Een nieuwe ambitie voor het professioneel onderwijs in Vlaanderen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een nieuwe ambitie voor het professioneel onderwijs in Vlaanderen"

Transcriptie

1 Openingsbijeenkomst Expertisecentrum Beroepsonderwijs Een nieuwe ambitie voor het professioneel onderwijs in Vlaanderen Toespraak Frank Vandenbroucke Vlaams minister van Onderwijs en Vorming Utrecht, 8 april 2009 Twee jaar geleden was ik in Den Haag de gast van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid en de Sociaal- Economische Raad (van Nederland). De titel van het symposium dat zij organiseerden, luidde: Naar een nieuwe sociale investeringsagenda. We hebben er van gedachten gewisseld over de toekomst van de verzorgingsstaat. Onze welvaartsstaten hebben een beschermende taak, dat is bekend. Ze zorgen bv. voor uitkeringen aan wie geen werk vindt. Maar ze staan vandaag ook voor een omvangrijke investeringsagenda: een agenda gericht op investeren in menselijk en sociaal kapitaal, een agenda van verheffing en verbinding, zo luidde het in Den Haag. Een agenda waarin alle mensen kansen krijgen om hun talenten te ontwikkelen, maar waarin ook verwacht wordt dat ze daar een inspanning voor leveren, ten voordele van zichzelf en van de hele samenleving. Die visie op de verzorgingsstaat heeft meer met het thema van vandaag te maken dan u misschien denkt. Want investeren in professioneel onderwijs is een cruciaal punt in de investeringsagenda van onze welvaartsstaat. Het tekort aan goed geschoolde technici en vakmensen leidde de voorbije jaren tot hardnekkige knelpuntberoepen. In de toekomst zullen we nog meer geschoolde technici nodig hebben denk 1

2 maar aan de noodzakelijke uitrol van nieuwe milieu- en energietechnologie. Maar er zijn nog andere redenen: als we wensen dat àlle kinderen en jongeren hun talenten kunnen ontwikkelen en omhoog kunnen klimmen op de maatschappelijke ladder, dan is hoogstaand professioneel onderwijs erg belangrijk. Vandaag weegt de sociaalculturele achtergrond van leerlingen zwaar door in de onderwijsresultaten. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat méér leerlingen, met name méér leerlingen uit gezinnen die sociaal-cultureel ver af staan van de wereld van de school, met succes het onderwijs doorlopen? Om dat te bereiken, moeten we investeren in succeservaringen op elk onderwijsniveau. In de kleuterklas, in de lagere school, in het secundair en in het hoger onderwijs. Daarbij hoeft niet iedereen meteen de hoogste sport van de ladder te bereiken; maar opdat sommigen de hoogste sporten wel zouden bereiken, moet het op de lagere sporten wèl voor vele kinderen goed gaan. Vandaag wil ik beklemtonen dat professioneel onderwijs in dit verhaal van verheffing een heel bijzondere rol kan spelen. En ik wil ook een programma uittekenen voor de volgende regeerperiode in Vlaanderen: we hebben tijdens de voorbije jaren inspanningen gedaan voor het professionele onderwijs, maar we zullen tijdens de komende vijf jaar nog een tand bij moeten steken. (professioneel onderwijs en gelijke kansen) Waarom kan professioneel onderwijs een bijzondere rol spelen voor de kansen van jongeren in de samenleving? Goed ingericht professioneel onderwijs kan voor jongeren die van thuis uit over minder sociaalcultureel kapitaal beschikken een aantrekkelijk kanaal zijn om op de maatschappelijke ladder te stijgen. Succes halen in het professioneel onderwijs betekent immers in de meeste gevallen automatisch een 2

3 sterkere positie op de arbeidsmarkt. Mensen die een sterke professionele opleiding genoten komen voor het overgrote deel terecht in goede jobs: jobs die relatief goed betaald zijn en die ook verrijkend zijn. Afkomst en thuismilieu spelen dan een relatief beperkte rol. Ik baseer deze uitspraak op een interessant boekje van de Nederlandse socioloog Jaap Dronkers, Ruggengraat van ongelijkheid. Als hij spreekt over kansen op de arbeidsmarkt, maakt hij een onderscheid tussen twee segmenten van de arbeidsmarkt: de beroepsdeelmarkt en de allemansdeelmarkt. De beroepsdeelmarkt kan je vrij makkelijk betreden. Het succesvol voltooien van de relevante professionele opleiding is daarvoor de belangrijkste voorwaarde. Professioneel georiënteerde kennis en vaardigheden zijn er veel belangrijker dan ouderlijk milieu. Professioneel onderwijs schept dus echt kansen voor wie niet uit een geprivilegieerd milieu komt. Op de allemansdeelmarkt loopt het ingewikkelder. Daar spelen algemene vaardigheden een grotere rol. Men wordt er niet aangeworven omwille van concrete vaardigheden die men op school leerde. Het behaalde diploma is op die allemansdeelmarkt eerder een bewijs van intelligentie, van motivatie en van morele ontwikkeling 1. Het diploma is er een indicator van de gewenste eigenschappen van de werknemer. Om op de allemansdeelmarkt een goede baan te vinden, spelen ook andere kenmerken mee: geslacht, leeftijd, etniciteit, nationaliteit en arbeidsgeschiedenis. Vooral bij de start van de loopbaan hebben 1 De Vries Geert (1993) Het pedagogisch regiem. Groei en grenzen van de geschoolde samenleving. Amsterdam: Meulenhoff, 223p.(Zie pagina 50) 3

4 diegenen die in een hoger sociaal milieu geboren zijn voordeel. Dankzij hun groter sociaal-cultureel kapitaal raken zij bv. makkelijker aan informatie over mogelijke jobs, ze kunnen langer op zoek gaan naar de ideale baan en hoeven geen baan op een lager niveau aan te nemen. Beroepsonderwijs als ticket naar de arbeidsmarkt kan dus volgens Dronkers een verheffende rol spelen. Dat kan volgens Dronkers enkel indien drie belangrijke voorwaarden vervuld zijn. Ten eerste moet het professioneel onderwijs voldoende de beroepskwalificaties kunnen garanderen. Werkgevers moeten vertrouwen hebben in de waarde en relevantie van de kwalificaties die door onderwijs worden afgeleverd. Ten tweede moet het professioneel onderwijs niet enkel bestaan op de lagere niveaus. Het moet een zelfstandige pijler zijn in het secundair en tertiair onderwijs. En er moeten genoeg kansen zijn om op te stromen. Daarom beperk ik het onderwerp van deze uiteenzetting uitdrukkelijk niet tot beroepsonderwijs, wat bij ons vooral verwijst naar het bso, maar betrek ik er ook de beroepsgerichte opleidingen uit het tso, het nieuwe Vlaamse Hoger Beroepsonderwijs èn de professionele bachelors in (zij het dat ik wegens het tijdbestek de specifieke uitdagingen voor de professionele bachelors niet ontwikkel). Ten derde moet drop-out, jongeren die niet slagen in een professionele opleiding, zoveel mogelijk vermeden worden. Daarom is het belangrijk dat ook op de laagste niveaus van het professioneel onderwijs relevante beroepskwalificaties verworven kunnen worden. 4

5 Ik denk dat de drie voorwaarden van Dronkers cruciaal zijn om de toekomstkansen van jongeren in het professioneel onderwijs te verbeteren en gaaf te houden. Ik denk echter dat er nog twee bijkomende voorwaarden vervuld moeten zijn: (4) Het professioneel onderwijs moet technisch uitstekend zijn. Het moet kunnen beschikken over goede, moderne uitrusting, infrastructuur en bekwame leerkrachten. (5) Ons professioneel onderwijs moet getuigen van een eigen, hoogstaande cultuur. We willen dat de afgestudeerden, ook deze uit de lagere niveaus van het professioneel onderwijs zoals het bso, het Nederlands goed beheersen en minstens één andere taal functioneel beheersen. Omwille van de aard van dat onderwijs, moeten we niet streven naar een academische cultuur maar we moeten er wel voor zorgen dat er een positief leerklimaat heerst, met fierheid over het eigen kunnen als motivatie. Naast die vijf concrete voorwaarden is er een algemene randvoorwaarde: de band tussen het professioneel onderwijs en het bedrijfsleven moet hecht zijn. Deze randvoorwaarde moet er precies voor zorgen dat het bedrijfsleven vertrouwen heeft in wat scholen doen, ze zorgt er ook dat het bedrijfsleven meewerkt aan de kwaliteit van opleidingen. 5

6 (Structuur Vlaamse onderwijs) Ik wil aan de hand van die vijf voorwaarden ons actuele beleid verder duiden. Vooraleer ik daartoe kom, licht ik u zeer kort de structuur van ons onderwijs toe. Ons secundair onderwijs is bedoeld voor jongeren van 12 tot 18 jaar en is verdeeld in drie graden. Pas vanaf de tweede graad moeten jongeren een onderwijsvorm kiezen. We onderscheiden vier onderwijsvormen in Vlaanderen. Het algemeen secundair onderwijs (aso) legt de nadruk op algemene vorming en bereidt voor op verdere studies in het hoger onderwijs. In het technisch secundair onderwijs (tso) gaat de aandacht vooral naar algemene en technisch-theoretische vakken. Na het tso kan de jongere een beroep uitoefenen of overstappen naar het hoger onderwijs. Het kunstsecundair onderwijs (kso) koppelt een algemene, ruime vorming aan een actieve kunstbeoefening. Na het kso kan de jongere een beroep uitoefenen of overstappen naar het hoger onderwijs. Het beroepssecundair onderwijs (bso) ten slotte is een praktijkgerichte onderwijsvorm waarin de jongere naast algemene vorming vooral een specifiek beroep aanleert. Vanaf 15 jaar kunnen leerlingen ook overstappen naar het deeltijds beroepssecundair onderwijs of de leertijd. Dan krijgen ze 1 of 2 dagen les per week en 3 of 4 dagen opleiding op de werkvloer. Een leerling behaalt het diploma secundair onderwijs na het succesvol beëindigen van zes jaar aso, tso of kso of zeven jaar bso. Zodra hij dit diploma op zak heeft, heeft hij onbeperkte toegang tot vrijwel alle opleidingen in het hoger onderwijs. Het hoger onderwijs in Vlaanderen bestaat uit professioneel en academisch onderwijs aan de hogescholen in Nederland het HBO en 6

7 de universiteiten. De professioneel gerichte bacheloropleidingen kan je enkel volgen in hogescholen en zijn georiënteerd op de beroepspraktijk. Zowel hogescholen als universiteiten richten academisch gerichte bacheloropleidingen in die in eerste instantie bedoeld zijn om studenten te laten doorstromen naar een masteropleiding. (1 e voorwaarde: de arbeidsmarkt heeft vertrouwen in de scholen: Vlaamse kwalificatiestructuur) De eerste voorwaarde die Dronkers vooropstelt, heeft te maken met de afstemming van het onderwijs op de eisen van de arbeidsmarkt. Opleidingen sluiten niet altijd aan bij de kwalificaties die bedrijven vragen en er zijn te weinig afgestudeerden om bepaalde beroepen in te vullen. De arbeidsmarkt evolueert soms zo snel dat het onderwijs niet kan volgen. Competentiemanagement en levenslang leren zijn nodig om op elk moment de 'optimale match' te maken. De uitdaging is juister, gerichter en blijvend opleiden. Een belangrijk nieuw instrument daarvoor is het nieuwe Decreet op de Vlaamse Kwalificatiestructuur dat op 26 maart ll. door de commissie Onderwijs, Vorming Wetenschap en Innovatie van het Vlaams Parlement werd aangenomen. Dat decreet ordent alle opleidingen en beroepen volgens de acht Europese kwalificatieniveaus van het European Qualification Framework 2 dat u ongetwijfeld ook kent. Niveau 8 is het doctoraat, 7 de master, 6 de bachelor, enzovoort. Het diploma secundair onderwijs komt overeen met niveau 4. 2 Aanbeveling van het Europees Parlement en de Raad van 23 april 2008 tot vaststelling van een Europees kwalificatiekader voor een leven lang leren. (Publicatieblad van de Europese Unie van 6 mei 2008) 7

8 Het Decreet betreffende de invoering van een Vlaamse kwalificatiestructuur is echter ook belangrijk voor de concrete leerstof die wordt aangeboden in het professioneel onderwijs. Vandaag, nu het nieuwe decreet nog niet in werking is, beslist de onderwijswereld dat autonoom. Voor wat betreft het secundair onderwijs worden enkel de einddoelen algemene vorming vastgelegd door de (onderwijs-)overheid. Het zijn de scholenkoepels zelf die beslissen welke beroepsgerichte einddoelen ze aanbieden. Ze baseren zich daarbij wel op teksten afkomstig van sociale partners, en met een aantal sectororganisaties is er ook veel en goed overleg, maar dat is voorlopig een erg informele band die geen onderwijsbrede afstemming garandeert met de behoeften van de arbeidsmarkt. Dat geldt niet alleen voor de professionele opleidingen in het secundair onderwijs maar ook voor de meeste opleidingen in het volwassenenonderwijs en in het hoger onderwijs (het geldt niet voor de gereglementeerde beroepen). Het nieuwe decreet schept een nieuw, formeel kader voor het tot stand komen van de beroepsgerichte einddoelen. Het is de Sociaal- Economische Raad Vlaanderen die de beroepscompetentieprofielen maakt. Uiteraard werkt de SERV hiervoor met de experts uit de verschillende sectoren. Die beroepscompetentieprofielen zijn een opsomming van wat een welbepaalde beroepsbeoefenaar moet kennen en kunnen. Die beroepscompetentieprofielen worden met hulp van de sectoren ingeschaald in de kwalificatiestructuur. Daarmee wordt niet enkel de beroepsuitoefening geklasseerd in één van de acht niveaus van de kwalificatiestructuur maar wordt ook aangegeven waar in de opleidingenstructuur die opleiding kan worden aangeboden. De 8

9 competenties uit een beroepscompetentieprofiel dat wordt ingeschaald op niveau 3 van de kwalificatiestructuur kunnen dan bv. aangeboden worden in de derde graad van het beroepsonderwijs. Een beroep waarvan het competentieprofiel wordt ingeschaald op niveau 6 kan worden geleerd in een professionele bacheloropleiding. Professioneel gerichte opleidingen moeten minstens één volledig beroepscompetentieprofiel aanleren. Voor de scholen heeft dat dus revolutionaire gevolgen. Zodra een beroepscompetentieprofiel is ingeschaald, moeten de betrokken opleidingen erop afgestemd worden. Uiteraard kunnen scholen daar nog elementen aan toevoegen en blijven ze vrij in hun pedagogische aanpak. Maar de bedrijven uit de sector spreken dus een aardig woordje mee over de inhoud van opleidingen. Dit nieuwe kader is dwingend voor het leerplichtonderwijs, het volwassenenonderwijs, het nieuwe Se-n-Se en het Hoger Beroepsonderwijs. (Voor de professionele bachelors geldt niet dezelfde dwingende afstemming.) Een en ander moet vanzelfsprekend in de praktijk bewezen worden nu: hier rust een belangrijke verantwoordelijkheid bij zowel de sociale partners als de onderwijskoepels. We mogen niet opnieuw meemaken wat we de voorbije tien jaar meemaakten, nl. dat procedurele mogelijkheden om tot onderwijsbrede afstemming met de behoeften van de arbeidsmarkt te komen, gewoon dode letter bleven. Aanvullend nog dit: ook alle opleidingen van de andere opleiders zoals de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling VDAB, en de beroepsgerichte opleidingen voor ondernemers (Syntra) worden ingeschaald. Dat kan ook voor ervaringsbewijzen en sectorspecifieke opleidingen. 9

10 Met de kwalificatiestructuur beschikken we, meer in het algemeen, over een uniek instrument bij het ontwikkelen, erkennen en inzetten van competenties van mensen op allerlei terreinen. Bijvoorbeeld om kwalificerende EVC-procedures te coördineren en onderling af te stemmen, om opleidingen uit te tekenen die naar kwalificaties leiden, om (leer)loopbanen te begeleiden, om kwalificatiebewijzen vergelijkbaar te maken. En natuurlijk om levenslang leren en het verwerven van kwalificaties te stimuleren. Nog anders uitgedrukt: door zowel opleidingen als beroepen te verbinden met kwalificaties en kwalificatieniveaus zal er een gemeenschappelijke taal ontstaan die onderwijs en werk dichter bij elkaar brengt. Zodat het voor werkgevers heel duidelijk wordt wat ze van een bepaalde professionele opleiding kunnen verwachten. (2e voorwaarde: verder studeren in het professioneel onderwijs: HBO en Se-n-Se) Als tweede voorwaarde stelt Dronkers dat er opstroom mogelijk moet zijn in de zogenaamde beroepskolom. In onze kennismaatschappij is het goed dat iedereen zo hoog mogelijk kan klimmen op de onderwijsladder. Maar dat betekent niet: 'iederéén naar de universiteit, of, iederéén naar de hogeschool. En zeker niet: iedereen metéén naar de hogeschool. Door de sporten op de onderwijsladder tussen secundair onderwijs en hogeschool te versterken, kunnen leerlingen en studenten ook kiezen voor een interessant tussenniveau dat veel kansen biedt op een job. Wie ontdekt 10

11 dat hij nog meer in zijn mars heeft en zijn heeft om verder te studeren, vindt er een ideale opstap naar de bachelors in de hogescholen. Vandaag hebben de opleidingen tussen het secundair en hoger onderwijs nog een onduidelijke plaats in het Vlaamse onderwijslandschap. Het gaat bv. om opleidingen van het zevende jaar technisch en de vierde graad beroepssecundair onderwijs. Nochtans hebben de jongeren die daar afstuderen veel kans op een job. Het gaat vaak om wat wij in Vlaanderen knelpuntberoepen noemen: beroepen waarvoor de vacatures ook in tijden van werkloosheid moeilijk ingevuld raken, bv. onderhoudsmecaniciens en -elektriciens, tekenaars mechanica, bedienden planning en logistiek, systeembeheerdersinformatica. Het nieuwe decreet wil een duidelijke structuur aanbrengen en die opleidingen toegankelijker en interessanter maken, Het ontwerpdecreet betreffende het hoger beroepsonderwijs, dat in de Commissie Onderwijs, Vorming, Wetenschappelijk Onderzoek en Innovatie van het Vlaams Parlement werd goedgekeurd (26 maart 2009), ordent opleidingen tussen secundair en hoger onderwijs in twee niveaus. Opleidingen die leiden tot een kwalificatieniveau 4 volgens het Europese raamwerk, worden ondergebracht in het secundair-na-secundair (naar analogie met Bachelor-na-Bachelor en Master-na-Master), of afgekort Se-n-Se. Het gaat om opleidingen waarmee na een initiële technische of beroepsopleiding kan gespecialiseerd worden en die doorgaans 1 à 1,5 jaar in beslag nemen. Vandaag zijn dit de zevende specialisatiejaren in tso en kso. Voorbeelden van bestaande opleidingen zijn apotheekassistent, industriële onderhoudstechnieken, en internationaal transport. Nieuwe opleidingen die momenteel worden voorbereid zijn 11

12 vliegtuigtechnieken en integrale veiligheid 3. Wie een Se-n-Se opleiding afwerkt krijgt een certificaat. Opleidingen die leiden tot een kwalificatieniveau 5 brengen we samen onder de noemer Hoger Beroepsonderwijs, kortweg HBO5 niet te verwarren met het HBO in Nederland, dat bij ons professionele bachelor heet. Mensen die een HBO5-opleiding hebben gevolgd, kennen uiteraard grondig hun vak, maar kunnen op de werkvloer ook instaan voor de dagelijkse planning en organisatie, bv. ploegbaas, winkelmanager. De opleidingen nemen 90 tot 120 studiepunten in beslag (dat stemt overeen met 1,5 tot 2 jaar voltijdse opleiding). Wie afstudeert krijgt een graduaatsdiploma. Deze opleidingen zijn vergelijkbaar met de Associate Degrees in Nederland. Net zoals de Associate Degree zal ook het Vlaamse hoger beroepsonderwijs via verkorte trajecten reële doorstromingskansen naar de professionele bachelor moéten bieden. Voor zowel Se-n-Se als HBO5 is samenwerking met het bedrijfsleven cruciaal. Alleen zo zal elke opleiding maximaal afgestemd zijn op de nood van de arbeidsmarkt. En alleen zo kunnen we cursisten waardevol werkplekleren aanbieden. Met Se-n-Se en HBO5 mikken we niet alleen op jongeren, maar ook op volwassenen die werken of werk zoeken. Mensen met relevante ervaring zullen het traject sneller kunnen doorlopen. Cursisten zullen tussentijdse deelcertificaten kunnen verwerven. En met duale trajecten zullen werkenden bepaalde competenties op de werkplek kunnen verwerven. 3 Het gaat bijvoorbeeld om vaardigheden zoals: sociale basisvaardigheden en communicatieve ingesteldheid; in team kunnen werken; stressbestendig zijn en emotioneel stabiel zijn; kunnen omgaan met agressie; omgaan met noodsituaties. De opleidingen integrale veiligheid bieden rechtstreeks toegang tot de stage van brandweerman en tot de stage van politieagent. 12

13 Om nieuwe opleidingen te starten in HBO5 is er een vernieuwende procedure uitgewerkt, die garandeert dat er efficiënt en degelijk op vragen uit de arbeidsmarkt ingespeeld wordt. (3 e voorwaarde: Schooluitval vermijden) De derde voorwaarde van Dronkers is eigenlijk een waarschuwing voor schooluitval aan de onderkant van de beroepskolom. Een jongere die een opleiding tot een kwalificatie niet voltooit, heeft immers heel weinig kansen op de arbeidsmarkt. Om schooluitval te vermijden is een goede voorbereiding in het basisonderwijs essentieel. Het belang van taal en taalvaardigheid kan daarbij nauwelijks overschat worden. Taal, leren en denken zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, zowel in het dagelijkse leven als op school. De PISA-resultaten tonen aan dat de kloof tussen de schoolprestaties van leerlingen die thuis de schooltaal spreken, en van leerlingen van wie de thuistaal verschilt van de Nederlandse schooltaal nergens zo groot is als in Vlaanderen. Goede beheersing van de schooltaal Nederlands is dus nodig. We moeten de lat voor Nederlands hoog leggen. Taal speelt in álle schoolvakken een prominente rol, en dus niet enkel in taalvakken. Leerkrachten gebruiken instructietaal om de inhouden van een vak over te dragen en om te testen of het eigenlijke leerdoel bereikt wordt. Alle leraren móeten meer taalleraren worden en aandacht schenken aan het taalgebruik van leerlingen, bv. door de leerlingen de aangebrachte leerstof vaker te laten parafraseren, herformuleren, enz. 13

14 Naast een betere voorbereiding in het basisonderwijs, moeten we de overgang van het basisonderwijs naar het secundair onderwijs verbeteren. Tot het laatste jaar basisonderwijs krijgt een kind slechts les van één leerkracht of hoogstens van een paar leerkrachten. In het secundair onderwijs is er voor elk vak een andere leerkracht. De manier van werken verschilt doorgaans veel tussen het basisonderwijs en het secundair onderwijs. Die overgang moet minder bruusk worden. Ook de studiekeuze moet beter. Foute studiekeuzes leiden makkelijk tot schooluitval en dus tot ongekwalificeerde uitstroom. We proberen nu het keuzeproces te verbeteren door de Centra voor Leerlingenbegeleiding expliciet de opdracht te geven rechtstreekse gesprekken te laten voeren met de leerlingen. Op die manier komen ze dichter bij de leerlingen te staan en kunnen ze een deskundig advies geven. Een belangrijk debat voor de volgende legislatuur is hoe de eerste twee jaar van het secundair onderwijs beter kunnen bijdragen tot juiste oriëntatie en keuze. Zodat in een latere fase van de schoolloopbaan van leerlingen minder onbezonnen overstappen gebeuren en vooral minder schooluitval. Schoolverzuim blijft ook een groot aandachtspunt. Elke spijbelende leerling is een probleem. Daarom hebben we in juli 2006 een globaal actieplan bekendgemaakt rond spijbelen en andere vormen van schoolverzuim. Bij dit plan zijn heel wat partners betrokken: uiteraard de leerlingen, de ouders en de scholen, maar ook CLB s, het departement Welzijn, de federale overheid en lokale besturen, de verenigingen van huis- en kinderartsen (waarmee we een samenwerkingsprotocol gesloten hebben). Scholen moeten proberen de voedingsbodem voor spijbelen weg te nemen door een positief schoolklimaat, door intens contact te houden met leerlingen en ouders. Daarnaast hebben scholen ook 14

15 krachtige instrumenten nodig om schoolverzuim bloot te leggen en aan te pakken. Vanaf vorig schooljaar maakt de administratie, op basis van gegevens van de derde schooldag, een overzicht van welke leerlingen waar zijn ingeschreven. Leerlingen in geen enkele school zijn ingeschreven worden grondig gecontroleerd. Er wordt nagegaan of ze elders schoollopen (Franse Gemeenschap, buitenland). Met steden en gemeenten waar grote spijbelproblemen voorkomen, maken we duidelijke afspraken over controle en opvolging van spijbelaars. We betrekken ook de federale minister van Justitie om tot een krachtdadig spijbelbeleid te komen. Het jeugdbeschermingsrecht moet voldoende aandacht hebben voor spijbelen. Er is nood aan een duidelijk vervolgingsbeleid, met, waar nodig, passende sancties. In Vlaanderen zijn de meest kwetsbare leerlingen te vinden in het deeltijds beroepssecundair onderwijs. Hierover werd vorig jaar een nieuw decreet gestemd, het decreet leren en werken. Zowat leerlingen in Vlaanderen leren deeltijds en zouden deeltijds moeten werken. Maar daar knelde het schoentje vaak. In plaats van te werken zaten de leerlingen thuis of hingen ze rond op straat, wat uiteraard niet bevorderlijk was voor hun slaagkansen. Het nieuwe decreet eist dat iedere leerling een voltijds engagement opneemt. Met werk in het reguliere circuit, of, als dat niet kan in brugprojecten, voortrajecten en persoonlijke ontwikkelingstrajecten. De idee dat leerplicht een deeltijdse bezigheid kan vormen, is daarmee definitief begraven. 15

16 (4 e voorwaarde: technisch hoogstaand profesioneel onderwijs) Het professioneel onderwijs mag niet een soort tweederangsonderwijs zijn. Zoals gezegd moet het volwaardig worden uitgebouwd van laag naar hoog: de beroepskolom. Het moet ook excellent onderwijs zijn, met een eigen pedagogische aanpak waartoe bedrijfsstages voor leerlingen én voor leerkrachten behoren. Er moet verder geïnvesteerd worden in de basisuitrusting van het professioneel onderwijs. Het moet mogelijk worden dat praktijkmensen, die met hun twee voeten in het bedrijfsleven staan, lessen verzorgen in het professioneel onderwijs. Scholen die voor hun leerlingen stages organiseren, weten al lang dat je kan leren terwijl je werkt. Ze geven hun stagelopende leerlingen lijstjes mee van in te oefenen leerplandoelstellingen, nadat ze hen daarmee op school hebben laten kennismaken. Vlaamse scholen hebben doorgaans al een degelijk stagebeleid, maar het kan nog beter. Alle derdegraadsleerlingen bso en tso, waar zich dat vanuit de te realiseren competenties opdringt, moeten op stage kunnen gaan. Om dat doel te bereiken, kunnen we gelukkig steunen op een mooi engagement van de bedrijfswereld, in het kader van de competentieagenda: de Vlaamse bedrijven bieden nu elk jaar minstens stageplaatsen aan voor leerlingen. Minstens even belangrijk zijn de bedrijfsstages voor leraren. Iedere leraar technische en praktische vakken moet om de vijf jaar een stage van minimaal een week aangeboden krijgen, dat is onze ambitie. Op kruissnelheid betekent dit dat we ongeveer 6000 stages per jaar halen. Lerarenstages hebben een gunstig effect in de klas en na overleg in 16

17 het lerarenteam zelfs in de hele school. We hebben maatregelen genomen om lerarenstages mogelijk te maken. Leraren die tijdens het schooljaar op stage gaan, kunnen nu in alle Vlaamse scholen vervangen worden met door de overheid betaalde leerkrachten. Leraren die vrijwillig tijdens de vakantieperiodes een stage lopen, krijgen een premie ter aanmoediging en ondersteuning van de kosten die ze maken. Een en ander moet in de praktijk nog tot resultaten leiden. Wij staan hier vanuit het beleid niet neutraal tegenover: in de toekomst zal de inspectie bij schooldoorlichtingen aandacht besteden aan de vraag of leerkrachten in de relevante richtingen op bedrijfsstage gaan, of niet. Op dit punt moeten we tijdens de volgende legislatuur echt een grote sprong voorwaarts maken. We zorgen ook dat scholen kunnen beschikken over moderne basisinfrastructuur. De Vlaamse overheid investeert nu het vierde jaar op rij 10,5 miljoen euro in de machineparken van onze technische en beroepsscholen. We hebben deze investeringsinspanning tijdens de voorbije jaren omschreven als een inhaalbeweging, maar ik ben er intussen van overtuigd, dat het niet bij dergelijke eenmalige inspanning mag blijven. Ik pleit er daarom uitdrukkelijk voor om deze inspanning tijdens de volgende legislatuur onverkort verder te zetten. Daar kunnen de Vlaamse bso- en tso-scholen op rekenen. Scholen krijgen die middelen overigens niet zomaar: ze maken eerst een investeringsvoorstel op, bespreken dat met de andere scholen in de regio en vragen dan de goedkeuring van hun gezamenlijke plan bij de overheid. Met de modernisering van de machineparken van onze technische scholen realiseren we een betere brug naar de arbeidswereld. Het motiveert leerkrachten en leerlingen ook om met nieuwe apparatuur te werken. 17

18 Natuurlijk kunnen scholen niet over alle mogelijke apparatuur voor hun opleidingen beschikken. Voor de meer gespecialiseerde apparatuur kunnen ze aankloppen bij het Regionaal Technologisch Centrum. Dat centrum weet welke apparatuur waar in de regio ter beschikking is bij opleiders en bedrijven en zorgt ervoor dat scholen die kunnen benutten. Wanneer er echte leemten zijn in de regio, investeert het RTC zelf in machines en uitrusting. (5 e voorwaarde: Professioneel onderwijs is ook hoogstaand op het vlak van taal en (school-)cultuur) Ik hecht bijzonder veel belang aan een goed talenbeleid op school. Bewust omgaan met het Nederlands, nieuwe begrippen goed definiëren, duidelijke vragen stellen: het is een taak voor elke leraar, in elke klas, in elke school. Want taal is cruciaal in het ontwikkelen van het denken. Ik wil ook het niveau van het vreemdetalenonderwijs bewaken. In de basisvorming van het bso heb ik één vreemde taal decretaal verplicht gemaakt, op het niveau van functionele zelfredzaamheid in die taal. We laten de keuze open tussen Frans en Engels. We denken dat dit voor die leerlingen een extra troef kan zijn op de arbeidsmarkt en voor hun ontwikkeling als wereldburger. In alle tso-scholen moeten twee vreemde talen aangeboden worden. Sommigen zullen ongetwijfeld zeggen dat dit wel zéér hoog gegrepen is. Ik vind dit nochtans erg belangrijk, niet alleen voor de leerlingen die vandaag al kiezen voor bso of tso, maar ook voor diegenen die misschien aarzelen om ervoor te kiezen, terwijl ze er een heel mooie toekomst in zouden vinden. Die aarzeling heeft bij opgeleide ouders vaak 18

19 te maken met de perceptie dat er in bso (of tso) geen cultuur is zoals in het aso, met name wat talenonderricht betreft. We moeten dit imago veranderen, door de realiteit te veranderen. Met die aandacht voor taal wil ik zeker niet beweren dat ons professioneel onderwijs moet gaan voor een verwaterde kopie van een academische cultuur (die we wél wensen in het algemeen vormend onderwijs). De schoolcultuur van het professioneel onderwijs moet anders zijn dan deze in het algemeen vormend onderwijs. Laat me toe die gewenste cultuur voor het professioneel onderwijs te illustreren aan de hand van een voorbeeld van Chester Barnard 4, een organisatiespecialist. Hij beschrijft een autofabriek waar uitstekende wagens worden gemaakt, met dure materialen en nauwgezet, ambachtelijk werk. Op een bepaald ogenblik beslist de autofabrikant van marktstrategie te veranderen en een wagen te produceren die als massaproduct kan worden verkocht. Daartoe moet die wagen uiteraard sneller en goedkoper worden gebouwd. Die verandering wil echter maar niet lukken. Pogingen om de snelheid van de productie op te drijven en de kwaliteit van het product te verminderen, mislukken omdat de arbeiders er zich tegen verzetten. Uiteindelijk moest elders, in een nieuwe fabriek en met grotendeels ander personeel, de nieuwe wagen voor de massa-produktie worden gemaakt. Volgens Barnard waren de nieuwe kwaliteitsnormen die men probeerde in te voeren, moreel verwerpelijk ("morally repugnant") voor de arbeiders. Ambachtelijkheid werd door de arbeiders beschouwd als een bron van technisch kunnen, maar ook van autonomie en zelfsturing via morele principes en kwaliteitscriteria. Met dit verhaal wil ik niet gezegd hebben dat 4 Zie: Selznick, Ph., The Moral Commenwealth, Social Theory and the Promise of Community, University of California, Berkeley, 1992, pg

20 massaproductie van wagens een slechte keuze is voor de samenleving. Ik wil ook geen nostalgisch verhaal vertellen, maar wel een verhaal over fierheid en kwaliteit. Die fiere cultuur van de ambachtelijkheid staat immers niet noodzakelijk haaks op moderne productie. Onze samenleving heeft enkel te winnen bij duurzaamheid en kwaliteit. De ambachtelijkheid staat wel haaks op een wegwerpcultuur, op lage kwaliteit waar geen eer uit te halen valt, op respectloosheid tegenover écht vakmanschap en fantastische technologie. We moeten opnieuw proberen om in ons professioneel onderwijs een cultuur van vakmanschap en van kwaliteit te installeren. Dat kan met kleine ingrepen. Ik geef er één voorbeeld van: leerlingen in het beroepsonderwijs moeten leren schroefdraad snijden. Een school kan dat op verschillende manieren doen. Men kan de door leerlingen gesneden bouten weggooien na de beoordeling door de leerkracht. Men kan de leerlingen ook laten meewerken aan een groter project waarin de bouten gebruikt worden. In het laatste geval wordt de leerling ook het gevoel gegeven mee te werken aan iets groters, iets wat hij of zij samen maakt met andere leerlingen en waarvan elk onderdeel technisch perfect moet zijn om het geheel goed te laten werken. Precies dat element, samenwerken aan een groter geheel, integreert mensen in de samenleving en geeft hen gevoel van eigenwaarde 5. We kunnen méér stimuli geven in het opbouwen van een dergelijke positieve cultuur in ons professioneel onderwijs. We kunnen van die scholen mét hun leerlingen laboratoria van de toekomst maken. Laat ons dat onderwijs voorloper maken in de decentrale productie van 5 Jahoda Marie (1982) Employment and unemployment: a social-psychological analyses. Cambridge: University Press, 112p. 20

ONTWERP VAN DECREET. betreffende de kwalificatiestructuur AMENDEMENTEN

ONTWERP VAN DECREET. betreffende de kwalificatiestructuur AMENDEMENTEN Zitting 2008-2009 25 maart 2009 ONTWERP VAN DECREET betreffende de kwalificatiestructuur AMENDEMENTEN Zie: 2158 (2008-2009) Nr. 1: Ontwerp van decreet 5571 OND 2 AMENDEMENT Nr. 1 Artikel 7 In a), tweede

Nadere informatie

Het Vlaamse kwalificatieraamwerk. Internationaal seminarie 30 november 2009 Rita Dunon

Het Vlaamse kwalificatieraamwerk. Internationaal seminarie 30 november 2009 Rita Dunon Het Vlaamse kwalificatieraamwerk Internationaal seminarie 30 november 2009 Rita Dunon Inhoud Doelstellingen Raamwerk Niveaudescriptoren Kwalificaties Ontwikkelproces Ervaringen Uitdagingen Doelstellingen

Nadere informatie

JAARACTIEPLAN Sept 2015 Aug 2016 RTC Vlaams-Brabant VZW

JAARACTIEPLAN Sept 2015 Aug 2016 RTC Vlaams-Brabant VZW JAARACTIEPLAN Sept 2015 Aug 2016 RTC Vlaams-Brabant VZW Periode 1 september 2015-31 augustus 2016 Goedgekeurd door de Raad van Bestuur op 17/06/2015 1 Inleiding RTC Vlaams-Brabant vzw wil, net als zijn

Nadere informatie

De Vlaamse kwalificatiestructuur

De Vlaamse kwalificatiestructuur De Vlaamse kwalificatiestructuur Onderwijskwalificaties niveau 1-5 11 mei 2009 Rita Dunon en Kaat Huylebroeck Strategisch Onderwijs- en Vormingsbeleid Onderwijskwalificaties Een onderwijskwalificatie is:

Nadere informatie

Uw ervaringen na 1 jaar M-decreet

Uw ervaringen na 1 jaar M-decreet Uw ervaringen na 1 jaar M-decreet Heeft u leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften door de invoering van het M-decreet in uw klas of school? Is uw rol als ondersteuner gewijzigd omwille van de invoering

Nadere informatie

Onderwijs en vorming. 1 73.609 leerlingen. Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse

Onderwijs en vorming. 1 73.609 leerlingen. Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Publicatiedatum: 30 september 2013 Contactpersoon: Kim Nevelsteen Onderwijs en vorming Samenvatting 73.609 leerlingen (2012) 16.981 kleuters 26.537 kinderen in het lager

Nadere informatie

Reflectiegesprek: toekomstbeelden

Reflectiegesprek: toekomstbeelden 1 Reflectiegesprek: toekomstbeelden 1. Mastercampussen: nog sterkere excellente partnerschappen in gezamenlijke opleidingscentra (VDAB West-Vlaanderen) 2. Leertijd+: duaal leren van de toekomst (Syntra

Nadere informatie

Analyse competenties knelpuntberoepen

Analyse competenties knelpuntberoepen Analyse competenties knelpuntberoepen Onderzoek in 2014 uitgevoerd door wes research & strategy in opdracht van Euregio Scheldemond 4 Inhoud presentatie Doel Methodologie Selectie knelpuntberoepen Vergelijking

Nadere informatie

Nieuw loopbaanakkoord zet de stap naar maatwerk

Nieuw loopbaanakkoord zet de stap naar maatwerk PERSBERICHT VLAAMS MINISTER-PRESIDENT KRIS PEETERS VLAAMS VICE-MINISTER-PRESIDENT INGRID LIETEN VLAAMS MINISTER VAN WERK PHILIPPE MUYTERS SERV-voorzitter KAREL VAN EETVELT SERV-ondervoorzitter ANN VERMORGEN

Nadere informatie

Kwaliteit en kansen voor elke leerling

Kwaliteit en kansen voor elke leerling Kwaliteit en kansen voor elke leerling Voorstel van de Commissie Monard St.A.M. 21 oktober 2009 Hilde Meysman Vooraf perspectief aanpak 1. Krijtlijnen voor de vernieuwing Het Vlaams secundair onderwijs

Nadere informatie

De Vlaamse kwalificatiestructuur

De Vlaamse kwalificatiestructuur De Vlaamse kwalificatiestructuur Beroepskwalificaties: procedure en toepassingen 11 mei 2009 Inleiding Thema workshop Beroepskwalificaties Procedure Toepassingen Structuur uiteenzetting: Wat is een beroepskwalificatie

Nadere informatie

Breek taboe omtrent kansarme

Breek taboe omtrent kansarme ITINERA INSTITUTE FLASH Breek taboe omtrent kansarme versus kansrijke diploma s 03 07 2013 MENSEN WELVAART BESCHERMING De Europese leiders hebben een actieplan tegen jeugdwerkloosheid aangekondigd. Uiteraard

Nadere informatie

De Vlaamse kwalificatiestructuur

De Vlaamse kwalificatiestructuur De Vlaamse kwalificatiestructuur Onderwijskwalificaties 3 november 2008 Rita Dunon en Kaat Huylebroeck Strategisch Onderwijs- en Vormingsbeleid Hoe worden erkende kwalificaties gemaakt? Drie aspecten:

Nadere informatie

ANTWOORD. Vraag nr. 572 van 1 september 2011 van KATHLEEN DECKX

ANTWOORD. Vraag nr. 572 van 1 september 2011 van KATHLEEN DECKX VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 572 van 1 september 2011 van KATHLEEN DECKX Leerlingen BSO Slaagkansen hoger

Nadere informatie

Het decreet betreffende de Vlaamse kwalificatiestructuur: aandachtspunten

Het decreet betreffende de Vlaamse kwalificatiestructuur: aandachtspunten VVKSO STAF/DOC/15/42 CODIS/DOC/15/05 2015-02-25 Het decreet betreffende de Vlaamse kwalificatiestructuur: aandachtspunten en voorstellen 1 Bedenkingen 1.1 Finaliteit VKS finaliteit onderwijs Het eenzijdig

Nadere informatie

De Vlaamse kwalificatiestructuur. Wegwijs in kwalificaties

De Vlaamse kwalificatiestructuur. Wegwijs in kwalificaties De Vlaamse kwalificatiestructuur Wegwijs in kwalificaties Inleiding De snelle technologische, economische en sociale veranderingen maken een leven lang leren noodzakelijk. Mensen kunnen daartoe op verschillende

Nadere informatie

V L A A M S P A R L E M E N T

V L A A M S P A R L E M E N T V L A A M S P A R L E M E N T Commissie voor Onderwijs, Vorming, Wetenschap en Innovatie C020-OND02 Zitting 2008-2009 9 oktober 2008 Vraag om uitleg van mevrouw Kathleen Helsen tot de heer Frank Vandenbroucke,

Nadere informatie

De Vlaamse kwalificatiestructuur

De Vlaamse kwalificatiestructuur De Vlaamse kwalificatiestructuur 3 februari 2009 Rita Dunon Strategisch Onderwijs- en Vormingsbeleid Wat is een kwalificatie? Afgerond en ingeschaald geheel van competenties Competenties: geheel van kennis,

Nadere informatie

Toespraak colloquium Co-creating the workforce. (Business & Society Belgium / departement Onderwijs en Vorming / GDF Suez)

Toespraak colloquium Co-creating the workforce. (Business & Society Belgium / departement Onderwijs en Vorming / GDF Suez) (Business & Society Belgium / departement Onderwijs en Vorming / GDF Suez) Toespraak Pascal Smet, Vlaams minister van Onderwijs, Jeugd, Gelijke Kansen en Brussel GDF-Suez, Troonplein 1, 1000 Brussel 22

Nadere informatie

AFKORTINGEN EN BEGRIPPENKADER Ervaringsbewijs begeleider buitenschoolse kinderopvang

AFKORTINGEN EN BEGRIPPENKADER Ervaringsbewijs begeleider buitenschoolse kinderopvang AFKORTINGEN EN BEGRIPPENKADER Ervaringsbewijs begeleider buitenschoolse kinderopvang BKO BSO CVO CVS ERSV ESF EVC EVK IBO K&G PLOT POP RESOC SERR SERV VBJK VCOK VDAB VDKO VLOR VSPW VZW Buitenschoolse Kinderopvang

Nadere informatie

Nieuwe kans op extra instroom

Nieuwe kans op extra instroom Nieuwe kans op extra instroom Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn en

Nadere informatie

De Vlaamse kwalificatiestructuur

De Vlaamse kwalificatiestructuur De Vlaamse kwalificatiestructuur Beroepskwalificaties 03 februari 2009 (1) Wat is een beroepskwalificatie? Een beroepskwalificatie is: een afgerond geheel van competenties waarmee mensen de handelingen

Nadere informatie

GEÏNTEGREERD EVC-BELEID. Lieselotte Bommerez

GEÏNTEGREERD EVC-BELEID. Lieselotte Bommerez GEÏNTEGREERD EVC-BELEID Lieselotte Bommerez Wat levert EVC op? Individuen Laten zien wat ze waard zijn: - Aan huidige of toekomstige werkgever - Zelfvertrouwen/zelfbewuster - Tweede kans/extra kwalificatie

Nadere informatie

Technisch en beroepssecundair onderwijs in de steigers

Technisch en beroepssecundair onderwijs in de steigers West-Vlaanderen Werkt 3, 2009 Technisch en beroepssecundair onderwijs in de steigers Ruben Plees adviseur departement Onderwijs en Vorming De Vlaamse overheid leverde tijdens de voorbije legislatuur heel

Nadere informatie

Naar transparanter hoger onderwijs. Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk

Naar transparanter hoger onderwijs. Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk Naar transparanter hoger onderwijs Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk Samenvatting van het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk hoger onderwijs Toegang vanuit [1] Eerste cyclus Tweede

Nadere informatie

De Vlaamse kwalificatiestructuur

De Vlaamse kwalificatiestructuur De Vlaamse kwalificatiestructuur Beroepskwalificaties 03 november 2008 Jan Fransen Strategisch Onderwijs- en Vormingsbeleid (1) Wat is een beroepskwalificatie? Een beroepskwalificatie is: een afgerond

Nadere informatie

BASISONDERWIJS Leerlingen. ALGEMEEN Schoolbevolking. 1 Schoolbevolking in het Vlaams onderwijs. 2 Evolutie schoolbevolking per onderwijsniveau

BASISONDERWIJS Leerlingen. ALGEMEEN Schoolbevolking. 1 Schoolbevolking in het Vlaams onderwijs. 2 Evolutie schoolbevolking per onderwijsniveau ALGEMEEN Schoolbevolking 1 Schoolbevolking in het Vlaams onderwijs basisonderwijs (1) Voltijds onderwijs Kleuteronderwijs 271.239 Lager onderwijs 428.036 Totaal 699.275 Secundair onderwijs (1) Voltijds

Nadere informatie

Werkplekleren: leren doen doet leren 6 februari 2012

Werkplekleren: leren doen doet leren 6 februari 2012 Werkplekleren: leren doen doet leren 6 februari 2012 Workshop werkplekleren: opbouw Wat is werkplekleren? Uitgangspunt Waarom werkplekleren? Getuigenissen Wedstrijd Toekomst werkplekleren? Advies SERV

Nadere informatie

Waarom volgen mensen avondschool?

Waarom volgen mensen avondschool? Waarom volgen mensen avondschool? Dagonderwijs is niets voor jou, want je werkt, je wil werken, je gezondheid laat het niet toe? Er kunnen veel redenen zijn waarom je wil studeren volgens een ritme dat

Nadere informatie

Een compleet opleidingenaanbod!

Een compleet opleidingenaanbod! Een compleet opleidingenaanbod! Campus Hof van Riemen Frans Coeckelbergsstraat 17-22 2220 Heist-op-den-Berg T 015 24 18 45 F 015 24 12 13 kta.heist-op-den-berg@g-o.be www.campushofvanriemen.be Citaten

Nadere informatie

Allochtone ex-biculturele leerlingen, zelfs kansarmen, slagen te Brussel op school even goed als de leerlingen in Vlaanderen!

Allochtone ex-biculturele leerlingen, zelfs kansarmen, slagen te Brussel op school even goed als de leerlingen in Vlaanderen! Allochtone ex-biculturele leerlingen, zelfs kansarmen, slagen te Brussel op school even goed als de leerlingen in Vlaanderen! Wat we hier schrijven is gebaseerd op heel goed cijfermateriaal; niet op theorieën

Nadere informatie

NEDERLAND. Pre-basis onderwijs

NEDERLAND. Pre-basis onderwijs NEDERLAND Pre-basis onderwijs Leeftijd 2-4 Verschillend per kind, voor de leeftijd van 4 niet leerplichtig Omschrijving Peuterspeelzaal, dagopvang etc Tijd Dagelijks van 9:30 15:30 (verschilt pers school)

Nadere informatie

Geachte dames en heren, (Inleiding)

Geachte dames en heren, (Inleiding) Symposium Competent in zorg voor personen met dementie. Ook jouw zorg? De Schelp, Vlaams Parlement Relevante onderwijsopleidingen omvatten wel degelijk omgang met dementerende ouderen Toespraak Kim Lievens

Nadere informatie

STEM monitor 2015. 9 juni 2015 RITA DUNON

STEM monitor 2015. 9 juni 2015 RITA DUNON STEM monitor 2015 9 juni 2015 RITA DUNON Doelstellingen STEM-actieplan STEM-actieplan 2012-2020 streeft op middellange termijn naar: Meer starters en afgestudeerden in STEMopleidingen en richtingen die

Nadere informatie

ONDERWIJSWOORDENLIJST VOOR SCHOOLRADERS ALS JE NIET HELEMAAL MEE BENT

ONDERWIJSWOORDENLIJST VOOR SCHOOLRADERS ALS JE NIET HELEMAAL MEE BENT ONDERWIJSWOORDENLIJST VOOR SCHOOLRADERS ALS JE NIET HELEMAAL MEE BENT < verwijder geen elementen boven deze lijn; ze bevatten sjabloon-instellingen - deze lijn wordt niet afgedrukt > Deze woordenlijst

Nadere informatie

Technisch onderwijs West-Vlaanderen Werkt 3, 2009

Technisch onderwijs West-Vlaanderen Werkt 3, 2009 West-Vlaanderen Werkt 3, 2009 in West-Vlaanderen dr. Marie Van Looveren sociaaleconomisch beleid, WES Jongeren uit het gewone secundair onderwijs kunnen na de eerste graad kiezen voor één van de volgende

Nadere informatie

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt.

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Kennis in beweging eten werkt Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Weten werkt Partner in praktijkleren en personeelsontwikkeling. Dat wil Kenniscentrum GOC zijn voor alle bedrijven en medewerkers

Nadere informatie

Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC)

Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC) ALGEMENE RAAD 25 november 2010 AR-AR-KST-ADV-005 Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC) Vlaamse Onderwijsraad Kunstlaan 6 bus 6 BE-1210 Brussel T +32 2 219

Nadere informatie

Werkplekleren: de Vlaamse casus. Koen Stassen Stafmedewerker Vlor

Werkplekleren: de Vlaamse casus. Koen Stassen Stafmedewerker Vlor Werkplekleren: de Vlaamse casus Koen Stassen Stafmedewerker Vlor I. Huidige situatie Arbeidsmarktgericht secundair onderwijs Gesitueerd op EQF 2 t/m 4 Voltijds onderwijs: Beroepssecundair onderwijs (BSO):

Nadere informatie

afkortingen VGO Gesubsidieerd Vrij Onderwijs

afkortingen VGO Gesubsidieerd Vrij Onderwijs afkortingen ASO Algemeen secundair onderwijs BIS Begeleid Individueel Studeren B.O. Buitengewoon onderwijs BSO Beroepssecundair onderwijs Bu.S.O. Buitengewoon secundair onderwijs BVJ Beroepsvoorbereidend

Nadere informatie

Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL

Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL Geïntegreerde lerarenopleiding Aandacht

Nadere informatie

NAAR SCHOOL IN VLAANDEREN

NAAR SCHOOL IN VLAANDEREN NAAR SCHOOL IN VLAANDEREN Je leest een tekst over de organisatie en de structuur van het onderwijs in Vlaanderen. Wat moet je doen? 1. Kijk naar de woordenlijst op blad 1 (deze pagina) 2. Lees eerst de

Nadere informatie

HBO5 in Vlaanderen. Toelichting Noël Vercruysse 23 november 2011 Noel.vercruysse@ond.vlaanderen.be

HBO5 in Vlaanderen. Toelichting Noël Vercruysse 23 november 2011 Noel.vercruysse@ond.vlaanderen.be HBO5 in Vlaanderen Toelichting Noël Vercruysse 23 Noel.vercruysse@ond.vlaanderen.be De Feiten Decreet betreffende het secundair na secundair onderwijs en het hoger beroepsonderwijs van 30 april 2009 In

Nadere informatie

Resultaten enquête jongerenambassadeurs voor sociale inclusie

Resultaten enquête jongerenambassadeurs voor sociale inclusie Resultaten enquête jongerenambassadeurs voor sociale inclusie Datum: 12 november 2013 1 Deelnemers Belangrijk om op te merken in elke communicatie is dat deze enquête peilde bij een 500-tal jongeren over

Nadere informatie

Hoe ver is de lat voor taal opgeschoven? Stand van zaken talenbeleid basis- en secundair onderwijs Bijlage bij persbericht 16/12/2008

Hoe ver is de lat voor taal opgeschoven? Stand van zaken talenbeleid basis- en secundair onderwijs Bijlage bij persbericht 16/12/2008 Hoe ver is de lat voor taal opgeschoven? Stand van zaken talenbeleid basis- en secundair onderwijs Bijlage bij persbericht 16/12/28 Met de talenbeleidsnota De lat hoog voor talen. Goed voor de sterken,

Nadere informatie

Verder studer e n. Zoek de zeven verschillen: bachelor en master

Verder studer e n. Zoek de zeven verschillen: bachelor en master Verder studer e n Zoek de zeven verschillen: bachelor en master Alles over bachelors en masters Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Beleidsdomein Onderwijs Vorming www.hogeronderwijsregister.be Awel,

Nadere informatie

VLOR Studiedag spijbelen 23 oktober 2015

VLOR Studiedag spijbelen 23 oktober 2015 VLOR Studiedag spijbelen 23 oktober 2015 Programma 1. Voorstelling CDO Kortrijk: 2. Preventie schooluitval / aanpak spijbelproblematiek 2. Spijbelactieplan 4. Partnerschappen spijbelbeleid Persoonlijk

Nadere informatie

De Competentieagenda: een totaalaanpak voor talentontwikkeling in Vlaanderen

De Competentieagenda: een totaalaanpak voor talentontwikkeling in Vlaanderen De Competentieagenda: een totaalaanpak voor talentontwikkeling in Vlaanderen Op 14 mei van dit jaar hebben de Vlaamse Regering en de sociale partners het akkoord gesloten over de Competentieagenda. Het

Nadere informatie

Het is dan ook belangrijk dat jongeren bewust kiezen voor STEM-opleidingen.

Het is dan ook belangrijk dat jongeren bewust kiezen voor STEM-opleidingen. VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 219 van 14 januari 2013 van ANN BRUSSEEL Geïntegreerde lerarenopleiding Aandacht

Nadere informatie

Gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Overheid, Departement Inburgering in het kader van Managers van diversiteit. Taalgericht naar werk Inhoud I

Gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Overheid, Departement Inburgering in het kader van Managers van diversiteit. Taalgericht naar werk Inhoud I taalgericht naar werk Over het belang van geïntegreerd vakonder wijs voor beroepsgerichte opleidingen Publicatie ontwikkeld door Linguapolis, Instituut voor Taal en Communicatie Universiteit Antwerpen

Nadere informatie

TOEKOMST VOOR JOBS ACHTER DE MODESCHERMEN? ABSOLUUT!

TOEKOMST VOOR JOBS ACHTER DE MODESCHERMEN? ABSOLUUT! TOEKOMST VOOR JOBS ACHTER DE MODESCHERMEN? ABSOLUUT! 1. VASTSTELLINGEN Januari 2008: Fashionate about creativity : kwantitatief gebrek aan gekwalificeerd personeel (patronenmaker - modellenstikster) Verwarring

Nadere informatie

TABELLEN. Deel 1. LEERLINGEN. Buitengewoon lager onderwijs : Schoolbevolking naar type... 88

TABELLEN. Deel 1. LEERLINGEN. Buitengewoon lager onderwijs : Schoolbevolking naar type... 88 AFKORTINGEN ASO BIS B.O. BSO Bu.S.O. BVJ CLB CVO DBSO DKO GAS GGS GO GOK G.ON. HBO KSO NaPCO NGK OGO OVSG POVPO Se-n-Se TSO VDAB VGO VLIR VONAC VRK VSKO Algemeen secundair onderwijs Begeleid Individueel

Nadere informatie

1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke

1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke Commentaar bij 1. ICT in de Beleidsnota van de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming Frank Vandenbroucke 2. Onderwijs wordt internationaler De dertien doelstellingen van het doelstellingenrapport zijn

Nadere informatie

Kwaliteit en kansen voor elke leerling. Kwaliteit en kansen voor elke leerling. Structuur rapport Krijtlijnen van vernieuwing

Kwaliteit en kansen voor elke leerling. Kwaliteit en kansen voor elke leerling. Structuur rapport Krijtlijnen van vernieuwing Kwaliteit en kansen voor elke leerling Een visie op de vernieuwing van het secundair onderwijs Kwaliteit en kansen voor elke leerling Visie op secundair onderwijs Commissie aangesteld door dhr minister

Nadere informatie

Advies over de implementatie van ISCED 2011 in Vlaanderen

Advies over de implementatie van ISCED 2011 in Vlaanderen Algemene Raad PCA / 26 januari 2012 AR-AR-ADV-007 Advies over de implementatie van ISCED 2011 in Vlaanderen Vlaamse Onderwijsraad Kunstlaan 6 bus 6 BE-1210 Brussel T +32 2 219 42 99 F +32 2 219 81 18 www.vlor.be

Nadere informatie

Congres VELOV Elementen voor de toespraak van Pascal Smet Vlaams minister van Onderwijs, Jeugd, Gelijke Kansen en Brussel Mechelen, 26 maart 2014

Congres VELOV Elementen voor de toespraak van Pascal Smet Vlaams minister van Onderwijs, Jeugd, Gelijke Kansen en Brussel Mechelen, 26 maart 2014 Congres VELOV Elementen voor de toespraak van Pascal Smet Vlaams minister van Onderwijs, Jeugd, Gelijke Kansen en Brussel Mechelen, 26 maart 2014 Nieuwe ontwikkelingen en impulsen op sociaal, cultureel,

Nadere informatie

Het onderwijsconvenant in de Horecasector

Het onderwijsconvenant in de Horecasector Het onderwijsconvenant in de Horecasector VLOR 19 december 2012 1 ONDERWIJS: OVERZICHT HOTELSCHOLEN 1. Historiek: hoe is het onderwijsconvenant ontstaan? 2. Herziening onderwijsconvenant in 2010 + toetreding

Nadere informatie

De (her)waardering van het diploma lassen.

De (her)waardering van het diploma lassen. De (her)waardering van het diploma lassen. 1 Het beroep van lasser is nog steeds een kwalitatief knelpuntberoep in Limburg. 1.1 Toekomstige onderwijskwalificaties Het voldoen aan de (toekomstige) onderwijskwalificaties

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.2 - November 2008-147-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.2 - November 2008-147- Vlaams Parlement Vragen en Antwoorden Nr.2 November 2008 47 VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN FRANK VANDENBROUCKE VICEMINISTERPRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN WERK, ONDERWIJS

Nadere informatie

Werkzoekende schoolverlaters in Vlaanderen 2015. Kiezen voor TSO, it makes Se-n-Se Provincie Antwerpen

Werkzoekende schoolverlaters in Vlaanderen 2015. Kiezen voor TSO, it makes Se-n-Se Provincie Antwerpen Kiezen voor TSO, it makes Se-n-Se Provincie Antwerpen Onderzoek naar de aansluiting onderwijs - arbeidsmarkt Alle schoolverlaters van 2013 worden 1 jaar lang gevolgd (tot en met juni 2014) Succes wordt

Nadere informatie

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Inhoud 5 Voorwoord 7 Inleiding 8 Professionele

Nadere informatie

TAALBELEIDSPLAN OPLEIDING POLYVALENT VERZORGENDE

TAALBELEIDSPLAN OPLEIDING POLYVALENT VERZORGENDE TAALBELEIDSPLAN OPLEIDING POLYVALENT VERZORGENDE Voor de periode van 2011 tot 2014 1. Voorstelling van de opleiding begeleider in de kinderopvang en polyvalent verzorgende Het CVO biedt volwassenen met

Nadere informatie

Studeren in het hoger onderwijs in Vlaanderen

Studeren in het hoger onderwijs in Vlaanderen Studeren in het hoger onderwijs in Vlaanderen Hoger Beroepsonderwijs Hoger Beroepsonderwijs (HBO5): Na secundair onderwijs of via toelatingsexamen 3 jaar overdag of s avonds les volgen Les volgen in een

Nadere informatie

Specifieke bevoegdheden

Specifieke bevoegdheden Specifieke bevoegdheden Wet van 6 juli 1970 op het buitengewoon en geïntegreerd onderwijs Art. 20 Adviesbevoegdheid over de regels waaronder de Vlaamse Regering de reiskosten van gehandicapten ten laste

Nadere informatie

TABELLEN. Deel 1. LEERLINGEN

TABELLEN. Deel 1. LEERLINGEN AFKORTINGEN ASO BIS B.O. BSO Bu.S.O. BVJ CLB CVO CVPO DBSO DKO GAS GGS GO GOK G.ON. KSO NaPCO NGK OGO OSP OVSG POVPO TSO VDAB VIZO VGO Vl.I.R VOCB VONAC VRK VSKO Algemeen secundair onderwijs Begeleid Individueel

Nadere informatie

Advies over het voorstel van onderwijskwalificatie graduaat in het winkelmanagement

Advies over het voorstel van onderwijskwalificatie graduaat in het winkelmanagement Algemene Raad 20 december 2012 AR-AR-ADV-010 Advies over het voorstel van onderwijskwalificatie graduaat in het winkelmanagement Vlaamse Onderwijsraad Kunstlaan 6 bus 6 BE-1210 Brussel T +32 2 219 42 99

Nadere informatie

Werknemers in de metalektro zijn trots op hun werk en op het bedrijf waar zij werken en zij zijn positief over verschillende aspecten van hun werk.

Werknemers in de metalektro zijn trots op hun werk en op het bedrijf waar zij werken en zij zijn positief over verschillende aspecten van hun werk. uit rapport Werken in de Metalektro Werknemers in de metalektro zijn trots op hun werk en op het bedrijf waar zij werken en zij zijn positief over verschillende aspecten van hun werk. Bent u geïnteresseerd

Nadere informatie

Een voor ondernemingen en jongeren aantrekkelijk systeem van Duaal Leren in Vlaanderen. aanpak en proefprojecten

Een voor ondernemingen en jongeren aantrekkelijk systeem van Duaal Leren in Vlaanderen. aanpak en proefprojecten Een voor ondernemingen en jongeren aantrekkelijk systeem van Duaal Leren in Vlaanderen Voka aanpak en proefprojecten Ondernemers willen jongeren kansen geven en zetten duaal leren op de politieke agenda

Nadere informatie

Indeling hoger onderwijs

Indeling hoger onderwijs achelor & master Sinds enkele jaren is de structuur van het hoger onderwijs in België afgestemd op die van andere Europese landen. Hierdoor kan je makkelijker switchen tussen hogescholen en universiteiten

Nadere informatie

ONTWERP VAN DECREET. betreffende het secundair na secundair onderwijs en het hoger beroepsonderwijs. Stuk 2157 (2008-2009) Nr. 1.

ONTWERP VAN DECREET. betreffende het secundair na secundair onderwijs en het hoger beroepsonderwijs. Stuk 2157 (2008-2009) Nr. 1. Stuk 2157 (2008-2009) Nr. 1 Zitting 2008-2009 6 maart 2009 ONTWERP VAN DECREET betreffende het secundair na secundair onderwijs en het hoger beroepsonderwijs 5451 OND Stuk 2157 (2008-2009) Nr. 1 2 INHOUD

Nadere informatie

Diplomagericht onderwijs in de gevangenis

Diplomagericht onderwijs in de gevangenis Diplomagericht onderwijs in de gevangenis Colloquium Koning Boudewijnstichting Vorming en opleiding in de gevangenis Best Practices Brussel, 6 mei 2009 Diplomagericht onderwijs Onderwijsdiploma? Organisatie

Nadere informatie

Het hoger onderwijs verandert

Het hoger onderwijs verandert achelor & master Sinds september 2004 is de hele structuur van het hoger onderwijs veranderd. Die nieuwe structuur werd tegelijkertijd ingevoerd in andere Europese landen. Zo sluiten opleidingen in Vlaanderen

Nadere informatie

Maak kennis met de richting kantoor

Maak kennis met de richting kantoor Maak kennis met de richting kantoor De 2de en de 3de graad kantoor BSO ONZE-LIEVE-VROUW-WAVER Leerlingen 6 kantoor (begeleiding: Van Peer Karina) Inhoud a Wat mag je verwachten in de 2 de graad?... 3 b

Nadere informatie

STUDIEGEBIED CHEMIE (tso)

STUDIEGEBIED CHEMIE (tso) (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen Derde graad Techniek-wetenschappen Studierichting Techniek-wetenschappen de graad Een woordje uitleg over de studierichting... Logisch denken Laboratoriumwerk

Nadere informatie

Informatiedag Vlaamse kwalificatiestructuur. Sectorale ondernemerstrajecten bij SYNTRA. Workshop 4-03/11/2008 - Mia Van Humbeeck

Informatiedag Vlaamse kwalificatiestructuur. Sectorale ondernemerstrajecten bij SYNTRA. Workshop 4-03/11/2008 - Mia Van Humbeeck Informatiedag Vlaamse kwalificatiestructuur Sectorale ondernemerstrajecten bij Workshop 4-03/11/2008 - Mia Van Humbeeck Vlaanderen Het Vlaams agentschap voor ondernemersvorming Waarborgt een specifiek

Nadere informatie

CD&V ONDERWIJS 3 D PLAN STERKER ONDERWIJS, STERKERE TOEKOMST. Sterker onderwijs, Sterkere toekomst ONS 3D PLAN ONDERWIJS

CD&V ONDERWIJS 3 D PLAN STERKER ONDERWIJS, STERKERE TOEKOMST. Sterker onderwijs, Sterkere toekomst ONS 3D PLAN ONDERWIJS CD&V 3 D PLAN STERKER ONDERWIJS, STERKERE TOEKOMST ONDERWIJS DE AANPAKKERS VAN MORGEN ZITTEN VANDAAG IN MIJN KLAS. ONS VLAAMS ONDERWIJS IS TOP! PARTICIPATIE VAN KINDEREN VANAF 3 JAAR IN HET ONDERWIJS HEEFT

Nadere informatie

Pedagogisch Project van het Stedelijk Onderwijs

Pedagogisch Project van het Stedelijk Onderwijs Pedagogisch Project van het Stedelijk Onderwijs (1) Het Stedelijk Onderwijs is de dynamische ontmoetingsplaats van alle leernetwerken ingericht door de Stad Antwerpen. (2) Het Stedelijk Onderwijs voldoet

Nadere informatie

Hoe beïnvloedt het Europese beleid de uitvoering van het arbeidsmarktbeleid in Vlaanderen?

Hoe beïnvloedt het Europese beleid de uitvoering van het arbeidsmarktbeleid in Vlaanderen? Hoe beïnvloedt het Europese beleid de uitvoering van het arbeidsmarktbeleid in Vlaanderen? Cascade van beleidsniveaus en beleidsteksten Beleid EU Strategie Europa 2020 Europees werkgelegenheidsbeleid Richtsnoeren

Nadere informatie

Informatiedossier. Pr.I.M.A. Procesindustrie Maintenance Academy

Informatiedossier. Pr.I.M.A. Procesindustrie Maintenance Academy Informatiedossier Pr.I.M.A. Procesindustrie Maintenance Academy http://www.voka.be/antwerpen-waasland/prima 1 Het project is een realisatie van Voka-Kamer van Koophandel Antwerpen-Waasland in samenwerking

Nadere informatie

Departement Onderwijs & Vorming

Departement Onderwijs & Vorming Leren en werken Departement Onderwijs & Vorming Inhoud Huidig stelsel leren en werken Stand van zaken: Duaal Leren. Een volwaardig kwalificerende leerweg. Stelsel leren en werken Deeltijds leerplichtige

Nadere informatie

Advies over externe certificering in onderwijs

Advies over externe certificering in onderwijs ADVIES Algemene Raad 25 juni 2009 AR/KST/ADV/028 Advies over externe certificering in onderwijs VLAAMSE ONDERWIJSRAAD, KUNSTLAAN 6 BUS 6, 1210 BRUSSEL www.vlor.be Advies over externe certificering in onderwijs

Nadere informatie

Wegwijs in de social profit

Wegwijs in de social profit 8/10/2015 Trefdag Gent Wegwijs in de social profit SPREKER: Tine Winnelinckx - VIVO Wegwijs in de social profit Even kennismaken? ONDERWIJS ARBEIS- MARKT LEVENSLANG LEREN DIVERSITEIT FOSEN SAINCTELETTESQUARE

Nadere informatie

Leren. w e rken. Perfect te combineren

Leren. w e rken. Perfect te combineren Leren & w e rken Perfect te combineren Alles over leren & werken Vlaams Agentschap voor Ondernemersvorming SYNTRA Vlaanderen tel. 02 227 63 93 www.syntravlaanderen.be Alles over leertijd www.leertijd.be

Nadere informatie

Treden naar succes, werk en leren

Treden naar succes, werk en leren Treden naar succes, werk en leren Het hoger beroepsonderwijs in het Vlaamse onderwijs April 2008 Frank Vandenbroucke Vlaams minister van werk, onderwijs en vorming 1 INLEIDING... 3 2 PROBLEEMSTELLING...

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Is de jongere gestopt met studeren? Vul het formulier in a.u.b, onderteken het en stuur het dadelijk terug.

Is de jongere gestopt met studeren? Vul het formulier in a.u.b, onderteken het en stuur het dadelijk terug. Kinderbijslag na de leerplicht Studenten contact telefoon dossiernummer Als jongeren na de leerplicht studeren of een opleiding volgen, kan de kinderbijslag doorbetaald worden tot hun 25e. Om het recht

Nadere informatie

ELEKTROMECHANICA HBO5. Situering HBO5. Situering HBO5. Dagopleiding HBO5 EM: Avondopleiding HBO5 EM: Nieuwe dagopleiding. Uniek in Vlaanderen

ELEKTROMECHANICA HBO5. Situering HBO5. Situering HBO5. Dagopleiding HBO5 EM: Avondopleiding HBO5 EM: Nieuwe dagopleiding. Uniek in Vlaanderen Nieuwe dagopleiding sinds 01 01 Uniek in Vlaanderen Thomas More Kempen, Geel EM HBO5 luc.moonen@hik.be 1 Dagopleiding ook ism VDAB (OKOT-trajecten) Campus Geel Meer info: luc.moonen@hik.be ELEKTROMECHANICA

Nadere informatie

Toekomstige structuur Vlaams Hoger Onderwijs

Toekomstige structuur Vlaams Hoger Onderwijs Toekomstige structuur Vlaams Hoger Onderwijs standpunt Vlaamse Hogescholenraad 17 maart 2010 Algemeen De VLHORA is tevreden dat de instellingen, die in eerste instantie verantwoordelijkheid dragen voor

Nadere informatie

Ontwikkelingen in het hoger onderwijs

Ontwikkelingen in het hoger onderwijs Ontwikkelingen in het hoger onderwijs Liesbeth Hens Departement Onderwijs en Vorming Hoger Onderwijsbeleid liesbeth.hens@ond.vlaanderen.be SLO bachelor na bachelor master na master Professionele bachelor

Nadere informatie

THEMATISCH NETWERK VAN AANGEPASTE FYSIEKE ACTIVITEIT

THEMATISCH NETWERK VAN AANGEPASTE FYSIEKE ACTIVITEIT THEMATISCH NETWERK VAN AANGEPASTE FYSIEKE ACTIVITEIT GESPONSORD EN ERKEND DOOR DE EUROPESE COMMISSIE IN HET KADER VAN SOCRATES PROGRAMMA S MENSEN MET EEN HANDICAP DOOR FYSIEKE ACTIVITEIT INTEGREREN IN

Nadere informatie

Mia Douterlungne administrateur-generaal

Mia Douterlungne administrateur-generaal Mia Douterlungne administrateur-generaal Terugblik op het voorbije werkjaar Vooruitblik op het nieuwe werkjaar Onderwijs en de arbeidsmarkt van morgen Startdag 2015 ALGEMEEN 2014-2015: advies over beleidsnota

Nadere informatie

Inhoud info-avond. 3.1 een richting kiezen 3.2 een school kiezen

Inhoud info-avond. 3.1 een richting kiezen 3.2 een school kiezen 1 2 Inhoud info-avond 1. Hervorming secundair onderwijs 2. Huidige structuur secundair onderwijs 3. Hoe kiezen? 3.1 een richting kiezen 3.2 een school kiezen 4. Inschrijven 5. Waar vind ik verdere informatie?

Nadere informatie

Een diploma geeft je vleugels!

Een diploma geeft je vleugels! Onderwijs Een diploma geeft je vleugels! VDAB (2004). Werkzoekende schoolverlaters in Vlaanderen. 19de longitudinale studie 2002-2003. Brussel. In deze jaarlijkse studie van de VDAB staat de arbeidsmarktsituatie

Nadere informatie

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs Summa College maart 2013 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: De vijf onderwijspijlers 4 Hoofdstuk 2: De vijf onderwijspijlers

Nadere informatie

Info-avond Secundair Onderwijs

Info-avond Secundair Onderwijs Info-avond Secundair Onderwijs CLB-Kempen www.clb-kempen.be Naar de grote school Nieuw onderwijssysteem Andere manier van lesgeven Grotere studiebelasting Noodzaak om zich te organiseren verband planningsvaardigheden

Nadere informatie

Hervorming secundair onderwijs

Hervorming secundair onderwijs Hervorming secundair onderwijs 4 juni 2013 Mijn mening is. 1. Het secundair onderwijs moet hervormd worden. o Ja o Neen 2. De schotten tussen de onderwijsvormen ASO BSO KSO TSO moeten worden afgeschaft.

Nadere informatie

Doel: Creativiteit. Middel: ICT onderbenut (bij voorbeeld Sociale media, faceboekgroepen

Doel: Creativiteit. Middel: ICT onderbenut (bij voorbeeld Sociale media, faceboekgroepen Menselijk niveau: Het is nodig dat het onderwijs NU massaal ICT hulpmiddelen integreert in het onderwijzen en leren om zo de kinderen voor te bereiden op de toekomst waarin creatieve en innovatieve vaardigheden

Nadere informatie

Advies op eigen initiatief

Advies op eigen initiatief Brussel, 11 maart 2009 110309 Advies secundair na secundair en HBO Advies op eigen initiatief Secundair na secundair en hoger beroepsonderwijs Advies op eigen initiatief 1. Situering advies Begin 2009

Nadere informatie

I B O. Een werknemer op maat gemaakt. 1. IBO = training-on-the-job. IBO = 'werkplekleren' IBO = 'een werknemer op maat'

I B O. Een werknemer op maat gemaakt. 1. IBO = training-on-the-job. IBO = 'werkplekleren' IBO = 'een werknemer op maat' I B O Een werknemer op maat gemaakt Eén van de kernopdrachten van de VDAB bestaat uit het verstrekken van opleiding. Het tekort aan specifiek geschoold personeel en de versnelde veranderingen in de werkomgeving

Nadere informatie