9/11. of: hoe de wereld (niet) veranderde. van beleggers voor beleggers. De val van Getronics Rampenfonds of juist een rallykandidaat?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "9/11. of: hoe de wereld (niet) veranderde. van beleggers voor beleggers. www.iex.nl. De val van Getronics Rampenfonds of juist een rallykandidaat?"

Transcriptie

1 h o e w o r d t u d e s l i m s t e b e l e g g e r v a n n e d e r l a n d i e x m a g a z i n e j a a r g a n g 3 n u m m e r 6 s e p t e m b e r A E X 4 6 2, a u g u s t u s m a g a z i n e De val van Getronics Rampenfonds of juist een rallykandidaat? Nu extra voordeel Op zoek naar échte valuebeleggingen Hippe hedge funds Compleet overzicht van alle Nederlandse fondsen en de jongste startups De vaders van Crucell Dinko Valerio en Michiel de Haan zetten al hun kaarten op Europese biotechs jaargang 3 nummer 6 september 2006 m 4,95 van beleggers voor beleggers 9/11 of: hoe de wereld (niet) veranderde

2 I N H O U D Flashback 9/11 De aanslagen van 9/11 liggen vijf jaar achter ons. De wereld schudde op haar grondvesten, maar eigenlijk lijkt er per saldo bitter weinig veranderd. De wereld draait nog steeds om haar as en in het ergste geval kan geconstateerd worden dat het economisch herstel wat vooruit geschoven werd. Maar 9/11 of niet, het moment nadert waarop de Verenigde Staten het estafettestokje van de wereldeconomie moeten overdragen aan China. IJskoud de beste iex zocht én vond zes beursgenoteerde buitenkansjes in binnen- en buitenland die meer waard zijn dan de kille cijfers verklappen. Nu maar afwachten totdat de echte waarde boven komt drijven. A a n d e l e n i n d i t n u m m e r ASM International: 24 Ballast Nedam: 27 BJ s Wholesale Club: 26 DSM: 25 Fugro: 52 Getronics: 14 Italmobiliaire: 25 LogicaCMG: 9 Nokia: 17 Numico: 28 Punch Technix: 18 Quicksilver Resources: 24 Royal Dutch Shell: 52 SBM Offshore: 52 SNS Reaal: 54 Tom Tom: 28 TNT: 16 Tribune Co.: 26 Unilever: Over the hedge De hedgers zijn gekomen. Zonder op de tamtam te slaan veroveren allerlei soorten hedge funds Nederland. Het meest volledige overzicht en portretten van twee nieuwe binnenkomers met stip. v a n b e l e g g e r s 20 Steun < > weerstand Geert Jan Nikken 28 Waar is mijn alfa? Corné van Zeijl 33 Een gram Anna Frank van Dongen 50 Primaire inkomsten Jerry de Leeuw 52 Splitting image Arie Buijs en Dirk Gerritsen 66 Gezocht Frank van Dongen 71 Saai, maar aantrekkelijk Jorik van den Bos 54 Va Banque Wat is er aan de hand met de fijne financials? Hebben ze zoveel geld in kas dat ze niet meer weten wat ermee te doen. SNS Reaal gaat de weg op met Route mobiel en ze staat niet alleen met haar nevenactiviteiterij. v o o r b e l e g g e r s 14 Van open tot close Fondsmanager Jack Jonk 14 Aandeel van de Maand Getronics, TNT en Nokia 18 Bedrijfsbezoek Punch Technix 68 Hebben & Houden The Medical Brothers p l u s 5 Editorial 6 Snapshots 42 Centerfold 70 Colofon

3 E D I T O R I A L Nieuwe wereld, oude koersen Vraag aan willekeurig iemand of de wereld veranderd is sinds de aanslagen van 11 september en het antwoord is vrijwel altijd ja. Hoewel je er in het alledaagse Hollandse bestaan weinig van meekrijgt, valt ook niet echt te ontkennen. De keten van actie en reactie heeft sindsdien een oorlog in Afghanistan ontketend, waar ook Nederlandse troepen zich nu in mengen, en een uitermate slepende in Irak. Meer aanslagen volgden, onder andere in Londen, Madrid, Mumbai en Bali. De privacy en vrijheid van burgers neemt af door anti-terrorisme-maatregelen. En de schulden en tekorten van de Amerikaanse overheid zijn na een paar dure oorlogen tot duizelingwekkende hoogtes gestegen. En de beurs? Daar is gek genoeg bijna niets aan te merken. De war on terror bereikt de markt vooral via de direct eraan gerelateerde grootheden, zoals de dollar en de olieprijs. Maar verder is het aan de koersontwikkeling sinds 9/11 niet of nauwelijks af te zien dat de wereld zou zijn veranderd. Het is toch opzienbarend; beleggers zijn van alle beroepsgroepen zo n beetje de grootste nieuwsjunks in de dealing rooms staan niet voor niets van die peperdure schermen waar ieder nieuwtje realtime overheen flitst maar het wereldnieuws is zelden zo schokkend dat de koersen er serieus en langdurig van in beweging raken. Ook historisch gezien is dat trouwens zo: grote oorlogen zijn niet per se slechte jaren voor de beurs. De market movers van nu zijn dan ook grotendeels dezelfde als die van vóór 9/11: rentebeslissingen, Amerikaanse macrocijfers en de olieprijs. Alleen die laatste is relatief nieuw. Op de eerste twee staarden we ons tien jaar geleden ook al blind. Ergens is dat ook wel zo prettig. Ben Bernanke heeft gelukkig nog steeds meer te zeggen over uw portemonnee dan Osama Bin Laden. Pieter Kort Hoofdredacteur iex Twee dagen voor 9/11 Ooit, in de jonge jaren van iex, schreef er een astroloog op de website. Starbuck, zoals we hem noemden, voorspelde de koersen aan de hand van de sterren. Niet iedereen vond dat zinvol en zijn loopbaan als columnist duurde maar een half jaar. Zijn laatste bijdrage haalde de voorpagina niet eens, maar is nog wel terug te vinden in onze database. Het is, hoe wrang ook achteraf, een van de allerbeste calls die een columnist op iex ooit heeft gemaakt. Het was 9 september 2001 en Starbuck schreef: Komende week is het sentiment zeer negatief, in het bijzonder rond woensdag 12 September Een groot aantal scherp negatieve aspecten voor bijna alle relevante planeten trekt praktisch tegelijkertijd voorbij. Een uiterst weinig voor-komende planetaire situatie! Een sterke daling van de beurzen van New York en Amsterdam kan dan ook welhaast niet uitblijven.

4 H O T S. S N A P S H O T S. S N A P S H O T S. S N A P S H O T S. S N A P S H O T S. S N A P What s in a name? Het beste voorbeeld van een onderneming dat met een naamswijziging wilde breken met het verleden is tabaksconcern Philip Morris. In 2001 splitste het concern al voedingsbedrijf Kraft af en om aan te geven dat er nu echt een nieuw bedrijf stond werd de naam op 27 januari 2003 gewijzigd in Altria. Hiermee was de sigarettenproducent uiteraard niet meteen verlost van een serie slepende rechtszaken, maar de aandeelhouders kunnen tevreden zijn met een koersstijging van ruim 42% in de twaalf maanden nadat de naam Philip Morris van de nyse verdween. Een naamswijziging is natuurlijk lang niet voor iedereen weggelegd. Bedrijven met een sterke merknaam zoals Coca-Cola, Heineken of Nokia zullen zich wel tien keer bedenken voordat ze zichzelf een nieuwe naam aanmeten. Het is bij dit soort bedrijven eerder de trend om overal ter wereld hetzelfde merk te voeren. Pepsico promoot bijvoorbeeld nu wereldwijd het chipmerk Lays, zodat in Nederland de op de redactie geliefde Croky-chips van de markt zijn verdwenen. Er zijn echter genoeg aex-fondsen waarbij de naam weinig tot niets zegt over de activiteiten, dus voor beleggers kan het de moeite lonen om op te letten of veel ondernemingen het spoor van sbm Offshore en tnt kiezen. Een naamswijziging van een beursfonds kan voor veel verwarring, maar soms ook voor veel rendement zorgen. Hierbij geldt wel hoe groter het fonds hoe hoger het rendement. En op de lokale markt lijkt zelfs sprake van een nieuwnaamdepressie. Selectie van recente naamswijziginen Hoofdfondsen Hé, een nieuwe naam op het Damrak? Het was even schrikken, maar Samas is natuurlijk gewoon het oude Samas-Groep. De Algemene Vergadering van Aandeelhouders heeft op 14 augustus ingestemd met de naamsverandering. Nou zal de verandering bij Samas voor weinig verwarring gezorgd hebben. De meeste beleggers hebben er waarschijnlijk niet eens iets van gemerkt. Dat ligt anders bij bedrijven die op naamsgebied een ware metamorfose hebben ondergaan zoals Oranjewoud en Qurius, die in weinig meer doen denken aan Centricksi en Magnus Holding. In beide gevallen kwam de wijziging niet uit de lucht vallen. Centricksi werd regelmatig verward met het niet-beursgenoteerde moederbedrijf Centric, terwijl het voormalige Magnus zich onder de nieuwe naam volledig op Microsoft-technologie richt en onderdelen die niet binnen dit beeld passen gaat verkopen. Aandeelhouders Oorspronkelijke naam Nieuwe naam Datum Rendement halfjaar Rendement jaar TPG TNT o ,1% 32,1% IHC Caland SBM Offshore ,0% 70,9% Koninklijke Olie Royal Dutch Shell ,5% 4,5% Lokale markt Oorspronkelijke naam Nieuwe naam Datum Rendement halfjaar Rendement jaar Prolion Punch Technix ,0%? DPA DPA Flex ,1%? Magnus Holding Qurius ,1%? CentricKSI Oranjewoud ,9%? zijn overigens weinig opgeschoten met de wijzigingen. De koers van Oranjewoud schommelt net als op het moment van de naamswijziging op 31 mei van dit jaar nog rond de 5 euro, terwijl Magnus zelfs enkele procenten is gedaald nadat het op 1 mei Qurius ging heten. Het matige beursklimaat kan als excuus worden aangevoerd, maar toeval of niet, ondernemingen op de lokale markt kennen op de beurs vaak een mindere periode na een naamsverandering. Prolion werd op 15 november 2005 Punch Technix en viel in het halfjaar daarna met 9% terug en dpa is met 10% gedaald in de zes maanden nadat het Flex aan de bedrijfsnaam toevoegde. Nieuwnaamdepressie De nieuwnaamdepressie lijkt zich echter te beperken tot smallcaps. Als elk jaar een paar aex-fondsen van naam wisselden, zou de index waarschijnlijk een flink stuk hoger staan. De steekproef is even klein als veelbelovend: drie van de vijfentwintig indexfondsen hebben zichzelf in het afgelopen anderhalf jaar een nieuwe naam aangemeten. En drie keer stond de koers een jaar later hoger dan voor de splitsing. De grootste uitschieter is ihc Caland dat op 2 mei 2005 sbm Offshore ging heten en in de twaalf maanden daarna met 70,9% omhoog schoot. Koninklijke Olie werd op 20 juli 2005 Royal Dutch Shell en steeg met 4,5% en tpg kreeg er 32,1% bij nadat het op 8 april 2005 tnt was gaan heten. Deze percentages moeten natuurlijk wel tegen het licht gehouden worden van de stijging van de aex, die in 2005 aan een flinke opmars begon. Zwarte piet voor Black Jack Gokje wagen? De markt voor online gokken is vooral in de Verenigde Staten met een jaaromzet van 12 miljard dollar een groeiende. Simpelweg omdat de internetpenetratie wereldwijd toeneemt, het aanbod van online gokhuizen en wedkantoren navenant oploopt en de begeerte naar easy money diepgeworteld zit in Amerikanen en andere mensen. De keerzijde van de medaille is dat niet iedereen deze gokwereld kosjer acht. Met name in de vs woedt een hevige juridische strijd, waarbij de regering Bush lijkt in te zetten op een verbod op deze sector. Vanuit u raadt het al Las Vegas wordt een lobby gevoerd die juist vrijheid nastreeft. Drooglegging De arrestatie van David Carruthers, de hoogste baas van Betonsports (lees bet on sports, niet beton sports ) in juli tijdens een tussenlanding in de vs was het voorlopige hoogtepunt in dit conflict. Het zette niet alleen Betonsports 15% lager, maar zorgde voor een sectorbrede knauw. PartyGaming, Netteler en vele anderen leden forse koersschade, nu eens en voor altijd duidelijk werd dat het de Amerikaanse regering ernst is. Stevent de vs af op een digitale drooglegging van de gokindustrie of vinden de advocaten van de duivel voldoende mazen in het net? Dergelijke fundamentele onzekerheden zouden voor elke andere sector een no go opleveren, maar na de duizelingwekkende koersval van de gokaandelen, is de sector misschien juist wel een gokje waard. De twee scenario s zijn glashelder. Een algeheel verbod op online gokken betekent de doodssteek voor de sector en voor beleggers in gokaandelen, terwijl een juridische nederlaag van het Witte Huis tot een sterk herstel van de aandelen leidt. Tot die tijd is het nagelbijten, in elk geval voor de minder stressbestendige gokkers. De durfals kunnen een gokje wagen. Na de harde daling lijkt er voorzichtig uitgebodemd te worden. PartyGaming verloor 40%, krabbelde daarna op, maar de oude nog geen bodem voor Unibet You bet! Voor een grootschalig overzicht van alle beursgenoteerde bedrijven die zich bezighouden met bookmakerij, online poker en dergelijke kunt u terecht op: U kunt natuurlijk ook een retourtje Duindigt kopen en al uw geld op Jojo Buitenzorg zetten. hoogten zijn nog ver weg. Ook voor Unibet (beursnotering in Stockholm) is het nog te vroeg om de bodem uit te roepen. Van een echt herstel van de gokindustrie is nog geen sprake. Op 11 augustus volgde een tweede uppercut, toen BetonSports besloot haar Amerikaanse activiteiten, goed voor 95% van de winst, te staken. Het bedrijf werpt daarmee de handdoek in de ring. De industrie lijkt na die dreun rijp voor acht tellen rust. Als die voorbij zijn is het er op of eronder.

5 H O T S. S N A P S H O T S. S N A P S H O T S. S N A P S H O T S. S N A P S H O T S. S N A P Wall Street vs. Wal-Mart Beleggers moeten niet raar opkijken als ze over een aantal jaar bij hun supermarkt kunnen aankloppen voor een pakket aandelen, want de fusies en overnames in beurzenland zijn slechts de inleidende beschietingen voor een veel grotere consolidatiegolf. Dat is de meest in het oog springende conclusie van een onderzoek naar de toekomst van de financiële markten door consultancybureau Bearing- Point en marktonderzoeker Datamonitor. iex sprak met Peter Schurau, Senior Vice President Financial Services Consulting emea, bij BearingPoint. Hoe kijkt u tegen de recente overnamestrijd om Euronext aan? De overname van Euronext door de New York Stock Exchange gaat vooral om geografische expansie. Dat is de eerste fase van consolidatie en de volgende stap is dat bedrijven hun dienstenpakket gaan uitbrei- den. In dat opzicht was Deutsche Börse misschien een betere partij voor Euronext geweest. Die beurs loopt voorop met de uitbreiding van het dienstenpakket, want behalve aandelenhandel worden ook custody- en clearingdiensten aangeboden. Wat kan er gaan veranderen voor particuliere beleggers? Aanbieders van financiële diensten moeten zich onderscheiden met een hoog serviceniveau of met scherpe prijzen. Consumenten profiteren dus hoe dan ook. Google wordt in het rapport genoemd als een voorbeeld van hoe beursintroducties in de toekomst eruit kunnen zien Google heeft bij de beursgang de investment banks links laten liggen en heeft rechtstreeks via het internet geld opgehaald met de uitgifte van aandelen. De sterke merknaam heeft daar flink bij geholpen, maar in de toekomst zullen steeds meer bedrijven deze route kunnen volgen. De markt wordt transparanter en dat betekent dat partijen soms buitenspel komen te staan. Dat voorspelt dus weinig goeds voor de grote investment banks? Lagere inkomsten zijn onvermijdelijk. Een speler zoals Goldman Sachs zal niet snel verdwijnen, maar de marges komen onherroepelijk onder druk te staan. Het financiële landschap flink veranderen. Dat is overigens niets nieuws. In 1985 waren tien van de tien investment banks zogenaamde pure spelers en vorig jaar waren dat er nog maar vier. Ik zie niet in waarom deze trend zich niet verder kan doorzetten zodat er straks ook nieuwe partijen in deze lijst gaan opduiken. Waarom zou een groot bedrijf zoals supermarktconcern Wal-Mart het assortiment financiële diensten niet uitbreiden en over vijf jaar in de top tien staan? Voor geïnteresseerde beleggers is het pdfbestand Shifting from defense to offense: A model for the 21st century capital markets firm opgevraagd worden bij Small Cap Saloon Braken in de troggen De grond dreunt nog na. De kruitdampen trekken langzaam op en het gebroken glas slingert rond op de houten vloer. De luiken zijn gesloten in de Small Cap Saloon (scs). En dat allemaal dankzij de koersval van de maker van traploze huifkaraandrijvingen, Antonov, en van de kruidenier op de hoek. Laurus was de dobber waarop de zieltogende portefeuille een tijdlang bleef dobberen, maar in de zomer ging ook bij de kleine grootgrutter het licht uit. De scs-portefeuille, die oorspronkelijk werd opgebouwd uit het budget van tien euro, is daarmee in één klap een stuk minder waard geworden. Een snelle rondgang leert dat de licht speculatieve aandelenselectie nu zo n 30% in de min staat. Een heus bloedbad, en dan drukken we ons nog eufemistisch uit. Dat is weer eens wat anders dan een campingrally, en natuurlijk zijn de beleggingscowboys niet vies van een beetje gooi- en smijtwerk, maar je kunt het overdrijven, natuurlijk. Want niet alleen Antonov ging door het putje, ook Isotis, Laurus, Via Net.Works en Rood Testhouse staan inmiddels op meer dan 20% verlies. Het rijtje speculatieve stockpicks beweegt zich hand-in-hand line-dancend richting de klapdeurtjes. En dan braken in de troggen. aankoopkoers Antonov 1,55 0,69 Isotis 1,23 0,96 Kendrion 1,82 1,65 Laurus 3,31 2,17 Qurius 0,89 0,78 Rood Testhouse 0,78 0,61 Tilburgse Schuldvereniging 0,12 0,13 Via Net.Works 0,05 0,04 Kas 0,25 0,25 Totaal 10 7,28 koers 14/08/06 Schaalschandaal Update: LogicaCMG Zou topman Martin Read van Logicacmg stiekem iex magazine lezen? In de vorige uitgave van het blad (pagina19 Operatie schaalgrootte) werd geschreven dat het it-bedrijf meer overnames nodig had om in de wereldwijde top-10 terecht te komen. Prompt biedt Logicacmg bijna 900 miljoen Britse pond voor de Scandinavische branchegenoot wm en zet zo eigen beurskoers ruim 7% lager. Het goede nieuws is dat de nieuwe combinatie de op een na grootste speler in Europa wordt zodat de zorgen over schaalgrootte worden weggenomen. Het slechte nieuws is dat Logicacmg na de koersdaling van een middellangetermijnbelegging nu een langetermijnbelegging is geworden. Kofferdikkijken Koffers in alle soorten, kleuren en maten hebben het moeilijk met de aanhoudende terrorismedreiging. Er zijn echter ook partijen die daar juist handig op in proberen te spelen. Explosieven vervoer je niet in een Louis Vuitton-tasje - in elk geval zijn de tasjes daar niet voor bedoeld. Dat weet Marcello Bottoli, de nieuwe topman van Samsonite, maar al te goed. Vandaar dat zijn marketing-machine slim inspeelde op de laatste luchtterreurdreiging in Londen. Samsonite liet in een persberichtje weten dat zij wél koffers leveren die voldoen aan de nieuwe strengere (afmetings)eisen voor handbagage. Terroristenbom Dat een Samsonite-koffer een olifant overleeft, is al jaren bekend, maar overleeft het ding ook een terrorist. Of, misschien wel een nog zwaardere krachtproef, een beursgang? Want met behulp van huisbankiers Merrill Lynch en Goldman Sachs wil de koffermaker binnenkort naar de London Stock Exchange. De ipo beslaat 300 tot 500 miljoen dollar. Het aandeel Samsonite Corp. verloor haar Nasdaq-notering in 2002 en gaat op Wall Street nu over the counter van hand tot hand, tegen een koers van 90 cent. Zeker sinds 9/11 zit het aandeel van de koffermaker in het slop. Samsonite was de afgelopen jaren de speelbal van overnames en private equity (waaronder KKR) en vooral in het nieuws wegens reorganisaties en herstructureringen. Bottoli haalt het concern nu weg uit Denver, waar het 96 jaar geleden werd opgericht. De topman heeft overigens iets met draagbare opbergruimte, want hij is afkomstig van Louis Vuitton, de producent van luxe tasjes. Critici verwachten dat de notering in Londen de laatste sceptische aandeelhouders een aantrekkelijke nooduitgang biedt. Een luxe sterfhuisconstructie voor de onverwoestbare koffer? Het bericht dat de koffers van Samsonite wel als handbagage meekomen is natuurlijk slimme exposure, die meer dan welkom is in de aanloop naar een nieuw beursavontuur in de schaduw van Heathrow. iex heeft meteen een gratis tip voor Scorebord Tijdens de zwoele zomermaanden heeft Crucell de voorsprong op Galapagos keurig vast weten te houden. Beide biotechbabes gaven sinds het vorige nummer van iex magazine acht persberichten uit, waarmee het scorebord nu een stand van aangeeft in het voordeel van Crucell (peildatum 15 augustus 2006). Hadden de bedrijven nog iets wereldschokkends te melden? Nou, de vlag ging er misschien niet wereldwijd vooruit, maar het Nedervlaamse Galapagos had zeker aardige nieuwtjes in petto. Zo was er een sterke stijging van omzet en winst van de servicedivisie, werden samenwerkingsverbanden aangekondigd met Cellzome en Glaxo- SmithKline en werd 1,8 miljoen euro binnengehaald aan subsidie. Erg rijk werden aandeelhouders nog niet van dit goede nieuws. Het aandeel zakte 4,1% weg, in vergelijking met het niveau van voor de acht nieuwsberichten. Crucell kwam daarentegen niet veel verder dan de gebruikelijke berichtjes over verstrekte licenties voor per.c6 (gaap ). Het kostte Crucell-aandeelhouders 4,9% in dezelfde periode. een televisiecommercial van de makers van de onverwoestbare koffers. Weg met de olifant die vergeefs probeert de koffer plat te trappen. Wat dacht u van een prachtige terroristenbom die wél ontploft, maar waarvan de schade beperkt blijft tot binnen het kofferdeksel? Hoe dan ook, of het wat wordt met die ipo, dat blijft voorlopig kofferdikkijken. If you have a business that fits, give me a call. Like a hopeful teenage girl, I ll be waiting by the phone. Warren Buffett in een brief aan zijn aandeelhouders.

6 H O T S. S N A P S H O T S. S N A P S H O T S. Koop, koop dan toch! Eind juli lanceerde het Britse etf Securities twee olietrackers op Euronext Amsterdam. Nooit was het makkelijker om 1:1 te beleggen in olie, Brent of West Texas Intermediate naar keuze. En dat is nog maar het begin, want voordat 2006 om is, wil etf Securities nog eens 29 commodity-trackers lanceren. Tien trackers op Dow Jones commodity indices, en negentien op individuele productprijzen. Hoewel etf de onderliggende waarden nog geheim houdt, moet u daarbij waarschijnlijk denken aan het hele palet, van nikkel tot maïs. Ook eind juli o, toeval lanceerde Robeco een nieuw commodityfonds, Robeco Commodities. Het fonds belegt in vijftien tot twintig verschillende commodityfutures, van metalen tot agrarische grondstoffen. Goed, zegt u, gedrild door het altijd licht eigenzinnige iex-gedachtengoed, lekkere timing is dat. Ringsteken Hebben ze ook mosterd, voor na de maaltijd (wink, wink)? Een beetje gelijk hebt u wel, want de grondstoffenhype is al 10 enkele jaren aan de gang. Van uranium tot nikkel en van goud tot graan, de prijzen zijn de afgelopen jaren omhoog geschoten. Tien tegen één dat diverse iex-columnisten er dan ook de draak mee zullen steken en waarschuwen voor het gevaar van hypehoppen. Maar ik zal zwijgen. Nee, sterker Ik had alles fout gedaan wat een belegger maar fout kan doen nog, ik roep het luid van de daken: Koop, koop dan toch! Toegegeven, zulk onverantwoord gedrag eist een verklaring, maar troost u, die heb ik. Ruim een jaar geleden, wij schrijven april 2005, startte Fortis het Turkey Equity Fund. Olieworstelen Ik begeleidde de lancering met een sceptische column. Turkije had net een stijging van 180% achter de rug, de timing leek me een tikkeltje ongelukkig. Fortis was not amused en de Istanbull raasde vrolijk door. In de eerste tien maanden maakte het fonds een rendement van een slordige 140%. Ik wachtte een kleine correctie af en stapte in. Dat was een handvol dagen voordat Ben Bernanke op 9 mei de supposedly emerging markets hard onderuit I N Verkopen Leve de som der delen! Bedrijfsonderdelen verkopen is de waarde-generator van het moment. Buybacks en superdividend Of u even beide handen wilt ophouden, want de bedrijven waar u in belegt hebben nog wat geld over waar ze niets mee kunnen Talpa Jammer dat het geen aandeel is, want maximum pessimism is geweest. Let dit jaar op de comeback van John de Mol. U I T Kopen Wanneer deed een Nederlands bedrijf voor het laatste een grote overname? Megadeals zijn zo jaren negentig. Dividend Hoort u nog wel eens dat je een aandeel moet kopen omdat je dan ten minste nog 5% dividend krijgt? Apple Kom niet aan mijn ipod, maar Apple zelf? Het onderzoek naar geknoei met opties zou zelfs Steve Jobs de kop kunnen kosten. Dat is een tijdommetje onder het aandeel. schoffelde. Turkije leverde met dank aan de vrije val van de Lira zo n 40% in. En ik, ik had alles fout gedaan wat een belegger maar fout kan doen. Nou ja, op één ding na dan. Op de bodem verkocht ik het fonds niet, maar kocht juist bij. Daarom huil ik nu niet mee met de wolven in het bos, maar adviseer ik u long commodities te gaan. Ik weet namelijk zeker dat de gebakken peren volgend jaar duur betaald worden. Peter van Kleef (long Turkije en long gebakken peren)

7 v a n o p e n t o t c l o s e Een dag uit het leven van fondsmanager Jack Jonk. Hij geeft leiding aan het zes man sterke Europa-team van Delta Lloyd Asset Management. door Michiel Pekelharing/fotografie Herman van Heusden Koop wat je kent 8:00 Het is acht uur als Jack zijn pasje langs het toegangspoortje zwaait en de lift in stapt naar de 20ste verdieping van de Amsterdamse Mondriaantoren. Twee uur eerder is hij opgestaan, heeft uitgebreid ontbeten en in het Financieele Dagblad gelezen dat de Fed de avond ervoor voor het eerst na 17 verhogingen de rente ongemoeid heeft gelaten. Na het voeren van zijn kippen stapt Jonk in zijn auto en rijdt van woonplaats Edam naar Amsterdam. 10:30 Het Europa-team bespreekt de maandelijkse performance (vlnr): Angus Steel, Ingmar Schaefer, Edwin Slaghekke, Jack Jonk, Marc van der Maale en Arnoud Krom. Na de nabespreking van Steel s verjaardagsfeest van de avond ervoor ( are we talking about my performance or the fund s performance? ) stelt het zestal vast dat juli een goede maand was. De koers van het aandeel E.On is sterk opgelopen en heeft het koersdoel bereikt. Er wordt besloten te verkopen. 11:00 Back office-medewerkster Ellen Hung heeft een zoon gekregen - Aron en dus neemt Jonk de trap naar de 18e verdieping, waar de administratie van alle portefeuilles plaatsvindt, voor beschuit met muisjes. Hij heeft nog even tijd om zijn bedrijfsbezoek van later die dag voor te bereiden voor hij om 12 uur, zoals gebruikelijk, met zijn hele team gaat lunchen in het Delta Lloyd-bedrijfsrestaurant. 12 9:00 De handelsdag begint. Voor Jonks Europa-team is het rentenieuws geen reden om iets te ondernemen. De portefeuilles die ze bestieren, waaronder het Delta Lloyd Select Dividend Fonds, zijn op lange termijn georiënteerde portfolio s waar weinig in wordt gehandeld. En als er wordt gehandeld is dat meestal op basis van eigen waarde-analyses en niet op nieuws. 9:30 Meeting met het projectteam: Lisa Simons (marketingcommunicatie), Edwin Slaghekke (Europa-team), Jack Jonk en Paul Baas (sales). Het team werkt aan een nieuw beleggingsfonds in de Delta Lloyd Selectserie. Het nieuwe fonds zal net als het Delta Lloyd Select Dividend Fonds beleggen in gezonde, ondergewaardeerde bedrijven, maar zoekt actiever naar kansen in de markt in de vorm van herstructurerende of uit de gratie gevallen ondernemingen. 14:30 Hoewel hij dagelijks contact met brokers heeft, hoeft Jonk niet zelf de aandelen in zijn fonds te kopen en verkopen. Inhouse trader Ellen Blakborn verzorgt voor alle fondsmanagers de aandelentransacties. Jonk is niet haar grootste klant. Als er niet veel gebeurt in de markt kunnen er weken voorbij gaan zonder dat er in zijn fondsen wordt gehandeld. Als het toch gebeurt, zijn het meteen grote transacties. Hij heeft per portefeuille maar twintig verschillende posities. 15:00 13:00 Op bedrijfsbezoek gaat de das om. Ieder bedrijf wordt bezocht voor het in portefeuille komt. De volgende trip is naar Zwitserland, waar Jonk een nieuwe kandidaat op het oog heeft. Ik bezoek dan meteen de andere Zwitserse bedrijven in portefeuille. Als aandeelhouder ben je tenslotte mede-eigenaar. Je moet vertrouwen hebben in de mensen die de onderneming leiden en zo veel mogelijk te weten komen over de gang van zaken. Je gaat toch niet beleggen in een onderneming die je niet door en door kent Eén van de aandelen in het Delta Lloyd Select Dividend Fonds, Signet, is onderwerp van overnamegeruchten. De koers is met 15% gestegen. Apax en KKR zouden er 130 pence per aandeel voor over hebben, ongeveer evenveel als het koersdoel van Jonk en de zijnen. Gewapend met eigen research schaart het team zich rond de koersenschermen en analysemodellen van junior Arnoud Krom om te bepalen wat wijsheid is. De conclusie: het koersdoel blijft intact, overnamebod of niet. 13

8 A A N D E E L V A N D E M A A N D Getronics Terug naar huis door Michiel Pekelharing/illustratie Nico den Dulk De rampzalige halfjaarcijfers van Getronics hebben de hoop verdreven dat de daling van de winstmarge bereikt was. De onderneming zit aan alle kanten klem en de terugtocht naar de oorspronkelijke thuismarkt lijkt de beste manier om beleggers nu enig perspectief te bieden. Beleggers in Getronics hebben vast een uitroepteken gezet bij donderdag 2 november. Op die dag krijgt het technologieconcern de kans om zich te revancheren voor de bom die de onderneming bij de publicatie van de halfjaarcijfers onder de eigen koers heeft laten ontploffen. Het derde kwartaal is traditioneel een zwakke periode, zodat het heel moeilijk wordt om de financiële wereld enthousiast te krijgen. Topman Klaas Wagenaar zal de komende maanden goed moeten kijken welke opties het concern heeft. Het grootste en meest structurele probleem voor Getronics is een niet aflatende prijsdruk. Het is dringen op de markt voor it-dienstverleners en de prijs wordt dus vooral bepaald aan de vraagzijde. Dat betekent dat bedrijven alleen aan de kostenkant écht invloed hebben op de winstmarge. Wagenaar leek het in dat opzicht niet slecht te doen. De afgelopen jaren was hij druk bezig om bedrijfsonderdelen in elkaar te schuiven en overbodige functies te schrappen, en de recente aankondiging dat wereldwijd duizend banen verdwijnen moet ook in dit licht gezien worden. De overname van PinkRoccade die vorig jaar werd afgerond heeft geleid tot een grotere schaalgrootte in Nederland en Getronics heeft een deel van de back office-activiteiten naar lagelonenlanden verplaatst. Doelstelling gedold De schaarste onder Nederlands it-personeel hoeft dus niet hard door te dreunen onderaan de streep, een flink deel van de werkzaamheden kan namelijk worden doorgeschoven naar het kantoor in Boedapest. Deze aanpak leek even goed te werken, want in 2005 kwam de ebitae-marge (winst voor rente, belasting, afschrijvingen en eenmalige posten als percentage van de omzet) boven de eigen doelstelling van 5% uit. Daarbij bleven de kosten van de onverwacht verliesgevende en inmiddels verkochte Italiaanse activiteiten buiten beschouwing. Bij de publicatie van de halfjaarcijfers werd pijnlijk duidelijk dat Getronics geen Italiaanse tegenvallers nodig heeft om de marge te zien verdampen. De ebitae-marge kwam op 2,5% terwijl dat een jaar geleden nog 4,3% was. Hoewel het verlies van twee grote Amerikaanse contracten en de opstartkosten voor andere opdrachten een deel van de Omzet oorzaak zijn, was de onvermijdelijke prijsdruk met afstand de belangrijkste factor. Zijn alle pogingen van Wagenaar om een acceptabele winstmarge te realiseren dan voor niets geweest? Het antwoord is ja. De marge was nog veel verder verdampt als Wagenaar niets had gedaan, maar Getronics lijkt de schaalgrootte te missen die nodig is om met een redelijke winstmarge te opereren. Op de ranglijst van Datamonitor voor deze bedrijfstak, kwam Getronics in 2005 niet in de top-20 van grootste spelers voor. Eenvoudige oplossingen De oplossing lijkt voor de hand te liggen: terrein winnen ten opzichte van de concurrentie. Dat kan door overnames of door een snellere autonome groei. Beide mogelijkheden zijn echter geen optie. Getronics heeft door de mislukte integratie van Wang geen goede reputatie op het vlak van grote buitenlandse aankopen. In Nederland werd vorig jaar al PinkRoccade overgenomen voor 350 miljoen euro. Getronics zit nu aan de grens van de financiële mogelijkheden. Het bedrijf heeft een langetermijnschuld van ruim 500 miljoen euro en door de problemen in Italië eerder dit jaar werden de voorwaarden geschonden van een leningsfaciliteit van 300 miljoen euro die in oktober 2005 afgesloten. Zelf opgekocht worden is geen optie waar de aandeelhouders blij van worden. Door de lage marges zijn de overnamepremies binnen de branche niet hoog. Getronics heeft een bod nodig dat ruim 40% boven de huidige koers ligt om de schade van de afgelopen weken goed te maken. Op eigen kracht groeien door scherper op prijs te concurreren is erg De cijfers Omzet: 2,6 miljard euro Verwachte wpa: 0,25 euro Verwachte k/w: 21,7 Beurswaarde: 666,8 miljoen euro Analisten: 1x kopen, 5x houden, 5x verkopen Gemiddelde koersdoel: 6,04 euro Laatste 3 koersdoelen: 5,50 euro Petercam 4,25 euro CSFB 6,00 euro Theodoor Gilissen ontbreekt. Zolang de onderneming blijft proberen om zich een prominente plaats te verwerven op het wereldwijde toneel van ict-dienstverleners, kunnen de teleurstellastig. Getronics kan zo een paar grote contracten binnenslepen, maar een lagere prijs vertaalt zich weer in lagere marges. Naar Nederland Er is echter een manier om de marge op een redelijk niveau te krijgen zonder grote overnames of geforceerde groei: Getronics moet zich terugtrekken op de thuismarkt. De Nederlandse ebitae-marge kwam in de eerste jaarhelft op 6,4% uit, terwijl de omzet in deze periode met 23% toenam. Dat is helemaal een mooi percentage als dat wordt gelegd naast de totale omzetgroei van de vijftig grootste ict-bedrijven ter wereld samen, die in het afgelopen jaar op 1,8% bleef steken. De totale omzet groeide met 8%, wat erop wijst dat de groeisnelheid van kleine en vaak lokaal opererende partijen aanzienlijk hoger ligt dan dat van grote spelers. Dat neemt niet weg dat er wel duidelijke argumenten zijn om bij de groten te willen horen. Het was een onderdeel van de strategie van Wagenaar om Getronics in het kielzog van grote klanten en belangrijke partners te ontwikkelen tot een onderneming die wereldwijd actief is. De terugtrekking naar Nederland en eventueel enkele omliggende landen is niet iets wat op korte termijn doorgevoerd kan worden. Om klanten goed te kunnen blijven bedienen moet Getronics allianties aangaan met branchegenoten en voorzichtig kijken hoe de activiteiten in verschillende regio s het beste afgebouwd of verkocht kunnen worden. Een strategiewijziging vertaalt zich dan ook niet meteen in hogere winsten. Het zou de aandeelhouders wel het gevoel geven dat er op termijn weer perspectief is voor Getronics en dat is waar het momenteel aan Oost west thuis best In het jaarverslag over 2005 laat Getronics er weinig twijfel over bestaan wat de huidige strategie is. Op de eerste pagina van de brief aan de aandeelhouders schrijft topman Klaas Wagenaar al dat met succes het programma is afgerond van geleidelijke veranderingen waarmee Getronics stevig is gepositioneerd als wereldwijde ict-dienstverlener. De overnames van 2005 wijzen echter op iets heel anders. Getronics kocht namelijk het Nederlandse PinkRoccade en het Engelse Redsiren. In het jaarverslag wordt trots vermeld dat de onderneming zo marktleider is geworden in Nederland en steviger voet aan de grond heeft gekregen in Groot-Brittannië. Hiermee doet de onderneming eerder een stap terug dan vooruit, want dit zijn precies de markten waarop Getronics traditioneel heel sterk is. Wanneer de huidige omzetverdeling naast die van 1998 wordt gelegd, valt op dat er nu niet een veel mondialer bedrijf staat dan acht jaar geleden. lende halfjaarcijfers gezien worden als een voorproefje van wat beleggers in de toekomst nog te wachten staat Margenachtmerrie omzet 1998 en omzet 31 juni 2006 De grafiek van de ebitae-marge over de afgelopen tien jaren spreekt boekdelen. Op het hoogtepunt van de technologiehype, eind jaren negentig kwam de marge nog boven de 9%, om vervolgens steeds verder terug te vallen. Door de kostenmaatregelen van Wagenaar leek Getronics een einde te kunnen maken aan de dalende trend, maar de recente halfjaarcijfers wijzen erop dat dit herstel niet structureel is.

9 A A N D E E L V A N D E M A A N D TNT Delen en kiezen door Michiel Pekelharing/illustratie Nico den Dulk tnt loopt weinig risico om verward te worden met een typisch groeiaandeel, maar met de verkoop van de logistieke divisie lijkt het bedrijf de eigen groeikansen helemaal te minimaliseren. De liberalisering van de Europese postmarkt kan echter uitkomst bieden. Op basis van de omzetgroei over de laatste vijf jaar lijkt tnt met het afstoten van de logistieke divisie zijn eigen groeikansen de nek om te draaien. De inkomsten van deze activiteiten zijn sinds 2000 ruimschoots verdubbeld tot 4,5 miljard euro. Dat is een derde van de totale concernomzet. Logistics zorgde zo bijna eigenhandig voor de groei in deze periode, want de inkomsten van de mail- en expressdivisie namen met maar 3% per jaar toe. Op het eerste gezicht voorspelt dit weinig goeds voor de groeikansen van tnt. De beslissing om Logistics te verkopen wordt een stuk begrijpelijker als gekeken wordt wat er onderaan de streep overblijft. De operationele winst kwam in 2005 op 178 miljoen. Dat is 12,5% van de totale winst. Ondanks de indrukwekkende omzetgroei is de bijdrage aan het totale resultaat nauwelijks gegroeid sinds 2000, toen de divisie Lastig Logistics goed was voor 11,2% van de operationele winst. Logistics heeft de marge zien verdampen van 5,8% vijf jaar geleden naar 3,9% nu. Aardverschuiving Op de traditionele postmarkt voltrekt zich namelijk een complete aardverschuiving. tnt is zijn monopoliepositie in verschillende segmenten al kwijtgeraakt en over anderhalf jaar wordt de Nederlandse markt helemaal vrijgegeven. Dat betekent niet dat er van de ene op de andere dag drie of vier verschillende postbodes aan de deur komen. Dit laatste deel van het posttraject blijft in handen van tnt net zoals er geen nieuwe telefoonnetten zijn gebouwd toen het monopolie van kpn werd opgeheven. Een groot verschil tussen deze bedrijven is dat huishoudens nauwelijks iets merken van alternatieve aanbieders zoals Sandd, Selekt De bijdrage van Logistis is niet heel indrukwekkend als gekeken wordt naar wat er onderaan de streep overblijft bij de verschillende activiteiten. De voortdurende margedruk betekent dat de winst van de divisie nauwelijks sneller gegroeid is dan de concernwinst. Mail en Mail Merge die al enige tijd in Nederland actief zijn en een marktaandeel hebben van 10%. Het bedrijfsleven is met een marktaandeel van 92% veel belangrijker dan particulieren met slechts 8%. Tel daarbij op dat de postmarkt met gemiddeld 2% per jaar krimpt door de opkomst van bijvoorbeeld en er ontstaat een beeld van een bedrijf dat alleen door kostenbezuinigingen nog kan proberen om de winst op pijl te houden. Gelukkig heeft tnt een Expressdivisie waarvan de omzet gestaag groeit, terwijl de marge in vijf jaar tijd is gestegen van minder dan 4% naar ruim 9%. Een sterke positie in Azië wijst erop dat de groei van Express kan doorzetten, maar de grote verschuivingen tekenen zich nu vooral af in de internationale postmarkt. Tegenover de nadelen van groeiende concurrentie op de thuismarkt, staat het voordeel van expansie in andere Europese landen die de postmarkt ook moeten openstellen. tnt richt zich vooralsnog op Duitsland en Groot- Brittannië, die samen met Nederland goed zijn voor de helft van de Europese markt. Grensgevallen In beide landen kiest de onderneming voor een combinatie van overnames en het opbouwen van een eigen netwerk. In Duitsland, waar ongeveer de helft van de 20 miljard euro grote markt al is vrijgegeven, is tnt de tweede speler. Een meerderheidsbelang in ep Europost is de belangrijkste troefkaart, want daarmee worden 29 miljoen huishoudens bereikt. Het marktaandeel komt nu nog slechts op enkele procenten tegenover 93% voor Deutsche Post. Net als in Nederland wordt de Duitse markt in 2008 helemaal vrijgegeven en in de huidige fase is het voor tnt vooral zaak om in de aanloop daarheen een goede uitgangspositie op te bouwen. Dat loopt niet altijd even soepel, want in Duitsland moet een nieuwe aanbieder in elke deelstaat een aparte licentie aanvragen. De concurrentie kan daartegen bezwaar maken en Deutsche Post heeft al een hele reeks rechtszaken tegen tnt aangespannen. In Groot-Brittannië (postmarkt van 13 miljard euro) begint tnt ook met een achterstand. Omdat de voormalig monopolist Royal Mail de verplichting heeft om overal op het eiland de postbezorging te garanderen, hoeft het bedrijf geen btw af te dragen. Hier heeft tnt al koeriersdienst jd Williams overgenomen en onlangs is een test Nokia Let the music play door Michiel Pekelharing Een kleine overname wijst erop dat Nokia serieus de concurrentie met ipod aangaat. Nokia doet zo misschien opnieuw een gooi naar de oude status van techfavoriet. Een kiezelsteen kan alleen weinig schade aanrichten. Tenzij de steen aan het begin staat van een lawine. Met een overnameprijs van 60 miljoen dollar en een jaaromzet van 30 miljoen dollar is het Amerikaanse Loudeye een kleine aankoop voor Nokia. De Finse onderneming die in 1865 begonnen is als papierfabrikant en tegenwoordig bekend staat als producent van mobiele telefoons apple achterna met eigen bezorging in Glasgow en Manchester goed afgerond. Als tnt erin slaagt om over enkele jaren 10% van de Duitse en Britse markt te veroveren en daarop een winstmarge haalt van 8%, kan zomaar 3,3 miljard euro bij de omzet opgeteld worden en 260 miljoen euro bij de winst (ruim 50 eurocent per aandeel). Op korte termijn is er onzekerheid over de verkoop van de Logistics en over wat er gebeurt als de Nederlandse markt wordt vrijgegeven, maar de huidige strategie maakt tnt tot een grote kanshebber bij de liberalisatie van de Europese postmarkt. stevent dit jaar af op een omzet van bijna 40 miljard euro. Topman Olli-Pekka Kallasvuo hoopt dat de op 8 augustus aangekondigde aankoop van Loudeye voor Nokia de kiezel is die een lawine kan veroorzaken. Het bedrijf helpt zijn klanten om online muziek te verkopen en er is weinig fantasie voor nodig om te zien dat Nokia de 1,6 miljoen nummers gaat aanbieden via de eigen mobiele telefoons. Zo ontstaat een directe concurrent van de ipod met itunes. Sterker nog, Nokia heeft Apple eigenlijk al ingehaald want in het boekjaar 2005 werden 22,5 miljoen ipods verkocht tegenover 40 miljoen draadloze Nokia-telefoons waarmee muziek afgespeeld kan worden. Oude status Nokia heeft in de afgelopen jaren zijn status van groeiaandeel een beetje herwonnen. In de jaren negentig was het nog een van de favorieten binnen de technologiesector, maar na 2000 viel de omzetgroei stil en de winst daalde flink. Over de eerste helft van 2006 nam de omzet met 25% toe naar 19,3 miljard euro. Toch zitten er enkele haarscheurtjes in die groei. Een deel van de stijging komt door valutaeffecten en de gemiddelde verkoopprijs van mobiele telefoons daalt. Dit is een gevolg van een groeiende afzetmarkt in Azië, waar toestellen relatief goedkoop zijn. En de toename van het aantal verkochte telefoons lijkt af te zwakken naar iets meer dan 10% per jaar. De koers-winstverhouding van 16,7 waartegen Nokia nu noteert oogt bescheiden; het gebrek aan zichtbare nieuwe groeikansen staat een hogere waardering in de weg. Ander beeld Als de muziektelefoons aanslaan, ziet het beeld voor Nokia er compleet anders uit. De gemiddelde verkoopprijs kan dan stabiliseren of stijgen. Minstens zo belangrijk is het dat Nokia dan met de eigen versie van itunes een nieuwe omzetbron aanboort. Volgens onderzoeksbureau Juniper kan de markt voor de digitale verkoop van muziek aan draagbare apparaten zoals ipods en mobieltjes stijgen van 400 miljoen dollar in 2005 naar 14 miljard dollar in Beleggers hoeven niet tot dan te wachten de rally van Apple startte al na de eerste signalen dat de ipod een succes zou worden. De cijfers Omzet: 40 miljard euro Verwachte wpa: 1,00 euro Verwachte k/w: 16,7 Beurswaarde: 73,1 miljard euro Analisten: 21x kopen, 8x houden, 0x verkopen Nokia heeft een goed jaar achter de rug. De opleving kan het begin zijn van meer moois als het bedrijf in het spoor van Apple kan komen. De cijfers Omzet: 13,7 miljard euro Verwachte wpa: 1,98 euro Verwachte k/w: 14,4 Beurswaarde: 13,1 miljard euro Analisten: 13x kopen, 5x houden, 1x verkopen Gemiddelde koersdoel: 34,92 euro Laatste 3 koersdoelen: 30,00 euro - Kempen & Co. 32,00 euro Rabobank 34,00 euro Van Lanschot Bankiers

10 B E D R I J F S B E Z O E K Stefan Pirard Statutair directeur van Punch Technix Beleggers kennen Punch Technix misschien als het voormalige Prolion, maar er staat inmiddels een heel ander bedrijf. De door Punch International ingebrachte divisie ems richt zich op het bouwen van hoogwaardige apparaten en machines voor de voedings-, grafische en medische sector. De activiteiten van Prolion zijn gebundeld in rms; de afdeling die de multibox melkrobot produceert voor melkveehouderijen. Opvallend? Het bedrijf bestaat eigenlijk pas sinds 15 november. Op die dag voegde Prolion de activiteiten samen met de machinebouwactiviteiten van Punch International, dat nu een belang van ruim 70% in de nieuwe combinatie heeft. Het boekjaar 2005 bestond hierdoor uit slechts één maand, zodat er nog geen representatieve jaarcijfers zijn. Nog meer opvallend? Punch Technix heeft ultra-moderne productiefaciliteiten in Slowakije. De onderneming biedt klanten in West-Europa niet alleen de mogelijkheid om (delen van) het fabricageproces uit te besteden, maar kan bedrijven ook begeleiden met het overbrengen van de productie naar Oost-Europa. Werknemers (fet): 700 Beurswaarde: 52,8 miljoen euro Aandeelhouders: Punch International nv (70,9%) door Michiel Pekelharing

11 T e c h n i s c h e a n a l y s e Na een aantal maanden en een aantal succesvolle trades, ontstond het idee om de positie te vergroten. Datgene wat met 100 aandelen kan, kan ook met 200 aandelen. De inzet werd verdubbeld. Opnieuw bleek sprake van een succesvolle strategidoor Geert Jan Nikken Steun <-> weerstand Geert Jan Nikken is technisch analist bij Fortis Bank 20 Als een koers onder een steun zakt, wordt dat niveau automatisch de nieuwe weerstand. Waarom? De keuzes en ervaringen van beleggingsclub het Dubbele Doosje geven inzicht. Eén van de basisveronderstellingen van technische analyse is de aanname dat een steunniveau de neiging heeft om te veranderen in een weerstand nadat de koers van een aandeel of index tot onder deze steun is gezakt. Tegenovergesteld geldt hetzelfde: als de kopers krachtig genoeg zijn om een aandeel door een weerstand te duwen, fungeert die weerstand daarna vaak als nieuwe steun. Het principe werd mij volkomen duidelijk toen mijn oom mij het verhaal vertelde over zijn ervaringen met de beleggingsclub het Dubbele Doosje. De beleggingsclub bestond uit een groep vrienden die gezamenlijk geld bij elkaar legden en zich zonder enige verdieping in de materie begaven op de aandelenbeurs. De vrienden besloten om iedere derde donderdag van de maand bij elkaar te komen in café het Driehoekje. Op de eerste vergadering stond de handelsstrategie op de agenda. Nog sneller dan de kastelein kon lopen, stond de strategie op papier. Als een aandeel gedaald was, werd er gekocht en bij een stijging van de koers werd verkocht. Eén van de deelnemers van de beleggingsclub kende namelijk een zoon van een kennis die Economie had gestudeerd. Hij had deze jongen wel eens wat horen zeggen over een strategie van laag kopen en hoog verkopen. Door ontwikkelen Na enkele maanden handelen en een aantal aankopen verder moest er worden bijgestort in de clubkas. In de tussenliggende tijd had de club namelijk onbewust kennisgemaakt met de technische wijsheid dat trends de neiging hebben zich door te ontwikkelen, zodat laag achteraf wel eens een relatief begrip kan zijn. De penningmeester van de club had voorgesteld om niet met verlies te verkopen. Het gevolg was dat de handelsportefeuille op korte termijn was veranderd in een strategische beleggingsportefeuille op langere termijn. Aan de vraag om bij te storten werd overigens zonder al te veel gemor gehoor gegeven, want de bijeenkomsten waren inmiddels uitgegroeid tot gezellige evenementen. Zijwaarts bewegen Op enig moment kwam één van de deelnemers met het aandeel Xerio- YzakZena (xyz). Bestudering van de grafiek van dit aandeel leerde dat het koersverloop al lange tijd gevangen zat in een bandbreedte tussen 18 en 22 euro. In eerste instantie werd het idee al snel van tafel geveegd want hoe kun je nou verdienen aan een aandeel dat zijwaarts beweegt. De deelnemer had zijn huiswerk echter goed gedaan en kwam met het voorstel om 100 aandelen op 18 euro te kopen om ze vervolgens op 22 euro weer te verkopen. De club ging aan de slag en de penningmeester kreeg de opdracht om de bank te bellen met de opdracht 100 aandelen xyz te kopen op 18 euro. Bij de eerstvolgende vergadering deelde de penningmeester mee dat in de tussenliggende maand de aandelen xyz niet alleen waren aangeschaft op 18 maar inmiddels ook al weer van de hand waren gedaan op 24 euro. Nooit meer zou belegd worden in fondsen die een richting lieten zien, de zijwaartse beweging werd onthaald als de nieuwe heilige beleggingsgraal. AEX van 2000 tot 2003 Een aantal klassieke voorbeelden van: oude steun wordt nieuwe weerstand sche stap in de geschiedenis van de club. De grote verliezen uit de beginperiode waren teruggebracht tot kleine verliezen. Malediven Nu moet u weten dat de beleggingsclub van mijn oom al een aantal jaar niet meer bestaat. Terugkijkend stelt mijn oom dat de teloorgang van de club eigenlijk begon bij het voorstel van één van de deelnemers om met elkaar een week lang op de Malediven te gaan duiken. De financiering zou plaatsvinden uit de clubkas. Om deze reis te bekostigen was het idee ontstaan om éénmalig 1000 aandelen xyz te kopen. Zodra de koers zou zijn opgelopen tot aan 22 euro zouden de stukken worden verkocht en de tickets gekocht. Vol spanning volgden de leden de koersontwikkeling. De schok was groot toen xyz voor het eerst 17,80 noteerde en helemaal toen de koers daarna weggleed naar 16,75 euro. Niemand had met dit scenario rekening gehouden. De verkooplimiet was wel ingelegd op 22 euro, maar wat ze zouden doen bij een vrije val van de koers was niet besproken. Gelukkig was de eerstvolgende vergadering pas over drie weken. De koers was op het moment van de vergadering echter al gedaald tot 15,05 euro. De initiële winsten waren veranderd in verlies; gelukkig was er slechts sprake van een papieren verlies zoals de penningmeester probeerde uit te leggen. Kleerscheuren De club zat met een positie en moest een beslissing nemen. De besluitvorming duurde uren en de uiteindelijke beslissing laat zich raden. De club besloot nu niets te doen, maar zodra de koers van xyz in de buurt zou komen van het aankoopniveau zou een verkoopopdracht worden verstuurd. De club was al lang blij als ze zonder kleerscheuren uit deze positie konden komen. Het gedrag van de leden van de beleggingsclub is exemplarisch voor het gedrag van de meeste beleggers. Zodra een fonds serieus tot onder de aankoopprijs wegzakt, ontstaat de wens om de koers nog één keer terug te zien op het aanschafniveau zodat zonder al te veel verlies de ingenomen positie ongedaan kan worden gemaakt. Hoe langer een fonds in een zijwaartse beweging fluctueert hoe duidelijker de steunzone wordt. Steeds meer mensen zullen dus geneigd zijn om rond de steun in te stappen. Zodra de steun doorbroken wordt, zullen al deze beleggers dezelfde emotie hebben. De beleggers die eerst als koper operereerden zullen zich nu op gaan stellen als verkoper op hetzelfde koersniveau. De groep die dus eerst de koers ondersteunde, belemmert nu de opmars van Beleggers die eerst de koers ondersteunden, belemmeren nu de opmars van de koers de koers. Omgekeerd geldt hetzelfde. Nadat de Dubbele Doos het aandeel op 22 euro had verkocht, schoot de koers naar boven. Door het gevoel iets te gaan missen, stappen beleggers vaak weer in zodra de koers dan terugzakt. De oude verkoopdruk verandert in koopdruk. De scherpe lezer zal al lang hebben begrepen dat het gaat om de intensie tot verkopen of kopen. Immers tegenover iedere koper staat een verkoper klik hier... Meer technische analyses van Geert Jan Nikken staan op 21

12 V E R B O R G E N W A A R D E IJskoud d e beste Wie wil weten wat een beursgenoteerde onderneming waard is, hoeft alleen maar even in de krant de huidige beurswaarde op te zoeken. Het loont soms heel erg de moeite om te kijken of die waarde niet het topje van de ijsberg is. iex ging op zoek naar bedrijven die veel meer waard zijn dan de huidige beurskoers doet vermoeden, maar die nét even dat zetje nodig hebben om in beweging te komen. door Michiel Pekelharing

13 V E R B O R G E N W A A R D E Quicksilver Resources Het Amerikaanse gasconcern Quicksilver Resources is op de beurs nog geen fractie waard van de omvangrijke gasvoorraad die de onderneming in de grond heeft zitten. Het bedrijf uit Fort Worth had aan het eind van 2005 bewezen reserves van 1,11 biljoen kubieke voet gas. Bij de huidige Amerikaanse gasprijs van ruim 6 dollar per MMBtu (een maateenheid van ongeveer 1000 kubieke voet gas) is de voorraad van Quicksilver Resources ruim 6,5 miljard dollar waard, terwijl de marktkapitalisatie op de nyse nauwelijks boven de 2,6 miljard dollar uitkomt. De kloof van 4 miljard dollar wordt voor een klein deel verklaard door de langetermijnschuld van Quicksilver, die iets boven de 500 miljoen dollar uitkomt. Per saldo is het bedrijf dus slechts de helft waard van de eigen gasvoorraad en dat wordt veel en veel meer als ook rekening wordt gehouden met de niet-bewezen reserves. Dat zijn gasbellen waarvan op basis van bodemonderzoek en eerdere ervaringen wordt verwacht dat deze in de grond zitten, maar waarvoor nog geen definitief bewijs is geleverd. Bij Quicksilver komen de schattingen van deze niet-bewezen reserves uit tussen de 9 en 17 biljoen kubieke voet gas. De grote bandbreedte geeft weer hoe moeilijk het is om een verwachting te maken van de totale omvang van de gasvoorraad, maar op basis van genoemde schattingen kan er nog eens 54 tot 102 miljard dollar bij de bewezen voorraad van 6,5 miljard dollar worden opgeteld. Trigger: In 2005 kwam de vervangingsratio van Quicksilver op 346%, wat betekent dat de toename van de bewezen reserves ruim drie keer zo groot was als de hoeveelheid gas die uit de grond werd gehaald. De groei van de ondergrondse gasvoorraad betekent dat de omzet in de toekomst sneller kan groeien dan de 20% van de afgelopen vijf jaar. De kans dat Quicksilver die groei ASM International Het is een wonder dat asm International nog een beursnotering heeft, want bij weinig bedrijven is het zó duidelijk dat de eigenlijke waarde de beurswaarde overtreft. Het Nederlandse bedrijf heeft een belang van 53,6% in de Aziatische dochteronderneming asm Pacific. Op de huidige koers van 38,85 Hong Kong dollar is dat pakket aandelen 810 miljoen euro waard. Dat is een slordige 150 miljoen euro meer dan de huidige waarde van asmi; het belang vertegenwoordigt een bedrag van 15 euro per aandeel. Dat zou betekenen dat de Nederlandse activiteiten minder dan niets waard zijn. Er is een groot verschil tussen beide bedrijfsonderdelen de Nederlandse divisie maakt apparatuur voor de eerste fase van het productieproces van halfgeleiders terwijl asm Pacific juist in de laatste fases van de fabricage gebruikt worden. Het laatste deel is al jarenlang winstgevend, terwijl asmi pas net uit de rode cijfers is gekomen. asmi heeft geen schuldenvrije balans. De belangrijkste post bij het vreemd vermogen is een converteerbare obligatielening zelfstandig gaat meemaken is niet groot, aangezien kleinere gasbedrijven met grote voorraden volop in de belangstelling staan van grote energieconcerns. Het Amerikaanse Anadarko betaalde deze zomer al 21 miljard dollar voor branchegenoten Western Gas en Kerr-McGee. Dat was een premie bovenop de beurskoers van respectievelijk 45,9% en 36,4%. Quicksilver Resources (New York Stock Exchange) Koers Beurswaarde Mogelijke waarde volgens IEX 37,22 dollar 2,9 miljard dollar 5 miljard dollar van 180 miljoen euro, maar daartegenover staat een kaspositie van circa 160 miljoen euro. Andere bedrijven die zich richten op het frontend-gedeelte van de halfgeleiderproductie zoals het Amerikaanse Applied Materials noteren ruim drie keer de omzet. Nou is asmi een relatief kleine speler (de omzet van Applied Materials is tien keer zo groot) en de brutomarge van 30% ligt ruim een derde lager dan gebruikelijk is. Maar een waardering van één keer de omzet lijkt toch wel het minimum voor de frontend-activiteiten en bij een jaaromzet van 400 miljoen euro komt dat op een bedrag van circa 7,50 per aandeel. Samen met de waarde van 15 euro die asm Pacific verte- genwoordigd, zou een aandeel asmi dus ongeveer 22,50 waard kunnen zijn. Trigger: De grote waarde die het belang in asm Pacific vertegenwoordigt, is lange tijd publiek geheim geweest in de financiële Italmobiliare Heineken brouwt bier, Aegon verkoopt verzekeringen. Van veel bedrijven is snel duidelijk wat de kernactiviteit is. Maar wat doet een onderneming die als officiële doelstelling heeft om bedrijven te kopen en te verkopen, ongeacht de vestigingsplaats, en om allerhande financiële transacties te ondernemen. Dat laatste is het corporate purpose van het Italiaanse Italmobiliare. Deze houdstermaatschappij behoudt zich bovendien het recht voor om te handelen in aandelen en onroerend goed en om alle commerciële, industriële en financiële contracten af te sluiten die nodig zijn om de doelstellingen te realiseren. Dit klinkt vrij gecompliceerd, maar dat is nog maar kinderspel vergeleken bij de structuur van de onderneming. Italmobiliare is een typisch Italiaans holdingbedrijf, wat betekent dat het is opgebouwd uit een wirwar van belangen en dat één familie de touwtjes in handen heeft. In het wereld. Steeds meer partijen proberen nu actief deze waardekloof te dichten. Fidelity heeft het belang in asmi bijvoorbeeld fors uitgebouwd naar 13,0% om het vervolgens terug te brengen naar 6,3%. Mellon Alternative Strategies is echter het beste geval van Italmobiliare zijn dat de Pesenti s. Vader Giampiero is officieel de topman en zijn zoon Carlo is verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken. Het is opvallend simpel om een prijskaartje aan het holdingbedrijf te hangen. Ruim driekwart van de belangen is beursgenoteerd. Aan de hand van de huidige beurskoers kan dan berekend worden dat de aandelenpakketten in Unicredito, Mediobanca, rcs Media en andere posities ruim 1,1 miljard euro waard zijn. Het fraaiste bezit is een meerderheidsbelang in Italcementi één van de vijf grootste cementmakers ter wereld. Tegen de huidige beurskoers van 19 euro voor Italcementi is dit belang 2 miljard euro waard. Dat is bijna evenveel als de huidige marktwaarde van Italmobiliare. In combinatie met een kaspositie van 450 miljoen euro en posities in niet-beursgenoteerde bedrijven van bijna 300 miljoen euro vertegenwoordigt dat een waarde van ruim 4 miljard euro. voorbeeld van een partij die actief probeert om het belang in de Aziatische dochteronderneming te gelde te maken. De investeerder heeft een belang van ruim 6% en dreigde zelfs met een rechtszaak tegen het halfgeleiderconcern als de aandeelhouders niet de kans kregen om te stemmen over opsplitsing. Oprichter, topman en grootaandeelhouder (22%) Arthur del Prado is daar fel tegen. Zijn strategie is om met de inkomsten van de backend-activiteiten de frondend-divisie te laten groeien. Dat laatste lijkt nu te lukken, want na twintig kwartalen kwam frontend in het tweede kwartaal van dit jaar weer uit de rode cijfers. Voor effectenkantoor cibc World Markets is de goede gang van zaken aanleiding om te schrijven dat asmi op termijn meer waard is dan de som der delen op dit moment. En als de goede gang van zaken doorzet, zou de berekende 22,50 euro de onderkant zijn van de mogelijkheden. ASM International (Euronext Amsterdam) Italmobilaire (Beurs van Milaan) Koers Beurswaarde Mogelijke waarde volgens IEX Trigger: Als de holdingmaatschappij wordt ontbonden, valt logischerwijs alle waarde vrij. Dat is niet iets waar beleggers op moeten wachten, want in de statuten is vastgelegd dat Italmobiliare tot 31 maart 2050 kan blijven opereren. Een wijziging van de aandeelhoudersstructuur zou al veel eerder tot een mooie koersstijging kunnen leiden. De aandelen zonder stemrecht noteren nu ruim 20% lager dan stukken met stemrecht. Verschillende Italiaanse concerns zoals tim en Meloni hebben onlangs de verschillende aandelenklassen samengevoegd en bij Italmobiliare zou dat betekenen dat een deel van de onderwaardering meteen wordt ingelopen. Beleggers doen er dan ook verstandig aan om te kiezen voor de aandelen zonder stemrecht. De familie Pesenti heeft 59% van de aandelen in handen en zal in elk scenario dus de lakens blijven uitdelen. Koers Beurswaarde Mogelijke waarde volgens IEX 12,45 euro 665 miljoen euro 1,2 miljard euro 54,30 euro 2,36 miljard euro 4 miljard euro

14 V E R B O R G E N W A A R D E BJ s Wholesale Club Vijf jaar geleden durfde geen enkele investeringsmaatschappij zich te branden aan een winkelketen. Aan het begin van de jaren negentig waren verschillende winkelnetwerken na een buyout failliet gegaan, waardoor de aandacht van de grote durfkapitalisten naar andere sectoren verschoof. De ban werd gebroken door miljardair Eddie Lambert, die met zijn eigen hedge fund esl het Amerikaanse Kmart van de ondergang redde en eind 2004 zelfs een overname van branchegenoot Sears bewerkstelligde. Onder deze naam staat de combinatie nu genoteerd aan de Nasdaq en op de huidige koers van 140 dollar heeft Lambert al een rendement Tribune Co. Een sterke naam is veel waard, maar voor Tribune Company is dat steeds minder geworden. De onderneming heeft met Chicago Tribune, Los Angeles Times en Newsday een paar van de bekendste kranten van de Verenigde Staten in portefeuille, maar dat heeft niet kunnen verhinderen dat de koers de afgelopen twee jaar een flinke glijvlucht maakt. Het huidige koersniveau lokt in ieder geval allerlei geboekt van ruim 800%. Speelgoedwinkelketen Toys R Us was de volgende grote prooi van investeringsmaatschappijen. BJ s Wholesale Club, een exploitant van grote warenhuizen in het Noordoosten van de Verenigde Staten, lijkt een goede kanshebber om straks in één adem genoemd te worden met Kmart en Toys R Us. Met een beurswaarde van 1,9 miljard is BJ s Wholesale ook voor kleinere partijen een hapklaar blok en bovendien heeft de warenhuisketen een prachtige balans zonder langetermijnschuld. Hierdoor kan een groot gedeelte van een eventuele overnamesom met vreemd vermogen gefinancierd worden, wat de winstmarge mooi kan opkrik- initiatieven uit om de waarde die in de onderneming zit met de aandeelhouders te delen. Tribune zelf heeft onlangs voor meer dan 2 miljard dollar een kwart van de eigen aandelen ingekocht. Bovendien zijn er bezuinigingen van 200 miljoen dollar aangekondigd en bedrijfsonderdelen ter waarde van 500 miljoen dollar worden afgestoten. De groep bestaat nu uit ruim een dozijn kranten en nieuwsbladen, 26 televisiezenders, een radiostation en ken. Op dit vlak legt het bedrijf het met een brutomarge van 10,4% nog af tegen grotere branchegenoten zoals Wal-Mart (23,2%) en Costco s (12,4%). Op andere gebieden blijft BJ s Wholesale de concurrentie ruim voor, want zowel de koers-winstverhouding van 15,1 en de koers-omzetverhouding van 0,23 ogen bijzonder aantrekkelijk binnen de sector. Investeringsmaatschappijen willen vooral weten hoe snel de inleg terugverdiend kan worden. Voor deze partijen zal de free cashflow van bijna 400 miljoen dollar (een vijfde van de beurswaarde) zeker in de smaak vallen. Trigger: Een buy-out van BJ s Wholesale wordt waarschijnlijker naarmate er meer geld richting de grote investeringsfondsen stroomt en de Amerikaanse vastgoedmarkt sterk blijft. Volgens analisten zouden de 163 vestigingen 800 à 900 miljoen dollar opbrengen onder de huidige marktomstandigheden. De interesse in het bedrijf kan verder worden aangewakkerd als de bekende investeerder Carl Icahn (die onlangs zijn invloed liet gelden bij Time Warner) zijn belang in BJ s Wholesale uitbreidt. Bij kleinere transacties in de winkelsector liepen de overnamepremies uiteen van 20 tot ruim 40%, wat voor BJ s Wholesale kan betekenen dat een bod in de buurt van 2,5 miljard dollar kan liggen. BJ s Wholesale Club (New York Stock Exchange) Koers Beurswaarde Mogelijke waarde volgens IEX 27,48 dollar 1,9 miljard dollar 2,5 miljard dollar de Chicaco Cubs honkbalclub. Voor de belangrijkste aandeelhouder gaat deze stap nog lang niet ver genoeg. De familie Chandler heeft een belang van 12,2% in het mediaconcern en pleit actief voor een opsplitsing van Tribune. De praktijk wijst uit dat adverteerders niet heel erg geïnteresseerd zijn in het gebundeld kopen van een groot pakket reclameruimte voor zowel kranten, televisie, radio en internet. Bovendien kan deze pakketverkoop lang niet altijd gebruikt worden, omdat toezichthouder fcc strenge eisen stelt aan het marktaandeel van mediabedrijven. Trigger: Met de inkoop van 25% van de eigen aandelen heeft het bestuur van Tribune zichzelf in ieder geval even de ruimte gegeven om te bewijzen dat de onderneming beter af is in de huidige vorm. Het is echter tekenend dat er onder de aandeelhouders weinig enthousiasme is om de aandelen aan te melden voor de inkoopactie, wat erop wijst dat veel mensen erop vertrouwen dat de Chandlers uiteindelijk erin slagen om de opsplitsing erdoor te drukken. Als dat niet Ballast Nedam Een sector die aan de vooravond staat van een consolidatiegolf, een gezonde balans en een aantrekkelijke waardering zijn de perfecte combinatie om de aandacht te trekken van private equitypartijen. Voor Ballast Nedam kunnen alledrie deze vakjes worden aangevinkt. De versplinterde Nederlandse bouwindustrie lijkt rijp voor een serie overnames en met de financiële positie van Ballast Nedam is weinig mis. De onderneming heeft net een paar miljoen euro meer kasgeld dan leningen en daar komt in het lopende jaar nog wel wat bij, want de onderneming zelf houdt rekening met een winst per aandeel van 4 euro, wat zich vertaalt in een slordige 40 miljoen euro. Na belasting blijft daar ongeveer 2,40 euro per aandeel van over, zodat de koers-winstverhouding op 11,4 komt en dat is alleszins redelijk in vergelijking met branchegenoten. Investeringsmaatschappijen kijken veel meer naar het operationeel resultaat om zo te berekenen hoe hoog het rendement is wat op hun investering gehaald kan worden. Een maatstaf die daarbij vaak gebruikt wordt is de zogenaamde beurswaarde-ebitda die bij Ballast Nedam op nog geen zes komt, wat de gemiddelde durfkapitalist niet zal afschrikken. Daar houdt het natuurlijk niet op, want er zijn nog veel meer factoren die de bouwer tot een aantrekkelijke overnameprooi maken. De beurswaarde van minder dan 350 miljoen euro betekent dat ook kleine partijen hun slag kunnen slaan. Er zijn verschillende partijen die een belang hebben opgebouwd in het beursfonds, gebeurt, kunnen beleggers altijd nog hopen op een overname. Eind juni werd branchegenoot Knight-Ridder bijvoorbeeld nog voor 4,5 miljard dollar opgekocht. Het prijskaartje voor Tribune zal een stuk hoger zijn. Alleen de Chicago Cubs zijn naar schatting al 500 miljoen dollar waard. Als vervolgens de kranten voor tienmaal het operationeel resultaat worden verkocht (5,2 miljard dollar) en als voor de televisiezenders een multiple wordt betaald van maar er is niet één grote aandeelhouder die een eventuele overname kan blokkeren. Een eventuele koper kan ervoor kiezen om de overname voor een deel met vreemd vermogen te financieren om zo de winstmarge op te krikken, of om Ballast Nedam op te splitsen en door te verkopen. De bouw- en ontwikkelingstak is met een jaaromzet van 658 miljoen euro net iets groter dan de infrastructuurdivisie (541 miljoen euro). Trigger: Een overname of fusie binnen een sector is een beproefd recept om alle branchegenoten in de schijnwerpers te zetten twaalf die binnen de sector gebruikelijk is (7,6 miljard dollar), komt de concernwaarde op ruim 13 miljard dollar. Gecorrigeerd voor de schuldpositie van 3 miljard blijft dan 10 miljard dollar over voor de aandeelhouders. Dat is 41 dollar per aandeel. Tribune Co (New York Stock Exchange) Koers Beurswaarde Mogelijke waarde volgens IEX Ballast Nedam (Euronext Amsterdam) Koers Beurswaarde Mogelijke waarde volgens IEX 29,64 dollar 7,3 miljard dollar 10 miljard dollar en bij de eerste de beste transactie in de bouwindustrie zal Ballast Nedam waarschijnlijk overal opduiken in lijstjes met potentiële overnamekandidaten. In een recent rapport van ing Wholesale Banking scoorde het bedrijf al het hoogst in een onderzoek naar de aantrekkelijkheid van 78 Nederlanse en Belgische bedrijven voor private equity-spelers. Volgens de analisten zou het bedrijf 46,10 euro per aandeel kunnen opleveren, wat een bod van ruim 450 miljoen euro impliceert. 31,39 euro 314 miljoen euro 340 miljoen euro

15 B E L E G G I N G S T A C T I E K door Corné van Zeijl Waar is mijn alfa? Alfa is niet alleen een automerk, maar ook dé meter voor mijn beleggingskwaliteiten. Ik wil graag beter scoren dan de index en heb hiervoor een systeem ontwikkeld gebaseerd op strenge discipline. numico 95%- en 60%-premie winst- en koersontwikkeling tom tom Corné van Zeijl is senior portfolio manager bij sns Asset Management waar hij verantwoordelijk is voor de Nederlandse aandelenportefeuilles. Van Zeijl beheert het sns Nederland Aandelen Fonds. 28 Regelmatig zoek ik naar mijn alfa. Ik heb het dan over mijn beleggingsalfa, en die is moeilijk te vinden. In beleggersland heb je alfa en bèta. Ik zal u niet vermoeien met de formules, maar kort en krachtig: bèta is de marktgevoeligheid van een portefeuille. Als de index met 10% stijgt en mijn portefeuille met 12%, dan is de bèta 1,20. De extra stijging kan echter ook door de alfa komen. Alfa is het cijfer wat uitdrukt of ik een betere belegger ben dan de index. Dat moet natuurlijk wel over een langere periode gemeten worden. Geluk, pech en toeval spelen een te grote factor om op een jaartermijn te kunnen kijken of iemand alfa heeft of niet. Bèta in alfa-kleren Nu worden alfa s en beta s vaak door elkaar gehaald. Zoals u al in het interview met professor Harry Kat in het decembernummer van dit dividendrendement van meer dan 3,5% in aex ABN Amro Holding 5,20% Koninklijke KPN 5,10% Rodamco Europe 4,30% Fortis (NL) 4,30% LogicaCMG 4,10% ING Groep 3,90% Unilever 3,60% Royal Dutch Shell 3,50% Aegon 3,50% Logica zit niet meer in de aex, maar wel in mijn portefeuille (de portefeuille van SNS Nederland Aandelenfonds). magazine heeft kunnen lezen nemen veel hedge funds een hoge bèta in hun portefeuille. Het gevolg is dat als de beurs omhoog gaat ze een hoop geld verdienen. Dit is gewoon bèta verpakt in een alfa-jasje, maar wel met een hele hoge fee. Er vielen een hoop hedge funds door de mand toen hun zogenoemde marktneutrale fondsen toch fors daalden op het moment dat de markt naar beneden ging. Mmm, als klant zou ik dan toch serieuze vragen stellen. Waarom veel geld voor alfa betalen als ik bèta krijg? Als ik bèta wil, dan neem ik wel een leaseplan. Heb ik eigenlijk zelf wel een alfa en hoe haal ik die alfa dan? Als eerste bepaal ik wat volgens mij de theoretische waarde van een aandeel is. Ik vind bijvoorbeeld dat Numico, ondanks de greediness bij het topmanagement een prachtig bedrijf is dat wel 50 à 60% duurder mag zijn dan de index. Een premie van 60% levert een koers op van 30 euro. Het aandeel handelt echter consequent op 95%. Dat is mooi voor Numico, maar het maakt de koers gevoelig voor tegenvallers. Maar voorlopig weet het management heel goed wat het moet vertellen tegen de aandeelhouders. Op korte termijn zal ik geen gelijk krijgen, maar geduld is een winstgevende zaak. Ook kijk ik of de winststijgingen van de analisten in lijn zijn met de koersstijgingen. Het liefst zoek ik de bedrijven waarbij de winsten omhoog worden bijgesteld en dit nog niet in de koersen verwerkt zit. Deze methode is niet waterproof, maar werkt over het algemeen erg goed. In de gevallen dat het niet werkt is de waardering aan het begin van de periode te hoog. Tom Tom bij de introductie is hiervan een mooi voorbeeld. De winststijgingen waren enorm, maar dat was niet echt in de koersontwikkeling te merken. De koersdaling was meer een correctie van de overmatige waardering. Blijven nadenken Ook werkt dit systeem niet optimaal als de winst van het huidige boekjaar flink naar boven wordt bijgesteld, terwijl de verwachtingen voor het volgende jaar onveranderd blijven. Het is dus een aardig systeem als je blijft nadenken. De verwachte winsten zijn gebaseerd op de analistenverwachtingen. U kunt natuurlijk ook zelf kijken naar de simpele factoren die op de winst van invloed zijn, zoals de dollar. Als de dollar stijgt hebben de bedrijven met een grote dollar-exposure een rugwindje. Een derde factor is mijn voorkeur voor lage waarderingen. Ik heb een voorkeur voor aandelen met een lage koers-winstverhouding en een hoog dividendrendement. Als alle koersen gelijk blijven, heb ik het toch beter gedaan dan de concurrentie. Strenge discipline De vierde factor is de Corné Mix. Geen hoge salarissen, geen nieuwe hoofdkantoren, wel topmanagers die eigen aandelen kopen, geen overmatig enthousiasme onder beleggers en analisten, geen Koning Willem I-prijzen, geen plotseling vertrekkende cfo s geen overdreven ego s, geen dictatortjes en jonge meekwebbelende tweede vrou- Ik heb een voorkeur voor aandelen met een lage koers-winstverhouding en een hoog dividendrendement wen. Niet dat een bedrijf waarvan de ceo een jonge tweede vrouw heeft, gelijk uit de portefeuille verdwijnt, maar het levert wel strafpunten op. En dat alles staat of valt met discipline. Ik zou wat dat betreft graag in het leger hebben gezeten. In de Verenigde Staten zijn er enkele banken die ex-mariniers aannemen als handelaren, zij weten wat discipline is. Ik werd uitgeloot. Maar goed, dan moet ik het mezelf maar aanleren. Ik ben begonnen met het maken van spreadsheets, waarin allerlei gegevens staan gerangschikt. Ik heb ze zo gemaakt dat de slechte aandelen rood oplichten en de goede aandelen groen. Dit vergelijk ik vervolgens met mijn posities in de betreffende aandelen. Een andere manier om discipline aan mezelf op te leggen is door middel van aankoop- en verkooplimieten. Ik leg voor langere tijd koop- en verkooporders in op koersen waarop ik aandelen goedkoop dan wel duur vind. Zo zoek ik mijn alfa. Het is een mooi beroep, maar soms zou ik net als bij mijn auto wel eens op een knopje willen drukken en dat er dan een lampje gaat branden, zodat ik precies weet bij welke aandelen ik moet zijn. klik hier... Meer columns van Corné van Zeijl vindt u op magazine.iex.nl/vanzeijl 29

16 T R A N S P A R A N T I E door Frank van Dongen Een gram Anna In de lijsten van beroepen met het minst betrouwbare imago, gooien verkopers van tweedehands auto s vaak hoge ogen. Aanbieders van beleggingsproducten komen op deze lijsten nauwelijks voor, terwijl het juist in die branche dom is om alle verhalen voor zoete koek te slikken. Cees Smit is onder zijn alias Frank van Dongen de vliegende keeper van iex. Officieel optiespecialist, maar in de praktijk bemoeit hij zich met alles en iedereen, waar hij onmiddelijk een beleggingsadvies aan knoopt. Specialiteit: éénregelige fundamentele en technische analyse. Stockpaardje: flitspalen en parkeerbonnen. Enige maanden geleden, nog vóór de komkommertijd stond mevrouw Anna Gram in de media-schijnwerpers omdat ze het niet eens was met het product-pushen van haar werkgever Fortis. Ze werd postuum door diverse media uitgeroepen tot meest integere belegger van Nederland. Of dit echt zo is, durf ik u zonder op de hoogte te zijn van alle details niet te zeggen. De afgelopen maanden werden resultaten gepubliceerd uit een afstudeeronderzoek over de integriteit van de beleggingsadviseurs als beroepsgroep. De onderzoeker Tom Loonen verklaarde dat eigenlijk iedereen oneerlijk was behalve zijn eigen werkgever. Maar rondvraag in de markt leert ons dat juist (of ook) zijn werkgever niet altijd de belangen van de klant voorop heeft staan terwijl je dat wel zou verwachten. Deze werkgever biedt bijvoorbeeld 5% commissie bij de start van een klant als aanbrengfee. Natuurlijk wil een bank zelf ook nog wat verdienen. Ik zet de beheerfee en nog wat transactiekosten voor de opbouw van de portefeuille op 1% per jaar. Het totale kostenplaatje voor de klant komt dan op 7%. Waarschijnlijk is dit in de praktijk zelfs hoger. Zeker de vooruitbetaalde kosten hakken in het rendement. Daarbij weet ik dat in de financiële wereld bij een speculatieve belegging met een doelrendement gewerkt wordt van 8% per jaar, duidelijk wordt dan dat de kans dat de klant het eerste jaar zijn doel haalt niet zo groot is. Zeker als de markt een jaar tegenzit. Nu is de werkgever van meneer Loonen hier ongetwijfeld niet de enige in en worden deze kosten ook keurig naar de klant gecommuniceerd. Echt alle kosten Naast aanbrengkosten en normale transactiekosten worden er nog veel meer kosten berekend zoals de verkoopfee bij een emissie. De klant betaald dan op zijn transactie geen kosten. Toch zitten die kosten in de prijs versleuteld, want verkoop maar eens een product uit emissie direct na de emissie, dan ziet u zelf hoe de prijsvorming is. In beleggingsfondsen zijn er vaak kosten verstopt in de bied- en laatprijs. Een bank koopt dan in onder de intrinsieke waarde en verkoopt boven de intrinsieke waarde van een fonds. Dit levert winst op voor die bank.heeft u eenmaal in beleggingsfondsen belegd, dan moet u een jaarlijkse fee betalen. De jaarlijkse kosten die de belegger betaalt aan het fonds worden ook weer als bestandsvergoeding aan de bank en/of beheerder betaald. Er wordt De onderzoeker verklaarde dat iedereen oneerlijk was behalve zijn werkgever dus meerdere malen aan een klant verdiend. Nu heb ik er helemaal geen problemen mee dat er verdiend wordt aan een klant, wel vind ik dat een klant goed op de hoogte moet zijn van alle kosten en dan bedoel ik écht alle kosten. Bizar is dat als een fonds zich echt duidelijk uitlaat over zijn kostenstructuur en deze hoog blijkt te zijn iedereen er als de kippen bij is om deze partij aan de schandpaal te nagelen. Dit nodigt niet echt uit om álles te communiceren. Conclusie is dat alle adviseurs wellicht een klein beetje zoals Anna moeten zijn, als dit werkelijk de reden was voor haar vertrek. klik hier... Meer columns van Frank van Dongen staan op magazine.iex.nl/vandongen 33

17 f l a s h b a c k /11 De terroristische aanslagen van 11 september 2001 leken de wereld voorgoed te gaan veranderen. De vijf jaar die sindsdien zijn verstreken, waren bij vlagen bijzonder hectisch en bieden de kans om de aanslagen in economisch perspectief te plaatsen. Met als opmerkelijke conclusie dat 9/11 voor financiële markten niet de waterscheiding was die het had kunnen worden. illustraties Nico den Dulk

18 F L A S H B A C K 36 De leugen regeert De aanslagen hadden volgens mij uiteindelijk weinig invloed op de Amerikaanse economie. door Jacques Potuijt Het wordt een routinematige happening. Op 11 september aanstaande komen voor de vijfde keer duizenden mensen in New York bijeen op ground zero. Wederom zullen kaarsjes worden opgestoken en de namen van de slachtoffers op gedragen toon worden uitgesproken. Politici staan vooraan. Dit jaar voert Hillary Clinton het woord. Hoe lang zal dit theaterstuk nog opgevoerd blijven? Heel lang, want 9/11 is het symbool geworden van de wereldwijde strijd tegen de gemeenschappelijke vijand, het terrorisme. Over wie die vijand is, lopen de meningen uiteen. Er wordt nog steeds gespeculeerd over de waarheid achter de aanslagen. De samenzweringstheorieën zijn niet van de lucht. Alle varianten die te bedenken zijn met als ingrediënten olie, dollars en zionisme zijn uitvoerig beschreven in een stroom artikelen, boeken en weblogs. Hoe cynischer, hoe mooier want des te groter het lezerspubliek. Leugen wordt op leugen gestapeld en de waarheid verdwijnt voorgoed onder een dikke laag smurrie. We maakten het al eerder mee. De kans dat het laatste woord boven tafel komt over de toedracht van de moord op Kennedy is immers nihil. Joris Luyendijk schreef in Het zijn net mensen on- Jacques Potuijt was onder meer hoofd particulier vermogensbeheer bij Deutsche Morgan Grenfell. Begin 1996 richtte hij de Provest Group op. Potuijt Potuijt belegt privé uitsluitend in beleggingsfondsen. der andere over het onvermogen van journalisten om de gehele waarheid te schrijven. Interessant maar ook een beetje naïef. Die stelling kan immers op alles en iedereen van toepassing worden verklaard. Onwankelbaar De waarheid is weerbarstig en ongrijpbaar. Hoedt je voor degene die onwankelbare waarheden verkondigt. Wie zich het vaakst op waarheid beroept, liegt doorgaans het hardst. Juist de meest dubieuze partijen koketteren er het meest mee. We leven in een cultuur waarin het verspreiden van leugens wordt aangemoedigd. Hoe anders is het succes te verklaren van de DaVinci code? Dit ene succesboek is gevolgd door een lawine van mindere werkjes gebaseerd op dezelfde formule waarbij meestal het Vaticaan figureert als de oerbron van leugen, bedrog en list. Niet helemaal ten onrechte overigens. Openbaringen, van welke oorsprong dan ook, zijn immers per definitie verdacht. Er wordt afgesukkeld met de waarheid. De enige waarheid schijnt te zijn dat de leugen regeert. Als er een terrein is waarop die leuze nog meer van toepassing is dan in de politiek en journalistiek dan moet dat wel de beleggingswereld zijn. Nergens wordt er zo lustig op los gefantaseerd als door hen aan wie we het beheer van ons vermogen toevertrouwen. Van een dokter en tandarts eisen we diploma s, bij vermogensbeheerders vertrouwen we vooral op beroepsethiek en het zelfreinigend vermogen van de sector. Ten onrechte, zoals een Nederlandse promovendus onlangs in zijn proefschrift poneerde. Het personeel van geïnstitutionaliseerde vermogensbeheerders als banken en verzekeraars dient alleen zijn broodheer. Een open deur natuurlijk, maar niettemin blijven beleggers van hun diensten gebruikmaken. De Augiasstal van de Legio Leasezaak is nog niet uitgemest of beleggers storten hun geld weer in de beleggingsfondsen van genereuze private investor-groepen die nu ook de massa willen laten meeprofiteren van hun gouden inzichten. Escalatie van geweld Terug naar 9/11. Herdenkingen als deze worden meestal gemotiveerd met vrome wensen zoals opdat wij niet vergeten en dat nooit meer. Een belegger moet wel bijna onmenselijk zijn als hij daar zijn schouders over ophaalt. Maar ook hier blijft relativering een gezond principe. Dramatische gebeurtenissen blijven nu eenmaal de onvermijdelijke storingsfactoren in de brute buitenwereld. Heb geen illusie, er zal ook de komende jaren weer veel op ons afkomen. Een escalatie van geweld in het Midden-Oosten lijkt welhaast onafwendbaar. Na Irak krijgen de Verenigde Staten nog af te rekenen met schurkenstaat Iran. Noord- Korea staat nog op de agenda en als die de les zal zijn gelezen volgen er ongetwijfeld nog anderen totdat de Verenigde Staten ten onder gaan in imperial overstretch en het estafettestokje van de wereldhegemonie moet overdragen aan China. De belegger kan de wereld niet ontvluchten en zal naast

19 F L A S H B A C K 39 relativerend vermogen vooral ook een stoïcijnse levensstijl moeten ontwikkelen. Dat de wereld zelf ondanks alles toch redelijk onverschrokken in elkaar zit, blijkt uit de ontwikkeling van de westerse economieën sinds 9/11. De aanslagen en alles wat er op volgde, kregen uiteindelijk weinig greep op de Amerikaanse economie. Deze was in de eerste helft van 2001 al sterk afgekoeld van de langste naoorlogse groeiperiode die in 1992 was gestart. Iedereen hield rekening met een recessie zeker na het uiteenspatten van de dotcom-bubble. Desondanks en wie zal het zeggen? dankzij de extra financiële inspanningen die de strijd tegen het terrorisme vergden, bleef een diepe recessie uit. De Amerikaanse economie ging in 2001 en 2002 weliswaar door een groeivertraging maar er was geen sprake van krimp. Evenzo verliep het in Europa, behalve in Nederland waar om andere oorzaken het vertrouwen onder druk kwam en de economie in 2002 met 0,1% kromp. Is dat alles? Zijn er geen grotere lessen te trekken uit historische gebeurtenissen? Vermoedelijk niet. Naast de leugen regeert zal de belegger het moeten blijven doen met platitudes als angst is een slechte raadgever en moed wordt beloond. Geen trendbreuk Ik denk dat de aanslagen van 9/11 de beursbewegingen alleen maar met twee jaar hebben vertraagd. door Léon Cornelissen Léon Cornelissen is Hoofd Strategie van het Institute for Research and Investment Services (IRIS). IRIS is een gezamenlijke onderneming van de Rabobank en Robeco, waarvan de hoofdactiviteit bestaat uit het verstrekken van beleggingsresearch. Ten tijde van de tereuraanslagen van 11 september 2001 leden beurzen nog steeds aan de kater na het uiteenspatten van de internetzeepbel in september het jaar daarvoor. Maar die kater was bijna uitgewerkt. In februari had de inkoopmanagersindex al een bodem bereikt na een fikse daling van 58 naar 41 in twee jaar tijd en was een herstelbeweging begonnen. Beurzen oogden goedkoop. Toen kwamen de aanslagen. De feitelijke economische schade was te vergelijken met een fikse wervelstorm of een aardbeving zoals die bijvoorbeeld het Japanse Kobe trof in januari Minder dan 1% van de kantoorruimte in de Verenigde Staten was vernietigd. Voor de Amerikaanse economie zou dit overkomelijk moeten zijn. Het begrijpelijke schrikeffect op de beurzen werd zoals ook te verwachten snel tenietgedaan. Het venijn zat hem echter in de staart. Markten gingen overdreven gebukt onder de toegenomen onzekerheid in de aanloop naar de Tweede Golfoorlog die het directe gevolg was van aanslagen op 9/11. Pas na de walkover van het Iraakse leger, kon eigenlijk twee jaar te laat het beursherstel na de internetkater beginnen. Solide begroting Zonder aanslagen had het beursherstel dus waarschijnlijk twee jaar eerder ingezet, maar de gezonde correctie die we in de zomer van 2006 beleven, had zich waarschijnlijk ook twee jaar eerder voorgedaan. De drijvende krachten achter de beursbeweging de afgelopen vijf jaar, de snelle integratie van China en India in de wereldeconomie en de krachtige structurele Amerikaanse groei ondersteund door een ruimhartig monetair Amerikaans beleid hadden zich zonder de aanslagen even goed doorgezet. De onevenwichtigheden in de wereldeconomie waren waarschijnlijk minder groot geweest omdat vooral het Amerikaanse begrotingsbeleid solide was vormgegeven. De kostbare en per definitie niet te winnen oorlog tegen het terrorisme was uitgebleven. De fletse Bush had zonder zijn finest hour zijn kansen op herverkiezing verspeeld. De belastingverlagingsbonanza was milder uitgevallen. Maar vooruit, veel had dit allemaal niet uitgemaakt. Golf van protectionisme Het goede nieuws is eigenlijk dat de aanslagen van vijf jaar geleden geen dramatische reikwijdte hebben gehad. De oorlog tegen terrorisme heeft gelukkig niet geleid tot een dramatische verhoging van de transactiekosten van de wereldeconomie door draconische veiligheidsmaatregelen. De sluiting van het Amerikaanse luchtruim is een incident gebleven. Er is geen golf van protectionisme over de wereld heengeslagen. Het Midden-Oosten is niet in vlammen opgegaan. Een open vraag blijft of de toch wel verbazingwekkend grote militaire effectivi-

20 F L A S H B A C K teit die de Verenigde Staten in Afghanistan en Irak hebben gedemonstreerd een matigende invloed heeft gehad op andere staten. Het bewustzijn van militaire inferioriteit moet in China bijvoorbeeld behoorlijk zijn versterkt. De Pax Americana in Azië heeft baat gehad bij de Tweede Golfoorlog. Anderzijds hebben Afghanistan en Irak ook de politieke grenzen gedemonstreerd van het militaire instrument. In beide landen woedt een uitzichtloze guerrilla-oorlog. Vijf jaar later ziet het er redelijk uit voor de wereldeconomie en het beursklimaat. De wereldeconomie heeft drie sterke jaren achter de rug. Amerika koelt wat af, Euroland en Japan versnellen. China en India groeien onstuimig door. De drie jaar lange bullmarket op de aandelenmarkten is onvermijdelijk gestokt. Risicopremies lopen weer wat op en terecht. We zien een normale beurscyclus waar optimisme en vrees elkaar aflossen. De aanslagen hebben geen trendbreuk veroorzaakt, kunnen we na vijf jaar concluderen. Gelukkig maar! direct of indirect relateren aan 9/11. Het consumentenvertrouwen zou bijvoorbeeld niet zo hard zijn gedaald zoals de eerste maanden na de aanslagen. En de uitgaven voor terreurbestrijding zouden niet zo hoog zijn als nu. Uiteindelijk zijn bredere sociaaleconomische factoren toch belangrijker. De opkomst van China, de technologische vooruitgang en de schaarste aan grondstoffen hadden een veel grotere invloed op de financiële en economische ontwikkelingen. Steeds blijkt dat na incidentele gebeurtenissen de mens een enorm aanpassingsvermogen heeft. Onzekerheden en politieke spanningen worden in ons leefmodel opgenomen en vervolgens zorgt de rationeel handelende mens dat hij zijn pad vervolgt: de weg naar meer welvaart en welzijn. Ook de aanslagen in de Verenigde Staten hebben de perspectieven voor de (westerse) wereld niet wezenlijk doen veranderen. Een gewone dag Ik betwijfel of de economische wereld er anders uit zou zien, als de aanslagen niet hadden plaatsgevonden. door Marcel Tak Het is 11 september 2001, 8:46 uur New Yorktijd. Precies 47 minuten eerder, na een kwartier vertraging, vertrok vlucht 11 van American Airlines van Logon International Airport in Boston met bestemming Los Angeles. Vlucht 11 zou die dag niet aankomen in de Californische stad. De turbulentie door het slechte weer noopt de gezagvoerder de kist in Chigaco aan de grond te zetten. Een dag later konden de passagiers hun reis vervolgen. Net als de inzittenden van United Airlines vlucht 175, American Airlines vlucht 77 en United Airlines vlucht 93 bereikten zij uiteindelijk veilig hun plaats van bestemming. We zouden nooit van deze vluchten hebben gehoord als alles normaal was verlopen. Maar het is niet normaal gegaan. De eindbestemmingen van de vier vliegtuigen waren de Twin Towers in New York, het Pentagon Marcel Tak is zelfstandig beleggingsadviseur en denkt met particuliere beleggers mee over de samenstelling van hun portefeuille en de (actuele) ontwikkelingen op de markten. Op iex.nl recenseert hij beleggingsproducten. in Washington en een open veld in Pennsylvania. De wereld zou er anders uit hebben gezien als deze vluchten van terreur waren gevrijwaard. Dat geldt zeker voor de bijna drieduizend dodelijke slachtoffers en hun nabestaanden. Zij hadden hun gewone leven kunnen voortzetten. En de rest van de wereld ook. Of vergis ik mij en zíjn wij overgegaan tot de orde van de dag? Andere wereld De eerste dagen na 9/11 stond de wereld op zijn kop. Midden in de gebeurtenissen verdwijnt het perspectief en velen kondigden een breuk met het verleden aan. Natuurlijk hebben de aanslagen een enorme invloed gehad. De psychologische impact is groot geweest. Wij zijn ons bewust geworden van onze kwetsbaarheid, maar ook van de westerse beschaving. Politiek zijn de gevolgen eveneens groot. Zonder 9/11 zouden de Verenigde Staten Afghanistan en waarschijnlijk ook Irak niet zijn binnengevallen. De spanningen tussen de westerse landen en de Islamitische wereld zijn onmiskenbaar groter geworden. Aan de andere kant is het Midden-Oosten al tientallen jaren onrustig. En hoewel de aanslagen uniek waren in methode, omvang en plaats teisterde ook vóór 9/11 terreur de wereld. Welvaart en welzijn Zou de economische wereld er anders hebben uitgezien als de aanslagen niet hadden plaatsgevonden? Ik betwijfel het. Bekend is dat de Federal Reserve op de eerste dag dat de financiële markten weer opengingen de rente verlaagde met 0,5%. Maar het proces van rentedalingen was al op 3 januari 2001 gestart toen de Fed Funds werden teruggebracht van 6,5% naar 6,0%. Op het moment van de aanslagen stond de rente op 3,5%. Nadien werd het ruime monetaire beleid voortgezet tot een dieptepunt in de rente werd bereikt van 1,0% op 25 juni De feiten zijn dat de Verenigde Staten zich al vóór september 2001 in een economische neergaande fase bevond. De internetzeepbel was al ver voor Bin Laden tot ontploffing gekomen. Misschien dat door de aanslagen het monetaire verruimende beleid wat agressiever werd gevoerd, waardoor de economische dip uiteindelijk beperkt in omvang bleef. Ik denk dat er na de aanslagen veel ontwikkelingen zijn geweest die Flex-economie Wat mij heeft verrast is de veerkracht van de westerse markteconomieën. De dynamiek is groter dan ooit. door Jaap Koelewijn Op 11 september 2001 begon mijn computer in de loop van de middag steeds trager te worden. Ik kon niet meer op het internet. Ik liep de gang op om bij een collega te vragen wat er aan de hand was. De gang was leeg en uiteindelijk vond ik een groep collega s die naar de televisie keken. De eerste toren brandde al en we zagen in doodse stilte het tweede vliegtuig de andere toren raken. Op zo n schokkende gebeurtenis reageerde de samenleving op een voorspelbare manier. In eerste instantie was er de verdoving en het ongeloof. Ik herinner mij de televisieuitzendingen na de aanslagen als een bizar schouwspel, waarvan ik mij eigenlijk niet realiseerde dat het waar was. De tweede reactie was die van de actie. Er moest wat gedaan worden. De vijand die de Amerikaanse samenleving diep in het hart geraakt had, zou en moest iets worden aangedaan. Er moest een vijand zijn die aangevallen moest Jaap Koelewijn is zelfstandig adviseur op het gebied van financiering en beleggingen en de daarbij behorende regelgeving en integriteits- en governancevraagstukken. worden. Lijdelijkheid was het laatste waaraan de Amerikanen wilden toegeven. Dat er oorlog zou komen, werd al snel duidelijk. De vraag was nu wanneer die er zou komen. Fundamentalisme Nu, vijf jaar later kunnen we terugkijken. Wat zijn mijn conclusies als ik de balans opmaak? Het gebeurde maakt ons duidelijk hoezeer de wereld geïntegreerd is geraakt. We waren realtime getuige van de aanslagen. De torens stortten zesduizend kilometer van ons vandaan in, maar het was alsof ze in de Bijlmer stonden. Natuurlijk wilde men de Amerikanen raken, maar in feite werden de westerse samenleving en de christelijke cultuur geraakt. Het slagveld van systemen en culturen was nu niet meer het Midden-Oosten, Rusland of Afrika, nee, de oorlog werd in ons midden uitgevochten. De polarisatie werd er alleen maar groter door. Mijn indruk is dat vooral de Amerikanen zich steeds meer terugtrekken op hun eigen fundamentalistische opvattingen en van geen dialoog meer willen weten. Ik vind dat zorgwekkend. De Amerikanen proberen uit angst voor herhaalde aanvallen op hun territoir steeds meer hun wil aan de rest van de wereld op te leggen. Ze houden steeds minder rekening met andere belangen, die van hun gaan boven alles. Open wond Wat mij heeft verrast, is de veerkracht van de westerse markteconomieën. De aanslagen hadden, en dat is volgens mij ook de bedoeling, de westerse wereld in een diepe recessie kunnen duwen. Dat is niet gebeurd. De markteconomie gaf blijk van een groot vermogen om schokken op te vangen. Mede door het krachtige ingrijpen van de beleidsmakers werd voorkomen dat beurzen instortten en de wereldhandel vastliep. Vijf jaar later is de dynamiek van de internationale economie groter dan ooit. De groei is hoog, waarbij er wel sprake is van een hoop onzekerheid. Na vijf jaar lijkt de economie hersteld te zijn, maar de wond is nog niet geheeld. Dat zou nog wel eens tien jaar kunnen duren. De vraag is of de Amerikanen in willen zien dat onverdraagzaamheid juist niet de oplossing is. Met oorlog krijgen we de terroristen er niet onder. Als we ze laten zien dat vrijheid meer oplevert dan oorlog zal het terrorisme de slag van zichzelf verliezen.

Voorkennis. IEX redactie

Voorkennis. IEX redactie Voorkennis 2007 Van iex-columnisten wordt méér gevraagd dan alleen het schrijven van scherpe beleggingsanalyses en diepgravende columns. Aan het eind van elk jaar krijgen ze in iexmagazine een mooi podium

Nadere informatie

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Inleiding Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën is het voor huishoudens eenvoudiger en goedkoper geworden om de vrije besparingen,

Nadere informatie

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder?

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Net als we vorig jaar meerdere keren hebben gezien, zijn de beurzen wederom bijzonder nerveus en vooral negatief. Op het moment van schrijven noteert de AEX 393

Nadere informatie

LYNX Beleggersdebat 2016

LYNX Beleggersdebat 2016 LYNX Beleggersdebat 2016 BELEGGERSDEBAT 2016 V.l.n.r.: Jim Tehupuring, Willem Middelkoop, Janneke Willemse, André Brouwers en Corné van Zeijl BELEGGERSDEBAT 2016 Tip 1 Jim Tehupuring BELEGGERSDEBAT 2016

Nadere informatie

Turbo Daily Commerzbank 10 April 2015 Nummer 1147 Pagina 2 MIDDELLANGE TERMIJN TREND. Steun : 459.1 Weerstand : 516.8

Turbo Daily Commerzbank 10 April 2015 Nummer 1147 Pagina 2 MIDDELLANGE TERMIJN TREND. Steun : 459.1 Weerstand : 516.8 Turbo Daily Turbo Daily Commerzbank 10 April 2015 Nummer 1147 INDICES SLOTKOERS VERSCHIL AEX 501,97 0,97% DOW JONES 17958,73 0,31% NASDAQ CMP 4974,565 0,48% NASDAQ -100 4403,953 0,64% NIKKEI 225 19907,63-0,15%

Nadere informatie

Nooit meer verliezen is een op/e

Nooit meer verliezen is een op/e Nooit meer verliezen is een op/e 12 december 2014 André Brouwers beleggingsinstituut.nl André Brouwers Educa6e en Informa6e Start 2011 15.000 beleggers getrained Training, coaching en beleggersinforma6e

Nadere informatie

Wanneer crasht de beurs?

Wanneer crasht de beurs? Wanneer crasht de beurs? Twee miljoen Belgen lezen dagelijks de krant. Zij lezen dat het Spaarboekje nu een Verliesboekje is geworden (Nieuwsblad 15/11). Dat beleggingsfondsen in Europese aandelen terug

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

Trade van de Week. Meeliften. op het succes. van BESI

Trade van de Week. Meeliften. op het succes. van BESI Trade van de Week Meeliften op het succes van BESI Wanneer we de in Nederland genoteerde aandelen bekijken sinds de start van 2009, dan komen we toch wel tot de conclusie dat BE Semiconductor N.V. (BESI)

Nadere informatie

Beursdagboek 10 September 2013.

Beursdagboek 10 September 2013. Beursdagboek 10 September 2013. Morgen is het al weer 12 jaar geleden. Gisterenavond Tijd 20:16 uur. Op het moment van sluiten van onze beurs gisteren stond de Dow op +86 punten. Op dit moment zien we

Nadere informatie

Beursdagboek 12 September 2013.

Beursdagboek 12 September 2013. Beursdagboek 12 September 2013. De Amerikanen lieten tijdens de herdenking van 9-11 de markten voor de derde achtereenvolgende dag fors stijgen. Gisterenavond Tijd 22:10 uur. Zoals ik al schreef in mijn

Nadere informatie

Beursdagboek 24 Mei 2013.

Beursdagboek 24 Mei 2013. Beursdagboek 24 Mei 2013. Loopt Abenomics nu al op zijn laatste benen! Tijd 10:30 uur. Het was afgelopen nacht in Japan een angstige sessie voor de handelaren. Na eerst een winst van drie procent vlogen

Nadere informatie

Turbo Daily Commerzbank 04 September 2015 Nummer 1252 Pagina 2 MIDDELLANGE TERMIJN TREND. Steun : 419.7 Weerstand : 509.2

Turbo Daily Commerzbank 04 September 2015 Nummer 1252 Pagina 2 MIDDELLANGE TERMIJN TREND. Steun : 419.7 Weerstand : 509.2 Turbo Daily Turbo Daily Commerzbank 04 September 2015 Nummer 1252 INDICES SLOTKOERS VERSCHIL AEX 444,55 2,53% DOW JONES 16374,76 0,14% NASDAQ CMP 4733,497-0,35% NASDAQ -100 4234,654-0,51% NIKKEI 225 17792,16-2,15%

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 5-8-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 5-8-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 5-8-2011. Geven de Amerikanen zich over? Capituleren ze? Tijd gisterenavond 20:21 uur Dit is de tickgrafiek van de Dow. Op dit moment staat de Dow 400 punten in

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 Werkloosheid Verenigde Staten - Fed blijft op toneel Rusland eist rol op, p.1. - Aandelen meest kansrijk in 2014, p.2. - Obligaties winnen in Q1 - weinig potentie, p.2.

Nadere informatie

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Amsterdam, 11 juli 1997 Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in

Nadere informatie

Euronext.liffe. Inleiding Optiestrategieën

Euronext.liffe. Inleiding Optiestrategieën Euronext.liffe Inleiding Optiestrategieën Vooraf De inhoud van dit document is uitsluitend educatief van karakter. Voor advies dient u contact op te nemen met uw bank of broker. Het is verstandig alvorens

Nadere informatie

Hedging strategies. Opties ADVANCED. Member of the KBC group

Hedging strategies. Opties ADVANCED. Member of the KBC group Hedging strategies Opties p. 2 Index 1. Hedging met opties 3 2. Hedging met put opties 4 3. Hedgen met valutaopties 6 Twee valutaoptiecontracten 6 p. 3 Hedging met opties Hedging komt van het Engelse to

Nadere informatie

Trade van de week. Winnen met. Indexopties

Trade van de week. Winnen met. Indexopties Trade van de week Winnen met Indexopties Hoe profiteer je van een stijgende of dalende beurs? Veel traders proberen dit door zelf een aantal aandelen uit de index te kiezen en daar long of short op te

Nadere informatie

Beursdagboek 18 September 2013.

Beursdagboek 18 September 2013. Beursdagboek 18 September 2013. Volgens Zero Hedge is de consensus 9 miljard tapering. Tijd 08:50 uur. De Bloomberg consensus voor vanavond ziet er zo uit. De markt verwacht dat de Fed haar maandelijkse

Nadere informatie

INVINCO BENELUX. Goudprijs is alweer op zijn retour. Een crash blijft mogelijk

INVINCO BENELUX. Goudprijs is alweer op zijn retour. Een crash blijft mogelijk Goudprijs is alweer op zijn retour. Een crash blijft mogelijk 2 Wat is het geheim en de essentie van goed beleggen? Je moet anticiperen op de werkelijkheid van morgen en wat die voor gevolgen heeft voor

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

The good, the bad and the ugly

The good, the bad and the ugly The good, the bad and the ugly Rendement, risico en domheid Eelco Hessling Manager Retail Investor Services NYSE Euronext 2007 NYSE Euronext. All Rights Reserved. Vecon dag Amsterdam 3 april 2008 2007

Nadere informatie

Market Update. Gold&Discovery Fund. Edelmetalen bevinden zich al ruim tien jaar in een sterke bullmarkt

Market Update. Gold&Discovery Fund. Edelmetalen bevinden zich al ruim tien jaar in een sterke bullmarkt Market Update Gold&Discovery Fund Na twee zeer sterke hersteljaren is er dit jaar sprake van een wereldwijde groeivertraging Hierdoor staan de prijzen van veel grondstoffen onder druk. Toch noteert goud

Nadere informatie

Beursdagboek 28 Augustus 2013.

Beursdagboek 28 Augustus 2013. Beursdagboek 28 Augustus 2013. Het Midden Oosten staat op scherp. En helaas.. het zou dit keer ook echt kunnen gaan gebeuren. En dat is erg. Gisterenavond Tijd 22:57 uur. In de VS siddert de belegger ook

Nadere informatie

Trade van de Week. Traden, BAM, cashen!

Trade van de Week. Traden, BAM, cashen! Trade van de Week Traden, BAM, cashen! De titel doet het wellicht al vermoeden. Ik sprak vandaag een klant die een mooie winst behaalde door het handelen in BAM. Een trade die met recht Trade van de Week

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 8-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 8-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 8-9-2011. Wordt ook China afgewaardeerd door de rating bureaus? Tijd 09:40 uur. Vanochtend rond acht uur zat ik voor de koersschermen. De opening van de futures

Nadere informatie

Koersval Pharming nader verklaard

Koersval Pharming nader verklaard http://marktgevoel.nl/analyse/aandelen/item/39336-koersval-pharming-nader-verklaard Koersval Pharming nader verklaard kennie woensdag, 16 juli 2014 01:30 739 Pharming is al jaren één van mijn favoriete

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 10-8-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 10-8-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 10-8-2011. Bernakee houdt de rente nog heel lang heel laag. Tijd Gisterenavond 20:10 uur. Over vijf minuten komt de Fed met een statement. De markt verwacht hier

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-8-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-8-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-8-2011. Gaat de zon weer schijnen tussen de wolken door. Tijd 09:06 uur. Na de zeer sterke stijging afgelopen vrijdag en een degelijk Wall Street stijgen de indices

Nadere informatie

Indexabonnement analyse 20 mei 2006

Indexabonnement analyse 20 mei 2006 Indexabonnement analyse 20 mei 2006 20 mei 2006 Vanaf vandaag voegen we een onderdeel toe aan het marktbericht, namelijk de financiele astrologie. Niet dat we nu denken dat dit het helemaal is, maar we

Nadere informatie

Grondstoffen blijven interessant!

Grondstoffen blijven interessant! Grondstoffen blijven interessant! De Amerikaanse beurs sputtert. Sinds de top (1850 punten) van 31 december 2013, staan we na vier maanden nog steeds op hetzelfde niveau (1863 punten). Bent u op zoek naar

Nadere informatie

Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste!

Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste! Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste! 12 december 2014 Martijn Rozemuller Thinketfs.nl Wat is indexbeleggen? Indexbeleggen is passief beleggen Ac8ef beleggend fonds Er wordt geprobeerd een hoger

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011. Ik durf het hardop te zeggen: Griekenland gaat failliet en verlaat de Eurozone. Tijd 08:10 uur. Met de S&P 500 futures rond 1145 en dus weer een 12,50

Nadere informatie

5 manieren om uw voordeel te halen uit de Bolero-Alerts

5 manieren om uw voordeel te halen uit de Bolero-Alerts 5 manieren om uw voordeel te halen uit de Bolero-Alerts Wilt u een aandeel kopen als het net onder een bepaalde koers gezakt is? Wilt u uw positie verkopen als u op 30% koerswinst staat? Hebt u misschien

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

Waarom u nu goudmijnaandelen moet kopen?

Waarom u nu goudmijnaandelen moet kopen? Waarom u nu goudmijnaandelen moet kopen? Het komt eigenlijk op het volgende neer: goud wint aan populariteit, maar de onderliggende aandelen doen dat helemaal niet! De goudprijs staat bijna 2000 USD per

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011. 447 miljard dollar gaat Obama uitgeven voor banen. Tijd 09:03 uur. Vanaf vijf voor negen gaat de FTI snel omhoog van 281,20 tot nu 282,80. Dat is zuur

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-9-2011. We zijn als Nederlanders inderdaad niet helemaal wijs als we 4,7 miljard al aan de Grieken hebben weggegeven. Na het kwartje van Kok is dit de 4,7 miljard

Nadere informatie

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006 Profiel Het AEGON Equity Fund is een besloten fonds voor gemene rekening, waarin verzekeringsrelaties van AEGON kunnen participeren. Het AEGON Equity Fund belegt wereldwijd in aandelen met de nadruk op

Nadere informatie

LYNX BELEGGERSDEBAT 2015

LYNX BELEGGERSDEBAT 2015 LYNX BELEGGERSDEBAT 2015 Lynx Beleggersdebat 2015 BELEGGERSDEBAT 2015 V.l.n.r.: Lukas Daalder, Jim Tehupuring, Janneke Willemse, André Brouwers en Karel Mercx -86,44% Resultaten tips beleggersdebat 2014

Nadere informatie

Welkom AEX DSM ING. Klik om u direct aan te melden voor een abonnement op http://www.wavisie.nl/ AEX brak wéér uit; klimt nu verder naar 375...

Welkom AEX DSM ING. Klik om u direct aan te melden voor een abonnement op http://www.wavisie.nl/ AEX brak wéér uit; klimt nu verder naar 375... Welkom AEX DSM ING Geachte lezer, December 2012 Speciaal voor de lezers van Wallstreetweb.nl presenteert WAvisie in dit rapport haar huidige visie op de AEX. Bovendien zijn twee aandelen geselecteerd met

Nadere informatie

AEX op weg naar 510 én naar 560!

AEX op weg naar 510 én naar 560! Speciaal voor de lezers van Wallstreetweb.nl presenteert WAvisie in dit rapport haar huidige visie op de AEX en selecteert een AEX-fonds met grote koerspotentie. WAvisie is een initiatief van Wessel Aslander,

Nadere informatie

Turbo Daily NIKKEI 225 NASDAQ-100 DOW JONES. Turbo Daily Commerzbank 29 April 2015 Nummer 1161 INDICES SLOTKOERS VERSCHIL AEX 501,66-1,49%

Turbo Daily NIKKEI 225 NASDAQ-100 DOW JONES. Turbo Daily Commerzbank 29 April 2015 Nummer 1161 INDICES SLOTKOERS VERSCHIL AEX 501,66-1,49% Turbo Daily Turbo Daily Commerzbank 29 April 2015 Nummer 1161 INDICES SLOTKOERS VERSCHIL AEX 501,66-1,49% DOW JONES 18110,14 0,4% NASDAQ CMP 5055,422-0,1% NASDAQ -100 4515,265-0,22% NIKKEI 225 20058,95

Nadere informatie

Hedging strategies. Opties ADVANCED. Een onderneming van de KBC-groep

Hedging strategies. Opties ADVANCED. Een onderneming van de KBC-groep Hedging strategies Opties p. 2 Index 1. Hedging met opties 3 2. Hedging met put opties 4 3. Hedgen met valutaopties 6 Drie valutaoptiecontracten 6 p. 3 Hedging met opties Hedging komt van het Engelse to

Nadere informatie

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 3 oktober 2014. Technische Analyse Het stappenplan

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 3 oktober 2014. Technische Analyse Het stappenplan Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 3 oktober 2014 Technische Analyse Het stappenplan Inhoud Geschiedenis technische analyse Wat is technische analyse Stappenplan: 3 basisstappen

Nadere informatie

Beursdagboek 20 Juni 2013.

Beursdagboek 20 Juni 2013. Beursdagboek 20 Juni 2013. Het persbericht om 20.00 uur kan aangeven dat er eind 2013 begin 2014 met tapering wordt begonnen. Gisterenavond Tijd 20:14 uur. Op het persbericht ging de Dow eerst van 6 naar

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-8-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-8-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-8-2011. De financiële wereld zit diep in de put. Tijd 08:02 uur. Gisterenavond sloot ik met de volgende alinea: Tijd 22:00 uur. De avond zit er op. De Dow sluit

Nadere informatie

Eenvoudig beleggen met trackers

Eenvoudig beleggen met trackers Eenvoudig beleggen met trackers Rabobank Rijn en Veenstromen 14 Oktober 2010 Gertjan Dorrepaal Directoraat Private Banking Beleggingscompetence Agenda 1. Wat zijn Trackers? Explosieve groei Geschiedenis

Nadere informatie

Nog geen terugkeer van huishoudens op de beurs

Nog geen terugkeer van huishoudens op de beurs Nog geen terugkeer van huishoudens op de beurs Inleiding De Nederlandse huishoudens zijn de afgelopen decennia steeds meer gaan beleggen in effecten. Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën

Nadere informatie

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

Trendscore F E B RAPPORT

Trendscore F E B RAPPORT 2 3 F E B 2015 TA RAPPORT 1 TA-RAPPORT TA-RAPPORT VAN 23 FEBRUARI 2015 Hiermee ontvangt u het nieuwste Trendscore TA-Rapport. Op basis van de bekende Trend- en Signaalscore worden de middellange- en kort

Nadere informatie

Beursdagboek 29 Oktober 2013.

Beursdagboek 29 Oktober 2013. Beursdagboek 29 Oktober 2013. Niemand gelooft meer in een daling van de financiële markten. Tijd 11:20 uur. Na een week in de Turkse zon ben ik weer achter de schermen. Ik heb een week rustig kunnen nadenken

Nadere informatie

Binaire opties termen

Binaire opties termen Binaire opties termen Bij het handelen in binaire opties zijn er termen die bekend of onbekend in de oren klinken. Als voorbereiding is het dan ook handig om op de hoogte te zijn van de verschillende termen

Nadere informatie

Trendscore M R RAPPORT

Trendscore M R RAPPORT 2 8 2015 M R TA T RAPPORT 1 TA-RAPPORT TA-RAPPORT VAN 28 MAART 2015 Hiermee ontvangt u het nieuwste Trendscore TA-Rapport. Op basis van de bekende Trend- en Signaalscore worden de middellange- en kort

Nadere informatie

Technology Semiconductor Integrated Circuits

Technology Semiconductor Integrated Circuits TIP 1: Amkor Technology Beurs Land Ticker Symbol ISIN Code Sector Nasdaq Verenigde Staten AMKR US0316521006 Technology Semiconductor Integrated Circuits Amkor Technology (AMKR) is het op één na grootste

Nadere informatie

Sprinters Club 22/03/2011

Sprinters Club 22/03/2011 Sprinters Club 22/03/11 PORTEFEUILLE SPRINTERS Aankoop Sprinters Verkoop Sprinters Datum Markt LNG of SHT koers aantal totaal datum koers totaal AEX LNG 2 AEX SHT 9 9/3/11 OLIE LNG 69..02 71 2486.42 34.68

Nadere informatie

Het beleggingssysteem van Second Stage

Het beleggingssysteem van Second Stage Het beleggingssysteem van Second Stage Hoewel we regelmatig maar dan op zeer beperkte schaal (niet meer dan vijf procent van het kapitaal) - zeer kortlopende transacties doen, op geanticipeerde koersbewegingen

Nadere informatie

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note High Risk Equity Interest Other ING Dutch Plus Note Minimaal 155%* aflossing bij stijgende of beperkt dalende beurzen Bescherming tot 35% koersdaling t.o.v. de startwaarde Profiteer van een mogelijke stijging

Nadere informatie

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel Na de snelle daling van de bedrijfswinsten door de kredietcrisis, is er recentelijk weer sprake van winstherstel. De crisis heeft echter geen gat geslagen in de grote financiële buffers van bedrijven.

Nadere informatie

Trade van de week. Welcome to. Africa

Trade van de week. Welcome to. Africa Trade van de week Welcome to Africa We versturen nu al een tijdje wekelijks de Trade van de Week. Een Trade van de Week hoeft in absolute termen niet de grootste winst op te leveren. Een kleine investering

Nadere informatie

TechnischeSignalen.com - 21/10/2015

TechnischeSignalen.com - 21/10/2015 TechnischeSignalen.com - // Bekaert 9 8 Rel.sterkte tov Bel- Bekaert (.$) 9 8 Steunniveau op en een duidelijke weerstand op. Die zal als een magneet werken bij de volgende beweging. Met een EV/EBITDA ratio

Nadere informatie

Persbericht Grote Bickersstraat 74 Telefoon (020) 522 54 44

Persbericht Grote Bickersstraat 74 Telefoon (020) 522 54 44 Persbericht Grote Bickersstraat 74 Telefoon (020) 522 54 44 nr. 2858 1013 ks Amsterdam Fax (020) 522 53 33 9 december 1999 E-mail info@nipo.nl Postbus 247 Internet http://www.nipo.nl 1000 ae Amsterdam

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies Beste lezer, Voordat ik aan het onderwerp van deze nieuwsbrief begin wens ik alle lezers een gelukkig en gezond 2006. Ook wens ik een ieder een goed financieel 2006. Geregeld worden vragen door lezers

Nadere informatie

AEX gaat naar 430 én meer! WAvisie s Technische Analyse (week 18-2014)

AEX gaat naar 430 én meer! WAvisie s Technische Analyse (week 18-2014) Speciaal voor de lezers van Wallstreetweb.nl presenteert WAvisie in dit rapport haar huidige visie op de AEX en presenteert een aandeel geselecteerd met grote opwaartse koerspotentie. WAvisie is een initiatief

Nadere informatie

Turbo-abonnement Analyse 20 mei 2006

Turbo-abonnement Analyse 20 mei 2006 Analyse 20 mei 2006 20 mei 2006 De markten zijn belangrijke bewegingen gestart. De volatiliteit neemt toe en de onrust ook. In olie zijn er bewegingen gaande die we nader bekeken hebben. We concluderen

Nadere informatie

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE. Member of the KBC group

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE. Member of the KBC group Optie strategieën Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. p. 2 Index 1. Grafische voorstelling 4 2. Bull strategieën 5

Nadere informatie

Beursupdate september 2015 Is het weer net zo erg als in 2008?

Beursupdate september 2015 Is het weer net zo erg als in 2008? Beursupdate september 2015 Is het weer net zo erg als in 2008? Karel Mercx Sinds september weer terug bij Beleggers Belangen Beleggingsspecialist RTL Z Beursspel (2015) Beurstwitteraar van het jaar (2014)

Nadere informatie

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven Philips Pensioenfonds heeft de uitvoering van het Philips flex pensioen uitbesteed aan Hewitt Associates Outsourcing B.V. U kunt bij Hewitt Associates terecht met al uw pensioenvragen. De gegevens van

Nadere informatie

Ezcorp Inc. TIP 2: Verenigde Staten. Ticker Symbol. Credit Services

Ezcorp Inc. TIP 2: Verenigde Staten. Ticker Symbol. Credit Services TIP 2: Ezcorp Inc. Beurs Land Ticker Symbol ISIN Code Sector Nasdaq Verenigde Staten EZPW US3023011063 Credit Services Ezcorp (EZPW) is een bedrijf dat leningen verstrekt en daarnaast tweedehands spullen

Nadere informatie

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group Optie strategieën Brochure bestemd voor particuliere beleggers Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. p. 2 Index 1. Basisstrategieën 2 2. Voorbeelden van toepassingen 2 3. Grafische

Nadere informatie

Ter vergelijk vorige maand: 39 (68%) neutraal, 13 (23%) short, 5 (9%)groen

Ter vergelijk vorige maand: 39 (68%) neutraal, 13 (23%) short, 5 (9%)groen JAARGANG 3 NUMMER 10 Nieuwsbrief In dit nummer: 01 november 2010 1. Gaat de markt nu eindelijk bewegen? 2. RBS past zelfstandig Turbohefbomen aan; 3. WB tekent overeenkomst met vermogensbeheerder; 4. WB

Nadere informatie

Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen

Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen Annemarie van Gaal Ondernemer & financieel deskundige Bob Homan Manager ING Investment Office Amsterdam, 8 oktober 2013 Agenda 1. Wat is beleggen

Nadere informatie

Amsterdam Commodities profiteert van volatiele prijzen Stijging nettowinst 2009 met 20% tot 10,5 miljoen

Amsterdam Commodities profiteert van volatiele prijzen Stijging nettowinst 2009 met 20% tot 10,5 miljoen PERSBERICHT Rotterdam, 20 april 2010 Amsterdam Commodities profiteert van volatiele prijzen Stijging nettowinst 2009 met 20% tot 10,5 miljoen Nettowinst 10,5 miljoen (2008: 8,7 miljoen) Voorstel slotdividend

Nadere informatie

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7 Outlook 2016 Inleiding 2016 is in China het jaar van de aap. Apen zijn de genieën van de Chinese dierenriem. Ze leven in groepen, zijn intelligent en geestig. Niets is voor hen te moeilijk. Als het wel

Nadere informatie

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015. Technische Analyse Het stappenplan

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015. Technische Analyse Het stappenplan Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015 Technische Analyse Het stappenplan Agenda Geschiedenis technische analyse Wat is technische analyse? Het stappenplan Gemiddelden

Nadere informatie

#kpnjaarcijfers2011. Eelco Blok CEO KPN Eric Hageman CFO KPN a.i.

#kpnjaarcijfers2011. Eelco Blok CEO KPN Eric Hageman CFO KPN a.i. #kpnjaarcijfers2011 Eelco Blok CEO KPN Eric Hageman CFO KPN a.i. #hoofdpunten Turbulent 2011 Financiële doelen grotendeels gehaald Strategie neergezet voor komende jaren Internationaal gaat heel goed Nederland

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-8-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-8-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-8-2011. Kunnen de financiële markten vandaag verder van de rand van de afgrond komen? Amerika deed gisterenavond zijn uiterste best. Vandaag de rest van de wereld.

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

De afnemende vrees voor een Amerikaanse interventie in Syrië zorgde voor lagere olieprijzen. Ten opzichte van vorige week is de prijs 1,7 % gedaald.

De afnemende vrees voor een Amerikaanse interventie in Syrië zorgde voor lagere olieprijzen. Ten opzichte van vorige week is de prijs 1,7 % gedaald. Energiemarktanalyse Powerhouse Olie Olie (volgende maand) De afgelopen week waren de ogen van beleggers vooral gericht op een eventuele aanval van de VS op Syrië. Omdat het lijkt dat Obama steeds meer

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Een van de slechtste kwartalen in 50 jaar. Obligaties en vastgoed geven positief rendement

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Een van de slechtste kwartalen in 50 jaar. Obligaties en vastgoed geven positief rendement Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-135 2 juli 2002 9.30 uur Aandelen hard onderuit in tweede kwartaal De koersen van Nederlandse aandelen zijn hard onderuit gegaan in het tweede kwartaal

Nadere informatie

Ontdek beleggingskansen met technische analyse

Ontdek beleggingskansen met technische analyse Online Seminar Beleggen Ontdek beleggingskansen met technische analyse Bas Heijink Technisch Analist ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Manager ING Beleggen Amsterdam, 10 september 2013

Nadere informatie

Byloshi Investment Fund Jaarverslag 2011. Aangeboden door

Byloshi Investment Fund Jaarverslag 2011. Aangeboden door Byloshi Investment Fund Jaarverslag 2011 Aangeboden door Datum: 31 maart 2012 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 1 Verslag van de beheerder 3 1.1 Byloshi Investments 3 1.2 Byloshi Earth 3 1.2.1 Portefeuillesamenstelling

Nadere informatie

Advanced Battery Tech Inc.

Advanced Battery Tech Inc. TIP 1: Advanced Battery Tech Inc. Beurs Land Ticker Symbol ISIN Code Sector Nasdaq Verenigde Staten ABAT US00752H1023 Industrial Electrical Equipment Advanced Batteries (ABAT) ontwikkelt, fabriceert en

Nadere informatie

Media Relations. UBS Asset Management noteert 52 ETF's aan de Euronext Amsterdam Stock Exchange

Media Relations. UBS Asset Management noteert 52 ETF's aan de Euronext Amsterdam Stock Exchange Media Relations 27 januari 2016 Persbericht UBS Asset Management noteert 52 ETF's aan de Euronext Amsterdam Stock Exchange UBS is hiermee gelijk goed voor 25% van het totale aantal ETF s genoteerd in Amsterdam

Nadere informatie

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DECEMBER 2014 1. Economie VS blijg anker Het IMF verwacht een wereldwijde economische groei van 3,8% in 2015 Met een verwachte economische

Nadere informatie

De favoriete aandelen van Bart Sebrechts

De favoriete aandelen van Bart Sebrechts De favoriete aandelen van Bart Sebrechts 08/08/2016 om 09:16 door Bart Sebrechts Bart Sebrechts, hoofd beleggingen van Merit Capital, geeft in zijn aandelenselectie geven de voorkeur aan marktleiders met

Nadere informatie

TechnicalDayTrader. Trading Tactics Pro. de dagelijkse nieuwsbrief van

TechnicalDayTrader. Trading Tactics Pro. de dagelijkse nieuwsbrief van Trading Tactics Pro de dagelijkse nieuwsbrief van TechnicalDayTrader Trading Tactics Pro nieuwsbrief@technicaldaytrader.nl TradingScreen signalen De AEX heeft vandaag opnieuw een daling laten zien, ditmaal

Nadere informatie

Gebruikers handleiding Andix Wizard Technische Analyse

Gebruikers handleiding Andix Wizard Technische Analyse Andix Wizard Gebruikers handleiding Andix Wizard Technische Analyse http://www.andixwizard.nl Varsseveld, 12 januari 2014 Gebruikershandleiding Andix Wizard technische analyse Andix Wizard helpt de gebruiker

Nadere informatie

Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland?

Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland? Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland? 1. In het politieke debat in Nederland (en overigens ook in andere Europese landen) is beleggen in eigen land een hot topic. Dat is ongetwijfeld

Nadere informatie

Wall Street of niet, dat is de vraag

Wall Street of niet, dat is de vraag Wall Street of niet, dat is de vraag 1. Beleggers hebben geen leuke tijd achter de rug. 2011 was een moeilijk beleggingsjaar. Het begon goed, alsof het ingezet herstel na het bloedbad van 2008/2009 zich

Nadere informatie