Focus op kansen! N a a r e e n s t r u c t u r e e l b e t e r e p o s i t i e v a n d e h a n d e l i n b l o e m b o l l e n

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Focus op kansen! N a a r e e n s t r u c t u r e e l b e t e r e p o s i t i e v a n d e h a n d e l i n b l o e m b o l l e n"

Transcriptie

1 Focus op kansen! N a a r e e n s t r u c t u r e e l b e t e r e p o s i t i e v a n d e h a n d e l i n b l o e m b o l l e n

2 Focus op kansen! Berenschot eindrapport voor Anthos Kees Rippen Martijn Laar Klaas de Gier Roel van Lanen Laurens Friso juli 2009 Anthos

3 2

4 Inhoud Inhoud Pagina 1. Voorwoord 5 2. Inleiding en achtergronden Een sterke uitgangspositie Zorgelijke ontwikkelingen De perceptie van afnemers De keten Opdracht aan Berenschot Gevolgde aanpak In dit rapport De markt, de keten, de spelers Inleiding Wereldhandel en afzetmarkten: stagnatie na sterke groei Prijsontwikkelingen Ontwikkeling van het areaal De keten in beeld Handel in de droogverkoop Handel in de broeierij Het handelsbedrijf De huidige situatie en verwachtingen Winstgevendheid Concurrentie De toekomst Samenvatting markt en ketenontwikkelingen voor droogverkoop en broeierij 28 Pagina 5. Kansen in de ketenstructuur Algemene structuuroplossingen Harde sanering? Samenwerking tussen handelsbedrijven en telers(verenigingen) Kwaliteitsverbetering Transparantie en open informatie uitwisseling Bevordering van vraag Per saldo Bedrijfsmodellen, richting voor resultaatverbetering Zeven bedrijfsmodellen Business modellen in het droogverkoopkanaal Business modellen voor het broeierij kanaal Samenvatting business modellen In beweging De sessies Het eigen bedrijf, samenwerking en de positie in de keten Groeipaden voor bedrijven Wat moet het individuele bedrijf doen, hoe nu verder? Naschrift 47 3

5 4

6 1. Voorwoord 1. Voorwoord Samenwerken voor een bloeiende zaak De afzet van bloembollen maakt moeilijke tijden door. De exportstatistieken wijzen op een sterke afname van de export naar vrijwel alle afzetmarkten en het lijkt erop dat de dip een structureel karakter heeft. Ook de margeen prijsdruk bij de handel neemt steeds grotere en soms zelfs dreigende vormen aan, o.a. als gevolg van de schaalvergroting bij de afnemers, maar ook door het overaanbod van verschillende bolgewassen, waaronder tulp en lelie. De sector verkeert in zwaar weer en de vraag is of het bedrijfsleven nog wel de juiste koers vaart. De actualiteit van dat vraagstuk heeft een extra dimensie gekregen door het huidige, ongunstige economische klimaat. Het voert echter te ver om die actualiteit als de belangrijkste reden aan te wijzen voor de moeilijke situatie waar de sector zich voor gesteld ziet, want die is zoals uit deze rapportage zal blijken structureel van aard. Tegen de achtergrond van deze ontwikkelingen heeft het bestuur van Anthos in 2008 het besluit genomen om een structuuronderzoek bij de handelsbedrijven in de bloembollensector uit te laten voeren, dat gefinancierd is met gelden uit het Sectorfonds Bloembollen (handel) van het Productschap Tuinbouw. Daarvoor is opdracht gegeven aan het Managementadvies bureau Berenschot, dat hiermee in oktober 2008 is aangevangen. De eindrapportage ligt in de vorm van dit boekwerkje thans voor u. Belangrijk is echter wel dat het bedrijfsleven eerst bereid moet zijn om keuzes te maken en dat is zeker niet gemakkelijk. Ga ik door op eigen kracht of kies ik voor verticale, dan wel horizontale samenwerkingsverbanden binnen de keten van de bloembollensector, dan wel daarbuiten? Om de bedrijven bij het maken van die keuzes te faciliteren, zijn binnen het kader van dit onderzoek workshops gehouden waar ze kennis hebben kunnen maken met de bedrijfsmodellen en de werking ervan in de praktijk. De resultaten van het structuuronderzoek en de daarbij behorende bedrijfsmodellen geven geen blauwdruk voor de toekomst van de handelsbedrijven. Wel geven ze heel concreet richting aan mogelijke vormen van samenwerking tussen bedrijven onderling, maar ook met andere ketenpartners en bedrijven uit belendende sectoren. Het is nu aan de handel zelf om de handschoen op te pakken en ermee aan de slag te gaan, mogelijk met ondersteuning van derden en Anthos. Maar één ding is zeker: nieuwe vormen van samenwerking zijn niet alleen nodig voor het behoud van een bloeiende zaak, maar ook om een sector bloeiend te houden. Henk Westerhof, Voorzitter Anthos Het verhogen van het rendement van de handel en het versterken van de professionaliteit bij de handelsbedrijven waren feitelijk de twee belangrijkste beweegredenen om het structuuronderzoek uit te laten voeren. Door de presentatie van zeven verschillende bedrijfsmodellen wordt in deze rapportage concreet aangegeven hoe daaraan vorm kan worden gegeven en aan welke voorwaarden de bedrijven moeten voldoen om in nieuwe structuren te stappen. 5

7 6

8 2. Inleiding en achtergronden 2. Inleiding en achtergronden 2.1 Een sterke uitgangspositie De Nederlandse handel in bloembollen domineert de wereldmarkt. Door het aansprekende assortiment en de diepgaande kennis van bollen en het gebruik daarvan heeft Nederland een voorsprong die moeilijk is in te lopen door ander landen. De Nederlandse handel heeft toegang tot de internationale markten en klanten en heeft hechte contacten met de afnemers in alle uithoeken van de wereld. Nederland is wereldmarktleider in een redelijk overzichtelijke markt. En toch gaat het niet meer zo goed met de handelssector. Dat leidt tot twee belangrijke vragen: Wat zijn de oorzaken en patronen achter de minder gunstige ontwikkelingen Wat kan de Nederlandse bollenhandel doen om te komen tot een structurele verbetering van de positie en de resultaten van de handelsbedrijven Dat zijn de hoofdonderwerpen voor dit rapport. Het tweede segment heet de broeierij, de verkoop van bollen aan professionele gebruikers ( broeierijen ) die van de bol een bloem produceren die vervolgens via de gebruikelijke afzetkanalen wordt verkocht. De Nederlandse handelsbedrijven bedienen voornamelijk de buitenlandse afnemers en in veel mindere mate de binnenlandse markt. Broeiers in Nederland kopen hun bollen voornamelijk in via andere kanalen, vooral via bemiddeling en directe transacties. Bij grote klanten in de droogverkoop, de retail, is een aarzeling waarneembaar rond de uitstraling en de winstgevendheid van het assortiment, waardoor het geloof in het product en de beleving daarvan aan het afnemen is. In de broeierijhandel is een teruggang zichtbaar, die mede wordt aangedreven door de mindere ontwikkelingen in de bloemenmarkt. Door het overaanbod van bollen in de Nederlandse markt, de goede organisatie van de afzetkanalen voor bolbloemen en de verbeterde broeitechniek, zijn de Nederlandse broeiers meer gaan produceren. 2.2 Zorgelijke ontwikkelingen Interviews, gehouden in het derde kwartaal van 2008 onder handelaren, telers, afnemers, banken en accountants maakten duidelijk dat de balans tussen zorgen en kansen was doorgeslagen naar de zorgenkant. De afzet in belangrijke exportlanden als de VS en Japan en de UK toonde een dalende tendens en in alle segmenten was prijsdruk merkbaar. De bollenhandel bestaat uit twee hoofdsegmenten. Het eerste segment is de droogverkoop, het via tuincentra, supermarktketens, bouwmarkten en postorderbedrijven verkopen van bollen aan de consument. Ook de verkoop van bollen aan institutionele klanten zoals gemeentes valt onder de droogverkoop. 7

9 Dat betekent extra concurrentie voor buitenlandse broeiers die de klantenkring vormen van de Nederlandse exporteurs. Voor beide segmenten veroorzaakten de waardevermindering van buitenlandse valuta, met name de Dollar en de Engelse Pond, een verdere afname van de omzet en een toenemende prijsdruk. Er wordt echter ook door de handelaren en de markt (h)erkend dat een deel van de oorzaken van de problemen niet in externe omstandigheden, maar in de handelssector zelf ligt. De opmerking die het meest frequent wordt gemaakt is: We gunnen elkaar het verlies nog niet eens. De concurrentie tussen de Nederlandse handelaren onderling is een grote zorg. Het overaanbod van bollen in de Nederlandse markt is echter ook een belangrijke oorzaak van de problemen. In belangrijke soorten als tulpen en lelies is dat patroon al jaren zichtbaar. Het prijswapen wordt dan ingezet om de overschotten weg te werken. Ook verschijnen nieuwe aanbieders in de export markten, die tegen een lage prijs aanbieden, met het effect van een algehele prijsverlaging en verliezen bij de handel en teleurstellende resultaten voor de telers van bollen. Dat patroon is zichtbaar in bestaande en in nieuwe markten. Niet alleen de Nederlandse exporteurs zijn actief in het buitenland. Steeds vaker worden partijen door bemiddelaars direct aan buitenlandse broeiers verkocht, terwijl ook producenten (telers) zich nog wel eens willen begeven op de buitenlandse markten. Zo ontstaat de combinatie van een wat afnemende markt, toenemende concurrentie en een tendens naar dalende prijzen en afnemende marges. Dat vertaalt zich direct in druk op de resultaten van handelaren. Maar niet alle bedrijven worden in dezelfde mate getroffen door de ontwikkelingen. In de interviews is gesproken met bedrijven die het goed doen, groeien en goede resultaten halen. Die zich onderscheiden. Niet zozeer op de bollen de grootste bedreiging voor onze sector zijn de concullega s aan deze tafel Bollenhandelaar in een groepssessie. zelf, die moeten altijd goed zijn, maar op de commerciële concepten, door de goede relaties met de klanten, door logistieke professionaliteit of door een strakke aansturing van de telers waarmee zaken gedaan worden. Die zich weten te onttrekken aan pure prijsconcurrentie, door onderscheidend vermogen dat voor de klant van waarde is. Tegelijk met de ronde van interviews zijn de cijfermatige ontwikkelingen in de markt onderzocht. Wij zullen de resultaten daarvan in de volgende hoofdstukken laten zien. Opvallend was, dat de kwantitatieve ontwikkelingen een redelijk rustig beeld vertoonden tot aan De geluiden uit de interviews waren negatiever. Inmiddels zien de cijfers er ook minder goed uit, de geïnterviewden wisten het al voor de cijfers uitkwamen. De interviews, de analyse van marktcijfers en de resultaten van de enquête geven een degelijke onderbouwing van de geschetste ontwikkelingen. 2.3 De perceptie van afnemers Bij de handelaren is gesproken over de ontwikkelingen bij de klanten. Maar ook hebben we gesproken met een aantal afnemers, zowel in de droogverkoop als in de broeierij. De toon was niet positief, ook als we in aanmerking nemen dat in interviews meestal de kritiek meer tijd krijgt dan de lof. 8

10 De retail wil het product op een aantrekkelijke manier aan de consument presenteren, ze willen een naadloze logistieke dienstverlening, ze willen kwaliteit. En bovenal, ze willen goed verdienen aan het toch wat bijzondere bollenassortiment. De kritiek had vooral betrekking op kwaliteit, het onvoldoende meedenken met de retailer, maar vooral op het degraderen van het assortiment. Handelaren concurreren te vaak op prijs, waardoor niet alleen de marge van de handelaar erodeert, maar ook de marge in geld voor de retailer, die vervolgens ook niet meer in de categorie investeert. Door het onderbieden van prijzen, worden ook partijen van mindere kwaliteit geleverd, wat leidt tot klachten van consumenten en retail. De belevingswaarde van bollen gaat achteruit en staat de mogelijkheid om er iets aan te verdienen onder druk. Dat gaat leiden tot minder omzet voor de Nederlandse handel. Er wordt zelfs wordt door sommige retailbedrijven overwogen om te stoppen met bollen. Zo werden in een Amerikaans retailbedrijf de vierkante meters die eerst The problems originate in Holland, but I am confident that the Dutch will also initiate a solution together directeur van een grote Amerikaanse keten 9 voor bollen beschikbaar waren, in het seizoen vol gezet met sportschoenen. Ondanks de kritische kanttekeningen laten de meeste retailers zich toch positief uit over het potentieel van de categorie. Bollen brengen een positief gevoel mee en mits goed gepresenteerd, valt er nog steeds aan te verdienen. Tegelijkertijd wordt benadrukt dat er wel wat moet veranderen. Daarvoor kijken ze in eerste instantie naar Nederland. Zij verwachten ondersteuning en toegevoegde waarde van de exporteurs, meedenken met de retail en ontzorgen. In de broeierijmarkt liggen de patronen wat anders, maar de tendens is ook daar per saldo negatief. De buitenlandse broeiers, de klanten van de Nederlandse exporteurs, hebben het moeilijk door de weifelende afzetmarkt voor hun producten en de concurrentie van Nederlandse broeiers. Deze laatste broeien ook deels vanuit kleinere bollen, waardoor de bloem een minder gewicht heeft en waarvoor ook minder wordt betaald. Dat leidt tot internationale prijsdruk, omdat de Nederlandse markt voor bolbloemen in Europa het ijkpunt is voor de prijsvorming. Kwaliteit is voor broeiers nog belangrijker dan voor de retail. De kwaliteit van de Nederlandse bol is gewoonlijk goed, zij het dat in de afgelopen jaren problemen zijn geweest met ziektes, die tot uitval hebben geleid bij de handel en bij de buitenlandse broeiers. De broeiers hebben het ook moeilijk door de hoge energieprijzen. Het resultaat is een dalende trend in de afzet voor de Ne derlandse bollenexporteurs, waarbij zowel de prijs als het volume onder druk staan. Maar ook hier zijn er handelaren die het goed doen in een lastige markt. Die leveren een goed product, zijn betrouwbaar en selecteren hun telers streng. Ook hebben ze een sterke band met de klant ontwikkeld door waardevolle adviezen. Enkele handelaren hebben een focus op een bepaald land, waar ze door locale kennis een voorsprongpositie hebben opgebouwd.

11 2.4 De keten In alle fasen van het onderzoek werd de structuur van de keten genoemd als een belangrijke oorzaak van de ongunstige ontwikkelingen. Net als in andere agro sectoren is de balans tussen aanbod en afzet verstoord. Op dit moment is er naar het oordeel van vrijwel alle geïnterviewden sprake van een overaanbod voor vele bolgewassen. De groei in de afzet stagneert en de productie blijft toenemen, overigens met weinig beweging in het areaal. Het overaanbod leidt tot verkoopdruk en tot concurrentie op prijs. Dat geldt voor de telers en voor de handel. In de bollensector ontbreekt het aan adequate mechanismen om aanbod en vraag in balans te houden. De verhoudingen in de keten zijn onderdeel van de problematiek en moeten ook onderdeel zijn van de oplossingsrichtingen, waarbij in het onderzoek en het rapport het zoeklicht staat op wat de handelsbedrijven zelf of in combinatie met anderen kunnen doen om de effecten van de onbalans te verminderen. 2.5 Opdracht aan Berenschot De zorgelijke ontwikkelingen zijn voor Anthos aanleiding geweest om aan Berenschot te vragen een onderzoek te doen met als doel de positie en de winstgevendheid van de Nederlandse handelsbedrijven structureel te verbeteren. Daarbij werden door Anthos als belangrijkste invalshoeken genoemd: Verbetering van de structuur, door schaalvergroting bij de handel en het daarmee versterken van de onderhandelingspositie naar de afnemers; Samenwerking tussen bedrijven, zowel binnen de sector zelf als tussen bollenhandelaren en handelaren in andere sierteeltproducten (bijv. bomen en heesters); Ontwikkelen van nieuwe ketenconcepten, waarin het onderscheidend vermogen van bedrijven tot uitdrukking komt en hogere toegevoegde waarde kan worden gerealiseerd; Versterking van de professionaliteit van de handelsbedrijven in alle aspecten van de bedrijfsvoering en management. Uit deze punten blijkt de ambitie om de verbeteringen uit de bedrijven zelf te laten komen. Ook al zijn de bedrijven niet de enige oorzaak van de ongunstige ontwikkelingen, de ambitie is wel om te vinden wat de handel daar zélf aan kan doen. En de verwachting is dat door initiatieven vanuit de handel ook de patronen in de ketens verbeterd kunnen worden. 10

12 2.6 Gevolgde aanpak Berenschot heeft het onderzoek in de volgende fasering aangepakt: 1. Ronde van interviews, waarbij in totaal 35 gesprekken zijn gevoerd met handelaren, maar ook met afnemers en andere organisaties die sterk betrokken zijn bij de sector. Deze interviews geven vooral de kwalitatieve beelden en ontwikkelingen. 2. Analyse van rapporten en statistieken, waarmee de kwantitatieve ontwikkelingen in kaart zijn gebracht. 3. Enquête onder de leden van Anthos, waarin feiten en meningen zijn gevraagd over de ontwikkelingen van de bedrijfsresultaten en de kansen en bedreigingen. 4. De algemene ledenvergadering op 6 januari 2009, waarin de resultaten van de analyse zijn gepresenteerd en bovendien streefmodellen zijn geïntroduceerd voor de ondernemingen. 5. Verschillende workshops, steeds rond één model, waarop de handelsbedrijven konden intekenen en waarin met hen verder is gepraat over de toekomstmogelijkheden en perspectieven van de bedrijven. 6. Eindrapportage. 2.7 In dit rapport Na deze inleiding treft u de volgende hoofdstukken aan: In hoofdstuk 3, Marktontwikkelingen zijn de uitkomsten van de verschillende analyses en interviews verwerkt. Steeds voor de twee segmenten droogverkoop en broeierij. Daarbij laten we de cijfers en de meningen apart zien. Vanuit een veelheid van gegevens leidt dat uiteindelijk tot de kern van de analyse. Hoofdstuk 4 handelt over handelsbedrijven zelf, waarbij we putten uit de uitkomsten van de interviews, maar ook uit de gegevens die we in de enquête verzameld hebben. Vervolgens worden de modellen voor de toekomst besproken, waarin ook de opmerkingen uit de workshops worden verweven. Hoofdstuk 5 gaat in op de structuur van de keten, met het zoeklicht op mogelijkheden om tot een betere sturing te komen van vraag en aanbod. In hoofdstuk 6 worden de bedrijfsmodellen gepresenteerd en besproken, waarin ook de opmerkingen uit de workshops zijn meegenomen. In beweging, is de titel van het zevende hoofdstuk. Wat kan of moet er gaan gebeuren en welke keuzemogelijkheden liggen er voor het individuele bedrijf? Het laatste hoofdstuk haalt de netten op. Gaan deze plannen voldoende effect opleveren? Wat moeten we aanpakken, welke stappen zouden we moeten nemen om de positie en de resultaten van bedrijven structureel te verbeteren? En na lezing moet er voor u meer duidelijkheid zijn over de hoofdvragen van het onderzoek: Wat zijn de oorzaken en patronen achter de minder gunstige ontwikkelingen. Wat kan de Nederlandse bollenhandel en de sector doen om te komen tot een structurele verbetering van de positie en de resultaten van de handelsbedrijven. 11

13 12

14 3. De markt, de keten, de spelers 3. De markt, de keten, de spelers 3.1 Inleiding Het zijn geen gemakkelijke tijden voor de bollenhandel. In 2008 liep de omzet sterk terug, na voorzichtige signalen een jaar eerder. De druk op prijzen en marges wordt steeds sterker en tegelijkertijd worden handelaren geconfronteerd met fluctuerende energie- en transportkosten, een mondialisering van de productie en handel en consolidatie (schaalvergroting) in alle schakels van de keten (leveranciers, handelaren en afnemers).ook zijn er moeilijkheden om de financiering rond te krijgen, niet op de laatste plaats door de steeds langer wordende betalingstermijnen van de afnemers. Tel daarbij op het ongunstige economische klimaat. Veel handelaren ervaren deze problemen als ernstig. 3.2 Wereldhandel en afzetmarkten: stagnatie na sterke groei In de mondiale bollensector speelt de Nederlandse handel een centrale rol. Niet alleen is Nederland de grootste producent van bollen, ook wordt de handel van de bollen beheerst door Nederlandse bedrijven. Er is wel sprake van concurrentie uit andere landen, maar veelal gaat het dan om bedrijven met een Nederlandse achtergrond. De Nederlandse handel heeft een wereldwijd marktaandeel van zo n 80%, wat een exportwaarde van ongeveer 602 miljoen vertegenwoordigt (6,5 miljard stuks). Concurrentie voor de Nederlandse handelaar komt dan ook vooral uit eigen land; daarbuiten ondervindt de handel enige concurrentie vanuit het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, de Verenigde Staten, Japan, Chili, en Taiwan. Onderstaande grafiek geeft de trend van dalende exportwaarde in 2008 duidelijk weer. Hier zien we dat de daling van de export buiten de EU zich al een jaar eerder in heeft gezet, terwijl nu ook de daling binnen de EU een feit is. Totale exportwaarde binnen / buiten EU Totale exportwaarde Binnen EU Buiten EU Exportwaarde per jaar (x mln.) 13 V.S.v.Amerika

15 De afzet in EU markten als Frankrijk, Duitsland of Zweden is al tientallen jaren constant te noemen, enige fluctuatie daargelaten. Van deze EU landen is Duitsland de grootste afzetmarkt; sinds 1980 wordt er ongeveer 70 à 80 miljoen jaarlijks afgezet. Andere Europese afzetmarkten fluctueren meer. Zo is de afzet naar het Verenigd Koninkrijk tussen 1980 en 2000 verdubbeld, maar in de laatste jaren is de afzet weer sterk afgenomen. De afzetgroei naar Italië die al voor 1990 bereikt werd (van 32 naar 75 miljoen) Is inmiddels grotendeels verdwenen. In totaliteit is de export binnen de EU stabiel geweest tot het jaar Buiten de EU ligt het beeld genuanceerder. Totale exportwaarde binnen / buiten EU meer dan tien jaar de grootste afzetmarkt, groter dus ook dan Duitsland. De handelswaarde met de VS neemt geleidelijk af, de laatste twee jaar in een hoog tempo. Ook de handel met Japan loopt terug en de Chinese markt bereikte in 2005 een hoogtepunt waarna de afzet geleidelijk daalt. Alleen Rusland (en de rest van Oost-Europa) biedt in het huidige klimaat een doorbreking van dit patroon: de afzet hier stijgt nog altijd. Helaas is de waarde hier (nog) relatief laag, te laag in ieder geval om de daling in de andere markten op te kunnen vangen. Bovendien is sprake van een toenemend aantal problemen op fytosanitair gebied (plantgezondheid) waardoor de nieuwe markten niet tot volle wasdom kunnen komen. Strengere inspecties, afkeuringen en aanvullende importeisen remmen de groei. Onderstaande grafiek toont de ontwikkeling van de exportwaarde naar de 8 grootste markten over de laatste 4 jaren. Waar de afzet naar markten als de VS en Japan al jaren (voor 2000) een groot volume had en een stijgende lijn vertoonde, heeft de afzet naar landen als Rusland en China pas in de jaren daarna een sterke groei doorgemaakt. De VS en Japan zijn de enige structurele groeimarkten geweest De groei in Japan is mogelijk geworden door de afspraken die konden worden gemaakt over fytosanitaire standaarden, waardoor de feitelijke importstop voor de verschillende bolgewassen werd opgeheven. Inmiddels 2004is de VS 2005 al Totale exportwaarde Binnen EU Buiten EU Exportwaarde per jaar (x mln.) V.S.v.Amerika Duitsland Japan Ver.Koninkrijk Frankrijk Italië China Rusland 115% 110% 105% 14 Prijsontwikkeling

16 115% 110% 105% 100% 95% 90% Prijsontwikkeling Seizoen 05/06 Seizoen 06/07 Seizoen 07/08 Seizoen 08/09 Totaal Binnen EU Buiten EU China Rusland Canada Zweden Prijsstijg Totaal PT Binnen E Buiten EU 3.3 Prijsontwikkelingen Areaal: beplante oppervlakte (Ha) (o.b.v. PT) De volgende belangrijke marktdimensie is de prijs. Totaal Interessant is het patroonfeit dat het aantal geëxporteerde stuks bollen nauwelijks fluctueert tot 2007, en dat er zelfs Voorjaarbloeiers iets meer bollen werden verkocht in 2007 dan in 2006 of Pas in 2008 neemt het aantal stuks sterk af. De cijfers Lelie van het Productschap Tuinbouw laten voor 2008 een 9% Gladiool daling van export zien ten opzichte van Wat doet dit dan met de prijzen? Tot 2006 stijgen deze gestaag door. In Dahlia (opgelegde 2007 zien we hierin 0de eerste hapering; gemiddeld nemen aantallen) de prijzen licht af, vooral door 2005 de dalende 2006 prijzen buiten 2007 de 2008 EU. Deze trend zien we in beperkte mate in de cijfers terug. Waar in 2006 de prijzen nog stegen (6%) zien we in 2007 de prijzen niet meer stijgen; sterker nog, de prijzen daalden in 2007 (1%). Met name de export Totale buiten exportwaarde EU heeft droogverkoop / broeierijen hier last van gehad (4% daling), zoals onderstaande grafiek ook aangeeft (prijsstijging t.o.v. het voorgaande jaar). Opmerkelijk is wel dat de prijzen binnen de EU gestaag omhoog bleven gaan In de statistieken wordt niet duidelijk wat de invloed van de verschuiving in de mix van producten is, het is dus goed mogelijk dat door een verschuiving naar duurdere soorten, de gemiddelde prijs stijgt Wel zorgelijk is de blijvende prijsdaling buiten 2004de EU, waar 2005 ook in het laatste seizoen de prijzen met 3% daalden (tegen 4% daling een jaar eerder). Totale Hierbij exportwaarde moet wel worden Droogverkoop aangetekend dat prijsvorming een optelsom is van plussen en minnen en dat individuele bedrijven met forse fluctuaties te maken kunnen hebben Broeierijen 2008 Beplante Totaal Voorjaarb Lelie Gladiool Dahlia (op Ontwikkelingen ten opzichte van 3 jaar geleden 15

17 Totaal Binnen EU Buiten EU Areaal: beplante oppervlakte (Ha) (o.b.v. PT) Totaal Voorjaarbloeiers Lelie Gladiool Dahlia (opgelegde aantallen) 3.4 Ontwikkeling van het areaal Totale exportwaarde droogverkoop Productiecijfers / broeierijen (in aantallen of andere volumekenmerken), worden niet geregistreerd. Voortschrijdende mechanisering, Het areaal, ofwel de beplante oppervlakte in Nederland, daalt licht (zie grafiek onder) Alhoewel exacte cijfers over grotere professionaliteit, specialisatie en toenemende schaal stellen telers in staat de efficiëntie te verbeteren en teeltvolumes per soort ontbreken, stijgt de productie in de productie per hectare op te voeren. Dit effect blijkt niet aantallen, wat met name te danken is aan productiviteitsverbetering per ha. De productie blijft sterk afhankelijk van uit de registratie van het areaal externe invloeden zoals het weer. Hierdoor wordt het structurele Het grootste probleem voor de teelt is dat het productie- overaanbod van de laatste jaren ook nog weleens volume niet wordt gestuurd vanuit de markt. Wanneer de afgewisseld met tekorten van een bepaalde soort in een prijzen goed zijn, reageert de teelt snel met een hogere bepaald seizoen. productie. Bij daling is echter de reactie (terugschroeven van productie) aanzienlijk langzamer. Deze aanbodgedre ven sturing 2006zou moeten 2007 worden omgedraaid 2008 zodat de productie 3.5 De keten in beeld beter wordt afgestemd op de vraag. Totale exportwaarde Droogverkoop Broeierijen Voordat we de situatie van de handelsbedrijven in de droogverkoop en broeierijenmarkt onder de loep nemen moeten we eerst de keten als geheel bekijken. Wat voor partijen spelen hierin een rol, hoe ervaren zij het huidige systeem en de interactie met de handelsbedrijven en waar wringt de schoen. De teelt, bemiddeling en handel proberen dit overschot toch op de markt weg te zetten. Dit veroorzaakt prijsdruk in de gehele keten. Bovendien zoeken telers en bemiddelaars naar nieuwe afzetkanalen om hun voorraden alsnog op de markt te zetten. In de exportmarkten verschijnen dan nieuwe partijen, bemiddelaars en telers, die de handel Veredelen en Teelt 70,0% Vooraan in de keten zitten de veredelaars en telers, die de variëteiten ontwikkelen 60,0% en de bollen produceren. Zoals al eerder beschreven wordt een goede registratie bijgehouden voor het beplante 50,0% areaal. 40,0% ntage bedrijven 30,0% Ontwikkelingen ten opzichte van 3 jaar geleden 16 passeren. Deze partijen werken met andere prijsstelling, ook door onbekendheid met de specifieke marktomstandigheden en de risico s in die markt. De nieuwe toetreders zorgen daarmee wel voor extra prijsdruk. Daling

18 Door weersomstandigheden en andere oorzaken vertoont de kwaliteit van de bollen duidelijke schommelingen. Ook zijn er duidelijke verschillen tussen de bedrijven onderling in kwaliteit van de geleverde producten. Bemiddelen De bemiddelingsfunctie speelt een belangrijke rol bij het uitvoeren van handelstransacties tussen telers, handelaren en Nederlandse broeiers. De bemiddeling heeft daarin een sterke positie. De handel kan zich richten op het beleveren en ontzorgen van broeierijen of retailers en kan in samenwerking met de bemiddeling de productstromen organiseren. De bemiddelingsfunctie heeft een bij uitstek geschikte positie om te bemiddelen tussen de veelheid aan telers en de veelheid aan exporteurs. In toenemende mate beschouwt de groothandel de bemiddelaar echter als zijn concurrent. Steeds vaker doet de bemiddeling rechtstreeks zaken met buitenlandse afnemers van de handelsbedrijven. Hiermee wordt een deel van de handelsfunctie overgenomen door de bemiddelaars. Een bemiddelingsorganisatie ontwikkelt zelf ook formules die ten doel hebben de afzet bij de retail te stimuleren. Voor de realisatie wordt contact gezocht met handelaren die volgens de ontwikkelde formule willen werken. De bemiddeling wordt zo de regisseur van de formule. 17

19 aantallen) Totale exportwaarde droogverkoop / broeierijen Totale exportwaarde Droogverkoop Broeierijen De handelaren We zullen in de volgende paragraaf specifiek ingaan op de rol, bedreigingen en kansen voor de handel. Daarbij wordt onderscheid gemaakt droogverkoop Ontwikkelingen en broeierijafzet. ten opzichte In van ën: 3 jaar geleden de onderstaande grafiek worden de ontwikkelingen van de afzet in droogverkoop 70,0% en broeierij getoond. Daarbij wordt W supermarkten & hypers opgemerkt dat voor 60,0% veel jaren nauwkeurige cijfers ontbreken, de registratie vertoont hier hiaten waar het gaat om W bouw- & tuincentra 50,0% de verdeling tussen de verkopen in de droogverkoop en de verkopen aan de 40,0% broeierij. W internet en postorderbedrijven 30,0% Broeierijen W de institutionele Daling afnemers 20,0% Broeierijen gebruiken de bollen als uitgangsmateriaal om (gemeenten Tussen en de landscapers). 3% daling en 3% stijging deze op te kweken 10,0% tot bloemen. Deze bloemen worden Stijging vervolgens via de 0,0% retail verhandeld aan de eindgebruikers. De broeiers zijn qua kennis, product en financiering vaak zeer afhankelijk van de Nederlandse bollenhandelaar. De buitenlandse broeiers ondervinden in toenemende mate concurrentie in hun thuismarkten van de Nederlandse broeiers, door de sterke positie van de Nederlandse sierteeltketens. Nederlandse handelaren leren je rijden, maar vervolgens halen de nederlandse Verwachte ontwikkelingen in de sector broeiers je weer rechts in. 50,0% 47,5% 45,0% 42,5% Buitenlandse 42,5% broeier Weinig 40,0% 35,0% Niet veel/niet weinig 35,0% 30,0% Veel 30,0% 27,5% 18 25,0% 22,5% Weet niet 17,5% Percentage bedrijven ge bedrijven Droogverkoop Er zijn verschillende type afnemers te identificeren in de droogverkoop. Deze zijn te classificeren in vier categorie- Deze retailers zijn in scherpe concurrentie met elkaar. Met name de specialistische kanalen zoeken naar onderscheidend assortiment en presentatie ten opzichte van de massa kanalen. Een veel gehoorde klacht uit de interviews is dat dit met bolproducten steeds slechter lukt. De marge die de retailer ophaalt moet interessant blijven. Toename van

20 Ook eist de retail (en dan met name de supermarkten) dat de handel kan aansluiten op hun eigen operationele processen en ICT systemen. Tuincentra daarentegen willen vooral ontzorgd worden door middel van verleidelijke totaalconcepten. Voor sommige producten, met name tulp, is de afzet via supermarkten van groot belang, daar is de bolbloem in de lente voor de winkel vaak een traffic generator. De consument Voor de pessimistische kijk op het consumentenpotentieel voor bolproducten is in deze studie geen bewijs gevonden. Er zijn op dit moment weinig resultaten van marktonderzoek beschikbaar, De perceptie van meerdere geïnterviewden is dat mensen minder tuin hebben, minder bereid zijn in die tuin te werken, minder verstand hebben van bloemen en planten en directer resultaat willen zien. Daar staat echter tegenover dat de geïnterviewde retailers overtuigd zijn van consumentenpotentieel van bollen. Het blijft een categorie waar de winkel mee aan te kleden is, die het voorjaarsgevoel verspreid en waarvan de prijsongevoelige consument goed te sturen is op de vloer. Bollen hebben een trouwe schare fans die verdiept (vergrijzende fans die weer meer gaan tuinieren) en verbreed kan worden (balkonconcepten, bol op pot, de bol als luxe kadoartikel). Dan moet er echter wel wat gebeuren om de beleving weer op peil te brengen. De institutionele afnemer Elke stad fleurt op als in de lente de bolgewassen weer boven komen. Deze en andere institutionele afnemers vormen een aparte, maar interessante categorie afnemers die met een segmentspecifieke benadering garant kunnen staan voor veel vierkante meters bollen. 3.6 Handel in de droogverkoop In de droogverkoop gelden de algemene markttrends en issues die al eerder beschreven zijn: de prijzen staan sterk onder druk als gevolg van de onderlinge concurrentie en door de schaalvergroting bij de klanten. Tegelijkertijd stijgen de kosten door onder meer de energiekosten, loonkosten en de steeds hogere eisen van de klanten. Samengevat de belangrijkste issues: Issues in de droogverkoop: Prijzen onder druk Schaalvergroting retail Onderlinge concurrentie op prijs Kosten stijgen Energie (verwarming, transport) Toenemende eisen van retailers Hoe houden we de categorie interessant? Marges in de hele keten onvoldoende Concurrentie van hardware seizoensartikelen Supers eisen operational excellence Tuincentra eisen totaalconcepten die verleiden Het laatste tekstvak benadrukt een probleem dat specifiek voor de droogverkoop geldt: een groeiend aantal retailers weet zich geen raad meer met de categorie bloembollen en vraagt zich openlijk af of ze er wel mee verder willen. Omdat bollen bij uitstek een seizoensproduct zijn moet elk seizoen opnieuw strijd geleverd worden om überhaupt op de schappen te komen. Deze strijd wordt niet alleen gevoerd met andere seizoensproducten, maar ook met onbederfelijke hardware goederen die meer omzet per vierkante meter leveren. Een retailer weegt zorgvuldig af welke producten in het assortiment worden opgenomen. Elke retailer voert naast het basisassortiment een aantal traffic generators en marge makers. Traffic generators trekken mensen de winkel in en met marge makers wordt een goed rendement gerealiseerd. In het verleden kwalificeerden bollen zich uitermate goed als marge- en sfeermakers, maar anno 2009 is het een impulsartikel voor plaatsing bij de kassa geworden. Als de ontwikkelingen doorgaan is het onzeker of de bol in de toekomst nog wel in het assortiment van de retail past. Andere categorieën zoals kleding, consumenten electronica en tuinaccessoires winnen vanuit het oogpunt van de retailers aantrekkelijkheid t.o.v. bloembollen. In de goede oude tijd waren bollen een geliefd seizoensproduct waar de eindconsument maar ook alle ketenpartners voorjaarsblij van werden. 19

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Najaar 2009 Inhoudsopgave Terugblik seizoen 2008/2009...................................................................................... 3 Najaar 2009 sector bos-

Nadere informatie

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research Sectorupdate Export bloemen en planten Economisch Bureau, Sector & Commodity Research 25 juni 2012 Exportgroei ondanks crisis in de eurozone Rusland vierde exportbestemming door sterke toename van de export

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Marktherstel door economisch herstel?

Marktherstel door economisch herstel? Marktherstel door economisch herstel? Bernd Feenstra Sectormanager Tuinbouw Beekbergen, 15-4-2010 Indeling Indeling Even voorstellen Ontwikkelingen Glastuinbouw Marktevenwicht verstoord Marktherstel Toekomstperspectief

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27 Inhoud Ontwikkeling aantal orders 2 Verwachting aantal orders 3 Verwachting aantal exportorders 4 Verwachting inkopen bij leveranciers 5 Oordeel orderpositie 6 Oordeel orderpositie buitenland 7 Oordeel

Nadere informatie

Marktbeeld appels en peren

Marktbeeld appels en peren Afzet appels en peren door Russische boycot in de verdrukking Productie De appelproductie in de EU bedroeg in 215 ruim 12 miljard kilo. Dit was de op één na grootste EUoogst ooit. Bijna een derde van de

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Kappers In de kappersbranche kunnen de volgende bedrijfstypen worden onderscheiden: zelfstandigen zonder personeel, zzp ers (ondernemers die minder dan 32 uur per week in het kappersbedrijf werkzaam zijn)

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE 3 E KWARTAAL 211 Gemaakt voor NVM Wonen Gemaakt door NVM Data & Research Inhoudsopgave 1 Introductie enquête... 3 1.1 Periode... 3 1.2 Respons... 3 2 Staat van de woningmarkt...

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE ITALIË

LANDEN ANALYSE ITALIË LANDEN ANALYSE ITALIË Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee7 de sector (cijferma@g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms@ge (2018) waarde van de consump@e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

21-11-2014. Product Marktbeeld Poinsettia 2014 FloraHolland productteam Bloeiend seizoen

21-11-2014. Product Marktbeeld Poinsettia 2014 FloraHolland productteam Bloeiend seizoen 21-11-2014 Product Marktbeeld Poinsettia 2014 FloraHolland productteam Bloeiend seizoen 1 21-11-2014 Historie De kerstster, kerstroos of poinsettia (Euphorbia pulcherrima), behoort tot de wolfsmelkfamilie

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE DUITSLAND

LANDEN ANALYSE DUITSLAND LANDEN ANALYSE DUITSLAND Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee7 de sector (cijferma@g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms@ge (2018) waarde van de consump@e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002)

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002) Rapportage producentenvertrouwen oktober/november 2002 Inleiding In de eerste Economische Barometer van Breda heeft de Hogeschool Brabant voor de eerste keer de resultaten gepresenteerd van haar onderzoek

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE DENEMARKEN

LANDEN ANALYSE DENEMARKEN LANDEN ANALYSE DENEMARKEN Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee6 de sector (cijferma?g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms?ge (2018) waarde van de consump?e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Kappers In de kappersbranche kunnen de volgende bedrijfstypen worden onderscheiden: zelfstandigen zonder personeel, zzp ers (ondernemers die minder dan 32 uur per week in het kappersbedrijf werkzaam zijn)

Nadere informatie

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder?

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Net als we vorig jaar meerdere keren hebben gezien, zijn de beurzen wederom bijzonder nerveus en vooral negatief. Op het moment van schrijven noteert de AEX 393

Nadere informatie

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Seizoen 2009/2010 Inhoudsopgave Algemeen............................................................................................................... 3 Areaalgegevens

Nadere informatie

Schaalvergroting en professionalisering. Voor wie verstandig handelt!

Schaalvergroting en professionalisering. Voor wie verstandig handelt! Schaalvergroting en professionalisering Trendsamenvatting Naam Definitie Scope Schaalvergroting en professionalisering Schaalvergroting: uitbreiding van de omvang; het verschijnsel waarbij iets steeds

Nadere informatie

Productmarktplan Snijhortensia 2015-2016 Meer waarde toevoegen? floraholland.com

Productmarktplan Snijhortensia 2015-2016 Meer waarde toevoegen? floraholland.com Productmarktplan Snijhortensia 2015-2016 Meer waarde toevoegen? floraholland.com Inhoudsopgave Samenwerken aan initiatieven 3 Wat kan FloraHolland voor u betekenen 5 Van producttafel naar productmarktplan

Nadere informatie

KENGETALLEN 2013. HBAG Bloemen en Planten

KENGETALLEN 2013. HBAG Bloemen en Planten KENGETALLEN 2013 HBAG Bloemen en Planten Voorwoord Voor u ligt de geactualiseerde versie van Kengetallen Groothandel Bloemkwekerijproducten. Hierin is naast de vertrouwde exportstatistiek van het HBAG

Nadere informatie

Marktsituatie voor groenten en fruit vier maanden na de afkondiging van de Russische boycot

Marktsituatie voor groenten en fruit vier maanden na de afkondiging van de Russische boycot Marktsituatie voor groenten en fruit vier maanden na de afkondiging van de Russische boycot Siemen van Berkum en Gerben Jukema, LEI Wageningen UR, 17 december 2014 Deze notitie geeft een beknopt overzicht

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2000-I

Eindexamen economie 1 havo 2000-I Opgave 1 Meer mensen aan de slag Het terugdringen van de werkloosheid is in veel landen een belangrijke doelstelling van de overheid. Om dat doel te bereiken, streeft de overheid meestal naar groei van

Nadere informatie

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel Na de snelle daling van de bedrijfswinsten door de kredietcrisis, is er recentelijk weer sprake van winstherstel. De crisis heeft echter geen gat geslagen in de grote financiële buffers van bedrijven.

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken

Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken Een van de informatiebronnen voor de ecb bij het voeren van het monetaire beleid is de Bank Lending Survey, een kwalitatieve kwartaalenquête naar

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE NEDERLAND

LANDEN ANALYSE NEDERLAND LANDEN ANALYSE NEDERLAND Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee5 de sector (cijferma>g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms>ge (2018) waarde van de consump>e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE FRANKRIJK

LANDEN ANALYSE FRANKRIJK LANDEN ANALYSE FRANKRIJK Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee9 de sector (cijfermabg) inzicht in de huidige (2013) en toekomsbge (2018) waarde van de consumpbe van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Rabobank Food & Agri. Opslagregeling en kleiner aanbod ondersteunen langzaam herstel Europese varkensmarkt. Kwartaalbericht Varkens Q1 2016

Rabobank Food & Agri. Opslagregeling en kleiner aanbod ondersteunen langzaam herstel Europese varkensmarkt. Kwartaalbericht Varkens Q1 2016 Rabobank Food & Agri Kwartaalbericht Varkens Q1 2016 Opslagregeling en kleiner aanbod ondersteunen langzaam herstel Europese varkensmarkt Na een teleurstellend vierde kwartaal in het vorige jaar, start

Nadere informatie

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Eerste kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Eerste kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Nieuw: metingen op provinciaal niveau Conjunctuurenquête Nederland Rapport eerste kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland I rapport eerste kwartaal 212 Inhoud rapportage COEN in het kort Economisch klimaat

Nadere informatie

Eric Moor. - Directeur/ Eigenaar Sion - Voorzitter Decorum Company - Werkgroep Topteam tuinbouw (Holland Branding) - De Lier (Westland)

Eric Moor. - Directeur/ Eigenaar Sion - Voorzitter Decorum Company - Werkgroep Topteam tuinbouw (Holland Branding) - De Lier (Westland) Eric Moor - Directeur/ Eigenaar Sion - Voorzitter Decorum Company - Werkgroep Topteam tuinbouw (Holland Branding) - De Lier (Westland) Sion - Volledig gespecialiseerd in Phalaenopsis. -Breeding en Selectie

Nadere informatie

Rabobank Food & Agri. Druk op varkensvleesmarkt blijft. Kwartaalbericht Varkens Q2 2015

Rabobank Food & Agri. Druk op varkensvleesmarkt blijft. Kwartaalbericht Varkens Q2 2015 Rabobank Food & Agri Kwartaalbericht Varkens Q2 2015 Druk op varkensvleesmarkt blijft De vooruitzichten voor de Nederlandse varkenshouderij voor het tweede kwartaal 2015 blijven mager. Ondanks de seizoensmatige

Nadere informatie

SRA-Automotivescan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015

SRA-Automotivescan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Automotivescan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Automotivescan De Automotivescan 2014 is 464 x ingevuld: 4 van de respondenten heeft een merk-garagebedrijf en 5 is universeel. 71% heeft een

Nadere informatie

SRA-Retailscan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015

SRA-Retailscan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Retailscan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Retailscan De Retailscan 2014 is 350 x ingevuld. 24% van de respondenten is werkzaam in de foodsector en 76% in de non food. Van de respondenten

Nadere informatie

Ontwikkelingen Bloemen en planten in de retail

Ontwikkelingen Bloemen en planten in de retail Ontwikkelingen Bloemen en planten in de retail Daniël Pinkse Royal FloraHolland afdeling Commercie Retail Service Retail? Retail is de verzamelnaam voor bedrijven die goederen en diensten direct aan consumenten

Nadere informatie

Ketenmangement Bloemen 2003-2009

Ketenmangement Bloemen 2003-2009 Ketenmangement Bloemen 2003-2009 Overheid, Bedrijfsleven en Maatschappelijke organisaties werken samen om de markt te stimuleren en geeft hiermee uitvoering aan het convenant marktontwikkeling Biologische

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015 Conjunctuurenquête Nederland Vierde kwartaal 15 Ondernemers positiever over werkgelegenheid 16 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het vierde

Nadere informatie

Groeikansen voor pothyacint

Groeikansen voor pothyacint Groeikansen voor pothyacint Onderzoek onder bloemisten (NL, D, F, VK) en consumenten (NL, D, F, VK, It, Sp) PT 2010-56 augustus 2010 - Iris van Santen Productschap Tuinbouw, Markt & Innovatie Groeikansen

Nadere informatie

In welke landen liggen kansen?

In welke landen liggen kansen? 2 Heb je een sterk onderscheidend product? Bijv: Enige in de wereld Unieke eigenschappen geschiedenis, geografie, sociale betekenis Functioneel/performance Ambachtelijke kwaliteit Beschikbaarheid / prijs

Nadere informatie

Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014

Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014 Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014 1. Samenvatting en conclusies De Nederlandse uitvoerwaarde is in 2013 met 1,0% gestegen t.o.v. dezelfde periode in 2012 tot 433,8 miljard euro. De bescheiden

Nadere informatie

Uitgangspunt van het model is de marktpositie van de retailer, uitgedrukt in het marktaandeel.

Uitgangspunt van het model is de marktpositie van de retailer, uitgedrukt in het marktaandeel. HET VOORSPELLEN VAN MARKTPOSITIES IN DE FASHION MARKT De wereld van fashion retail is drastisch aan het veranderen. Consumenten geven minder uit aan kleding en schoenen en doen dit vaker online. Nieuwe

Nadere informatie

Rabobank Food & Agri. Leidt de verwachte importgroei uit China tot herstel? Kwartaalbericht Varkens Q3 2015

Rabobank Food & Agri. Leidt de verwachte importgroei uit China tot herstel? Kwartaalbericht Varkens Q3 2015 Rabobank Food & Agri Kwartaalbericht Varkens Q3 2015 Leidt de verwachte importgroei uit China tot herstel? De Rabobank verwacht een moeizaam derde kwartaal voor de Nederlandse varkenssector. Aan het einde

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

Arbeidskosten per eenheid product

Arbeidskosten per eenheid product Arbeidskosten per eenheid product CPB Achtergronddocument, behorend bij: MEV 2012 September 2011 Martin Mellens CPB Memo Aan: Belangstellenden Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM

Nadere informatie

WAARDERINGSKAMER NOTITIE. Betreft: Marktanalyse, taxeren en kwaliteitscontrole van WOZ-taxaties van woningen bij weinig marktinformatie

WAARDERINGSKAMER NOTITIE. Betreft: Marktanalyse, taxeren en kwaliteitscontrole van WOZ-taxaties van woningen bij weinig marktinformatie WAARDERINGSKAMER NOTITIE Betreft: Marktanalyse, taxeren en kwaliteitscontrole van WOZ-taxaties van woningen bij weinig marktinformatie Datum: Versie 25 mei 2009 Bijlage(n): 1. Inleiding De kredietcrisis

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE SPANJE

LANDEN ANALYSE SPANJE LANDEN ANALYSE SPANJE Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee6 de sector (cijferma?g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms?ge (2018) waarde van de consump?e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Een bankiersblik op de grafische industrie

Een bankiersblik op de grafische industrie Een bankiersblik op de grafische industrie Visie van de Rabobank Steffanie van der Maas en Bert Sikken Rabobank Nederland 29 februari 2012 Programma 1. Trends en ontwikkelingen de markt 2. Kansen en innovaties

Nadere informatie

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête (COEN) ondervraagt elk kwartaal ondernemers over onderwerpen

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Groothandel in computers, randapparatuur en software Computergroothandels richten zich doorgaans op bedrijfsmatige afnemers. Ze leveren hardware, software en toebehoren. Ook service- en adviesdiensten

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Groothandel in sport- en recreatieartikelen De groothandel in sport- en recreatieartikelen handelt in kleding, schoeisel en hardware voor sport en recreatie. Daarbij horen ook activiteiten als marketing,

Nadere informatie

Minder faillissementen in 2016

Minder faillissementen in 2016 Vooruitzicht faillissementen Minder faillissementen in 2016 Faillissementen nog altijd boven pre-crisis niveau In 2016 voor derde jaar op rij minder faillissementen.maar nog altijd niet terug op pre-crisis

Nadere informatie

Polsslag Ondernemend Limburg juli 2015: +4,8 Ondernemersvertrouwen op hoogste peil in 4 jaar Nog geen hitterecords voor Limburgse economie

Polsslag Ondernemend Limburg juli 2015: +4,8 Ondernemersvertrouwen op hoogste peil in 4 jaar Nog geen hitterecords voor Limburgse economie Ieder kwartaal peilen VKW Limburg en UNIZO-Limburg naar het aanvoelen van de Limburgse ondernemers en bedrijfsleiders over de economische gang van zaken in de bedrijven. De resultaten van deze bevraging

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Schoenendetailhandel De schoenendetailhandel verkoopt schoeisel en aanverwante accessoires. De schoenenwinkels zijn globaal onder te verdelen in: zelfstandige samenwerkende schoenenzaken, discountzaken,

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Vierde kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Het Vijfkrachtenmodel van Porter

Het Vijfkrachtenmodel van Porter Het Vijfkrachtenmodel van Porter (een concurrentieanalyse en de mate van concurrentie binnen een bedrijfstak) 1 Het Vijfkrachtenmodel van Porter Het vijfkrachtenmodel is een strategisch model wat de aantrekkelijkheid

Nadere informatie

LTO- minimelkmarktbericht 21 maart 2013, Klaas Johan Osinga

LTO- minimelkmarktbericht 21 maart 2013, Klaas Johan Osinga LTO- minimelkmarktbericht 21 maart 2013, Klaas Johan Osinga Vraag In de laatste zes maanden was er steeds zoveel slecht nieuws over de economische groei, dat dit de consumptiegroei deed stagneren. In de

Nadere informatie

Energie inkopen in de zorg: keuzes maken

Energie inkopen in de zorg: keuzes maken Energie inkopen in de zorg: keuzes maken Het inkopen van energie is complex. Sinds de liberalisering van de energiemarkt is niets doen eigenlijk geen optie; afnemers moeten zelf actief zijn op de energiemarkt

Nadere informatie

CTAC SLAAT DE BRUG TUSSEN MENS EN TECHNIEK

CTAC SLAAT DE BRUG TUSSEN MENS EN TECHNIEK CTAC SLAAT DE BRUG TUSSEN MENS EN TECHNIEK JAARCIJFERS 2011 14 maart 2012 Agenda 1. Ctac Solution Provider 2. Hoofdpunten 2011 3. Financiële details 4. Strategie en vooruitblik 2 Ctac Solution Provider

Nadere informatie

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q2 Woningmarkt. Gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers 2010-2 / Woningmarkt gemeente Rotterdam

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q2 Woningmarkt. Gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers 2010-2 / Woningmarkt gemeente Rotterdam Sprekende Cijfers 20102 / Woningmarkt gemeente Rotterdam Sprekende Cijfers Kwartaalbericht Q2 Woningmarkt pagina 1 van 7 Gemeente Rotterdam Gemeente Rotterdam Juli 2010 Inleiding U leest thans alweer de

Nadere informatie

Aangrijpingspunten voor beleid inzake streekproducten

Aangrijpingspunten voor beleid inzake streekproducten RAPPORTAGE QUICK SCAN Aangrijpingspunten voor beleid inzake streekproducten in de provincie Overijssel maart 2010 RAPPORTAGE QUICK SCAN Aangrijpingspunten voor beleid inzake streekproducten in de provincie

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Grafische Industrie De grafische industrie behoort tot de grotere branches in het midden- en kleinbedrijf. De ondernemingen in de branche houden zich bezig met het bewerken en vermenigvuldigen van informatie.

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Noort Organisatie Ontwikkeling

Noort Organisatie Ontwikkeling Marketing & design Marketing & design Ketendenken: Marketing is de kunst van het bereiken en verleiden van uw klant. is in staat om met u mee te denken over hoe u uw klanten kunt bereiken, maar ook in

Nadere informatie

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland Derde kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland I rapport derde kwartaal 212 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen

Nadere informatie

Sierteeltbestedingen dalen, tuinaanneming groeit

Sierteeltbestedingen dalen, tuinaanneming groeit Sierteeltbestedingen dalen, tuinaanneming groeit In 2014 gaf de gemiddelde Belg 38 euro uit aan bloemen en planten. Dat is opnieuw een daling ten opzichte van vorig jaar. De oorzaken hiervan zijn het verminderde

Nadere informatie

De positie van de autocar op de Belgische reismarkt

De positie van de autocar op de Belgische reismarkt De positie van de autocar op de Belgische reismarkt September 215 Inhoud Marktevoluties inzake het gebruik van de autocar als transportmiddel bij: 1. lange vakanties 2. korte vakanties 3. enkele reisproducten

Nadere informatie

Typisch Groothandel 2010 Vergelijking 2005-2009. R. van Willegen (VGB) B. Ensink (HBAG) G.M. Splinter (LEI) Y. Dijkxhoorn (LEI)

Typisch Groothandel 2010 Vergelijking 2005-2009. R. van Willegen (VGB) B. Ensink (HBAG) G.M. Splinter (LEI) Y. Dijkxhoorn (LEI) Typisch Groothandel 2010 Vergelijking 2005-2009 R. van Willegen (VGB) B. Ensink (HBAG) G.M. Splinter (LEI) Y. Dijkxhoorn (LEI) INHOUDSOPGAVE Voorwoord 3 1 Inleiding 5 1.1 Aanleiding 5 1.2 Doelstelling

Nadere informatie

Internationale Marketing H4. Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse

Internationale Marketing H4. Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse Internationale Marketing H4 Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse Executive summary Een samenvatting voor het management 1 à 2 pagina s belangrijkste

Nadere informatie

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 M200410 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 Exportthermometer Jolanda Hessels Kees Bakker Zoetermeer, november 2004 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 In 2003 laat de export

Nadere informatie

Ontwikkeling in de melkmarkt 21/04/2015

Ontwikkeling in de melkmarkt 21/04/2015 Ontwikkeling in de melkmarkt 21/04/2015 Melk- en voermarkt kort samengevat Vooruitzichten voor de melkmarkt zijn pover tot aan de zomer De melkmarkt is in de ban van het einde van de melkquotering o Afwachtende

Nadere informatie

Retailscan. Pagina 1 van 5. Deelnemer: 1120533. Hoe staat u ervoor? Uw persoonlijke adviesrapport

Retailscan. Pagina 1 van 5. Deelnemer: 1120533. Hoe staat u ervoor? Uw persoonlijke adviesrapport Retailscan Deelnemer: 1120533 Hoe staat u ervoor? Uw persoonlijke adviesrapport Detailhandel in beeld In januari 2015 was de omzet in de detailhandel 0,8 procent hoger dan in dezelfde maand vorig jaar.

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Schoonmaakbedrijven Deze branchebeschrijving gaat over: Schoonmaakbedrijven die zich richten op het schoonmaken van het interieur in allerlei sectoren (61%); Gespecialiseerde schoonmaakbedrijven, vooral

Nadere informatie

Doelstelling. Het aanwerven van een Duitse account manager, die werk gaat maken van de gekozen marketing- en distributiestrategie in Duitsland.

Doelstelling. Het aanwerven van een Duitse account manager, die werk gaat maken van de gekozen marketing- en distributiestrategie in Duitsland. Business Case Doelstelling Het aanwerven van een Duitse account manager, die werk gaat maken van de gekozen marketing- en distributiestrategie in Duitsland. 2 Business case Duitsland is de belangrijkste

Nadere informatie

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004.

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004. Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004. 1 In deze notitie wordt een beeld geschetst van de ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt over de periode vanaf 1 januari tot 1 juli 2004.

Nadere informatie

Samenwerken voor een rendabele keten. Verhoudingen importeurs en dealers drastisch gewijzigd. HISWA Vereniging Hilversum, 17 februari 2011.

Samenwerken voor een rendabele keten. Verhoudingen importeurs en dealers drastisch gewijzigd. HISWA Vereniging Hilversum, 17 februari 2011. Samenwerken voor een rendabele keten Verhoudingen importeurs en dealers drastisch gewijzigd Even voorstellen Curriculum Vitae strategie en structuur PricewaterhouseCoopers PWC Consulting IBM Business Consulting

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Meubelindustrie De meubelindustrie in Nederland telt ruim 6.600 bedrijven. De helft hiervan is actief in de interieurbouw. Daarnaast wordt er onderscheid gemaakt tussen woonmeubelfabrikanten, de bedrijfsmeubelindustrie,

Nadere informatie

Verslag inspiratiemeeting 19 mei 2015

Verslag inspiratiemeeting 19 mei 2015 Verslag inspiratiemeeting 19 mei 2015 Verandering. De transitie waarin de bouw terecht is gekomen is een zeer actueel onderwerp. De laatste 15 tot 20 jaar heeft er een grote verandering plaatsgevonden

Nadere informatie

Social Media in de Tuinbouw. Social media in de Tuinbouw

Social Media in de Tuinbouw. Social media in de Tuinbouw Social media in de Tuinbouw Inleiding: Dit onderzoek is uitgevoerd door Jan-Peter Steetskamp, in opdracht van Mariëlle van Leeuwen, zelfstandig professional op het gebied van marketing en online communicatie

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Detailhandel in wonen De detailhandel in wonen bestaat uit de volgende branches: woninginrichting (onder te verdelen in meubelspeciaalzaken, woningtextielspeciaalzaken, slaapspeciaalzaken en gemengde zaken),

Nadere informatie

ABB Monitor 2012-2013

ABB Monitor 2012-2013 ABB Monitor 2012-2013 Aanvullend rapport Unkobon Consumentenbond Bonaire Postbus 194, Bonaire, Caribisch Nederland Aanvullend rapport ABB MONITOR 2012-2013 Inhoud Inleiding... 3 Resultaten van het onderzoek...

Nadere informatie

Producentenvertrouwen Breda: De zomer overgeslagen?

Producentenvertrouwen Breda: De zomer overgeslagen? Producentenvertrouwen Breda: De zomer overgeslagen? Introductie Dit is verslag nummer 27 van de halfjaarlijkse enquête naar het producentenvertrouwen in Breda. In editie 26 werd de economische lente aangekondigd.

Nadere informatie

Samenvatting ... 7 Samenvatting

Samenvatting ... 7 Samenvatting Samenvatting... Concurrentie Zeehavens beconcurreren elkaar om lading en omzet. In beginsel is dat vanuit economisch perspectief een gezond uitgangspunt. Concurrentie leidt in goed werkende markten tot

Nadere informatie

USD / 1.16 1.15 1.14 1.13 1.12 1.11

USD / 1.16 1.15 1.14 1.13 1.12 1.11 Energiemarktanalyse Groenten & Fruit door Powerhouse Marktprijzen Macro-economie Markten in mineur Afgelopen week De angst voor een wereldwijde economische vertraging is weer toegenomen na een slechte

Nadere informatie

Mutatie ( miljoen) Mutatie 2009* in %

Mutatie ( miljoen) Mutatie 2009* in % Tweede kwartaal/eerste halfjaar 2010 26 augustus 2010 Halfjaarbericht Hoofdpunten Omzet met 10,8% gestegen naar 7,1 miljard (stijging van 4,4% tegen constante wisselkoersen) Bedrijfsresultaat met 17,6%

Nadere informatie

BureauSierteelt.nl. Festa dei Nonni 22-09- 14

BureauSierteelt.nl. Festa dei Nonni 22-09- 14 BureauSierteelt.nl Festa dei Nonni 1 Algemeen 7 kwalitatieve interviews met exporteurs op Italië Snijbloemen, kamerplanten, tuinplanten Focus vooral op Noord-Italië (tot circa Rome) Belang Italië als afzetland

Nadere informatie

Tariefontwikkeling Energie 08 2015

Tariefontwikkeling Energie 08 2015 In dit bericht geeft Ploos Energieverlening (Ploos) haar visie op verschenen nieuwsberichten aangaande ontwikkelingen energietarieven van de afgelopen maand. Het betreft de analyses van verschillende partijen

Nadere informatie

Hotels. Rabobank Cijfers & Trends. Trends. Kansen en bedreigingen. Branche-informatie

Hotels. Rabobank Cijfers & Trends. Trends. Kansen en bedreigingen. Branche-informatie Hotels Hotels hebben als hoofdactiviteit het verstrekken van logies. Logiesverstrekkers zonder sterclassificatie (dit loopt van één ster tot vijf sterren) mogen zich geen hotel noemen. Dit geldt bijvoorbeeld

Nadere informatie

Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel

Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel M200515 Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel Exportthermometer drs. S.C. Oudmaijer Zoetermeer, januari 2006 Exportprestaties en exportpotentieel van de industrie, de

Nadere informatie

Verkoop nieuwbouwwoningen opnieuw lager Monitor Nieuwe Woningen Q2 2011 Cijfers en analyses

Verkoop nieuwbouwwoningen opnieuw lager Monitor Nieuwe Woningen Q2 2011 Cijfers en analyses Verkoop nieuwbouwwoningen opnieuw lager Monitor Nieuwe Woningen Q2 2011 Cijfers en analyses In het tweede kwartaal van 2011 is het aantal verkochte nieuwbouwwoningen gezakt naar circa 4.900 (zie figuur

Nadere informatie

Persbericht Aantal pagina s: 4

Persbericht Aantal pagina s: 4 Persbericht Aantal pagina s: 4 Brunel: sterke groei omzet en winst Kernpunten verslagjaar 2004 Omzet 313 miljoen; 27% groei EBIT 11,0 miljoen; toename van 8,1 miljoen Nettowinst 7,3 miljoen; toename van

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid M201207 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1987-2010 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid In de periode 1987-2010 is het aantal bedrijven per saldo

Nadere informatie

STEMMING Rusland wil praten over productieverlaging: olieprijs veert op

STEMMING Rusland wil praten over productieverlaging: olieprijs veert op STEMMING Rusland wil praten over productieverlaging: olieprijs veert op AMSTERDAM (Energeia) - Energeia's stemming behandelt achtereenvolgens de prijsontwikkeling op de markt voor olie, steenkool, CO2-emissierechten,

Nadere informatie

gespecialiseerde bedrijven overige bedrijven aantal varkens per bedrijf

gespecialiseerde bedrijven overige bedrijven aantal varkens per bedrijf De markt voor de varkenshouderij in Nederland Structuur In Nederland worden op ongeveer 1. bedrijven varkens gehouden. Het aantal bedrijven met varkens is de afgelopen jaren duidelijk afgenomen (figuur

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief Conjunctuurenquête Nederland Tweede kwartaal 215 Bedrijfsleven onveranderd positief Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het tweede kwartaal 215.

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie