Financiële voorzieningen na rampen in het buitenland

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Financiële voorzieningen na rampen in het buitenland"

Transcriptie

1 Financiële voorzieningen na rampen in het buitenland Onderzoek uitgevoerd door: Maastrichts Europees Instituut voor Transnationaal Rechtswetenschappelijk Onderzoek Universiteit Maastricht, Faculteit der Rechtsgeleerdheid Postbus 616, 6200 MD Maastricht Tel Fax januari 2004

2

3 SAMENVATTING In dit onderzoek staan de financiële voorzieningen na rampen in het buitenland centraal. De aandacht is daarbij uitgegaan naar de systemen in Frankrijk, België, Duitsland en Zweden. Het algemeen vergoedingssysteem in de onderzochte landen biedt het volgende beeld: 1 OVERZICHT REGELING IN ONDERZOCHTE LANDEN 1.1 Frankrijk Het vergoedingssysteem in Frankrijk blijkt gebaseerd te zijn op de centrale gedachte dat Frankrijk een welvaartstaat is zodat burgers in geval van calamiteiten zoals rampen ook verwachten dat de staat hulp zal bieden. De Franse bevolking is ook bereid om eventueel extra belasting te betalen om een dergelijke staatsinterventie te financieren. De basis voor deze gedachte is dan ook de solidariteit, die zelfs verwoord is in de grondwet van Het aansprakelijkheidsrecht speelt vanuit het Franse perspectief dan ook slechts een bijzonder beperkte rol bij de vergoeding van slachtoffers van rampen. Slachtoffers in Frankrijk kunnen gebruik maken van een groot aantal verplichte dekkingssystemen (aanvullend bij een vrijwillige verzekering), die bovendien recent werden aangevuld door nieuwe wetgeving van juli In enkele woorden samengevat komt het Franse systeem neer op algemene vergoeding via de sociale zekerheid, aangevuld met vele vrijwillige first party verzekeringen. Die first party verzekeringen in Frankrijk zijn weliswaar vrijwillig, doch indien men verzekerd is, is schade die door rampen wordt veroorzaakt verplicht gedekt. Wat terrorisme betreft, heeft Frankrijk een fondsoplossing gekozen. Daarnaast wordt herverzekering centraal georganiseerd en gefinancierd door de staat. Voor het aansprakelijkheidsrecht is dan ook in de visie van de Franse rapporteurs uitsluitend een rol weggelegd wanneer regres wordt uitgeoefend bijvoorbeeld door sociale zekerheidsinstanties of first party verzekeraars. Het wordt echter eigenlijk niet of nauwelijks door de slachtoffers zelf gebruikt. Overigens hebben deze regresnemers het dan bepaald ook niet eenvoudig bij de aanwending van dat aansprakelijkheidsrecht. Wat rampen betreft, maken de Franse rapporteurs overigens een duidelijk onderscheid tussen verschillende soorten rampen, namelijk natuurrampen, landbouwrampen en zogenaamde technologische rampen. Daarnaast wordt ook onderscheid gemaakt tussen de afhandeling van letselschade enerzijds en zaakschade anderzijds. Wat letselschade betreft, gebruiken slachtoffers voor de primaire vergoeding van bijvoorbeeld medische kosten en loonderving het systeem van de sociale zekerheid. Omdat dat echter geen integrale schadeloosstelling biedt, wordt dit aangevuld met het aansprakelijkheidsrecht. Sedert 2000 is in Frank- i

4 SAMENVATTING rijk een bijzondere first party verzekering in het leven geroepen, de zogenaamde Garantie des Accidents de la Vie. Deze biedt tegen een bedrag van 15,- per maand dekking voor schade als gevolg van ongevallen, ook wanneer deze schade door rampen is veroorzaakt. Alleen slachtoffers van terrorisme genieten een betere positie omdat zij aanspraak kunnen maken op volledige schadevergoeding via een fonds. Wat zaakschade betreft, gaan de Franse rapporteurs ervan uit dat een Frans slachtoffer in beginsel verschillende first party verzekeringen zal afsluiten, zoals bijvoorbeeld een inboedelverzekering. Schade als gevolg van rampen en terrorisme is verplicht meeverzekerd wanneer men een dergelijke (vrijwillige) first party verzekering afsluit. Belangrijk is echter dat de verzekeringsmaatschappijen uitsluitend tussenkomen wanneer de overheid achteraf een bepaald evenement tot ramp heeft verklaard. Alleen dan is dekking verschuldigd. Verder bestaat een fonds dat schade dient te vergoeden voor het geval burgers zouden dienen te verhuizen in het kader van de preventie van rampen. Nogmaals: in Frankrijk heeft het slachtoffer in beginsel het aansprakelijkheidsrecht niet nodig wanneer hij behoorlijk gedekt is op basis van first party verzekeringen. De sociale zekerheid, aangevuld met de Garantie des Accidents de la Vie biedt een zodanige ruime dekking dat een beroep op het aansprakelijkheidsrecht eigenlijk niet nodig is. Het aansprakelijkheidsrecht wordt dan uitsluitend door regresnemers gebruikt. 1.2 BELGIË De Belgische rapporteur maakt duidelijk dat er, eigenlijk net als in Frankrijk, een lappendeken aan regelingen bestaat en beklaagt zich over het feit dat in het algemeen geen rampenrecht bestaat. Zij wijst erop dat het slachtoffer een groot aantal verschillende vergoedingssystemen dient te benutten, maar dan nog geen garantie heeft dat volledige schadeloosstelling zal worden verkregen. Opvallend is wel dat de Belgische respondent, anders dan de Franse, het aansprakelijkheidsrecht als eerste vergoedingsmechanisme noemt. Daarnaast worden verzekering, sociale zekerheid en een fondsoplossing via het rampenfonds genoemd. Het sociaal zekerheidsrecht wordt door de Belgische respondent, in navolging van de op dit terrein gezaghebbende geleerde Simoens, als het gemeenrecht inzake de vergoeding van slachtoffers genoemd. Het kent een groot aantal regelingen die in detail in het Belgisch rapport worden besproken, maar garandeert geen integrale vergoeding. Het aansprakelijkheidsrecht wordt naar de mening van de Belgische auteur veel gebruikt (hier ziet men dus nogmaals een andere benadering dan in Frankrijk) en dit wordt verklaard door het wijdverbreide bestaan van aansprakelijkheidsverzekeringen. Dit geldt uiteraard voor de gevallen waarin een aansprakelijke dader gevonden kan worden. Bij natuurrampen ligt dat minder voor de hand. De ii

5 Belgische respondent looft het aansprakelijkheidsrecht vanwege de integrale schadeloosstelling die het garandeert; alleen bij enkele vormen van risicoaansprakelijkheid is een limitering ingevoerd. Belgische slachtoffers zullen daarnaast een beroep op allerhande first party verzekeringen doen, waarbij van belang is dat sinds 1995 het stormrisico verplicht in de brandverzekering is opgenomen, klaarblijkelijk net als in Frankrijk. België kent verder, uiteraard net als andere Europese landen, een groot aantal verplichte aansprakelijkheidsverzekeringen. Van bijzonder belang daarbij is een Wet van 1997 die een verplichte brandverzekering heeft ingesteld voor publiektoegankelijke inrichtingen. Exploitanten van dergelijke inrichtingen zijn risicoaansprakelijk tegenover derden en dienen zich te verzekeren. De Belgische respondent plaatst overigens vraagtekens bij het feit dat, bijvoorbeeld bij deze verplichte verzekering, vaak slechts een gelimiteerd bedrag ter beschikking van de slachtoffers komt. Deze limitering leidt dan tot een vertraging in de effectieve vergoeding. Tenslotte kent België een systeem van financiële tussenkomst door de staat via de Wet van 1976 die tot de oprichting van een rampenfonds heeft geleid en de Wet van 1939 die een mijnfonds heeft geïntroduceerd. In beide gevallen is de staatstussenkomst gebaseerd op de solidariteitsgedachte, net zoals dat in Frankrijk klaarblijkelijk het geval is. Echter, in België is sinds mei 2003 het systeem gewijzigd, omdat voor het overstromingsrisico voortaan (dit wil zeggen als de wet in werking zal treden) ook een verplichte meedekking op de vrijwillige first party verzekeringen wordt ingevoerd. Dan sluit België dus bij de Franse oplossing aan, zij het dat in België die verplichte meedekking alleen voor specifieke risicozones zal gelden. 1.3 DUITSLAND De Duitse respondent opent met de pijnlijke doch ongetwijfeld juiste vaststelling dat het wellicht wat merkwaardig is om zodanig veel aandacht aan slachtoffers bij rampen te besteden, terwijl er in Duitsland dagelijks achttien doden in het verkeer vallen, hetgeen klaarblijkelijk niet als rampzalig wordt gekwalificeerd. Dit biedt overigens wel een interessant perspectief, ook voor de vraag in welke mate slachtoffers van rampen bijvoorbeeld een verdergaande bescherming zouden verdienen dan verkeersslachtoffers. De Duitse dogmatiek, zo wordt opgemerkt, zal deze normale ongevallen niet als ramp kwalificeren, maar zal dat slechts doen wanneer door één ongeval een groot aantal slachtoffers wordt veroorzaakt. Het concept ramp is volgens de Duitse respondent ook ambivalent, omdat ertoe enerzijds natuurrampen behoren die onvermijdelijk zijn, terwijl er anderzijds ook rampen zijn waar de mens de hand in heeft en die derhalve door de aanwending van zorg vermeden kunnen worden. Dat laatste is naar zijn mening uiteraard van belang, vooral met het oog op de eventuele toepassing van het aansprakelijkheidsrecht. Duitsland kent net als de andere regimes een lappendeken aan regelingen, bestaande enerzijds uit aansprakelijkheidsrecht (waar dat toepasselijk is), verzekering en ad hoc-vergoeding via een overheidstussenkomst. Belangrijk is wel dat de Duitse respondent sterk de nadruk legt op preventie als belangrijk- iii

6 SAMENVATTING ste vorm van bescherming tegen rampen. Duitsland heeft, zo blijkt uit de inleiding in het Duitse rapport, heel wat rampen gekend. Zo eiste bijvoorbeeld de overstroming van de Elbe in 2002 een tol van dertig doden en veroorzaakte zij een totale schade van 8,1 miljard euro (zie hierna ook in 8). De ontsporing van een hoge snelheidstrein bij Eschede leidde tot 200 doden en het ongeval tijdens een airshow kostte in Ramstein 67 mensen het leven. De definitie van een ramp is eigenlijk vanuit het Duits vergoedingsperspectief irrelevant. Duitsland kent immers niet, zoals Frankrijk of België, bijzondere vergoedingssystemen die uitsluitend bij rampen van toepassing zijn. Wel kent het Duitse recht een publiekrechtelijke definitie, maar die is dan voornamelijk van belang voor de regulering van publiekrechtelijke bevoegdheden in het kader van de preventie van rampen en ook voor de inzet van de overheid tijdens / na de ramp. Vanuit vergoedingsperspectief is het irrelevant of een bepaalde schade al dan niet het gevolg is van een ramp. Duitsland kent een groot aantal bijzondere regelingen, zoals onder meer een Opferentschädigungsgesetz (OEG) dat echter voornamelijk slachtoffers van misdrijven bijzondere vergoeding biedt. Op terroristische aanslagen zou dit Opferentschädigungsgesetz derhalve van toepassing zijn, op natuurrampen echter niet. Veel wetten in Duitsland voeren risicoaansprakelijkheid in, maar sluiten die juist weer uit in geval van overmacht, daaronder begrepen het geval van een natuurramp. Voor het aansprakelijkheidsrecht ziet de Duitse respondent dan ook relatief weinig plaats omdat de meeste rampen niet kunnen worden voorkomen door redelijke zorg. Wel wordt op het belang van overheidsaansprakelijkheid gewezen. Belangrijkste bron van vergoeding voor de slachtoffers (zeker bij letselschade) is ook in Duitsland uiteraard de sociale zekerheid. Voor de sociale zekerheid is de oorsprong van de schade (al dan niet ramp) irrelevant. Anderzijds keert de sociale zekerheid geen smartengeld uit en evenmin zaakschade, behoudens een minimale bijstand. Slachtoffers die zaakschade lijden, zullen derhalve beroep doen op private verzekering, zij het dat veel first party verzekeringen dekking bij rampen uitsluiten. Ook de brandverzekering sluit schade veroorzaakt door natuurrampen zoals aardbeving uit, zo is zelfs uitdrukkelijk wettelijk bepaald. Een slachtoffer van een ramp in Duitsland zal daarom het aansprakelijkheidsrecht gebruiken wanneer een dader kan worden aangetroffen en in de andere gevallen de sociale zekerheid of first party verzekeringen. Ingeval geen dader kan worden aangetroffen is het aansprakelijkheidsrecht uiteraard irrelevant. Subsidiair wordt in bepaalde gevallen staatshulp geboden (wanneer andere systemen geen vergoeding bieden); cumulatie met vergoedingen uit andere bronnen is derhalve uitgesloten. 1.4 Zweden Zweden sluit sterk aan bij het Duitse model, omdat er geen bijzondere regeling, althans niet structureel, voor slachtoffers van rampen bestaat, behoudens enkele ad hoc-oplossingen. Volgens de Zweedse respondenten zal een slachtoffer van een ramp dan ook primair gebruik maken van het aansprakelijk- iv

7 heidsrecht. Opvallend is derhalve dat de Zweedse, net als de Belgische respondenten primair naar het aansprakelijkheidsrecht verwijzen. Tegelijk wordt echter opgemerkt dat in de praktijk heel vaak het Zweedse sociale zekerheidssysteem, aangevuld met collectieve en private first party verzekeringen een ruimhartige vergoeding zullen bieden, waardoor een beroep op dit aansprakelijkheidsrecht overbodig wordt. Bijvoorbeeld naar aanleiding van de grote brand in Gothenburg wordt ad hoc additionele vergoeding uitgekeerd. Deze komt dan boven op de vergoeding vanuit de sociale zekerheid. 2 RECHTSVERGELIJKING Nadat in hoofdstuk II een eerste indruk is geboden van de financiële vergoeding na rampen in de onderscheiden rechtsstelsels vindt in hoofdstuk III een probleemgeoriënteerde rechtsvergelijking plaats. In deze rechtsvergelijking werden de oplossingen in de verschillende onderzochte landen wat betreft de verschillende themata steeds in eenzelfde volgorde onderzocht. Eerst werd naar Frankrijk gekeken, daarna naar België, vervolgens kwam Duitsland aan bod en ten slotte Zweden. Voor deze volgorde is gekozen, omdat reeds uit het voorgaande het volgende duidelijk is geworden: Frankrijk lijkt op dit terrein van de financiële vergoeding na rampen het meeste te bieden te hebben aan bijzondere regelingen die het bestuderen waard zijn; ook België is interessant, niet alleen omdat het sinds 1976 een rampenfonds heeft, maar vooral ook omdat dit rampenfonds recent (in mei 2003) fundamenteel is gewijzigd en men is overgeschakeld op een systeem dat veeleer op Franse leest is geschoeid, maar waarvan de invoering nu weer op politiek verzet stuit. Waar Frankrijk en België dus bijzondere en structurele regelingen voor de vergoeding van slachtoffers na rampen hebben, is dit niet het geval in Duitsland en Zweden. Daar vallen slachtoffers in belangrijke mate terug op algemene regelingen (sociale zekerheid, verzekeringen en aansprakelijkheidsrecht) en wordt slechts occasioneel een ad hoc-vergoedingssysteem ingericht. Ook daaruit kunnen uiteraard interessante lessen worden getrokken, maar de focus zal toch in sterke mate liggen op Frankrijk en België. Daarbij zijn vooral die aspecten besproken die voor de compensatie van slachtoffers van rampen in Nederland van belang zouden kunnen zijn. Vervolgens rijst uiteraard de vraag welke consequenties nu aan deze rechtsvergelijking kunnen worden verbonden voor het Nederlandse beleid op dit terrein. Dit is uitgevoerd doordat de rechtsvergelijkende resultaten werden geïnterpreteerd met het oog op de bruikbaarheid voor het Nederlandse beleid. Deels is een dergelijke interpretatie subjectief. Juist daarom is echter ook getracht telkens aan te geven waarom een oplossing in een bepaald rechtsstelsel beter voor Nederland geschikt is dan een andere oplossing. Deze antwoorden laten zich natuurlijk niet in zwart/wit-tegenstellingen formuleren; daarom is aangegeven dat verschillende opties open liggen. De (deels ook politieke) keuzes die men maakt, v

8 SAMENVATTING hebben natuurlijk ook consequenties. Wanneer men bijvoorbeeld (net als in Frankrijk) kiest voor een verplichte meedekking van (natuur)rampschade op een vrijwillige zaakschadeverzekering valt daarmee grotendeels de noodzaak voor een collectieve voorziening weg. Is men gekant tegen een dergelijke verplichte meedekking (of de Nederlandse verzekeringsmarkt haar niet haalbaar zou achten) valt er natuurlijk wel weer meer te zeggen voor een eventuele collectieve regeling. Met die rechtsvergelijkende uitgangspunten in het achterhoofd zijn in het vierde hoofdstuk enkele aanbevelingen geformuleerd. Op basis van de vergelijking van de verschillende stelsels op het punt van de vergoeding van slachtoffers van rampen kan worden geconcludeerd dat Zweden en Duitsland eigenlijk geen structurele regelingen voor rampenslachtoffers kennen. Voor letselschade zijn (net zoals overigens in Frankrijk en België) slachtoffers dan primair aangewezen op de sociale zekerheid, eventueel aangevuld met vrijwillige private verzekeringen die, enigszins afhankelijk van de polisvoorwaarden, ook vergoeding kunnen bieden voor schade veroorzaakt door rampen. In sommige gevallen, zoals bij de discotheek in Gothenburg, wordt dan in Zweden wel weer een ad hoc-oplossing uitgewerkt; hetzelfde was het geval bij de schade na de overstroming in Sachsen in Die ad hoc-regelingen kunnen dan overigens tot substantiële vergoedingen leiden, in totaal in Duitsland in 2002 voor 8,1 miljard en zulks enkel voor zaakschade. Hoewel ook Zweden en Duitsland op bepaalde punten interessante aanknopingspunten bieden voor het debat in Nederland lijken vooral Frankrijk en België, waar men in structurele regelingen voor de vergoeding van rampen heeft voorzien vanuit Nederlands perspectief interessanter. Immers, juist in Duitsland wordt ook geklaagd over het ontbreken van een structurele regeling en worden ad hocoplossingen bekritiseerd vanuit het gelijkheidsperspectief. Het Franse voorbeeld is zeker interessant in de zin dat een onderscheid wordt gemaakt tussen regelingen voor natuurrampen enerzijds en technologische rampen anderzijds en dat daarbinnen ook onderscheiden regelingen voor letselschade en zaakschade bestaan. Wel is het resultaat van de historisch gegroeide regelingen in Frankrijk dat thans een complex netwerk van regelingen bestaat, waarin men moeilijk zijn weg vindt. Anderzijds valt wel op dat de kosten per verzekerde van deze beschermingsconstructies in Frankrijk relatief beperkt lijken te zijn. Een verzekering als de Garantie des Accidents de la Vie kan voor 15,- per maand worden afgesloten en ook de prijs voor de verplichte aanvullende dekking voor natuurrampen is slechts in een bescheiden percentage van de betaalde premie uitgedrukt. Ook België is uiteraard interessant, niet alleen omdat daar sinds 1976 een rampenfonds functioneert dat reeds herhaaldelijk is tussengekomen, maar ook omdat de kosten daarvan beperkt zijn gebleven (zeker wanneer men deze vergelijkt met hetgeen in Duitsland bijvoorbeeld alleen naar aanleiding van de watersnood in 2002 werd betaald). België is verder van belang omdat men in mei 2003 gekozen vi

9 heeft voor een ander systeem waarbij de rol van het rampenfonds is beperkt en waarbij men op het Frans model van een verplichte overstromingsverzekering is overgeschakeld. In de kern lijkt het derhalve van belang om, naar Belgisch/Frans, voorbeeld een structurele regeling uit te werken. 3 AANBEVELINGEN 3.1 Richtsnoeren Diverse oplossingen in het buitenland tonen aan dat aan een ad hoc-regeling bezwaren verbonden zijn. Zo wordt er in Duitsland bijvoorbeeld gesteld dat het weliswaar mooi is dat in het kader van het Flutopferhilfesolidaritätsgesetz voor de slachtoffers van de watersnood van 2002 ruime vergoeding is geboden, maar dat dit tegelijkertijd tegenover alle andere slachtoffers van rampen (maar ook van andere ongevallen!) rechtsongelijkheid creëert. Ook in het kader van het debat over de vergoeding van slachtoffers van terrorisme wordt gesteld dat een compensatieregeling in de eerste plaats oog dient te hebben voor rechtsgelijkheid en precedentwerking wat bij ad hoc-regelingen uiteraard zeer moeilijk is. Bij het formuleren van aanbevelingen zijn enkele richtsnoeren gevolgd: 1. In de eerste plaats dient waar mogelijk de veroorzaker op te komen voor de financiële vergoeding van rampen indien en voor zover uiteraard een veroorzaker gevonden kan worden en solvabel is. Wat dat laatste betreft, dienen eventueel mechanismen te worden uitgewerkt om de solvabiliteit te bevorderen. Aldus worden in de eerste plaats optimale prikkels tot preventie gegeven en in de tweede plaats een correcte verdeling gerealiseerd, nu de veroorzaker zelf met de kosten van de veroorzaakte schade wordt geconfronteerd. 2. In de tweede plaats dient het regime daar waar een solvabele veroorzaker ontbreekt in beginsel zo te worden georganiseerd, dat potentiële slachtoffers gestimuleerd worden via verzekeringen zelf ex ante beschermingsmaatregelen te nemen voor de risico s waaraan zij staan blootgesteld. Slachtoffers financieren zelf ex ante bescherming tegen rampen in de toekomst. Een dergelijke opvang heeft als uitgangspunt de voorkeur boven afwenteling van de schade van een bepaalde groep op de algemene middelen. Uiteraard impliceert dit ook zelfbescherming van burgers door een politieke keuze: wat ons betreft genieten individualisering en verzekeringsoplossingen tegen mogelijke risico s de voorkeur boven afwenteling op de collectieve middelen onder het motto van solidariteit. 3. Consequentie hiervan is dat in beginsel naar private oplossingen dient te worden gestreefd en dat collectieve/publieke oplossingen slechts in beeld komen wanneer door private systemen niet moge- vii

10 SAMENVATTING lijk zijn. Collectieve oplossingen zijn niet uitgesloten, doch treden net als in het Franse model slechts in werking wanneer private oplossingen falen. Aldus wordt gestreefd naar een zo hoog mogelijke vergoeding tegen zo laag mogelijke kosten zonder ongewenste neveneffecten. 3.2 IJkpunten De aan de rechtsvergelijking ontleende aanbevelingen voor de Nederlandse situatie kunnen als volgt worden weergegeven: Uitgangspunten - Een structurele regeling verdient de voorkeur boven ad hoc-oplossingen; - De overheid dient zich steeds de vraag te stellen of de situatie van slachtoffers van rampen zodanig verschillend is van die van andere slachtoffers dat zij een andere (en betere) behandeling verdienen; - Waar mogelijk dient de veroorzaker te betalen voor de financiële vergoeding van rampen; - Waar dit niet mogelijk is dienen potentiële slachtoffers zelf gestimuleerd te worden (bijvoorbeeld via verzekeringen) beschermingsmaatregelen te nemen voor de risico s waaraan zij staan bloot gesteld; - In beginsel dient naar private oplossingen, ook bij rampschade, te worden gestreefd en slechts wanneer deze niet mogelijk zijn naar collectieve/publieke oplossingen; - In dat laatste geval dient ernaar gestreefd te worden een systeem in het leven te roepen dat tegen zo laag mogelijke kosten een zo adequaat mogelijke vergoeding kan genereren, zonder ongewenste neveneffecten Structuur Het ligt in de rede een onderscheiden regeling uit te werken voor: - natuurrampen; - technologische rampen; - landbouwschade Natuurrampen De overheid dient (via informatie- en concurrentiepolitiek) de verzekerbaarheid van natuurrampen te bevorderen; - Het verdient geen aanbeveling een veralgemeende verzekeringsplicht voor schade veroorzaakt door natuurrampen in te voeren; - Wel verdient het aanbeveling schade veroorzaakt door natuurrampen verplicht te laten meedekken op (vrijwillige) first party verzekeringen; viii

11 - Daarbij dient deze plicht uitsluitend te worden gelegd op die categorieën van slachtoffers die een risico op natuurrampen lopen; - Het lijkt niet zinvol en verantwoord om, naast een verplichte meedekking van (natuur)rampschade bij vrijwillige first party verzekeringen, ook nog een aanvullende collectieve voorziening, zoals een fonds in het leven te roepen; - De overheid kan, wanneer de verzekerbaarheid problematisch zou zijn, beter als herverzekeraar de verzekerbaarheid van (natuur)rampschade stimuleren Landbouw - Ook ten aanzien van landbouwschade dient een verplichte meedekking van natuurrampschade in de vrijwillige gewasverzekering te worden opgenomen; - Eventueel zou aanvullend nog een collectieve voorziening voor landbouwschade in het leven kunnen worden geroepen. Deze zou dan echter door de agrarische sector zelf dienen te worden gefinancierd Technologische rampen - Wanneer slachtoffers schade lijden ten gevolge van menselijk handelen dient hun letselschade primair via de sociale zekerheid te worden vergoed; - Voor het onvergoede deel van hun schade dienen slachtoffers deze te verhalen op de aansprakelijke veroorzaker; - Solventiegaranties ten laste van de veroorzakers dienen verder te worden uitgebouwd. Dit kan de vorm aannemen van uitbreiding van verplichte garanties of verzekeringen, dan wel van een ophoging van de bedragen waar solvabiliteitsgarantieverplichtingen reeds bestaan; - Een first party ongevallenverzekering naar het Franse voorbeeld van de Garantie des Accidents de la Vie zou verplicht kunnen worden gesteld zo de Nederlandse verzekeringsmarkt bereid is een gevarieerd aanbod van dergelijke polissen aan te bieden; - Teneinde de verzekerbaarheid te bevorderen kan herverzekering door de overheid worden georganiseerd; - Voor zover een dergelijke verzekeringsplicht wordt ingevoerd is een collectieve voorziening of fonds overbodig; - Wanneer een additionele voorziening toch nodig zou worden geacht (bijvoorbeeld omdat geen veralgemeende verplichte verzekering zou worden ingevoerd) zou het voor de hand liggen een solidariteitsfonds op te richten. Dit zou dan geen schadeloosstelling tot doel hebben, doch uitsluitend een gebaar maken in de richting van de slachtoffers; - Dit solidariteitsfonds zou derhalve de huidige ad hoc-oplossingen bij rampen vervangen (tenminste voor zover die ad hoc oplossingen ook alleen een gebaar wilden stellen en geen integrale schadeloosstelling beoogden); ix

12 SAMENVATTING - Wanneer tot oprichting van een dergelijk solidariteitsfonds zal worden overgegaan zou vanuit dat fonds slechts een genormeerd (beperkt) bedrag worden uitgekeerd; - Omdat dit solidariteitsfonds geen schadeloosstelling biedt zou het niet subsidiair zijn en kan vanuit het fonds dan ook geen regres worden uitgeoefend op een eventuele veroorzaker Procedureel - Wanneer een verplichte meedekking van (natuurramp)schade op vrijwillige verzekeringen wordt ingevoerd dient de wet vooraf helder te bepalen onder welke voorwaarden op de aanvullende dekking een beroep zal kunnen worden gedaan; - Ook wanneer een collectieve voorziening in het leven zou worden geroepen, dient in de wet zo precies mogelijk te worden aangegeven wat het toepassingsgebied van de collectieve regeling is. Een eventuele definitie van de karakteristieke gebeurtenis dient richtinggevend te zijn voor het besluit om de regeling al dan niet van toepassing te verklaren nadat een ramp heeft plaatsgevonden; - In de wettelijke regeling dienen termijnen te worden opgenomen, naar Frans voorbeeld, binnen welke slachtoffers aangifte van schade dienen te doen. Het voordeel van relatief korte aangiftetermijnen is dat zulks ook tot een snellere afhandeling van de schade kan leiden; - Ook dienen vaste termijnen voor de schadeafhandeling, eveneens naar Frans voorbeeld, wettelijk te worden vastgelegd Schadeloosstelling - Als aangegeven zal de uitkering vanuit een collectieve regeling afhankelijk zijn van het karakter dat men aan een fonds wenst te geven; - Wanneer het fonds enige schadeloosstelling ambieert zal de uitkering zo nauw mogelijk bij de reëel door het slachtoffer geleden schade moeten aansluiten en zal rekening worden gehouden met uit andere bronnen ontvangen uitkeringen; - Wanneer het (solidariteits)fonds daarentegen uitsluitend een gebaar wil maken in de richting van de slachtoffers ligt het voor de hand dat vanuit het fonds een bepaald genormeerd bedrag als gebaar ter beschikking wordt gesteld ongeacht de vraag of het slachtoffer bijvoorbeeld ook via een beroep op het aansprakelijkheidsrecht vergoeding kon krijgen. Van schadevergoeding is dan ook geen sprake. x

13 INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING...i 1 Overzicht regeling in onderzochte landen...i 1.1 Frankrijk...i 1.2 België...ii 1.3 Duitsland...iii 1.4 Zweden...iv 2 Rechtsvergelijking...v 3 Aanbevelingen...vii 3.1 Richtsnoeren...vii 3.2 IJkpunten...viii Uitgangspunten...viii Structuur...viii Natuurrampen...viii Landbouw...ix Technologische rampen...ix Procedureel...x Schadeloosstelling...x INHOUDSOPGAVE...xi LIJST VAN AUTEURS...xxiii HOOFDSTUK 1: INLEIDING Aanleiding voor het onderzoek Doel van het onderzoek Opzet en methode Participanten Nederlands onderzoeksteam Buitenlandse referenten Onderzoekskader Opbouw rapportage Leeswijzer Dankwoord...5 HOOFDSTUK 2: FINANCIËLE VOORZIENINGEN NA RAMPEN IN FRANKRIJK, BELGIË, DUITSLAND EN ZWEDEN: EERSTE KENNISMAKING Frankrijk Rampen Sociale Zekerheid Inleiding Arbeidsongevallen en beroepsziekten...8 xi

14 INHOUDSOPGAVE Geneeskundige voorzieningen Aansprakelijkheidsrecht Inleiding Risicoaansprakelijkheid voor zaken Risicoaansprakelijkheid voor instortende gebouwen Verhouding sociale zekerheid met het aansprakelijkheidsrecht Overheidsaansprakelijkheid Inleiding Foutaansprakelijkheid Foutloze aansprakelijkheid Wettelijke regelingen ter vergoeding van rampschade Inleiding Le fonds d indemnisation des transfusés et hémophiles par le VIH Natuurrampen Rol van de Caisse Central Réassurance Afwikkeling van de schade na een natuurramp Terrorisme Zaakschade Pool Gareat Fonds de Garantie Asbestslachtoffers Assurance des Accidents de la vie (la GAV) Case studies Explosie Grande Paroisse Toulouse Impact en eerste maatregelen Afwikkeling Werknemers Slachtoffers van buiten de Grande Paroisse Bedrijven Balans Schadeafwikkeling Toulouse Concorde Luchtvaartongeval Mont BlancTunnel Conclusie...23 Bijlage I: Caisse Centrale Reassurance en schadevoorvallen in miljoenen euro...25 Bijlage II: Overzicht van wetgeving van de verzekering van schade als gevolg van natuurrampen...29 Bijlage III: Data Toulouse over de schadeomvang als gevolg van de explosie Grande Paroisse...30 Literatuur België Inleiding Het stelsel van sociale zekerheid in België Inleiding Financiering Arbeidsongevallen Inleiding Schadeloosstelling bij verwonding...36 (a) Tijdelijke arbeidsongeschiktheid...36 (b) Blijvende arbeidsongeschiktheid Schadeloosstelling bij overlijden Beroepsziekten...37 xii

15 INHOUDSOPGAVE Vereisten en schadeloosstelling Uitkering en medische zorg Fonds voor beroepsziekten Ziekteverzekering Aansprakelijkheidsrecht Algemeen Schade door verwonding Schade door overlijden Verhouding sociale verzekeringen en aansprakelijkheidsrecht Inleiding Immuniteit Uitzonderingsgevallen Overheidsaansprakelijkheid Civielrechtelijke aansprakelijkheid Bijzondere overheidsaansprakelijkheid Overheidsaansprakelijkheid op grond van het decreet van Vendemiaire Uitzonderlijke schade Slachtoffers van Geweldsmisdrijven Wettelijke regelingen ter vergoeding van rampschade Inleiding Terrorisme Aanleiding Inhoud van het Besluit Aansprakelijkheid bewaarder voor gebrekkige zaak Aansprakelijkheid bestuurders van een onderneming Slachtofferfonds Evaluatie Brand en ontploffing in openbare gebouwen en verplichte verzekering Aanleiding Doelstelling Evaluatie Natuurrampen Wetgeving Werking Rampenfonds...52 (a) Toepassingsbereik Tegemoetkomingen Kritiek Recente wijzigingen Conclusie...56 Literatuur Duitsland Inleiding Stelsel van sociale zekerheid Inleiding Ongevallenverzekering Vergoeding bij verwonding Vergoeding bij overlijden Beroepsziekten Vereisten Uitkering...61 xiii

16 INHOUDSOPGAVE Ziektekostenverzekering Aansprakelijkheidsrecht Inleiding Schuldaansprakelijkheid Risicoaansprakelijkheid (Gefährdungshaftung) Invloed en verschillen van sociale zekerheid vs. aansprakelijkheidsrecht Overheidsaansprakelijkheid Inleiding Civiele aansprakelijkheid Aansprakelijkheid op grond van Aufopferung of Enteignung Speciale regelingen Regelingen voor specifieke groepen en gebeurtenissen Inleiding Opferentschädigungsgesetz (OEG) Inleiding Toepassingsbereik Vergoeding Schadefonds slachtoffers explosie Djerba Natuurrampen: de financiële afwikkeling van de overstromingen in Inleiding Algemene Financiering De rol van de overheid Het overheidsfonds Sonderfonds Aufbauhilfe De rol van private verzekeraars Het Europese solidariteitsfonds Ontwikkelingen Elementarschadenversicherung Terrorisme Inleiding Toepassingsgebied Capaciteit Case studie: Ramstein luchtvaartongeval Conclusie...75 Bijlage I...76 Bijlage II...79 Bijlage III...81 Literatuur Zweden Inleiding Sociale zekerheid Inleiding Werknemersverzekeringen Medische zorg en ziektekostenverzekeringen Aansprakelijkheidsrecht Inleiding Zuivere vermogensschade Invloed verzekeringen op aansprakelijkheid Verschillen en invloed sociale zekerheid vs. aansprakelijkheidsrecht...3 xiv

17 INHOUDSOPGAVE 4.5 Overheidsaansprakelijkheid Regelingen ter vergoeding van rampschade Inleiding Slachtoffers van geweldsmisdrijven Case studie: Brand in discotheek Göteborg Inleiding Verzekeraars Aansprakelijkheid Overige specifieke gevallen Conclusie...6 Literatuur...7 HOOFDSTUK 3: RECHTSVERGELIJKING Inleiding Algemeen vergoedingsbeeld per land Frankrijk België Duitsland Zweden Verdere bijzonderheden Sociale zekerheid Frankrijk België Duitsland Zweden Aansprakelijkheidsrecht Frankrijk België Duitsland Zweden Verzekering Frankrijk België Duitsland Zweden Fondsen Frankrijk België Duitsland Zweden Procedure Frankrijk België Duitsland Zweden Financiering...30 xv

18 INHOUDSOPGAVE 5.1 Frankrijk België Duitsland Zweden Schadevergoeding Frankrijk België Duitsland Zweden Cumulatie Frankrijk België Duitsland Zweden Empirie Frankrijk België Duitsland Zweden Hervormingen Frankrijk België Duitsland Zweden Afsluiting...44 Literatuur...46 HOOFDSTUK 4: ANALYSE Inleiding Bedoeling Uitgangspunt: structurele regeling Bijzondere regeling voor rampschade? Enkele uitgangspunten Consequenties Beperkingen Structuur Uitwerking: natuurrampen Primair: first party verzekering Aansprakelijkheidsrecht niet van toepassing Verzekerbaarheid bevorderen Verplichte verzekering? Verplichte meedekking? België als werkend voorbeeld? Verzekerbaarheid? Aanvullend: collectieve voorziening Relatie met het aansprakelijkheidsrecht...59 xvi

19 INHOUDSOPGAVE 4 Landbouw Technologische rampen Sociale zekerheid en aansprakelijkheidsrecht Solventiegaranties Balans First party verzekering Herverzekering door de overheid Fonds Noodzakelijk naast verzekering? Nationaal solidariteitsfonds: structureel en subsidiair Financiering Relatie tot het aansprakelijkheidsrecht Subsidiair karakter? Vervanging voor (overheids?)aansprakelijkheid? Regres? Procedurele aspecten De definiëringsvraag Termijnen Serieschadeproblematiek Action directe Bewijsregels Schadeloosstelling Samenvatting Kern IJkpunten Uitgangspunten Structuur Natuurrampen Landbouw Technologische rampen Procedureel Schadeloosstelling Uitleiding...82 Literatuur...85 BIJLAGE: 1 QUESTIONNAIRE: FINANCIAL COMPENSATION FOR CATASTROPHES...89 BIJLAGE 2: LANDENRAPPORT FRANKRIJK Introduction General scope of the compensation system Physical injury Damage to property More detailed information...97 xvii

20 INHOUDSOPGAVE 3.1 Social Security Insurance Insurance cover of natural catastrophe Insurance cover of man-made catastrophes Compensation funds Tort law Private law Public law Procedure Insurance schemes Compensation funds Tort law Interlocutory proceedings Limitation periods Financing Social Security contributions and insurance premiums Reassurance and State guarantee Funding the Compensation Funds Heads and amounts of damage Under tort law Recoverable Losses Lump sums, periodical payments, interim payments Recoverable losses under specific regimes Rules preventing cumulative benefits Social Security benefits Insurance companies benefits Benefits received from compensation funds Empirics Conclusion BIJLAGE 3: LANDENRAPPORT BELGIË Inleiding De werkwijze Een algemeen overzicht Een patchwork van regelingen Een beknopt onderzoek naar de verschillende regelingen Het aansprakelijkheidsrecht Het verzekeringsrecht De sociale zekerheid De financiële tussenkomst van de Staat Een meer grondige studie De sociale zekerheid xviii

Een overstromingsverzekering in Nederland? Saskia van Dijke dijke@vantraa.nl

Een overstromingsverzekering in Nederland? Saskia van Dijke dijke@vantraa.nl Een overstromingsverzekering in Nederland? Saskia van Dijke dijke@vantraa.nl Een overstroming ontstaat als een onbeheersbare hoeveelheid water het land instroomt. Overstroming is een echt gevaar voor Nederland,

Nadere informatie

De aansprakelijkheid van de werkgever voor arbeidsongevallen en beroepsziekten

De aansprakelijkheid van de werkgever voor arbeidsongevallen en beroepsziekten De aansprakelijkheid van de werkgever voor arbeidsongevallen en beroepsziekten Een rechtsvergelijkend onderzoek The Employers' Liability for Occupational Accidents and Diseases A comparative research PROEFSCHRIFT

Nadere informatie

Toelichting Protocol afwikkeling claims

Toelichting Protocol afwikkeling claims Dit document is een toelichting op het Protocol afwikkeling claims van de Nederlandse Herverzekeringsmaatschappij voor Terrorismeschaden N.V. (NHT). Aan deze uitgave kunnen geen rechten ontleend worden.

Nadere informatie

Aansprakelijkheid, risico en onderneming: Europese en Zuid- Afrikaanse perspectieven

Aansprakelijkheid, risico en onderneming: Europese en Zuid- Afrikaanse perspectieven Redactie: Michael Faure Johann Neethling Aansprakelijkheid, risico en onderneming: Europese en Zuid- Afrikaanse perspectieven INTERSENTIA METRO XV INHOUDSOPGAVE Michael Faure & Johann Neethling INLEIDING

Nadere informatie

De verzekering tegen schade veroorzaakt door terrorisme

De verzekering tegen schade veroorzaakt door terrorisme De verzekering tegen schade veroorzaakt door terrorisme Versie april 2008 Doel van TRIP Vanaf 1 mei moet in bepaalde takken de schade veroorzaakt door terrorisme verplicht verzekerd worden. Om de solidariteit

Nadere informatie

Verkeersaansprakelijkheid Vergoeding van personenschade in Europees perspectief. Mr S.P. de Haas Prof.mr T. Hartlief

Verkeersaansprakelijkheid Vergoeding van personenschade in Europees perspectief. Mr S.P. de Haas Prof.mr T. Hartlief Verkeersaansprakelijkheid Vergoeding van personenschade in Europees perspectief Mr S.P. de Haas Prof.mr T. Hartlief Kluwer - Deventer Stichting Personenschade Instituut van Verzekeraars (PIV) Den Haag

Nadere informatie

Rolnummer 5855. Arrest nr. 178/2014 van 4 december 2014 A R R E S T

Rolnummer 5855. Arrest nr. 178/2014 van 4 december 2014 A R R E S T Rolnummer 5855 Arrest nr. 178/2014 van 4 december 2014 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag over artikel 13, tweede lid, van de wet van 3 juli 1967 betreffende preventie van of de schadevergoeding

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.517 ----------------------------- Zitting van donderdag 16 juni 2005 -------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.517 ----------------------------- Zitting van donderdag 16 juni 2005 ------------------------------------------- A D V I E S Nr. 1.517 ----------------------------- Zitting van donderdag 16 juni 2005 ------------------------------------------- Wetsvoorstel tot oprichting van een Fonds voor de asbestslachtoffers x

Nadere informatie

INHOUD. LIJST VAN VERKORT GECITEERDE TIJDSCHRIFTEN... xi

INHOUD. LIJST VAN VERKORT GECITEERDE TIJDSCHRIFTEN... xi INHOUD VOORWOORD....................................................... v DANKWOORD...................................................... ix LIJST VAN VERKORT GECITEERDE TIJDSCHRIFTEN................ xi

Nadere informatie

VERZEKERBAARHEID VAN OVERSTROMINGEN EN WATEROVERLAST IN NEDERLAND

VERZEKERBAARHEID VAN OVERSTROMINGEN EN WATEROVERLAST IN NEDERLAND AcW-2011/95004.01 VERZEKERBAARHEID VAN OVERSTROMINGEN EN WATEROVERLAST IN NEDERLAND 1. Voorgeschiedenis De Adviescommissie Water (AcW) heeft in 2004 een advies uitgebracht inzake verzekeren van wateroverlast.

Nadere informatie

Veel gestelde vragen over verzekeringen tegen terrorisme

Veel gestelde vragen over verzekeringen tegen terrorisme Veel gestelde vragen over verzekeringen tegen terrorisme p. 1 Inhoud Dekking terrorisme... 3 Wat wordt onder terrorisme verstaan?... 3 Welke verzekeringen dekken schade veroorzaakt door terrorisme?...

Nadere informatie

PROGRAMMAWET (I) VAN 27 DECEMBER 2006. (B.S. 28 december 2006, 3e editie) Uittreksels

PROGRAMMAWET (I) VAN 27 DECEMBER 2006. (B.S. 28 december 2006, 3e editie) Uittreksels PROGRAMMAWET (I) VAN 27 DECEMBER 2006 (B.S. 28 december 2006, 3e editie) Uittreksels Aangevuld, gewijzigd of aangepast door: - de wet van 21 december 2007 houdende diverse bepalingen (I) (B.S. 31 december

Nadere informatie

Vrijheid van onderwijs in vijf Europese landen

Vrijheid van onderwijs in vijf Europese landen Schoordijk Instituut Centrum voor wetgevingsvraagstukken Gert-Jan Leenknegt Vrijheid van onderwijs in vijf Europese landen Een rechtsvergelijkend onderzoek naar de gemeenschappelijke rechtsbeginselen op

Nadere informatie

AFKONDIGINGSBLAD VAN SINT MAARTEN

AFKONDIGINGSBLAD VAN SINT MAARTEN AFKONDIGINGSBLAD VAN SINT MAARTEN Jaargang 2015 No. 11 Landsbesluit, houdende algemene maatregelen, van de 15 de mei 2015, tot wijziging van het Gevarenklassenbesluit ongevallenverzekering in verband met

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2002 415 Besluit van 13 juli 2002, houdende de aanpassing van een aantal algemene maatregelen van bestuur aan de Comptabiliteitswet 2001 Wij Beatrix,

Nadere informatie

INHOUD DEEL I. BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID VOOR ARBEIDS- ONGEVALLEN EN BEROEPSZIEKTEN... 7

INHOUD DEEL I. BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID VOOR ARBEIDS- ONGEVALLEN EN BEROEPSZIEKTEN... 7 INHOUD WOORD VOORAF... v DANKWOORD...vii INLEIDING... 1 DEEL I. BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID VOOR ARBEIDS- ONGEVALLEN EN BEROEPSZIEKTEN... 7 INLEIDING... 9 HOOFDSTUK I. DE MAATSCHAPPELIJKE CONTEXT VAN

Nadere informatie

DAS Nederlandse Rechtsbijstand Verzekeringsmaatschappij N.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene.

DAS Nederlandse Rechtsbijstand Verzekeringsmaatschappij N.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-394 d.d. 29 oktober 2014 (prof. mr. M.L. Hendrikse, voorzitter, mr. E.M. Dil-Stork en dr. B.C. de Vries, leden en mr. I.M.L. Venker, secretaris)

Nadere informatie

CM01-025 Utrecht, 23 oktober 2001. Betreft: implementatie Richtlijn 2001/55 inzake tijdelijke bescherming van ontheemden

CM01-025 Utrecht, 23 oktober 2001. Betreft: implementatie Richtlijn 2001/55 inzake tijdelijke bescherming van ontheemden Permanente commissie Secretariaat van deskundigen in internationaal vreemdelingen-, telefoon 31 (30) 297 42 14/43 28 telefax 31 (30) 296 00 50 e-mail cie.meijers@forum.nl postbus 201, 3500 AE Utrecht/Nederland

Nadere informatie

SOCIAAL COMPENDIUM SOCIALEZEKERHEIDSRECHT 2010-2011

SOCIAAL COMPENDIUM SOCIALEZEKERHEIDSRECHT 2010-2011 SOCIAAL COMPENDIUM SOCIALEZEKERHEIDSRECHT 2010-2011 met fiscale notities Band 1 Algemeen, toepassingsgebied, administratieve organisatie en financiering (werknemers en zelfstandigen) Socialezekerheidsprestaties

Nadere informatie

NATIONALE VAN 1903. Nationale van 1903: benut de voordelen van het collectief

NATIONALE VAN 1903. Nationale van 1903: benut de voordelen van het collectief NATIONALE VAN 1903 Nationale van 1903: benut de voordelen van het collectief Nationale van 1903: benut de voordelen van het collectief Nationale van 1903 Coöperatieve U.A., en haar rechtsvoorgangers, biedt

Nadere informatie

Gefinancierde rechtsbijstand vergeleken Een rechtsvergelijkend onderzoek naar drie rechtsbijstandstelsels

Gefinancierde rechtsbijstand vergeleken Een rechtsvergelijkend onderzoek naar drie rechtsbijstandstelsels CENTRUM VOOR AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT UNIVERSITEIT VAN TILBURG Gefinancierde rechtsbijstand vergeleken Een rechtsvergelijkend onderzoek naar drie rechtsbijstandstelsels C.M.C. van Zeeland J.M. Barendrecht

Nadere informatie

Gewestelijke dienst. a) Naam en voornaam:...

Gewestelijke dienst. a) Naam en voornaam:... Gewestelijke dienst Ongevalsaangifte Artikel 36, 2 en 3 gecoördineerde wet van 4.7.94 Art. 24 K.B. van 3.7.96 Identificatie van de gerechtigde a) Naam en voornaam:... b) Inschrijvingsnummer bij de gewestelijke

Nadere informatie

Een verzekeringsoplossing. door terrorisme

Een verzekeringsoplossing. door terrorisme Een verzekeringsoplossing voor schade veroorzaakt door terrorisme Wet van 1 april 2007 betreffende de verzekering tegen schade Aanpak - Oplossing die de verschillende verzekeringstakken voor zowel particulieren

Nadere informatie

INHOUD. Voorwoord... v Dankwoord... vii Lijst van afkortingen... xv. Inleiding... 1 DEEL I. ONDERZOEKSKADER. Hoofdstuk I. Probleemstelling...

INHOUD. Voorwoord... v Dankwoord... vii Lijst van afkortingen... xv. Inleiding... 1 DEEL I. ONDERZOEKSKADER. Hoofdstuk I. Probleemstelling... INHOUD Voorwoord............................................................ v Dankwoord.......................................................... vii Lijst van afkortingen..................................................

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 257 Wijziging van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafvordering en het Wetboek van Strafrecht teneinde de vergoeding van affectieschade

Nadere informatie

Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde

Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde De Raad van Toezicht Verzekeringen heeft in een groot aantal uitspraken stelling genomen tegen de verwijzing van een schuldloze derde door

Nadere informatie

Samenwerkingsprotocol

Samenwerkingsprotocol Samenwerkingsprotocol Consumentenautoriteit Stichting Reclame Code 1 Samenwerkingsprotocol tussen de Consumentenautoriteit en de Stichting Reclame Code Partijen: 1. De Staatssecretaris van Economische

Nadere informatie

Dit artikel uit Arbeidsrechtelijke Annotaties is gepubliceerd door Boom Juridische uitgevers en is bestemd voor anonieme bezoeker

Dit artikel uit Arbeidsrechtelijke Annotaties is gepubliceerd door Boom Juridische uitgevers en is bestemd voor anonieme bezoeker Boekbespreking M. Faure & T. Hartlief (red.), Schade door arbeidsongevallen en nieuwe beroepsziekten, Den Haag: Boom Juridische uitgevers 2001 Het onderwerp werkgeversaansprakelijkheid voor schade door

Nadere informatie

Begindatum Einddatum Vervaldag Duur 01/01 1 jaar

Begindatum Einddatum Vervaldag Duur 01/01 1 jaar Polis 30 504 345 Bijzondere Voorwaarden : Verzekeringsnemer : Doel van de polis Het verzekeren van de doelgroep-medewerkers (hierna verzekerde(n) genoemd) die een individuele overeenkomst hebben ondertekend

Nadere informatie

Medische aansprakelijkheid: actuele en toekomstige ontwikkelingen

Medische aansprakelijkheid: actuele en toekomstige ontwikkelingen DOSSIERS GEZONDHE1DSRECHT Medische aansprakelijkheid: actuele en toekomstige ontwikkelingen prof. mr. T. Hartlief (eindred.) mw. prof. mr. W.R. Kastelein (eindred.) mr. Chr.H. van Dijk mw. mr. E. de Kezel

Nadere informatie

Huidige situatie Nieuwe situatie 340 miljoen 1200 miljoen. 143 miljoen 300 miljoen

Huidige situatie Nieuwe situatie 340 miljoen 1200 miljoen. 143 miljoen 300 miljoen Toetsingskader Risicoregeling Wet Aansprakelijkheid Kernongevallen (WAKO) Indien zich een kernongeval voordoet wordt de schadevergoeding in 5 opeenvolgende tranches, door de in de onderstaande tabel genoemd

Nadere informatie

ANONIEM BINDEND ADVIES

ANONIEM BINDEND ADVIES ANONIEM BINDEND ADVIES Partijen : Mevrouw A te B, vertegenwoordigd door de heer C te B, tegen OWM Centrale Zorgverzekeraars groep Zorgverzekeraar U.A. en OWM Centrale Zorgverzekeraars groep Aanvullende

Nadere informatie

Administratie Diamant Politie

Administratie Diamant Politie De resultaten van drie onderzoeksprojecten van het SOMA Dossier Administratie Diamant Politie We hebben de lezers steeds op de hoogte gehouden van de onderzoeks- projecten van het SOMA. We zijn dan ook

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2007 2008 31 087 Wijziging van enige wetten teneinde het verhaal van kosten van re-integratiemaatregelen te vergemakkelijken B MEMORIE VAN ANTWOORD Ontvangen

Nadere informatie

Verenigingen en VZW s Cover

Verenigingen en VZW s Cover Verzekeraar Verzekeringnemer Belfius Insurance NV VLAMO VZW 8 BIJLOKEKAAI 9000 GENT Belangrijke data Begindatum 01 januari 2015 Einddatum 31 december 2015 Jaarvervaldag 1 januari Duurtijd: De polis heeft

Nadere informatie

Toezicht en aansprakelijkheid

Toezicht en aansprakelijkheid Toezicht en aansprakelijkheid Een rechtsvergelijkend onderzoek naar de rechtvaardiging voor de aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad van toezichthouders ten opzichte van derden PROF. MR. I. GIESEN Hoogleraar

Nadere informatie

Hoge Raad 23 november 2012, LJN: BX5880: als twee vechten om een been, mag de WAM-verzekeraar van de medeschuldenaar er mee heen?

Hoge Raad 23 november 2012, LJN: BX5880: als twee vechten om een been, mag de WAM-verzekeraar van de medeschuldenaar er mee heen? Hoge Raad 23 november 2012, LJN: BX5880: als twee vechten om een been, mag de WAM-verzekeraar van de medeschuldenaar er mee heen? Feiten In 2007 vindt een ongeval plaats tussen twee auto s. De ene wordt

Nadere informatie

HET FONDS MEDISCHE ONGEVALLEN. Jo DE COCK Administrateur-generaal RIZIV KVK 18 juni 2013

HET FONDS MEDISCHE ONGEVALLEN. Jo DE COCK Administrateur-generaal RIZIV KVK 18 juni 2013 HET FONDS MEDISCHE ONGEVALLEN Jo DE COCK Administrateur-generaal RIZIV KVK 18 juni 2013 OVERZICHT Wanneer werd het Fonds opgericht? Waarom werd het Fonds opgericht? Huidige situatie Bijzonderheden en doelstellingen

Nadere informatie

2. In het arrest van 20 september 2001 heeft het Hof uitspraak gedaan over twee prejudiciële vragen die respectievelijk betrekking hadden op:

2. In het arrest van 20 september 2001 heeft het Hof uitspraak gedaan over twee prejudiciële vragen die respectievelijk betrekking hadden op: Conseil UE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 11 juni 2002 (26.06) (OR. fr) PUBLIC 9893/02 Interinstitutioneel dossier: 2001/0111 (COD) LIMITE 211 MI 108 JAI 133 SOC 309 CODEC 752 BIJDRAGE VAN DE IDISCHE

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 2006.0691 (013.06) ingediend door: hierna te noemen klaagster, tegen: hierna te noemen verzekeraar. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

Nadere voorschriften inzake de continuïteit van de beroepsuitoefening door de openbaar accountant

Nadere voorschriften inzake de continuïteit van de beroepsuitoefening door de openbaar accountant Nadere voorschriften inzake de continuïteit van de beroepsuitoefening door de openbaar accountant Het bestuur van de Orde Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants, Gelet op artikel 25, derde

Nadere informatie

2. Arbeidsrelatie tussen de reservist en Defensie

2. Arbeidsrelatie tussen de reservist en Defensie INFORMATIE BETREFFENDE ARBEIDSVOORWAARDEN EN RECHTSPOSITIE RESERVEPERSONEEL TIJDENS OEFENING, INZET EN VREDESMISSIE Hoofdstuk XIX Reservepersoneel en sociale zekerheid en pensioenen 1. Inleiding Reservisten

Nadere informatie

Wet van 3 juli 2005 betreffende de rechten van vrijwilligers (B.S.29.VIII.2005) 1

Wet van 3 juli 2005 betreffende de rechten van vrijwilligers (B.S.29.VIII.2005) 1 Wet van 3 juli 2005 betreffende de rechten van vrijwilligers (B.S.29.VIII.2005) 1 HOOFDSTUK I. - Algemene bepalingen HOOFDSTUK II. - Definities HOOFDSTUK III. [De informatieplicht] HOOFDSTUK IV. - Aansprakelijkheid

Nadere informatie

A R R E S T. In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 579, 1, van het Gerechtelijk Wetboek, gesteld door het Arbeidshof te Bergen.

A R R E S T. In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 579, 1, van het Gerechtelijk Wetboek, gesteld door het Arbeidshof te Bergen. Rolnummer 5056 Arrest nr. 144/2011 van 22 september 2011 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 579, 1, van het Gerechtelijk Wetboek, gesteld door het Arbeidshof te Bergen. Het

Nadere informatie

Praktijkboek sociale zekerheid 2014. Voor de onderneming en de sociale adviseur

Praktijkboek sociale zekerheid 2014. Voor de onderneming en de sociale adviseur Praktijkboek sociale zekerheid 2014 Voor de onderneming en de sociale adviseur Praktijkboek sociale zekerheid 2014 Voor de onderneming en de sociale adviseur Johan PUT Editor Gewoon hoogleraar KU Leuven-Instituut

Nadere informatie

FAQs Verzekeringen tegen terrorisme

FAQs Verzekeringen tegen terrorisme FAQs Verzekeringen tegen terrorisme Infofiche eservices FAQs Verzekeringen tegen terrorisme Inhoud Dekking terrorisme Wat wordt onder terrorisme verstaan? 2 Welke verzekeringen dekken schade veroorzaakt

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving ϕ1 Ministerie van Justitie Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Directie Juridische en Operationele Aangelegenheden Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie

Prof. mr. drs. M.L. Hendrikse

Prof. mr. drs. M.L. Hendrikse Amsterdam Centre for Insurance Studies (ACIS) Eigen schuld en bereddingsplicht bij zorgverzekeringen Prof. mr. drs. M.L. Hendrikse Algemene opmerkingen (1) De zorgverzekeringsovereenkomst bestaat niet:

Nadere informatie

GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN

GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN 1025 GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN VLAAMSE GEMEENSCHAP COMMUNAUTE FLAMANDE N. 2008 92 VLAAMSE OVERHEID [C 2007/37387]

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. Uit de stukken is, voor zover voor de beoordeling van de klacht van belang, het navolgende gebleken.

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. Uit de stukken is, voor zover voor de beoordeling van de klacht van belang, het navolgende gebleken. RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 2005.0156 (004.05) ingediend door: hierna te noemen 'klager', tegen: hierna te noemen 'verzekeraar'. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

LSA Workshop. Bedreigingen, kansen en positioneren in de markt. Mr. Joost Wildeboer Mr. Gerben Janson. Vereniging van Letselschade Advocaten LSA

LSA Workshop. Bedreigingen, kansen en positioneren in de markt. Mr. Joost Wildeboer Mr. Gerben Janson. Vereniging van Letselschade Advocaten LSA LSA Workshop Bedreigingen, kansen en positioneren in de markt Mr. Joost Wildeboer Mr. Gerben Janson Vereniging van Letselschade Advocaten LSA 1 Uw BGK uurtarief onder druk, oorzaken: Druk op uurtarieven

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 050.01 ingediend door: hierna te noemen 'klaagster, tegen: hierna te noemen verzekeraar'. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 104.00 ingediend door: hierna te noemen 'klager', tegen: hierna te noemen 'verzekeraar'. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

De civiele kamer van de Commissie van het Schadefonds Geweldsmisdrijven

De civiele kamer van de Commissie van het Schadefonds Geweldsmisdrijven Uitspraak De civiele kamer van de Commissie van het Schadefonds Geweldsmisdrijven Zaaknummer: ****** Datum uitspraak: 7 augustus 2015 De civiele kamer van de Commissie van het Schadefonds Geweldsmisdrijven

Nadere informatie

afspraken die in het Najaarsoverleg 2008 zijn gemaakt. Volstaan wordt dan ook met hiernaar te verwijzen.

afspraken die in het Najaarsoverleg 2008 zijn gemaakt. Volstaan wordt dan ook met hiernaar te verwijzen. Reactie op de brief van de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) inzake het wetsvoorstel tot wijziging van Boek 7, titel 10, van het Burgerlijk Wetboek in verband met het limiteren van de hoogte van de

Nadere informatie

P5_TA(2002)0269. Toekomstige ontwikkeling van Europol

P5_TA(2002)0269. Toekomstige ontwikkeling van Europol P5_TA(2002)0269 Toekomstige ontwikkeling van Europol Aanbeveling van het Europees Parlement aan de Raad over de toekomstige ontwikkeling van Europol en zijn volledige opneming in het institutioneel bestel

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1994 1995 24 071 Wateroverlast in Nederland Nr. 21 HERDRUK 2 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Samenvatting. Consument, tegen. Ditzo B.V., gevestigd te Zeist, hierna te noemen Aangeslotene. Procesverloop

Samenvatting. Consument, tegen. Ditzo B.V., gevestigd te Zeist, hierna te noemen Aangeslotene. Procesverloop Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2013-162 d.d. 28 mei 2013 (mr. C.E. du Perron, voorzitter, en mevrouw mr. F.E. Uijleman, secretaris) Samenvatting De auto van consument is in

Nadere informatie

EURO BOOKS ONLINE - Digitaal bladeren in juridische uitgaven. Uitgave 2013. C.I.P. Koninklijke Bibliotheek Albert I NUR 820 I.S.B.N.

EURO BOOKS ONLINE - Digitaal bladeren in juridische uitgaven. Uitgave 2013. C.I.P. Koninklijke Bibliotheek Albert I NUR 820 I.S.B.N. EURO BOOKS ONLINE - Digitaal bladeren in juridische uitgaven Uitgave 2013 C.I.P. Koninklijke Bibliotheek Albert I NUR 820 I.S.B.N. 2013 by Euro Books Uitgegeven door Euro Trans Lloyd Kaleshoek 8 8340 Damme

Nadere informatie

1. Punt 43: Samenwerking in het kader van een gezamenlijk team waarbij functionarissen van Europol betrokken zijn

1. Punt 43: Samenwerking in het kader van een gezamenlijk team waarbij functionarissen van Europol betrokken zijn RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 5 april 2000 (17.04) (OR. en) 7316/00 LIMITE EUROPOL 4 NOTA van: Europol aan: de Groep Europol nr. vorig doc.: 5845/00 EUROPOL 1 + ADD 1 + ADD 2 + ADD 3 Betreft: Artikel

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden het Perspectief, financieel & strategisch management

Algemene Voorwaarden het Perspectief, financieel & strategisch management Algemene Voorwaarden het Perspectief, financieel & strategisch management Artikel 1 Definities 1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij

Nadere informatie

Allianz Nederland Verkeer- en Privéverzekeringen. Collectieve. Motorverzekering

Allianz Nederland Verkeer- en Privéverzekeringen. Collectieve. Motorverzekering Allianz Nederland Verkeer- en Privéverzekeringen Collectieve Motorverzekering Motorplezier begint bij een goede verzekering Welke motor u ook heeft en hoe u uw motor ook gebruikt voor dagelijks gebruik

Nadere informatie

Wat kan men meer bepaald voor aanhangwagens afleiden uit die definitie?

Wat kan men meer bepaald voor aanhangwagens afleiden uit die definitie? DE PROBLEMATIEK VAN DE AANHANGWAGENS De eerste Europese richtlijn betreffende verplichte verzekering van de burgerlijke aansprakelijkheid voor motorrijtuigen 1 bepaalt dat alle Lidstaten de nodige maatregelen

Nadere informatie

Allianz Nederland Verkeer- en Privéverzekeringen. Collectieve. Pleziervaartuigenverzekering

Allianz Nederland Verkeer- en Privéverzekeringen. Collectieve. Pleziervaartuigenverzekering Allianz Nederland Verkeer- en Privéverzekeringen Collectieve Pleziervaartuigenverzekering Het plezier van vrijuit varen De rust van water of juist de wind in de zeilen. Varen geeft u het gevoel van vrijheid,

Nadere informatie

Klaverblad Verzekeringen. Rechtsbijstand bij verhaal. van letselschade

Klaverblad Verzekeringen. Rechtsbijstand bij verhaal. van letselschade Klaverblad Verzekeringen Rechtsbijstand bij verhaal van letselschade Deze folder bevat een beperkte weergave van de polisvoorwaarden. Aan deze weergave kunnen geen rechten worden ontleend. Wilt u precies

Nadere informatie

Proportionele aansprakelijkheid bij onzeker causaal verband

Proportionele aansprakelijkheid bij onzeker causaal verband Schoordijk Instituut Centrum voor aansprakelijkheidsrecht AJ. Akkermans Proportionele aansprakelijkheid bij onzeker causaal verband Een rechtsvergelijkend onderzoek naar wenselijkheid, grondslagen en afgrenzing

Nadere informatie

Allianz Nederland Verkeer- en Privéverzekeringen. Collectieve. Autoverzekering

Allianz Nederland Verkeer- en Privéverzekeringen. Collectieve. Autoverzekering Allianz Nederland Verkeer- en Privéverzekeringen Collectieve Autoverzekering Uw auto verdient de juiste verzekering Of u in het nieuwste model van uw favoriete merk rijdt of een mooie occasion aanschaft,

Nadere informatie

De aansprakelijkheidsverzekering

De aansprakelijkheidsverzekering De aansprakelijkheidsverzekering Dit boek is het achtste deel van een boekenreeks van Uitgeverij Paris: de ACIS-serie. ACIS staat voor het UvA Amsterdam Centre for Insurance Studies. Dit multidisciplinaire

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. Uit de stukken is, voor zover voor de beoordeling van de klacht van belang, het navolgende gebleken.

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. Uit de stukken is, voor zover voor de beoordeling van de klacht van belang, het navolgende gebleken. RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 2002.3577 (098.02) ingediend door: hierna te noemen 'klager', tegen: hierna te noemen 'verzekeraar'. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

Het recht van kinderen op levensonderhoud: een gedeelde zorg

Het recht van kinderen op levensonderhoud: een gedeelde zorg Het recht van kinderen op levensonderhoud: een gedeelde zorg Een rechtsvergelijking tussen Nederland, Noorwegen en Zweden Child maintenance: a shared responsibility A legal comparison between the Netherlands,

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden

Algemene Voorwaarden Algemene Voorwaarden Algemene Voorwaarden voor cliënten van Kindercoachpraktijk JOY- KINDERCOACHING I. Algemeen I. In de algemene voorwaarden wordt verstaan onder: i. Opdrachtgever: degene die de dienst

Nadere informatie

AANVULLENDE (EXTRA) ZIEKTEKOSTENVERZEKERING AVX EN TAND-G-PAKKET

AANVULLENDE (EXTRA) ZIEKTEKOSTENVERZEKERING AVX EN TAND-G-PAKKET Afdeling Samenleving Richtlijn 560 AANVULLENDE (EXTRA) ZIEKTEKOSTENVERZEKERING AVX EN TAND-G-PAKKET Algemeen Met ingang van 1 januari 2006 is iedere Nederlander verplicht een zorgverzekering af te sluiten.

Nadere informatie

Omdat u verder wilt met uw leven...

Omdat u verder wilt met uw leven... Omdat u verder wilt met uw leven... Letselschade? Wij zijn er voor U! Als slachtoffer van letselschade wilt u erkenning voor het onrecht dat u is aangedaan. Daarnaast zoekt u financiële compensatie voor

Nadere informatie

DE RECHTEN VAN DE VRIJWILLIGER EN PLICHTEN VAN DE ORGANISATIE. 1. Situering algemene informatie over het aantal vrijwilligers

DE RECHTEN VAN DE VRIJWILLIGER EN PLICHTEN VAN DE ORGANISATIE. 1. Situering algemene informatie over het aantal vrijwilligers DE RECHTEN VAN DE VRIJWILLIGER EN PLICHTEN VAN DE ORGANISATIE 1. Situering algemene informatie over het aantal vrijwilligers 2. Wettelijke initiatieven 1) wet van 3 juli 2005 betreffende de rechten van

Nadere informatie

13 Arbeidsongevallen en beroepsziekten

13 Arbeidsongevallen en beroepsziekten Monografieën Privaatrecht 13 Arbeidsongevallen en beroepsziekten S.D. Lindenbergh Tweede druk ï Kluwer a Wolters Kluwer business Kluwer- Deventer - 2009 INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 1 Inleiding /1 1 Het thema

Nadere informatie

Wet van 3 juli 2005 betreffende de rechten van vrijwilligers (B.S.29.VIII.2005) 1

Wet van 3 juli 2005 betreffende de rechten van vrijwilligers (B.S.29.VIII.2005) 1 Wet van 3 juli 2005 betreffende de rechten van vrijwilligers (B.S.29.VIII.2005) 1 HOOFDSTUK I. - Algemene bepalingen HOOFDSTUK II. - Definities HOOFDSTUK III. - De organisatienota HOOFDSTUK IV. - Aansprakelijkheid

Nadere informatie

AANHANGSEL 1 Vnab-nummer 628 123 700. Door bemiddeling van MultiCover verzekeren ondergetekenden, hierna verzekeraars genoemd, als volgt:

AANHANGSEL 1 Vnab-nummer 628 123 700. Door bemiddeling van MultiCover verzekeren ondergetekenden, hierna verzekeraars genoemd, als volgt: AANHANGSEL 1 Vnab-nummer 628 123 700 Aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven en beroepen Door bemiddeling van MultiCover verzekeren ondergetekenden, hierna verzekeraars genoemd, als volgt: VERZEKERINGNEMER

Nadere informatie

Een rechtseconomische analyse van het Nederlandse onrechtmatigedaadsrecht. Louis Visscher

Een rechtseconomische analyse van het Nederlandse onrechtmatigedaadsrecht. Louis Visscher Een rechtseconomische analyse van het Nederlandse onrechtmatigedaadsrecht Louis Visscher Boom Juridische uitgevers Den Haag 2006 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1.1 Communicerende vaten 1 1.2 De rechtseconomische

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 14/09/2012

Datum van inontvangstneming : 14/09/2012 Datum van inontvangstneming : 14/09/2012 Resumé C-371/12-1 Zaak C-371/12 Resumé van het verzoek om een prejudiciële beslissing overeenkomstig artikel 104, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering

Nadere informatie

Fonds voor de medische ongevallen

Fonds voor de medische ongevallen Fonds voor de medische ongevallen 1 Fonds voor de medische ongevallen Opdrachten Toepassingsgebied Vergoedingsvoorwaarden Raad van bestuur 2 Fonds voor de medische ongevallen Opdrachten 3 Opdrachten van

Nadere informatie

KONINKLIJK BESLUIT VAN 11 MEI 2007

KONINKLIJK BESLUIT VAN 11 MEI 2007 KONINKLIJK BESLUIT VAN 11 MEI 2007 ter uitvoering van hoofdstuk VI, van titel IV, van de programmawet (I) van 27 december 2006 tot oprichting van een Schadeloosstellingfonds voor asbestslachtoffers (B.S.

Nadere informatie

Algemene voorwaarden 2015. Algemeen

Algemene voorwaarden 2015. Algemeen Algemene voorwaarden 2015 Algemeen Deze voorwaarden zijn onder uitdrukkelijke terzijdestelling van daarmee in strijd zijnde voorwaarden van de opdrachtgever of de cliënt van toepassing in de verhouding

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 028.00 ingediend door: hierna te noemen 'klager', tegen: hierna te noemen verzekeraar'. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. Uit de stukken is, voor zover voor de beoordeling van de klacht van belang, het navolgende gebleken.

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. Uit de stukken is, voor zover voor de beoordeling van de klacht van belang, het navolgende gebleken. RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 2006.5040 (157.06) ingediend door: hierna te noemen 'klaagster', tegen: hierna te noemen 'verzekeraar'. De Raad van Toezicht

Nadere informatie

(" ZIEKTEVERZEKERING VOOR BEJAARDEN "). (VERZOEK OM EEN PREJUDICIELE BESLISSING, INGEDIEND DOOR DE NATIONAL INSURANCE COMMISSIONER TE LONDEN).

( ZIEKTEVERZEKERING VOOR BEJAARDEN ). (VERZOEK OM EEN PREJUDICIELE BESLISSING, INGEDIEND DOOR DE NATIONAL INSURANCE COMMISSIONER TE LONDEN). ARREST VAN HET HOF (DERDE KAMER) VAN 24 APRIL 1980. UNA COONAN TEGEN INSURANCE OFFICER. (" ZIEKTEVERZEKERING VOOR BEJAARDEN "). (VERZOEK OM EEN PREJUDICIELE BESLISSING, INGEDIEND DOOR DE NATIONAL INSURANCE

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2013 2014 33 726 fschaffing van de algemene tegemoetkoming voor chronisch zieken en gehandicapten, de compensatie voor het verplicht eigen risico, de fiscale

Nadere informatie

Kenmerk : H:\SEZ\Notities\2015\438 Aanbod WSD mbt No-riskpolis

Kenmerk : H:\SEZ\Notities\2015\438 Aanbod WSD mbt No-riskpolis Aan : MT Van : JZ Datum : 24 februari 2015 Kenmerk : H:\SEZ\Notities\2015\438 Aanbod WSD mbt No-riskpolis Betreft : No-riskpolis Eerdere besluiten: 435 Aanbod WSD mbt No-riskpolis Inleiding Gemeenten kunnen

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het kamerlid Leijten (SP) over een medisch letselschade fonds (2010Z18345)

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het kamerlid Leijten (SP) over een medisch letselschade fonds (2010Z18345) > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk anders is aangegeven.

1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk anders is aangegeven. Algemene Voorwaarden Interim Recruitment Recruvisie Artikel 1 Definities 1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk anders

Nadere informatie

Inhoudstafel. De Bibliotheek Sociaal Recht Larcier... Voorwoord... Gebruikte afkortingen...

Inhoudstafel. De Bibliotheek Sociaal Recht Larcier... Voorwoord... Gebruikte afkortingen... vii De Bibliotheek Sociaal Recht Larcier.................................. Voorwoord...................................................... Gebruikte afkortingen..............................................

Nadere informatie

B35 Schadevergoeding: algemeen, deel 2

B35 Schadevergoeding: algemeen, deel 2 Monografieen BW B35 Schadevergoeding: algemeen, deel 2 Prof. mr. C.J.M. Klaassen Kluwer - Deventer - 2007 Inhoud VOORWOORD XI LUST VAN AFKORTINGEN XIII LUST VAN VERKORT AANGEHAALDE LITERATUUR XV I INLEIDING

Nadere informatie

De concrete voorstellen in dit pamflet dragen in de optiek van de VVD bij aan het verwezenlijken van deze doelstellingen.

De concrete voorstellen in dit pamflet dragen in de optiek van de VVD bij aan het verwezenlijken van deze doelstellingen. Slachtoffer zijn van een misdrijf is ingrijpend. Het draagt bij aan de verwerking van dit leed als slachtoffers het gevoel hebben dat zij de aandacht krijgen die zij verdienen. Dat zij zo goed mogelijk

Nadere informatie

SOLIDARITEITSREGLEMENT VOOR DE WERKNEMERS TEWERKGESTELD IN HET PARITAIR COMITÉ 302. Inhoudstafel... 1. 1 Voorwerp... 2. 2 Werking in de tijd...

SOLIDARITEITSREGLEMENT VOOR DE WERKNEMERS TEWERKGESTELD IN HET PARITAIR COMITÉ 302. Inhoudstafel... 1. 1 Voorwerp... 2. 2 Werking in de tijd... SOLIDARITEITSREGLEMENT VOOR DE WERKNEMERS TEWERKGESTELD IN HET PARITAIR COMITÉ 302 Inhoudstafel Inhoudstafel... 1 1 Voorwerp... 2 2 Werking in de tijd... 2 3 Aansluiting... 2 4 De solidariteitsinstelling

Nadere informatie

EMPLOYMENT WITHOUT BORDERS VERZEKERINGSPAKKET VOOR EXPATRIATES, IMPATS EN TCN S 2014

EMPLOYMENT WITHOUT BORDERS VERZEKERINGSPAKKET VOOR EXPATRIATES, IMPATS EN TCN S 2014 VERZEKERINGSPAKKET VOOR EXPATRIATES, IMPATS EN TCN S 2014 INHOUDSOPGAVE 1. Inboedelverzekering... 1 2. Doorlopende (zaken)reisverzekering... 2 3. Aansprakelijkheidsverzekering Particulieren... 3 4. (Gezins)-Ongevallenverzekering...

Nadere informatie

OVEREENKOMST INZAKE BEHEER EN BEWARING

OVEREENKOMST INZAKE BEHEER EN BEWARING OVEREENKOMST INZAKE BEHEER EN BEWARING ONDERGETEKENDEN: 1. Robeco Institutional Asset Management B.V., gevestigd te Rotterdam en aldaar kantoorhoudende aan de Coolsingel 120; en 2. Stichting Bewaarder

Nadere informatie

Beleidsregel subsidiëring medisch haalbaarheidsonderzoeken in letselschadezaken

Beleidsregel subsidiëring medisch haalbaarheidsonderzoeken in letselschadezaken Beleidsregel subsidiëring medisch haalbaarheidsonderzoeken in letselschadezaken Directie Toegang Rechtsbestel/5362391/05/DTR/12 juli 2005 5362391 Bijlage De Minister van Justitie, Gelet op artikel 4:23,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 29 676 Voorstel van wet van het lid Luchtenveld tot wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering

Nadere informatie

Extern standpunt. Workshop FOD Economie 22/5/13. Zakenrecht & zakelijke zekerheden 2011-12 1. Prof.Dr. R. Feltkamp

Extern standpunt. Workshop FOD Economie 22/5/13. Zakenrecht & zakelijke zekerheden 2011-12 1. Prof.Dr. R. Feltkamp Extern standpunt Workshop FOD Economie 22/5/13 Prof. Dr. K. Byttebier Hoogleraar VUB (Vz. PREC) Advocaat (Everest) Prof. Dr. R. Feltkamp Docent VUB (PREC-BuCo) Advocaat (MODO) Zakenrecht & zakelijke zekerheden

Nadere informatie

SAMENVATTING. 1. Inleiding

SAMENVATTING. 1. Inleiding LEESWIJZER Een belangrijk deel van de inhoud van dit rapport is tamelijk technisch-juridisch van aard. Daarom is voorafgaand aan de inhoudsopgave een samenvatting opgenomen. In die samenvatting zal de

Nadere informatie