Steden en platteland: gedeelde en andere uitdagingen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Steden en platteland: gedeelde en andere uitdagingen"

Transcriptie

1 Toon Denys Steden en platteland: gedeelde en andere uitdagingen De metropool Vlaanderen, geen ruimtelijk, maar een functioneel concept? Platteland? Welk platteland? Vlaanderen behoort tot de meest verstedelijkte regio s op wereldvlak. Het verbaast dan ook niet dat de ruimtelijke en functionele verwevenheid van stad en platteland, als er van dat laatste nog sprake is, een belangrijke opgave inhoudt indien we de kwaliteiten van onze ruimte op een duurzame manier willen beheren en voor de gedeelde uitdagingen naar geïntegreerde oplossingen gaan. Bestaande concepten volstaan immers niet meer als antwoord op onze complexe verstedelijkte samenleving. Het voluntarisme in onze planning heeft in het verleden voor te weinig oplossingen op de complexe vraagstukken die zich stellen, gezorgd, zowel naar ruimtelijke en functionele opgaven, als naar het beheer van de belangrijke kwaliteiten van de open ruimte. Dit artikel wil een bijdrage leveren aan het antwoord op de uitdagingen van stad en platteland door via een open ruimte-offensief, zowel voor stad als platteland, een ruimtelijke en functionele ontwikkeling in wederzijdse balans tot stand te brengen Inleiding In de lidstaten van de Europese Unie leven de meeste inwoners in stedelijke gebieden. De leef baarheid van deze gebieden wordt mede bepaald door de nabijheid en de kwaliteit van de open ruimte en/of het platteland. Een polemiek over het begrippenkader platteland, open ruimte, stad, stedelijk netwerk, peri-urbaan an sich is niet zo relevant. Wat wel van groot belang is, zijn de mechanismen die bepalend zijn voor het functioneren van steden en stedelijke netwerken, open ruimte en platteland en de (on) macht om daarop in te grijpen. Wanneer we het onderscheid maken tussen open ruimte 25

2 en platteland, dan heeft dit eerste vooral betrekking op een ruimtelijk geïntegreerd concept, het tweede heeft een meer maatschappelijke dimensie. Een groot deel van de Europese bevolking en belangrijke economische activiteiten zijn tot op heden geconcentreerd in een brede gordel van London tot Milaan, met steden als Parijs, Brussel en München, en stedelijke netwerken zoals het Ruhrgebied in Noordrijn-Westfalen, de Randstad, Frankfurt-Rhein-Main. De centrale zone van deze gordel, ook de Noordwest-Europese metropolitane regio genoemd, wordt gekenmerkt door een bevolkingsdichtheid van meer dan 220 inwoners/km 2. Vlaanderen, in deze regio met zijn meer dan 400 inwoners/km 2 nog meer dan dubbel zo dichtbevolkt, is hier het verstedelijkte hart. Vlaanderen heeft omwille van deze centrale ligging als belangrijke transitroute (al sinds de periode van de Romeinen) en omwille van de vruchtbare bodems een intense occupatiegeschiedenis gekend. Deze heeft geresulteerd in de huidige stedelijke patronen en netwerken in Vlaanderen. Vlaanderen is op Europees niveau een sterk verstedelijkte en peri-urbane regio, waarin slechts aan de grenzen nog grotere open ruimten zoals Haspengouw, de Noorderkempen en de Westhoek de perceptie hebben een functioneel plattelandsgebied te zijn. Metropolitaan Vlaanderen: Zwart, wit of toch grijs Kaart: Architecture Workroom & Bovenbouw Architectuur (2013). Het Open Ruimte Offensief. Een plattelandsodyssee 25 jaar VLM. De (on)macht en het voluntarisme van het ruimtelijk beleid, en de afwezigheid van grote natuurlijke beperkingen aan het wonen en het ondernemen hebben in Vlaanderen een sterk verstedelijkt en versnipperd landschapsbeeld opgeleverd, waarin ook de 26

3 grenzen tussen stad en platteland sterk vervaagd zijn. Een beeld dat in een aantal andere sterk verstedelijkte regio s veel minder is verstoord. Van oudsher wordt open ruimte gedefinieerd als het niet bebouwde gebied in de steden of als het platteland in de omgeving van steden. Maar in de verstedelijkte samenleving van Noordwest-Europa kan niet langer worden uitgegaan van stad en land als verschillende entiteiten. Open ruimte is niet zomaar het tegenovergestelde van het stedelijke gebied. Beiden zijn ruimtelijk en vooral functioneel sterk met elkaar verweven. De stedelijke levensstijl beperkt zich niet langer tot de steden, maar bepaalt net zo goed het leven in de plattelandsgebieden. Gaande van de open ruimte in de steden met hun historische pleinen en parken, via de peri-urbane rand met een grote variëteit aan woningen, ondernemingen, verkeer en recreatie, naar het platteland waar land- en bosbouw en natuur het landgebruik ruimtelijk nog steeds bepalen. Ruimtelijk gezien kan de open ruimte worden beschouwd als een integrerend concept voor de hedendaagse stad-(platte)land-relaties. De laatste vijftien jaar heeft de verdere verstedelijking, althans op beleidsniveau, meer aandacht gekregen, zowel op het Europese als op het Vlaamse niveau. In heel wat Europese beleidsteksten wordt gewag gemaakt van de stad-land-relaties en het belang van een duurzame ontwikkeling in de peri-urbane gebieden, zowel voor stad als platteland. Vlaanderen is inmiddels tien jaar actief in het in 2004 opgerichte Europese netwerk van sterk verstedelijkte regio s, het zogenaamde PURPLE-netwerk (Peri-Urban Regions Platform Europe) dat aanbevelingen formuleert in de lidstaten en aan de Europese Commissie met betrekking tot de duurzame ontwikkeling van de peri-urbane regio s. Toch blijft in het beleid dit thema nog steeds onderbelicht, zeker wanneer het oplossingen voor de verdere verstedelijking betreft. De discussie over de financiële ongelijkheden tussen steden en platteland vertroebelt de essentie van de duurzame ontwikkeling van steden en platteland. Steden en plattelandsgemeenten worden op die manier elkaars concurrenten, in plaats van partners. Een anders geconcipieerd gemeentefonds is hier van belang. Doelen voor stad en platteland afstemmen In een sterk verstedelijkt Vlaams platteland is niet enkel een hoge bevolkingsdichtheid en een sterk versnipperd landschap typerend, maar ook dat de banden tussen het platteland en de nabije stad steeds meer verweven raken. De huidige communicatie- en vervoersmogelijkheden (al worden deze laatste gehypothekeerd door de alsmaar meer toe 27

4 slibbende verkeersnetwerken en infrastructuur) ondersteunen de economische, sociale en culturele interacties, waardoor de identiteits- en mentaliteitsverschillen kleiner worden. De stedelijke centra zijn de belangrijkste tewerkstellingspolen voor de inwoners van het platteland en voor diensten, onderwijs en ontspanning zijn plattelandsbewoners grotendeels op de stad gericht. Omgekeerd zijn stadsbewoners aangewezen op het omliggende platteland voor ecosysteemdiensten als een groene omgeving, rust en recreatie. Inzake voedselproductie, waterhuishouding en ruimte voor water, energie en biodiversiteit levert het platteland belangrijke diensten aan de samenleving, de stedelijke incluis. Door de sterke vervlechting wordt de dynamiek in de plattelandsgebieden deels bepaald door de stedelijke omgeving. De Vlaamse overheid werkt dan ook niet enkel aan een vernieuwd evenwicht tussen de verschillende plattelandsfuncties onderling, maar ook aan een evenwichtige rolverdeling tussen stad en platteland. Wanneer stad en platteland zo nauw met elkaar verbonden zijn, moeten ook het plattelands- en stedenbeleid optimaal worden afgestemd. Het stedenbeleid heeft al heel wat ervaring en een uitgebreid beleidsinstrumentarium voor de stedelijke kernen (stedenfonds, stadscontracten, stadsvernieuwingsfonds ). Het plattelandsbeleid heeft eigen instrumenten (nodig). Hoewel beide beleidsvelden een soortgelijke horizontale, geïntegreerde insteek hebben, kan de uitwisseling rond visievorming, instrumenten, kennis en middelen worden versterkt. De in het kader van de regioscreening uitgewerkte initiatieven en experimenten rond stadsregionale samenwerking zijn in dit verband interessant omdat ze het onderscheid tussen stad en platteland overstijgen. Peri-urbane gebieden waartoe het grootste deel van onze open ruimte/platteland behoort in Vlaanderen, en waar de druk op deze ruimte zorgt voor versnippering, gaan op zoek naar een hedendaagse invulling waarbij multifunctionaliteit, verweving en medegebruik centraal staan. Vele actoren zetten zich in om de leef baarheid en de toegankelijkheid van deze gebieden te verhogen. Gedeelde en eigen opgaven voor platteland en stad Water als (ontwerp)opgave in Vlaanderen Water is een belangrijk kwantitatief gegeven in de Vlaamse Vallei en de stroomopwaarts gelegen valleien van Schelde, IJzer en Maas. Aan de ene kant krijgen we door de klimaatwijziging steeds vaker te maken met wateroverlast die in de lager gelegen delen 28

5 aanleiding geeft tot overstromingen van wijken en dorpen. Dit effect wordt versterkt door de verstening van de oppervlakte en de verdere toename van de verstedelijking. Wateroverlast en onoordeelkundig bodemgebruik in de open ruimte veroorzaken bovenstrooms de Vlaamse Vallei erosie van vruchtbare (landbouw)gronden en overmatige slibafzetting en benedenstrooms modderstromen. De zeespiegelstijging die voorspeld wordt ingevolge de klimaatwijziging kan dit effect nog versterken en legt druk op de aangelegde dijken van grote en kleine rivieren en op de natuurlijke en niet-natuurlijke zeewering, een aspect waar we als maatschappij best proactief op inspelen. Aan de andere kant resulteert de klimaatwijziging ook in extremere periodes van droogte. Deze drogere periodes zijn niet enkel nefast voor de beschikbaarheid van water voor landbouwproducten, maar resulteren ook in onvoldoende aanvoer voor de diepere grondwaterlagen. Gecombineerd met een groter verbruik van water door gezinnen, industrie en landbouw kan dit leiden tot tekorten. Dit heeft niet enkel een ecologische, maar ook een belangrijke economische impact. Een optie kan natuurlijk de hogere aanvoer van water vanuit het buitenland (incl. Wallonië) zijn, maar een duurzamer omgaan met het gebruik van (eigen) water levert op de langere termijn meer voordelen dan nadelen op. Niet enkel het kwantitatieve aspect van ons water is een belangrijk thema. Vlaanderen beschikt weliswaar over een uitgebreide waterzuiveringsinfrastructuur die de waterkwaliteit in onze waterlopen sterk heeft doen verbeteren, maar de kostprijs van deze infrastructuur loopt sterk op. Bovendien wacht er nog een grote en dure opgave voor de vernieuwing van het rioleringsstelsel in Vlaanderen en de afkoppeling van regen- en afvalwater. Een verdere zuivering en voorkomen van afvalwater aan de bron blijven aan de orde, zowel in de stad als op het platteland. De diffuse verontreiniging met nutriënten afkomstig uit de landbouw, is een specifiek gegeven. Vijfentwintig jaar mestbeleid hebben de kwaliteit van onze kleinste waterlopen reeds in sterke mate doen verbeteren en goede landbouwpraktijken bij elke landbouwer vinden steeds meer ingang, toch blijft er nog een weg af te leggen op het vlak van nitraten en fosfaten. Het volgende mestactieplan, waarvan de goedkeuring in een eindfase zit, zal dan ook nog strenger worden. Zijn de maatschappelijke oplossingen dan terug te vinden in een verhoogde inzet op precisiebemesting, op voor de landbouwer betaalbare mestverwerking en export, of dient ook de mestproductie meer te verminderen en de landbouwers gestimuleerd om over te schakelen op andere landbouwactiviteiten? 29

6 Planning en inrichting zullen dan ook in belangrijke mate rekening moeten houden met de principes van waterkwantiteit en kwaliteit. Water is met andere woorden een sturend element dat weliswaar via technische oplossingen kan omzeild worden, maar anderzijds op die manier dan ook dikwijls resulteert in grote en dure investeringen. Ruimte voor water blijft dus best een belangrijk ordenings- en inrichtingsprincipe, niet enkel in de open ruimte, maar ook in de overgang van stad en platteland tot in het stads- of dorpscentrum. Water is tenslotte ook een belangrijk economisch en ecologisch argument voor het behoud en de duurzame ontwikkeling van onze open ruimte, als een belangrijke ecosysteemdienst. Grond als schaars goed in Vlaanderen De bevolking in Vlaanderen blijft toenemen, onder meer via instroom van buitenaf. Ook de gezinssamenstelling wijzigt: kleinere gezinnen, nieuw samengestelde gezinnen, eenpersoonsgezinnen, andere voorkeuren van wonen Binnen minder dan twee decennia zijn meer dan nieuwe wooneenheden nodig. Dit doet de druk op de grondmarkt verder toenemen en resulteert in nieuwe vragen tot uitbreiding en tot veranderingen van gebruik. Het ruimtemodel van de Vlaamse Wetenschappelijke Instelling VITO toont via een aantal scenario s aan dat de verstedelijking tussen grote en kleinere centra verder toeneemt en de beschikbare open ruimte verder afneemt. Willen we niet afglijden naar één reusachtige metropool waarvan de leef baarheid sterk in vraag kan worden gesteld, zoals in Beijing of Mexico Stad, zijn andere ruimtelijke en inrichtingsconcepten nodig voor een duurzame samenleving in Vlaanderen. Willen we onze steden leef baar houden, zonder onze open ruimte/platteland op te souperen, zullen we naar andere vormen van wonen moeten overstappen die aan de ene kant de woonkwaliteit bestendigen, maar anderzijds de schaarser wordende open ruimte respecteert. Stedelijke herverkaveling kan een middel zijn. Ook leegstaande gebouwen en sites dienen sneller beschikbaar te komen voor nieuwe ontwikkelingen in de stad en elders. Multifunctionele planning en inrichting op maat van gebied, buurt zijn in dat verband de uitgangsprincipes voor een duurzame samenleving voor mens en ecosystemen. We moeten ons verder ook de vraag durven stellen welke vormen van gebruik voor bedrijvigheid, recreatie essentieel en minder essentieel zijn voor onze samenleving en keuzes durven maken. Gebiedsspecifieke ontwikkeling betekent ook diversiteit in bouwen, stijlen en openbaar domein. De meerwaarde van eigentijdse en aan de locatie gebonden architec- 30

7 tuur is daarbij van groot belang. Op dit ogenblik worden in Vlaanderen overal, ook in dorpen, dezelfde stijlen gehanteerd zoals nieuwbouwappartementen die af breuk doen aan de ontwikkeling van heel wat dorpen. Wat meer creativiteit en durf zouden daarin verandering kunnen brengen. Ecosystemen en ecosysteemdiensten Het respecteren en duurzaam gebruiken van onze ecosystemen zijn belangrijke principes. Deze ecosystemen leveren immers de voor onze verstedelijkte samenleving onontbeerlijke ecosysteemdiensten. Onze natuurlijke (biotische en a-biotische) omgeving levert mens en maatschappij heel wat assets op zoals voedsel, water en recreatieruimte. Dit zijn ecosysteemdiensten waarbij processen zoals bodemvorming, water- en luchtzuivering, klimaatregeling, hout- en voedselproductie aan de basis liggen van het maatschappelijke belang ervan. In haar Natuurrapport 2014 over de toestand en trend van ecosystemen en ecosysteemdiensten in Vlaanderen heeft het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek hierover uitgebreid verslag gebracht. De resultaten ervan tonen aan dat het duurzaam gebruik maken van deze diensten essentieel is voor onze samenleving, zowel lokaal als mondiaal. Het afwentelen van deze diensten op anderen en geen verantwoordelijkheid opnemen, zou van weinig ethiek getuigen. Van Open Ruimte Offensief naar Open Ruimte Platform: een andere kijk van open ruimte/platteland op de stad De geschetste vraagstukken en uitdagingen voor steden en platteland/open ruimte illustreren de sterke verwevenheid tussen open ruimte en verstedelijkt gebied die Vlaanderen zo kenmerkt en elders enkel nog terug te vinden is in grote stadstaten of metropolen. Dient Vlaanderen dan verder in die richting ontwikkeld te worden en binnen Europa als stadstaat te worden uitgespeeld of blijven we de nog bestaande (historische) waarden en kwaliteiten van onze middelgrote en kleine steden, verweven met vruchtbare open ruimten, verder duurzaam ontwikkelen? Dit is zowat de kernvraag die we ons moeten stellen. Indien we voor het tweede opteren, zijn de oplossingen evenwel niet te vinden in een defensieve bescherming van onze open ruimte tegen de verstedelijking. Steden en open ruimte hebben elkaar nodig, de open ruimte is het reservoir voor voedsel, water, energieproductie, recreatie, natuur en biodiversiteit. Een stedelijke samenleving dient er zich van bewust te worden dat open ruimte en haar ecosysteemdiensten ontegensprekelijk deze samenleving leef baar houden en maken. 31

8 In samenwerking met het bureau Architecture Workroom Brussels en met Bovenbouw Architectuur heeft de VLM een toekomstverkenning voor de ontwikkeling van de Vlaamse open ruimte uitgevoerd. De open ruimte dient vanuit haar eigen dynamiek en kracht ontwikkelingen voor de toekomst uit te werken. De traditionele plannen zoals gewestplannen, BPA s en ruimtelijke uitvoeringsplannen voorzagen geen eigen agenda voor de open ruimte, waardoor het al te dikwijls als restruimte en in te nemen ruimte wordt beschouwd. Maar het discours is geen antibeweging tegen stad en verstedelijking. Het heeft een positieve boodschap. Het Open Ruimte Offensief, zoals het werd gedoopt in 2013, richt zich op het verstedelijkte Vlaanderen en speurt naar het verborgen potentieel ervan. Het wil tevens de huidige sectorale aanpak overstijgen en zoekt naar een sterke samenwerking. Hiertoe werden een zestal mogelijke toekomstverhalen voor de Vlaamse open ruimte ontwikkeld. Stadsrandbouw In onze stadsranden verhogen de bevolkingsgroei en bedrijventerreinen de druk op vele kleine landbouw- en open ruimten. Leegstaande hoeven en bij uitbreiding andere oude gebouwen worden vaak als woning verkocht, waardoor ook de landbouwactiviteit verdwijnt. Door een actieprogramma en -team op te richten kan samenwerking tussen landbouwers en stedelingen gestimuleerd en begeleid worden. Door het invoeren van één vergunning die het behoud van de landbouwactiviteit en de ontwikkeling van de hoeve voor collectieve bewoning en/of collectieve functies organiseert, ontstaat een kwalitatief multifunctioneel parklandschap, een voedselproducerende, recreatieve tuin voor de stadsbewoner. Voedsellandschap De landbouwgebieden rond en in onze stedelijke netwerken (peri-urbane gebieden) staan onder druk van recreatieve activiteiten en oprukkende verstedelijking. Door een distributiesysteem en een netwerk van stedelijke markten uit te bouwen, kunnen landbouwers gestimuleerd worden en krijgen rechtszekerheid in een specifiek gebied voor korte keten landbouw. Die koppeling van consument en producent versterkt de relatie tussen de stad en zijn voedsellandschap. 32

9 Landschapsbouw In Vlaanderen zijn woonlinten en -verkavelingen als een tapijt over het natuurlijke landschap heen uitgerold. Hierdoor is dit verborgen, maar duiken de kenmerken van dit natuurlijke systeem terug op, zoals een overstromingsgebied waarin recent gebouwde verkavelingen onder water staan. Door gerichte, collectieve woonontwikkelingen rond dit natuurlijke landschap te voorzien, vervangen deze geleidelijk de verspreide bebouwing. Het verborgen landschap wordt door het herstructureren van het bebouwde weefsel terug naar boven gehaald en ingezet als nieuw, natuurlijk en publiek toegankelijk park voor de omgeving. Smarter Agro De bedrijven die rond de oorspronkelijke hoeve groeiden en uitbreidden, hebben een grote impact op de kwaliteit van wonen en landschap. Dat verspreide patroon van landbouwbedrijven veroorzaakt intensief verkeer op smalle, lokale wegen. De economische toekomst van deze bedrijven wordt meer en meer gehypothekeerd door een gebrek aan proceswater. Doordat een aantal bedrijven de eigen ambities en plannen aan de uitbouw van een nieuw landschap koppelen, wordt het risico omgezet in een toekomstperspectief ondersteund door landschappelijke structuren, collectieve waterberging en gesplitst recreatief, lokaal en zwaar verkeer. Dit hedendaagse verblijfslandschap vormt de schakel tussen de bedrijven en de woonwijken. Ambitieuze landschappen Om natuurgebieden en erfgoedlandschappen te laten uitgroeien tot de longen van Vlaanderen, wordt de jaarlijkse oproep naar Ambitieuze Landschappen gelanceerd. Natuurverenigingen, lokale overheden en andere actoren dienen een plan in voor de ontwikkeling van een specifiek landschap. Jaarlijks zou minstens één landschap geselecteerd worden waarvan de ontwikkeling ondersteund wordt. Open ruimte infrastructuur De steden in onze Vlaamse Vallei zijn rond het fijnmazige, bevaarbare netwerk van rivieren ontstaan en gegroeid. Door de klimaatverandering en pieken van droogte, stroomt er vandaag te weinig water door dit netwerk. De toekomst van de watergebonden economie en de landbouw wordt daardoor gehypothekeerd. Het volgende decennium zou 33

10 een team met diverse overheidsbudgetten, lokale en regionale projecten en investeringen gericht werken aan de uitbouw van een veerkrachtige en performante blauwe infrastructuur. Waterboeren kunnen ondersteund worden om water te bergen dat de landbouw kan voeden gedurende droogteperiodes. Via tientallen concrete projecten wordt de open ruimte infrastructuur van de regio gebouwd. Het Open Ruimte Offensief is inmiddels omgezet naar een gedeeld initiatief van het Open Ruimte Platform. Dit platform brengt leidinggevenden van administraties, middenveld, belangenorganisaties, onderzoekers en nieuwe actoren samen. Zij delen de overtuiging dat de open ruimte een cruciale bouwsteen en hef boom is voor de toekomst van het sterk verstedelijkte Vlaanderen. Het platform grijpt de bestaande dynamieken aan om nieuwe inzichten en mogelijke synergieën tussen de open ruimte en verstedelijking te bundelen en verder te ontwikkelen richting beleidsprincipes en methodieken. Het platform zet daartoe drie sporen op, met name een testtraject dat voor cases concrete actieplannen ontwikkelt, een leertraject en een beleidstraject. En wat met de stad? De stad moet zichzelf heruitvinden, doet dit ook permanent, al dan niet gedreven door externe factoren. Een moderne en dynamische stad ontwikkelt zich binnen haar ruimtelijke context en grenzen en maakt er haar ruimtelijke ambities en noden waar. Functioneel gaat ze allianties aan met de open ruimte en de besturen waarbinnen deze open ruimten zich situeren. Een belangrijke uitdaging wordt een toekomstgerichte (her)verdeling van de middelen van het gemeentefonds in functie van de opdrachten die steden en gemeenten hebben ten aanzien van haar inwoners en bedrijven, maar ook ten aanzien van de (open ruimte)infrastructuur die dient te worden beheerd. [Toon Denys is gedelegeerd bestuurder van de Vlaamse Landmaatschappij.] Literatuurlijst: Wijermans, M. (Ed., 2000). Sustainable open space in North West Europe, a question of identity. Interreg II C Project Sustainable Open Space (SOS). VLM (2013). Vlaams plattelandsbeleidsplan. Actieprogramma Leidraad voor plattelandsaccenten in het beleid van de Vlaamse Regering en de lokale besturen op korte en middellange termijn. 34

11 Architecture Workroom Brussels, Bovenbouw Architectuur en VLM (2014). Het Open Ruimte Offensief. Architecture Workroom (2015). Toekomstverkenning VLM. Van het Open Ruimte Offensief naar een gedeeld initiatief van het Open Ruimte Platform. Eindrapport draft 30/01/2015, uitbreiding van de opdracht. Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (2015). Natuurrapport De toestand en trend van ecosystemen en ecosysteemdiensten in Vlaanderen. 35

Het open ruimte offensief

Het open ruimte offensief Het open ruimte offensief Vlaamse Landmaatschappij Architecture Workroom Brussels Bovenbouw Architectuur Door de toenemende verstedelijking veranderen de verhoudingen tussen steden en de open ruimte. Vlaanderen

Nadere informatie

HERWERKING STREEKVISIE MEETJESLAND REFLECTIE OMTRENT GEWENSTE IDENTITEIT VERSLAG TOEKOMSTGROEP, EEKLO (HET LEEN), 21/03/2006

HERWERKING STREEKVISIE MEETJESLAND REFLECTIE OMTRENT GEWENSTE IDENTITEIT VERSLAG TOEKOMSTGROEP, EEKLO (HET LEEN), 21/03/2006 HERWERKING STREEKVISIE MEETJESLAND REFLECTIE OMTRENT GEWENSTE IDENTITEIT VERSLAG TOEKOMSTGROEP, EEKLO (HET LEEN), 21/03/2006 Aanwezig: Leden Toekomstgroep (12): Mark Arnaut, Nele Bogaert, Filip Boury,

Nadere informatie

Provinciaal Ruimtelijk Uitvoeringsplan AFBAKENING VAN HET STRUCTUURONDERSTEUNEND KLEINSTEDELIJK GEBIED KNOKKE-HEIST

Provinciaal Ruimtelijk Uitvoeringsplan AFBAKENING VAN HET STRUCTUURONDERSTEUNEND KLEINSTEDELIJK GEBIED KNOKKE-HEIST Provinciaal Ruimtelijk Uitvoeringsplan AFBAKENING VAN HET STRUCTUURONDERSTEUNEND KLEINSTEDELIJK GEBIED KNOKKE-HEIST DEFINITIEVE VASTSTELLING SEPTEMBER 2011 STEDENBOUWKUNDIGE VOORSCHRIFTEN Inhoudstafel

Nadere informatie

BIODIVERSITEIT. RECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS VERsnippering, VER. ONRECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS Klimaatsverandering

BIODIVERSITEIT. RECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS VERsnippering, VER. ONRECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS Klimaatsverandering BIODIVERSITEIT RECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS VERsnippering, VER ONRECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS Klimaatsverandering DUURZAME ONTWIKKELING INTEGRAAL WATERBEHEER BIODIVERSITEIT Wat? Belang?

Nadere informatie

Speech van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Vrijdag 18 juni Inwandeling Assels - Drongen

Speech van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Vrijdag 18 juni Inwandeling Assels - Drongen Speech van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Vrijdag 18 juni Inwandeling Assels - Drongen Goede avond dames en heren, Meneer Vancauwenberghe (VLM), Schepen Balthazar, Gedeputeerde

Nadere informatie

gericht aan PROCORO Koningin Elisabethlei 22 2018 Antwerpen

gericht aan PROCORO Koningin Elisabethlei 22 2018 Antwerpen Dit bezwaarschrift telt 26 pagina s Bezwaarschrift 07 april 2011 gericht aan PROCORO Koningin Elisabethlei 22 2018 Antwerpen Aangaande het openbaar onderzoek Provinciaal Ruimtelijk Uitvoeringsplan PRUP

Nadere informatie

De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling

De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling Prof. dr. Patrick Meire Universiteit Antwerpen Ecosystem management research group De polders, tussen de kust en zandig/zandlemig

Nadere informatie

1. BEBOUWDE RUIMTE TEGENOVER OPEN RUIMTE

1. BEBOUWDE RUIMTE TEGENOVER OPEN RUIMTE Bewoning en bevolking 1 1. BEBOUWDE RUIMTE TEGENOVER OPEN RUIMTE 1. Bebouwingsvormen Mensen wonen in een bebouwde ruimte. Naast gebouwen om in te wonen staan er ook gebouwen om in te werken, gebouwen voor

Nadere informatie

Mechanismen van Randerij

Mechanismen van Randerij Mechanismen van Randerij..waarde creërend en probleem oplossend download Randerij.pdf > http://www.jwlp.nl/pdf/projecten/randerij.pdf Randerij De Randerij is een concept voor natuurlandbouw en natuurrecreatie

Nadere informatie

Aspect preventie insteek vanuit de ruimtelijke ordening

Aspect preventie insteek vanuit de ruimtelijke ordening Meerlagige waterveiligheid in Vlaanderen Aspect preventie insteek vanuit de ruimtelijke ordening VMM ORBP infosessie Den Bell (Antwerpen) Georges Allaert - VMM ORBP infosessie - 17/06/2013 pag. 1 Georges

Nadere informatie

Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland. Paul Opdam. Wageningen Universiteit en Alterra

Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland. Paul Opdam. Wageningen Universiteit en Alterra Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland Paul Opdam Wageningen Universiteit en Alterra paul.opdam@wur.nl 3 kernpunten EHS: verzekering voor biodiversiteit Klimaatverandering

Nadere informatie

Biodiversiteit visie Boerenbond. Symposium biodiversiteit 4 november 2010

Biodiversiteit visie Boerenbond. Symposium biodiversiteit 4 november 2010 Biodiversiteit visie Boerenbond Symposium biodiversiteit 4 november 2010 1 Landbouw en biodiversiteit Domesticatie leidde tot 1000den variëteiten en soorten Heel wat biodiversiteit is er omwille van landbouw

Nadere informatie

Eijsden. Economische activiteit

Eijsden. Economische activiteit Eijsden Eijsden Eijsden is met ruim 8000 inwoners de grootste kern van de Limburgse gemeente Eijsden-Margraten. Deze fusiegemeente, die in 2011 ontstond, bestaat verder uit 14 andere kernen, en 25 gehuchten

Nadere informatie

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg Bestuursafspraken CONCEPT versie 27 november 2015 1. Inleiding Het landelijk gebied van de regio Noord-Limburg is divers van karakter; bestaande uit beekdalen,

Nadere informatie

Cuijk - De Valuwe. Openbare ruimte De Valuwe

Cuijk - De Valuwe. Openbare ruimte De Valuwe Openbare ruimte De Valuwe Openbare ruimte De Valuwe is de eerste naoorlogse uitbreidingswijk van Cuijk, een dorp aan de Maas. De wijk vormt de noordoostzijde van het huidige dorp, op de grens met het buitengebied.

Nadere informatie

Alles van waarde is weerloos over landschap, herijking EHS groen blauwe diensten

Alles van waarde is weerloos over landschap, herijking EHS groen blauwe diensten Alles van waarde is weerloos over landschap, herijking EHS groen blauwe diensten Gerbrand van t Klooster LTO Nederland Coördinator ruimtelijke ordening Waarden van het landschap, RLG (1996): ruimte en

Nadere informatie

LEADER MarkAante Kempen +: gekozen thema s ontwikkelingsplan

LEADER MarkAante Kempen +: gekozen thema s ontwikkelingsplan LEADER MarkAante Kempen +: gekozen thema s ontwikkelingsplan Thema 1:Landbouw- en natuureducatie D1: Inzetten op educatie die landbouw als belangrijke economische sector in de streek in de kijker zet,

Nadere informatie

HET DOLEZ-PROJECT: BETON IN FUNCTIE VAN HEDENDAAGSE ARCHITECTUUR

HET DOLEZ-PROJECT: BETON IN FUNCTIE VAN HEDENDAAGSE ARCHITECTUUR Blik op beton HET DOLEZ-PROJECT: BETON IN FUNCTIE VAN HEDENDAAGSE ARCHITECTUUR Het Dolez-project van B612 Associates, gelegen in Ukkel, is een voorbeeld van een knap staaltje hedendaagse architectuur die

Nadere informatie

Donderdag 9 februari 2012. Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR

Donderdag 9 februari 2012. Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Donderdag 9 februari 2012 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Vlario-studienamiddag Beleid en Overleg Vlaams Parlement Geachte aanwezigen, Welkom in het Vlaams

Nadere informatie

PERSMEDEDELING VAN DE VLAAMSE OVERHEID 7 november 2012 VLAAMSE REGERING KIEST VOOR BREED OVERLEG BIJ UITVOERING PLANNEN HAVEN VAN ANTWERPEN

PERSMEDEDELING VAN DE VLAAMSE OVERHEID 7 november 2012 VLAAMSE REGERING KIEST VOOR BREED OVERLEG BIJ UITVOERING PLANNEN HAVEN VAN ANTWERPEN PERSMEDEDELING VAN DE VLAAMSE OVERHEID 7 november 2012 VLAAMSE REGERING KIEST VOOR BREED OVERLEG BIJ UITVOERING PLANNEN HAVEN VAN ANTWERPEN Centraal Netwerk geïnstalleerd Vandaag werd in Antwerpen het

Nadere informatie

Sociale huur in kleine kernen Westhoek Leader Westhoek - 18/11/2013 1 5. en dus geen sociale koopwoningen of doelgroepwoningen van het OCMW/gemeente.

Sociale huur in kleine kernen Westhoek Leader Westhoek - 18/11/2013 1 5. en dus geen sociale koopwoningen of doelgroepwoningen van het OCMW/gemeente. Sociale huur in kleine kernen Westhoek 10 aanbevelingen ifv inplanting en concept sociale huur Leader Westhoek - 18/11/2013 I. Aanbevelingen voor het lokaal woonbeleid a) Bewust kiezen voor een onderbouwde

Nadere informatie

Stadsatelier Stadslandbouw Trefdag Innovatie in de stad

Stadsatelier Stadslandbouw Trefdag Innovatie in de stad Stadsatelier Stadslandbouw Trefdag Innovatie in de stad TRANSITIE LANDBOUW-VOEDING POTENTIEEL VAN STADSLANDBOUW Dirk Van Gijseghem 2 ANALYSE Voldoende, divers, gezond, veilig voedsel maar ook voedingsgerelateerde

Nadere informatie

Stadsrand Hengelo-Noord >>>

Stadsrand Hengelo-Noord >>> Stadsrand Hengelo-Noord >>> HOSPER - STADSRAND HENGELO-NOORD p.2/6 Stadsrand Hengelo-Noord project integrale visie tot 2030 locatie Hengelo-Noord, Borne en Deurningen ontwerpers Remco Rolvink Ronald Bron

Nadere informatie

Biodiversiteit op bedrijventerreinen

Biodiversiteit op bedrijventerreinen Biodiversiteit op bedrijventerreinen 9 november 2010 Biodiversiteit op bedrijventerreinen Overzicht Vertrekpunt: bestaand of nieuw terrein? Beschikbare ruimte efficiënt ruimtegebruik Waar liggen kansen?

Nadere informatie

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Beleidskader Robuuste en Samenhangende Open Ruimte. Partnerforum Gent, 18 februari 2016

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Beleidskader Robuuste en Samenhangende Open Ruimte. Partnerforum Gent, 18 februari 2016 Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Beleidskader Robuuste en Samenhangende Open Ruimte Partnerforum Gent, 18 februari 2016 Sterke druk op Vlaamse open ruimte als gevolg van klimaatverandering en bevolkingsgroei

Nadere informatie

NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014

NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014 NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014 NATUURPUNT vzw Een onafhankelijke organisatie gedragen door vrijwilligers grootste natuurbeschermingsorganisate in Vlaanderen eind 2001 opgericht

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Juist Klimaatverandering en kustlandschappen

Juist Klimaatverandering en kustlandschappen Juist Klimaatverandering en kustlandschappen ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2014 klimaatverandering en kustlandschappen De aardkundige geschiedenis leert dat klimaat verandering altijd gepaard gaat

Nadere informatie

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x Jaarplan GESCHIEDENIS Algemene doelstellingen Eerder gericht op kennis en inzicht 6 A1 A2 A3 A4 A5 Kunnen hanteren van een vakspecifiek begrippenkader en concepten, nodig om zich van het verleden een wetenschappelijk

Nadere informatie

Info- en ontmoetingsdag WATER IN DE BUURT 17 oktober 2011 Stijn Hermans Vlaamse Landmaatschappij

Info- en ontmoetingsdag WATER IN DE BUURT 17 oktober 2011 Stijn Hermans Vlaamse Landmaatschappij Info- en ontmoetingsdag WATER IN DE BUURT 17 oktober 2011 Stijn Hermans Vlaamse Landmaatschappij 19-10-2011 1 INHOUD Situering Opitter stelling Vlaamse Landmaatschappij (VLM) stelling landinrichting Landinrichtingsproject

Nadere informatie

Les 14 Bevolkingsspreiding in Europa

Les 14 Bevolkingsspreiding in Europa 5. Stedelijke landschappen 1 2e jaar aardrijkskunde Les 14 Bevolkingsspreiding in Europa Hoe onderzoek ik de bevolkingsspreiding? (gebaseerd op Geogenie2) Positieve factoren Verklaart de hoge bevolkingsdichtheid

Nadere informatie

Het plattelandsbeleid in Vlaanderen gedachtewisseling in de Commissie voor Landbouw, Visserij en Plattelandsbeleid. Brussel, 10 maart 2010

Het plattelandsbeleid in Vlaanderen gedachtewisseling in de Commissie voor Landbouw, Visserij en Plattelandsbeleid. Brussel, 10 maart 2010 Het plattelandsbeleid in Vlaanderen gedachtewisseling in de Commissie voor Landbouw, Visserij en Plattelandsbeleid Brussel, 10 maart 2010 Inhoud Deel 1: Bestuurlijke organisatie van het Plattelandsbeleid

Nadere informatie

Themabijeenkomst natuur en landschap. Natuur- en recreatieplan Westfriesland

Themabijeenkomst natuur en landschap. Natuur- en recreatieplan Westfriesland Themabijeenkomst natuur en landschap Natuur- en recreatieplan Westfriesland Programma (Toekomst) kracht van het gebied in beeld krijgen Start (13.00 uur) Welkom en toelichting natuur- en recreatieplan

Nadere informatie

the future in mind De groene toplocatie voor innovatieve bedrijven

the future in mind De groene toplocatie voor innovatieve bedrijven the future in mind De groene toplocatie voor innovatieve bedrijven 2 Vlaanderen is in actie op Blue Gate Antwerp. Aan de rand van de stad Antwerpen ontwikkelt Vlaanderen samen met de stad een nieuw bedrijventerrein

Nadere informatie

Werklandschap Meerpaal. Sport en werk centraal in Nederland. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten

Werklandschap Meerpaal. Sport en werk centraal in Nederland. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Werklandschap Meerpaal Sport en werk centraal in Nederland Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Werklandschap Directe aansluiting op A27 Gebiedsoppervlak van 10 ha Flexibele kavelgrootte

Nadere informatie

Meetstrategie en methodiek macrofyten 1 METHODIEK

Meetstrategie en methodiek macrofyten 1 METHODIEK ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Meetstrategie en methodiek macrofyten //////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Nadere informatie

De invloed van de residentiële mismatch op het verplaatsingsgedrag in Vlaanderen

De invloed van de residentiële mismatch op het verplaatsingsgedrag in Vlaanderen De invloed van de residentiële mismatch op het verplaatsingsgedrag in Vlaanderen De laatste decennia is het autogebruik sterk toegenomen. Het toenemende gebruik van de wagen brengt echter negatieve gevolgen

Nadere informatie

Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Zondag 18 april 2010 - Hoegaarden

Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Zondag 18 april 2010 - Hoegaarden Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Zondag 18 april 2010 - Hoegaarden Symposium Natuurpunt Biodiversiteit Goedemorgen iedereen, Ik ben blij hier vandaag op

Nadere informatie

Governance voor duurzamer wonen en bouwen: ervaringen, lessen en toekomstpistes

Governance voor duurzamer wonen en bouwen: ervaringen, lessen en toekomstpistes Governance voor duurzamer wonen en bouwen: ervaringen, lessen en toekomstpistes Erik Paredis Centrum voor Duurzame Ontwikkeling Universiteit Gent www.steunpunttrado.be Omschrijving van het onderzoek Bijdrage

Nadere informatie

Ruimte om te leven met water

Ruimte om te leven met water Ruimte om te leven met water Het huidige watersysteem is volgens de nieuwe In de toekomst wil het waterschap een zoveel Om de benodigde ruimte aan hectares te verwerven inzichten niet meer op orde. Aanpassingen

Nadere informatie

Goeree-Overflakkee: Ouddorp, Stellendam en Herkingen. Bron: beeldbank.rws.nl

Goeree-Overflakkee: Ouddorp, Stellendam en Herkingen. Bron: beeldbank.rws.nl Goeree-Overflakkee: Ouddorp, Stellendam en Herkingen Bron: beeldbank.rws.nl Introductie Herkingen, Stellendam en Ouddorp zijn gelegen op Goeree-Overflakkee, het meest zuidelijke eiland van de Zuid-Hollandse

Nadere informatie

16 april 2007. Schetsdag Zwarte Hond Kristal project Loevesteinlaan II

16 april 2007. Schetsdag Zwarte Hond Kristal project Loevesteinlaan II 16 april 2007 Schetsdag Zwarte Hond Kristal project Loevesteinlaan II ? het stedenbouwkundig model dat integraal antwoord is op WONEN AAN HET ZUIDERPARK op basis van uitgangspunten van KRISTAL !? Ontwerp

Nadere informatie

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD STUK 459 (2011-2012) Nr. 1 VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD ZIT TING 2011-2012 17 NOVEMBER 2011 VOORSTEL VAN RESOLUTIE van mevrouw Elke ROEX betreffende het waarborgen van het recht op kinderopvang

Nadere informatie

Toetsing signaalgebieden Uitvoering actie A4 bekkenbeheerplan Demer. Actorenoverleg 27/02/2012

Toetsing signaalgebieden Uitvoering actie A4 bekkenbeheerplan Demer. Actorenoverleg 27/02/2012 Toetsing signaalgebieden Uitvoering actie A4 bekkenbeheerplan Demer Actorenoverleg 27/02/2012 1 - Inleiding - Bekkenbeheerplan Demer: actie A4 Inventariseren van het effectieve bodemgebruik in zones bestemd

Nadere informatie

MEMO. Sweerts de Landasstraat 50 6814 DG Arnhem 026 35 23 125 arnhem@buro-sro.nl www.buro-sro.nl. - Gemeente Gemert-Bakel

MEMO. Sweerts de Landasstraat 50 6814 DG Arnhem 026 35 23 125 arnhem@buro-sro.nl www.buro-sro.nl. - Gemeente Gemert-Bakel MEMO Aan: - Gemeente Gemert-Bakel Van: - Buro SRO Datum: - 20-11-2012 Onderwerp: - Watermemo De Hoef 16 Gemert Sweerts de Landasstraat 50 6814 DG Arnhem 026 35 23 125 arnhem@buro-sro.nl www.buro-sro.nl

Nadere informatie

Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen. Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014

Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen. Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014 Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014 Doel en opzet Basisprincipes Voorbereidende werkgroepen Resultaat van de Staten-Generaal Vooraf

Nadere informatie

Inleiding. Doelstelling

Inleiding. Doelstelling 25 Inleiding Marleen Van Steertegem, MIRA-team, VMM Myriam Dumortier, NARA, INBO Doelstelling De samenleving wordt complexer, en verandert steeds sneller. Het beleid kan zich niet uitsluitend baseren op

Nadere informatie

COHESIEBELEID 2014-2020

COHESIEBELEID 2014-2020 GEÏNTEGREERDE TERRITORIALE INVESTERING COHESIEBELEID 2014-2020 De nieuwe wet- en regelgeving voor de volgende investeringsronde van het EU-cohesiebeleid voor 2014-2020 is in december 2013 formeel goedgekeurd

Nadere informatie

KAARTENLIJST RICHTINGGEVEND GEDEELTE

KAARTENLIJST RICHTINGGEVEND GEDEELTE KAARTENLIJST RICHTINGGEVEND GEDEELTE Kaart nr. 1: Kaart nr. 2: Kaart nr. 3: Kaart nr. 4: Kaart nr. 5: Kaart nr. 6: Kaart nr. 7: Kaart nr. 8: Kaart nr. 9: Kaart nr. 10: Kaart nr. 11: Kaart nr. 12: Kaart

Nadere informatie

Voorstelling Regionale stadslandbouwstructuur ZWVL -Project Sociale Innovatie-

Voorstelling Regionale stadslandbouwstructuur ZWVL -Project Sociale Innovatie- Voorstelling Regionale stadslandbouwstructuur ZWVL -Project Sociale Innovatie- (de boerderij van) De toekomst? 1. Analyse Uitdagingen voor steden en regio s Klimaatveranderging Verstedelijking Duurdere

Nadere informatie

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Logistiek Netwerk. Partnerforum Gent 18 oktober 2016

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Logistiek Netwerk. Partnerforum Gent 18 oktober 2016 Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Logistiek Netwerk Partnerforum Gent 18 oktober 2016 Ruimtebeslag in Vlaanderen 33% Prognose VITO: kan oplopen tot 50% in 2050 Ruimtebeslag = Ruimte ingenomen door

Nadere informatie

Structuurvisie Noord-Holland. Achtergrondinformatie

Structuurvisie Noord-Holland. Achtergrondinformatie Structuurvisie Noord-Holland Achtergrondinformatie Structuurvisie: waarom en wat? - Inwerkingtreding Wro 1 juli 2008 - elke overheidslaag stelt eigen structuurvisie op (thema of gebied) - structuurvisies

Nadere informatie

Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020

Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020 Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020 1 INTERREG Wat is INTERREG? INTERREG-programma s zijn subsidieprogramma s die sinds 1990 de samenwerking stimuleren tussen regio s uit

Nadere informatie

ONDERZOEK RUIMTELIJKE KWALITEIT Zoektocht Drinkwater Twente. 2e ontwerpatelier. locaties: Goor Lochemseberg Daarle Vriezenveen Sallandse Heuvelrug

ONDERZOEK RUIMTELIJKE KWALITEIT Zoektocht Drinkwater Twente. 2e ontwerpatelier. locaties: Goor Lochemseberg Daarle Vriezenveen Sallandse Heuvelrug ONDERZOEK RUIMTELIJKE KWALITEIT Zoektocht Drinkwater Twente 2e ontwerpatelier locaties: Goor Lochemseberg Daarle Vriezenveen Sallandse Heuvelrug 5 locatiesin beeld Proces Principes waterwinning Bestaande

Nadere informatie

2. Klimaat en duurzaamheid

2. Klimaat en duurzaamheid 1. Armoede Het Gentse OCMW ontwikkelt samen met de bevoegde stedelijke diensten een stedelijk sociaal-ecologisch werkgelegenheidsproject met als doel bestaande arbeidszorg-projecten op elkaar af te stemmen.

Nadere informatie

Gebieden voor oppervlaktedelfstoffenwinning

Gebieden voor oppervlaktedelfstoffenwinning gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan Gebieden voor oppervlaktedelfstoffenwinning Oppervlaktedelfstoffenzone ALLUVIALE KLEI VAN SCHELDE- EN MAASBEKKEN & POLDERKLEI Bijlage II: stedenbouwkundige voorschriften

Nadere informatie

SAMENVATTING SAMENVATTING

SAMENVATTING SAMENVATTING SAMENVATTING Hoe waardeert en beleeft de Nederlandse bevolking de ruimtelijke kwaliteit van haar leefomgeving? Deze nulmeting van de Belevingswaardenmonitor Nota Ruimte beschrijft hoe aantrekkelijk Nederlanders

Nadere informatie

Vlaams Plattelandsbeleid en mobiliteit. Frans Pauwels en Peter Vleugels Vlaamse Landmaatschappij

Vlaams Plattelandsbeleid en mobiliteit. Frans Pauwels en Peter Vleugels Vlaamse Landmaatschappij Vlaams Plattelandsbeleid en mobiliteit Frans Pauwels en Peter Vleugels Vlaamse Landmaatschappij VSV- studiedag Mobiliteit op het platteland, 14 maart 2014 Overzicht lezing Intro: Situering en doelstellingen

Nadere informatie

Lesonderwerpen Excursie-items Kennismaking, overzicht leerstof en afspraken

Lesonderwerpen Excursie-items Kennismaking, overzicht leerstof en afspraken Leerplanthema: 1. Landschap en kaart Timing 01-02/ 05-09/ 12-16/ 19-23/ Effectieve De referentiekader en de facetkaarten van België en Europa, gezien in het eerste leerjaar, herhalen E4: Op werkkaarten

Nadere informatie

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner Memo Aan deelnemers diner-debat Eye Kopie aan Contactpersoon Rik van Terwisga Datum 8 januari 2015 Onderwerp Vervolg Debat-diner "Watersysteem van de Toekomst" Watersysteem van de Toekomst: vervolg

Nadere informatie

Biodiversiteit in Vlaanderen: de cijfers

Biodiversiteit in Vlaanderen: de cijfers Biodiversiteit in Vlaanderen: de cijfers Myriam Dumortier Natuurrapport www.natuurindicatoren.be www.nara.be www.inbo.be Haalt Vlaanderen de 2010-doelstelling? Biodiversiteit Verstoringen/bedreigingen

Nadere informatie

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren,

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren, Vrijdag 10 september 2010 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Comité van de Regio s Resource Efficient Europa Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau,

Nadere informatie

Recreatieve woonmilieus in Almere. Erik van Marissing, Mei 2002

Recreatieve woonmilieus in Almere. Erik van Marissing, Mei 2002 Erik van Marissing, Mei 2002 Opbouw van de presentatie Doelstellingen en Probleemstelling Onderzoeksvragen en Afbakening van het onderzoeksgebied Definitie van een recreatief woonmilieu De meerwaarde van

Nadere informatie

2.4 Transport. Figuur 21 : Dichtheid van de drie types vee op het niveau van de clusters

2.4 Transport. Figuur 21 : Dichtheid van de drie types vee op het niveau van de clusters IV. Beschrijving van de drijvende krachten en Analyse van druk en impact Figuur 21 : Dichtheid van de drie types vee op het niveau van de clusters 15 100 Aantal per ha BLO (runderen en varkens) 12 9 6

Nadere informatie

Advies. over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking

Advies. over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking Brussel, 5 juli 2006 050706_Advies_kaderdecreet_Vlaamse_ontwikkelingssamenwerking Advies over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking 1. Inleiding Op 24 mei 2006 heeft Vlaams minister

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

HU GERICHT IN BEWEGING

HU GERICHT IN BEWEGING HU GERICHT IN BEWEGING Organisatieontwikkeling HU het verhaal - versie maart 2016 - Agenda Waar komen we vandaan? Waarom gaan we veranderen? Wie willen we zijn? Hoe gaan we dit bereiken? Wat verandert

Nadere informatie

Vlaamse Landmaatschappij Samen investeren in de verbetering van de omgevingskwaliteit van het platteland en het randstedelijk gebied

Vlaamse Landmaatschappij Samen investeren in de verbetering van de omgevingskwaliteit van het platteland en het randstedelijk gebied Vlaamse Landmaatschappij Samen investeren in de verbetering van de omgevingskwaliteit van het platteland en het randstedelijk gebied VLM 2011-2015: Samen, gebiedsgericht investeren in de omgevingskwaliteit

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DE VLAAMSE GEMEENSCHAP

MINISTERIE VAN DE VLAAMSE GEMEENSCHAP MINISTERIE VAN DE VLAAMSE GEMEENSCHAP 2 MAART 1999. - Omzendbrief RO 99/01 over de advisering m.b.t. de verenigbaarheid van ' omlopen voor wedstrijden, test- en oefenritten met motorvoertuigen ' zoals

Nadere informatie

Een. ondernemende EHS. voor Brabant

Een. ondernemende EHS. voor Brabant Een ondernemende EHS voor Brabant Een ondernemende EHS voor Brabant Natuur- en landschapsontwikkeling is belangrijk voor een mooi, gevarieerd en aantrekkelijk Brabants platteland. Brabantse boeren en tuinders

Nadere informatie

Betekenis van bos(beheer) in de Lage Landen? Kris Verheyen. Aanleiding

Betekenis van bos(beheer) in de Lage Landen? Kris Verheyen. Aanleiding Betekenis van bos(beheer) in de Lage Landen? Kris Verheyen Aanleiding Inhoud presentatie Betekenis van bos in de Lage Landen Betekenis van bosbeheer in de Lage Landen Uitdagingen voor het bosbeheer Uitdagingen

Nadere informatie

Voorbeelden van brongerichte aanpak op planniveau en wijkniveau. Dominique Van Erdeghem Namens ORI, Organisatie voor Advies- en Ingenieursbureaus

Voorbeelden van brongerichte aanpak op planniveau en wijkniveau. Dominique Van Erdeghem Namens ORI, Organisatie voor Advies- en Ingenieursbureaus Voorbeelden van brongerichte aanpak op planniveau en wijkniveau Dominique Van Erdeghem Namens ORI, Organisatie voor Advies- en Ingenieursbureaus Voorbeelden brongerichte aanpak Inhoud Praktijkvoorbeelden

Nadere informatie

Op weg naar Duurzaam Breda!

Op weg naar Duurzaam Breda! Een initiatief van betrokken burgers Op weg naar Duurzaam Breda! De belangrijkste uitdaging voor de samenleving is weer binnen de draagkracht van de aarde te gaan leven. We leven al lang niet meer van

Nadere informatie

Blik op Leidschendam-Voorburg 2020

Blik op Leidschendam-Voorburg 2020 Blik op Leidschendam-Voorburg 2020 Een toekomstvisie voor Leidschendam-Voorburg De voormalige gemeenten Leidschendam en Voorburg kennen elk een eeuwenlange historie. Als gefuseerde gemeente gaat Leidschendam-Voorburg

Nadere informatie

Natuurlijk comfortabel -Visie op de afvalwaterketen in de regio Vallei en Veluwe-

Natuurlijk comfortabel -Visie op de afvalwaterketen in de regio Vallei en Veluwe- Vallei & Eem Veluwe Oost Veluwe Noord WELL DRA Natuurlijk comfortabel -Visie op de afvalwaterketen in de regio Vallei en Veluwe- februari 2015 concept De aanpak handelingsperspectieven Ontwikkelingen maatschappij

Nadere informatie

Klimaateffectschetsboek West-en Oost-Vlaanderen NATHALIE ERBOUT ZWEVEGEM, 5 DECEMBER 2014

Klimaateffectschetsboek West-en Oost-Vlaanderen NATHALIE ERBOUT ZWEVEGEM, 5 DECEMBER 2014 Klimaateffectschetsboek West-en Oost-Vlaanderen NATHALIE ERBOUT ZWEVEGEM, 5 DECEMBER 2014 Klimaateffectschetsboek Scheldemondraad: Actieplan Grensoverschrijdende klimaatbeleid, 11 september 2009 Interregproject

Nadere informatie

Grootstedelijke territoriale visie voor een duurzaam gewestelijk ontwikkelingsplan voor Brussel en haar regio in 2040 HEROVER DE STAD!

Grootstedelijke territoriale visie voor een duurzaam gewestelijk ontwikkelingsplan voor Brussel en haar regio in 2040 HEROVER DE STAD! Grootstedelijke territoriale visie voor een duurzaam gewestelijk ontwikkelingsplan voor Brussel en haar regio in 2040 HEROVER DE STAD! Diagnose Gen Zone Brussel Metropool Brussel Metropool 2040 Metropool

Nadere informatie

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten De Molenzoom Kantoorlocaties in centrum van Houten Kantoorvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Molenzoom Centrale ligging in Houten Zichtlocatie langs spoorlijn Nabij centrumvoorzieningen op het

Nadere informatie

Hoe komen de annual air quality kaarten tot stand?

Hoe komen de annual air quality kaarten tot stand? Hoe komen de annual air quality kaarten tot stand? De annual air quality kaarten tonen het resultaat van een koppeling van twee gegevensbronnen: de interpolatie van luchtkwaliteitsmetingen (RIO-interpolatiemodel)

Nadere informatie

Steden. Toekomst. van de. BOUWLOKALEN Steden van de Toekomst WATERBASED URBAN DEVELOPMENT

Steden. Toekomst. van de. BOUWLOKALEN Steden van de Toekomst WATERBASED URBAN DEVELOPMENT Steden van de Toekomst DeltaSync Bouwen op het water - Multidisciplinair Architectuur/Stedenbouw Constructief ontwerp Waterbeheer - Advies (marktverkenning, gebiedsanalyse, toekomstvisies) -Ontwerp (Constructie,

Nadere informatie

Landbouw in de stad en in de stadsrand ontwikkelen

Landbouw in de stad en in de stadsrand ontwikkelen Landbouw in de stad en in de stadsrand ontwikkelen Actie 1: commerciële landbouw Doelstellingen: 1 De kennis over stedelijke landbouw ontwikkelen Een strategisch standpunt identificeren over het haalbare

Nadere informatie

Masterplan Zwarte Water gebied

Masterplan Zwarte Water gebied Masterplan Zwarte Water gebied - Ligging projectgebied tussen Zwolle, Hasselt en Genemuiden langs het Zwarte water - Gebied is onderdeel van Nationaal Landschap IJsseldelta -Met polder Mastenbroek als

Nadere informatie

Hoe een duurzaam bodembeleid onze leefomgeving, ons leven en onze toekomst kan veranderen.

Hoe een duurzaam bodembeleid onze leefomgeving, ons leven en onze toekomst kan veranderen. White Paper Hoe een duurzaam bodembeleid onze leefomgeving, ons leven en onze toekomst kan veranderen. De Verenigde Naties hebben 2015 uitgeroepen tot het Internationaal Jaar van de Bodem. Omdat we dringend

Nadere informatie

10 klimaatmaatregelen voor innovatie

10 klimaatmaatregelen voor innovatie 10 klimaatmaatregelen voor innovatie We hebben als overheid de ambitie om bij de te dragen in Vlaanderen als topregio. Vandaag leven we in een context van beperking. Van meer, met minder. En nóg meer met

Nadere informatie

Aardrijkskunde inhouden (PO-havo/vwo)

Aardrijkskunde inhouden (PO-havo/vwo) Aardrijkskunde inhouden (PO-havo/vwo) Sectoren kerndoelen primair onderwijs kerndoelen onderbouw havo bovenbouw exameneenheden vwo bovenbouw exameneenheden Kernen 1. Burgerschap 36: hoofdzak de Nederlandse

Nadere informatie

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO Advies Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling 1. Inleiding Op 8 juni 2009 werd de SERV om advies gevraagd over de fiches ter invulling

Nadere informatie

REGELING VOOR DE OPVANG VAN RONDTREKKENDE WOONWAGENBEWONERS. 1. Proactief werken: de opvang van rondtrekkende woonwagenbewoners voorbereiden

REGELING VOOR DE OPVANG VAN RONDTREKKENDE WOONWAGENBEWONERS. 1. Proactief werken: de opvang van rondtrekkende woonwagenbewoners voorbereiden STAPPENPLAN REGELING VOOR DE OPVANG VAN RONDTREKKENDE WOONWAGENBEWONERS 1. Proactief werken: de opvang van rondtrekkende woonwagenbewoners voorbereiden Het is aangewezen om niet te wachten met het uittekenen

Nadere informatie

gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan afbakening regionaalstedelijk gebied Brugge

gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan afbakening regionaalstedelijk gebied Brugge gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan afbakening regionaalstedelijk gebied Brugge Bijlage II: stedenbouwkundige voorschriften Definitief Definitief gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan afbakening regionaalstedelijk

Nadere informatie

Vier Trends rond Regio Zwolle. Hans Peter Benschop Trendbureau Overijssel Zwolle, 31 oktober 2014

Vier Trends rond Regio Zwolle. Hans Peter Benschop Trendbureau Overijssel Zwolle, 31 oktober 2014 Vier Trends rond Regio Zwolle Hans Peter Benschop Trendbureau Overijssel Zwolle, 31 oktober 2014 1. Waar verdienen we ons geld? In de Stad (maar ga niet te makkelijk uit van trends) Aan de ene kant Dynamiek

Nadere informatie

Beste kandidaten, Beste vrienden,

Beste kandidaten, Beste vrienden, TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW EN PLATTELANDSBELEID CD&V Kandidatendag 28 mei 2012 Beste kandidaten, Beste vrienden,

Nadere informatie

POP-3. Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020. Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3

POP-3. Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020. Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3 Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3 POP-3 Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020 1 Provincie Zeeland Uitvoering POP-3: Johan Wandel Boy Saija Arjon Copper Programma Zeeuws

Nadere informatie

gewenste ruimtelijke structuur voor Sint-Truiden

gewenste ruimtelijke structuur voor Sint-Truiden gewenste ruimtelijke structuur voor Sint-Truiden stad sint-truiden - rup recastrip brustem - kaart 1 secundaire verbindingsweg met laanbeplanting beekvalleien te ontwikkelen als natuurlijke dragers met

Nadere informatie

Sanitaire cel. Aandachtspunten ruimtelijke context

Sanitaire cel. Aandachtspunten ruimtelijke context Sanitaire cel De sanitaire cel evolueert meer en meer naar een ruimte die moet voldoen aan zeer uiteenlopende behoeften van de bewoners. Niet alleen bewoners met een vrij grote zelfstandigheid moeten er

Nadere informatie

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel

Nadere informatie

Landinrichtingsproject Gentse kanaalzone - koppelingsgebieden, fase 1

Landinrichtingsproject Gentse kanaalzone - koppelingsgebieden, fase 1 Landinrichtingsproject Gentse kanaalzone - koppelingsgebieden, fase 1 Individuele suggesties voor het koppelingsgebied Doornzele noord Naam: Adres: Telefoon of e-mail: Op dit suggestieblad kunt u de suggesties

Nadere informatie

Over woonaanbod, woonomgeving en woonstijlen in Vlaanderen

Over woonaanbod, woonomgeving en woonstijlen in Vlaanderen persbericht Over woonaanbod, woonomgeving en woonstijlen in Vlaanderen Bron: Ruimte Vlaanderen (2014) Nog 600000 bouwmogelijkheden beschikbaar in Vlaanderen Nog voldoende aanbod om de toekomstige woonbehoefte

Nadere informatie

Ruimtelijke scenario s

Ruimtelijke scenario s Ruimtelijke scenario s Remco Looman, Marjolein Pijpers-van Esch, Heleen Bothof, Jos Jonkhof, Valerie Koppelle Een collectief van ontwerpers heeft gedurende het project Gebruik de Lege Ruimte de ruimtelijk

Nadere informatie

Arbeid biedt een maatschappelijke meerwaarde ten opzichte van inactiviteit. 3

Arbeid biedt een maatschappelijke meerwaarde ten opzichte van inactiviteit. 3 17 SOCIALE ECONOMIE 18 Sociale economie Iedereen heeft recht op een job, ook de mensen die steeds weer door de mazen van het net vallen. De groep werkzoekenden die vaak om persoonlijke en/of maatschappelijke

Nadere informatie

Voorstel van resolutie. betreffende het behoud van de poldergraslanden en de andere historische permanente graslanden

Voorstel van resolutie. betreffende het behoud van de poldergraslanden en de andere historische permanente graslanden stuk ingediend op 1440 (2011-2012) Nr. 1 20 januari 2012 (2011-2012) Voorstel van resolutie van de heren Dirk Van Mechelen, Marc Vanden Bussche en Bart Tommelein, mevrouw Mercedes Van Volcem, de heer Karlos

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie