opslag stuit niet alleen op emotionele bezwaren. Naast de technische uitdaging van naadloos overstappen van aardgas naar elektriciteit en omgekeerd, zitten ook de transporttarieven tegen. Bij middenspanning moet tot 10 EUR/MWh aan variabele kosten worden betaald waardoor het concept voor deze aangeslotenen nauwelijks interessant is. In zoverre door de flexibele elektriciteit consumptie ook een hogere transportcapaciteit nodig is, worden aangeslotenen op alle spanningsniveaus geconfronteerd met hoge extra transportkosten. Dat zou goed te voorkomen zijn als de tariefdrager zou worden beperkt tot het capaciteitsbeslag tijdens piekuren. Hiervoor ontbreekt helaas draagvlak. Liever zet men de kaarten op exotische vormen van opslag (zie ook het volgende artikel). Utrecht 2040 gaat mee in hype Volgens gedeputeerde Wouter de Jong wil de provincie Utrecht werk maken van een schone economie en vindt het daarbij zaak om niet mee te gaan in een hype 1. Voorzichtige stappen zijn daarom geboden. Deze realiteitszin lijkt echter op gespannen voet te staan met de adviesopdracht die de provincie Utrecht heeft verstrekt aan goeroe Jeremy Rifkin. Van deze Amerikaanse hoogleraar economie wordt verwacht dat hij samen met zijn team van 25 CEO's eind maart een 'Masterplan schone economie' oplevert. Als dit plan gebaseerd wordt op de peilers waarop dhr. Rifkin ook zijn concept van 'De derde industriële revolutie' baseert, dan heeft Utrecht hier weinig goeds van te verwachten. Met inspiratie alleen komt de schone economie namelijk niet van de grond. Opvallend aan de aanpak van Utrecht is dat de speciale website op zichzelf al een hype creëert ten aanzien van de aangetrokken adviseur. Alsof het probleem al bijna is opgelost omdat een beroemdheid komt helpen. Wellicht kan deze beroemdheid meer krachten in de samenleving losmaken dan Utrechtenaren zelf kunnen, maar de kans op een deceptie is groot. In dat geval kan ook goodwill verloren gaan voor projecten die wel een bijdrage aan een schonere economie zou kunnen leveren. 1 zie:

4 Zesde Jaargang Week Pagina 4 Peilers waar Rifkin vaak over spreekt zijn gebouwen en auto's als krachtcentrales, energiesystemen op basis van waterstof en smartgrids voor decentrale elektriciteitsopwekking. Blijkens de documenten die te vinden zijn op de website van Utrecht 2040 laten Rifkins en zijn team zich daarbij weinig gelegen liggen aan praktische bezwaren tegen de aangedragen suggesties. Zo mogen architectonisch verantwoorde windmolens wellicht bijdragen aan het creëren van meer draagvlak voor windmolens, in zoverre het rendement van de molens daardoor daalt, kan het draagvlak juist dalen omdat er vanwege het architectonisch verantwoorde juist veel meer windmolens nodig zijn. Vooral in de windstille provincie Utrecht kan dat snel tot grote problemen leiden. Ook de opslag van elektriciteit in de vorm van waterstof is niet zonder gevaren en bovendien onnodig zolang er nog grote hoeveelheden aardgas worden ingezet voor toepassingen waarbij ook elektriciteit zou kunnen worden benut (zie ook het vorige artikel). Het jaar 2040 is nog erg ver weg. Misschien wel te ver omdat het ruimte geeft om weg te dromen. Dromen over een samenleving waarin de windmolen nauw samenwerkt met de auto op de oprit. De windmolen maakt dan voor netstabilisatie dankbaar gebruik van de accu terwijl de eigenaar denkt dat diezelfde accu nog steeds volledig is opgeladen wanneer de eigenaar de auto nodig heeft. Onderdeel van die droom is natuurlijk dat tegen die tijd een oplossing is gevonden voor de forse conversieverliezen die momenteel de financiële bodem wegslaan onder het 'vehicle to grid' concept. Op zichzelf is er is niets mis met visionair denken over wat de verre toekomst kan brengen. Visionair denken kan echter wel een groot probleem zijn als de provincie Utrecht claimt geen hype te willen volgen maar werkelijk op weg te willen naar een schone economie. Dan zal de provincie moeten aantonen dat het turen naar de horizon er niet toe leidt dat de mogelijkheden onder handbereik worden genegeerd. European & Dutch Gas Indications: Mid Market Closing Prices 26 feb 2010 IPE Brent Gasoil 0.1% FOB Barges NWE LSFO 1.0% FOB Barges NWE EUR / USD Baseload Peakload EEX Baseload EEX Peakload US $ / BBL US $ / MT US $ / MT Euro / MWh Euro / MWh Euro / MWh Euro / MWh US $ / BBL US $ / MT US $ / MT Euro / MWh Euro / MWh Euro / MWh Euro / MWh Q ,65 637,08 465,75 1, ,63 44,91 36,72 45,91 Q ,91 652,86 481,25 1, ,38 48,92 39,63 50,75 Q ,86 667,79 486,50 1, ,30 58,00 46,55 60,75 Q ,73 680,34 492,75 1, ,85 61,98 49,60 64,98 Q ,52 688,23 495,75 1, ,95 50,28 41,95 53,28 Q ,03 697,03 498,38 1, ,70 53,76 45,20 58,76 Q ,44 703,68 501,00 1, ,42 64,45 53,42 69,45 Q ,80 710,04 502,88 1, ,22 68,02 56,17 73,02 Cal-12 84,38 718,15 506,06 1, ,81 62,06 51,76 67,06 Nordpool NOK / USD API #2 TTF CO2 Emissions Euro / MWh US $ / MT EUR/MWh Euro / MT Q2-10 Dec-10 12,99 Q ,50 6,915 80,75 12,23 Dec-11 13,45 Q ,70 6,990 85,50 15,05 Q ,40 7,060 89,25 17,26 Q ,10 7,168 92,60 15,08 Q ,25 7,291 95,95 14,93 Q ,25 7,413 99,20 17,78 Q ,25 7, ,55 20,03 Cal-12 40,06 7, ,00 17,03 DISCLAIMER: De prijsinformatie is beschikbaar gesteld door Morgan Stanley. De informatie vormt in geen enkel opzicht een aanbieding voor koop of verkoop van een of meerdere van de genoemde producten. SLEA BV noch Morgan Stanley kunnen op de inhoud van de publicatie worden aangesproken. Gelieve bij vragen over prijzen en/of producten rechtstreeks contact op te nemen met Morgan Stanley. Contactpersoon is Brieuc Raskin, tel , Alle rechten voorbehouden SLEA BV. Het auteursrecht van deze uitgave berust bij SLEA. Informatie: tel Deze publicatie wordt mede mogelijk gemaakt door VOEG. De inhoud hoeft echter niet over een te stemmen met de standpunten van VOEG en/of individuele leden van VOEG. SLEA BV besteedt uiterste zorg aan de betrouwbaarheid en actualiteit van de gegevens in deze publicatie. Onjuistheden kunnen echter voorkomen. SLEA BV noch VOEG kunnen op de inhoud van de publicatie worden aangesproken. Verspreiding of doorgeleiding van deze informatie op welke manier dan ook is verboden.

5 Zesde Jaargang Week Pagina 5 Wilt u de Vrijhandelsoptiek elke twee weken ontvangen? Dat kan dat door een abonnement te nemen: Bestelformulier: Vrijhandelsoptiek Hierbij abonneer ik mij, met onmiddellijke ingang en tot wederopzegging, op de tweewekelijkse publicatie Vrijhandelsoptiek. Ik/wij zullen de publicatie per ontvangen. Het verschuldigde bedrag zal ik voldoen na ontvangst van de factuur. De kosten bedragen per kwartaal: 245 EUR voor de eerste lezer plus 19,75 EUR voor iedere extra lezer. Bij betaling eens per jaar, is het verschuldigde bedrag 950 EUR plus 75 EUR voor iedere extra lezer. Alle genoemde bedragen zijn excl. BTW. Ik accepteer dat SLEA s Algemene voorwaarden voor levering van publicaties op deze overeenkomst van toepassing zijn. Ik zal de adressen van de extra lezers actueel houden en doorgeven via Ik wens eens per jaar/kwartaal te betalen. (doorhalen wat niet van toepassing is.) Aantal lezers: Voornaam of voorletters: Achternaam: Telefoon: adres: Naam organisatie: Adres: Factuuradres (indien afwijkend): t.a.v.: Handtekening/plaats en dagtekening: Gaarne dit formulier per fax toezenden aan: Of gescand naar Alle rechten voorbehouden SLEA BV. Het auteursrecht van deze uitgave berust bij SLEA. Informatie: tel Deze publicatie wordt mede mogelijk gemaakt door VOEG. De inhoud hoeft echter niet over een te stemmen met de standpunten van VOEG en/of individuele leden van VOEG. SLEA BV besteedt uiterste zorg aan de betrouwbaarheid en actualiteit van de gegevens in deze publicatie. Onjuistheden kunnen echter voorkomen. SLEA BV noch VOEG kunnen op de inhoud van de publicatie worden aangesproken. Verspreiding of doorgeleiding van deze informatie op welke manier dan ook is verboden.

VRIJHANDELSOPTIEK. Vijfde Jaargang Week 46 2009 09-11-2009 Pagina 1

VRIJHANDELSOPTIEK. Vijfde Jaargang Week 46 2009 09-11-2009 Pagina 1 Vijfde Jaargang Week 46 2009 09-11-2009 Pagina 1 Felle lobby voor duurzaamheid grenst aan misleiding Het dilemma tussen energiebesparing en duurzame opwek 350 g/kwh norm staat haaks op de behoefte aan

Nadere informatie

Verzilvering van flexibiliteit

Verzilvering van flexibiliteit Verzilvering van flexibiliteit Sjak Lomme SLEA B.V. De Vrieslaan 16 6705AV Wageningen The Netherlands Tel: +31 317 427 217 Mob: +31 6 4478 4990 E-mail: info@slea.nl Internet: www.slea.nl Inleiding: Commodities

Nadere informatie

Tuinbouw wil efficiënt omgaan met energie

Tuinbouw wil efficiënt omgaan met energie Tuinbouw wil efficiënt omgaan met energie Handelsplatform, marktplaats voor energie in de tuinbouw De glastuinder van nu is een allround manager die van alle markten thuis moet zijn om zijn bedrijf economisch

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Noordstra, lepie. statengriffie@drenthe.nl. 14.pdf. Geachte heer/mevrouw,

Noordstra, lepie. statengriffie@drenthe.nl. 14.pdf. Geachte heer/mevrouw, statengriffie@drenthe.nl Bijlagen: VrjhandelsOptiek W20 - Verzonden: maandag 12 mei 2014 19:49 Onderwerp: FW: Vrijhandelsoptiek Week 20 Van: Sjak Lomme Aan: statengriffie@provinciegroningen.nl;

Nadere informatie

De markten voor decentrale elektriciteitsproducenten

De markten voor decentrale elektriciteitsproducenten De markten voor decentrale elektriciteitsproducenten Sjak Lomme SLEA Baarn, 19 mei 2006 Introductie Clustering De markten voor elektriciteit Missing link: intraday markt Risico s en mogelijkheden onbalansmarkt

Nadere informatie

Energie inkopen in de zorg: keuzes maken

Energie inkopen in de zorg: keuzes maken Energie inkopen in de zorg: keuzes maken Het inkopen van energie is complex. Sinds de liberalisering van de energiemarkt is niets doen eigenlijk geen optie; afnemers moeten zelf actief zijn op de energiemarkt

Nadere informatie

Flexibiliteit op de elektriciteitsmarkt

Flexibiliteit op de elektriciteitsmarkt Flexibiliteit op de elektriciteitsmarkt Achtergrond Industriële demand response is één van de mogelijke aanbieders van flexibiliteit op de elektriciteitsmarkten van de toekomst en ook nu al. Dit heeft

Nadere informatie

STEMMING Rusland wil praten over productieverlaging: olieprijs veert op

STEMMING Rusland wil praten over productieverlaging: olieprijs veert op STEMMING Rusland wil praten over productieverlaging: olieprijs veert op AMSTERDAM (Energeia) - Energeia's stemming behandelt achtereenvolgens de prijsontwikkeling op de markt voor olie, steenkool, CO2-emissierechten,

Nadere informatie

Betreft Beantwoording vragen van het lid Spies (CDA) over energieprijzen en - contractsvoorwaarden voor consumenten

Betreft Beantwoording vragen van het lid Spies (CDA) over energieprijzen en - contractsvoorwaarden voor consumenten > Retouradres Postbus 20101 2500 EC Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal voor Bezuidenhoutseweg 30 Postbus 20101 2500 EC

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Oktober 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Oktober 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Oktober 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Marktanalyse Powerhouse

Marktanalyse Powerhouse Tegengestelde berichten op de oliemarkt. Afgelopen week Tegengestelde berichten op de oliemarkt deze week zorgen dat de prijs nauwelijks is veranderd. De topman van Schlumberger (een grote partij voor

Nadere informatie

Ontwikkelingen naar een duurzame energiemarkt. Klaas Hommes, TenneT 28 juni 2014

Ontwikkelingen naar een duurzame energiemarkt. Klaas Hommes, TenneT 28 juni 2014 Ontwikkelingen naar een duurzame energiemarkt Klaas Hommes, TenneT 28 juni 2014 Transitie Veranderingen in productie Veranderingen in balancering Nieuwe kansen Vergroening 20-03-2013 2 Ontwikkeling: transitie

Nadere informatie

Grootschalige energie-opslag

Grootschalige energie-opslag Er komt steeds meer duurzame energie uit wind Dit stelt extra eisen aan flexibiliteit van het systeem Grootschalige opslag is één van de opties om in die flexibiliteit te voorzien Uitgebreid onderzoek

Nadere informatie

Grootschalige energie-opslag

Grootschalige energie-opslag Er komt steeds meer duurzame energie uit wind Dit stelt extra eisen aan flexibiliteit van het systeem Grootschalige opslag is één van de opties om in die flexibiliteit te voorzien TenneT participeert in

Nadere informatie

Tariefkaart januari 2016

Tariefkaart januari 2016 Tarieven en voorwaarden voor Zakelijke Klanten 1 Tariefkaart januari 2016 Nu welkomstvoordeel van 50 EUR* Inhoud Het Tarief voor elektriciteit en/of aardgas... 2 Jaarlijkse vergoeding en energiekost voor

Nadere informatie

Tariefkaart januari 2016

Tariefkaart januari 2016 Tarieven en voorwaarden voor Consumenten 1 Tariefkaart januari 2016 Nu welkomstvoordeel van 50 EUR* Inhoud Het Tarief voor elektriciteit en/of aardgas... 2 Jaarlijkse vergoeding en energiekost voor Consumenten...

Nadere informatie

STUDIE (F)050908-CDC-455

STUDIE (F)050908-CDC-455 Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel. : 02/289.76.11 Fax : 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS STUDIE

Nadere informatie

Tariefkaart september 2015

Tariefkaart september 2015 Tarieven en voorwaarden voor Zakelijke Klanten 1 Tariefkaart september 2015 Nu welkomstvoordeel van 50 EUR* Inhoud Het Tarief voor elektriciteit en/of aardgas... 2 Jaarlijkse vergoeding en energiekost

Nadere informatie

Tariefkaart september 2015

Tariefkaart september 2015 Tarieven en voorwaarden voor Consumenten 1 Tariefkaart september 2015 Nu welkomstvoordeel van 50 EUR* Inhoud Het Tarief voor elektriciteit en/of aardgas... 2 Jaarlijkse vergoeding en energiekost voor Consumenten...

Nadere informatie

Wat is het product noodvermogen? Hoe wordt er gecontracteerd?

Wat is het product noodvermogen? Hoe wordt er gecontracteerd? Noodvermogen Noodvermogen Deze brochure geeft u uitgebreide informatie over de werking van noodvermogen binnen TenneT. Daarnaast geeft het een beeld aan (potentiele) leveranciers van noodvermogen over

Nadere informatie

Tariefkaart juni 2016

Tariefkaart juni 2016 Tarieven en voorwaarden voor Consumenten 1 Tariefkaart juni 2016 Nu welkomstvoordeel van 50 EUR* Inhoud Het Tarief voor elektriciteit en/of aardgas... 2 Jaarlijkse vergoeding en energiekost voor Consumenten...

Nadere informatie

De in deze pdf vermelde gegevens zijn ter informatie en onder voorbehoud van type- en schrijffouten. Afgelopen week daalde de euro flink als gevolg

De in deze pdf vermelde gegevens zijn ter informatie en onder voorbehoud van type- en schrijffouten. Afgelopen week daalde de euro flink als gevolg ja 1 Marktvisie Nu Vorige keer Verwachting komende week Hoogste Laagste Macroeconomisch Rustige periode rond Kerst, licht dalende markten AEX 428.5 428.5 507.8 376.3 USD per EUR 1.091 1.091 1.393 1.053

Nadere informatie

Inpassing van duurzame energie

Inpassing van duurzame energie Inpassing van duurzame energie TenneT Klantendag Erik van der Hoofd Arnhem, 4 maart 2014 doelstellingen en projecties In de transitie naar duurzame energie speelt duurzame elektriciteit een grote rol De

Nadere informatie

Leveringsvoorwaarden Elektriciteit & Gas Zeker v3.0

Leveringsvoorwaarden Elektriciteit & Gas Zeker v3.0 Leveringsvoorwaarden Elektriciteit & Gas Zeker v3.0 (Terug) leveringsprijzen elektriciteit Wij brengen u de leveringsprijs in rekening voor door Gazprom Energy aan u geleverde volumes en betalen u een

Nadere informatie

Duitse brancheclubs maken zich zorgen om trager groeitempo duurzame energie

Duitse brancheclubs maken zich zorgen om trager groeitempo duurzame energie Duitse brancheclubs maken zich zorgen om trager groeitempo duurzame energie 28 mei 2015 Energeia's stemming behandelt achtereenvolgens de prijsontwikkeling op de markt voor olie, steenkool, CO2-emissierechten,

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - februari 2013

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - februari 2013 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - februari 2013 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

T-prognoses. nut en noodzaak

T-prognoses. nut en noodzaak nut en noodzaak : nut en noodzaak Wat zijn? staat voor Transportprognoses, oftewel een verwachting van het benodigde transport voor de levering of productie van elektriciteit. Producenten, regionale netbeheerders

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - januari 2014

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - januari 2014 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - januari 2014 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Aanvullende voorwaarden 2006

Aanvullende voorwaarden 2006 ENERGIE Aanvullende voorwaarden 2006 Voor levering van elektriciteit, gas en warmte door DELTA Comfort B.V. aan de zakelijke kleinverbruiker www.delta.nl 1 Algemeen 1.1. Deze Aanvullende Voorwaarden zijn

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - maart 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - maart 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - maart 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Lokale energiecoöperaties en consumentenbescherming

Lokale energiecoöperaties en consumentenbescherming Lokale energiecoöperaties en consumentenbescherming EHO 14 21 november 2014 Consumentenbescherming Consumentenbescherming in wetgeving Toezicht energiemarkt door ACM Voorbeelden: Leveringsvergunning (kleinverbruikers)

Nadere informatie

Tariefkaart juli 2015

Tariefkaart juli 2015 Tarieven en voorwaarden voor Zakelijke Klanten 1 Tariefkaart juli 2015 Nu 1 maand gratis elektriciteit* Inhoud Het Tarief voor elektriciteit en/of aardgas... 2 Jaarlijkse vergoeding en energiekost voor

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Tariefkaart juni 2015

Tariefkaart juni 2015 Tarieven en voorwaarden voor Consumenten en Zakelijke Klanten 1 Tariefkaart juni 2015 Nu 1 maand gratis elektriciteit* Inhoud Het Tarief voor elektriciteit en/of aardgas... 2 Jaarlijkse vergoeding en energiekost

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Fabrikant. Groothandel. Detailhandel. Consument

Fabrikant. Groothandel. Detailhandel. Consument U wilt klanten geen nee verkopen. Maar ook niet blijven zitten met voorraad. Een efficiënte goederen-, geld- en informatiestroom tussen fabrikant, groothandel, winkelier en klant voorkomt voorraadtekort

Nadere informatie

Tariefkaart augustus 2015

Tariefkaart augustus 2015 Tarieven en voorwaarden voor Consumenten 1 Tariefkaart augustus 2015 Nu 1 maand gratis elektriciteit* Inhoud Het Tarief voor elektriciteit en/of aardgas... 2 Jaarlijkse vergoeding en energiekost voor Consumenten...

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - september 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - september 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - september 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - januari 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - januari 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - januari 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Prijsvorming en strategisch inkopen op de energiemarkt. Erik Suichies Manager Commercial Product Expertise Nuon Sales Nederland. DACT 6 oktober 2009

Prijsvorming en strategisch inkopen op de energiemarkt. Erik Suichies Manager Commercial Product Expertise Nuon Sales Nederland. DACT 6 oktober 2009 Prijsvorming en strategisch inkopen op de energiemarkt Erik Suichies Manager Commercial Product Expertise Nuon Sales Nederland DACT 6 oktober 2009 0 Inhoud Introductie Nuon Ontwikkelingen op de energiemarkt

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2014

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2014 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2014 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Tariefkaart augustus 2015

Tariefkaart augustus 2015 Tarieven en voorwaarden voor Zakelijke Klanten 1 Tariefkaart augustus 2015 Inhoud Het Tarief voor elektriciteit en/of aardgas... 2 Jaarlijkse vergoeding en energiekost voor Zakelijke Klanten... 3 Nettarieven

Nadere informatie

Tariefkaart april 2015

Tariefkaart april 2015 Van alle energie thuis Tarieven en voorwaarden voor Consumenten en Zakelijke Klanten 1 Tariefkaart april 2015 Nu 1 maand gratis elektriciteit* Inhoud Het Tarief voor elektriciteit en/of aardgas... 2 Jaarlijkse

Nadere informatie

Tariefkaart oktober 2015

Tariefkaart oktober 2015 Tarieven en voorwaarden voor Consumenten 1 Tariefkaart oktober 2015 Inhoud Het Tarief voor elektriciteit en/of aardgas... 2 Jaarlijkse vergoeding en energiekost voor Consumenten... 3 Nettarieven en heffingen

Nadere informatie

Blijft elektriciteit goedkoop voor WP-en? Stijn Schlatmann 30 januari 2014

Blijft elektriciteit goedkoop voor WP-en? Stijn Schlatmann 30 januari 2014 Blijft elektriciteit goedkoop voor WP-en? Stijn Schlatmann 30 januari 2014 www.energymatters.nl Aanleiding Grote interesse in WP-en: Gasprijs is duur; dus ketels duur WKK is momenteel marginaal (met netlevering)

Nadere informatie

Energieprijzen in vergelijk

Energieprijzen in vergelijk CE CE Oplossingen voor Oplossingen milieu, economie voor milieu, en technologie economie en technologie Oude Delft 180 Oude Delft 180 611 HH Delft 611 HH Delft tel: tel: 015 015 150 150 150 150 fax: fax:

Nadere informatie

Tariefkaart juli 2015

Tariefkaart juli 2015 Tarieven en voorwaarden voor Consumenten 1 Tariefkaart juli 2015 Inhoud Het Tarief voor elektriciteit en/of aardgas... 2 Jaarlijkse vergoeding en energiekost voor Consumenten... 3 Jaarlijkse vergoeding

Nadere informatie

Verhuisdocument voor uw organisatie

Verhuisdocument voor uw organisatie Verhuisdocument voor uw organisatie Deel 1: Mijn nieuwe locatie Pagina 1 van 6 1. Mijn nieuwe locatie: mijn gegevens Klantennummer contactpersoon Telefoon Wij verhuizen naar volgende (nieuwe) locatie Datum

Nadere informatie

Workshop. De Vakman als Praktijkcoach

Workshop. De Vakman als Praktijkcoach Workshop De Vakman als Praktijkcoach Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag zonder schriftelijke toestemming van de eigenaar worden overgenomen, vermenigvuldigd, gekopieerd, opgeslagen of

Nadere informatie

STEMMING 'Wie nog gas wil verkopen, moet het nu doen'

STEMMING 'Wie nog gas wil verkopen, moet het nu doen' STEMMING 'Wie nog gas wil verkopen, moet het nu doen' 24 december 2015 - Energeia's stemming behandelt achtereenvolgens de prijsontwikkeling op de markt voor olie, steenkool, CO2-emissierechten, elektriciteit

Nadere informatie

Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt Tweede halfjaar 2012

Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt Tweede halfjaar 2012 Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt Tweede halfjaar 2012 Inhoud Inleiding en leeswijzer... 4 1 Tevredenheid en vertrouwen van de consument... 5 2 Tevredenheid over

Nadere informatie

Bijlage A. Contractvoorwaarden 1 of 3 jaar vast tarief Vandebron

Bijlage A. Contractvoorwaarden 1 of 3 jaar vast tarief Vandebron Bijlage A Contractvoorwaarden 1 of 3 jaar vast tarief Vandebron 1 januari 2016 Artikel 1 Energielevering 1.1 Definities Afgenomen Elektriciteit Het aantal eenheden elektriciteit in kwh dat van het netwerk

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - December 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - December 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - December 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 32 813 Kabinetsaanpak Klimaatbeleid op weg naar 2020 Nr. 54 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der

Nadere informatie

ENERGIE- LEVERANCIERS

ENERGIE- LEVERANCIERS ENERGIE- LEVERANCIERS APRIL 2013 Pagina 1 van 38 Inhoudsopgave Bladzijde 3 Inleiding 5 Conclusies 6 Algemene tevredenheid 7 Tevredenheid per categorie 13 Imago energieleveranciers 19 Overstappen 22 Verkooppraktijken

Nadere informatie

Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting. www.enduris.

Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting. www.enduris. Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting www.enduris.nl Wanneer wordt u aangemerkt als grootverbruiker? U valt

Nadere informatie

Aanvullende Voorwaarden 2009

Aanvullende Voorwaarden 2009 Aanvullende Voorwaarden 2009 Voor levering van elektriciteit en gas door DELTA Comfort B.V. aan de zakelijke kleinverbruikers Versie 2009 www.delta.nl Aanvullende Voorwaarden voor de levering van elektriciteit

Nadere informatie

Handleiding voor Loketten

Handleiding voor Loketten Handleiding voor Loketten [Acceptatiefase] Author(s) Jette van Egmond Version 1.0 Date February 26, 2015 Distribution List Loketten provincie West-Vlaanderen Change History 1.0 Telefoon: 0800 70 204 Emailadres:

Nadere informatie

40 1-7-2014 1-10-2014 1-1-2015

40 1-7-2014 1-10-2014 1-1-2015 Energiemarktanalyse Groenten & Fruit door Powerhouse Olie Olie (volgende maand) 13 1 1 Prijs/vat 9 8 7 6 59,53 47,79 Brent (Dollar) Brent (EUR) Afgelopen week De olieprijs lijkt inmiddels bijna in een

Nadere informatie

Energie voor ondernemers

Energie voor ondernemers Energie voor ondernemers Leveringsprijzen zakelijk kleinverbruik per 1 juli 2009 www.delta.nl Energie? DELTA! Energie is van levensbelang voor uw onderneming. Het verlichten van uw bedrijfsruimtes, het

Nadere informatie

Power to gas onderdeel van de energietransitie

Power to gas onderdeel van de energietransitie Power to gas onderdeel van de energietransitie 10 oktober 2013 K.G. Wiersma Gasunie: gasinfrastructuur & gastransport 1 Gastransportnet in Nederland en Noord-Duitsland Volume ~125 mrd m 3 aardgas p/j Lengte

Nadere informatie

Beleidsregel Redelijke Opzegvergoedingen Vergunninghouders

Beleidsregel Redelijke Opzegvergoedingen Vergunninghouders Beleidsregel Redelijke Opzegvergoedingen Vergunninghouders Den Haag, maart 2005 Dienst uitvoering en toezicht Energie Pagina 1 van 11 PROJECTNAAM: REDELIJKE OPZEGVERGOEDINGEN (ROVER) PROJECTNUMMER: 101948-30

Nadere informatie

Stand van zaken op de energiemarkt

Stand van zaken op de energiemarkt Stand van zaken op de energiemarkt Onderzoek energiemarkt consumenten Rapportage kerncijfers Tweede halfjaar 13 Majka van Doorn, research consultant Thijs Hendrix, senior research consultant il 14 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting. www.dnwg.

Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting. www.dnwg. Is uw organisatie grootverbruiker van gas en/of elektriciteit? In deze brochure vindt u belangrijke informatie voor uw aansluiting www.dnwg.nl Wanneer wordt u aangemerkt als grootverbruiker? U valt in

Nadere informatie

Energie Rapport Stand van zaken op de consumentenmarkt Eerste halfjaar 2011

Energie Rapport Stand van zaken op de consumentenmarkt Eerste halfjaar 2011 Energie Rapport Stand van zaken op de consumentenmarkt Eerste halfjaar 2011 Energiekamer Nederlandse Mededingingsautoriteit Den Haag, september 2011 Inhoud Inleiding en leeswijzer...3 1 Vraag naar producten...

Nadere informatie

OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST OBSERVATORIUM VAN DE GAS- EN ELEKTRICITEITSPRIJZEN BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST 3de kwartaal 2011 Inleiding Hoewel de CREG (de federale regulator) bevoegd is voor de tarieven, publiceert Brugel sinds

Nadere informatie

VOORDELIGE ENERGIETARIEVEN

VOORDELIGE ENERGIETARIEVEN VOORDELIGE ENERGIETARIEVEN Zoals u wellicht weet, bent u vrij in het kiezen van uw energieleverancier. Vereniging Gebra heeft een kortingsregeling voor elektriciteit en gas met MAIN Energie te Amsterdam.

Nadere informatie

Gasenlichtvergelijken.nl

Gasenlichtvergelijken.nl Gasenlichtvergelijken.nl De energiemarkt is een complexe markt met vele aanbieders met verschillende producten en prijzen. Ziet u door de bomen het bos niet meer? Hieronder staan de meest gestelde vragen

Nadere informatie

Opportuniteiten voor WKK in de energiemix van morgen

Opportuniteiten voor WKK in de energiemix van morgen Opportuniteiten voor WKK in de energiemix van morgen De Nederlandse situatie Martin Horstink www.energymatters.nl Over Energy Matters 1988 Projektbureau Warmte/Kracht Promotiebureau voor WKK in NL 1998

Nadere informatie

USD / 1.16 1.15 1.14 1.13 1.12 1.11

USD / 1.16 1.15 1.14 1.13 1.12 1.11 Energiemarktanalyse Groenten & Fruit door Powerhouse Marktprijzen Macro-economie Markten in mineur Afgelopen week De angst voor een wereldwijde economische vertraging is weer toegenomen na een slechte

Nadere informatie

voorwaarden paneelopnaam

voorwaarden paneelopnaam vrijopnaam postbus 37019 3005 LA Rotterdam T 085 30 32 652 voorwaarden paneelopnaam Door de bevestiging van je aanvraag van een paneelopnaam ga je een overeenkomst aan met de coöperatie Vrijopnaam, (hierna:

Nadere informatie

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Enexis: energie in goede banen Even if you doubt the evidence, providing incentives for energy-efficiency and clean energy are the right thing to do

Nadere informatie

Gas als zonnebrandstof. Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030

Gas als zonnebrandstof. Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030 Gas als zonnebrandstof Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030 1 Inhoudsopgave 1 2 3 4 5 Introductie Meer hernieuwbare energie Extra hernieuwbare energie in Nederland? Verkennen

Nadere informatie

NEW BUSINESS. Guy Konings

NEW BUSINESS. Guy Konings 2015 Guy Konings Stedin is verantwoordelijk voor transport van gas en elektriciteit in West Nederland Onze missie: Altijd energie voor onze klanten, vandaag en morgen. Simpel, betaalbaar en duurzaam KERNGETALLEN

Nadere informatie

BRUSSEL-HOOFDSTAD PARTICULIERE KLANTEN

BRUSSEL-HOOFDSTAD PARTICULIERE KLANTEN Tariefkaart Geldig voor de contracten gesloten in AUGUSTUS 2015 in BRUSSEL-HOOFDSTAD PARTICULIERE KLANTEN Pagina 1 : Aanbod Poweo Fix Elektriciteit Pagina 5 : Aanbod Poweo Fix Gas Pagina 8 : Kortingen

Nadere informatie

Inzichten uit een regio:

Inzichten uit een regio: Er is een brede duurzaamheidsscope nodig voor afwegingen rond de bodem; de energietransitie staat daarin centraal. Inzichten uit een regio: Sneller afbouwen van fossiele energie De bodem is onmisbaar bij

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Mei 2016

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Mei 2016 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Mei 2016 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

OPEN AANBESTEDING VOOR DE LEVERING VAN AARDGAS BEVOORRADING EN OPERATIES Vragen & antwoorden

OPEN AANBESTEDING VOOR DE LEVERING VAN AARDGAS BEVOORRADING EN OPERATIES Vragen & antwoorden ID vraag antwoord 1 Op p.5 stellen jullie dat "De overeenkomst is niet exclusief teneinde, in voorkomend geval, eventuele marktrisico's te kunnen spreiden", betekent dit "niet exclusief" dat de toekomstige

Nadere informatie

Stand van zaken op de energiemarkt

Stand van zaken op de energiemarkt Stand van zaken op de energiemarkt Onderzoek energiemarkt consumenten Rapportage kerncijfers Eerste halfjaar 13 Majka van Doorn, research consultant Thijs Hendrix, senior research consultant 11 13 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Vraagstelling & antwoorden m.b.t. het bestek. WoninGent 2012-008 - Deel 2 - Vraagstelling & antwoorden.docx

Vraagstelling & antwoorden m.b.t. het bestek. WoninGent 2012-008 - Deel 2 - Vraagstelling & antwoorden.docx WoninGent cvba-so Lange Steenstraat 54 9000 Gent BE 0400 032 156 Tel: 09 235 99 00, Fax: 09 235 99 01 OVERHEIDSOPDRACHT VOOR LEVERINGEN Levering van elektriciteit en aardgas voor gemeenschappelijke delen

Nadere informatie

Licht op energie (2014 - februari)

Licht op energie (2014 - februari) Licht op energie (2014 - februari) Macro-economische ontwikkelingen Beleggers halen hun geld terug uit opkomende economieën nu het opkoopprogramma van schuldpapier in de Verenigde Staten verder wordt ingeperkt.

Nadere informatie

De beste gerechtdeurwaarders voor Rotterdam. Marktconsultatie. Gezocht: Naam Project: Incasso- en deurwaarderdiensten Nummer Project: 1-282-15

De beste gerechtdeurwaarders voor Rotterdam. Marktconsultatie. Gezocht: Naam Project: Incasso- en deurwaarderdiensten Nummer Project: 1-282-15 Gezocht: De beste gerechtdeurwaarders voor Rotterdam Marktconsultatie Naam Project: Incasso- en deurwaarderdiensten Nummer Project: 1-282-15 Gemeente Rotterdam Serviceorganisatie Dienstencentrum Inkoop

Nadere informatie

Marktverslag Week 4. Power NL. Power BE. Power DE. Gas TTF. Crude Oil. Coal. Emissierechten. Weer & temperatuur. Macro economisch. Bullish.

Marktverslag Week 4. Power NL. Power BE. Power DE. Gas TTF. Crude Oil. Coal. Emissierechten. Weer & temperatuur. Macro economisch. Bullish. Verwachtingen voor week 4 Verwachtingen Komende week Power NL Power BE Power DE Gas TTF Crude Oil Coal Emissierechten Weer & temperatuur Macro economisch Bullish Neutraal Bearish 1 Power NL Power NL, spot

Nadere informatie

Interpretatie Eletriciteitswet 1998 art. 1 lid 2

Interpretatie Eletriciteitswet 1998 art. 1 lid 2 Interpretatie Eletriciteitswet 1998 art. 1 lid 2 In het laatste kwartaal van 2011 hebben gemeenten, provincies en waterschappen een brief ontvangen van hun netbeheerder betreffende artikel 1, tweede lid,

Nadere informatie

Energie voor morgen, vandaag bij GTI

Energie voor morgen, vandaag bij GTI Energie voor morgen, vandaag bij GTI Jet-Net docentendag 5 juni 2008 GTI. SMART & INVOLVED GTI is in 2009 van naam veranderd: GTI heet nu Cofely SLIMME ENERGIENETWERKEN, NU EN MORGEN 2008 2010 Centrale

Nadere informatie

Energie Marktinformatie 25-3-2014

Energie Marktinformatie 25-3-2014 ja 1 Marktvisie Macro-economisch Nu Vorige week Verwachting komende week Hoogste 2014 Laagste 2014 Herstel beurzen na val door Oekraïne zet door. Chinese, Europese en Amerikaanse cijfers houden groei beperkt.

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

Workshop 11, dagdeel 1 De energiepuzzel: doel, producten en risico s

Workshop 11, dagdeel 1 De energiepuzzel: doel, producten en risico s De energiepuzzel: doel, producten en risico s Programma workshop 1 12.00-12.30 Inloop met broodjes 12.30-13.00 Toelichting van het thema Wat wil ik bereiken? 13.00-13.30 Uitwerking opdracht 1A in groepjes

Nadere informatie

Samenvatting. Kort overzicht. Kartels

Samenvatting. Kort overzicht. Kartels Samenvatting Kort overzicht Dit proefschrift gaat over de economische theorie van kartels. Er is sprake van een kartel wanneer een aantal bedrijven, expliciet of stilzwijgend, afspreekt om de prijs te

Nadere informatie

WALLONIË PARTICULIERE KLANTEN

WALLONIË PARTICULIERE KLANTEN Tariefkaart Geldig voor de contracten gesloten in OKTOBER 2015 in WALLONIË PARTICULIERE KLANTEN Pagina 1 : Aanbod Poweo Fix Elektriciteit Pagina 5 : Aanbod Poweo Fix Gas Pagina 8 : Kortingen Uitgebracht

Nadere informatie

STUDIE (F)110519-CDC-1047

STUDIE (F)110519-CDC-1047 Niet vertrouwelijk Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel. : 02/289.76.11 Fax : 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT

Nadere informatie

Drijfveren en noden van professionele groene stroom consumenten.

Drijfveren en noden van professionele groene stroom consumenten. Drijfveren en noden van professionele groene stroom consumenten. Een visie vanuit de industriële sector Alex Polfliet Zaakvoerder Zero Emission Solutions : facts and figures Gevestigd in Aalst Opgericht

Nadere informatie

Plaats en datum Ons kenmerk Uw kenmerk Utrecht, 4 mei 2009 Br-secr.179N -

Plaats en datum Ons kenmerk Uw kenmerk Utrecht, 4 mei 2009 Br-secr.179N - Vaste Commissie voor Economische Zaken van de Tweede Kamer der Staten Generaal t.a.v. mevrouw A.J. Timmer, voorzitter Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Plaats en datum Ons kenmerk Uw kenmerk Utrecht, 4 mei

Nadere informatie