1 van :59

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "1 van 8 16-3-2009 11:59"

Transcriptie

1 1 van :59 Voorwoord Printversie Printversie met plaatjes Bergtrainingen 2009 Diverse malen hebben we het over de gevarenzone in een bocht gehad. Om dit principe te verduidelijken hebben we daarom in deze nieuwsbrief een aantal afbeeldingen geplaatst waardoor duidelijk wordt wat de veiligste lijn is bij het nemen van een bocht. Veel motorrijders zitten met allerlei vragen aangaande ABS. Kun je met ABS voluit remmen, werkt ABS ook in een bocht? LCVM-instructeur Bert Gorter probeert in het gelijknamige artikel zoveel mogelijk duidelijkheid te scheppen over dit onderwerp. In het artikel over de bergtrainingen staat deze keer het contact tussen instructeur en cursist centraal. Bij de training van mei zullen voor het eerst portofoons ingezet worden. Het is de bedoeling dat bij goed bevinden deze permanent ingezet zullen worden om het contact tussen instructeurs en cursisten te verbeteren. Omdat de eerste lentetekenen zich aangediend hebben even nog wat voorjaarstips om je veilig weer op weg te begeven. En tot slot het vervolg van het artikel van Harry Apperloo over de nieuwe regeling voor verkeersregelaars. Deze regeling is inmiddels ingegaan. Stel je dus van alle ins en outs goed op de hoogte. Vroege, normale of late apex? Contact instructeur - cursist tijdens het rijden Het raakpunt van de ideale rijlijn met de binnenkant van de bocht heet de apex, oftewel het snijpunt van een bocht. Veilig een bocht nemen met de motor houdt in: lang buiten blijven, zo mogelijk laat omgooien en het snijpunt (de apex) liefst zo ver mogelijk naar de buitenkant verleggen! Omdat dat late omgooien tegen onze natuur ingaat, zoveel mogelijk oefenen. Zie het artikel 'De juiste lijn in een bocht' in een van onze vorige nieuwsbrieven. Omdat we het in recente nieuwsbrieven al vaker gehad hebben over onder andere de gevarenzone in een bocht, hebben we, om dit principe nog een keer te verduidelijken, hieronder diverse afbeeldingen geplaatst. We zullen het hebben over een vroege, normale en late apex. Op alle drie de manieren kom je wel de bocht door. Maar de mate van veiligheid en snelheid waarmee je de bocht uitrijdt verschilt in al deze gevallen. In onderstaande voorbeelden zie je een rode stippellijn. Dit is de rijrichting van de motor, waarbij de motorrijder aan de buitenkant van de rijstrook begint en ook weer eindigt. In dit voorbeeld zie je de binnenkant van de bocht, waarbij de motorrijder zich in de rijstrook met de kleinste radius bevindt en zich dus dicht bij de zijkant van de weg (berm, vangrail of bergwand) bevindt terwijl hij de bocht snijdt. Vroege apex: de motorrijder 'draait' vroeg in de bocht. Dit plaatst de motor vroegtijdig dicht bij de binnenkant van de bocht, waardoor een scherpere draai aan het eind van de bocht nodig is om de motor weer rechtop te zetten. Dit geeft de motorrijder de laagste exit-snelheid en is ook gevaarlijk in onoverzichtelijke bochten, zoals je in onderstaand voorbeeld goed kunt zien. Normale apex: hierbij staan het indraaipunt en het eind van de bocht op gelijke afstand ten opzichte van het midden van de bocht. Zie je de bocht van de bovenkant, zoals in dit voorbeeld, dan zie je dat de ingang en uitgang van de bocht een gelijkmatige boog vormen. Bij normaal ontspannen rijden is dit een gebruikelijke manier om de bocht te nemen. Late apex: dit is de meest efficiënte manier om een bocht te nemen, maar vereist wel de hoogste doorgangssnelheid. Door de motor laat in de bocht te laten vallen zal de rijder een lagere ingangssnelheid nodig hebben, maar door de betrekkelijk rechte lijn door de bocht resulteert Bij de bergtrainingen wordt het systeem gehanteerd waarbij de cursisten om de beurt voorop rijden en specifieke extra aandacht krijgen van de instructeur, die altijd op de tweede plaats rijdt. Na enige tijd wordt er gestopt en wordt het rijden geëvalueerd en worden er tips en aanwijzingen gegeven om het rijden van de cursist verder te verbeteren. Tijdens onderlinge gesprekken tussen de instructeurs kwam naar voren dat het toch regelmatig voorkomt dat de instructeur direct aanwijzingen zou willen geven tijdens het rijden en niet pas bij de evaluatie. Daarom gaan wij als proef tijdens de eerste training van 1-4 mei één groep cursisten uitrusten met portofoons, oortjes en een helmset voor de instructeur. Diegenen die nog niet zo lang geleden hun rijbewijs hebben gehaald kennen dit systeem nog wel van hun rijlessen. Iedere cursist krijgt aan het begin van de trainingsdag een oortje ter beschikking. De bijbehorende portofoon verhuist van cursist naar cursist, waarbij telkens de voorop rijdende cursist de portofoon heeft en dus rechtstreeks kan worden 'aangesproken' door de achter hem/haar rijdende instructeur. Na afloop van de training zal het gebruik van dit systeem worden geëvalueerd en bij een positief oordeel zullen meerdere sets worden aangeschaft, zodat alle groepen op deze manier nog directer kunnen worden geïnstrueerd tijdens het rijden. Op deze manier gaan we het geven van de trainingen nog verder verbeteren. GPS-routes Tot vorig jaar waren de GPS-routes uitsluitend als Garmin-file beschikbaar. Vanaf 2009 is zowel de Garmin-versie als de gpx-versie beschikbaar. Deze laatste is onder andere geschikt voor TomTom. Beschikbare plaatsen Er is nog één plaats op een tweepersoonskamer vrij bij de Taunustraining van 1 tot 4 mei a.s., er is nog plaats bij de Dolomietentoer (beide data twee plaatsen) en de training in Duitsland in september. Voor de meest actuele stand van beschikbare plaatsen zie: In het menu aan de linkerzijde kun je op Motortrainingen klikken en daar vind je alle info over de trainingen, prijzen en beschikbare plaatsen. John Bruins LCVM Bergtrainingen Voorjaarstips Als de laatste sporen van de winter langzamerhand verdwijnen begint het weer te kriebelen en heb je de onbedwingbare behoefte weer de

2 2 van :59 dit in de hoogst mogelijke snelheid bij het uitrijden. Deze methode is de veiligste, omdat de rijder veel verder door de bocht kan kijken voordat hij de motor inkantelt, zodat hij tegemoetkomend verkeer kan ontwijken. wind in je gezicht te voelen. Motorrijders laden hun accu weer op, controleren hun bandenspanning en zetten hun dierbare fiets in de was. Klaar voor die eerste warme middag wanneer je er weer lekker op uit kunt trekken. Om motorpech te voorkomen hieronder een aantal tips. Ont-oliën Heb je je motor voor de winter met olie tegen roest en dergelijke ingevet, verwijder deze dan grondig. Vooral in de buurt van de motor, waar het heet wordt. Olie kan lelijk inbranden. Ketting Controleer of de ketting niet te slap is. Globaal genomen moet je de ketting in het midden tussen voor- en achtertandwiel ongeveer vier centimeter op en neer kunnen bewegen (twee centimeter omhoog en twee centimeter omlaag). Strakker moet niet, want dan verniel je de ketting/tandwielen. Ketting na elke tocht goed invetten. De ketting is dan nog warm en het vet komt overal goed tussen. En wil je het goed doen, controleer dan ook de ketting op klemmende schakels. Even alle schakels bewegen om te controleren of ze niet vast zitten. Krijg je wel hele smerige handen van, maar je bent motorrijder of je bent het niet... Banden checken Motorbanden zorgen niet alleen voor de benodigde grip, maar hebben ook schokdempende en verende eigenschappen. Controleer de banden na de winter daarom absoluut op oppervlakteschade aan en vreemde voorwerpen in het loopvlak. Controleer je bandenspanning. Bijna één op de drie motorrijders besteedt te weinig aandacht aan de bandenspanning. Zelfs als je voorbij gaat aan het feit dat een onjuiste bandenspanning (altijd te laag) je veel geld kost door hoger benzinegebruik (een 0.5 bar te lage bandenspanning leidt tot 2 à 3% meer brandstofverbruik) en hogere bandenslijtage, dan blijft nog steeds het feit dat een onjuiste bandenspanning ook zorgt voor: Klik op het plaatje voor een vergroting. Klik vervolgens op het vergrootglas. Wanneer motorrijders het hebben over een late apex, discussiëren ze meestal over manieren om hun snelheid te kunnen behouden en efficiënter te kunnen rijden. Ook al kan het soms handig zijn om sneller de bocht door te kunnen komen, er zijn meer - praktische - redenen om je inkantelpunt uit te stellen. Onderstaande voorbeelden laten een situatie zien waarbij een motor en auto beide tegelijkertijd een bocht naderen, de auto aan de buitenkant van de bocht en de motor aan de binnenkant. We zullen er bij dit voorbeeld vanuit gaan dat de auto onvoldoende snelheid heeft geminderd om veilig de bocht door te kunnen navigeren. een slechtere wegligging een slechtere besturing een slechtere werking van vering en demping wat het risico op ongevallen vergroot. Een te lage bandenspanning merk je pas echt goed bij fors afremmen of in de bochten, waardoor je motor oncontroleerbaar kan worden. Een te lage bandenspanning beïnvloedt namelijk je stuurgedrag en is levensgevaarlijk! Een wat hogere bandenspanning als voorgeschreven is niet gevaarlijk, hooguit wat minder comfortabel. Vervang banden met minder dan twee millimeter profieldiepte. Bij aankoop van een nieuwe band absoluut de voorschriften in het handboekje van je motor aanhouden. Accu Accu de winter goed overleefd? Niets is zo vervelend als je motor te moeten aanduwen na een koffiestop. En heb je een moderne motor, dan kun je duwen tot je blauw ziet, want die heeft spanning nodig voor de boordcomputer. Controleren dus en indien nodig vervangen. Remmen controleren Remblokken (te veel) versleten? Laat dit eventueel controleren bij de dealer. Test voor je eerste rit of hand- en voetremmen soepel werken en dan ook echt pakken. Schuren ze ergens tegenaan? Dan bestaat de kans dat ze snel stuk gaan. De kabels van de remmen mogen bovendien niet te veel speling hebben. De remvloeistof moet helder geel zijn en niet donkerbruin. Remvloeistof dient elke twee jaar te worden vervangen. De remvloeistof trekt vocht aan en dat merk je in je remvertraging. Vergeet niet je remvloeistof bij te vullen of compleet nieuw te vullen. De remvoering moet minstens elke drie seizoenen vervangen worden. Vloeistofstanden en smeringen controleren Vorst en lang stilstaan hebben invloed op het vloeistofpeil. Controleer daarom de vulstanden van koelvloeistof, hydrauliekvloeistof en motorolie en vul deze indien nodig aan. Bij de stuurkabels zorgen een paar druppels olie voor soepel functioneren. Zorg voor olie die niet verharst! Smering en koelsysteem Vervang de olie en oliefilter indien je dit niet voor de winterstop gedaan hebt. Controleer of de koelvloeistof niet sterk verouderd is. Bij oude koelvloeistof verdwijnt de anti corrosiewerking en smering. Dus is het noodzakelijk dit minimaal één keer per twee jaar te vervangen. Schroeven vast? Bevestiging van spiegels, voetsteunen, kenteken controleren. Zit alles goed vast? Controleer de stroefheid van je voetsteunen. Functionaliteitstests Stel vast dat alles perfect functioneert voor je er vandoor gaat: verlichting, knipperlicht, remlicht en claxon. Denk eraan: remlichten en richtingaanwijzers zijn ook overdag verplicht... Persoonlijke uitrusting fatsoeneren Een grondige check van je motorkleding is vanzelfsprekend. Standaard zijn motorbroek en motorjas of combi die goed past, motorlaarzen, handschoenen en een helm. Draagcomfort zorgt voor verhoogde veiligheid. Protectoren moeten op de juiste plek zitten - let op de

3 3 van :59 plaats bij knieën, ellebogen, heup en schouders. Handschoenen zijn erg belangrijk. Zoals eenieder weet, worden de meeste vallen met de handen opgevangen. Het klinkt raar, maar zonder goede handschoenen riskeer je zware verwondingen. Bij een val zet je je namelijk automatisch met je handen af. Dit is een natuurlijke reactie. Reinig en impregneer je kleding voor de eerste rit. Vervang een bekrast helmvizier, zodat je ook 's nachts, bij regen of felle zonneschijn goed zicht hebt. Een beschadigde helm onmiddellijk inruilen. Elke drie jaar je helm controleren en zo nodig vervangen. Zorg voor een goed passende helm. Rijtechnieken opfrissen Dit wordt vaak vergeten, maar is erg belangrijk... Na de voertuigcheck kritisch zijn: heb je een goede conditie? Ben je gezond en fit? Overschat je vaardigheden niet, maar begin langzaam en ontspannen. Rij- en remoefeningen zijn een must. Toestand van het wegdek In deze tijd van het jaar is de temperatuur van het asfalt dusdanig dat je motorband andere eigenschappen krijgt. Het duurt veel langer voordat deze op temperatuur komt, als hij dat al komt. Na de winter is er op tal van plaatsen, veelal in bochten, vorstschade. Door deze schade ontstaan binnen afzienbare tijd gaten in het wegdek waardoor je ten val kunt komen. Ook zijn de wegen nog zanderig. Zandophopingen in bochten en dergelijke zorgen ervoor dat je snel grip verliest, vooral als je motor afgeschuind is. Rijd daarom vooral in bochten rustig en rem ruim van tevoren af als je bijvoorbeeld een kruising nadert. Overig verkeer Automobilisten hebben de afgelopen maanden geen rekening hoeven te houden met motorrijders. Rijd daarom met de overtuiging dat iedereen het op jou gemunt heeft. Houd voldoende buffer. Zorg voor voldoende ruimte, zowel fysiek als mentaal. Klik op het plaatje voor een vergroting Wanneer een voertuig de buitenkant van een bocht te snel nadert, zoals in dit voorbeeld, zal hij bijna altijd over de middenlijn geraken richting het beginpunt van de bocht. Deze sectie is aangegeven door oranje dwarsstrepen. Als de motorrijder de vroege apex genomen had, zou hij geëindigd zijn tegen de gele streep, precies op de plek waar de auto oversteekt, dwars door de gevarenzone. Door de bocht laat in te zetten en een late apex aan te houden, zal de motorrijder buiten deze gevarenzone blijven en een mogelijk ongeval vermijden. Daardoor kan hij ook verder door een onoverzichtelijke bocht kijken, waardoor de veiligheid verhoogd wordt en de kans op een ongeval geminimaliseerd. Nieuwe regeling verkeersregelaars 2009 (Eerder verschenen in de LOOT infowijzer) Al lang werd verwacht dat de oude regeling verkeersregelaars zou worden vervangen; eerst in 2007, later in Nu heeft in de Staatcourant van 13 februari 2009 de nieuwe 'Regeling verkeersregelaars 2009' het licht gezien. Per 1 maart 2009 gaat de regeling in. De hoofdpunten van de nieuwe regeling zal ik hier noemen. Wat verandert er? Er komen drie soorten verkeersregelaar: de transportbegeleider de verkeersregelaar die beroepsmatig optreedt de evenementenverkeersregelaar Voor de hobbyist, motorrijder, begeleider is de laatste soort van belang. Onderscheid wordt gemaakt tussen de eenmalige evenementenverkeersregelaar en de evenementenverkeersregelaar voor bepaalde tijd. Zoals de term al aangeeft, wordt de eerste categorie aangesteld ten behoeve van één bepaald evenement en wordt de tweede categorie aangesteld ten behoeve van meerdere evenementen in een aaneengesloten periode van maximaal twaalf maanden. Instructie en aanstelling Aan de eenmalige verkeersregelaar wordt een standaard instructie gegeven. De kandidaat-verkeersregelaar voor bepaalde tijd dient ieder jaar een uitgebreide theoretische instructie te volgen. Een uitgebreide instructie omvat onder meer een gedetailleerde uitleg over onder meer verkeersregels, consequenties en gevolgen van verkeersregeling, de wijze van regelen en handelen en aansprakelijkheid. Beide instructies worden (nu nog) door de politie gegeven, na het volgen hiervan krijgt de kandidaat-verkeersregelaar een verklaring waaruit blijkt dat de instructie is gevolgd. De aanstelling van de verkeersregelaar voor bepaalde tijd geschiedt voor een periode van maximaal twaalf maanden en wordt vastgelegd in een aanstellingsbesluit. De aanvraag voor evenementenverkeersregelaar wordt schriftelijk ingediend bij de burgemeester of gemandateerde; de aanvraag moet voorzien zijn van: (1) de afgegeven instructieverklaring en (2) een verklaring omtrent het gedrag van de aanvrager (verklaring van goed gedrag). Bij aanstelling ontvangt hij een aanstellingspas, voorzien van foto en personalia; deze pas dient hij bij de uitoefening van de werkzaamheden bij zich te dragen en zo nodig op verzoek te tonen. Het op verzoek niet (kunnen) tonen van de aanstellingspas is een strafbaar feit. De eenmalige verkeersregelaar wordt voor één specifiek evenement aangesteld (vermeld op een groslijst) en hoeft geen aanstellingspas te hebben. Personen die niet aan de voorwaarden voldoen of die niet zijn aangesteld mogen niet als verkeersregelaar optreden. Behoudens de algemene instructie met de bijbehorende verklaring dient voor elk evenement nog een gerichte instructie te worden

4 4 van :59 Klik op het plaatje voor een vergroting Terwijl het diagram hierboven in theorie dus een ideale lijn door de bocht aangeeft, is het toch belangrijk stil te staan bij het feit dat de praktijk vaak verre van ideaal is. Een belangrijk verschil tussen auto's en motoren is dat motoren kantelen. Terwijl dat het hele punt is van het motorrijden, heeft het toch aanmerkelijke consequenties als je dat even vergeet in een bocht. Voor bochten naar rechts betekent dit dat je wat ruimte tussen de berm en je motor laat. In de bergen is het heel normaal dat er helemaal geen berm aan de zijkant van de weg zit. Voor een motorrijder betekent dit dat als je daar te dicht bij de kant van de weg zit, en je je motor kantelt, je de zijkant van de berg kunt raken en kunt vallen. Vuil, grind en steentjes zullen vaak tegen de zijkant van de weg rollen. Door voldoende ruimte aan de zijkant te houden, ben je in staat dit risico te ontwijken. ABS (wordt vervolgd) Naar aanleiding van onze vorige nieuwsbrief over remmen, noodstop en overlevingsstrategieën rezen er bij diverse lezers allerlei vragen over hoe dat nou zit met ABS op je motor. Kun je bijvoorbeeld vol in de remmen als je over ABS beschikt en hoe zit dat met ABS in de bocht? Hier volgt daarom een korte uitleg over ABS van onze veiligheidsinstructeur Bert Gorter. gevolgd die specifiek is toegesneden op de omstandigheden en de situatie van dat evenement en de locatie. De verkeersregelende taken mogen uitsluitend onder toezicht van de politie worden uitgeoefend. Evenement Om duidelijkheid te scheppen, is in de regeling een definitie van evenement opgenomen. Het is een eenmalige of periodiek terugkerende activiteit met verkeersaantrekkende werking, die hetzij maximaal één dag duurt (bijvoorbeeld een optocht of processie), hetzij zich uitstrekt over een aaneengesloten periode van meerdere dagen (bijvoorbeeld een Vierdaagse), voor zover het bevoegd gezag dat tot het houden van het evenement vergunning heeft verleend als voorwaarde heeft gesteld dat verkeersregelend wordt opgetreden. Indien er geen vergunning voor het evenement is verleend, kunnen en mogen geen evenementenverkeersregelaars worden ingezet, althans als zij wel worden ingezet, dan zijn zij niet bevoegd. Intrekking van de aanstelling De aanstelling van de evenementenverkeersregelaar voor bepaalde tijd wordt op advies van de politie ingetrokken indien hij tijdens werkzaamheden in die hoedanigheid gedragingen heeft verricht waardoor het verkeer in gevaar is of kon worden gebracht of heeft gehandeld in strijd met voorschriften, gegeven bij of krachtens de wet. Omstandigheden en voorvallen die daarvoor aanleiding kunnen geven, zijn bijvoorbeeld: het geven van aanwijzingen vanaf de motor (strafbaar feit), het onbevoegd optreden als verkeersregelaar, niet dragen van de voorgeschreven kleding, optreden als verkeersregelaar buiten een evenement en het niet (kunnen) tonen van de aanstellingspas. Uitrusting Verkeersregelaars dragen tijdens het uitvoeren van hun werkzaamheden de voorgeschreven jas of hes. De wettelijke omschrijving luidt als volgt. De hes van de verkeersregelaar bestaat uit een fluorescerend gele bovenkant en een fluorescerend oranje onderkant. Het scheidingsvlak van deze kleuren bevindt zich ter hoogte van de onderkant van de armsgaten. Op dit scheidingsvlak is met retroreflecterend grijs materiaal een rondom doorlopende streep van 50 mm breedte aangebracht. Een soortgelijke rondom doorlopende streep is ook horizontaal aangebracht op 50 mm boven de onderkant van het oranje deel van de hes. Tussen deze horizontale strepen zijn, op 50 mm uit het midden van de armsgaten, twee soortgelijke verticale strepen aangebracht, zodat een oranje rechthoek ontstaat. In deze rechthoek is met hetzelfde grijze materiaal van 50 mm breedte een driehoek aangebracht. Deze driehoek is zo groot mogelijk. De zijden en hoeken van deze driehoek raken de grijze strepen van de rechthoek niet. Tussen de rechthoeken aan de voor- en achterkant van de hes zijn op de delen onder de armsgaten, op gelijke afstand tussen de horizontale zijden van de rechthoek, twee doorlopende horizontale grijze strepen aangebracht. De voor- en achterkant van de hes zijn gelijk, met dien verstande dat de hes aan de voorzijde een V-hals heeft. Als de hes aan de voorkant een opening heeft, dan zijn de grijze strepen en de driehoek niet zichtbaar onderbroken (door bijvoorbeeld een ritssluiting). De hes mag ook zonder opening aan de voorkant zijn uitgevoerd en wordt in dat geval dus over het hoofd aangetrokken. Op de jas/hes kan links op de borst een logo met de bedrijfsnaam geplaatst worden ter grootte van maximaal 11 x 11 cm. Dit logo mag geen onderdelen van het retroreflecterende patroon afdekken. De jas van de verkeersregelaar heeft als romp de hierboven beschreven hes en heeft mouwen in dezelfde fluorescerend gele kleur als de bovenkant van de hes. Deze mouwen hebben rondom elk minimaal twee retroreflecterende grijze banden van 50 mm breedte, waarvan er zich één op 50 mm boven de onderkant van de mouw bevindt. In de hals van de jas mag een kraag zijn gezet. Zoals vele motorrijders zullen beamen is bediening van het remsysteem van motoren een van de moeilijkste aspecten van het motorrijden. Uit onderzoek en uit mijn eigen ervaring tijdens de LCVM-dagen blijkt dat met name het binnen redelijke tijd opbouwen van een acceptabele remvertraging en het volledig benutten van de capaciteit van het remsysteem voor de gemiddelde motorrijder moeilijk is. De meeste motorongevallen ontstaan doordat motorrijders tegen personenauto s botsen. Uit diverse door mij uitgevoerde analyses op ongevalplaatsen bleek dat de motorrijders al zijn gevallen voordat de eigenlijke botsing plaatsvond. Dit is doorgaans te wijten aan onjuiste remtechnieken (onvoldoende ervaring). ABS (Anti Blokkeer Systeem) kan dergelijke valpartijen meestal voorkomen en daarmee dus ook het aantal slachtoffers beperken. Een gevallen motorrijder kan geen invloed meer uitoefenen op zijn koers en glijdt over het wegdek (vaak een krasspoor zichtbaar op het wegdek), waarna hij/zij alsnog in botsing komt met de personenauto of een ander obstakel, zoals een vangrail, lichtmast, etc. Het bijzondere hiervan is, dat die personenauto of het obstakel zich niet of niet meer in de oorspronkelijke koers van de motor bevond. Had de motorrijder een betere remtechniek gehad, dan had wellicht het ongeval (of de botsing) zelfs niet eens plaatsgevonden!! De achterzijde van de hes voor de verkeersregelaar ziet er als volgt uit. De reflecterende banden aan de zijkant lopen door naar de voorzijde. De achterzijde mag niet zijn voorzien van een logo.

5 5 van :59 Tijdens de trainingsdagen van LCVM hoor ik regelmatig dat motorrijders ABS zien als een duur uitgevoerd remsysteem, terwijl ABS dat in wezen niet is. ABS voorkomt slechts dat in een noodsituatie de wielen gaan blokkeren, omdat de motorrijder in zo n situatie meestal in een reflexmatig handelen het remsysteem aanspreekt. Er zijn echter meer voordelen. Daar kom ik straks op terug. Verder hoor ik vaak van motorrijders dat ze zonder ABS beter kunnen remmen en dat het blokkeren van de wielen in een noodsituatie wordt vermeden als de motorrijder maar voldoende ervaring heeft en/of voldoende is getraind. Echter in de praktijk blijkt dat de meest ervaren motorrijders in een noodsituatie bij een paniekreactie (onbewust/instinctief) toch fouten maken bij een panieknoodstop, waardoor zij in de problemen raken. Door hun zeer grote voertuigbeheersing ontkomen zij vaak aan een botsing, maar een valpartij vond bijna altijd plaats. Het is mij uit de praktijk gebleken dat sommige motorrijders aan zelfoverschatting leiden, waardoor deze motorrijders op het moment dat zij een gevaarlijke situatie naderen, hun rijgedrag onvoldoende aanpassen. Ook bij het voeren van enkele discussies tijdens de LCVM-dagen en in de praktijk met 'de motorrijders' bij staandehoudingen blijkt dat de kennis over onder meer de relatie snelheid, remweg, stopafstand en snelheidsverloop nogal te wensen overlaat. Gelukkig wordt hier tegenwoordig met het nieuwe motorexamen (theorie + praktijk) meer aandacht aan geschonken. Wellicht zal dit een aantal motorongevallen per jaar voorkomen. Wat ik verder in de praktijk tegenkom is dat de remkrachtverdeling een probleem is. Veel motorrijders remmen in een noodsituatie alleen met de achterrem. Oplossing: Dual Combined Brake Systeem (DCBS). Dit is een geïntegreerd remsysteem. ABS met DCBS is volgens mij de beste uitvinding van de afgelopen jaren op het gebied van voertuigveiligheid. ABS is een extra optie die je op je motorfiets kunt uitrusten. De meerprijzen ligt tussen de vijfhonderd en drieduizend euro. Is ABS die prijs waard? Heeft een motor voorzien van ABS een kortere remweg? Werkt ABS ook in bochten? Is uitwijken mogelijk tijdens een noodremming? Maakt ABS het motorrijden veiliger? Is ABS nu wel echt nodig? In de motorbranche houdt men zich nog erg op de vlakte. In de autobranche is men een stuk duidelijker. Daar wordt uitvoerig ABS beschreven en gedemonstreerd dat auto s met ABS in noodsituaties: een kortere remweg hebben dan voertuigen zonder ABS ABS ook in bochten vol kan worden aangesproken voluit remmend toch nog kan worden uitgeweken Kun je algemeen stellen dat een motorfiets met ABS een kortere remweg heeft (afstand die afgelegd wordt tijdens het remmen!) dan een motorfiets zonder ABS? Zoals eerder al aangegeven beweren enkele motorrijders dat ze zonder ABS een kortere remweg kunnen realiseren dan op een motorfiets met ABS. Ieder merk heeft tegenwoordig zijn eigen ABS toegepast. De systemen worden steeds geavanceerder en beter. Doordat de wielslip met steeds kortere tussenpozen wordt gecontroleerd en gecorrigeerd, benadert het ABS van tegenwoordig steeds dichter de maximaal haalbare remvertraging. Voor een enkele héél ervaren motorrijder is het onder ideale omstandigheden inderdaad mogelijk om een hogere remvertraging te halen dan de waarde waarop het ABS ingrijpt. Wanneer echter in een schrikreactie geremd moet worden of de wegen weersomstandigheden minder ideaal zijn, zoals bij: een afgeschuinde motorfiets bij zijwind rijden in een flauwe bocht een weg met wegverkanting (smalle plattelandweggetjes) een nat/besmeurd wegdek (bietencampagne) relatief nieuw ZOAB (zeer open asfaltbeton met waarschuwingsbord langere remweg) rijden met een hogere snelheid dan ben je beter af met een motorfiets met ABS! Wat ik als een zeer groot voordeel van een motorfiets met ABS vind, is het feit dat deze motorrijder onbekommerd een zeer snelle opbouwfase kan realiseren. Dit wil zeggen: hij kan reflexmatig in een noodsituatie de remhendel bedienen, oftewel: vol in de remmen. Als je een inschattingsfout maakt, wordt dit toch gecorrigeerd door de techniek. Verder vind ik een motorfiets met ABS een groot voordeel hebben bij minder ideale omstandigheden. De motorrijder durft wellicht dichter tegen de blokkeergrens aan te remmen. Dit is afhankelijk van diens ervaring in remtechniek. De voorzijde van de hes voor de verkeersregelaar is voorzien van een V-hals en ziet er als volgt uit. De reflecterende banden aan de zijkant lopen door naar de achterzijde. Links op de borst mag een logo met als maximale afmetingen 11 x 11 centimeter geplaatst worden. De jas van de verkeersregelaar bestaat feitelijk uit dezelfde opbouw als de hes. De mouwen van de jas hebben dezelfde fluorescerende kleur geel en zijn voorzien van ten minste twee reflecterende banden. Ook hier mag links op de borst een logo van maximaal 11 x 11 centimeter zijn geplaatst. Fout: En als laatste hoeft een bestuurd(st)er van een motorfiets met ABS niet bang te zijn voor een blokkerend wiel. Je komt zelfs niet tot een blokkerend wiel! De techniek zal ingrijpen. Een motorfiets zonder ABS moet bij een blokkerend wiel 'lossen', dit wil zeggen dat de remdruk weer opnieuw opgebouwd dient te worden (= verlies = verlenging remweg!). Bron: verkeersplan.com Tot 1 maart 2014 mogen de 'oude' oranje hessen en jassen voorzien van de retroreflecterende tekst 'verkeersregelaar' nog worden gebruikt. Harry Apperloo

6 6 van :59 Algemeen Samenvattend is er een zeer gering aantal motorrijders in trainingssituaties (niet zonder risico) in staat om het ABS te verslaan. Echter onder minder ideale omstandigheden en omdat de systemen steeds beter worden, zal het verslaan van ABS steeds moeilijker c.q. niet meer mogelijk zijn. Mijn ervaring met de nieuwste motorfietsen met ABS is dat de stopafstand (reactieweg + remweg = stopafstand) beduidend korter is dan bij motorfietsen zonder ABS. Dit werd vastgesteld op het circuit van Lelystad, waar geremd werd op diverse merken motorfietsen met en zonder ABS onder gelijke omstandigheden. Remmen in bochten Ik heb in de praktijk geremd in bochten met een motorfiets zonder ABS. Een en ander is mogelijk door een zeer rustige en voorzichtige opbouwfase, waarbij de motorfiets in de bocht bij gering remmen zichzelf omhoog richt, waarna er flink doorgeremd kan worden. Dit moet regelmatig getraind worden en je moet behoorlijk veel durf hebben. Je moet met een heleboel factoren rekening houden, namelijk: grip (soort wegdek) modder/nat wegdek? wegverkanting straal van de bocht grind? soort banden conditie banden (gladde band?) Etc. etc. Motorfun Motocross fever - een meesterlijk motorspel! BMW-snowboard stunt Kleurplaten voor de kleintjes Big bikes at Bira. Klik ook op de andere pagina's... Cycleball En zo is je conditie straks weer helemaal op peil Eh... Kijk Mal kurz absteigen Failure Motoren gemaakt van oude horloges Levensgevaarlijk! Kneedown Moto Guzzi V8 Electric Dragrace Kan men ook in een bocht remmen tot aan ABS? Het antwoord op die vraag is niet eenvoudig te beantwoorden. De fabrikanten (importeurs) geven hierover geen goed antwoord. Men verstrekt wel getallen, maar de betrouwbaarheid of de onderbouwing ervan is moeilijk te achterhalen. Uit literatuur over dit onderwerp heb ik tot op heden toe de volgende (tot het tegendeel bewezen wordt) aan de praktijk getoetste stelling: tijdens een ABS-remming (krachten in lengterichting) met een PAN European blijft er nog ongeveer 60% grip over om te sturen (krachten in dwarsrichting). Het ABS van een PAN grijpt in bij ongeveer 17% wielslip. De maximum remvertraging is dan nog niet helemaal bereikt. Deze ligt bij ongeveer 22% wielslip. Een band die door remming 17% slipt kan dus nog circa 60% van zijn grip aan dwarskrachten verwerken. Als de banden zoveel grip hebben dat er tijdens het rechtuit remmen een remvertraging gehaald kan worden van 11,5 m/s 2, betekent die 60% dat er nog een bocht kan worden ingezet met een kantelhoek van 550 maximaal ten opzichte van het wegdek. Als op hetzelfde stroeve wegdek honderd procent van de grip ten behoeve van de bocht zou worden ingezet, kunnen we een bocht rijden met een kantelhoek van circa 40,50 met het wegdek. Let wel dat andere waarden voor de grip of het ABS andere uitkomsten geven. De motoren waarop doorgaans ABS wordt toegepast, komen over het algemeen niet aan een bodemvrijheid die een hoek van 40,50 met het wegdek toestaat. Op het moment dat men het gas loslaat en de remdruk opbouwt, neemt de bochtsnelheid al af. Als het ABS ingrijpt, zal de motor zich ten gevolge van de snelheidsvermindering al weer iets hebben opgericht. Omdat de snelheid van kwadratische invloed is op de bochtkrachten, zal een kleine snelheidsverandering al een grote invloed hebben op de hellingshoek en komt men dus al heel snel in het gebied waar wel tot in het ABS geremd kan worden. Net als de fabrikanten durft men niet te zeggen dat het ABS ongestraft in bochten aangesproken kan worden. Maar als in een bocht niet op de grens van de grip wordt gereden, zal het ABS ook in bochten veelal kunnen voorkomen dat de bestuurder zich onderuit remt. Motorfietsen die wel tot deze grens van grip tussen band en wegdek zijn afgeschuind, kunnen ten gevolge van elke verandering in grip of elke stuur-, gas- of remfout onderuit gaan. Als het dichtdraaien van het gas al voldoende is om onderuit te gaan, zal remmen (met of zonder ABS) zeker leiden tot een val. Ook tussen de verschillende merken ABS zit verschil in regeling. De een regelt de wielslip ruwer dan de ander en zal dus ook eerder de gripbalans tussen band en wegdek verstoren. Is het mogelijk om tijdens een ABS-remming uit te wijken? Als je een ABS-remming een keer hebt uitgevoerd dan heb je toen zeker gevoeld dat de grip van de banden maximaal wordt benut. Ik heb zelf nog niet uitgeprobeerd om ook nog een ontwijkingsmanoeuvre uit te gaan voeren. Ik ken zelfs niemand die dat heeft gedaan. Echter uit de literatuur (tot op heden toe) heb ik gelezen dat in theorie mogelijk zou moeten zijn om tijdens de ABS-remming ongestraft 60% van de totale grip in stuurkrachten om te zetten. Ik denk dat het tegen ieders motorgevoel in zou gaan om eerst een ABS-remming uit te voeren en vervolgens uit te wijken. Ik denk dat wij dit gevoel niet moeten aanpassen. Het gevoel voor grip tussen band en wegdek is van levensbelang. De toekomst zal het uitwijzen. Maakt ABS het motorrijden veiliger? Ik ben de mening toegedaan dat ABS het motorrijden veiliger maakt. Met name bij noodsituaties. Minder aandacht op het wegdek en voor het remmen. Meer aandacht om een vluchtweg te zoeken. In bepaalde noodsituaties is een 'ontwijkingsmanoeuvre' een betere oplossing om een botsing te voorkomen.

7 7 van :59 Hierbij moet ik nog wel een kanttekening zetten. ABS kan ervoor zorgen dat je iets meer zelfvertrouwen hebt (overmoedig) en daardoor net iets harder rijdt (of net iets later reageert). Dit kan een averechts effect hebben op de (verkeers)veiligheid. Geraadpleegde statistieken geven nog geen uitsluitsel over motorfietsongevallen met of zonder ABS. Registratie hiervan vindt (voor zover mij bekend) niet plaats. Mijn ervaring is dat motorongevallen hoofdzakelijk ontstaan door een verkeerde kijktechniek, onvoldoende voertuigbeheersing, zeer slechte remtechniek, overmoedige bestuurders (gokken dat men wel stopt bij een kruising) en het niet houden aan de simpelste verkeersregels zoals snelheid, niet voldoende afstand houden, inhalen doorgetrokken streep en ga zo maar door. Is ABS nu wel nodig? Samengevat: ABS is een extra veiligheidsvoorziening op de motorfiets. Het rijgedrag dient ondanks deze extra veiligheidsvoorziening even voorzichtig en defensief te zijn. Ongevalvermijdend rijgedrag zou iedere motorrijder moeten vertonen. Bij de trainingsdagen van de LCVM wordt ruim aandacht aan dit aspect van het motorrijden besteed. Dit stukje is beperkt en leesbaar gehouden voor de lezer. Daarom zijn niet alle voor- en nadelen van ABS op de motorfiets onder verschillende omstandigheden vermeld. Er kunnen dan ook geen rechten aan dit stuk worden ontleend, omdat diverse aspecten nog moeten worden onderzocht en in de praktijk getest. Ik houd de ontwikkelingen met ABS zeer geïnteresseerd in de gaten. Wellicht in de toekomst nog meer over dit onderwerp. LET OP: er is een nieuwe generatie vrachtauto's op de weg die ook qua remmen zijn voorzien van de nieuwste snufjes (ABS etc.). Bij testen is gebleken dat de remvertraging die door deze nieuwe systemen kan worden bereikt (zowel op droog als nat wegdek) zo groot is, dat de gemiddelde motorrijder dit niet kan evenaren. Motorrijders die dus achter een vrachtauto rijdend onvoldoende afstand bewaren omdat ze denken dat ze bij een noodstop toch harder kunnen remmen dan zo'n vrachtauto, kunnen wel eens van een heel koude kermis thuiskomen! Bert Gorter Instructeur LCVM Bron: Verkeersknooppunt 128, augustus/september 2001 Klik op de afbeeldingen voor een vergroting Stuur deze nieuwsbrief naar een vriend(in) Klik hier voor de vorige nieuwsbrieven: februari 2009 januari 2009 november 2008 oktober 2008 september 2008 augustus 2008 juni 2008 mei 2008 april 2008 februari/maart 2008 januari 2008 december 2007 november 2007 o.a. Overlevingsstrategieën, Verkeersregelaars, Risicogedrag van motorrijders o.a. Scan, vertraag en buffer, Vecht-, vlucht- en vriesreacties, Remmen o.a. Bergtrainingen 2009: De Dolomieten, Weersomstandigheden en veiligheid, GPS op de motor o.a. Bergtrainingen 2009, Motorrijden en wildschade, Zelfoverschatting, Onderhoud en opslag van je motor o.a. Bergtrainingen, Motorrijden en wildschade, De Motorhelm o.a. Motion Camouflage, Veelgemaakte fouten o.a. Panoramablik in een bocht, Rijden bij hitte, Algemene veiligheidstips o.a. Bandenweetjes, Motorrijden met kinderen II o.a. Voorjaarstips, Risico's op de snelweg, Gevarenzone, Nieuwe motor nieuwe gevaren o.a. Je verstand gebruiken, Risico's op de snelweg, Drugs- en medicijngebruik in het verkeer o.a. Risico's op de snelweg, Dimlicht overdag verplicht, Verkeerscheck o.a. Wat beweegt de motorrijder, Motorrijders en letselschade, Motorongevallen o.a. Herfsttips, Concentratie, Veiligheidstips kruispunten

8 8 van :59 oktober 2007 september 2007 augustus 2007 juli 2007 juni 2007 mei 2007 april 2007 maart 2007 februari 2007 januari 2007 november 2006 september/oktober 2006 augustus 2006 juli 2006 juni 2006 mei 2006 april 2006 maart 2006 februari 2006 januari 2006 december 2005 november 2005 oktober 2005 september 2005 augustus 2005 juli 2005 juni 2005 mei 2005 april 2005 maart 2005 februari 2005 augustus 2004 juli 2004 juni 2004 mei 2004 april 2004 maart 2004 februari 2004 o.a. Gevaren bij het inhalen, Rijden op nat wegdek, Noorwegen o.a. Angst voor bochten II, Selectief kijken o.a. Angst voor bochten, PFS, Verkeersregels buitenland, Nieuwe geluidsmeting o.a. Rijden in de Bergen, Vakantietips buitenland, Bescherm je ledematen o.a. Motorcrisis, Rijden in de Bergen, Motorrijden en onweer o.a. Rijden met een duopassagier, Voorkom motordiefstal o.a. Gasbeheersing, Tunnelvrees, Twaalf tips voor relaxed rijden o.a. Onderstuur en overstuur, Testverslag GPS Garmin 2720, Voorjaarstips o.a. Spierkrampen, Risico's op kruispunten, Onderhoud en opslag motor en Obstakels in een bocht o.a. Doorrijtips, Mist, 'ABS, airbag en motorveiligheid' o.a. Remmen of uitwijken in noodsituaties, Herfst- en wintertips, Motorrijders en letselschade, De beginnersmotor o.a. Zien in het verkeer, Verkeerslicht 'triggeren', Motorrijden bij nacht o.a. Basisregels voor motorveiligheid, Risicocompensatie, Vallen met de motor, Motorkleding o.a. Motorrijden bij hoge temperaturen, Rotondes (II), Eerste hulp o.a. Parkeren, Rotondes, Zonnebrillen, Zijspanrijden o.a. Overlevingsreflexen, VORKBAD, Rijd je eigen rit o.a. Olie verversen, het MAIDS-onderzoek, Geluidshinder op een motor o.a. Inhalen, Lifesaver, Gladde bochten o.a. Een nieuwe motor, Tweesecondenregel, Spiegels kijken o.a. Motorrijdersclub hekelt eiersnijder, Positie motorrijder in het verkeer, GPS voor motorrijders o.a. Verhoging verkeersboetes 2006, Bandengedrag in de winter, Beperkingen van het oog o.a. De file voorbij, Motorrijden bij sterke wind, Asfalt o.a. Motorrijden in de herfst, Slijtage motorbanden, Manoeuvreren met een zware motor, Motorrijden met kinderen o.a. Risicoperceptie, Kruispunten, Aansprakelijkheid en werkgever, Lagerugpijn en motorrijden o.a. Tegensturen versus gewichtsverplaatsing, Het recht van de sterkste, Dode hoek o.a. Gewichtsverplaatsing in een bocht, Helmen en pasvorm, Toerritten en vermoeidheid o.a. De juiste lijn in een bocht, Instructeur aan het woord, Slecht wegdek, Motorrijden en medicijnen o.a. Over een obstakel rijden, Zithouding, Risico's van een niet goed passende helm, Zonlicht en motorrijden o.a. Motorrijden en remmen, ABS, Tegensturen en gyroscopische krachten, Bandenspanning o.a. Motorrijden en remmen, Motorrijders en letselschade, Foutmarges en risico's o.a. Urban Guerrilla, Tegensturen 2, Rijden in de regen o.a. Tegensturen, Tips voor het schoonmaken van je motor en Torque o.a. Vakantietips, Zware motoren en stopafstand en een Harley testrit o.a. Ze zien me niet..., Optische illusies, Motorrijden en zwaartekracht en Ontdek je motorrijderprofiel o.a. Doelfixatie, Nieuwe plaats op de rijbaan België en een remtest o.a. Kijktechniek, Bandenspanning, Redacteur op herhaling o.a. Voorjaarscheck, Bochtentechnieken, Nieuwe verkeerswetgeving België o.a. Samenspel in de file, Papercraft, Wintertips en Snelheid Klik hier als je geen LCVM-Nieuwsbrieven meer wilt ontvangen Copyright LCVM 2006 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt worden in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of door fotokopieën, of op enige andere manier, zonder voorafgaande toestemming van de LCVM. Hoewel de informatie op deze site permanent zo nauwkeurig en actueel mogelijk wordt weergegeven zijn wijzigingen en/of onjuistheden te allen tijde voorbehouden. Aan de inhoud van deze nieuwsbrief kunnen derhalve op geen enkele wijze rechten worden ontleend.

1 van 6 29-1-2008 20:00

1 van 6 29-1-2008 20:00 Voorwoord Printversie Printversie met plaatjes Selectief kijken In deze nieuwsbrief beginnen we met het vervolg op het artikel 'Angst voor bochten'. In de vorige nieuwsbrief hebben we al kunnen lezen dat

Nadere informatie

Afspraken m.b.t. het vervoer/verplaatsen van leerlingen i.v.m. schoolactiviteiten.

Afspraken m.b.t. het vervoer/verplaatsen van leerlingen i.v.m. schoolactiviteiten. Afspraken m.b.t. het vervoer/verplaatsen van leerlingen i.v.m. schoolactiviteiten. Inleiding: Elk teamlid dat bezig is met een activiteit buiten de school, is verplicht om het opgestelde protocol inzake

Nadere informatie

Even vooraf.. Motorrijden heeft veel voordelen, echter het heeft ook veel nadelen..

Even vooraf.. Motorrijden heeft veel voordelen, echter het heeft ook veel nadelen.. Even vooraf.. Als je 18 jaar of ouder bent, dan mag je motorrijlessen nemen. Kies je ervoor om op je 18e, 19e of 20e jaar examen te doen, dan zul je een rijbewijs ontvangen voor de lichte categorie motor.

Nadere informatie

1 van 6 1-6-2009 12:07

1 van 6 1-6-2009 12:07 1 van 6 1-6-2009 12:07 Voorwoord Printversie Printversie met plaatjes Motorrijden en letselschade Motorrijden op zich is al ontspanning ten top. Toch zit iedereen wel eens gespannen op zijn motor. Wat

Nadere informatie

Toolbox-meeting Rijden met aanhangwagens

Toolbox-meeting Rijden met aanhangwagens Toolbox-meeting Rijden met aanhangwagens Unica installatietechniek B.V. Schrevenweg 2 8024 HA Zwolle Tel. 038 4560456 Fax 038 4560404 Rijden met aanhangwagens Het gebruik van aanhangwagens in de bouw en

Nadere informatie

De verkeersregelaar bij evenementen Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Gelderland

De verkeersregelaar bij evenementen Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Gelderland De verkeersregelaar bij evenementen Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Gelderland Platform en Kenniscentrum 1 Deze brochure geeft informatie op hoofdlijnen voor een ieder die met verkeersregelaars werkt

Nadere informatie

Schriftelijke instructie verkeersregelaars bij Evenementen

Schriftelijke instructie verkeersregelaars bij Evenementen Schriftelijke instructie verkeersregelaars bij Evenementen Centrale Expertise en Evenementen Coördinatie Instructie verkeersregelaars 1 Er zijn vier soorten verkeersregelaars: Transportbegeleiders (beroeps)

Nadere informatie

1 van 7 30-10-2008 14:09

1 van 7 30-10-2008 14:09 1 van 7 30-10-2008 14:09 Voorwoord Printversie Printversie met plaatjes Motorrijden en letselschade In deze nieuwsbrief beginnen we met een gedetailleerde beschrijving van de Harz, een van de gebieden

Nadere informatie

1 van 6 29-1-2008 20:08

1 van 6 29-1-2008 20:08 Voorwoord Printversie Printversie met plaatjes Spiegels kijken In deze nieuwsbrief gaan we het hebben over wat te doen als je net een nieuwe/andere motor hebt aangeschaft. Natuurlijk kun je je meteen opgeven

Nadere informatie

1 van 6 1-9-2009 15:12

1 van 6 1-9-2009 15:12 1 van 6 1-9-2009 15:12 Voorwoord Printversie Printversie met plaatjes Motorrijden en letselschade Na genoten te hebben van een welverdiende vakantie zijn we na een vakantiestop van maar liefst twee maand

Nadere informatie

Rijvaardigheidstraining prioritaire vrachtwagens

Rijvaardigheidstraining prioritaire vrachtwagens prioritaire vrachtwagens Opleidingstraject rijbewijs C Gevaren bij het besturen van prioritaire brandweervoertuigen Opleiding vrachtwagenbestuurder Opleidingstraject: Theorie: 50 vragen multiple choise

Nadere informatie

Motor. Verkeersschool Cranenbroek. In deze brochure vindt u alles wat u moet weten voor en tijdens uw opleiding voor de motor.

Motor. Verkeersschool Cranenbroek. In deze brochure vindt u alles wat u moet weten voor en tijdens uw opleiding voor de motor. Verkeersschool Cranenbroek Motor In deze brochure vindt u alles wat u moet weten voor en tijdens uw opleiding voor de motor. Verkeersschool Cranenbroek Instraat 21 St.Luciastraat 9 0495-49 17 14 www.verkeersschoolcranenbroek.nl

Nadere informatie

wegrijden in het verkeer / stoppen buiten het verkeer

wegrijden in het verkeer / stoppen buiten het verkeer Inleiding: wegrijden in het verkeer In de vorige lesonderwerpen zijn alle basishandelingen die nodig zijn voor het rijden met een auto behandeld. Vanaf dit lesonderwerp, het wegrijden in het verkeer, wordt

Nadere informatie

Het motorexamen. Nieuw examen, meer veiligheid

Het motorexamen. Nieuw examen, meer veiligheid Het motorexamen Nieuw examen, meer veiligheid Voorwoord In deze folder lees je alles over het nieuwe motorexamen: de eisen voor beschermende uitrusting, de splitsing van het examen in twee examens en de

Nadere informatie

Ledenaanbod VBA en Go-MKB

Ledenaanbod VBA en Go-MKB Ledenaanbod VBA en Go-MKB Training Voertuigbeheersing Opleider Contactpersoon : : Flevo Marketing BV Sportmark 77 1355 KE ALMERE : Paul Offerman Telefoonnummer : +31 (0)36 5470992 / (0)6 19264140 Email

Nadere informatie

<> Training Rijden onder specifieke omstandigheden

<<RIJOPLEIDING IN STAPPEN>> Training Rijden onder specifieke omstandigheden Training Rijden onder specifieke omstandigheden De belangrijkste leerpunten op een rij Als onderdeel van de Rijopleiding in Stappen heb je deelgenomen aan de training Rijden

Nadere informatie

BBRAAVVOK. Ezelsbruggetje

BBRAAVVOK. Ezelsbruggetje BBRAAVVOK Ezelsbruggetje Om de onderhouds- en controlepunten voor de motor makkelijk te onthouden, is het volgende ezelsbruggetje bedacht: BBRAAVVOK. Dit staat, zoals in het menu te lezen is, voor: Banden,

Nadere informatie

Kart Afstellingen. Uit- spoor en toe- spoor

Kart Afstellingen. Uit- spoor en toe- spoor Kart Afstellingen Een goed afgesteld kart chassis is een van de belangrijkste vereisten om snelle tijden te kunnen rijden. Een goede stuurmanskunst, banden met veel grip en een perfect afgestelde motor

Nadere informatie

Ledenaanbod VBA en Go-MKB

Ledenaanbod VBA en Go-MKB Ledenaanbod VBA en Go-MKB Training Voertuigbeheersing Opleider Contactpersoon : : Flevo Marketing BV Sportmark 77 1355 KE ALMERE : Paul Offerman Telefoonnummer : +31 (0)36 5470992 / (0)6 19264140 Email

Nadere informatie

Training Voertuigbeheersing

Training Voertuigbeheersing Ledenaanbod VBA Training Voertuigbeheersing Opleider Contactpersoon : : Flevo Marketing BV Sportmark 77 1355 KE ALMERE : Paul Offerman Telefoonnummer : +31365470992 / +31619264140 Email : info@flevomarketing.nl

Nadere informatie

Verkeerswetgeving fietsers

Verkeerswetgeving fietsers Verkeerswetgeving (Koninklijk besluit 1 december 1975) INDIVIDUELE FIETSERS of GROEPEN van MINDER DAN 15 FIETSERS Een verplicht fietspad wordt aangegeven met bord G11. Fietsers en snor MOETEN hier gebruik

Nadere informatie

Winterbandenwetgeving

Winterbandenwetgeving Winterbandenwetgeving Oostenrijk Voor personenwagens, bussen met maximaal 8 zitplaatsen, lichte bedrijfsvoertuigen met een maximum toegestaan totaalgewicht t/m 3.500 kg en campers, geldt dat de voertuigen

Nadere informatie

Fiche Leerlingen. De plaats op de openbare weg binnen de bebouwde kom

Fiche Leerlingen. De plaats op de openbare weg binnen de bebouwde kom De plaats op de openbare weg binnen de bebouwde kom Kijk naar de fietsers. Kleur de nummers van de fietsers die de verkeersregels volgen en op de juiste plaats rijden groen. Kleur de nummers van de fietsers

Nadere informatie

http://www.lcvm.nl/nieuwsbrief42.htm

http://www.lcvm.nl/nieuwsbrief42.htm http://www.lcvm.nl/nieuwsbrief42.htm Voorwoord Printversie Printversie met plaatjes Drugs- en medicijngebruik in het verkeer Na de eerste 'warme' dagen zo vroeg al in het seizoen kunnen we alweer de balans

Nadere informatie

Winterbulletin Autobedrijf M. Lijzenga

Winterbulletin Autobedrijf M. Lijzenga Winterbulletin Autobedrijf M. Lijzenga 2013 / 2014 Hoofdpunten: Informatie over winterbanden Regelgeving m.b.t. winterbanden Prijslijsten o Winterbanden o Sneeuwkettingen o Wisserbladen o Accu s o Vloeistoffen

Nadere informatie

enjoy life! www.agmscooters.com

enjoy life! www.agmscooters.com enjoy life! www.agmscooters.com Gefeliciteerd met de aankoop van uw agm scooter! Garantie De garantie van deze scooter zal worden geactiveerd als het kenteken voor de eerste keer te naam gesteld wordt.

Nadere informatie

Bijzondere manoeuvre: Straatje keren in 3 keer

Bijzondere manoeuvre: Straatje keren in 3 keer Auteursrecht informatie Dit document is bedoeld voor eigen gebruik. In het algemeen geldt dat enig ander gebruik, daaronder begrepen het verveelvoudigen, verspreiden, verzenden, herpubliceren, vertonen

Nadere informatie

Elmo@work. Veiligheid elektrische fiets Brussel, 5 mei 2014 Philip Vaneerdewegh

Elmo@work. Veiligheid elektrische fiets Brussel, 5 mei 2014 Philip Vaneerdewegh Elmo@work Veiligheid elektrische fiets Brussel, 5 mei 2014 Philip Vaneerdewegh OVERZICHT 1. Wat is een elektrische fiets 2. Algemene veiligheidsproblemen fiets 3. Veiligheidsproblemen elektrische fiets

Nadere informatie

Bijzondere manoeuvre: File parkeren

Bijzondere manoeuvre: File parkeren Auteursrecht informatie Dit document is bedoeld voor eigen gebruik. In het algemeen geldt dat enig ander gebruik, daaronder begrepen het verveelvoudigen, verspreiden, verzenden, herpubliceren, vertonen

Nadere informatie

Het eerste wat we gaan behandelen is afslaan naar rechts 1

Het eerste wat we gaan behandelen is afslaan naar rechts 1 Dit lesonderwerp gaat over We hebben nu diverse onderwerpen, t/m kruispunten behandeld, dit is de volgende stap. Afslaan doe je op een kruispunt en op een rotonde. Enkele belangrijke punten: Bij het neem

Nadere informatie

Basis Motoropleiding (rijbewijsopleiding)

Basis Motoropleiding (rijbewijsopleiding) Basis Motoropleiding (rijbewijsopleiding) Als je kiest voor deze opleiding dan kies je voor: Onze basis motoropleiding is bestemd voor (aspirant) motorrijders die het motorrijbewijs willen halen, en willen

Nadere informatie

Praktijk Vragen over auto

Praktijk Vragen over auto Praktijk Vragen over auto BANDEN: Wat moet je controleren op Auto banden 1- spannig: Meters/Lampjes Juiste banden spanning hangt af: Auto (merk, Type, gewicht) maat Gewicht lading (of aantal personen).

Nadere informatie

5.9 PARKEREN ACHTER EEN VOERTUIG

5.9 PARKEREN ACHTER EEN VOERTUIG 5.9 PARKEREN ACHTER EEN VOERTUIG Vooraf Een van de manoeuvres die je tijdens het praktijkexamen zult moeten doen, is het parkeren achter een geparkeerd (of stilstaand) voertuig. Over dit examenonderdeel

Nadere informatie

http://www.lcvm.nl/nieuwsbrief45.htm

http://www.lcvm.nl/nieuwsbrief45.htm 1 van 8 24-9-2008 9:12 Voorwoord Printversie Printversie met plaatjes Algemene veiligheidstips Je kijkt waarheen je wilt, dat is de stelregel als het gaat om je kijktechniek. Maar hoe pas je je kijktechniek

Nadere informatie

Deze lesbrief gaat in op waar leerlingen in het verkeer op moeten letten bij vrachtverkeer en bespreekt de dode hoek.

Deze lesbrief gaat in op waar leerlingen in het verkeer op moeten letten bij vrachtverkeer en bespreekt de dode hoek. Lesbrief: vrachtverkeer en de dode hoek Deze lesbrief gaat in op waar leerlingen in het verkeer op moeten letten bij vrachtverkeer en bespreekt de dode hoek. N31 Harlingen: In november 2015 start Ballast

Nadere informatie

Instructie Voertuig (auto) controle Kia Cee d Autorijschool Lolkama

Instructie Voertuig (auto) controle Kia Cee d Autorijschool Lolkama Instructie www.lolkama.com Instructie Voertuig (auto) controle Kia Cee d Autorijschool Lolkama Voor het CBR praktijkexamen worden door de examinator, controle vragen gesteld over de banden, motor, dashboard

Nadere informatie

GEBRUIK VAN DE RIJBAAN LES 2

GEBRUIK VAN DE RIJBAAN LES 2 13 GEBRUIK VAN DE RIJBAAN LES 2 GESCHEIDEN RIJBANEN : MIDDENBERM, EEN BOMENRIJ OF EEN GROEN VOORZIENING BEHOREN OOK BIJ DE WEG. (VERBOD OM IN TE RIJDEN D.M.V. BORD MOGELIJK) FIETSSTROOK : VERBODEN RIJSTROOK

Nadere informatie

1 van 5 29-1-2008 20:03

1 van 5 29-1-2008 20:03 Voorwoord Printversie Printversie met plaatjes Onderhoud en opslag van je motor Spierkrampen op de motor zijn geen pretje. Met de goede voornemens in het nieuwe jaar is het misschien goed eens wat meer

Nadere informatie

Voertuig Controle. De Motor (Golf 6 1.6 TDI)

Voertuig Controle. De Motor (Golf 6 1.6 TDI) Voertuig Controle Voor het praktijkexamen wordt door de examinator een aantal vragen gesteld over de motor, de banden of het dashboard. Lees daarom deze pagina een aantal keren aandachtig door zodat je

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Nr. Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. 2326 13 februari 2009 Regeling van de Minister van Verkeer en Waterstaat houdende regels met betrekking tot de opleiding,

Nadere informatie

************************* **************** ******** ***

************************* **************** ******** *** Bij deelname aan het Tussentijdstoets moet je de volgende documenten overhandigen: een geldig theorie certificaat een wettelijk toegestaan, geldig identiteitsbewijs. ************************* ****************

Nadere informatie

Toetsmatrijs Rijvaardigheidsanalyse Praktijktrainer Nascholing

Toetsmatrijs Rijvaardigheidsanalyse Praktijktrainer Nascholing Toetsmatrijs Rijvaardigheidsanalyse raktijktrainer Nascholing Opgesteld door: Categoriecode: Toetsvorm: Totaal aantal vragen: Dekkingsgraad toetstermen: Cesuur: Bijzonderheden: CCV geen Toelichting op

Nadere informatie

Wielersportbond NTFU. Verkeersregels. Nederland, België en Duitsland

Wielersportbond NTFU. Verkeersregels. Nederland, België en Duitsland Wielersportbond NTFU Verkeersregels Nederland, België en Duitsland Verkeersregels Hieronder vind je een samenvatting van de belangrijkste relevante verkeersregels m.b.t. de wielersport. Nederland Fietsers

Nadere informatie

Kruispunten met de borden

Kruispunten met de borden Auteursrechtinformatie Dit document is bedoeld voor eigen gebruik. In het algemeen geldt dat enig ander gebruik, daaronder begrepen het verveelvoudigen, verspreiden, verzenden, herpubliceren, vertonen

Nadere informatie

Manoeuvres en bewegingen, struikelblok bij theoretisch proefexamen op www.vabrijbewijs.be

Manoeuvres en bewegingen, struikelblok bij theoretisch proefexamen op www.vabrijbewijs.be Manoeuvres en bewegingen, struikelblok bij theoretisch proefexamen op www.vabrijbewijs.be Dit is de belangrijkste conclusie van VAB-Rijschool die de resultaten evalueert van de 5000 laatst afgelegde proefexamens

Nadere informatie

ALS HET WEER PLOTSELING OMSLAAT

ALS HET WEER PLOTSELING OMSLAAT ALS HET WEER PLOTSELING OMSLAAT Begrjjpen hoe plotselinge weersveranderingen de rijervaring beïnvloeden. EEN RAPPORT VAN HET MICHELIN ROAD USAGE LAB 2 SAMENVATTING 4 Als mooi weer omslaat en slecht weer

Nadere informatie

Winterbulletin Autobedrijf M. Lijzenga

Winterbulletin Autobedrijf M. Lijzenga Winterbulletin Autobedrijf M. Lijzenga 2011 / 2012 Hoofdpunten: Informatie over winterbanden Regelgeving m.b.t. winterbanden Prijslijsten o Winterbanden o Sneeuwkettingen o Wisserbladen o Accu s o Vloeistoffen

Nadere informatie

Opleidingscontract voor de bromfietsrijder

Opleidingscontract voor de bromfietsrijder Opleidingscontract voor de bromfietsrijder NAAM : INSCHRIJVINGSNUMMER: BELANGRIJKE INLEIDING: Leren rijden met een bromfiets moet niet lichtzinnig worden opgenomen! De bromfietser loopt een groter risico

Nadere informatie

Schakel zo vroeg mogelijk op naar een hogere versnelling, tussen 2000 en 2500 toeren.

Schakel zo vroeg mogelijk op naar een hogere versnelling, tussen 2000 en 2500 toeren. Tip 1 Schakelen Schakel zo vroeg mogelijk op naar een hogere versnelling, tussen 2000 en 2500 toeren. Een toerenteller is hierbij een handig hulpmiddel. Een deel van het vermogen dat een automotor levert

Nadere informatie

Toetsmatrijs Praktijkexamen Rijbewijs voor categorie T*

Toetsmatrijs Praktijkexamen Rijbewijs voor categorie T* Toetsmatrijs Praktijkexamen ijbewijs voor categorie T* Opgesteld door: Categoriecode: Toetsvorm: Bijzonderheden: CCV T-rijbewijs praktijk (T) Praktijk Toelichting op tabel met afbakening Tax = Taxonomiecode

Nadere informatie

7 Manoeuvres en bewegingen

7 Manoeuvres en bewegingen 7 Manoeuvres en bewegingen 62 7.1 Manoeuvres Als je een manoeuvre uitvoert, zoals van rijstrook of van file veranderen, de rijbaan oversteken, een parkeerplaats verlaten of oprijden, uit een aangrenzend

Nadere informatie

Winterbanden en sneeuwkettingen

Winterbanden en sneeuwkettingen en sneeuwkettingen zijn onmisbaar in winterse omstandigheden. Het enige echte alternatief is de auto laten staan. Het verschil tussen standaard banden en winterbanden zit in de rubbersamenstelling en het

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding. Colofon: Hoe slaag ik in 1 keer

Inhoudsopgave. Inleiding. Colofon: Hoe slaag ik in 1 keer Inhoudsopgave 1. Inhoudsopgave inleiding colofon 2. Het praktijkexamen 3. Opstarten schakelen afsluiten 4. Snelheid 5. Kijktechniek 6. Knipperen 7. Plaats op de weg 8. Snelweg 9. Anticiperen 10. Bijzondere

Nadere informatie

NASK1 - SAMENVATTING KRACHTEN en BEWEGING. Snelheid. De snelheid kun je uitrekenen door de afstand te delen door de tijd.

NASK1 - SAMENVATTING KRACHTEN en BEWEGING. Snelheid. De snelheid kun je uitrekenen door de afstand te delen door de tijd. NASK1 - SAMENVATTING KRACHTEN en BEWEGING Snelheid De snelheid kun je uitrekenen door de afstand te delen door de tijd. Stel dat je een uur lang 40 km/h rijdt. Je gemiddelde snelheid in dat uur is dan

Nadere informatie

1 van 7 29-1-2008 20:13

1 van 7 29-1-2008 20:13 1 van 7 29-1-2008 20:13 Voorwoord Printversie Printversie met plaatjes Motorrijden en verzekeren In deze aflevering gaan we verder met het onderwerp remmen. Hoeveel procent je met je voor- en achterrem

Nadere informatie

1 van 6 29-1-2008 20:04

1 van 6 29-1-2008 20:04 Voorwoord Printversie Printversie met plaatjes Motorrijden en letselschade Het is moeilijk te voorspellen hoe je als motorrijder zult reageren in een noodsituatie. Vaak wordt de vraag gesteld wat het beste

Nadere informatie

VERKEER VERKEERSDEELNEMERS WEGGEBRUIKERS

VERKEER VERKEERSDEELNEMERS WEGGEBRUIKERS 1 VERKEER VERKEERSDEELNEMERS WEGGEBRUIKERS VOETGANGERS BESTUURDERS IEDEREEN DIE LOOPT; ZONDER VOERTUIG MET BEHULP VAN EEN VOORWERP( ROLSCHAATSEN, STEP. ED) MET EEN VOERTUIG AAN DE HAND ( FIETS, BROMFIETS,

Nadere informatie

Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid

Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid Mr. Bert Kabel (1) Inleiding In het hedendaagse verkeer komt het regelmatig voor dat verkeersdeelnemers elkaar geen voorrang verlenen. Gelukkig

Nadere informatie

www.mitsubishi-mobielplus.nl - 2014 MOBIEL+ BANDENSERVICE

www.mitsubishi-mobielplus.nl - 2014 MOBIEL+ BANDENSERVICE www.mitsubishi-mobielplus.nl - 2014 MOBIEL+ BANDENSERVICE MOBIEL+ BANDENSERVICE Niet alle meerwaarde van het rijden in een Mitsubishi is direct zichtbaar. Daarom biedt Mitsubishi u Mobiel+. Het Mitsubishi-label

Nadere informatie

Botsing >> Snelheid >> Kracht

Botsing >> Snelheid >> Kracht Botsing >> Snelheid >> Kracht Voorwoord; Allemaal hebben we wel eens na zitten denken. Hoe hard reed ik óf juist die ander nou? Hoe groot is de impact nou eigenlijk geweest? etc.etc. Dat is ook wel logisch

Nadere informatie

Eisen aan landbouwtrekkers, motorrijtuigen met beperkte snelheid en daardoor voortbewogen aanhangwagen

Eisen aan landbouwtrekkers, motorrijtuigen met beperkte snelheid en daardoor voortbewogen aanhangwagen Eisen aan landbouwtrekkers, motorrijtuigen met beperkte snelheid en daardoor voortbewogen aanhangwagen AFMETINGEN EN GEWICHTEN Afmetingen van landbouwtrekkers, motorrijtuigen met beperkte snelheid, aanhangwagens

Nadere informatie

Het praktijkexamen leerboek. Hoe slaag ik in 1 keer?

Het praktijkexamen leerboek. Hoe slaag ik in 1 keer? Het praktijkexamen leerboek Hoe slaag ik in 1 keer? Inhoudsopgave 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Het praktijkexamen Opstarten schakelen afsluiten Snelheid Kijktechniek Knipperen Plaats op de

Nadere informatie

Mercedes-Benz Mobility voor meer vrijheid. Aangepast vervoer nu af fabriek.

Mercedes-Benz Mobility voor meer vrijheid. Aangepast vervoer nu af fabriek. Mercedes-Benz Mobility voor meer vrijheid. Aangepast vervoer nu af fabriek. Geniet van het unieke Mercedes-Benz gevoel. Gemakkelijk en zelfstandig op uw bestemming aankomen. Ook met een handicap is dat

Nadere informatie

10. 11. 12. 13. 14. 15. 18.

10. 11. 12. 13. 14. 15. 18. 1. Op de fietspad en fietsstrook mogen alleen fietsers en snorfietsers rijden. 2. Alarmnummer is 112. 3. Rijbewijs is 10 jaar geldig. 4. Alle betrokkenen bij een aanrijding moeten blijven wachten. (Plaats

Nadere informatie

Bijlage informatiebrief nr. 2 project wegreconstructie Zouwendijk, toelichting op concept ontwerp

Bijlage informatiebrief nr. 2 project wegreconstructie Zouwendijk, toelichting op concept ontwerp Bijlage informatiebrief nr. 2 project wegreconstructie Zouwendijk, toelichting op concept ontwerp 1. Inleiding Shared Space: Op plattelandswegen gebeuren in verhouding veel ongevallen. De wegen zijn relatief

Nadere informatie

Rijtips. Bochten techniek. Snelle bocht

Rijtips. Bochten techniek. Snelle bocht Rijtips Bochten techniek Als je bij een groepje mensen gaat staan die zojuist hun eerst kart ervaring hebben opgedaan, dan is vaak het onderwerp van gesprek: hoe kun je nu het beste een bepaalde bocht

Nadere informatie

Kustwerk Katwijk: vrachtverkeer en de dode hoek

Kustwerk Katwijk: vrachtverkeer en de dode hoek Kustwerk Katwijk: vrachtverkeer en de dode hoek In oktober 2013 is bouwcombinatie Ballast Nedam Rohde Nielsen gestart met de uitvoering van Kustwerk Katwijk. Deze werkzaamheden zullen ruim een jaar duren

Nadere informatie

EEN STREEPJE VOOR... De betekenis van verkeerstekens op het wegdek. Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Gelderland. Platform en Kenniscentrum

EEN STREEPJE VOOR... De betekenis van verkeerstekens op het wegdek. Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Gelderland. Platform en Kenniscentrum EEN STREEPJE VOOR... De betekenis van verkeerstekens op het wegdek Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Gelderland Platform en Kenniscentrum Wat betekenen al die strepen toch? In Gelderland verplaatsen

Nadere informatie

Veilig je draai vinden...

Veilig je draai vinden... Veilig je draai vinden... op rotondes in Gelderland Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Gelderland Platform en Kenniscentrum Rotondes in Gelderland Na hun introductie zo n 30 jaar geleden, zijn rotondes

Nadere informatie

BGR 233 GEKEURD (DE) Gebruikshandleiding Laadbrug. Bekijk de instructievideo op www.kruizinga.nl

BGR 233 GEKEURD (DE) Gebruikshandleiding Laadbrug. Bekijk de instructievideo op www.kruizinga.nl BGR 233 GEKEURD (DE) Gebruikshandleiding Laadbrug Bekijk de instructievideo op www.kruizinga.nl Lees mij eerst! 1Lees deze handleiding zorgvuldig voor de laadbrug te gebruiken. De handleiding omschrijft

Nadere informatie

AUTORIJSCHOOL JOHN VAN DEN KIEBOOM VLAMINGVAART 49 4651 GR STEENBERGEN

AUTORIJSCHOOL JOHN VAN DEN KIEBOOM VLAMINGVAART 49 4651 GR STEENBERGEN Op het examen worden natuurlijk wel eens fouten gemaakt. In de loop der jaren hebben wij al verschillende fouten gezien en daarom hebben wij besloten deze fouten, samen met enkele tips, op papier te zetten.

Nadere informatie

3.0. Babboe BV Saljoet 3 3824 MD Amersfoort info@babboe.nl tel: 033-7410740

3.0. Babboe BV Saljoet 3 3824 MD Amersfoort info@babboe.nl tel: 033-7410740 3.0 Babboe BV Saljoet 3 3824 MD Amersfoort info@babboe.nl tel: 033-7410740 Inleiding Hartelijk gefeliciteerd met de aanschaf van de Elektrische Babboe City. Deze handleiding geeft u meer informatie over

Nadere informatie

De ANWB Lichtbrigade Fietsverlichtingsactie

De ANWB Lichtbrigade Fietsverlichtingsactie De ANWB Lichtbrigade Fietsverlichtingsactie Leerkracht instructie basisschool Algemeen Achtergrond De ANWB is een vereniging die nauw betrokken is bij de maatschappij en zet zich in voor mobiliteit, vakantie

Nadere informatie

Veilig fietsen in het peloton van Het Gouden Wiel. Vragen en suggesties graag aan het einde van de presentatie a.u.b.

Veilig fietsen in het peloton van Het Gouden Wiel. Vragen en suggesties graag aan het einde van de presentatie a.u.b. Veilig fietsen in het peloton van Het Gouden Wiel tijdens de toertocht in de polder Vragen en suggesties graag aan het einde van de presentatie a.u.b. Veilig fietsen in het peloton van Het Gouden Wiel

Nadere informatie

ISS Handboek verkeersveiligheid Jouw route naar veiliger rijden ISS HANDBOEK VERKEERSVEILIGHEID 1

ISS Handboek verkeersveiligheid Jouw route naar veiliger rijden ISS HANDBOEK VERKEERSVEILIGHEID 1 ISS Handboek verkeersveiligheid Jouw route naar veiliger rijden ISS HANDBOEK VERKEERSVEILIGHEID 1 ISS HANDBOEK VERKEERSVEILIGHEID 3 Me & You ACHTERGROND Verkeersveiligheid is een van de onderwerpen van

Nadere informatie

BELANGRIJK! BEWAREN TER REFERENTIE IN DE TOEKOMST

BELANGRIJK! BEWAREN TER REFERENTIE IN DE TOEKOMST A B D C E F NL BELANGRIJK! BEWAREN TER REFERENTIE IN DE TOEKOMST Veilig gebruik van de Caboo... Lees alle instructies aandachtig door voordat u de Caboo in gebruik neemt. Let vooral goed op de onderstaande

Nadere informatie

De ANWB Lichtbrigade Fietsverlichtingsactie

De ANWB Lichtbrigade Fietsverlichtingsactie De ANWB Lichtbrigade Fietsverlichtingsactie Leerkracht instructie middelbare school Algemeen Achtergrond De ANWB is een vereniging die nauw betrokken is bij de maatschappij en zet zich in voor mobiliteit,

Nadere informatie

1 van 5 29-1-2008 20:12

1 van 5 29-1-2008 20:12 1 van 5 29-1-2008 20:12 Voorwoord Printversie Printversie met plaatjes Slecht wegdek De juiste lijn in een bocht klinkt voor de meeste motorrijders een beetje mysterieus. Want wat is nou de juiste lijn?

Nadere informatie

Transport over land en te water laten van de boot

Transport over land en te water laten van de boot Transport over land en te water laten van de boot Hier lees je alles over het transporteren van boten over het land. Ook lees je hier alles over het te water laten en uit het water halen van je boot. Vervoer

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 7796 20 maart 2015 Besluit van de Minister van Infrastructuur en Milieu, van 17 maart 2015, nr. IenM/BSK-2015/51943, houdende

Nadere informatie

Verkeersborden: Groep A - Snelheid

Verkeersborden: Groep A - Snelheid Verkeersborden: Groep A - Snelheid A1 Maximumsnelheid A2 Einde maximumsnelheid A3 Maximumsnelheid op een elektronisch signaleringsbord A4 Adviessnelheid A5 Einde adviessnelheid Verkeersborden: Groep B

Nadere informatie

Het rijbewijs voor motor en motorscooter. Het rijbewijs voor motor en motorscooter maart 2011 1

Het rijbewijs voor motor en motorscooter. Het rijbewijs voor motor en motorscooter maart 2011 1 Het rijbewijs voor motor en motorscooter Motorrijden is populair bij jong en oud. Als motorrijder bent u wel kwetsbaar. Daarom heeft Europa een strenge wetgeving voor het motorrijbewijs. Wat u moet doen

Nadere informatie

Werking van de koppeling in het kort en het wegrijden.

Werking van de koppeling in het kort en het wegrijden. Auteursrechtinformatie Dit document is bedoeld voor eigen gebruik. In het algemeen geldt dat enig ander gebruik, daaronder begrepen het verveelvoudigen, verspreiden, verzenden, herpubliceren, vertonen

Nadere informatie

Beste klant, D&C cars dankt u voor uw vertrouwen en wenst u een reis zonder zorgen toe. D&C cars

Beste klant, D&C cars dankt u voor uw vertrouwen en wenst u een reis zonder zorgen toe. D&C cars Beste klant, De aankoop van een wagen is waarschijnlijk één van de grotere investeringen die u heeft gedaan. Daarom is het regelmatig onderhoud van uw wagen het beste middel om zijn waarde te behouden

Nadere informatie

Tips voor bochten rijden op de motor

Tips voor bochten rijden op de motor Tips voor bochten rijden op de motor Home Tips Bochten Home Tips Veilig Kijken Bochten Remmen Achterop File Groep Bergen Afstanden Angst Kleding Kamperen Motoren Links De site Lazymotorbike Sylvia N404

Nadere informatie

Veiligheidsinstructies Werkplaatskraan Datona

Veiligheidsinstructies Werkplaatskraan Datona Veiligheidsinstructies Werkplaatskraan Datona *dt-53114man* LEES VOOR GEBRUIK EERST DEZE HANDLEIDING Inhoud Inleiding... 2 Veiligheidsinstructies... 2 Technische gegevens... 2 Voor gebruik... 2 Gebruik

Nadere informatie

Een STREEPJE voor... De betekenis van verkeerstekens op het wegdek

Een STREEPJE voor... De betekenis van verkeerstekens op het wegdek Een STREEPJE voor... De betekenis van verkeerstekens op het wegdek Wat betekenen al die strepen toch? In Nederland verplaatsen zich dagelijks miljoenen personen lopend, fietsend en rijdend in het verkeer.

Nadere informatie

beleid remtestinrichtingen

beleid remtestinrichtingen beleid remtestinrichtingen In dit document wordt een toelichting gegeven omtrent de toepassing en plaatsing van remtestinrichtingen. Dit document is informatief van aard en wordt gezien als een groeidocument.

Nadere informatie

Spelingen controle (balhoofd, wiellagers,linksysteem) Ketting (speling, rekening met weersomstandigheden houden) Tandwielcontrole Bandenspanning

Spelingen controle (balhoofd, wiellagers,linksysteem) Ketting (speling, rekening met weersomstandigheden houden) Tandwielcontrole Bandenspanning Cross Certificering Waarom is deze dag en de certificering? - De insteek van deze certificering is het risico te verkleinen en de veiligheid van één ieder op de baan te vergroten. Wat gaan we precies doen?

Nadere informatie

CURRICULUM PRAKTIJKOPLEIDING CATEGORIE B

CURRICULUM PRAKTIJKOPLEIDING CATEGORIE B CURRICULUM PRAKTIJKOPLEIDING CATEGORIE B INLEIDING Het Curriculum Praktijkopleiding Categorie B bundelt de essentiële kennis, vaardigheden en gedragsaspecten die een leerling tijdens de praktijkopleiding

Nadere informatie

Kleding en Materiaal: Aandachtspunten voor het fietsen in de bergen.

Kleding en Materiaal: Aandachtspunten voor het fietsen in de bergen. Kleding en Materiaal: Aandachtspunten voor het fietsen in de bergen. Voor al diegenen die niet bekend zijn met fietsen in de alpen. Ik heb gemerkt dat er behoefte is aan tips m.b.t. materiaal en kleding.

Nadere informatie

MAKEN WINTERBANDEN KETTINGEN OVERBODIG?

MAKEN WINTERBANDEN KETTINGEN OVERBODIG? INLEIDING Zo daar is ie dan weer, de 3e Skinfo van dit jaar. Dat betekent, dat het jaar aardig ten einde loopt. Het skiseizoen is net begonnen en gelukkig kwam er net op tijd een flinke depressie over

Nadere informatie

VERKEERSBEGRIPPEN. bij Verkeersexamen 2011. Overzicht van verkeersbegrippen, die belangrijk zijn voor kinderen. verkeersbegrip uitleg

VERKEERSBEGRIPPEN. bij Verkeersexamen 2011. Overzicht van verkeersbegrippen, die belangrijk zijn voor kinderen. verkeersbegrip uitleg VERKEERSBEGRIPPEN bij Verkeersexamen 2011 Overzicht van verkeersbegrippen, die belangrijk zijn voor kinderen. bestuurder Je bent bestuurder: - als je fietst - als je paardrijdt of loopt met je paard aan

Nadere informatie

Alles wat je moet weten. BE rijopleiding. Meenemen naar het examen: Orgineel auto rijbewijs. Oproepkaart CBR. Auto peugeot 807 04-SB-BG

Alles wat je moet weten. BE rijopleiding. Meenemen naar het examen: Orgineel auto rijbewijs. Oproepkaart CBR. Auto peugeot 807 04-SB-BG Alles wat je moet weten BE rijopleiding Meenemen naar het examen: Orgineel auto rijbewijs. Oproepkaart CBR Auto peugeot 807 04-SB-BG Veilig op weg in het verkeer in samenwerking met Verkeersschool Boensma

Nadere informatie

Algemene informatie. Na het kijken Na het bekijken van de aflevering kunt u gebruik maken van de volgende lessuggesties.

Algemene informatie. Na het kijken Na het bekijken van de aflevering kunt u gebruik maken van de volgende lessuggesties. Algemene informatie Doelstellingen Na het zien van het televisieprogramma, het werken met het begeleidend materiaal en het oefenen op de site: weten de kinderen dat ze door stoer gedrag in het verkeer

Nadere informatie

Werkblad 3 Bewegen antwoorden- Thema 14 (NIVEAU BETA)

Werkblad 3 Bewegen antwoorden- Thema 14 (NIVEAU BETA) Werkblad 3 Bewegen antwoorden- Thema 14 (NIVEAU BETA) Theorie In werkblad 1 heb je geleerd dat krachten een snelheid willen veranderen. Je kunt het ook omdraaien, als er geen kracht werkt, dan verandert

Nadere informatie

Tips voor je rij-examen

Tips voor je rij-examen Tips voor je rij-examen Rijexamen Zo doe je het goed! Als het goed is doe je pas examen voor je rijbewijs-b als je er klaar voor bent. Je voertuigcontrole is goed, handelingen in de lesauto verlopen grotendeels

Nadere informatie