Opkomende Vloed. Biënnale Venetië. tekst: jonathan turner fotografie: Renato Grome e.a.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Opkomende Vloed. Biënnale Venetië. tekst: jonathan turner fotografie: Renato Grome e.a."

Transcriptie

1 Opkomende Vloed in Venetië Tijdens de 56ste editie van de Biënnale van Venetië is de Byzantijnse stad weer overspoeld met hedendaagse kunst. Meer landen dan ooit laten hun beste kunstenaars zien in hun eigen paviljoens in de Giardini of in de fraaie paleizen van de stad. Daarnaast is er in de Arsenale de veelomvattende tentoonstelling All the World s Futures van de eerste zwarte Biënnale-directeur Okwui Enwezor. Tableau-correspondent Jonathan Turner doet verslag van zijn Venetiaanse wereldreis die leidt langs bijzondere visies op gecompliceerde verledens en onzekere toekomsten in de zorgwekkende realiteit van nu. tekst: jonathan turner fotografie: Renato Grome e.a. Met haar adembenemende installatie The Key in the Hand heeft Chiharu Shiota (1972) het Japanse paviljoen omgetoverd in een zee van metaforen. Oude houten boten zijn overdekt met imposante wolken van rode draden waaraan sleutels zijn gebonden die haar uit de hele wereld zijn geschonken. Shiota ziet de sleutels als vertegenwoordigers van emoties, het zijn immers de waarnemers en bewakers van waar we om geven en ze bevatten herinneringen en verhalen die ons weer kunnen inspireren tot het openen van nieuwe deuren...

2 enwezor presenteert een politiek geladen en complexe expositie D e 56ste editie van de Biënnale van Venetië gaat over dissidenten en verdeeldheid, fundamentalisme en censuur en over kolonialisme in het bijzonder. Hoewel landen hun grootste talenten laten zien in afzonderlijke nationale paviljoens, is het geen evenement met nationalistische tendenzen, integendeel. Artistiek directeur Okwui Enwezor (1963, Nigeria; curator, schrijver en directeur van het Haus der Kunst in München) legt specifiek nadruk op de maatschappelijke verantwoordelijkheid van kunst (hij studeerde politieke wetenschappen aan New Jersey City University). De wereld is uit balans en heeft hardnekkige kwalen: de opwarming van de aarde, het stijgende water, de verbreding van de inkomenskloof, alle denkbare soorten van schending van de mensenrechten... De toekomst van de planeet van all futures is onzeker. Het is een taak van de kunstenaar zijn of haar talent in te zetten om ons de ogen te openen. Enwezor verwelkomt nieuwe, gretige kunstenaars uit de periferie, die de plaats van de oude garde willen innemen. Dit hoeft niet altijd kwaadschiks of openlijk ambitieus te zijn. Gezien het huidige geopolitieke klimaat, lijkt het een perfecte timing. Er is een duizelingwekkende hoeveelheid kunst in Venetië te zien. In cijfers: de hoofdtentoonstelling All the World s Futures omvat werk van 136 kunstenaars uit 53 landen. 88 kunstenaars exposeren voor het eerst op de Biënnaletentoonstelling en 159 werken zijn speciaal hiervoor gemaakt. Daarnaast zijn er de exposities in de 87 nationale landenpaviljoens en 44 officiële collaterale tentoonstellingen en nog een reeks van aangelijnde exposities in de paleizen en musea van Venetië. Voor het eerst zijn er paviljoens van Grenada, Mauritius, Mongolië, Mozambique en de Seychellen, plus een terugkeer na tientallen jaren van afwezigheid van Ecuador, de Filipijnen en Guatemala. De hedendaagse Global Myopia (bijziendheid) verbeeld door Marco Maggi in het paviljoen van Uruguay gold niet voor Kenia en Costa Rica. Op het laatste moment werden ze gediskwalificeerd vanwege vermeende corruptie. Met de wereldtentoonstelling Expo 2015 op slechts driehonderd kilometer afstand in Milaan (zie vorige Tableau), biedt de 56ste Biënnale van Venetië een alternatief landschap van zowel de toekomst als het verleden. Veel van het heden is gemakshalve onder het tapijt geveegd. Marx Het hart van de 56ste Biënnale van Venetië is de tentoonstelling All the World s Futures, samengesteld door Okwui Enwezor en ingericht in zowel het Centrale Pavil- < Prominent in All The World s Futures in de Corderie staan installaties uit de serie Black Beethoven van Terry Adkins ( ). In het midden hangen aan weerszijden Lynch Fragments (1963 nu) van Melvin Edwards (1937). Vooraan rechts een tweeluik van Australiër Daniel Boyd (1982) die de koloniale geschiedenis van zijn land herinterpreteert. Links werk van Abu Bakarr Mansaray (1970, Tongo, woont in Harlingen). Hij toont futuristische tekeningen gebaseerd op zijn oorlogservaringen in Sierra Leone. Een bezoeker ontdekt in het paviljoen van Uruguay op het eerste oog een lege witte ruimte de details van het werk Global Myopie (bijziendheid) van Marco Maggi (1957), een delicate maquette van elementen, met chirurgische precisie gesneden uit de zelfklevende folie waarmee de muren behangen zijn. joen in de Giardini als in de Corderie, de kilometerslange voormalige touwslagerij in de Arsenale. Centraal in de tentoonstelling vinden in de Arena, de nieuwe performanceruimte, dagelijkse discussies plaats en voorlezingen van Das Kapital van Karl Marx vastgelegd door filmkunstenaar Isaac Julien (1960, Londen). Het draait hierbij om de kritiek van Marx op de gevolgen van de industriële revolutie en de afhankelijkheid van uitbuiting van werknemers. Kolonialisme, misschien wel het meest extreme voorbeeld van de uitbuiting, is een zichtbaar thema op de tentoonstelling, die werken in bijna elk denkbaar medium, inclusief muziek, performances, lange films en video s laat zien. De diversiteit aan kunstenaars weerspiegelt de wereldbevolking. Naast een groter aantal niet-westerse zijn er onverwacht veel meer vrouwelijke kunstenaars dan voorgaande edities. Wel verwacht is het aantal zwarte kunstenaars of van Afrikaanse afkomst, onder wie John Akomfrah, Kerry James Marshall, Charles Gaines, Glenn Ligon, Steve McQueen, Chris Ofili, Lorna Simpson, The combat zone Veel kunstenaars op de 56ste Biënnale van Venetië houden zich bezig met aspecten van oorlog, angst en geweld en gebruiken motieven als strijders, wapens of een gevaarlijke levensstijl. In het Duitse paviljoen heeft Hito Steyerl (1966) in haar installatie Motion Capture Studio een sfeer en esthetiek gecreëerd van een futuristische, computergegenereerde wereld, vermengd met die van een amusementshal en een discotheek in een garage in een achtertuin. Inverso Mundus van het Russische kunstenaarscollectief AES + F in het Magazzino del Sale toont de wereld op z n kop: zwervers worden rijk en politieagenten boeven. In een performance liggen ze als in een harem lui op een Arabisch bed. Intussen zijn op een gigantisch videoscherm allerlei scènes te zien waarin macht, seksisme en corruptie aan bod komen: grijsaards die met meisjes boksen, vrouwen die mannelijke modellen vastbinden op een lopende band en putjesscheppers die vergaderen met zakenvrouwen in een board-room. De in Berlijn gevestigde Italiaanse kunstenaar Monica Bonvicini (1965) maakte Latent Combustion (2015), dodelijke trossen van kettingzagen die ze in zwart polyurethaan doopte. Te zien in de centrale expositie. Het gigantische hoofd van een Amerikaanse fighter-piloot van Irina Nakhova (1955) begroet de bezoeker van het Russische paviljoen. Achter de vliegeniersbril volgt een video van de ogen van de kunstenaar de passerende toeschouwer als een high-tech versie van de Mona Lisa. Nakhova: Op deze reis ontmoet je de piloot. Hij is jouw navigator in een ruimte van directe observatie en wijst je, in een verhoogd bewustzijn van je omgeving, de weg de cockpit uit. Dit geeft eigenlijk een goede samenvatting van de hele 56ste Biënnale van Venetië. 72 Tableau Fine arts magazine zomer 2015 zomer 2015 Tableau Fine arts magazine 73

3 provocerend en verontrustend, maar ook esthetisch en poëtisch Venetië, de stad van de afbrokkelende grandeur wordt in veel werken weerspiegeld. De installatie van de Pakistaanse kunstenaar Rashid Rana (1968) in het Palazzo Benzon als onderdeel van de expositie My East is Your West bestaat uit een inwoner van het grensplaatsje Phulia, die gedurende de Biënnale, willekeurige dunne lijnen tekent op meter stof, geweven op de grens van India en Bangladesh, als een commentaar op het km lange hek dat is opgericht tussen de twee naties. de ogen van Almagul Menlibayeva en Rashad Alabarov uit Azerbeidzjan. Met The Union of Fire and Water presenteren zij een historische en culturele samenvoeging van Bakoe hoofdstad van Azerbeidzjan en Venetië. De expositie vindt plaats in het Palazzo Barbaro aan het Canal Grande, de voormalige residentie van Giosafat Barbara, een Venetiaanse ambassadeur die uitgebreid schreef over Azerbeidzjaanse steden en het hof van Shah Uzun Hassan aan het einde van de 15de eeuw. Menlibayeva geeft in haar foto s en video s vooral aandacht aan de rol van vrouwen in de pre-sovjet, pre-islamitische en derwisjculturen. Ze haalt haar inspiratie uit een gebouw in Bakoe dat in 1912 in Venetiaans gotische stijl werd opgericht door Murutza Mukhtarov, een van de eerste oliemagnaten, als huis voor zijn geliefde vrouw. Hij pleegde later zelfmoord. Het herbergt nu het huwelijksregisterkantoor en staat in Bakoe ook bekend als Het Paleis van Geluk. Het schilderachtige uitzicht vanuit de ramen van Palazzo Barbaro is vervangen door video-installaties. Je kijkt uit op olieboortorens, verlaten mijnbouw landschappen, brandende steden en booreilanden in ruwe zee. Ondertussen construeerde Rashad Alabarov maaswerken uit een veelheid van objecten, waaronder messen, spiegels en gelast metaal. Het lijken op het eerste gezicht doelloze sculpturen, maar bekeken vanuit een bepaald punt, onthullen de verzamelde voorwerpen plotseling een geometrische vorm, die soms in zijn schaduw op de paleismuren woorden laat zien. In Personne et les autres in het Belgische paviljoen vinden we een geautomatiseerde installatie van James Beckett (1977, Zimbabwe; woont en werkt in Amsterdam) die modellen van modernistische architectuur bouwt en ontmantelt. Een robotarm legt genummerde bouwstenen vanaf nette rekken op een platform in een opeenvolging van verschillende configuraties. Het is een statement over de prefabricage van een nationalistische identiteit in illusie en symboliek In Glasstress Gotika in het Palazzo Franchetti is Black Medusa (2015) door de Belg Koen Vanmechelen (1965) een van de vele beelden die het kwetsbare en prachtige materiaal glas gebruiken om diepgaande ideeën over pijn en racisme uit te drukken. In de expositie The Union of Fire and Water in het paviljoen van Azerbeidzjan in Palazzo Barbaro wordt de historische relatie tussen Venetië en Bakoe onderzocht door illusie en projectie. Rashad Alakbarov (1979) installeerde onder andere deze surrealistische trap in het 14de-eeuwse interieur en Almagul Menilbayeva (1969) projecteert een 10-kanaals video met onder andere beelden van olievelden in Bakoe deels letterlijk als uitzicht op de ramen van het Palazzo. Een absoluut hoogtepunt van deze biënnale is de solo-expositie van Wu Tien-chang (1956) in het paviljoen van Taiwan in Palazzo delle Prigioni. Een reeks van video-installaties en grootschalige foto s werpen licht op de romantiek van kitsch, liefdesliedjes en verlangen naar nationale identiteit in Taiwan tijdens en na de periode van censuur. Deze foto van Hrair Sarkissian (1973) is te zien in de groepsexpositie Armenity in een klooster op het eiland San Lazzarro. Het paviljoen, bekroond met de Gouden Leeuw, staat geheel in het teken van de Armeense genocide honderd jaar geleden. De kunstenaars zijn alle nazaten van overlevenden. Kara Walker en Wangechi Mutu (met een animatiefilm over de epische odyssee van een Afrikaans vrouw die met het gewicht van de wereld op haar rug uiteindelijk wordt opgeslokt door een vulkaan). Het is een duidelijk een corrigerend statement van curator Enwezor over wat hij noemt de reflexieve hypocrisie van de kunstwereld. Koloniale onderdrukking In de 56ste Biënnale van Venetië zijn veel kunstenaars geïnspireerd door de acties van voormalige regimes, die of worden beschouwd als valse emblemen van de gloriedagen van het land, of worden gezien als vertegenwoordigers van perioden van extreme onderdrukking. Zoals in 74 Tableau Fine arts magazine zomer 2015 zomer 2015 Tableau Fine arts magazine 75

4 Biënnale Venetië Vita Vitale in Ca Garzoni gaat over de delicate balans van het ecosysteem op onze planeet. In One after the other, 2014, gebruikt Khalil Chishtee (1964, Pakistan) een van de meest alomtegenwoordige materialen van deze tijd, de plastic zak, en verkent daarmee de invloed op het menselijk ras. In het Belgische paviljoen staat de installatie Negative Space. A Scenario Generator for Clandestine Building in Africa van James Beckett (1977, Zimbabwe, woont en werkt in Amsterdam). Via nieuwe combinaties van bouwstenen die in de vorm van houten blokjes mechanisch verplaatst worden door een robot-arm wil hij nutteloze en niet-gebruikte ruimtes opnieuw een doel geven. Het is zijn commentaar op het modernisme dat destijds door de kolonisator in Afrika werd geïntroduceerd. Axel Vervoordts Proportio in het Palazzo Fortuny is een expositie over de sacrale verhoudingen en de gulden snede, die men eeuwen geleden linkte aan geheime, spirituele kennis. Michael Borremans (1963, Gent) schilderde het levensgrote portret van Raio, het renpaard van Vervoordt, waarvan de achterbenen beginnen te verdwijnen. Vooraan staat de installatie Public Observatory ( ) van de Venetiaan Cristiano Bianchin (1963). Citta Irreale in Galleria dell Accademia is een grootschalig retrospectief van werken van de Arte Povera-meester Mario Merz ( ). De Griekse Maria Papadimitriou (1957) verscheepte de hele inboedel van de laatste leerlooierij van het stadje Volos naar Venetië en installeerde deze onder de titel Agrimiká. Why Look at Animals? In een bijbehorende film vertelt de eigenaar van de winkel over zijn leven en over de zaken die steeds slechter gingen. De kunstenaar kaart hiermee politiek en geschiedenis, economie en traditie, ethiek en esthetiek en angst voor het vreemde aan. In het Nordic Pavilion onderzoekt de Amerikaans/Noorse multimediakunstenares Camille Norment (1970) in haar installatie Rapture de sociaalpolitieke betekenis van geluid op visuele, sonische en architectonische wijze. In de toegangszaal van Enwezors tentoonstelling staat The Western Wall (1993) van Fabio Mauri ( , Rome), een monumentale sculptuur gemaakt van koffers en bagage van reizigers. De muur verwijst naar de Klaagmuur in Jeruzalem, het symbool van verdeeldheid in de wereld, van ballingschap en mensen die moeten vluchten. In de onvolprezen expositie Proportio in het Palazzo Fortuny zijn prachtige minimalistische kunstwerken te zien die met extra zorg in de historische ruimte zijn geplaatst. Dit werk Helix, 2014, van aluminium en staal is van de Duitse kunstenaar Otto Bol (1952). De Chiesa di Sant Antonin is een charmant 17de-eeuws kerkje met prachtige decoratie. Het is zelden open voor het publiek, maar voor deze Biënnale is het de plek van een dramatische installatie Conversion van de Russen Andrey Blokhin (1987) en Georgy Kuznetsov (1985) die samen de Recycle Group vormen. Met moderne beeldhouwwerken en bas-reliëfs verbeelden ze de globalisering van de nieuwe media als de historische bekering tot het Christendom. De hemel als heilig kenniscentrum is nu The Cloud. Congo en andere voormalige Afrikaanse kolonies. Totaal tegenovergesteld is de sluwe romantiek in Never Say Goodbye, een expositie van Wu Tien-chang (1956) in het Taiwanese paviljoen in het Palazzo delle Prigioni. De kunstenaar kijkt terug naar de tijd dat zijn land een Japanse kolonie was en een rustplek voor de Amerikaanse soldaten tijdens de Koude Oorlog. Zijn installatie van video s en theatrale lichtboxen met foto s zijn sentimentele herinneringen die druipen van de nostalgie en vergezeld gaan van liefdesliedjes uit zijn jeugd over zeelieden die voorgoed van huis gaan. De tranen zijn van glycerine, de bloemen van plastic, het landschap is met de hand geschilderd. Het totale effect is betoverend. Maar ondanks de bonte en vrolijke kleuren herinneren de beelden ons aan de lelijke werkelijkheid en de traumatische ervaringen die ons als geesten blijven achtervolgen. 76 Tableau Fine arts magazine zomer 2015 zomer 2015 Tableau Fine arts magazine 77

5 de schilderkunst biedt veel grote namen Én ontdekkingen Schilderkunst De schilderkunst in de 56ste Biënnale van Venetië is van een uniek hoge standaard. In Enwezor s hoofdtentoonstelling, waren het opvallendst de dreigende juweelkleurige schilderijen van Chris Ofili, de uptempo Aboriginal stippenschilderijen van de Australiër Daniel Boyd, en de dromerige doeken met de voorstelling van eenzame figuren van Lorna Simpson. Marlene Dumas kreeg een eigen zaaltje tot haar beschikking, waarin zij 36 schilderijtjes van doodskoppen toont. Verrassend genoeg eindigt Enwezor zijn show in de Corderie met acht enorme naakte zelfportretten van George Baselitz uit Sommige van de op zijn kop hangende naakten zijn geïnspireerd door de paus. With gouged eyes and throbbing red members, the 77-year-old artist shows he is still fighting an upside-down, unjust world, stond in The Financial Times. Het enige wat dit jaar op de Biënnale grover is dan de schilderijen van Baselitz zijn de slappe fallussen en sigaret rokende vagina s in de expositie van Sarah Lukas in het Britse paviljoen. Elders in de stad in Ca Pesaro wil Cy Twombly met zijn Paradise met veel werken die voor de eerste keer worden getoond zijn wildere kant benadrukken. I have felt the wings of the wind of madness, heeft hij op een naamloos werk uit 1992 geschreven. In datzelfde museum geeft een tentoonstelling met werk van de Italiaanse twintigsteeeuwse magische realist Cagnaccio di San Pietro ( ) achterstallige aandacht aan deze bescheiden maar gepassioneerde schilder. Andere solo-exposities zijn gewijd aan het nouveau réalisme en popart van de Franse kunstenaar Martial Raysse in het Palazzo Grassi; aan de abstracte stenen in aardse kleuren van Sean Scully in het Palazzo Falier en aan de abstracte schilderijen van Charles Pollock (de oudere broer van Jackson) in de Peggy Guggenheim Collection. De verstoorde fantasieën van de Schotse schilder Peter Doig (1959, woont nu net als zijn vriend Ofili in Trinidad) met zijn veelvuldig gebruik van het drievoudige motief hemel/boot/zee, hebben een passende plek gevonden in het Palazzo Tito. In de week dat zijn expositie opende werd op een veiling in New York zijn schilderij Swamped uit 1990 voor 16,6 miljoen pond verkocht. Het was het gesprek van de dag in Venetië; het betekent dat Doig nu duurder is dan Damien Hirst. Dé ontdekking van 2015 is duidelijk de schilder Adrian Ghenie (1977). In het Roemeense paviljoen verwijst zijn Darwin s Room naar een reeks van zelfportretten en portretten in de gedaante van Darwin, maar ook naar Ghenie s verbluffende persoonlijke verkenning van de twintigste-eeuwse geschiedenis. Het is wat de kunstenaar noemt een uitgebreid laboratorium van de evolutie. Dit omvat portretten geïnspireerd op Duchamp, Lenin en Hitler, maar ook schilderijen van wolven in een winters bos en vleesetende planten. Gezonde ecologie Over vegetatie gesproken: de boom is een terugkerend motief op de Biënnale en verschijnt als een afzonderlijk icoon in het paviljoen van Frankrijk in een installatie Peter Doig (1959), Rain in the Port of Spain (White Oak), 2015, olie op doek, te zien in Palazzo Tito en The Gatherer, 2014, olie op aluminium, van Sean Scully (1945) in de expositie Land Sea in Palazzo Falier. De wisselwerking tussen de monumentale hedendaagse schilderijen en de Venetiaanse paleizen met hun klassieke architectonische detaillering, kroonluchters van Murano-glas, onderling verbonden rumtes en glas-in-loodramen is schitterend. van drie gemotoriseerde, zich steeds verplaatsende grote pijnbomen van Céleste Boursier-Mougenot (1961) en in het paviljoen van Finland als een klimaatgecontroleerde, pikzwarte animatie van het kunstenaarsduo IC-98. In het paviljoen van de Verenigde Staten wordt de boom onderdeel van een grotere, complexe natuurstudie in de installatie van speelse korte videofilms They Come to Us Without a Word van Joan Jonas (1936). Nederland toont in het Rietveldpaviljoen onder de titel to be all ways to be de netjes geordende bladeren en takken, sikkels, aarduitwrijvingen, wieren en botten van herman de vries (1931) in een ultieme ode aan de natuur. Op het verlaten eilandje Lazzaretto Vecchio, vlakbij het Lido is een ander deel van zijn presentatie te zien. De verborgen installatie van de Amerikaanse Sarah Sze (1969) bestaat uit delicate kunstwerkjes die ze heeft als accenten heeft bevestigd tussen de bomen achterin de tuin van de Arsenale. ontdekkingen De ontdekking dit jaar op het gebied van schilderkunst is de Roemeens Adrian Ghenie (1977). Het Roemeense paviljoen presenteert zijn schilderijen onder de titel Darwin s Room in drie zalen met een eigen thema: The Tempest, The Portrait Gallery (Self-portrait as Charles Darwin) en The Dissonances of History. De zeggingskracht van het werk en het vermogen van Ghenie abstractie en realistische figuratie in harmonie te brengen in een compositie is fenomenaal. Niet veel mensen weten dat de beroemde Jackson Pollock nog een schilderende oudste broer had: Charles Pollock ( ). Zijn abstract-expressionistische schilderijen zijn te zien in de Peggy Guggenheim Collection. Daar is als uitzonderlijke bruikleen uit Iowa ook Mural het eerste grote schilderij van Jackson Pollock te zien. In Ca Pesaro is fraai werk te zien van de in vergetelheid geraakte Italiaanse 20ste-eeuwse magisch realist Cagnaccio di San Pietro ( ). Bijzondere rasterwerken van de Afrikaans-Amerikaanse conceptuele kunstenaar Charles Gaines (1942, Jacksonville) waaronder deze Numbers and Trees III, Shucks #11, acryl en potlood op papier, 1987 zijn te zien in de hoofdtentoonstelling. Lorna Simpson (1960, Brooklyn) was in 1990 de eerste zwarte vrouwelijke kunstenaar die deelnam aan de Biennale van Venetië. Nu is ze weer present in de Arsenale met ontroerend mooie werken in potlood, inkt en gesso, waarmee ze het leven van de zwarte vrouw in een bepaalde sociale context verbeeldt. Het hier afgebeelde detail van Three Figures, 2014 toont vrouwen die wegrennen, bevrijd van stereotypen en vooroordelen. Ontdek in de Giardini tussen de bomen aan de rand van het Biënnaleterrein de verfijnde geheime installatie van de Amerikaanse Sarah Sze (1969, Boston). 78 Tableau Fine arts magazine zomer 2015 zomer 2015 Tableau Fine arts magazine 79

6 een gezonde ecologie lijkt dé slogan van deze biënnale te zijn 56ste Biënnale Venetië t/m 22 november Giardini, Arsenale en andere locaties di. t/m zo uur maandag gesloten Over de auteur Jonathan Turner (1964, woont in Sidney en Rome) is diverse malen bekroond curator en kunstcriticus. Hij maakte solo- en groepsexposities over de hele wereld met kunstenaars als Tracey Emin, Damien Hirst en Marlene Dumas. Sinds 1991 is hij nauw betrokken bij de Biënnale Venetië. Natte voeten Het water, een constante zorg in Venetië, lijkt een logische plek om in te eindigen. De Republiek Syrië is vertegenwoordigd door de Albanese kunstenaar Helidon Xhixha, die op een eiland bij Venetië een nep-gletsjer bouwde en deze vervolgens als een realistische ijsberg door de kanalen van de stad liet slepen. Argentijn Vik Muniz zette zijn voorkeur voor onwaarschijnlijke materialen en formaten in om Lampedusa te produceren, een van papier gevouwen boot met de afmetingen van een traditionele Venetiaanse vaporetto. Als een snijdende reminder aan de tragische vluchtelingencrisis in de Middellandse Zee en drijft de boot met de krantenkoppen over de ramp voor het eiland Lampedusa duidelijk leesbaar op de romp speels in de buurt van het Piazza San Marco. Het belang van natuurlijke en ethische grenzen wordt waarschijnlijk het best omschreven in het paviljoen van de kleine eilandengroep Tuvalu, dat als gevolg van de stijgende zeespiegel het eerste land is wat zal verdwijnen. Vincent JF Huang uit Taiwan bouwde loopbruggen, opgehangen boven een mistig zwembad op de exacte hoogte van het wateroppervlak. Iedere keer als er een bezoeker overheen loopt sijpelt het water door openingen in de plankieren als een opkomende vloed. Als waardering van de relatie van kunst en kunstenaars tot de huidige stand van zaken in de wereld, is het een raak commentaar op het thema van All The World s Futures. Terwijl Tuvalu geconfronteerd wordt met de onzekere effecten van de wereldwijde klimaatverandering, heeft de bezoeker aan de Biënnale alleen maar last van een paar natte schoenen. watersnood De alom geprezen 38 minuten durende videofilm Vertigo Sea, 2015, een installatie op drie schermen van de kunstenaar/filmmaker John Akomfrah (1957, Ghana, woont en werkt in Engeland ), is adembenemend mooi en even schokkend tegelijkertijd. Het topje van de ijsberg van de Albanese kunstenaar Helidon Xhixha (1970, werkt en woont in Milaan en Dubai). Als een van de elf kunstenaars die deelnemen aan de tentoonstelling Origins of Civilization in het paviljoen van de Arabische Republiek Syrië maakte hij deze glimmende metalen ijsberg, die nu ligt te dobberen bij het paviljoen op het eiland San Sevolo. De Zwitserse kunstenaar Ugo Rondinone (1964) maakte een afgietsel in wit geschilderd aluminium van een tweeduizend jaar oude olijfboom. Drijvend op een vlonder in het Canal Grande als een surrealistische ode aan de ecologie verwelkomt de boom de bezoeker van Vita Vitale (vitaal leven), een groepstentoonstelling in het Azerbeidzjaanse paviljoen in Ca Garzoni die geheel over milieuaspecten gaat. Als Nederlandse inzending voor de groepstentoonstelling Vita Vitale in het Azerbeidzjaanse paviljoen maakte Jacco Olivier (1972) een geschilderde filmanimatie van een zwemmende ijsbeer die tevergeefs naar voedsel zoekt. Voor het San Marcoplein dobbert het papieren bootje van de Argentijnse kunstenaar Vik Muniz (1961). De krant laat artikelen zien over de bootvluchtelingenramp voor het eiland Lampedusa in de Middellandse Zee. Muniz noemt zijn kunstwerk Lampedusa, is een confrontatie op het water van Venetië met een wereld van arm en rijk; welvarenden worden aan het denken gezet. > Vincent JF Huang (1971, Taiwan) creëerde in het paviljoen van Tuvalu Crossing the Tide. Het verwijst naar de hulproep van het kleine eilandstaatje Tuvalu (gelegen tussen Hawaii en Australië) dat dreigt in het water te verdwijnen ten gevolge van de klimaatverandering. Net als het schitterende Venetië, dat langzaam in de lagune verdwijnt. In de tuinen van de Biënnale steelt ook John Akomfrah uit Ghana de show met Vertigo Sea (2015). Hij creëerde in een confronterende driekanaals video-installatie met dreunend geluid een aangrijpend verhaal door de meest gruwelijke scènes en die van ongelofelijke schoonheid naast elkaar te plaatsen: kernproeven in de Stille Oceaan en Argentijnse doodseskaders die dissidenten in de Atlantische Oceaan gooien naast de majestueuze beelden van deinende golven en enorme zwermen zeevogels; walvissen wordt met harpoenen bestookt naast het flonkerende Noorderlicht, Vietnamese bootvluchtelingen op zinkende schepen zie je naast beelden van de aerodynamische perfectie van een slanke zwemmende haai. Akomfrah s werk gaat over de onmenselijkheid van de mens, de aangrijpende schoonheid van de natuur en de kracht van suggestie. Het lijkt er op dat ondanks alle politieke en sociale thema s, vooral gezonde ecologie de slogan is geworden van deze hele Biënnale. 80 Tableau Fine arts magazine zomer 2015 zomer 2015 Tableau Fine arts magazine 81

7 English summary 56th Venice Biennale: All the world s futures The Biennale of Venice has always been a site where polar opposites can meet. Until 22 November, for the 56th edition entitled All The World s Futures by Okwui Enwezor, its first ever black director, contemporary art floods the Byzantine city. This is a biennale of dissidents and dissidence, a biennale against fundamentalism, censorship and especially colonialism. It follows the threads of cultural migration and the black diaspora. Ironically, given the nature of an event in which countries present their very best talent in separate national pavilions, it is a biennale contrary to currency of nationalism. Enwezor s specific reading of the social responsibility of art (he studied political sciences at New Jersey City University) provides a valid platform for newer, hungrier artists from the periphery, who wish to elbow out the old guard. This doesn t always need to be angry or overtly ambitious. Given the current geo-political climate, it all feels perfectly timed. The world is a mass of intractable ills on which art must shed light. With oceans rising, climates warming, the income gap widening and human rights abuses of every imaginable kind occurring, the very future of the planet its many futures hangs in the balance. This is not the time for art as an object of contemplation or delight, much less a market commodity certainly not in a public exhibition whose chief responsibility is to stimulate debate. That basically is the provocative but also confining message behind All the World s Futures. Alongside Enwezor s central exhibition with 136 artists from 53 countries, there are 87 national pavilions, 44 official collateral exhibitions and scores of aligned exhibitions in the palaces and museums throughout Venice. For the first time, there are national pavilions from Grenada, Mauritius, Mongolia, Mozambique and Seychelles, plus a return after decades of absence by Ecuador, the Philippines and Guatemala. The 56th Biennale of Venice is anchored by the central exhibition in both the main building in the Giardini as well as in the Corderie, the kilometre-long abandoned rope-factory at the Arsenale. At the core of this biennale is an ongoing series of daily musical performances, discussions and readings from Karl Marx s Das Kapital, (documented on film by Isaac Julien). The entire project swirls around Marx s critique of the effects of the Industrial Revolution and its reliance on exploitation of workers. Colonialism, perhaps the most extreme instance of the exploitation of labor, is a visible subtext, as is the show s intent to reflect more completely than usual the diversity of the world s population. It is full of female artists and of artists from outside the West, most prominently in Africa, Asia and the Middle East. The main exhibition highlights work by a notable number of black artists or those of African origin such as John Akomfrah, Charles Gaines, Glenn Ligon, Steve McQueen, Chris Ofili, Lorna Simpson, Kara Walker and Wangechi Mutu. This makes a clear and corrective statement about what Enwezor calls the reflexive bigotry of the art world. Universally praised is the Japanese Pavilion which Chiharu Shiota turned it into a sea of metaphors with her breath-taking installation The Key in the Hand. Also a highlight is the solo show by Wu Tien-chang at the Pavilion of Taiwan, looking at the romantic notions of love songs, yearning and national identity in Taiwan during and after the time of censorship. Painting at the 56th Venice Biennale central show is of uniquely high standard, starring Adrian Ghenie with Darwin s Room at the Romanian Pavilion. At the Biennale gardens, John Akomfrah from Ghana is stealing the show with the three-channel video Vertigo Sea. He creates a gripping narrative through the juxtaposition of the most horrible scenes with the most terrible beauty: whales being harpooned next to the shimmering Aurora Borealis; Vietnamese boat-people on sinking ships alongside film of the aerodynamic perfection of a sleek, swimming shark. Akomfrah s work is about man s inhumanity, Nature s poignant beauty and the power of suggestion. But somehow, throughout all the politicising and social science, it is sane ecology that seems the catch-phrase of this entire biennale. In The portrait of Sakip Sabanci bracht video-kunstenaar Kutlug Ataman (1961, Turkije) in een imposante installatie die lijkt op een zwevend tapijt duizenden portretfoto s samen van mensen die het pad van de vorig jaar overleden zakenman Sabanci hebben gekruist. > Het Nederlandse paviljoen met een gedeelte van de installatie to be all ways to be van herman de vries (1931, Alkmaar). Opgeleid als bioloog en natuuronderzoeker, verzamelt, ordent, isoleert en toont de vries objecten uit de natuur en richt daarmee onze aandacht op zowel de uniciteit als de diversiteit van de ons omringende wereld. Rondvarend door Venetië verzamelde hij materiaal in de lagune, op verlaten eilanden, in de stad en in de Giardini. Op het voormalige pesteiland Lazzaretto Vecchio, waar planten woekeren over ruïnes, bracht hij plaquettes aan die bezoekers aansporen goed te kijken en te ervaren waar ze zijn. Voor de installatie Our Product vulde Pamela Rosenkranz (1980) het paviljoen van Zwitserland met een vloeistof in een kleur roze die overeenkomt met de gestandaardiseerde Noord-Europese huidskleur. De ingrediënten zoals Neotene, Evoin, Bionin (om er een paar te noemen) - zijn ons bekend vanwege de esoterische beloften die ze doen, niet vanwege de fysieke stoffen waaruit ze eigenlijk zijn samengesteld. Halverwege de Corderie creëerde Katharina Grosse (1961, Duitsland) Untitled Trumpet, een chaotische, maar doordachte, weergave van textuur en kleur. Het is alsof je voor een groot schilderij staat, niet met een penseel op doek geschilderd, maar met een groot spuitpistool zijn op de over de ruimte verspreide doeken, aarde en puin alle kleuren van de regenboog geschoten. Als onderdeel van de centrale tentoonstelling van Okwui Enwezor in de Arsenale, creëerde Chris Ofili (1968, Manchester, woont in Trinidad) een kapel met vier enorme schilderijen. De weelderige voorstellingen laten een jungle aan sensuele en bijbelse thema s zien en symbolen uit de Caribische mythologie in een energiek, jazzy lijnenspel. Het in Quebec gevestigde collectief BGL (Jasmin Bilodeau (1973), Sébastien Giguère (1972) en Nicolas Laverdière (1972)) verrast met de extravagante installatie Canadassimo. In het Canadese paviljoen reconstrueerde het trio met behulp van gerecyclede objecten een supermarkt, een klein appartement en het atelier van een kunstenaar. In deze omgeving komen vraagstukken aan bod over natuur, lifestyle, economie en de kunstmarkt. Het nieuwe paviljoen van Australië, een kubus van zwart graniet, is het eerste 21ste-eeuwse gebouw in de Giardini. Hierin richtte Fiona Hall (1953, Oatley) onder de titel Wrong Way Time een zeer rijke Wunderkammer in met honderden objecten, waaronder beschilderde klokken, mitrailleurs van brooddeeg, vogelnestjes gemaakt van bankbiljetten, botten van zoogdieren en een credit card... Met dit alles uit Hall haar zorgen over milieuvervuiling en andere rampen die de wereld uit balans brengen. 82 Tableau Fine arts magazine zomer 2015

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Lesbrief met creatieve opdrachten na museumbezoek. Basisonderwijs groep 5-8. Kijk verder en ontdek meer in de

Lesbrief met creatieve opdrachten na museumbezoek. Basisonderwijs groep 5-8. Kijk verder en ontdek meer in de Lesbrief met creatieve opdrachten na museumbezoek. Basisonderwijs groep 5-8 Kijk verder en ontdek meer in de tentoonstelling MESCHAC GABA: Museum of Contemporary African Art & More in Museum De Paviljoens

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

FRANCESCO CANDELORO OTHER LIGHTS PERSBERICHT VERNISSAGE: ZATERDAG 5 DECEMBER 2015 16:00 / 20:00 TENTOONSTELLING: 5 DECEMBER 2015 25 FEBRUARI 2016

FRANCESCO CANDELORO OTHER LIGHTS PERSBERICHT VERNISSAGE: ZATERDAG 5 DECEMBER 2015 16:00 / 20:00 TENTOONSTELLING: 5 DECEMBER 2015 25 FEBRUARI 2016 PERSBERICHT FRANCESCO CANDELORO OTHER LIGHTS VERNISSAGE: ZATERDAG 5 DECEMBER 2015 16:00 / 20:00 TENTOONSTELLING: 5 DECEMBER 2015 25 FEBRUARI 2016 CURATOR / CRITISCHE TEKST: SONIA ARATA ADRES: RUSLAND 22

Nadere informatie

Het werk Monochrome (Grey) van Anish Kapoor hangt ruggetje, ruggetje met de Zonnebloemen van Van Gogh. pagina 84, 10-10-2015 Het Financieele Dagblad

Het werk Monochrome (Grey) van Anish Kapoor hangt ruggetje, ruggetje met de Zonnebloemen van Van Gogh. pagina 84, 10-10-2015 Het Financieele Dagblad Het werk Monochrome (Grey) van Anish Kapoor hangt ruggetje, ruggetje met de Zonnebloemen van Van Gogh. pagina 84, 10-10-2015 Het Financieele Dagblad Kijk en vergelijk Het is een trend: hedendaagse werken

Nadere informatie

A-tekst. De aquarel. Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan

A-tekst. De aquarel. Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan A-tekst De aquarel Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan In de 19de eeuw maakte de Nederlandse aquarel een ongekende bloeiperiode door. De artistieke idealen van die tijd vonden in dit medium een perfecte

Nadere informatie

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx x x x x xx x xx xx x xx xxx xx xx xx xxx x xx x xxxx x EEN KNOTSGEKKE xxx x xxxx HICHAM BENOHOUD xxx xxxxx xxxx xxxxx xx Salle de Classe, série 2 KLASFOTO! xxxx xxxxxx xx xxxxx xx xxxxxx x xxxxx xx x xxxxxx

Nadere informatie

Artlease Utrecht [Expositie Toyin Loye] zomer 2012

Artlease Utrecht [Expositie Toyin Loye] zomer 2012 Artlease Utrecht [Expositie Toyin Loye] zomer 2012 De eerste gedachten die in mij opkomen bij Toyin Loye zijn: warm, sympathiek, hoffelijk, bescheiden en trots. Een Nigeriaanse kunstenaar met een aristocratische

Nadere informatie

Expositiecatalogus Art Laren 2013. new place. art gallery

Expositiecatalogus Art Laren 2013. new place. art gallery Expositiecatalogus Art Laren 2013 new place art gallery Unique art for unique people Gevestigd in het hartje van schitterend s-hertogenbosch, direct naast het Noordbrabants Museum, staat New Place Art

Nadere informatie

Met de Firma Van Drie naar de 55ste Biënnale van Venetië zondag 3 november - zaterdag 9 november 2013

Met de Firma Van Drie naar de 55ste Biënnale van Venetië zondag 3 november - zaterdag 9 november 2013 Met de Firma Van Drie naar de 55ste Biënnale van Venetië zondag 3 november - zaterdag 9 november 2013 Reisleider: André Groeneveld Na de succesvolle en gezellige Lustrum Kunstreis naar de Documenta13 in

Nadere informatie

ONLINE LESSUGGESTIE PHILIPPE VAN SNICK

ONLINE LESSUGGESTIE PHILIPPE VAN SNICK ONLINE LESSUGGESTIE PHILIPPE VAN SNICK Informatie over de kunstenaar De Belgische kunstenaar Philippe Van Snick (geb. 1946) onderzoekt met minimale middelen de ruimtelijke mogelijkheden van schilderkunst.

Nadere informatie

Galerie Oscar De Vos +32 (0)9 281 11 70. B-9830 Sint-Martens-Latem Belgium www.oscardevos.be

Galerie Oscar De Vos +32 (0)9 281 11 70. B-9830 Sint-Martens-Latem Belgium www.oscardevos.be PERSINFORMATIE GALERIE OSCAR DE VOS BRAFA 2016 Galerie Oscar De Vos toont een uitzonderlijke selectie van Belgische Kunst, exclusief ter gelegenheid van BRAFA 2016. De kunstwerken zijn van bijzondere artistieke

Nadere informatie

Erwin Clauws "The Conscious Quintessence of the Abstract"

Erwin Clauws The Conscious Quintessence of the Abstract Het ROGERRAVEELMUSEUM tentoonstellingspartner bij het artistiek onderzoek The Conscious Quintessence of the Abstract van ERWIN CLAUWS Onderzoek geaccrediteerd door Onderzoeksraad Sint Lucas Beeldende Kunst

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Sustainable Tourism Duurzaam Toerisme. dr. Anja de Groene lector duurzaamheid en water Hogeschool Zeeland

Sustainable Tourism Duurzaam Toerisme. dr. Anja de Groene lector duurzaamheid en water Hogeschool Zeeland Sustainable Tourism Duurzaam Toerisme dr. Anja de Groene lector duurzaamheid en water Hogeschool Zeeland Programma 15.15 uur: Inleiding duurzaam toerisme door Dr. Anja de Groene 15.35 uur: Cradle to Cradle

Nadere informatie

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR. H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR. H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea Tijdsbeeld tweede helft 20ste eeuw Vrijheid na WOII-Europa ligt in puin.. Koude oorlog: angst

Nadere informatie

beeldende vakken CSE GL en TL

beeldende vakken CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2015 tijdvak 2 woensdag 17 juni 13.30-15.30 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een kleurenbijlage. Dit examen bestaat uit 42 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Kleur Bekennen. Zomerexpositie 2010

Kleur Bekennen. Zomerexpositie 2010 Zomerexpositie 2010 Deze zomer toont Artlease Contemporary Art een expositie met vier kunstenaars die ieder op hun eigen wijze invulling geven aan het thema Kleur Bekennen. Het uitgangspunt van deze expositie

Nadere informatie

Take Home Examen. Het stijlbegrip volgens Nelson Goodman. i Postvak 54 6 juni 2008 Blok BA CW 1 E Vraag II

Take Home Examen. Het stijlbegrip volgens Nelson Goodman. i Postvak 54 6 juni 2008 Blok BA CW 1 E Vraag II Take Home Examen Het stijlbegrip volgens Nelson Goodman i444049 Postvak 54 6 juni 2008 Blok BA CW 1 E Vraag II De Amerikaanse filosoof Nelson Goodman heeft een boek geschreven, genaamd Ways of Worldmaking.

Nadere informatie

Exposities: 1987 Melkweg Galerie Amsterdam 1988 Maison Descartes Amsterdam 1991 Summer of Photography Antwerpen, België 1992 Academie des Beaux Arts

Exposities: 1987 Melkweg Galerie Amsterdam 1988 Maison Descartes Amsterdam 1991 Summer of Photography Antwerpen, België 1992 Academie des Beaux Arts studio des bouvrie Als kind, scheurde ik foto s uit tijdschriften om er collages van te maken, dit vond ik geweldig om te doen en ging er helemaal inop. Pas veel later, als jong volwassene, begon ik zelf

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

RINEKE DIJKSTRA op de tentoonstelling Er was eens de collectie nu, Van Abbemuseum, Eindhoven

RINEKE DIJKSTRA op de tentoonstelling Er was eens de collectie nu, Van Abbemuseum, Eindhoven RINEKE DIJKSTRA op de tentoonstelling Er was eens de collectie nu, Van Abbemuseum, Eindhoven JOKE REICHARDT Werkstuk voor het vak Het meesterwerk. Sleutelwerken in de westerse kunst van de 20 e en de 21

Nadere informatie

ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF

ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ==> Download: ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF - Are you searching for Echte Mannen Eten Geen Kaas Books? Now, you will be happy that at this

Nadere informatie

Spiekkaart Kunst. Pagina 1 van 5. 1. Over kunst en kunstenaars. U t o p i a r t 2 7 S p i e k k a a r t K u n s t. www.utopiart27.

Spiekkaart Kunst. Pagina 1 van 5. 1. Over kunst en kunstenaars. U t o p i a r t 2 7 S p i e k k a a r t K u n s t. www.utopiart27. Pagina 1 van 5 Spiekkaart Kunst 1. Over kunst en kunstenaars 1.1. Wat is kunst? Wat zijn kunstwerken? Wat is een kunstenaar? Als mensen creatief aan de slag gaan maken ze kunstwerken. Mensen die kunst

Nadere informatie

Samenvatting Kunst ABC

Samenvatting Kunst ABC Samenvatting Kunst ABC Week 1: Kunst algemeen + film, beeldhouwen en fotografie Info: Wat is kunst? Kunst kan verschillende soorten dans, muziek, schilderijen, toneel en beelden zijn. Beeldhouwkunst of

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

Factsheet over het educatieve aanbod

Factsheet over het educatieve aanbod De tentoonstelling in het Solomon R. Guggenheim Museum in New York, in 2012 Photo: David Heald Factsheet over het educatieve aanbod De tentoonstelling in het Cobra Museum Het Cobra Museum brengt van 5

Nadere informatie

Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw

Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw Lesbrief met enkele suggesties voor creatieve verwerkings- lessen n.a.v. het bezoek aan de tentoonstelling Le Peintre de

Nadere informatie

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis. Kijkwijzer HAVO / VWO Joep Nicolas 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015 Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.nl Welkom in het Cuypershuis Het museumgebouw is een uniek complex

Nadere informatie

CHROMA STANDAARDREEKS

CHROMA STANDAARDREEKS CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect

Nadere informatie

Javier Gómez en Arian Winterink exposeert in Museum vd Togt

Javier Gómez en Arian Winterink exposeert in Museum vd Togt Bijgewerkt: 20 oktober 2008 Zoek: ga. Begin: Nieuws Amstelveen Geschiedenis Foto's Gebeurtenissen Monumenten Partnersteden Straten Kerken Exposities Links Sponsoren Over de site Javier Gómez en Arian Winterink

Nadere informatie

You are here Jimi Kleinbruinink

You are here Jimi Kleinbruinink You are here Jimi Kleinbruinink ALLard WILDenberg Art Projects 1 Deze publicatie behoort bij de expositie You are here van Jimi Kleinbruinink van 17 mei tot en met 28 juni 2014 bij Allard Wildenberg Art

Nadere informatie

Ivo Manus maakt high art

Ivo Manus maakt high art Ivo Manus maakt high art Door Robbert Bloemendaal Kunsthistoricus Als kunsthistoricus en kunstverzamelaar heb ik er tientallen jaren van beeltenis- kijken op zitten. De verbeelding door mensen vanaf de

Nadere informatie

HUANG YAN FOTOGRAFIE

HUANG YAN FOTOGRAFIE HUANG YAN FOTOGRAFIE Beeldhouwer, fotograaf, dichter en schilder Huang Yan (Jilin,1966) kan worden gekenschetst als de verteller van de evolutie in de Chinese samenleving en de hedendaagse Chinese kunst.

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

They were worried workers would go outside, not work and waste time # 2 NICO VAEREWIJCK. Nothing to halt

They were worried workers would go outside, not work and waste time # 2 NICO VAEREWIJCK. Nothing to halt They were worried workers would go outside, not work and waste time # 2 NICO VAEREWIJCK Nothing to halt 18.10-17.11. Gallery NavArt CONTEMPORARY ART Parklaan 60, 9100 Sint-Niklaas, www.navart.be open donderdag

Nadere informatie

Autonomie & Abstractie

Autonomie & Abstractie Kunstgeschiedenis Autonomie & Abstractie in de 20ste eeuw In de twintigste eeuw wordt het streven naar autonomie in de kunst steeds belangrijker: een kunstwerk moet helemaal op zichzelf staan, los van

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG. Datum Verzoek van Tweede Kamer omtrent twee huwelijksportretten

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG. Datum Verzoek van Tweede Kamer omtrent twee huwelijksportretten >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Media en Creatieve Industrie Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ

Nadere informatie

Zhuang Hong Yi 12 januari t/m 23 februari 2014 PB 1

Zhuang Hong Yi 12 januari t/m 23 februari 2014 PB 1 Zhuang Hong Yi 12 januari t/m 23 februari 2014 1 zhuang hong yi Preview zaterdag 11 januari van 14.00 17.00 uur Opening zondag 12 januari van 14.00 17.00 uur, in aanwezigheid van Zhuang Hong Yi Expositie

Nadere informatie

1907-1914. Bram Vrielink Jim Bloemen 2de

1907-1914. Bram Vrielink Jim Bloemen 2de Bram Vrielink Jim Bloemen 2de 1907-1914 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 2 INLEIDING... 3 HET KUBISME... 4 KUNSTENAARS KUBISME... 5 L AFICIONADO... 6 PORTRAIT OF PABLO PICASSO... 7 SIMULTANEOUS WINDOWS ON

Nadere informatie

Augustus/september 2014 : Nieuwsbrief van Galerie Alkmaar / EJ Vaandering

Augustus/september 2014 : Nieuwsbrief van Galerie Alkmaar / EJ Vaandering Augustus/september 2014 : Nieuwsbrief van Galerie Alkmaar / EJ Vaandering Beste vrienden, klanten en bezoekers van onze Galerie en volgers van mijn werk. Hierbij stuur ik u een nieuwe nieuwsbrief met een

Nadere informatie

De juiste verhoudingen Onvoorziene media in een driehoeksrelatie

De juiste verhoudingen Onvoorziene media in een driehoeksrelatie De juiste verhoudingen Onvoorziene media in een driehoeksrelatie 31 Van object naar tentoonstelling: verder kijken dan de kunst. Anne Schnettler vertelt hoe inhoud, architectuur en media de basis vormen

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

techno-organische glaskunst Hilary Crawford

techno-organische glaskunst Hilary Crawford techno-organische glaskunst Hilary Crawford Blackout blackout geblazen murrine, 17x18 cm Exposities o.a. Glass Artists Gallery, Sydney, Australië Masterworks Gallery, Auckland, Nieuw-Zeeland Chappell Gallery,

Nadere informatie

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst De Levende Gevel Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst A letter from nature Dear., Our life knows no boundaries, we live together. You live in me and I live in you! I not only

Nadere informatie

Kulter. #08 PROCESS. Ester Eva Damen [video poetisch proces sequence licht] Auke Vleer [fotografie toegepast autonoom drieluik proces]

Kulter. #08 PROCESS. Ester Eva Damen [video poetisch proces sequence licht] Auke Vleer [fotografie toegepast autonoom drieluik proces] Kulter. #08 PROCESS Ester Eva Damen [video poetisch proces sequence licht] Auke Vleer [fotografie toegepast autonoom drieluik proces] Marcel van der Drift & Marcel Prins [documentaire animatie onderduik

Nadere informatie

Onderzoek Erwin Olaf

Onderzoek Erwin Olaf Onderzoek Erwin Olaf Inleiding 1. Wie is Erwin Olaf? 2. Cariére 3. Werk van Erwin Olaf 4. Bekendheid 5. Opdrachten 6. Waardering 7. Zijn stijl 8. Zijn doelgroep 9. conclusie 10. Recenter werk Wie is Erwin

Nadere informatie

Robert Mapplethorpe. Nog steeds gecontesteerd, maar eindeloos mooi

Robert Mapplethorpe. Nog steeds gecontesteerd, maar eindeloos mooi 8 In Beeld Robert Mapplethorpe Nog steeds gecontesteerd, maar eindeloos mooi Grootste en laatste Europese tentoonstelling van zijn volledig oeuvre in NRW-Forum Düsseldorf Twintig jaar geleden, op 9 maart

Nadere informatie

Roberto Santo 11 december 2010 t/m 16 januari 2011

Roberto Santo 11 december 2010 t/m 16 januari 2011 Roberto Santo 11 december 2010 t/m 16 januari 2011 Opening expositie Spring Load zaterdag 11 december 2010 12.00-16.00 uur Geopend: woensdag t/m zondag van 12.00 tot 17.00 uur. Gesloten: 25 & 26 december

Nadere informatie

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training 9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training In 9 dagen jezelf volledig op de kaart zetten Je energie aangevuld en in staat om die batterij op peil te houden. Aan het eind heb jij Een goed gevoel in je

Nadere informatie

Biënnale van de Schilderkunst: De mens in beeld

Biënnale van de Schilderkunst: De mens in beeld Biënnale van de Schilderkunst: De mens in beeld De Biënnale van de Schilderkunst is dit jaar aan haar derde editie toe Dit tentoonstellingsproject ontstond uit de museale ambitie van zowel het Roger Raveelmuseum

Nadere informatie

PASPOORTEN BOVENBOUWERS.NL

PASPOORTEN BOVENBOUWERS.NL PASPOORTEN M.C. Escher 17 juni 1898 27 maart 1972 Leeuwarden Tekeningen die niet klopten. Maurits Cornelius Escher werd geboren in in 1898 in een Friese familie. Hij was de jongste thuis en zijn familie

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

GALERIE HONINGEN. start nieuwe kunstseizoen 5 nieuwe realisten Grégory Asselbergh Maarten Boffé Jan Willem Eskes Suzan Schuttelaar Gerard van de Weerd

GALERIE HONINGEN. start nieuwe kunstseizoen 5 nieuwe realisten Grégory Asselbergh Maarten Boffé Jan Willem Eskes Suzan Schuttelaar Gerard van de Weerd GALERIE HONINGEN S I N D S 1 9 9 7 start nieuwe kunstseizoen 5 nieuwe realisten Grégory Asselbergh Maarten Boffé Jan Willem Eskes Suzan Schuttelaar Gerard van de Weerd + nieuwe collectie aanwinsten 6 t/m

Nadere informatie

blur Aukje Fleur Janssen & Roos Gomperts Volvo Design Challange

blur Aukje Fleur Janssen & Roos Gomperts Volvo Design Challange blur Aukje Fleur Janssen & Roos Gomperts Volvo Design Challange blur (NL for English see bellow) Aukje Fleur Janssen & Roos Gomperts Volvo Design Challenge Voor Volvo Design Challenge bundelden we onze

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

VAN HET VAGEVUUR IN DE HEL PDF

VAN HET VAGEVUUR IN DE HEL PDF VAN HET VAGEVUUR IN DE HEL PDF ==> Download: VAN HET VAGEVUUR IN DE HEL PDF VAN HET VAGEVUUR IN DE HEL PDF - Are you searching for Van Het Vagevuur In De Hel Books? Now, you will be happy that at this

Nadere informatie

rondedans. Een wervelwind van kleuren sleurt aarde, water, lucht mee in een beroezende

rondedans. Een wervelwind van kleuren sleurt aarde, water, lucht mee in een beroezende Een wervelwind van kleuren sleurt aarde, water, lucht mee in een beroezende rondedans. Tekst: Guy Kestens Naar aanleiding van de vernissage in Galerij Dessers-Beeck op 27 april 2014. Welkom in het paradijs,

Nadere informatie

KOSSMANN.DEJONG ARC 13 - INTERIEUR

KOSSMANN.DEJONG ARC 13 - INTERIEUR DE DODE ZEEROLLEN ARC 13 - INTERIEUR De Ruyterkade 107 1011 AB Amsterdam info@kossmanndejong.nl Tentoonstelling zaal 1. Verbeelding van belangrijke aspecten van het dagelijks leven in de tijd waarin de

Nadere informatie

Er was eens... Magritte

Er was eens... Magritte Er was eens... Magritte 1 2 Er was eens... Magritte René René Magritte is wereldberoemd met zijn vreemde, poëtische beelden. Hij werd geboren op 21 november 1898 te Lessines, in de provincie Henegouwen.

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

Running man 100x 150 cm. Acryl op doek. Met dit soort werken had ik mijn eerste tentoonstelling bij galerie Biervliet op de Prinsengracht.

Running man 100x 150 cm. Acryl op doek. Met dit soort werken had ik mijn eerste tentoonstelling bij galerie Biervliet op de Prinsengracht. In 1984 begon ik met schilderen. Daarvoor werkte ik voornamelijk als keramist en ik maakte beeldhouwwerken van Belgisch hardsteen en marmer. Ook maakte en legde ik terrazzo vloeren en aanrechten. Ik was

Nadere informatie

Thema 6 Uitingen. Les 6.1 Een dirigent van steen ( woordenboeken nodig bij de les) 3.Dirigeren:het leiden door de maat te slaan met een maatstokje

Thema 6 Uitingen. Les 6.1 Een dirigent van steen ( woordenboeken nodig bij de les) 3.Dirigeren:het leiden door de maat te slaan met een maatstokje Les 6.1 Een dirigent van steen ( woordenboeken nodig bij de les) WOORDWEB: 1.Het orkest: Een grote groep mensen die samen muziek maken op verschillende instrumenten. 2.De dirigent: De leider van het orkest

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

WINDOWS Tentoonstelling van conceptuele kunst

WINDOWS Tentoonstelling van conceptuele kunst Tentoonstelling van conceptuele kunst Gallery Louiza Antwerp presenteert Tentoonstelling van conceptuele kunst (NL) Opening event 19 April 2013 18.00-21.00 Tentoonstelling 20 April 2013 26 Mei 2013 vrijdag,

Nadere informatie

VIVIANE SASSEN UMBRA

VIVIANE SASSEN UMBRA VIVIANE SASSEN UMBRA PERSBERICHT TENTOONSTELLING VIVIANE SASSEN UMBRA DATUM 11 SEPTEMBER TOT EN MET 1 NOVEMBER 2015 LOCATIE L ATELIER NEERLANDAIS, 121 RUE DE LILLE, PARIS 7E OPENING 10 SEPTEMBER VAN 19

Nadere informatie

get inspired by pure

get inspired by pure get inspired by pure we are elho elho verrast je telkens weer met vrolijke, functionele en creatieve producten die je blijven inspireren en je huis of tuin nog gezelliger maken. origin De schoonheid van

Nadere informatie

Kunstwerk met Cees Vermeulen

Kunstwerk met Cees Vermeulen 3e jaargang Atelier Lia de Craen #3 Met de natuur als inspiratiebron. Met foto s en schetsen als vertrekpunt. Met de levenscycli van beweging, verandering en vergankelijkheid als thema. Met vormen, kleuren

Nadere informatie

Informatie Brochure. Pulchri Studio. Monumentaal, modern en verrassend. Lange Voorhout 15, 2514 EA Den Haag

Informatie Brochure. Pulchri Studio. Monumentaal, modern en verrassend. Lange Voorhout 15, 2514 EA Den Haag Informatie Brochure Pulchri Studio Monumentaal, modern en verrassend Lange Voorhout 15, 2514 EA Den Haag Hartelijk dank voor u interesse in Pulchri Studio! Museum Catering biedt diverse culinaire mogelijkheden

Nadere informatie

1a. Ben je wel eens eerder in een museum geweest? O ja O nee

1a. Ben je wel eens eerder in een museum geweest? O ja O nee Welkom in Museum De Paviljoens in Almere! Museum De Paviljoens laat kunstwerken zien van hedendaagse kunstenaars. Deze CKV vragen helpen je om de ideeën achter de kunstwerken beter te begrijpen. Hiermee

Nadere informatie

Versie 2 November 2014. Hoe u uw BSI certificatie optimaal kan gebruiken.

Versie 2 November 2014. Hoe u uw BSI certificatie optimaal kan gebruiken. Versie 2 November 2014 Hoe u uw BSI certificatie optimaal kan gebruiken. FM123456 FM123456 FM123456 BSI Certificatielogo Toon uw bewijs van uitmuntendheid. Vertel uw klanten over uw commitment om uit te

Nadere informatie

beeldende vormgeving Naam:...Klas... Deze periode gaan we ons bezig houden met het menselijk lichaam en met enkele details.

beeldende vormgeving Naam:...Klas... Deze periode gaan we ons bezig houden met het menselijk lichaam en met enkele details. beeldende vormgeving Naam:...Klas... thema 6: De mens Deze periode gaan we ons bezig houden met het menselijk lichaam en met enkele details. Zolang de mens zich bezig gehouden heeft met kunst, heeft hij

Nadere informatie

beeldende vakken CSE GL en TL

beeldende vakken CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2007 1 tijdvak 1 woensdag 30 mei 9.00-11.00 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 74 punten

Nadere informatie

Le seigneur de Clérans

Le seigneur de Clérans 30 VIVENDA Le seigneur de Clérans In heel Europa richt binnenhuisarchitect/vormgever/beeldhouwer Joris van Grinsven opmerkelijke huizen in voor zijn opdrachtgevers. Voor hemzelf had het lot iets bijzonders

Nadere informatie

K U N S T K A L E N D E R 2 0 1 5

K U N S T K A L E N D E R 2 0 1 5 KUNST KALENDER 2 0 1 5 Exposities 2015 Januari Goitic - Glaswerk januari t/m maart Vitrines Frank van Tol - Fotografie januari t/m maart Oranje gang Maart Alian Brouwer - Schilderijen maart t/m mei Begane

Nadere informatie

40-41-42-43-44-45_1 29-03-15 14:59 Pagina 1

40-41-42-43-44-45_1 29-03-15 14:59 Pagina 1 40-41-42-43-44-45_1 29-03-15 14:59 Pagina 1 40 Zonder titel, 2008, brons en linnen, hoogte 39 cm 40-41-42-43-44-45_1 29-03-15 15:03 Pagina 2 Tekst Merel van den Nieuwenhof Beeld Frode Bolhuis (Courtesy

Nadere informatie

De wasstraat. Why? FONK James Wattstraat 100, 8ste verdieping 1097 DM Amsterdam +31 (0)

De wasstraat. Why? FONK James Wattstraat 100, 8ste verdieping 1097 DM Amsterdam +31 (0) De wasstraat Why? FONK James Wattstraat 100, 8ste verdieping 1097 DM Amsterdam +31 (0) 20 370 51 42 hello@fonk-amsterdam.com Why? Een van de belangrijkste vragen die je jezelf moet vragen als startup is

Nadere informatie

De schatten van Caroline en Maurice Verbaet

De schatten van Caroline en Maurice Verbaet Dit boekje is van: De schatten van Caroline en Maurice Verbaet Ik heb het museum bezocht met: Een reis door de tijd Hallo! Wij zijn Caroline en Maurice en we hebben een passie voor Belgische moderne kunst.

Nadere informatie

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden.

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden. one English is everywhere Test Luister naar wat Daniel vertelt. Welke Engelse woorden hoor je? Kruis ze aan. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game Lees de tekst. Omcirkel de

Nadere informatie

Voorwoord. Bernt Schneiders Burgemeester van Heemskerk.

Voorwoord. Bernt Schneiders Burgemeester van Heemskerk. Voorwoord Heemskerk is een veelzijdige gemeente. Soms is het stedelijk, dan weer dorps. Er is veel natuur en anderzijds de staalindustrie. Ook op het gebied van cultuur is Heemskerk veelzijdig. In de openbare

Nadere informatie

AF-61 transformatie van een bedrijfsverzamelgebouw interieur ontwerp opgeleverd december 2013

AF-61 transformatie van een bedrijfsverzamelgebouw interieur ontwerp opgeleverd december 2013 AF-61 transformatie van een bedrijfsverzamelgebouw interieur ontwerp opgeleverd december 2013 Een bestaand kantoorgebouw op het Schinkel terrein In Amsterdam wordt nieuw leven ingeblazen als bedrijfsverzamelgebouw.

Nadere informatie

Auditieve oefeningen. Boek van de week: Verhaalbegrip: Taalbewustzijn:

Auditieve oefeningen. Boek van de week: Verhaalbegrip: Taalbewustzijn: Auditieve oefeningen Boek van de week: 1; Nijntje in het museum 2; Krokodil en het meesterwerk 3; Kloddertje 4; Meneer Kandinsky was een schilder 5; Het kleine museum Verhaalbegrip: Bij elk boek stel ik

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

STAD EN TAAL ONTMOET KUNST

STAD EN TAAL ONTMOET KUNST STAD EN TAAL ONTMOET KUNST OPTIONELE OPDRACHTEN EN HUISWERKOPDRACHTEN 1 WAT WILT U? (voorbereiding op het bezoek) A. Wat wilt u graag in het Stedelijk Museum zien? (welke soort kunst, welke kunstenaar,

Nadere informatie

Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21e eeuw

Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21e eeuw Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21e eeuw Lesbrief ter voorbereiding van bezoek aan Museum De Paviljoens in Almere. Basisonderwijs middenbouw groep 3-5 Inhoud lespakket:

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

Wie ben jij? Ik ben... Introductie. HAVO/VWO bovenbouw

Wie ben jij? Ik ben... Introductie. HAVO/VWO bovenbouw HAVO/VWO bovenbouw Introductie Wie jij bent is niet in één zin te beantwoorden. Of je man of vrouw bent. Uit welk land je komt. Wanneer je geboren bent. Welke dingen (muziek, kleding, sport etc.) je leuk

Nadere informatie

Wereldsteden ontdekken met Ben en Binkie

Wereldsteden ontdekken met Ben en Binkie Wereldsteden ontdekken met Ben en Binkie AMSTERDAM Praag Parijs Sydney Ben Kom met ons mee! Binkie Juwelen van steden de mooiste steden van de wereld 3 e verdieping Schiet op, Binkie! Parijs Bewaar het

Nadere informatie

Achtergrond van het onderzoek:

Achtergrond van het onderzoek: Bureau van de Europese Unie voor de Grondrechten (FRA) MEMO / 26 januari 2010 De Holocaust bezien vanuit mensenrechtenperspectief: het eerste EU-brede onderzoek naar Holocaust-onderwijs en mensenrechtenonderwijs

Nadere informatie

Catalogus tentoonstelling Junglegroep

Catalogus tentoonstelling Junglegroep Catalogus tentoonstelling Junglegroep Rembrandt van Rijn (zelfportret) Wereldberoemd om de Nachtwacht. Schilderde veel portretten. Dit ben ik op mijn zelfportret: Aan alle bezoekers van deze tentoonstelling:

Nadere informatie

Benoît Maire The Object of Criticism

Benoît Maire The Object of Criticism PERSMAP Benoît Maire The Object of Criticism 16.01 06.03.2011 1 Index Over de tentoonstelling 3 Beeldmateriaal 4 Andere tentoonstellingen 5 Verwacht 5 Algemene informatie 5-6 2 Over de tentoonstelling

Nadere informatie

Vertaalde Werken/ Translated Works: Barbara Visser 1990 2006 Museum De Paviljoens. Verwerkin gsopdracht Modernisme Voort gezet onderwi js CKV 1

Vertaalde Werken/ Translated Works: Barbara Visser 1990 2006 Museum De Paviljoens. Verwerkin gsopdracht Modernisme Voort gezet onderwi js CKV 1 Vertaalde Werken/ Translated Works: Barbara Visser 1990 2006 Museum De Paviljoens Verwerkin gsopdracht Modernisme Voort gezet onderwi js CKV 1 Transformatie Huis II 2006 Tekst, computeranimatie Transformatiehuis

Nadere informatie

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Every day we see them during the commercial break: the best products in the world. Whether they are a pair of sneakers, new mascara or the latest smartphone, they all seem to

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

Script. Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals.

Script. Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals. Script Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals. Livestock and fish health influence human health, since animal protein is an indispensable part of our food

Nadere informatie