Marktstrategische uitgangspunten voor de buitenlandpromotie van Vlaanderen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Marktstrategische uitgangspunten voor de buitenlandpromotie van Vlaanderen"

Transcriptie

1 Marktstrategische uitgangspunten voor de buitenlandpromotie van Vlaanderen

2 Inhoud 1 Inleiding Een nieuw strategisch marketingplan voor het buitenland Vertrekpunt ontwikkeling nieuw strategisch marketingplan Het strategisch marketingplan samengevat Van interne naar externe analyse De toeristische betekenis van Vlaanderen De concurrentiepositie van Vlaanderen De belangrijkste trends op een rij Samenvattende conclusies De belangrijkste strategische keuzen Algemeen Negen strategische keuzen De doelstellingen van het toeristische marketingplan Focus op prioritaire doelgroepen Indeling naar geografische markten Vlaanderen in de wereld neergezet Het huidige imago van Vlaanderen in de wereld De branding van Vlaanderen Conclusies Het product Vlaanderen in de wereld De productenwaaier van Vlaanderen Hoofd- en nicheproducten De noodzakelijke marktbewerkingstrategie De consequenties van de gemaakte keuzen Organisatorische consequenties Financiële consequenties Overige consequenties

3 1 Inleiding 1.1 Een nieuw strategisch marketingplan voor het buitenland Huidige marketingstrategie gedateerd en onvoldoende richtinggevend Toerisme Vlaanderen geeft uitvoering aan een kwalitatief, toeristisch beleid om Vlaanderen in het buitenland te profileren als een kwalitatieve toeristische bestemming. Hiervoor heeft Toerisme Vlaanderen een toeristische marketingstrategie nodig. De huidige strategie was na vele jaren aan een evaluatie en herziening toe. Er is in toenemende mate sprake van veranderingen in het concurrentieveld, in de onvoorspelbaarheid en het gebrek aan loyaliteit van de consument en in de veranderende wensen van buitenlandse (potentiële) bezoekers De nieuwe marketingstrategie Het nieuwe strategische marketingplan voor het buitenland moet leiden tot verbetering van de internationale concurrentiepositie van de bestemming Vlaanderen ( ) en omvat ook een merk(en)strategie voor de buitenlandse markt. Het strategische marketingplan richt zich op: zowel Vlaanderen als Brussel; zowel de leisure- als (in beperkte mate) de MICE 1 -markt; zowel de strategische keuzen voor de periode als de hieruit voortvloeiende organisatorische (hoofdkantoor, kantorennetwerk in het buitenland, samenwerking, aanpak en competenties) en financiële consequenties, beide op hoofdlijnen. Het strategische marketingplan wordt vervolgens per land (per geografische markt) door de Toerisme Vlaanderen kantoren in het buitenland uitgewerkt tot een marketingactieplan voor de verschillende markten. 1.2 Vertrekpunt ontwikkeling nieuw strategisch marketingplan Het bestaansrecht van Toerisme Vlaanderen is in het strategische plan uit als volgt geformuleerd Missie Toerisme Vlaanderen bevordert op een duurzame wijze het toerisme naar en in Vlaanderen en Brussel met als doel meer welvaart en welzijn te creëren. Hierbij wordt bij bevordering gedacht aan ondersteuning, ontwikkeling en promotie. Wat het begrip duurzaam betreft, gaat het om een evenwichtige benadering tussen de factoren 'people, planet and profit'. Het begrip toerisme is gedefinieerd als zowel vrijetijds- als zakentoerisme, waarbij het begrip naar en in doelt op zowel binnenlands als inkomend toerisme. De begrippen welvaart en welzijn dekken zowel het economische als het sociale aspect van toerisme Strategische intenties Om deze missie te volbrengen, zijn de volgende strategische intenties geformuleerd. het beter bekend maken van Vlaanderen als toeristische kwaliteitsbestemming in het buitenland; door hoogstaande kwaliteitszorg onze binnen- en buitenlandse klanten tevreden stellen met het aangeboden product; een duurzame ontwikkeling van het toeristische rendement realiseren (zowel vanuit maatschappelijk als vanuit economisch perspectief); het creëren van de randvoorwaarden waarbinnen de toeristische sector zich succesvol kan ontwikkelen; het bevorderen van de toegang tot de vakantiemarkt van iedereen binnen Vlaanderen. 1 De MICE-markt wordt uitgewerkt in een apart marketingplan. 2 Strategisch plan Toerisme Vlaanderen , werkversie

4 1.2.3 Strategische doelstellingen Er zijn in het strategische plan zes doelstellingen geformuleerd waarvan er vier voor de buitenlandse markten relevant zijn: voortrekker zijn in de promotie van Vlaanderen als toeristische bestemming in het buitenland; het toeristische product Vlaanderen marktgericht, kwaliteitsvol en duurzaam ontwikkelen; Brussel beter profileren in de ontwikkeling en de promotie van het Vlaams toeristisch product; Toerisme Vlaanderen verder ontwikkelen, zodat het algemeen erkend wordt als de referentieorganisatie voor het toerisme in Vlaanderen. 3

5 2 Het strategisch marketingplan samengevat Door het verlies van marktaandeel, onder andere als gevolg van de opkomende concurrentie in landen van Centraalen Oost-Europa, en Azië, staat de toeristische positie van Vlaanderen onder druk. Het buitenlandse toerisme naar Vlaanderen en Brussel wordt voor meer dan 80% bepaald door de buurlanden. Vlaanderen is daarbij sterk afhankelijk van het stedenproduct (60% van de totale buitenlandse bestedingen). Bij het kust- en het regioproduct is er een sterke afhankelijkheid van een nog beperkter aantal herkomstlanden. De groei van de overnachtingen in België tijdens de afgelopen vijf jaar wordt voornamelijk bepaald door Brussel. Verreweg de meeste overnachtingen in Vlaanderen worden gegenereerd vanuit een toeristisch motief (66%), dat samen met de MICE-markt een substantiële groei toont. Bij de marktstrategische uitgangspunten voor de buitenlandpromotie van Toerisme Vlaanderen in de periode is expliciet gekozen voor een focusstrategie, omdat de hoeveelheid mensen en middelen waarover Toerisme Vlaanderen beschikt om Vlaanderen in het buitenland te promoten, beperkt is; de mensen en middelen momenteel te verspreid worden ingezet; de concurrentie van andere bestemmingen groot is en toeneemt; de aankomsten en overnachtingen uit de belangrijkste buurlanden sterk onder druk staan. De focusstrategie voor de periode kan worden samengevat in negen strategische keuzen: 1. Brussel en andere Vlaamse steden vormen het primaire product. 2. De behoeften aan beleving en lifestyle zijn de uitgangspunten. 3. Voor Vlaanderen wordt een eenduidige merkenstrategie gehanteerd. 4. De korte vakantiemarkt is primair. 5. Er wordt voor een beperkt aantal geografische markten gekozen. 6. De MICE-marketingstrategie is afgestemd op leisure-marketingstrategie. 7. Er wordt primair gewerkt met de sterke productelementen van Vlaanderen. 8. Toerisme Vlaanderen richt zich alleen op de eerste fasen van het beslissingsproces. 9. Toerisme Vlaanderen werkt samen met strategische partners in de uitvoering. Deze focusstrategie is vertaald in een aantal doelstellingen, die Toerisme Vlaanderen in de periode wil bereiken op onder andere het gebied van het marktaandeel en de branding van Vlaanderen. Op basis van een serie criteria is een keuze gemaakt voor de geografische markten, verdeeld in primaire, secundaire, tertiaire en opkomende markten die ieder hun eigen marktbewerkingstrategie kennen. De geografische markten zijn: Primaire markten Secundaire markten Tertiaire markten Opkomende markten Nederland Verenigde Staten Denemarken China Duitsland Spanje Zweden India Groot-Brittannië Italië Ierland Rusland Frankrijk Japan Zwitserland Polen Oostenrijk Tsjechië Hoewel de merkpositie van Vlaanderen niet wordt gemeten, blijkt uit ervaringen van het toeristische bedrijfsleven en Toerisme Vlaanderen dat de positie van Vlaanderen aanzienlijk onbekender is dan die van België. Wij stellen dus voor een merkenstrategie te voeren waarbij het relatief onbekende Vlaanderen wordt gekoppeld aan het meer bekende Brussel. In de nabije markten - en dan wel specifiek Nederland, waar Vlaanderen wel bekender is - kan Vlaanderen als merk worden neergezet. Brussel wordt ingezet als prominent speerpunt in de buitenlandse toeristische marketingstrategie van Vlaanderen. 4

6 Op basis van uitgevoerde motivatieonderzoeken 3 in de primaire markten hebben wij een generiek brandwheel voor het buitenland opgesteld. Vlaanderen heeft veel elementen in het ontastbare product, waarmee een minder uitgesproken en onderscheidend tastbaar product kan worden gecompenseerd. Het onderscheidende van Vlaanderen ligt daarom in de combinatie van het tastbare en het ontastbare product, wat heeft geleid tot de volgende overkoepelende positionering voor Vlaanderen: Small world - Rich experience. De verschillende markten krijgen aan de hand van deze positionering nadere invulling. Het toeristische product van Vlaanderen, bekeken vanuit de buitenlandse markten, is weergegeven in de vorm van een productenwaaier en bestaat uit negen productcategorieën die zijn opgebouwd uit verschillende productelementen. De productcategorieën zijn daarna gecombineerd tot zeven hoofd- en nicheproducten op basis van de voor Vlaanderen belangrijkste consumententrends en -behoeften, relevant voor het (reis)gedrag van (potentiële) bezoekers. De hoofd- en nicheproducten kunnen 'stand alone' in de buitenlandse markten worden ingezet, maar kunnen ook onderling worden gecombineerd. Hoofdproducten Nicheproducten Het goede leven Schoonheid en inspiratie Het rijke Vlaamse verleden Meeting point Europe Gay Flanders Oorlog en verleden in Vlaanderen Fietsen en wandelen in Vlaanderen In de besluitvorming voor een bestemming gaat de potentiële toerist door een aantal fasen heen. Toerisme Vlaanderen moet zich binnen de primaire en andere markten uitsluitend richten op de eerste fasen van het beslissingsproces, namelijk de creatie van aandacht en bewustwording voor Vlaanderen en het genereren van leads. De andere fasen van het beslissingsproces (desire, conviction & action) worden grotendeels aan de andere toeristische actoren, zoals vervoerders, touroperators en reisagenten, overgelaten. Vertaald voor de primaire, secundaire en tertiaire markten betekent dit: een full service marktbewerking (consumentenbewerking above the line en below the line, persbewerking, tradebewerking en MICE-bewerking) vanuit een lokaal kantoor in de primaire markten; een intermediaire marktbewerking (internet, pers en trade) vanuit een lokaal kantoor in de secundaire en tertiaire markten; opzetten van proefprojecten en partnerships in de opkomende markten. De marktstrategische uitgangspunten hebben consequenties voor de organisatiestructurering en het takenpakket van Toerisme Vlaanderen in Brussel en in het kantorennetwerk. De aansturing van de buitenlandkantoren moet worden gesplitst in een dienst voor de primaire, voor de secundaire en voor de tertiaire/opkomende markten. De activiteiten die transactiegebonden zijn (boekingen bijvoorbeeld), zullen primair door de partners/intermediairs worden uitgevoerd. De marktstrategische uitgangspunten hebben ook financiële consequenties. De concurrentie is groot en de hoeveelheid mensen en middelen waarover Toerisme Vlaanderen beschikt om Vlaanderen in het buitenland te promoten, is beperkt. Om marktaandeel te verhogen, of zelfs maar te behouden, zijn meer mensen en middelen nodig. Per geografische markt moet op basis van de nodige share of voice en/of vanuit de noodzakelijke marketingactiviteiten de hoeveelheid mensen en middelen worden bepaald. 3 Uitgevoerd door Synovate Censydiam en TNS Dimarso. 5

7 3 Van interne naar externe analyse In dit hoofdstuk wordt eerst een beeld gegeven van het huidige inkomende toerisme. Vervolgens wordt (op basis van beschikbaar materiaal) een eerste stap gezet om de concurrentiepositie van Vlaanderen in kaart te brengen. Als de belangrijkste trends op een rij staan, wordt dit hoofdstuk afgesloten met een SWOT-analyse De toeristische betekenis van Vlaanderen Beperkte toeristische betekenis van België wereldwijd en in Europa Europa verliest wereldwijd aandeel op de toeristische markt. In de periode groeide het totale aantal buitenlandse aankomsten wereldwijd met 17 %, terwijl deze groei in Europa 15 % bedroeg. De afname van het Europese marktaandeel wordt veroorzaakt door een verschuiving naar bestemmingen in Azië en de Pacific. Figuur 1 Totaal aantal buitenlandse aankomsten in de wereld en Europa (in miljoenen) Bron: UNWTO In de top tien van internationale bestemmingen in de wereld bevinden zich echter nog altijd zes Europese landen, waarvan drie buurlanden van Vlaanderen. Nederland, het vierde buurland van Vlaanderen bevindt zich op de twintigste plaats. België komt niet voor in de top 25. De top van internationale bestemmingen in Europa wordt gevormd door zes West-Europese landen (Frankrijk, Spanje, Italië, Groot-Brittannië, Duitsland en Oostenrijk). België staat op de vijftiende plaats. Beperkte groei van het aantal buitenlandse overnachtingen in België Het totale aantal buitenlandse overnachtingen 5 in België, ongeacht het motief, is de afgelopen vijf jaar met maar 1,4 % gegroeid. Deze groei wordt voornamelijk veroorzaakt door een groei met 4,2 % van het aantal buitenlandse overnachtingen in Brussel met een toeristisch en MICE-motief. Brussel heeft een aandeel van 27 % in het totale aantal buitenlandse overnachtingen in België. Figuur 2 Totaal aantal buitenlandse overnachtingen in België, alle motieven (x 1.000) Bron: FOD Economie - Algemene Directie Statistiek 4 Een analyse van de sterkten, zwakten, kansen en bedreigingen. 5 Het totale aantal buitenlandse overnachtingen bestaat uit overnachtingen met de volgende motieven: (1) ontspanning en vakantie, (2) conferentie, congres en seminar, (3) andere beroepsdoeleinden. 6

8 Twee derde van de overnachtingen in Vlaanderen en Brussel had in 2005 een toeristisch motief (67 %) en minder dan een vijfde (circa 18 %) een MICE-motief. Het aantal toeristische en MICE-overnachtingen steeg over de periode (respectievelijk met 10 % en 8 %), maar in 2004 en 2005 liet de toeristische markt een lichte daling zien. De buurlanden van Vlaanderen zijn de belangrijkste herkomstlanden De buurlanden van Vlaanderen vertegenwoordigen bijna vier vijfde (78 %) van het totale aantal buitenlandse toeristische overnachtingen in Vlaanderen en Brussel. Nederland is goed voor ruim een derde (43 %) van de toeristische overnachtingen door buurlandbewoners. Het aantal toeristische overnachtingen van de Nederlanders nam toe in de periode (met ruim 12 %), maar nam weer af in de periode 2004 en 2005 (met -5 %). De toeristische overnachtingen uit Frankrijk stegen in de periode sterk (65 %), terwijl de Duitse markt in dezelfde periode daalde met 15 %. De Engelse markt liet een wisselend beeld zien in de periode , maar daalde over die hele periode met 10 %. Het aantal toeristische overnachtingen uit Luxemburg is minimaal. Slechts 2 % van de overnachtingen uit de buurlanden komt voor rekening van Luxemburg. Figuur 3 Aantal toeristische overnachtingen buurlanden in Vlaanderen en Brussel (x 1.000) Frankrijk Nederland Duitsland UK Luxemburg Bron: FOD Economie - Algemene Directie Statistiek Sterke groei in Spanje en Italië Op de middellangeafstandsmarkten zijn Spanje en Italië de belangrijkste herkomstlanden (met meer dan 70 % van het totale aantal toeristische overnachtingen uit de middellangeafstandsmarkten). Beide landen geven over de periode een stijgende lijn te zien van, respectievelijk, 93 % en 28 %. De stijgende lijn wordt voor Italië echter in 2005 doorbroken (-6 %). Figuur 4 Aantal toeristische overnachtingen middellangeafstandsmarkten in Vlaanderen en Brussel (x 1.000) Italie Spanje Denemarken Zweden Oostenrijk Italie Bron: FOD Economie - Algemene Directie Statistiek 7

9 VS vijfde belangrijkste herkomstland De VS (verreafstandsmarkten) zijn na de vier buurlanden (Nederland, Groot-Brittannië, Duitsland, Frankrijk) en Spanje het zesde belangrijkste herkomstland. Japan staat op de negende plaats, na Spanje en Italië. Figuur 5 Aantal toeristische overnachtingen naar afstandsmarkt in Vlaanderen en Brussel (x 1.000) Bron: FOD Economie - Algemene Directie Statistiek Samenvattend geven de drie afstandmarkten het volgende beeld: Het aantal overnachtingen uit de buurlanden daalt licht, terwijl die uit de middellangeafstandsmarkten licht stijgt maar het aandeel blijft beperkt (circa 7 %). Het aandeel overnachtingen uit de langeafstandsmarkten is eveneens klein (4 %), maar blijft relatief stabiel. Figuur 6 Toeristische overnachtingen in Vlaanderen en Brussel naar afstandsmarkten (x 1.000) Bron: FOD Economie - Algemene Directie Statistiek 8

10 Steden belangrijkste bestemmingen in Vlaanderen Wanneer de toeristische overnachtingen worden gerelateerd aan de Vlaamse steden (Brussel, Antwerpen, Brugge, Gent, Leuven en Mechelen) valt op dat de steden goed zijn voor bijna de helft (48 %) van de buitenlandse toeristische overnachtingen in Vlaanderen: de regio's scoren 33 % en de kust 18 %. Figuur 7 Toeristische overnachtingen in de steden (x 1.000), periode UK Nederland Frankrijk Duitsland Spanje Italie VS Japan Bron: FOD Economie - Algemene Directie Statistiek De buurlanden zijn de belangrijkste herkomstlanden voor de steden met 63 % van het totale aantal toeristische overnachtingen uit het buitenland. Het aantal toeristische overnachtingen in de steden steeg sterk in de periode (37 %). Die stijging werd veroorzaakt door een toename van het aantal overnachtingen vanuit Frankrijk (72 %), Nederland (20 %) en Duitsland (16 %). Groot-Brittannië is het belangrijkste buurland met 21 % van het totale aantal toeristische overnachtingen uit het buitenland, maar het aantal overnachtingen daalde in 2005 met 4 %. Op de middellangeafstandsmarkten zijn specifiek Spanje en Italië interessant met groeipercentages van respectievelijk 94 % en 41 % in de periode Op de langeafstandsmarkten zijn de VS en Japan interessant, echter met licht dalende overnachtingaantallen in de periode (respectievelijk -3 % en -9 %). Voor het kustproduct zijn Nederland, Duitsland en Groot-Brittannië de belangrijkste herkomstlanden met bijna driekwart van het totale aantal buitenlandse toeristische overnachtingen (74 %). Het aantal toeristische overnachtingen uit de drie belangrijkste herkomstlanden neemt echter af. Nederland gaf in de periode nog een toename van het aantal overnachtingen te zien (met 24 %), maar daalde in 2004 en 2005 (met 16 %). De overnachtingen vanuit Duitsland nemen af sinds 2001 (met 21 %). Vanuit Groot-Brittannië daalt het aantal overnachtingen sinds 2002 (-32 % in de periode ). Alleen Frankrijk en Luxemburg stijgen met, respectievelijk, 6 % en 8 % ten opzichte van Figuur 8 Toeristische overnachtingen aan de kust (x 1.000) periode Frankrijk Nederland Duitsland UK Luxemburg Bron: FOD Economie - Algemene Directie Statistiek Tot slot is Nederland voor het regioproduct veruit het belangrijkste herkomstland met 56 % van het totale aantal toeristische overnachtingen uit het buitenland in Het aantal toeristische overnachtingen vanuit Nederland nam 9

11 toe in de periode (8 %), daalde licht in 2004 (-5 %) en stabiliseerde zich in Duitsland is het tweede belangrijkste herkomstland (aandeel circa 16 %), maar wel met een dalend aantal overnachtingen in de periode (-30 %) en een stijging in 2005 (7 %). Een analyse voor de middellange- en langeafstandsmarkten is voor de regio's niet relevant door de lage aantallen aankomsten en overnachtingen. Grote economische betekenis van de kunststeden De economische betekenis van het buitenlandse verblijfstoerisme in Vlaanderen is circa 800 miljoen euro in De steden (Brussel, Antwerpen, Gent, Brugge, Leuven en Mechelen) zijn hierbij het belangrijkst. Bijna drie vijfde van de bestedingen door buitenlandse verblijfstoeristen vindt plaats in de steden. De buurlanden zijn de belangrijkste herkomstlanden: meer dan 70 % van de totale bestedingen door buitenlandse verblijfstoeristen komt van de vier buurlanden. Figuur 9 Economische impact van buitenlandse verblijfstoeristen voor Vlaanderen (2005) Bestedingen buitenlandse verblijfstoeristen 2005 (in miljoenen) kunststeden kust Vlaamse regio's Nederland Duitsland nb UK nb Frankrijk nb Luxemburg nb 25 nb Italië 12 nb nb Spanje 29 nb nb USA 35 nb nb Japan 15 nb nb Overige landen Totaal Bron: Toerisme Vlaanderen 3.2 De concurrentiepositie van Vlaanderen Er zijn geen recente studies van de positie van Vlaanderen in het Europese concurrentieveld. Het antwoord op de vraag 'Wie zijn de belangrijkste concurrenten van Vlaanderen?' werken wij daarom uit aan de hand van de concurrentiepiramide die wordt samengesteld vanuit landenperspectief (1), stedenperspectief (2) en regioperspectief, namelijk het land - exclusief het stedelijke product (3). De plek van een land/stad in de piramide wordt bepaald door het aantal buitenlandse aankomsten in dat land of die stad. De concurrentiepiramide is bedacht vanuit twee concepten, namelijk de commodity factor en het snuffelpad. De aantrekkelijkheid van een bestemming wordt uitgedrukt in de behoeften die de bestemming (in potentie) bevredigt bij de toerist en de onderscheidende (fysieke) kenmerken (intrinsiek/expressief) die de bestemming bezit. Naarmate een bestemming meerdere behoeften vervult en over meerdere (fysieke) kenmerken beschikt, neemt de 'commodity factor' af en wordt het moeilijker om de concurrentiepositie van die bestemming eenduidig te bepalen. In dat geval speelt het 'imago' van de bestemming in toenemende mate een rol. Het 'snuffelpad' richt zich op het beslissingsproces dat de (potentiële) bezoeker volgt bij de keuze van een bestemming. Een onervaren toerist laat zich bij zijn/haar keuze voor een bestemming vooral leiden door het imago van de bestemming. Een bestemming met een sterk imago wordt gezien als een bestemming met een relatief 'laag risico' waar door de bewezen productervaring geen teleurstelling achteraf kan ontstaan (bijvoorbeeld een keuze voor Londen of Parijs, maar ook Spanje). Naarmate een toerist meer reiservaring heeft opgedaan, zal hij/zij eerder kiezen voor bestemmingen met een minder sterk imago (en met een hoger gepercipieerd risicoprofiel). Vlaanderen bevindt zich onderaan in de concurrentiepiramide vanuit landenperspectief Wanneer de positie van Vlaanderen ten opzichte van andere Europese landen wordt bepaald aan de hand van het aantal buitenlandse aankomsten in het land, valt op dat het zich onderaan in de concurrentiepiramide in de vierde echelon 6 bevindt. 6 De piramide houdt rekening met de positie van België in het perspectief van landenvergelijkbaarheid. Circa twee derde van het aantal buitenlandse aankomsten komt voor rekening van Vlaanderen en Brussel, waardoor de positie van België een sterke indicator is voor de positie van Vlaanderen. 10

12 Figuur 10 Concurrentiepiramide vanuit landenperspectief Bron: TourMis, bewerking lagroup De eerste en tweede echelon worden gedomineerd door bestemmingen met een sterk 'yearround' toeristisch product, met uitzondering van Groot-Brittannië. Bovendien gaat het hier om bestemmingen met een sterk imago. In de derde echelon vinden we de (overige) belangrijke mediterrane bestemmingen terug. Opmerkelijk in deze echelon is de sterke positie van een aantal Centraal-Europese landen zoals Polen en Hongarije. België (en Vlaanderen) bevindt zich in de vierde echelon. Tsjechië en Kroatië bevinden zich ook in de vierde echelon, maar zullen naar verwachting groeien in de richting van de derde echelon. Hiermee zullen zij de positie van Centraal-Europa als een toeristische bestemmingsregio versterken. Een middenpositie voor Vlaanderen vanuit stedenperspectief In deze tweede concurrentiepiramide wordt de positie van Vlaanderen ten opzichte van andere Europese bestemmingen bepaald aan de hand van het aantal buitenlandse aankomsten in de steden die zijn opgenomen in de TourMis-lijst 7. Wanneer de positie van Vlaanderen vanuit stedenperspectief wordt bekeken, valt onmiddellijk op dat de concurrentiepositie van Vlaanderen in dat geval aanmerkelijk sterker is dan die vanuit het landenperspectief. Figuur 11 Concurrentiepiramide vanuit stedenperspectief Bron: TourMis, bewerking lagroup 7 De TourMis-ranglijst is niet volledig. Een aantal belangrijke toeristische steden in Europa ontbreken, zoals bijvoorbeeld Florence, Venetië en Edinburgh. 11

13 Groot-Brittannië en Frankrijk bevinden zich in deze piramide met hun steden in de eerste echelon. Samen vertegenwoordigen deze drie steden 20 miljoen buitenlandse aankomsten. De tweede echelon bestaat uit drie Spaanse en twee Italiaanse steden die samen 11,4 miljoen aan buitenlandse aankomsten vertegenwoordigen. De derde echelon bestaat uit Nederlandstalige, Duitstalige steden en een Ierse stad(dublin). Samen vertegenwoordigen ze 18 miljoen buitenlandse aankomsten. Vanuit stedenperspectief stijgt Vlaanderen van de vierde naar de derde echelon. Opvallend is dat Duitsland (met vier steden) en Vlaanderen (met drie steden) de beste risicospreiding hebben. Deze landen hebben de meeste steden met grote aantallen buitenlandse aankomsten in de TourMIS-stedenlijst. De vierde echelon wordt bepaald door twee opkomende stedenbestemmingen in Centraal-Europa (Boedapest en Praag), die samen 4,3 miljoen buitenlandse aankomsten voor hun rekening nemen. Positie Brussel niet onbedreigd Interessant in dit kader is de positie van de individuele steden in de TourMis-top 25 van 2004 en de groei ten opzichte van Figuur 12 Top 25 ranglijst van Europese steden naar buitenlandse aankomsten in 2004 (en groei t.o.v. 2003*) Cluster 1 1. London (+) 2. Parijs (---) Cluster 2 3. Dublin (++) 4. Rome (--) 5. Amsterdam (-) 6. Wenen (++) 7. Praag (?) 8. Barcelona (+++) 9. Madrid (+) 10. Brussel (+) Cluster Milaan (+++) 12. Boedapest (+) 13. Munchen (+) 14. Lissabon ( ) 15. Berlijn (++) 16. Frankfurt (+) 17. Kopenhagen (+) 18. Frankfurt (+) 19. Zurich (--) Cluster Sevilla (--) 21. Stockholm (+) 22. Helsinki (+) 23. Tallinn (++) 24. Birmingham (+-) 25. Salzburg (++) Overig 26. Antwerpen (-) 27. Brugge (--) 40. Gent (-) 62. Leuven (++) 67. Mechelen (+++-) Snuffelpad > 8 miljoen aankomsten per stad 2-4 miljoen aankomsten per stad 1-2 miljoen aankomsten per stad < 1 miljoen aankomsten per stad * daling/stijging van het aantal aankomsten: (-) 0-3,5 % (+) 0-3,5 % (--) 3,6-8 % (++) 3,6-8 % (---) > 8 % (+++) 8,1-15 % (++++) > 15 % Bron: TourMis, bewerking lagroup Opnieuw wordt duidelijk dat Londen en Parijs in een 'league of their own' spelen. Brussel bevindt zich nog net in de tweede cluster en laat daarbij een redelijke groei zien (bijna 3 %). Maar die positie wordt op korte termijn bedreigd door een aantal steden vanuit de derde cluster, Milaan en Boedapest, en op middellange termijn ook door Berlijn. De grote groeiers in de tweede cluster zijn Barcelona, Wenen, Dublin en Praag, als gevolg van de sterke promotionele inspanningen over een langere periode (Barcelona, Wenen en Dublin) en als relatief nieuw opkomende bestemming (Praag). Opmerkelijk is dat Dublin zich aan de top van de tweede cluster schaart als voorbeeld van een stad met een beperkt product dat heel sterk promotioneel in de markt is gezet. De andere Vlaamse steden (Antwerpen, Brugge, Gent, Leuven en Mechelen) staan op grote afstand van Brussel in termen van buitenlandse aankomsten. Hieruit mag worden geconcludeerd dat Brussel autonoom een belangrijke bestemmingstroef van Vlaanderen is. Heel zwakke internationale positie van Vlaanderen vanuit regioperspectief De conclusie is dat het stedelijke product van Vlaanderen in de internationale context de belangrijkste troef is bij de promotie van Vlaanderen. Indien dit stedelijke product buiten beschouwing wordt gelaten, ziet de concurrentiepositie van Vlaanderen er minder aantrekkelijk uit. De regio en de kust bestaan niet of nauwelijks in de internationale context, met uitzondering van de Nederlandse, Duitse en Luxemburgse markten. 12

14 Figuur 13 Concurrentiepiramide Vlaanderen vanuit regioperspectief (het land exclusief het stedelijke product) Bron: TourMis, bewerking lagroup Bovenstaande piramide laat zien dat Frankrijk en Spanje in de eerste echelon vertegenwoordigd blijven. Zij zijn heel beperkt afhankelijk van het toerisme in hun steden. Hun toeristisch product buiten de steden is sterk en gevarieerd. Ook Italië blijft in de tweede echelon vertegenwoordigd. Groot-Brittannië daarentegen is in sterke mate afhankelijk van het stedelijke product Londen en verliest haar positie in de tweede echelon. Zoals Groot-Brittannië zijn België en Ierland sterk afhankelijk van hun stedelijke product (respectievelijk Brussel, Antwerpen, Brugge en Dublin) en verliezen ze als gevolg daarvan hun positie in de vierde echelon. Het concurrentieveld voor het niet-stedelijke product van België (Vlaanderen) verandert hierdoor wezenlijk en toont aan dat het moeilijk is om een onderscheidende positie met het overige product in te nemen, zeker gezien het nieuwe concurrentieveld waarin dit product zich bevindt. Nader concurrentieonderzoek noodzakelijk Op basis van het concurrentiepiramide-concept is duidelijk dat Vlaanderen zich niet kan meten met de bestemmingen uit de eerste en tweede echelon. Het ligt daarom voor de hand om bij de bepaling van een nieuwe marketingstrategie, de directe concurrentie van Vlaanderen te zoeken in de derde en vierde echelon. Voor de nauwkeurigere bepaling van de concurrentiepositie is nader onderzoek noodzakelijk. 3.3 De belangrijkste trends op een rij Aan het einde van de twintigste eeuw ontwikkelde het toerisme zich mondiaal tot een van de snelst groeiende economische sectoren. De explosieve groei van het toerisme in de tweede helft van de twintigste eeuw heeft grotendeels te maken met verschillende ontwikkelingen die onder de noemer globalisering schuil gaan: de ontwikkeling van het luchtvaartverkeer en de liberalisering van de luchtvaart, technologische ontwikkelingen (internet, televisie en mobiele telefonie) en politieke ontwikkelingen zoals het wegvallen van economische en politieke grenzen en de democratisering van landen zoals Rusland, Oost-Duitsland en Zuid-Afrika. Naast de macrotrend van globalisering zijn er ook diverse andere trends die van invloed zijn op het toerisme naar Europa en specifiek naar Vlaanderen. Een aantal van de belangrijkste trends worden hier kort omschreven. Zes consumententrends 1. Veiligheid Politieke onrust en regionale oorlogen (Irak, Israël, Palestina), terroristische aanslagen (9/11, Madrid, Londen, Bali, Egypte), toenemend religieus fundamentalisme, natuurrampen (tsunami, orkanen, aardbevingen) en epidemieën (Sars, BSE, vogelgriep) leiden afzonderlijk en gezamenlijk tot een verhoogd gevoel van onveiligheid en hebben een direct effect op toerisme. Reizigers zullen in toenemende mate bestemmingen met een onveilig imago mijden en hogere eisen stellen aan veiligheid. Het gebrek aan veiligheid is een 'potential dissatisfier', een reden voor (potentiële) bezoekers om weg te blijven. Dat een bestemming veilig is, is niet een 'satisfier' voor bezoekers, maar een voorwaarde. Een voorwaarde waaraan Vlaanderen voldoet. 13

15 2. Demografische verschuivingen In het komende decennium wordt de bevolking in Europa ouder en in 2020 zal 20 % van de Europese bevolking ouder zijn dan 65 jaar. Deze ouderen zullen in toenemende mate kapitaalkrachtig zijn en beschikken over meer vrije tijd waarin ze kunnen reizen. Zij zullen hun reisbestemmingen dicht(er) bij huis zoeken en meer dan de gemiddelde reiziger buiten het hoogseizoen reizen. Zij willen niet als 'ouderen' benaderd worden, maar de vraag naar gemak, veiligheid, luxe ('small indulgences'), en naar stedentrips en korte vakanties zal toenemen. Een vraag waaraan Vlaanderen kan voldoen. Een tweede belangrijke demografische ontwikkeling is het groeiende aantal een- en tweepersoonshuishoudens, zowel in Europa als in de VS. In Duitsland bijvoorbeeld woont een derde van de bevolking in een eenpersoonshuishouden, terwijl in Frankrijk en Nederland respectievelijk 60 % en 66 % van de bevolking in een een- of tweepersoonshuishouden woont. Het alleen zijn kent een emancipatiebeweging en heeft in afnemende mate een negatieve connotatie. De vraag naar 'eenpersoonsproducten' voor zowel jongeren als ouderen, en specifiek vrouwen, zal toenemen. Daarnaast zal onder een- en tweepersoonshuishoudens, een groep die een hoger besteedbaar inkomen heeft, de vraag naar korte vakanties om er even tussenuit te zijn, toenemen. 3. Individualisering Individualisering is een ontwikkeling die al lang gaande is in de Westerse samenleving, maar werd versneld door een optelsom van verschillende trends, toenemende mobiliteit, emancipatie en welvaart, gecombineerd met demografische ontwikkelingen. Individualisering betekent dat de samenstelling van onze samenleving verandert van homogene en herkenbare doelgroepen in een heterogene samenleving met vele doelgroepen. Het gedrag van de consument (reiziger) is daardoor minder goed te voorspellen, de consument is minder gemakkelijk bereikbaar en meer aan verandering onderhevig. Individualisering kent ook een tegentrend, namelijk 'connectivity' - de behoefte om betekenisvolle relaties aan te gaan. 4. De ervaringseconomie De ervaringseconomie is ontstaan in een tijdperk waarin het aanbod overvloedig is, en producten en diensten niet of nauwelijks van elkaar te onderscheiden zijn. Door het consumptieproces te 'stagen' en te laten uitgroeien tot een 'belevenis' kunnen bedrijven en bestemmingen een meerwaarde creëren waarvoor een extra prijs kan worden gevraagd. Op deze benadering groeit kritiek. Consumenten raken erdoor verveeld en vinden de 'staged experiences' te vlak en te commercieel. Belevenissen moeten inspelen op veiligheid, romantiek, identiteit, betekenis en authenticiteit. 5. Authenticiteitbeweging De trend naar authenticiteit gaat niet alleen over traditioneel vakmanschap of het terugverlangen naar vroeger uit nostalgie. Authenticiteit gaat over de herontdekking van waarden en tradities en de interpretatie daarvan op een nieuwe manier in een progressieve context. De mens zoekt naar echtheid en originaliteit, naar de kern en de natuur van de dingen. Dit sluit aan bij de trend 'back to basics', puurheid en oorspronkelijkheid. De westerse mens houdt weer in toenemende mate van dingen die eenvoudig zijn, onaf, onverpakt en van alles wat te maken heeft met echtheid en uniciteit. Dit geldt ook voor bestemmingen en producten met een authentiek karakter. 6. Vervrouwelijking De maatschappij vervrouwelijkt en er is meer behoefte aan sfeer en warmte. Intuïtie en gevoelsbenadering zijn nu meer mogelijk dan ooit. Niet alleen de rationele werking van producten is belangrijk, maar juist ook de 'look & feel'. Functionaliteit en kwaliteit zijn niet meer onderscheidend, maar juist de uitstraling, kleur, textuur, geur en smaak zijn bepalend. Naast functionele elementen moeten ook gevoelselementen worden beklemtoond. Twee technologische trends 1. Communicatierevolutie Ontwikkelingen in informatie- en communicatietechnologie - computers, internet, zoekmachines, mobiele telefonie, gps, digitale televisie - hebben de wijze waarop de wereld communiceert, informatie verzamelt, en producten en diensten distribueert, de laatste decennia ingrijpend veranderd. Voor de reisindustrie wordt internet hét dominante informatie- en distributiekanaal met vergaande gevolgen voor de intermediairs - touroperators, reisagenten en 14

16 verkeersbureaus. In Europa zijn Groot-Brittannië en Duitsland, twee van de primaire herkomstlanden voor Vlaanderen, goed voor meer dan 50 % van de 'online travel market' Liberalisering van de luchtvaart Met de deregulering van de luchtvaart ontstond in het begin van de jaren negentig het verschijnsel 'low cost carriers' in Europa. In 1991 werd Ryanair opgericht, gevolgd door EasyJet in Vervolgens hebben vele van de gevestigde Europese luchtvaartmaatschappijen hun eigen 'low cost'-variant geïntroduceerd. Hoewel de 'low cost carriers' zich primair richten op intra-europees 'point to point' vervoer, zal de komst van de Airbus A380 met een capaciteit van passagiers de mogelijkheid bieden voor 'low cost' transatlantisch vervoer. In 2002 waren de 'low cost carriers' goed voor 12 % van alle intra-eu vluchten. Volgens IATA en AEA zullen in 2010 de 'low cost carrriers' 35 % van de markt vertegenwoordigen. Twee toeristische trends 1. Toename van korte vakanties Het stijgende aantal tweeverdieners met drukke banen, het toenemende gebrek aan vrije tijd, de drang naar 'onthaasting' en de ontwikkeling van zapgedrag leiden tot een stijgend aantal korte vakanties, verspreid over het jaar, ook in bestemmingen kortbij. Niet alle korte vakanties zijn stedentrips, toch maken zij een belangrijk deel uit van de kortevakantiemarkt in Europa. Deze socio-demografische en vrijetijdsontwikkelingen, gecombineerd met de 'low cost carriers' en de hogesnelheidstreinverbindingen, maken korte trips in toenemende mate mogelijk voor een groeiende groep reizigers. 2. Afnemende loyaliteit Reizigers zullen in de toekomst meer verschillende bestemmingen bezoeken, met als gevolg dat de loyaliteit voor één of een beperkt aantal bestemmingen zal afnemen. Daarnaast zullen reizigers in toenemende mate gemengd reisgedrag vertonen, dicht bij huis, ver weg, simpele en luxe vakanties door elkaar. Het herhaalbezoek zal hierdoor afnemen en het marketen van een bestemming zal complexer worden. 3.4 Samenvattende conclusies De toeristische positie van Vlaanderen staat onder druk, omdat Vlaanderen marktaandeel verliest, ook als gevolg van de opkomende concurrentie van onder andere Centraal- en Oost-Europa en Azië. Het buitenlandse toerisme naar Vlaanderen en Brussel wordt voor meer dan 80 % bepaald door de buurlanden (incl. Luxemburg). Voor buitenlandse aankomsten en overnachtingen is Vlaanderen sterk afhankelijk van het stedenproduct (Groot-Brittannië, Nederland, Frankrijk, Duitsland, VS, Spanje, Italië, Japan) waarin bijna 60 % van de buitenlandse bestedingen wordt gegenereerd. Er is een sterke afhankelijkheid van een beperkt aantal herkomstlanden voor het kustproduct (Nederland, Duitsland en in veel mindere mate Groot-Brittannië en Frankrijk) en dit geldt nog sterker voor het regioproduct (Nederland). De groei van de overnachtingen in België tijdens de afgelopen vijf jaar wordt voornamelijk bepaald door Brussel. Van de herkomstlanden groeit het marktaandeel van Nederland, vooral in de productcategorieën kust en regio's. Verreweg de meeste overnachtingen worden gegenereerd vanuit een toeristisch motief (66 %), dat samen met de MICE-markt een substantiële groei toont. 8 Trends in European Internet Distribution of Travel and Tourism Services (April 2006) 15

17 De belangrijkste conclusies uit de SWOT-analyse voor Vlaanderen zijn: Sterkten Product Aantrekkelijkheid en variëteit van Brussel o Cultuurhistorische rijkdom van de overige Vlaamse (kunst)steden Hoogwaardig en gevarieerd gastronomisch aanbod Gemoedelijkheid en gastvrijheid van de Vlaamse bevolking Art de vivre/good life van de Vlaming c.q. in Vlaanderen Meertaligheid van de Vlaming met name Nederlands, Frans, Engels en Duits (m.u.v. Brussel) Kwalitatief hoogwaardige en ambachtelijke producten Sterke Vlaamse producten: bier, pralines en diamanten Pittoreske steden en dorpen (Mechelen, Leuven,...) Geografische nabijheid van steden ten opzichte van elkaar en de compactheid van deze steden Mode en design als sterke en onderscheidende producten in Antwerpen Aanwezigheid van art nouveau in Brussel Zwakten Product Gebrek aan landmarks, sterke symbolen en identiteitsdragers Vlaming worstelt met eigen identiteit en het uitdragen ervan Toeristische dienstverlening niet op internationaal niveau Staat van onderhoud van de steden Klimaat Wetten van de politiek sluiten niet altijd aan bij de wetten van de markt Ontsluiting en toegankelijkheid van onderdelen van het Vlaamse product Imago Naambekendheid van Brussel Internationale allure en aantrekkingskracht van Brugge Economisch en maatschappelijk stabiel land met een perceptie van veiligheid Imago Gepercipieerd nationalisme, racisme en conservatisme van de Vlaming in de buurlanden Bureaucratische uitstraling van Brussel door hoge concentratie van EU en NATO instituten Grote mate van onduidelijkheid of Brussel wordt geassocieerd met Vlaanderen of Wallonië Verwarring over de relatie België, Vlaanderen en Wallonië en de positionering ervan Een klassieke en traditionele uitstraling, neigend naar saaiheid (imago van niets te beleven) Perceptie dat Brussel duur is Bescheidenheid van de Vlaming De 'stuck-in-the-middle' positie van Vlaanderen temidden van Londen, Parijs en Amsterdam (lieu de passage) Ligging en bereikbaarheid Centrale ligging in West-Europa temidden van economisch welvarende regio's en grote bevolkingsconcentraties Goede vervoersinfrastructuur naar en in Vlaanderen (m.u.v. de lucht) Gratis gebruik van de snelwegen (geen tol) Goede bereikbaarheid van de kust Naamsbekendheid Beperkte naambekendheid en identiteit van Vlaanderen en Wallonië Overige Door gebrek aan samenwerking tussen Vlaanderen, Brussel en Wallonië is er weinig slagvaardigheid en marketingimpact Vlaanderen ziet toerisme onvoldoende als economische factor. Kansen WTO voorspelt dat het aantal aankomsten naar Europa zal verdubbelen tussen 2005 en 2020 Toenemend aantal korte stedentrips (ETC) Stedentoerisme is minder gevoelig voor economische stagnatie dan kust/regiotoerisme Vlaanderen heeft voldoende potentie om in te spelen op de behoeften aan veiligheid, romantiek en authenticiteit Aanwezigheid niche-opportuniteiten kan beter worden benut (tolerantie, homohuwelijk, gay markt, actieve vakanties, fietsen) Demografische ontwikkeling in West-Europa biedt kansen, specifiek voor het stedenproduct Groeikansen voor het stedenproduct door uitbreiding van de low cost carrier-structuur Opkomst van reisstromen uit Brazilië, Rusland, India, China en Korea Bedreigingen Ontsluiting: geen nationale luchtvaartmaatschappij), hub-functie en heel beperkt aantal (low cost) carriers Sterkere groei van de belangrijkste luchthavens in de concurrerende buurlanden Opkomende concurrentie: tot aan 2020 zal het marktaandeel in aankomsten in Europa afnemen van 60% naar 46% Prijsconcurrentie van alternatieve bestemmingen voor de Vlaamse toeristische en MICE-producten zal naar verwachting verder toenemen Centraal-Europese bestemmingen groeiden in substantieel (>10%) en zullen bij handhaving van deze groei België binnen drie jaar in aankomsten voorbijstreven Verlies aan marktaandeel: België presteerde in de periode slechter dan haar buurlanden in het genereren van buitenlandse aankomsten 16

18 Als sterke punten van Vlaanderen komen naar voren: het cultuurhistorische erfgoed, de geografische schaal van het product en de centrale ligging in Europa, maar ook de zachtere productelementen als de gastvrijheid, de gastronomie, het goede leven en de naambekendheid van Brussel. Wat de zwakke punten betreft spelen in het bijzonder de beperkte naambekendheid van Vlaanderen (en Wallonië), het gebrek aan landmarks en een eenduidige identiteit, de verwarring over de merken (België, Vlaanderen, Wallonië), de bureaucratische associatie met Brussel én haar ligging in het midden van de driehoek (Londen, Amsterdam, Parijs) de bestemming Vlaanderen parten. Kansen liggen er voldoende voor Vlaanderen als gevolg van een voortdurende groei van het buitenlandse toerisme (onder meer onder invloed van de BRIC-landen 9 en de demografische ontwikkeling in West-Europa), de toenemende vraag naar stedentrips en de toenemende aandacht voor authentieke, veilige en charmante bestemmingen. Tot slot zijn als de belangrijkste bedreigingen voor Vlaanderen geïdentificeerd: de beperkte ontsluiting via de lucht, het afnemende toeristische marktaandeel van Europa, de prijsconcurrentie van alternatieve bestemmingen én de opkomst van Centraal- en Oost-Europa. 9 Brazilië, Rusland, India en China. 17

19 4 De belangrijkste strategische keuzen In dit hoofdstuk worden de belangrijkste strategische keuzen voor de toeristische marketing buitenland weergegeven. De basis voor de keuzen ligt in de interne en externe analyse van Toerisme Vlaanderen, zoals uitgewerkt in hoofdstuk Algemeen In de toeristische marketing buitenland is expliciet gekozen voor een focusstrategie. De keuze voor een focusstrategie is gebaseerd op vier vaststellingen, namelijk (1) de hoeveelheid mensen en middelen waarover Toerisme Vlaanderen beschikt om Vlaanderen in het buitenland te promoten is beperkt, (2) de mensen en middelen worden te verspreid ingezet, (3) de concurrentie van andere bestemmingen is groot en neemt toe, en (4) de aankomsten en overnachtingen uit de belangrijkste buurlanden staan sterk onder druk. Daarom moet Toerisme Vlaanderen focussen op landen, regio's, en doelgroepen. De focus betreft ook het merk waarmee Vlaanderen in de markt wordt gezet. Ten slotte betreft de focus ook de marketingorganisatie en de daarbij behorende mensen en middelen. Een focusstrategie betekent duidelijk kiezen wat Toerisme Vlaanderen de komende jaren wel en niet wil doen én deze keuzen kenbaar maken. In de voorgestelde toeristische marketingstrategie buitenland staan de markt en haar behoeften centraal. De markt moet in de toekomstige discussies over keuzen en prioriteiten met (lokale) overheden, toeristische organisaties en het bedrijfsleven de leider zijn. 4.2 Negen strategische keuzen 1. Brussel en andere Vlaamse steden zijn het primaire product De toeristische marketingstrategie buitenland is gebouwd op de sterkste elementen uit het Vlaamse product, de steden. Dit is in eerste instantie Brussel en in tweede instantie de andere Vlaamse cultuurhistorische steden en stadjes, zoals Antwerpen, Brugge, Gent, Leuven en Mechelen. Hoewel in de marketing van de hoofd- en nicheproducten aansluiting wordt gezocht bij de productelementen die het beste aansluiten bij de behoeften van de potentiële bezoeker, zal het stedelijke product in de meeste gevallen het uitgangspunt vormen. 2. Uitgangspunt: behoefte aan beleving en lifestyle Vlaanderen moet zich met haar marketingstrategie richten op de behoefte aan beleving en lifestyle van de potentiële bezoeker, en niet op het pushen van Vlaanderen als een verzameling van toeristische producten en productelementen. Kortom: de markt en zijn/haar behoeften staan centraal in de marktbewerking. 3. Kies een eenduidige merkenstrategie voor Vlaanderen Een heldere keuze voor een eenduidige merkenstrategie is noodzakelijk. Enerzijds omdat de concurrentie, het bestemmingsaanbod en het communicatiegeweld toenemen, anderzijds omdat Vlaanderen een (relatief) zwakke merkpositie, positionering en productperceptie heeft, er verwarring is over de bestaande merken (België, Vlaanderen en Wallonië), én omdat Toerisme Vlaanderen over een beperkte hoeveelheid mensen en middelen beschikt. 4. Kortevakantiemarkt primair Het stedelijke product sluit het meeste aan bij de behoeften van de (potentiële) toerist. Dit product is bij uitstek een product voor korte vakanties. Richt de strategie en de marktinspanningen daarom primair op de kortevakantiemarkt. 18

20 5. Kiezen voor een beperkt aantal geografische markten Uitgangspunt is dat de marketingmiddelen niet versnipperd moeten worden over veel geografische markten (landen) met als resultaat dat het effect gering is. Minder middelen betekenen dus minder landen. Er worden vier categorieën landen gedefinieerd: Primaire markten: Hierbij is gekozen voor een penetratiestrategie met een breed scala aan marketinginstrumenten, gericht op: verdieping binnen de huidige regio's en toetreding tot nieuwe regio's binnen deze markten. Secundaire markten: Hier is gekozen voor verdere penetratie binnen de al bewerkte regio's met een beperkt scala aan marketinginstrumenten. Tertiaire markten: Hier is gekozen voor een beperkte inzet van instrumenten gericht op de intermediairs om minimaal het marktaandeel (ten opzichte van concurrenten) te behouden. Opkomende markten: Hierbij is gekozen voor een verkenningsstrategie (voor de looptijd van het plan tot 2009) waarbij de markten worden geanalyseerd en gemonitord via partnerships en proefprojecten, en waarmee ervaring wordt opgedaan met toeristische marketing binnen deze markten. 6. MICE afstemmen op leisure De marketing voor MICE was tot op heden beperkt. Er moet voor MICE een marketingstrategie worden ontwikkeld die nauwer aansluit bij de toeristische marketingstrategie (inclusief de geografische focus en de inzet van middelen). Hierbij moet naast de productelementen (vooral meetings en congressen) in toenemende mate ook aandacht worden besteed aan de leisure beleving eromheen om een meer onderscheidende propositie te kunnen neerzetten, het zogenaamde meetcentive product. 7. Kies primair voor de sterke productelementen De communicatiestrategie beperkt zich primair tot de communicatie van de sterkste en aantrekkelijkste Vlaamse productelementen, gebundeld in een aantal hoofd- en nicheproducten met veel aandacht voor affectief gerichte promotie (gericht op emotie). Marketing is immers geen democratisch proces waarbij ieder productelement (los van de aantrekkelijkheid) evenveel aandacht krijgt. Nader te bepalen criteria kunnen helpen bij de keuze van productelementen die in de communicatie worden opgenomen Alleen eerste fasen van het beslissingsproces Toerisme Vlaanderen moet zich binnen de primaire en andere markten uitsluitend richten op de eerste fasen van het beslissingsproces, namelijk het krijgen van aandacht, bewustwording en het genereren van leads. Toerisme Vlaanderen richt zich dus niet op de andere fasen van het beslissingsproces (desire & action en conviction & action). Dit laatste speelveld moet aan de andere toeristische actoren worden overgelaten, zoals vervoerders, touroperators en reisagenten. 9. Strategische partners in de uitvoering Om de efficiency en effectiviteit van de marketinginspanningen vooral in de tertiaire en opkomende markten te vergroten, moet worden gezocht naar strategische samenwerkingspartners (reisindustrie, vervoerders, verkeersbureaus uit Europese landen, andere Vlaamse promotieorganisaties, ambassades en dergelijke). Door samen te werken met partners wordt de realisatiesnelheid bovendien hoger. 10 Denk aan criteria zoals (1) het is een kwalitatief hoogwaardig productelement, (2) het heeft een internationale aantrekkingskracht, (3) het productelement kan zich meten met vergelijkbare internationale producten, (4) het productelement is uniek, authentiek, wekt de nieuwsgierigheid op en is passend bij Vlaanderen, (5) het productelement krijgt een hoge waardering van de bezoeker en levert herhalingsbezoek op. 19

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Research Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Toerisme in perspectief

Toerisme in perspectief Toerisme in perspectief NBTC afdeling Research Leidschendam 10-7-2012 Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en

Nadere informatie

Toerisme in perspectief

Toerisme in perspectief Toerisme in perspectief NBTC afdeling Research Den Haag 18-1-2013 Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Toerisme in perspectief

Toerisme in perspectief Toerisme in perspectief NBTC afdeling Research Leidschendam 30-1-2012 Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en

Nadere informatie

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends.

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends. S.M.A.R.T. update Statistics. Market Analysis. Research. Trends. Ontwikkeling musea, attracties & schiphol 2013, 2014 tm ytd april 2015 35,0% 30,0% 25,0% 20,0% 15,0% 10,0% 5,0% 2013 2014 2015 0,0% -5,0%

Nadere informatie

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013 XL 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Ju i 2014 2 AANTAL OVERNACHTINGEN NAAR VERBLIJFSMOTIEF,

Nadere informatie

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Kusttoerisme West-Vlaanderen Werkt 3, 28 De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Foto: Evelien Christiaens Rik De Keyser bestuurder-directeur en hoofd afdeling toerisme, WES Evelien Christiaens

Nadere informatie

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends.

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends. S.M.A.R.T. update Statistics. Market Analysis. Research. Trends. 35,0% 30,0% Ontwikkeling musea, attracties & schiphol 2012, 2013 tm ytd december 2014 2012 2013 2014 25,0% 20,0% 15,0% 10,0% 5,0% Nov Dec

Nadere informatie

N B T C A F D E L I N G R E S E A R CH M A A R T 2 0 1 1 TOERISME IN PERSPECTIEF

N B T C A F D E L I N G R E S E A R CH M A A R T 2 0 1 1 TOERISME IN PERSPECTIEF N B T C A F D E L I N G R E S E A R CH M A A R T 2 0 1 1 TOERISME IN PERSPECTIEF 2011 ONTWIKKELINGEN MBT T OT INKOMEND EN BINNENLANDS TOERISM E NADER BEKEKEN Toerisme in perspectief 2011 Ontwikkelingen

Nadere informatie

Toerisme Vlaanderen i.s.m. Kennisbeheer. Foto s. Inlichtingen. Toerisme in cijfers online. Verantwoordelijke uitgever

Toerisme Vlaanderen i.s.m. Kennisbeheer. Foto s. Inlichtingen. Toerisme in cijfers online. Verantwoordelijke uitgever toerisme in cijfers g 2011 Toerisme Vlaanderen i.s.m. Kennisbeheer Foto s Diatheek Toerisme Vlaanderen, Westtoer Inlichtingen Tel.: 02-504.03.00 Fax: 02-504.03.77 Email: kennisbeheer@toerismevlaanderen.be

Nadere informatie

Hotels - cijfermatige trends (tot 2013)

Hotels - cijfermatige trends (tot 2013) Hotels - cijfermatige trends (tot 2013) 1 Inhoudsopgave Gebruikte termen... 4 Methodologie... 6 1. Commerciële logies in Vlaanderen... 8 1.1. Vlaanderen... 8 1.1.1. Evolutie aantal aankomsten en overnachtingen

Nadere informatie

Toeristische visie Regio Alkmaar

Toeristische visie Regio Alkmaar Toeristische visie Regio Alkmaar Conceptvisie en uitvoeringsagenda Proces Toeristische visie Wat Wanneer 1. Start met de Regio Alkmaar Februari 2. Eerste Regioavond 5 maart 3. Stakeholderbijeenkomst 1

Nadere informatie

De positie van de autocar op de Belgische reismarkt

De positie van de autocar op de Belgische reismarkt De positie van de autocar op de Belgische reismarkt September 215 Inhoud Marktevoluties inzake het gebruik van de autocar als transportmiddel bij: 1. lange vakanties 2. korte vakanties 3. enkele reisproducten

Nadere informatie

NBTC verwacht bijna 16 miljoen toeristen in 2025

NBTC verwacht bijna 16 miljoen toeristen in 2025 Tekst: Ton Vermeulen NBTC verwacht bijna 16 miljoen toeristen in 2025 marketingorganisatie presenteert toekomstperspectief In 2025 zullen naar verwachting bijna 16 miljoen buitenlandse verblijfstoeristen

Nadere informatie

Toerisme in Kerncijfers editie 2013

Toerisme in Kerncijfers editie 2013 Toerisme in Kerncijfers editie 2013 Toerisme in kerncijfers is het kleine broertje van onze jaarlijkse publicatie Toerisme in cijfers. In één oogopslag willen we hierin de belangrijkste trends en bevindingen

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

DE MEETINGINDUSTRIE IN VLAANDEREN. Roadshow Limburg 2 april 2015

DE MEETINGINDUSTRIE IN VLAANDEREN. Roadshow Limburg 2 april 2015 DE MEETINGINDUSTRIE IN VLAANDEREN Roadshow Limburg 2 april 2015 PROGRAMMA 9.30 11.00 Resultaten meetingonderzoek & vooruitblik activiteiten Toerisme Vlaanderen 11.00-11.30 Koffiepauze 11.30 13.00 Workshop

Nadere informatie

Toerisme in het Meetjesland

Toerisme in het Meetjesland studienamiddag Toerisme, economische troef voor het Meetjesland!? 27 maart 2007 Toerisme in het Meetjesland Voorstelling Situatieanalyse Els De Groote Coördinator research & planning Toerisme Oost-Vlaanderen

Nadere informatie

Inventarisatie nieuwe & sociale media gastvrijheidsindustrie. 11 januari 2011

Inventarisatie nieuwe & sociale media gastvrijheidsindustrie. 11 januari 2011 Inventarisatie nieuwe & sociale media gastvrijheidsindustrie 11 januari 2011 Innovatielab Dit HSMAI NBTC NHTV initiatief (met steun van EZ) heeft als doel het antwoord te vinden op deze vraag: Hoe kan

Nadere informatie

De recreatieve verblijfs- en dagtoerist in Brussel

De recreatieve verblijfs- en dagtoerist in Brussel Kunststedenonderzoek De recreatieve verblijfs- en dagtoerist in 17 oktober 2012 Onderzoek: samenwerking tussen Toerisme Vlaanderen en de Vlaamse kunststeden regionale economie lokale economie centrumbeheer

Nadere informatie

De groei voorbij. Jaap van Duijn september 2007

De groei voorbij. Jaap van Duijn september 2007 De groei voorbij Jaap van Duijn september 2007 1 Een welvaartsexplosie Na WO II is de welvaart meer gestegen dan in de 300 jaar daarvoor Oorzaken: inhaalslag, technologische verandering en bevolkingsgroei

Nadere informatie

DE MEETINGINDUSTRIE IN VLAANDEREN. Roadshow Antwerpen 26 maart 2015

DE MEETINGINDUSTRIE IN VLAANDEREN. Roadshow Antwerpen 26 maart 2015 DE MEETINGINDUSTRIE IN VLAANDEREN Roadshow Antwerpen 26 maart 2015 PROGRAMMA 9.30 11.00 Resultaten meetingonderzoek & vooruitblik activiteiten Toerisme Vlaanderen 11.00-11.30 Koffiepauze 11.30 13.00 Workshop

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Kappers In de kappersbranche kunnen de volgende bedrijfstypen worden onderscheiden: zelfstandigen zonder personeel, zzp ers (ondernemers die minder dan 32 uur per week in het kappersbedrijf werkzaam zijn)

Nadere informatie

Voorwoord 4. Inleiding 7. Internationale context 9. Verblijfstoerisme in Vlaanderen 13. 1. De lange termijn trends 14. 2. De voornaamste trends 17

Voorwoord 4. Inleiding 7. Internationale context 9. Verblijfstoerisme in Vlaanderen 13. 1. De lange termijn trends 14. 2. De voornaamste trends 17 toerisme in cijfers g 2010 toerisme in cijfers g 2010 Voorwoord 4 Inleiding 7 Internationale context 9 Verblijfstoerisme in Vlaanderen 13 1. De lange termijn trends 14 2. De voornaamste trends 17 3. De

Nadere informatie

Potentieel buitenlandse bezoekers door internationale marketing

Potentieel buitenlandse bezoekers door internationale marketing Potentieel buitenlandse bezoekers door internationale marketing SESSIE BRAZILIË, CHINA, INDONESIË, RUSLAND, Ditte Ooms Noordwijk, 24 juni 2014 Thema sessie 14,5 miljoen bezoekers in 2020 Verwachtingen

Nadere informatie

Toerisme in cijfers 2011

Toerisme in cijfers 2011 Toerisme in cijfers 2011 de Belgische markt in Vlaanderen Juli 2012 toerisme vlaanderen INHOUDSTAFEL A. DE BELGISCHE MARKT IN VLAANDEREN 5 1. Kerncijfers 5 2. Verdeling binnen Vlaanderen 5 3. Evoluties

Nadere informatie

Voorwoord 4. Inleiding 7. Internationale context 9. Verblijfstoerisme in Vlaanderen 13. 1. De langetermijntrends 14

Voorwoord 4. Inleiding 7. Internationale context 9. Verblijfstoerisme in Vlaanderen 13. 1. De langetermijntrends 14 toerisme in cijfers g 2012 toerisme in cijfers g 2012 Voorwoord 4 Inleiding 7 Internationale context 9 Verblijfstoerisme in Vlaanderen 13 1. De langetermijntrends 14 2. De voornaamste kortetermijntrends

Nadere informatie

Vakantiegedrag. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Factoren die van invloed zijn op vakantiegedrag. Wat is vakantiegedrag?

Vakantiegedrag. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Factoren die van invloed zijn op vakantiegedrag. Wat is vakantiegedrag? Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over vakantiegedrag van mensen. Het maakt je duidelijk waarom mensen met vakantie gaan en hoe de keuze voor een vakantie tot stand komt. Wat wordt er van jou

Nadere informatie

Toekomst van de binnenlandse vakantiemarkt Na regen komt...? Kees van der Most, NBTC-NIPO research Toerisme & Vrijetijdscongres, Breda 2011

Toekomst van de binnenlandse vakantiemarkt Na regen komt...? Kees van der Most, NBTC-NIPO research Toerisme & Vrijetijdscongres, Breda 2011 Toekomst van de binnenlandse vakantiemarkt Na regen komt...? Kees van der Most, NBTC-NIPO research Toerisme & Vrijetijdscongres, Breda 2011 Opbouw presentatie Trends in het vakantiegedrag van Nederlanders

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Kappers In de kappersbranche kunnen de volgende bedrijfstypen worden onderscheiden: zelfstandigen zonder personeel, zzp ers (ondernemers die minder dan 32 uur per week in het kappersbedrijf werkzaam zijn)

Nadere informatie

Flanders Investment & Trade: uw partner voor internationaal ondernemen. Karla Laheye, Adviseur Internationaal Ondernemen

Flanders Investment & Trade: uw partner voor internationaal ondernemen. Karla Laheye, Adviseur Internationaal Ondernemen Flanders Investment & Trade: uw partner voor internationaal ondernemen Karla Laheye, Adviseur Internationaal Ondernemen 12-05 - 000532 Flanders Investment & Trade Opgericht bij decreet van 7 mei 2004 (BS,

Nadere informatie

In welk land ligt Oslo? Noorwegen. Welk land is een eiland in de Noordelijke IJszee? IJsland Welke letter heeft die zee op de kaart?

In welk land ligt Oslo? Noorwegen. Welk land is een eiland in de Noordelijke IJszee? IJsland Welke letter heeft die zee op de kaart? N O P Thuistopo. Noem de letter en zeg welk land, welke zee of welke plaats het is. A = IJsland, B = Noorwegen, = Zweden, = inland, E = Rusland, = enemarken, G = Oslo, H = Stockholm, I = Helsinki, J =

Nadere informatie

Tevredenheid bij bezoekers van infokantoren

Tevredenheid bij bezoekers van infokantoren Tevredenheid bij bezoekers van infokantoren Regionale infokantoren algemene resultaten Onderzoek uitgevoerd door Guidea in samenwerking met Toerisme Vlaanderen 1 Doelstellingen en Methodologie 3 1 Achtergrond

Nadere informatie

Hotels en gelijkgestelde inrichtingen

Hotels en gelijkgestelde inrichtingen Hotels en gelijkgestelde inrichtingen Hotels en gelijkgestelde inrichtingen HET AANBOD IN 2006 Aantal inrichtingen Gemiddelde grootte Dagcapaciteit Bezettingsgraden 2006 1.900 64 121.662 34,8% Januari

Nadere informatie

FLOWERS OF AMSTERDAM 12 JANUARI 2015, LISSE

FLOWERS OF AMSTERDAM 12 JANUARI 2015, LISSE FLOWERS OF AMSTERDAM 12 JANUARI 2015, LISSE 1 Lies Spruit Burgemeester gemeente Lisse 2 Frans van der Avert Algemeen directeur Amsterdam Marketing 3 Fusie tot Amsterdam Marketing Congressen Cultuur marketing

Nadere informatie

Het Online Marketingplan. Het Social Media Plan als onderdeel van het Marketing Plan

Het Online Marketingplan. Het Social Media Plan als onderdeel van het Marketing Plan Het Online Marketingplan Het Social Media Plan als onderdeel van het Marketing Plan 1 Wil je een online marketingplan voor jouw organisatie beschrijven? In dit document vind je de opzet voor zo n plan.

Nadere informatie

Meerwaarde van het gebruik van. Citymarketing. het regio-merk voor lokale bedrijven. Wim Beernaert Wim Beernaert 10 april 2012

Meerwaarde van het gebruik van. Citymarketing. het regio-merk voor lokale bedrijven. Wim Beernaert Wim Beernaert 10 april 2012 Meerwaarde van het gebruik van Citymarketing het regio-merk voor lokale bedrijven Wim Beernaert Wim Beernaert 10 april 2012 1 INHOUD 1. Wat is plaatsmarketing? 2. Opkomst & belang van plaatsmarketing 3.

Nadere informatie

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel

Nadere informatie

40 jaar reisgedrag van de Belgen

40 jaar reisgedrag van de Belgen Kusttoerisme West-Vlaanderen Werkt 3, 28 4 jaar reisgedrag van de Belgen Foto: Chantal Bisschop Rik De Keyser bestuurder-directeur en hoofd afdeling toerisme, WES Trends in de maatschappij, het consumentengedrag

Nadere informatie

Wie is de Vlaamse toerist? Zeeuwse ondernemers in Gent, 21 april 2015

Wie is de Vlaamse toerist? Zeeuwse ondernemers in Gent, 21 april 2015 Wie is de Vlaamse toerist? Zeeuwse ondernemers in Gent, 21 april 2015 Belang van de Belgische markt Reisverkeer vanuit België naar Nederland Vakanties (4n+) (2012): 328.000 Korte vakanties (1-3n) (2012):

Nadere informatie

Meer toerisme door gebruik nieuwe media Charel van Dam Innovatielab/NBTC

Meer toerisme door gebruik nieuwe media Charel van Dam Innovatielab/NBTC 1 Meer toerisme door gebruik nieuwe media Charel van Dam Innovatielab/NBTC Agenda Wat is innovatielab? Doel innovatielab Onderzoek innovatielab Producten innovatielab Travel 3.0 platform 2 Wat is het innovatielab

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

Herdenkingstoerisme Westhoek 2014

Herdenkingstoerisme Westhoek 2014 Visitor Management Herdenkingstoerisme Westhoek 2014 Persconferentie 8 april 2015 Opvolging bezoekerscijfers WOI-sites Westhoek BC Westfront 7 MUSEA: via ticketing 4 BEGRAAFPLAATSEN: via tellers Forse

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in april 2015

De arbeidsmarkt in april 2015 De arbeidsmarkt in april 2015 Datum: 12 mei 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche april 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat Antwerpen

Nadere informatie

Nederland als vestigingsplaats g voor buitenlandse bedrijven

Nederland als vestigingsplaats g voor buitenlandse bedrijven Nederland als vestigingsplaats g voor buitenlandse bedrijven 1 Aanleiding Sinds jaren '90 sterke toename van investeringen ingen door buitenlandse bedrijven (FDI) Door open en sterk internationaal georiënteerde

Nadere informatie

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst M200803 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Bedrijfsstrategieën in het MKB drs. M. Mooibroek Zoetermeer, juli 2008 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Ongeveer de helft van de MKB-ondernemers

Nadere informatie

Een beter imago begint bij jezelf

Een beter imago begint bij jezelf Een beter imago begint bij jezelf David Kok in gesprek met Thomas Marzano Gemeenten, ambtenaren, de politiek, de overheid als geheel: we kampen met een imagoprobleem. We doen ons werk (vaak) niet goed,

Nadere informatie

De Nederlandse vakantiemarkt Trends & verwachting. Vakantiebeurs 12 januari 2016 Ad Schalekamp & Kees van der Most

De Nederlandse vakantiemarkt Trends & verwachting. Vakantiebeurs 12 januari 2016 Ad Schalekamp & Kees van der Most De Nederlandse vakantiemarkt Trends & verwachting Vakantiebeurs 12 januari 2016 Ad Schalekamp & Kees van der Most Over NBTC-NIPO Research Wij zijn een full service onderzoeksbureau op het gebied van vakantie,

Nadere informatie

Deze formule is uitstekend geschikt voor de jonge studenten om zich voor te bereiden op school of een examen.

Deze formule is uitstekend geschikt voor de jonge studenten om zich voor te bereiden op school of een examen. EASY LANGUAGES Verblijf bij een privéleraar - Totale onderdompeling U wilt graag een taalprogramma volgen en een verbluffend resultaat behalen? Een verblijf bij een privé leraar is ideaal om binnen een

Nadere informatie

MarketScan Spanje 2011

MarketScan Spanje 2011 MarketScan Spanje 2011 NBTC Onderzoek NBTC Madrid Leidschendam 3-2-2012 Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen Het NBTC is de leidende destinatiemarketingorganisatie

Nadere informatie

Internationale Marketing H4. Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse

Internationale Marketing H4. Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse Internationale Marketing H4 Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse Executive summary Een samenvatting voor het management 1 à 2 pagina s belangrijkste

Nadere informatie

MARKETING GRONINGEN REGIO MARKETING MARKETING STRATEGIE RESULTATEN

MARKETING GRONINGEN REGIO MARKETING MARKETING STRATEGIE RESULTATEN HANS POLL MARKETING GRONINGEN REGIO MARKETING MARKETING STRATEGIE RESULTATEN MARKETING GRONINGEN MARKETING GRONINGEN ADMINISTRATIE DIRECTEUR SECRETARIAAT VVV MARTINITOREN MARKETING MANAGER UIT GRONINGEN

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

TRENDRAPPORT KUST 2013-2014

TRENDRAPPORT KUST 2013-2014 TRENDRAPPORT KUST 2013-2014 Inhoudsopgave Kerncijfers kusttoerisme... 1 Deel 1: Aanbod Logiescapaciteit in bedden... 9 Hotels... 10 Gastenkamers... 12 Jeugdlogies en vakantiecentra... 13 Kampeerbedrijven

Nadere informatie

Een marketingplan in twaalf stappen

Een marketingplan in twaalf stappen Reekx is gespecialiseerd in het adviseren van organisaties en detacheren van specialisten op het gebied van het efficiënt managen van informatiestromen. Kijk op onze website www.reekx.nl voor actuele informatie

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

Gemeente Drimmelen Informatie over nieuwe strategische visie die wordt ontwikkeld

Gemeente Drimmelen Informatie over nieuwe strategische visie die wordt ontwikkeld Gemeente Drimmelen Informatie over nieuwe strategische visie die wordt ontwikkeld Strategisch beleidsplan 2013-2015 Een scherpe koers WAAROM EEN NIEUW BELEIDSPLAN? Oude beleidsplan loopt van 2010 t/m 2013

Nadere informatie

Horwath HTL Hotel Event 2013. De Kunst van Hotels

Horwath HTL Hotel Event 2013. De Kunst van Hotels Horwath HTL Hotel Event 2013 De Kunst van Hotels Programma Opening door Karin van Gilst, Stedelijk Museum Presentatie Ewout Hoogendoorn, Horwath HTL Presentatie Bart Lukaszewicz, Houthoff Buruma Presentatie

Nadere informatie

toerisme in cijfers tourism in figures 2011 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011

toerisme in cijfers tourism in figures 2011 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011 in cijfers tourism in figures 2011 XL 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011 Kennisbeheer Juni 2012 2 AANTAL AANKOMSTEN NAAR LOGIESVORM, 2011 Tabel P.

Nadere informatie

Toeristische visie Edam-Volendam

Toeristische visie Edam-Volendam Gemeente Edam-Volendam Toeristische visie Edam-Volendam Bijeenkomst bewoners lagroup 12 december 2012 - Stephen Hodes en Birte Querl 2011-137 pr 05 Inhoud Doel en kader van vanavond Sterktes + zwaktes,

Nadere informatie

Amsterdam Toerisme & Congres Bureau. Samenvatting rapport februari 2004

Amsterdam Toerisme & Congres Bureau. Samenvatting rapport februari 2004 Amsterdam Toerisme & Congres Bureau Samenvatting rapport februari 24 Inhoud Toerisme in Amsterdam Huidige situatie en prognose Verdeling binnen- en buitenlandse bezoekers Trends in vraag en aanbod Locatieonderzoek

Nadere informatie

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media hebben in onze samenleving een belangrijke rol verworven. Het gebruik van sociale media is groot en dynamisch. Voor de vierde

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in november 2015

De arbeidsmarkt in november 2015 De arbeidsmarkt in november 2015 Datum: 7 december 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche november 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we

Nadere informatie

TOERISME EN RECREATIE ALGEMEEN

TOERISME EN RECREATIE ALGEMEEN Kerncijfers TOERISME EN RECREATIE ALGEMEEN Vakanties van Nederlanders Ontwikkeling vakantieparticipatie* (%) van de Nederlandse bevolking 81% 82% 81% 4 28% 29% 28% 31% 33% 33% 21% 21% Alleen in buitenland

Nadere informatie

Promotie Veenendaal een jaar later... 30 mei 2011

Promotie Veenendaal een jaar later... 30 mei 2011 Promotie Veenendaal een jaar later... 30 mei 2011 Programma De vraag van Jackie Chan beantwoord Citymarketing Basics Strategie bij promotie van Veenendaal De vraag van Kees beantwoord Verschillen en overeenkomsten

Nadere informatie

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Feiten en cijfers ja Neemt de inkomensongelijkheid tussen arm en rijk toe? Toelichting: Een vaak gehanteerde maatstaf voor

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2012

De agrarische handel van Nederland in 2012 De agrarische handel van Nederland in 2012 1. Opvallende ontwikkelingen Totale wereldhandel in agrarische producten groeit voor tweede opeenvolgende jaar met ruim 10% Nederlandse agrarische export groeit

Nadere informatie

2. Stelt de minister een verschuiving vast van de nationaliteit van de bezoekers? Welke conclusies trekt de ministers uit deze cijfers?

2. Stelt de minister een verschuiving vast van de nationaliteit van de bezoekers? Welke conclusies trekt de ministers uit deze cijfers? VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN GEERT BOURGEOIS VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN BESTUURSZAKEN, BINNENLANDS BESTUUR, INBURGERING, TOERISME EN VLAAMSE RAND Vraag

Nadere informatie

WHITEPAPER INBOUND MARKETING

WHITEPAPER INBOUND MARKETING WHITEPAPER INBOUND MARKETING TeamForce Web Solutions BV Energieweg 47 4906 CG Oosterhout Nederland Postbus 6015 4900 HA Oosterhout Nederland Tel. +31 (0)162 468190 Fax +31 (0)162 468199 E mail:info@teamforce.com

Nadere informatie

N B T C A F D E L I N G R E S E A R CH N O V E M B E R 2 0 1 0 TOERISME IN PERSPECTIEF

N B T C A F D E L I N G R E S E A R CH N O V E M B E R 2 0 1 0 TOERISME IN PERSPECTIEF N B T C A F D E L I N G R E S E A R CH N O V E M B E R 2 0 1 0 TOERISME IN PERSPECTIEF 2010 ONTWIKKELINGEN MBT T OT INKOMEND EN BINNENLANDS TOERISM E NADER BEKEKEN Toerisme in perspectief 2010 Ontwikkelingen

Nadere informatie

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Klantgerichtheid Selecteren van een klant Wanneer u hoog scoort op 'selecteren

Nadere informatie

Internationale Marketingstrategie

Internationale Marketingstrategie Internationale Marketingstrategie Vlaanderen-Brussel g 2012-2015 Samen een nieuwe start Vlaanderen als merk in de markt zetten is een keuze. Het is ook een uitdaging. Geen marketing zonder uitdaging.

Nadere informatie

Hoe ouder, hoe trouwer Switchen & behouden in de 50-plusmarkt

Hoe ouder, hoe trouwer Switchen & behouden in de 50-plusmarkt WHITEPAPER Hoe ouder, hoe trouwer Switchen & behouden in de 50-plusmarkt Onderzoek van het (een initiatief van Bindinc) toont aan dat onder 50-plussers merktrouw vaker voorkomt dan onder 50- minners. Daarbij

Nadere informatie

Katholieke Universiteit Leuven. 09 december 2003- AWI Meeting. Steunpunt Toerisme en Recreatie

Katholieke Universiteit Leuven. 09 december 2003- AWI Meeting. Steunpunt Toerisme en Recreatie Katholieke Universiteit Leuven 09 december 2003- AWI Meeting Steunpunt Toerisme en Recreatie Wetenschappelijk - beleidsondersteunend onderzoek domein toerisme & recreatie Prioriteiten = dataverzameling,

Nadere informatie

Dossier regionale luchthavens. 0. Aanleiding:

Dossier regionale luchthavens. 0. Aanleiding: Dossier regionale luchthavens 0. Aanleiding: In 2004 presenteerde het Vlaams Forum Luchtvaart een rapport en aanbevelingen aan de Vlaamse regering over de luchtvaart in Vlaanderen [2]. Belangrijk onderdeel

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Detailhandel in wonen De detailhandel in wonen bestaat uit de volgende branches: woninginrichting (onder te verdelen in meubelspeciaalzaken, woningtextielspeciaalzaken, slaapspeciaalzaken en gemengde zaken),

Nadere informatie

Welkom in de wereld van DHL. Inhoud

Welkom in de wereld van DHL. Inhoud Transittijden en tarieven Day Definite-services 2014 DHL Express 2 Welkom in de wereld van DHL DHL Express geeft u direct inzicht in de standaardtarieven en doorlooptijden die van toepassing zijn op uw

Nadere informatie

Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie

Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie De Global Entrepreneurship Monitor (GEM) is een jaarlijks onderzoek dat een beeld geeft van de ondernemingsgraad van een land. GEM

Nadere informatie

Potplanten en jonge planten 2007

Potplanten en jonge planten 2007 Importnota Potplanten en jonge planten 2007 HBAG Bloemen en Planten Aalsmeer, oktober 2008 Jan Lanning Monique Sassen Inleiding Het HBAG Bloemen en Planten heeft op basis van het meest recente AIPH-Union

Nadere informatie

insbieratiebrochure inspiratiebrochure voor de toeristische valorisatie van de Belgische biercultuur Jelle Van Brussel

insbieratiebrochure inspiratiebrochure voor de toeristische valorisatie van de Belgische biercultuur Jelle Van Brussel insbieratiebrochure inspiratiebrochure voor de toeristische valorisatie van de Belgische biercultuur Jelle Van Brussel Beste bierliefhebbende Belg In deze kleine inspiratiebrochure staan enkele nuttige

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1: MERKEN & STRATEGISCH MERKENMANAGEMENT

HOOFDSTUK 1: MERKEN & STRATEGISCH MERKENMANAGEMENT HOOFDSTUK 1: MERKEN & STRATEGISCH MERKENMANAGEMENT 1 INTRODUCTIE H:1 Een merk is in de eerste plaats een product. Een product is fysiek, een service, winkel, persoon, organisatie, plaats of een idee. Een

Nadere informatie

Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief

Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief Organisation for Economic Coöperation and Development (2002), Education at a Glance. OECD Indicators 2002, OECD Publications, Paris, 382 p. Onderwijs speelt een

Nadere informatie

DE MEETINGINDUSTRIE IN VLAANDEREN. Roadshow Brussel 30 maart 2015

DE MEETINGINDUSTRIE IN VLAANDEREN. Roadshow Brussel 30 maart 2015 DE MEETINGINDUSTRIE IN VLAANDEREN Roadshow Brussel 30 maart 2015 PROGRAMMA 9.30 10.30 Resultaten meetingonderzoek & vooruitblik activiteiten Toerisme Vlaanderen 10.30-11.00 Koffiepauze 11.00 12.30 Workshop

Nadere informatie

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research Sectorupdate Export bloemen en planten Economisch Bureau, Sector & Commodity Research 25 juni 2012 Exportgroei ondanks crisis in de eurozone Rusland vierde exportbestemming door sterke toename van de export

Nadere informatie

2. Beter nu dan later

2. Beter nu dan later Daarom Duits 1. Engels is niet voldoende Natuurlijk is kennis van de Engelse taal essentieel, maar: Englisch ist ein Muss, Deutsch ist ein Plus. Uit een enquête onder bedrijven die actief zijn in Duitsland

Nadere informatie

SAMENVATTING CITYMONITOR 2014

SAMENVATTING CITYMONITOR 2014 SAMENVATTING CITYMONITOR 2014 Inzicht in bekendheid & imago Utrecht in de buurlanden NBTC Holland Marketing Om inzicht te krijgen in de bekendheid en het imago van de Nederlandse steden in onze buurlanden

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in opnieuw

Nadere informatie

Aanleiding & doelstelling

Aanleiding & doelstelling Aanleiding & doelstelling De Nederlandse vakantiemarkt is sterk ontwikkeld: Nederland behoort tot de meest reislustige landen van Europa Een aantal belangrijke kengetallen is de laatste jaren vrij stabiel

Nadere informatie

2. Duitsland is onze belangrijkste handelspartner. 1. Duits is de meest gesproken moedertaal in de EU

2. Duitsland is onze belangrijkste handelspartner. 1. Duits is de meest gesproken moedertaal in de EU FEST! M O R A DA S T I DU 1. Duits is de meest gesproken moedertaal in de EU 2. Duitsland is onze belangrijkste handelspartner Ongeveer twintig procent van de EU-burgers heeft Duits als moedertaal. Dat

Nadere informatie

Gemeentemuseum Den Haag

Gemeentemuseum Den Haag 1 Gemeentemuseum Den Haag Niederländische Kulturoffensive auf dem deutschen Markt 2014 2016 Kunst Holland Museumbezoek tijdens vakantie NL Leisure bezoekersaantal Aandeel museumbezoek Leisure museumbezoeker

Nadere informatie

Buitenlandse toeristen besteden ruim 4 miljard euro in Nederland

Buitenlandse toeristen besteden ruim 4 miljard euro in Nederland Buitenlandse toeristen besteden ruim 4 miljard euro in Nederland Nieuw onderzoek naar inkomend toerisme door NBTC Door: Ton Vermeulen, NRIT Onderzoek Het inkomend toerisme levert de Nederlandse economie

Nadere informatie

10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE

10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE 10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE Is uw website aan vernieuwing toe? Pas deze tips toe en haal meer uit je website De laatste jaren zien we grote veranderingen op het gebied van webdesign.

Nadere informatie

Productkaarten Connectprogramma

Productkaarten Connectprogramma Productkaarten Connectprogramma De kracht van het netwerk: sámen maken we Brabant Brabant op de kaart zetten als de meest gastvrije en innovatieve regio van Europa. Zodat meer bezoekers naar Brabant komen,

Nadere informatie

ECC-Net: Travel app. Een nieuwe mobiele applicatie voor de Europese consument bij zijn reizen in het buitenland. Informatieblad app - ECC-Net: Travel

ECC-Net: Travel app. Een nieuwe mobiele applicatie voor de Europese consument bij zijn reizen in het buitenland. Informatieblad app - ECC-Net: Travel 1 ECC-Net: Travel app Een nieuwe mobiele applicatie voor de Europese consument bij zijn reizen in het buitenland Een gezamenlijk project van het Netwerk van Europese Consumentencentra Naam van de APP ECC-Net:

Nadere informatie

Toerisme in cijfers 2012

Toerisme in cijfers 2012 Toerisme in cijfers 2012 de Nederlandse markt in Vlaanderen Juli 2013 toerisme vlaanderen Inhoudstafel A. DE NEDERLANDSE MARKT IN VLAANDEREN 5 1. Kerncijfers 5 2. Verdeling binnen Vlaanderen 5 3. Trends

Nadere informatie

Hoe groot, is groot genoeg?

Hoe groot, is groot genoeg? Hoe groot, is groot genoeg? Bas Denters (Bestuurskunde, Universiteit Twente) Kennisnetwerk Lokaal 13 Den Haag 17 april 2015 Schaalvergroting door de tijd Grotere gemeenten Minder gemeenten Schaal gemeenten

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in juli 2014

De arbeidsmarkt in juli 2014 De arbeidsmarkt in juli 2014 Datum: 13 augustus 2014 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Werk en Economie Betreft: Arbeidsmarktfiche juli 2014 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat Antwerpen

Nadere informatie

Onderzoek vindbaarheid online travel 2009. Vindbaarheid toonaangevende online reisaanbieders teleurstellend

Onderzoek vindbaarheid online travel 2009. Vindbaarheid toonaangevende online reisaanbieders teleurstellend Onderzoek vindbaarheid online travel 2009 Vindbaarheid toonaangevende online reisaanbieders teleurstellend Datum: 27-04-2009 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 1.2 Samenvatting 3 1.3 RankInspector 4 2. Onderzoeksopzet

Nadere informatie