Colofon. 20 november Defosfateringsinstallatie Naardermeer 2/23

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Colofon. 20 november 2012 - Defosfateringsinstallatie Naardermeer 2/23"

Transcriptie

1

2 Colofon Opdrachtgever --- Strategisch Centrum (Onderzoek & Innovatie) Projectleider Renske Diek Projectnummer Opdrachtnemer Sector Techniek, Onderzoek & Projecten Afdeling Onderzoek & Advies \ H&E \ WT Projectleider Eric Baars Kwaliteitsborger Projectnummer Rapport Rapporteur J.W. Voort Versie vrijdag 16 november 2012 Rapportnummer november Defosfateringsinstallatie Naardermeer 2/23

3 20 november Defosfateringsinstallatie Naardermeer 3/23

4 Inhoud 1 Inleiding 6 2 Technische beschrijving Vijzelinstallatie Doseerinstallatie Vlokvorming Bezinking (lamellenafscheider) 8 3 Waterkwaliteit Waterkwaliteit influent Inlaatwater Vecht / Markermeer (VEC007) Meetpunt Visserij (NAP004) 11 4 Zuiveringsprestaties IJzerchlorideverbruik Slibproductie Afgeleide kengetallen 15 5 Kosten Rente en afschrijving Kosten chemicaliën Energieverbruik Slibafvoer Beheers- en onderhoudskosten Totaal kostenoverzicht 19 6 Defosfatering bij flexibel peilbeheer Effecten van een flexibel peil op de waterbalans Nutriëntenbelasting Kostenbesparing 20 7 Conclusies Kosten Effecten van een flexibel peil 22 8 Aanbevelingen november Defosfateringsinstallatie Naardermeer 4/23

5 20 november Defosfateringsinstallatie Naardermeer 5/23

6 1 Inleiding De defosfateringsinstallatie Naardermeer bestaat uit een chemische fosfaatverwijdering met de volgende processtappen: 1. dosering en menging 2. vlokvorming 3. vlokverwijdering in de vorm van een geforceerde sedimentatie met een lamellenafscheider. Per jaar wordt in het zomerhalfjaar in de ordegrootte van 0,5 tot 1,5 miljoen m 3 water uit het IJmeer ingelaten, afhankelijk van het neerslagoverschot en de verdamping. Met een dosering van 10 tot 15 mg Fe/l wordt FeCl 3 verbruikt voor een jaarlijks bedrag dat globaal tussen en kan variëren. De kosten van het ijzerchloride en van de afvoer van slib worden jaarlijks verrekend met Natuurmonumenten. De kosten voor het beheer van de installatie zijn voor rekening van Waternet. De onderzoeksvraag is of de effluenteis (fosfaatconcentratie lager dan 50 ppb) en een restijzergehalte van < 1 mg Fe/l (als maat voor een eventuele overdosering) bij de defosfateringsinstallatie Naardermeer worden gehaald en/of de fosfaatverwijdering verder kan worden geoptimaliseerd. Tevens is bekeken of het ijzerslib (waterijzer) kan worden hergebruikt, bijvoorbeeld voor sulfidebinding in een rwzi, maar ook in zuiveringssystemen voor oppervlaktewateren als middel om fosfaat te binden. Momenteel wordt het ijzerslib op lagunes gedroogd en afgevoerd. De volgende zaken worden in dit rapport behandeld: De DFI (defosfateringsinstallatie) Naardermeer wordt vastgelegd zoals hij nu is geplaatst (asset). De prestatie-indicatoren voor de fosfaatverwijdering worden vastgelegd. Onderzocht wordt of het ijzerslib (waterijzer) nuttig kan worden hergebruikt bij een rwzi of als fosfaatbindend middel in oppervlaktewateren. Gekeken is naar het technisch ontwerp van de installatie (inclusief de optimalisatie die in de loop der jaren is doorgevoerd en de studies die daarvoor zijn verricht), de technische bedrijfsvoering (aan de hand van jaarverslagen) en de zuiveringsprestaties. Uit deze studie wordt afgeleid in hoeverre de installatie voldoet en of er mogelijkheden zijn om verdere optimalisaties door te voeren, waardoor mogelijk minder chemicaliën worden verbruikt en de kosten van de bedrijfsvoering kunnen worden verminderd. 20 november Defosfateringsinstallatie Naardermeer 6/23

7 2 Technische beschrijving In het onderstaande stroomschema worden de onderdelen van de installatie weergegeven: Opslag FeCl 3 Vecht (via Uitwateringskanaal) vijzel Doseerinstallatie Coagulatie Lamellen afscheider Naardermeer Slibindikker Sliblagunes 2.1 Vijzelinstallatie Het water stoomt via een duikschot, een vuilrooster en een ondergrondse aanvoerleiding naar de vijzel. Deze vijzel is voorzien van een 2-toerenregeling, die kan worden ingesteld op een aanvoerdebiet van 300 of 600 m 3 /h. De vijzel schakelt zichzelf automatisch uit bij een verstopping van de aanvoer (laag niveau vijzelput) of bij verstoppingen in de installatie (hoog niveau afvoergoot). Ook kan een hoog signaal van de troebelheidsmeting in het effluent worden gebruikt als uitschakelcriterium. 2.2 Doseerinstallatie Het ijzerchloride is opgeslagen in twee glasvezelversterkte polyester tanks, elk met een inhoud van 20 m 3. Na verdunning met leidingwater wordt het ijzerchloride naar een sproeipijp boven een waterval verpompt met twee doseerpompen (membraanpompen met een variabel instelbaar toerental en slaglengte, capaciteit maximaal 2 x 90 liter per uur). Doel van deze waterval is om een snelle menging te verkrijgen van het ijzerchloride met het influent. Vervolgens stroomt het water naar de vlokvormingsinstallatie. 2.3 Vlokvorming De vlokvormingsinstallatie bestaat uit zes in serie geschakelde ruimten, elk met afmetingen van 2,5 x 2,5 x 5,5 meter (l x b x d). Het totale volume bedraagt 200 m 3. De vlokvormingstijd bedraagt minimaal 20 minuten (bij 600 m 3 /h aanvoer) en maximaal 40 minuten (bij 300 m 3 /h aanvoer). In ieder compartiment is een roerwerk geïnstalleerd. 20 november Defosfateringsinstallatie Naardermeer 7/23

8 Door de afnemende toerentallen van de roerwerken in de stroomrichting van het water neemt de mengenergie geleidelijk af. Naarmate de gevormde ijzerfosfaatvlokken aangroeien, neemt ook de kans op het stukslaan van de vlokken toe. Aangezien de grotere vlokken gemakkelijker bezinken, wordt gestreefd naar grote vlokken. Elk roerwerk is traploos regelbaar tussen 0,5 en 10 rpm Bezinking (lamellenafscheider) De bezinking vindt plaats in een lamellenafscheider (GEWE-units in tegenstroom). De lamellen zorgen voor veel wandoppervlak in relatie tot het volume en zijn opgebouwd uit pakketten (materiaal: RVS 304). Deze pakketten zijn opgebouwd uit platen die met een onderlinge afstand van 6 cm en onder een hoek van 55 graden zijn gemonteerd. De lamellen verhogen het effectieve bezinkingsoppervlak en bevorderen de laminaire stroming (Reynoldsgetal < 2000). Dit is gunstig voor de bezinking van deeltjes. Door de lamellen aan te brengen onder een hoek glijdt het bezinksel langs de platen naar de bodem van de voorziening, waar het een slibindikker instroomt. De afgescheiden vlokken worden geconcentreerd afgevoerd naar de slibindikker, die zich onder de separatoren bevindt. Het oppervlak van de ruimte met lamellenafscheiders (lamellenseparatoren) bedraagt 9,5 bij 5,5 meter (totaal 52,5 m 2 ). 1 rpm = revolutions per minute (omwentelingen per minuut) 20 november Defosfateringsinstallatie Naardermeer 8/23

9 De kengetallen voor de DFI Naardermeer zijn als volgt: Tabel 2-1: Kengetallen lamellenafscheider DFI Naardermeer Lamellenafscheider Aantal lamellen 280 stuks Lengte lamellen 2,5 m Breedte lamellen 1,25 m Plaatafstand 60 mm Hoek (a) 55 graden Totaal oppervlak (A t) 875 m 2 Effectief oppervlak 2 (A e) 500 m 2 Oppervlaktebelasting (bij 300 m 3 /h) 0,6 m 3 /m 2.h Oppervlaktebelasting (bij 600 m 3 /h) 1,2 m 3 /m 2.h Als norm voor een GEWE-lamellenseparator wordt een oppervlaktebelasting van 0,25 tot 0,38 [gpm/sf] 3 genoemd voor oppervlaktewater met een aluminiumcoagulant 4 : Omgerekend is dit 0,6 tot 0,9 [m 3 /m 2.h]. Bij het waterwinstation Prinses Juliana (PWN, Andijk) werden ook GEWE-lamellenafscheiders gebruikt in het proces. Deze installatie heeft een oppervlaktebelasting van 0,66 [gpm/sf], overeenkomend met 1,6 [m 3 /m 2.h]. Het effluent van deze afscheider gaat echter nog via een zandfilter. 2 Het effectief oppervlak is het totaal oppervlak, geprojecteerd op het verticale oppervlak (A e = A t * cos(a)) 3 [gpm/sf] = gallons per minute / square feet 4 Foellmi, Steven N., H.H. Bryant, Lamella Plate Settlers, Design and Operation Two Case Histories. In Proceedings of 1991 AWWA Conference. Denver, Colorado, American Water Works Association (AWWA) 20 november Defosfateringsinstallatie Naardermeer 9/23

10 3 Waterkwaliteit 3.1 Waterkwaliteit influent De waterkwaliteit van het influent is sterk van invloed op de zuiveringsprestaties van de installatie. Deze kwaliteit is maatgevend voor de dosering die nodig is om de gewenste effluentkwaliteit te kunnen bereiken. Ook zal het steeds moeilijker worden om nog fosfaat te verwijderen naarmate het influent minder fosfaat bevat. In deze paragraaf wordt gekeken naar de trend in de kwaliteit van het inlaatwater sinds de jaren Inlaatwater Vecht / Markermeer (VEC007) Tegenover de uitmonding van het uitwateringskanaal in de Vecht, ter hoogte van Muiden ligt het meetpunt VEC007. Hier wordt maandelijks de waterkwaliteit gemeten. Deze meetwaarden zijn gepresenteerd in box-whiskerplots, waarin de statistische gegevens kunnen worden samengevat en gevisualiseerd. Figuur 3-1: Box-whiskerplots voor P-totaal in de Vecht (VEC007) maximum 75-percentiel mediaan 25-percentiel P-totaal zomer minimum Standaard deviatie (+) Gemiddelde Standaard deviatie (-) metingen Uit de boxplots valt duidelijk op te maken dat het gehalte P-totaal in de Vecht en het Markermeer in de loop van de jaren daalt. Tot 1995 werden gehalten gemeten tussen 0,05 en 0,3 milligram per liter, waarbij ruim 50% van de metingen lager was dan 0,09 mg P/l (mediaanwaarde). Inmiddels zijn de gehalten ongeveer gehalveerd, waarbij ruim 50% van de metingen lager uitkomt dan 0,05 mg P per liter. Dit is gelijk aan de gewenste kwaliteit van het effluent van de defosfateringsinstallatie. Wel komen incidenteel nog hoge gehalten voor tot meer dan 0,3 mg P-totaal per liter. 20 november Defosfateringsinstallatie Naardermeer 10/23

11 3.1.2 Meetpunt Visserij (NAP004) Als de analyseresultaten van het water in het uitwateringskanaal na de defosfatering (Naardermeerzijde) worden vergeleken met die van het water in de Vecht, dan zijn de verschillen tot en met 2005 nog redelijk groot. De gehalten in het Vechtwater liggen ongeveer 50% hoger (zie Figuur 3-2). Figuur 3-2 Na 2005 wordt het verschil kleiner; de mediaanwaarden liggen op gelijk niveau (Figuur 3-3). Wel worden in de Vecht meer uitschieters gemeten. Dit wordt mogelijk veroorzaakt door de pleziervaart of het betreft metingen tijdens lozingen van gemalen. Het gros van de metingen ligt echter op een laag niveau, onder 0,01 mg P per liter. Figuur 3-3 Samenvattend kan worden gesteld dat de defosfateringsinstallatie sinds 2006 vooral de fosfaatpieken in het inlaatwater bestrijdt. Door de verbeterde kwaliteit van het inlaatwater wordt het rendement van de fosfaatverwijdering echter steeds kleiner. 20 november Defosfateringsinstallatie Naardermeer 11/23

12 4 Zuiveringsprestaties Voor de beoordeling van de zuiveringsprestaties zijn de jaarrapportages en maandrapporten van de afdeling Zuiveringsbeheer geraadpleegd. Daarnaast zijn de analyseresultaten van het influent en het effluent vanaf 2000 opgevraagd. Uit deze analyse bleek ook dat vooral gedurende de afgelopen jaren meestal onder de rapportagegrenzen voor totaalfosfaat is gemeten. Dit betekent echter niet dat het water schoner wordt, want vanaf 2010 is de rapportagegrens voor het influent verhoogd van 0,03 naar 0,05 mg/l voor totaalfosfaat. De rapportagegrens voor het effluent is echter verlaagd van 0,03 naar 0,01 mg/l P-totaal. Oorzaak was dat de influentmonsters door het laboratorium werden ingeboekt als afvalwater, terwijl het effluent als oppervlaktewater werd ingeboekt. De analyseresultaten vanaf 2005 zijn opgevraagd bij Waterproef (ruwe data zonder toepassing van rapportagegrenzen). Bij de interpretatie van deze gegevens (ruwe data) moet rekening worden gehouden met het volgende: Tot en met 2009 geldt voor totaalfosfaat een rapportagegrens van <0,03 mg/l; Vanaf 2010 geldt voor totaalfosfaat een rapportagegrens van <0,01 mg/l. Figuur 4-1 toont de analyseresultaten van influent en effluent vanaf 1 januari 2005, waarbij ook een lineaire trendlijn is aangegeven voor de influent- en effluentgehalten voor totaalfosfaat. Figuur 4-1: Analyseresultaten voor totaalfosfaat in het influent en het effluent van de DFI Naardermeer van 2005 t/m 2012 (ruwe analysecijfers) DFI Naardermeer P-totaal (mg/l) /1/2005 1/1/2006 1/1/2007 1/1/2008 1/1/2009 1/1/2010 1/1/2011 1/1/2012 1/1/2013 Jaar P_in P_ef Lineair (P_in) Lineair (P_ef) 20 november Defosfateringsinstallatie Naardermeer 12/23

13 Met deze waarden is het gemiddelde zuiveringsrendement als volgt bepaald: 1. De waarden onder de detectielimiet (0-waarden) en extreme effluentgehalten (>0,15 mg/l) zijn uit het bestand gefilterd. 2. Op de gepaarde waarnemingen is lineaire regressie toegepast. 3. Uit de helling van de regressielijn (a = P_ef/P_in) kan het rendement van de installatie worden afgeleid (rendement = 1 a). Figuur 4-2: Regressielijn tussen de P-totaalgehalten in het influent en het effluent (gepaarde waarnemingen zonder extremen) P-totaal influent en effluent effluent (mg P/l) y = x R 2 = influent (mg P/l) Uit de regressielijn volgt dat het gemiddelde rendement in de periode 2005 t/m 2012 circa 38% bedroeg. 4.1 IJzerchlorideverbruik De ijzerdosering wordt jaarlijks bijgesteld aan de hand van het gemeten restijzergehalte in het effluent. Hiervoor is een richtwaarde gesteld van 1 mg/l ijzer. Indien dit gehalte hoger is, wordt de ijzerdosering naar beneden bijgesteld. Bij lagere gehalten wordt de ijzerdosering opgevoerd. Figuur 4-3 toont de jaarlijkse verbruikshoeveelheden als staafdiagram. Tabel 4-1 toont de vijfjaarlijkse gemiddelde waarden van de hoeveelheden inlaatwater en de hoeveelheid ijzerchloride dat is gebruikt voor de defosfatering. 20 november Defosfateringsinstallatie Naardermeer 13/23

14 Figuur 4-3: IJzerchlorideverbruik DFI Naardermeer van 1996 t/m 2010 IJzerchlorideverbruik DFI Naardermeer 250 m3 FeCl3 (40%-oplossing) jaar Tabel 4-1: Gemiddelde jaarlijkse hoeveelheden inlaatwater en ijzerchlorideverbruik vanaf Behandeld IJmeerwater m 3 /jaar Bedrijfsdagen IJzerchlorideverbruik m IJzerchloridedosering mg Fe/liter Het ijzerchlorideverbruik is in de loop der jaren gedaald. Tot 2005 was de dosering redelijk constant, maar nam vooral de hoeveelheid inlaatwater af. Daarna werd de daling vooral veroorzaakt door verlaging van de dosering. De oorzaak daarvan is vooral de verbetering van de waterkwaliteit van het IJmeerwater, waardoor minder fosfaat en zwevende stof wordt aangevoerd. 4.2 Slibproductie Tabel 4-2 toont de slibproductie van de doseerinstallatie vanaf Tabel 4-2: Gemiddelde jaarlijkse slibproductie vanaf Slibproductie m Drogestofpercentage % Ton droge stof ton ds De hoeveelheid slib (als droge stof) is in de periode ongeveer 40% afgenomen ten opzichte van de voorgaande periode van vijf jaar. Door de lagere dosering wordt steeds minder fosfaat en zwevende stof verwijderd. 20 november Defosfateringsinstallatie Naardermeer 14/23

15 4.3 Afgeleide kengetallen De volgende afgeleide kengetallen zijn interessant wat betreft de potenties voor hergebruik van het geproduceerde slib: Slibproductie per kg gedoseerd ijzer IJzergehalte van het geproduceerde slib. Uit de technische jaarverslagen kunnen deze kengetallen als volgt worden afgeleid: S ds S FE = V * Fe waarin: S FE = slibproductie per kg ijzer (kg slib/kg ijzer) S = slibproductie (m 3 ) ds = drogestofpercentage slib (% m/m) V = volume behandeld IJmeerwater (m 3 ) Fe = ijzerdosering Uit deze rekensom volgt dat in de periode 2001 t/m 2010 gemiddeld 2,5 kg slib per kg gedoseerd ijzer werd geproduceerd. Het geschatte ijzergehalte in het geproduceerde slib volgt uit de volgende rekensom: Fe Slib = ( Fe Fe ) dos rest S * ds V waarin: Fe dos = ijzerdosering (g/m 3 ) Fe = restijzergehalte effluent (g/m 3 ) rest V = volume behandeld IJmeerwater (m 3 ) S * ds = drogestofproductie (kg) In de periode 2001 t/m 2010 bedroeg het ijzergehalte volgens deze schatting ongeveer 400 gram ijzer per kilogram slib. 20 november Defosfateringsinstallatie Naardermeer 15/23

16 Figuur 4-4: Berekende ijzer- en fosfaatgehalten in het zuiveringsslib van de defosfateringsinstallatie Naardermeer Berekende ijzer- en fosfaatgehalten ijzergehalte (g/kg) fosfaatgehalte (g/kg) 0.0 Jaar IJzergehalte slib g Fe/kg Fosfaatgehalte slib g P/kg Aangezien de verhouding ijzer-fosfaat erg laag is (200 tot 1000 gram ijzer per gram fosfaat), bevat het slib naar verwachting zeer weinig fosfaat (minder dan 1 g/kg). Dit zorgt ervoor dat het slib naar verwachting nog over een hoog fosfaatbindend vermogen beschikt en potentieel kan worden hergebruikt voor defosfatering. Aanbevolen wordt om verder te onderzoeken op welke wijze de beschikbare hoeveelheid slib kan worden ingezet voor hergebruik. Dit is vooral effectief bij een natte opslagvoorziening (5-8% ds) die periodiek kan worden afgevoerd. Het ijzer blijft dan in hydroxidevorm beschikbaar en kan dienen als een sterk adsorbens voor anorganisch fosfaat. 20 november Defosfateringsinstallatie Naardermeer 16/23

17 5 Kosten De kosten van een defosfateringsinstallatie bestaan uit de volgende onderdelen: 1. Rente en afschrijving (annuïteit) 2. Chemicaliënverbruik 3. Energieverbruik 4. Slibafvoer 5. Beheers- en onderhoudskosten (incl. administratie). 5.1 Rente en afschrijving De defosfateringsinstallatie Naardermeer dateert uit 1985 en is ruim 25 jaar in bedrijf. In 1983 werden de volgende investeringskosten geraamd: Tabel 5-1: Investeringskosten DFI Naardermeer 5 Investeringen gulden euro Grondkosten Bouwkosten Inrichtingskosten Advieskosten Heffingen - nutsbedrijven vergunningen , Verzekeringen Aanloopkosten Financieringskosten rente , Onvoorzien Totale aanlegkosten Totale aanlegkosten (prijspeil 2012) Geïndexeerd naar het huidige prijspeil zouden de investeringskosten van de installatie nu ruim 3 miljoen bedragen. Indien de installatie wordt afgeschreven volgens een annuïteitenformule (met afschrijvingstermijnen voor civiele werken over 40 jaar, werktuigbouwkundige onderdelen over 25 jaar, elektrotechnische onderdelen en automatisering over 20 jaar), bedragen de jaarlijkse rente en de afschrijvingskosten circa per jaar. Dit is circa 23 eurocent per m 3 bij 1 miljoen m 3 behandeld IJmeerwater volgens het huidige prijspeil. Omdat de installatie vrijwel volledig is afgeschreven (met uitzondering van de civieltechnische onderdelen) zou deze kostenpost nagenoeg kunnen vervallen. 5 bron: Waterbeheersing Naardermeer Definitief Ontwerp, Witteveen en Bos, april november Defosfateringsinstallatie Naardermeer 17/23

18 Ter vergelijking: Voor een eenvoudige boerenslootinstallatie van deze capaciteit (10 m 3 /min) worden de bouwkosten geraamd op , terwijl de totale investeringskosten circa bedragen. De jaarlijkse rente en afschrijvingskosten van zo n installatie bedragen ongeveer per jaar (2,2 eurocent bij 1 miljoen m 3 behandeld IJmeerwater). Deze kosten liggen dus ongeveer een factor 10 lager. De installatie moet binnenkort worden gerenoveerd, omdat deze niet langer voldoet aan de eisen volgens de Arbo. Er zal kritisch moeten worden gekeken naar alternatieve (goedkopere) zuiveringsmethoden. 5.2 Kosten chemicaliën De kosten voor chemicaliën zijn gerelateerd aan de prijs van ijzerchloride. In de DFI Naardermeer wordt een Kiwa-drinkwaterkwaliteit gedoseerd als een 40% ijzer(iii)chloride-oplossing. De kostprijs is sinds 2000 gestegen van ongeveer 180 per m 3 tot circa 250 per m 3. De afgelopen 10 jaar is 774 m 3 ijzerchloride verbruikt. De kosten hiervan bedragen volgens de jaarverslagen totaal circa Omgerekend is dit gemiddeld circa 1,5 eurocent per m 3 behandeld IJmeerwater. Vooral de laatste jaren is deze prijs gestegen, maar door een lagere dosering is de kostprijs per m 3 nagenoeg gelijk gebleven. 5.3 Energieverbruik De kosten van energie en water variëren volgens de jaarverslagen tussen en per jaar. Gemiddeld is dit 0,39 eurocent per m 3 behandeld IJmeerwater. 5.4 Slibafvoer De kosten van slibafvoer zijn gering. Uit de jaarverslagen vanaf 2003 is alleen in 2006 een kostenpost voor slibafvoer opgenomen voor een bedrag van ongeveer Wanneer het slib iedere vijf jaar wordt afgevoerd, bedragen de jaarlijkse kosten ongeveer Gemiddeld is dit 0,34 eurocent per m 3 behandeld IJmeerwater. 5.5 Beheers- en onderhoudskosten De jaarlijkse bedieningskosten bedragen vanaf 2004 gemiddeld De onderhoudskosten komen op gemiddeld per jaar. Omgerekend bedragen de kosten 2,6 eurocent per m 3 behandeld IJmeerwater. 20 november Defosfateringsinstallatie Naardermeer 18/23

19 5.6 Totaal kostenoverzicht De totale kosten van de defosfateringsinstallatie Naardermeer kunnen als volgt worden samengevat: Tabel 5-2: Kosten DFI Naardermeer (bedragen in per m 3 ) Rente en afschrijving (annuïteit) 0, Chemicaliënverbruik 0,0150 Energieverbruik 0,0039 Slibafvoer 0,0035 Beheers- en onderhoudskosten 0,0260 Totale kosten 0,0484 Vergeleken met andere defosfateringsinstallaties (Botshol, Vinkeveen) zijn de beheers- en onderhoudskosten relatief hoog. Ook de kosten van chemicaliën zijn hoger dan in de andere installaties (3 tot 5 gram Fe per m 3 influent) als gevolg van een hogere doseerverhouding (10 tot 15 gram ijzer per m 3 ). Deze hogere dosering is nodig wegens de lage effluenteis voor het Naardermeer (totaalfosforgehalte kleiner dan 0,05 mg P per liter). Bij een renovatie van de installatie zullen de kosten per m 3 influent stijgen vanwege nieuwe investeringskosten. 6 Omdat de installatie is afgeschreven vervalt deze kostenpost 20 november Defosfateringsinstallatie Naardermeer 19/23

20 6 Defosfatering bij flexibel peilbeheer Indien in het Naardermeer een flexibel peilbeheer wordt ingesteld, hoeft minder water te worden ingelaten. Daarbij is vooral de bandbreedte tussen het bovenpeil en het onderpeil van belang. Om de vermindering te kunnen kwantificeren is het nodig om de effecten op de waterbalans te kunnen inschatten. De drainageweerstand in het freatisch pakket (1 e WVP) ligt tussen 50 en 500 dagen, wat aangeeft dat de diepere freatische grondwaterstanden vaak snel reageren op wisselende oppervlaktewaterpeilen. Bij de diepere peilbuizen bedraagt de drainageweerstand ongeveer 700 dagen. De uitwisselingssnelheid met het diepere grondwater is dus lager. 6.1 Effecten van een flexibel peil op de waterbalans In eerder onderzoek is vastgesteld dat bij het instellen van een flexibel peil de hoeveelheid inlaatwater met 60% kan worden beperkt (met een bandbreedte in oppervlaktewaterpeil tussen -0,90 en -1,40 m NAP) 7. Deze hoeveelheid kan, afhankelijk van het klimaat, per (zomer)seizoen sterk variëren. In droge en warme zomers is het inlaten van water vrijwel altijd noodzakelijk om uitzakken tot onder -1,40 m NAP te voorkomen, maar in relatief koude, natte zomerperioden blijft het peil ook zonder inlaatwater fluctueren binnen de peilmarge Nutriëntenbelasting De externe chloride-, fosfaat- en stikstofbelastingen zullen gemiddeld ook met 60% afnemen. Intern zouden de nutriëntenconcentraties als gevolg van een flexibel peil kunnen toenemen als gevolg van een sterkere mineralisatie van veen. Deze effecten worden onderzocht in het project Onderzoek peilbeheer Naardermeer, waarin een flexibel peilbeheer wordt gevoerd in een proefvak. De eerste resultaten laten nog geen duidelijke trend zien. 6.2 Kostenbesparing Uitgaande van 60% als een gemiddelde reductie en een huidige hoeveelheid inlaatwater van ongeveer 1 miljoen m 3, kan op jaarbasis een besparing worden bereikt van m 3 inlaatwater. Met de huidige (afgeschreven) installatie komt dit overeen met een bedrag van ongeveer per jaar. Indien wordt besloten om de installatie te renoveren voor een (fictief) investeringsbedrag van zal de kostprijs per m 3 influent stijgen van 4,8 naar ongeveer 7,0 eurocent per m 3. De besparing als gevolg van het instellen van een flexibel peil bedraagt dan ongeveer per jaar. 7 Diek, Renske, Mogelijkheden voor een natuurlijker peilbeheer in het Naardermeer, stageverslag UU, 23 oktober november Defosfateringsinstallatie Naardermeer 20/23

21 7 Conclusies In dit rapport is de defosfateringsinstallatie Naardermeer onderzocht. De technische uitvoering van de installatie is beschreven in hoofdstuk 2. In hoofdstuk 3 is gekeken naar de kwaliteiten van het inlaatwater en het behandelde water. Daaruit kunnen enkele belangrijke conclusies worden getrokken: 1. De waterkwaliteit in de Vecht (meetpunt VEC007) is in de loop der jaren steeds beter geworden. Ruim 50% van de fosfaatmetingen vanaf 1 januari 2006 komt lager uit dan 0,05 mg P per liter. Dit is gelijk aan de gewenste kwaliteit van het effluent van de defosfateringsinstallatie. 2. Ten opzichte van de gemeten concentraties in het Naardermeer (NAP004) verschillen de fosfaatgehalten slechts weinig. De defosfateringsinstallatie bestrijdt sinds 2006 vooral piekconcentraties van totaalfosfaat in het Naardermeer. De zuiveringsprestaties zijn beschreven in hoofdstuk 4. Hierin zijn de volgende conclusies getrokken: 3. Door een onjuiste rapportagegrens van het laboratorium zijn de technische jaarverslagen vanaf 2010 onjuist. Gerekend is met een rapportagegrens van 0,05 mg P per liter voor het influent en 0,01 mg P per liter voor het effluent (de influentmonsters werden ingeboekt als afvalwater). 4. Via analyse van de gepaarde waarnemingen voor totaalfosfaat (zonder waarnemingen onder de rapportagegrens) is het rendement van de fosfaatverwijdering bepaald op 38% (vanaf 1 januari 2005). 5. Het verbruik van ijzerchloride is gedaald. De laatste jaren is de dosering verlaagd. Dit is het gevolg van een betere kwaliteit inlaatwater, waardoor meer restijzer in het effluent voorkomt. 6. De slibproductie is eveneens afgenomen als gevolg van lagere concentraties fosfaat en zwevende stof in het inlaatwater. Voor de mogelijkheden van hergebruik van het geproduceerde slib (waterijzer) zijn de volgende conclusies interessant: 7. Per kg gedoseerd ijzer wordt ongeveer 2,5 kg slib geproduceerd. 8. Het ijzergehalte van het geproduceerde slib bedraagt naar schatting 400 gram per kg slib. 7.1 Kosten De kosten van de defosfateringsinstallatie worden jaarlijks verdeeld over Waternet en Natuurmonumenten. Uit de kostenanalyse kunnen de volgende conclusies worden getrokken: 1. De bouwkosten van de defosfateringsinstallatie Naardermeer waren destijds hoog. Bij indexering naar het huidige prijspeil zouden de rente en afschrijving 23 eurocent per m 3 influent bedragen. Dit is ongeveer het tienvoudige van installaties die volgens de zogenaamde boerenslootmethode worden gebouwd (dosering/menging, vlokvorming en sedimentatie). 20 november Defosfateringsinstallatie Naardermeer 21/23

22 2. De kosten van de dosering bedragen ongeveer 1,5 eurocent per m 3 behandeld IJmeerwater. Door verlaging van de doseerverhouding zijn deze kosten de laatste tien jaar redelijk constant. 3. De kosten van energie bedragen ongeveer 0,4 eurocent per m 3 influent. 4. De kosten van slibafvoer zijn relatief laag. Volgens de jaarverslagen bedragen de kosten ongeveer 0,4 eurocent per m 3 influent. 5. Gemiddeld bedragen de kosten voor bediening en onderhoud ongeveer 2,6 eurocent per m 3 influent. 6. De totale kosten bedragen 4,84 eurocent per m 3 influent, waarbij rente en afschrijving van de installatie niet zijn berekend (de installatie is volledig afgeschreven). Dit is relatief duur in verhouding met vergelijkbare defosfateringsinstallaties (Botshol en Vinkeveen) Effecten van een flexibel peil Bij het instellen van een flexibel peil kan de hoeveelheid inlaatwater met 60% worden gereduceerd. Hetzelfde percentage geldt uiteraard ook voor de externe chloride-, fosfaat- en stikstofbelasting. De netto kostenbesparing als gevolg van een flexibel peil met een bovengrens van -0,90 m NAP en een ondergrens tot -1,40 m NAP zal naar schatting per jaar bedragen. Bij de noodzakelijke renovatie van de installatie voor een fictief investeringsbedrag van zal de jaarlijkse besparing bedragen. 8 Omdat de installatie in verhouding slechts weinig uren per jaar operationeel is, zijn de kosten per m 3 hoog. De kosten per m 3 influent zullen stijgen als de installatie nog minder wordt ingezet, bijvoorbeeld bij het instellen van een flexibel peil (vooral door beheer en onderhoud en elektra). Netto zullen de kosten echter dalen (minder bedieningskosten en lager chemicaliënverbruik en slibproductie). 20 november Defosfateringsinstallatie Naardermeer 22/23

23 8 Aanbevelingen De defosfateringsinstallatie Naardermeer is verouderd en voldoet niet langer aan de geldende Arbovoorschriften. Tegelijkertijd wordt onderzoek uitgevoerd naar mogelijkheden voor het instellen van een flexibel peil. Indien wordt besloten om de installatie te renoveren, zullen de kosten per m 3 behandeld water sterk stijgen door de rente en de afschrijvingskosten op de nieuwe investering. Uit een analyse van de waterkwaliteitsgegevens blijkt verder dat de waterkwaliteit van het inlaatwater (IJmeerwater) in de loop der jaren sterk is verbeterd. Met uitzondering van enkele extreme fosfaatgehalten zijn de gehalten in de Vecht (meetpunt VEC007) vaak gelijk aan de gehalten in het Naardermeer (meetpunt NAP004). De gehalten in beide wateren zijn meestal lager dan 0,05 mg P-totaal per liter. Aanbevolen wordt om te onderzoeken of de tijd rijp is om het inlaatwater ongezuiverd in te laten in het Naardermeer. Zeker met het oog op een inlaatreductie van 60% zou met behulp van een bewakingssysteem ter voorkoming van piekconcentraties (online fosfaatmeting van het inlaatwater ter hoogte van de uitmonding van het uitwateringskanaal) zonder verdere voorzuivering kunnen worden ingelaten. De defosfateringsinstallatie zou daarmee overbodig zijn en kunnen worden opgeheven. 20 november Defosfateringsinstallatie Naardermeer 23/23

Bijlage 1. Noorderzijlvest Gemiddeld Nederland NZV t.o.v. gem. 2006 78,2 83,7-5,5 2009 81,6 86,6-5,0 2012 84,6 86,6-2,0

Bijlage 1. Noorderzijlvest Gemiddeld Nederland NZV t.o.v. gem. 2006 78,2 83,7-5,5 2009 81,6 86,6-5,0 2012 84,6 86,6-2,0 Bijlage 1 Inleiding Door ons waterschap is voor het jaar 2012 weer deelgenomen aan de Bedrijfsvergelijking Zuiveringsbeheer (BVZ). Met de uitkomsten van deze vergelijking kan de positie c.q. score van

Nadere informatie

AGENDAPUNT 9 ONTWERP. Onderwerp: Krediet renovatie rwzi De Meern Nummer: 568495. Voorstel. Het college stelt u voor om

AGENDAPUNT 9 ONTWERP. Onderwerp: Krediet renovatie rwzi De Meern Nummer: 568495. Voorstel. Het college stelt u voor om VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 9 Onderwerp: Krediet renovatie rwzi De Meern Nummer: 568495 In D&H: 16-07-2013 Steller: Tonny Oosterhoff In Cie: BMZ 03-09-2013 Telefoonnummer: (030) 6345726

Nadere informatie

In D&H: 04-02-2014 Steller: J.C.P. de Wit BMZ (tkn) Telefoonnummer: 030 634 57 24 SKK Afdeling: Zuiveringsbeheer

In D&H: 04-02-2014 Steller: J.C.P. de Wit BMZ (tkn) Telefoonnummer: 030 634 57 24 SKK Afdeling: Zuiveringsbeheer COLLEGE VAN DIJKGRAAF EN HOOGHEEMRADEN COMMISSIE BMZ ALGEMEEN BESTUUR Agendapunt Onderwerp: Bedrijfsvergelijking Zuiveringsbeheer 2012 (BMZ) Nummer: 787874 In D&H: 04-02-2014 Steller: J.C.P. de Wit In

Nadere informatie

KOELTORENS: BEHANDELING SUPPLETIEWATER DOET WERKINGSKOSTEN DALEN

KOELTORENS: BEHANDELING SUPPLETIEWATER DOET WERKINGSKOSTEN DALEN Nieuwsbrief MilieuTechnologie, februari 2008 (Kluwer, jaargang 15, nummer 2) Jan Gruwez & Stefaan Deboosere, Trevi nv jgruwez@trevi-env.com www.trevi-env.com KOELTORENS: BEHANDELING SUPPLETIEWATER DOET

Nadere informatie

Kanaal mengers veranderen het inlaat ontwerp

Kanaal mengers veranderen het inlaat ontwerp Afvalwaterbehandeling 1 Kanaal mengers veranderen het inlaat ontwerp Reeds jaren bepalen statische mengers het beeld bij afvalwaterbehandelings installaties voor vele chemische doseer toepassingen, speciaal

Nadere informatie

Droogtebericht. Watermanagementcentrum Nederland. Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) 23 september 2013 Nummer 2013-10

Droogtebericht. Watermanagementcentrum Nederland. Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) 23 september 2013 Nummer 2013-10 Watermanagementcentrum Nederland Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) Droogtebericht 23 september 2013 Nummer 2013-10 Laatste Droogtebericht 2013. De neerslag in de afgelopen periode heeft

Nadere informatie

efficiënte olieafscheider De meest

efficiënte olieafscheider De meest De meest efficiënte olieafscheider Zeer korte terugverdientijd Maximale standtijd van de reiniger Onderhoudsvrije constructie Minimale bedrijfskosten Ook effectief voor kleine installaties Diverse capaciteiten

Nadere informatie

BIOLOGISCHE AFVALWATERZUIVERING WERKT 66% GOEDKOPER NA OPTIMALISATIE

BIOLOGISCHE AFVALWATERZUIVERING WERKT 66% GOEDKOPER NA OPTIMALISATIE Nieuwsbrief MilieuTechnologie, november 26 (Kluwer, jaargang 13, nummer 1) Jan Gruwez, Trevi nv jgruwez@trevi-env.com www.trevi-env.com BIOLOGISCHE AFVALWATERZUIVERING WERKT 66% GOEDKOPER NA OPTIMALISATIE

Nadere informatie

Inhoud: MT-IBA (Multi Thread individuele behandeling van afvalwater) door Fiber Filtration member of the V&T Group

Inhoud: MT-IBA (Multi Thread individuele behandeling van afvalwater) door Fiber Filtration member of the V&T Group Inhoud: MT-IBA (Multi Thread individuele behandeling van afvalwater) door Fiber Filtration member of the V&T Group Inhoud : MT-IBA (Multi Thread individuele behandeling van afvalwater) p. 1 1. Wat houdt

Nadere informatie

Een zeer lage Rijnafvoer, nog geen problemen met de watervoorziening.

Een zeer lage Rijnafvoer, nog geen problemen met de watervoorziening. Watermanagementcentrum Nederland Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) Droogtebericht 2 mei 2011 Nummer 2011-04 Een zeer lage Rijnafvoer, nog geen problemen met de watervoorziening. Afgelopen

Nadere informatie

Bijlage 4: Milieu en energieprestaties: Emissies van de toekomstige rwzi Utrecht (DM 851139)

Bijlage 4: Milieu en energieprestaties: Emissies van de toekomstige rwzi Utrecht (DM 851139) Notitie HASKONINGDHV NEDERLAND B.V. WATER TECHNOLOGY Bijlage 4: Milieu en energieprestaties: Emissies van de toekomstige rwzi Utrecht (DM 851139) Aan : E. Rekswinkel, M. Boersen Van : Wim Wiegant Controle

Nadere informatie

Mededeling aan het AB

Mededeling aan het AB FPC Mededeling aan het AB Van Dagelijks Bestuur Corsanr. schoen/2013.09706 Onderwerp Overzicht besluitvorming en kostenontwikkeling slibverwerking Agendapuntnr. 3.1 AB-vergadering 4-9-2013 Het Algemeen

Nadere informatie

Hybride Nereda : anderhalf jaar ervaring met verrassend resultaat

Hybride Nereda : anderhalf jaar ervaring met verrassend resultaat Hybride Nereda : anderhalf jaar ervaring met verrassend resultaat Mathijs Oosterhuis, Meinard Eekhof (waterschap Vechtstromen), André van Bentem en Helle van der Roest (Royal HaskoningDHV) De rioolwaterzuiveringsinstalla

Nadere informatie

RWZI s-hertogenbosch - renovatie

RWZI s-hertogenbosch - renovatie Rapport datum: 17 juli 2015 RWZI s-hertogenbosch - renovatie MER oplegnotitie Gegund ontwerp & Groen gas project Aanvullingen Projectnummer 7341.09.08 Rapport titel : Project nummer : 7341.09.08 Rapport

Nadere informatie

5 Case Studies. Verdere optimalisatie drinkwaterzuiveringen

5 Case Studies. Verdere optimalisatie drinkwaterzuiveringen Oplossingen uit de praktijk. 5 Case Studies Verdere optimalisatie drinkwaterzuiveringen Auteur: Ing. Michiel A. Doude van Troostwijk GSM 06-52612488 Verdere optimalisatie drinkwaterzuiveringen. Samenvatting

Nadere informatie

djksdienst voor de ijsselmeerpolders

djksdienst voor de ijsselmeerpolders ,-- L,.a-.* mlnlsterle van verkeer en waterstaat ".Is djksdienst voor de ijsselmeerpolders 8161..10T i.-etu R1JKYDlt:t3 i V

Nadere informatie

Overdaad Schaadt. Onderzoek naar vervuild water. Naam:... Foto: creative commons; Flickr eddi07.

Overdaad Schaadt. Onderzoek naar vervuild water. Naam:... Foto: creative commons; Flickr eddi07. Overdaad Schaadt Onderzoek naar vervuild water Naam:... Foto: creative commons; Flickr eddi07. 1 inleiding Inleiding: Vroeger was alles beter. Dus niet. Neem bijvoorbeeld drinkwater. Tot ver in de vorige

Nadere informatie

IJzersuppletie in Laagveenplassen

IJzersuppletie in Laagveenplassen IJzersuppletie in Laagveenplassen Van veelbelovend naar effectief Zo lang het duurt.. 1: Ontwikkeling van het idee IJzer in de bodem bindt fosfaat Zonder ijzer komt fosfaat vrij Fosfaat geeft algenbloei

Nadere informatie

MBTF. Milieutechniek. Impressie: Moving Bed Trickling Filter 19 februari 2006

MBTF. Milieutechniek. Impressie: Moving Bed Trickling Filter 19 februari 2006 Milieutechniek Leeuwerik 11 8532 AW Lemmer Telefoon 0514-533746 Telefax 0514-534003 E-mail: rcl@planet.nl Impressie: Moving Bed Trickling Filter 19 februari 2006 MBTF Datum 18 februari 2006 Versie 4 RCL

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL 08R.00052 r*\

RAADSVOORSTEL 08R.00052 r*\ Gemeente Woerden RAADSVOORSTEL 08R.00052 r*\ gemeente WOERDEN Indiener: - college van burgemeester en wethouders Aandachtsveld portefeuillehouder: - wethouder Van der Woude Programma: Woerden Jong Onderwerp:

Nadere informatie

Particles Matter: Transformation of Suspended Particles in Constructed Wetlands B.T.M. Mulling

Particles Matter: Transformation of Suspended Particles in Constructed Wetlands B.T.M. Mulling Particles Matter: Transformation of Suspended Particles in Constructed Wetlands B.T.M. Mulling Zwevende stof vormt een complex mengsel van allerlei verschillende deeltjes, en speelt een belangrijke rol

Nadere informatie

REDUCTIE HYDRAULISCHE BELASTING RWZI

REDUCTIE HYDRAULISCHE BELASTING RWZI REDUCTIE HYDRAULISCHE BELASTING RWZI Hans Korving Witteveen+Bos WAARSCHUWING Deze presentatie kan verrassende resultaten bevatten Waar gaan we het over hebben? Wat is de achtergrond? Historie en toekomst

Nadere informatie

AGENDAPUNT 6 ONTWERP. Onderwerp: Bouw nabezinktank rwzi Wijk bij Duurstede Nummer: 369179. Voorstel. Stelt het college u voor om

AGENDAPUNT 6 ONTWERP. Onderwerp: Bouw nabezinktank rwzi Wijk bij Duurstede Nummer: 369179. Voorstel. Stelt het college u voor om VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 6 Onderwerp: Bouw nabezinktank rwzi Wijk bij Duurstede Nummer: 369179 In D&H: 15-03-2011 Steller: Tonny Oosterhoff In Cie: BMZ 12-04-2011 Telefoonnummer: (030)

Nadere informatie

Totale verwerking van mest en/of digestaat

Totale verwerking van mest en/of digestaat Totale verwerking van mest en/of digestaat Verwerking van slib, mest en/of digestaat is geen eenvoudige zaak. Zeker niet wanneer het doel is deze te verwerken tot loosbaar water en fracties die een toegevoegde

Nadere informatie

Projectnummer: D03011.000284. Opgesteld door: Ons kenmerk: Kopieën aan: Kernteam

Projectnummer: D03011.000284. Opgesteld door: Ons kenmerk: Kopieën aan: Kernteam MEMO Onderwerp Geohydrologisch vooronderzoek Amsterdam, WTC 5C, 2 oktober 2013 Van mw. M. Duineveld MSc. Afdeling IBZ Aan ZuidasDok Projectnummer D03011.000284. Opgesteld door mw. M. Duineveld MSc. Ons

Nadere informatie

4 'y, rijksdienst voor de ijsselmeerpolders. R.W. Greiner. G.D. Butijn. minikterie van verkeer en waterstaat. De aansluiting van de sectie OZ op de

4 'y, rijksdienst voor de ijsselmeerpolders. R.W. Greiner. G.D. Butijn. minikterie van verkeer en waterstaat. De aansluiting van de sectie OZ op de minikterie van verkeer en waterstaat rijksdienst voor de ijsselmeerpolders ti 4 'y, BlBLlOTnEeK RIJKSDIENST~VOOR 08 I~SSELMEERPOLOERS werkdocument I De aansluiting van de sectie OZ op de rioolwaterzuiveringsinstallatie

Nadere informatie

Notitie. 1 Inleiding. Techniek, Onderzoek & Projecten Onderzoek & Advies. Projectteam Ronde Hoep. 5 januari 2015. J.W. Voort

Notitie. 1 Inleiding. Techniek, Onderzoek & Projecten Onderzoek & Advies. Projectteam Ronde Hoep. 5 januari 2015. J.W. Voort Aan Projectteam Ronde Hoep Contactpersoon J.W. Voort Onderwerp Onderzoek kwaliteit zwevend slib in de Amstel en risico interpretatie calamiteitenberging Ronde Hoep 1 Inleiding Doorkiesnummer 020 608 35

Nadere informatie

Besluit van Onderwerp Kenmerk. dagelijks bestuur rwzi Schoonoord B2014/u124 Portefeuillehouder/Aandachtsveldhouder R. v.d. Veen M.J.L.A.

Besluit van Onderwerp Kenmerk. dagelijks bestuur rwzi Schoonoord B2014/u124 Portefeuillehouder/Aandachtsveldhouder R. v.d. Veen M.J.L.A. Besluit van Onderwerp Kenmerk dagelijks bestuur rwzi Schoonoord B2014/u124 Portefeuillehouder/Aandachtsveldhouder R. v.d. Veen M.J.L.A. Langeslag- Opsteller/indiener M. Oosterhuis/ S. Fortkamp Contactgegevens

Nadere informatie

TECHNISCHE GEGEVENS ASTERIA 750 WATERZUIVERINGSSTATION

TECHNISCHE GEGEVENS ASTERIA 750 WATERZUIVERINGSSTATION TECHNISCHE GEGEVENS ASTERIA 750 WATERZUIVERINGSSTATION ASTERIA 750 De Asteria waterzuiveringen zijn ontworpen voor het zuiveren van huishoudelijk type afvalwater berekend op een debiet van 150 liter /

Nadere informatie

1. De relativiteit van de effluentkwaliteit

1. De relativiteit van de effluentkwaliteit 1. De relativiteit van de effluentkwaliteit 1. Water zuiveren = normen nastreven Basis uitdaging voor meeste sectoren (Nieuwe wetgeving: micropolluenten, ZM, ) 2. Filosofie van Pantarein, water zuiveren

Nadere informatie

Bijlage 1. Geohydrologische beschrijving zoekgebied RBT rond Bornerbroek

Bijlage 1. Geohydrologische beschrijving zoekgebied RBT rond Bornerbroek Bijlage 1 Geohydrologische beschrijving zoekgebied RBT rond Bornerbroek Bijlagel Geohydrologische beschrijving zoekgebied RBT rond Bornerbroek Bodemopbouw en Geohydrologie Inleiding In deze bijlage wordt

Nadere informatie

Waterparagraaf Heistraat Zoom

Waterparagraaf Heistraat Zoom Waterparagraaf Heistraat Zoom In Zeelst aan de Heistraat is een ontwikkeling gepland. Voor deze ontwikkeling dient een omgevingsvergunning te worden opgesteld waarvan deze waterparagraaf onderdeel uit

Nadere informatie

VERWIJDERING VAN ZWEVEND EN DRIJVEND WIL MET BEHULP VAN STAAFROOSTERS OP DE R.W.Z.I. TE LELYSTAD. door. november. 1982-290 Abw 1644 I

VERWIJDERING VAN ZWEVEND EN DRIJVEND WIL MET BEHULP VAN STAAFROOSTERS OP DE R.W.Z.I. TE LELYSTAD. door. november. 1982-290 Abw 1644 I W E R K D O C U M E N T VERWIJDERING VAN ZWEVEND EN DRIJVEND WIL MET BEHULP VAN STAAFROOSTERS OP DE R.W.Z.I. TE LELYSTAD door f- 1982-290 Abw november 1644 I n - - X N I S T E R I E V A N V E R K E E R

Nadere informatie

Grondwater beïnvloedt kwaliteit Limburgse beken

Grondwater beïnvloedt kwaliteit Limburgse beken Grondwater beïnvloedt kwaliteit Limburgse beken Resultaten WAHYD Hoe zit het in elkaar: afkijken bij Noord-Brabant In het onderzoeksproject WAHYD (Waterkwaliteit op basis van Afkomst en HYDrologische systeemanalyse)

Nadere informatie

Doelmatig beheer waterketen samenvatting-

Doelmatig beheer waterketen samenvatting- euro/jaar Doelmatig beheer keten samenvatting- -eindrapport commissie feitenonderzoek- 200 Drinkprijs, rioolrecht en zuiveringsheffing gecorrigeerd voor belastingen en kostendekkendheid (prijspeil 2009)

Nadere informatie

Kengetallen. E-5 MPR-Kwaliteit. Inleiding. MPR 24 uur. 4 Betekenis van MPR 24 uur

Kengetallen. E-5 MPR-Kwaliteit. Inleiding. MPR 24 uur. 4 Betekenis van MPR 24 uur Kengetallen E-5 MPR-Kwaliteit Inleiding Via Melkproductieregistratie (MPR) worden gegevens over de melk-, vet en eiwitproductie van de veestapel verzameld. Deze gegevens zijn de basis van managementinformatie

Nadere informatie

Actueel Waterbericht Week 3 Jaar 2015

Actueel Waterbericht Week 3 Jaar 2015 Samenvatting: De gevallen neerslag van afgelopen week en met name van donderdag 8 januari heeft geleid tot verhoogde afvoeren en waterpeilen in het beheergebied van Waterschap Aa en Maas. De neerslag is

Nadere informatie

KEURING KUNSTGRASVELDEN. Uitloging zink in het drainage water en de drainage laag.

KEURING KUNSTGRASVELDEN. Uitloging zink in het drainage water en de drainage laag. KEURING KUNSTGRASVELDEN Uitloging zink in het drainage water en de drainage laag. eindrapport Opdrachtgever / Client RecyBEM B.V. t.a.v. de heer drs. C. van Oostenrijk Postbus 418 2260 AK LEIDSCHENDAM

Nadere informatie

i\an: Repro Van: Bibliotheek S.v.p. -A. keer kopieeren ENKELZIJDIG T^BUBBELZIJ IG Voorkant/achterkant op (pik,^ WIT / papier daarna NfETJ^/ INBINDEN

i\an: Repro Van: Bibliotheek S.v.p. -A. keer kopieeren ENKELZIJDIG T^BUBBELZIJ IG Voorkant/achterkant op (pik,^ WIT / papier daarna NfETJ^/ INBINDEN ministerie van verkeer en waterstaat rijkswaterstaat Mogelijkheden voor zilverterugwinning bij ziekenhuizen Beleid en implementatie riza rijksinstituut voor integraal zoetwaterbeheer en afvalwaterbehandeling

Nadere informatie

55e Vakantiecursus in Drinkwatervoorziening & 22e Vakantiecursus in Riolering en Afvalwaterbehandeling URINE APART INZAMELEN? Introductie Afvalwaterzuivering vindt zijn oorsprong in de behoefte om de stedelijke

Nadere informatie

Wijzigingsvoorstel (RfC) op Aquo-lex Wijzigen diverse definities

Wijzigingsvoorstel (RfC) op Aquo-lex Wijzigen diverse definities Wijzigingsvoorstel (RfC) op Aquo-lex Wijzigen diverse definities Auteur: IDsW> Kenmerk: W 0908-0026> Documentbeheer Wijzigingshistorie Datum Versie Auteur Wijziging 18 aug 2009 0.9 Hinne Reitsma Initieel

Nadere informatie

Riothermie en WKO voor duurzame warmte en koude

Riothermie en WKO voor duurzame warmte en koude Riothermie en WKO voor duurzame warmte en koude Door Arné Boswinkel, Bert Palsma en Rada Sukkar Een aanzienlijk deel van de warmte uit huishoudens en industrie wordt via het afvalwater geloosd. Het potentieel

Nadere informatie

beschrijving zuiveringsproces MOBIELE AFVALWATERZUIVERING

beschrijving zuiveringsproces MOBIELE AFVALWATERZUIVERING MOBIELE AFVALWATERZUIVERING beschrijving zuiveringsproces Lindenstraat 33a - 1015 KV Amsterdam - tel 020 623 67 80 - fax 084 730 25 87 - info@clean-water.nl CleanWater reinigt - met behulp van een mobiele

Nadere informatie

HUISSENSCHE WAARDEN AANVULLENDE GRONDWATERBEREKENING

HUISSENSCHE WAARDEN AANVULLENDE GRONDWATERBEREKENING HUISSENSCHE WAARDEN AANVULLENDE GRONDWATERBEREKENING BASAL TOESLAGSTOFFEN BV 12 december 2013 077461453:0.1 - Definitief C01012.100037.0120 Inhoud 1 Inleiding... 4 2 Rivierwaterstanden... 5 2.1 Rivierwaterstanden

Nadere informatie

De projectlocatie ligt globaal op de coördinaten: X = 140.650 en Y = 447.600.

De projectlocatie ligt globaal op de coördinaten: X = 140.650 en Y = 447.600. Bijlage I Technische beoordeling van de vergunningsaanvraag van Ontwikkelingsverband Houten C.V. voor het onttrekken van grondwater ten behoeve van de bouw van een parkeerkelder onder het nieuw realiseren

Nadere informatie

Membraanfiltratie in de brouwerijsector

Membraanfiltratie in de brouwerijsector Membraanfiltratie in de brouwerijsector DRIJFVEREN VOOR MBR 1. Brouwerijen in België booming business 2. Geen zuivering? heffingen creëren business plan 3. Regenwachtbekken? biologie 4. Ruimtetekort? MBR

Nadere informatie

Praktijktraject Uitgebreide techniek afvalwaterzuivering

Praktijktraject Uitgebreide techniek afvalwaterzuivering Praktijktraject Uitgebreide techniek afvalwaterzuivering voorbeeldopdracht Nieuwegein, 2012 w w w. w a t e r o p l e i d i n g e n. n l Stichting Wateropleidingen, september 2012 Groningenhaven 7 3433

Nadere informatie

Energie uit afvalwater

Energie uit afvalwater Energie uit afvalwater Energie uit afvalwater Warm afvalwater verliest een groot deel van zijn warmte in de afvoer en het riool. Als we deze warmte weten terug te winnen, biedt dat grote mogelijkheden

Nadere informatie

Kansen voor duurzame opwekking van energie bij Waterschap De Dommel

Kansen voor duurzame opwekking van energie bij Waterschap De Dommel Page 1 of 5 Kansen voor duurzame opwekking van energie bij Waterschap De Dommel Auteur: Anne Bosma, Tony Flameling, Toine van Dartel, Ruud Holtzer Bedrijfsnaam: Tauw, Waterschap De Dommel Rioolwaterzuiveringen

Nadere informatie

BESPARING IN BESCHERMGAS BIJ HET GASBOOGLASSEN. Theo Luijendijk, Luijendijk Advisering Jurriaan van Slingerland, TU Delft

BESPARING IN BESCHERMGAS BIJ HET GASBOOGLASSEN. Theo Luijendijk, Luijendijk Advisering Jurriaan van Slingerland, TU Delft BESPARING IN BESCHERMGAS BIJ HET GASBOOGLASSEN Theo Luijendijk, Luijendijk Advisering Jurriaan van Slingerland, TU Delft De methode om de productiekosten bij het gasbooglassen te verlagen is automatisering.

Nadere informatie

Droogtemonitor (update)

Droogtemonitor (update) Watermanagementcentrum Nederland Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) Droogtemonitor (update) 8 september 2015 (update van droogtemonitor 25 augustus) Nummer 2015-14 Droogte voorbij, afvoeren

Nadere informatie

De bepaling van de positie van een. onderwatervoertuig (inleiding)

De bepaling van de positie van een. onderwatervoertuig (inleiding) De bepaling van de positie van een onderwatervoertuig (inleiding) juli 2006 Bepaling positie van een onderwatervoertuig. Inleiding: Het volgen van onderwatervoertuigen (submersibles, ROV s etc) was in

Nadere informatie

Grondwater in stedelijk gebied

Grondwater in stedelijk gebied Grondwater in stedelijk gebied Kruisbestuiving met de afdeling riolering 29 mei 2013 Jacqueline Flink Waterbalans Grondwateraanvulling uit neerslag??? Grondwateraanvulling GBKA (~ BGT) goede info over

Nadere informatie

Middelburg Polder Tempelpolder. Polder Reeuwijk. Reeuwijk. Polder Bloemendaal. Reeuwijksche Plassen. Gouda

Middelburg Polder Tempelpolder. Polder Reeuwijk. Reeuwijk. Polder Bloemendaal. Reeuwijksche Plassen. Gouda TNO Kennis voor zaken : Oplossing of overlast? Kunnen we zomaar een polder onder water zetten? Deze vraag stelden zich waterbeheerders, agrariërs en bewoners in de Middelburg-Tempelpolder. De aanleg van

Nadere informatie

Beslisboom aan- en afkoppelen Aanvulling bezinkvoorzieningen voor regenwaterafvoer

Beslisboom aan- en afkoppelen Aanvulling bezinkvoorzieningen voor regenwaterafvoer Beslisboom aan- en afkoppelen Aanvulling bezinkvoorzieningen voor regenwaterafvoer Aan: gemeenten, adviseursbureaus en leveranciers Van: Werkgroep Riolering West-Nederland Datum: 28 januari 2005 Definitef

Nadere informatie

Slibverwerking. 1 Inhoud... 1

Slibverwerking. 1 Inhoud... 1 1 Inhoud 1 Inhoud... 1 2 Slibverwerking... 1 2.1 Biologische afvalwaterzuivering en slibproductie... 1 2.2 Slibverwerking... 2 2.3 Enkele voorbeelden van een slibverwerkingsketen... 4 2.3.1 Biologische

Nadere informatie

Kenmerk 1204148-003-ZWS-0014. Doorkiesnummer +31 (0)6 10 39 95 34. Oplegnotitie 2: herberekening PAK effluenten EmissieRegistratie

Kenmerk 1204148-003-ZWS-0014. Doorkiesnummer +31 (0)6 10 39 95 34. Oplegnotitie 2: herberekening PAK effluenten EmissieRegistratie Memo Aan Rob Berbee Datum Van Nanette van Duijnhoven Kenmerk Doorkiesnummer +31 (0)6 10 39 95 34 Aantal pagina's 10 E-mail nanette.vanduijnhoven @deltares.nl Onderwerp PAK effluenten EmissieRegistratie

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT

ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT Naam: Klas: Datum: 1 Situering van het biotoop Plaats: Type water: vijver / meer / ven / moeras/ rivier / kanaal / poel / beek / sloot / bron Omgeving: woonkern / landbouwgebied

Nadere informatie

3 Aan: Geïnteresseerden Droogteberichtgeving

3 Aan: Geïnteresseerden Droogteberichtgeving 3 Aan: Geïnteresseerden Droogteberichtgeving Droogtebericht Droogtebericht voor waterbeheerders, Huidige situatie en verwachtingen voor rivierafvoeren, (water)temperaturen en grondwater Nadat begin mei

Nadere informatie

ALGEMENE VERGADERING. 18 december 2012 Waterketen, afdeling Zuiveringen en Gemalen. 29 november 2012 H. Kuipers

ALGEMENE VERGADERING. 18 december 2012 Waterketen, afdeling Zuiveringen en Gemalen. 29 november 2012 H. Kuipers VERGADERDATUM SECTOR/AFDELING 18 december 2012 Waterketen, afdeling Zuiveringen en Gemalen STUKDATUM NAAM STELLER 29 november 2012 H. Kuipers ALGEMENE VERGADERING AGENDAPUNT ONDERWERP 7 Renovatie en upgrade

Nadere informatie

Samenvatting van: Effecten van het Lozingenbesluit Open Teelt en Veehouderij (LOTV) op de waterkwaliteit.

Samenvatting van: Effecten van het Lozingenbesluit Open Teelt en Veehouderij (LOTV) op de waterkwaliteit. Ministerie van Verkeer en Waterstaat Directoraat-Generaal Rijkswaterstaat Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling/RIZA Samenvatting van: Effecten van het Lozingenbesluit

Nadere informatie

Oplegnotitie waterhuishoudingsplan 2012 Bedrijvenpark A1 Bijlage 8b exploitatieplan

Oplegnotitie waterhuishoudingsplan 2012 Bedrijvenpark A1 Bijlage 8b exploitatieplan Oplegnotitie waterhuishoudingsplan 2012 Bedrijvenpark A1 Bijlage 8b exploitatieplan Gemeente Deventer Opdrachtgever ORB H.J. Laing Datum paraaf Projectleider ORB J.J. van der Woude Datum paraaf Gemeente

Nadere informatie

voor de deur Mobiele opvangmiddelen voor afvalwater Opslag van afvalwater Clean Water Mobiele waterzuiver

voor de deur Mobiele opvangmiddelen voor afvalwater Opslag van afvalwater Clean Water Mobiele waterzuiver Mobiele waterzuivering voor de deur Mobiele opvangmiddelen voor afvalwater Opslag van afvalwater Clean Water Mobiele waterzuiver ing Afvalwater zuiveren voor de deur Afvalwater zuiveren voor de deur? Niet

Nadere informatie

MONITORING GRONDWATERSTANDEN 3E OOSTERPARKSTRAAT EN VROLIKSTRAAT TE AMSTERDAM

MONITORING GRONDWATERSTANDEN 3E OOSTERPARKSTRAAT EN VROLIKSTRAAT TE AMSTERDAM Briefrapport betreffende MONITORING GRONDWATERSTANDEN 3E OOSTERPARKSTRAAT EN VROLIKSTRAAT TE AMSTERDAM Opdrachtnummer: 1109-0036-001 Veurse Achterweg 10, Postbus 63, 2260 AB, Leidschendam, Tel: 070-3111333.,

Nadere informatie

Plaggen ten behoeve van natuurontwikkeling. Fosfaatverzadiging als uitgangspunt

Plaggen ten behoeve van natuurontwikkeling. Fosfaatverzadiging als uitgangspunt Plaggen ten behoeve van natuurontwikkeling Fosfaatverzadiging als uitgangspunt fosfaatverzadigingsindex (PSI) Plaggen en fosfaatverzadiging van de grond Plaggen is een veelgebruikte methode om de voedingstoestand

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

Examen VWO. wiskunde A1

Examen VWO. wiskunde A1 wiskunde A1 Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 25 mei 13.30 16.30 uur 20 05 Voor dit examen zijn maximaal 83 punten te behalen; het examen bestaat uit 21 vragen. Voor

Nadere informatie

Kinderopvang tot 2015: krimp en yuppificatie zet door

Kinderopvang tot 2015: krimp en yuppificatie zet door Kinderopvang tot 2015: krimp en yuppificatie zet door Utrecht, 20 april 2012 Buitenhek Management & Consult Winthontlaan 200 Postbus 85183 3508 AD Utrecht T +030 287 59 59 F +030 287 59 60 info@buitenhek.nl

Nadere informatie

Module B4000 Individuele behandeling van afvalwater: IBA-systemen

Module B4000 Individuele behandeling van afvalwater: IBA-systemen Module B4000 Individuele behandeling van afvalwater: IBA-systemen Inhoud 1 Inleiding 3 1.1 Verantwoording 3 1.2 Wat is veranderd? 3 1.3 Opsteller en begeleidingscommissie 3 1.4 Leeswijzer 3 2 Samenstelling

Nadere informatie

Magnesium in drinkwater voor weidende droge koeien

Magnesium in drinkwater voor weidende droge koeien Magnesium in drinkwater voor weidende droge koeien J. Zonderland (ROC Bosma Zathe) K. Kalis (Gezondheidsdienst voor Dieren in Noord-Nederland) Als weidende koeien krachtvoer krijgen of als koeien op stal

Nadere informatie

Analyse NHI 1.2 rond Mijdrecht

Analyse NHI 1.2 rond Mijdrecht Analyse NHI 1.2 rond Mijdrecht Auteur Toine Vergroesen (Wim de Lange) Datum Onderwerp Analyse en vergelijking NHI v1.2 met regionaal model tbv update naar NHI v2.0 1 Doel van de test Vergelijking invoer

Nadere informatie

Grijs Water Recuperatie. Rik Daneels

Grijs Water Recuperatie. Rik Daneels Grijs Water Recuperatie Rik Daneels Water in de stad, vandaag Water in de stad, vandaag Vlaanderen: Waterhuishouding lijkt in orde Maar: Grondwaterreserves onder druk!!! Gezamelijke acties vereist Alternatieve

Nadere informatie

BEKOSPLIT DE ECONOMISCHE, MILIEUVRIENDELIJKE BEHANDELING VAN EMULSIES

BEKOSPLIT DE ECONOMISCHE, MILIEUVRIENDELIJKE BEHANDELING VAN EMULSIES BEKOSPLIT DE ECONOMISCHE, MILIEUVRIENDELIJKE BEHANDELING VAN EMULSIES ÉÉN LITER OLIE VERONTREINIGT 1.000.000 L GRONDWATER De wetgever heeft goede redenen om een professionele, verantwoordelijke en veilige

Nadere informatie

Verbetering schatting effluentvrachten

Verbetering schatting effluentvrachten Verbetering schatting effluentvrachten Dick Bakker, Nanette van Duijnhoven (Deltares) Rob Berbee (RWS WD) Barry Pieters, Mattijs Hehenkamp (Grontmij) 1 Introductie Voor V&W voert Deltares onderzoeksprogramma

Nadere informatie

BPP: Nee FAZ: Nee VVSW: Ja 13-6-2012. Opdrachtgever: Erica Mosch

BPP: Nee FAZ: Nee VVSW: Ja 13-6-2012. Opdrachtgever: Erica Mosch Onderwerp: WKK van RWZI Veendam Nummer: Bestuursstukken\1081 Agendapunt: 12 DB: Ja 14-5-2012 Workflow Opsteller: Hans Postma, 0598-693206 Schoon Water BPP: Nee FAZ: Nee VVSW: Ja 13-6-2012 Opdrachtgever:

Nadere informatie

Onderzoek lokale energieopslag

Onderzoek lokale energieopslag Onderzoek lokale energieopslag Datum: 4 oktober 2014 Uitgevoerd door: N.M. Samsom Versie: V1.01 beknopte versie Uitgevoerd door: In opdracht van: Inhoudsopgave 1 Doel... 3 2. Wateropslag... 4 2.1 Voorbeeld

Nadere informatie

Chloorbleekloog versus zoutelektrolyse

Chloorbleekloog versus zoutelektrolyse Chloorbleekloog versus zoutelektrolyse Inhoud presentatie: 1. Huidige stand van zaken zwembaden 2. Kenmerken/toepassing bulkopslag natriumhypochloriet 3. Kenmerken/toepassing zoutelektrolyse 4. Kenmerken/toepassing

Nadere informatie

Financiële baten van windenergie

Financiële baten van windenergie Financiële baten van windenergie Grootschalige toepassing van 500 MW in 2010 en 2020 Opdrachtgever Ministerie van VROM i.s.m. Islant Auteurs Drs. Ruud van Rijn Drs. Foreno van der Hulst Drs. Ing. Jeroen

Nadere informatie

SAMENVATTING. www.woerden.nl/onderwerpen/wonen-en-leefomgeving/grondwaterstand en funderingen

SAMENVATTING. www.woerden.nl/onderwerpen/wonen-en-leefomgeving/grondwaterstand en funderingen SAMENVATTING Aanleiding In het westelijke deel van het Schilderskwartier zijn de woningen gefundeerd op houten palen met betonopzetters. Uit onderzoeken in de jaren 90 is gebleken dat de grondwaterstand

Nadere informatie

25 MAART 2013 43% CO 2- REDUCTIE BIJ RIOOLREINIGING

25 MAART 2013 43% CO 2- REDUCTIE BIJ RIOOLREINIGING 25 MAART 2013 43% CO 2- REDUCTIE BIJ RIOOLREINIGING Verantwoording Titel Opdrachtgever Dusseldorp Rioolservice B.V. Projectleider ir. Geert Cuperus Auteur(s) ir. Jurgen Ooms en ir. Geert Cuperus Projectnummer

Nadere informatie

Figuur 1 Reductie van de massa te storten specie als functie van het uitgangszandgehalte en resterend zandgehalte.

Figuur 1 Reductie van de massa te storten specie als functie van het uitgangszandgehalte en resterend zandgehalte. Rubriek: Onderzoek Zandscheiding als middel voor depotvolumebesparing Het is duidelijk moeilijker om nieuwe depotruimte te realiseren voor de opslag van baggerspecie. Dit door gebrek aan publieke steun.

Nadere informatie

The Freshmaker. 1. Inleiding. 2. Beschrijving van de maatregel. 3. Hydrologische haalbaarheid Methoden Metingen Modellen. 4.

The Freshmaker. 1. Inleiding. 2. Beschrijving van de maatregel. 3. Hydrologische haalbaarheid Methoden Metingen Modellen. 4. The Freshmaker 1. Inleiding 2. Beschrijving van de maatregel 3. Hydrologische haalbaarheid Methoden Metingen Modellen 4. Resultaten 1 1 Inleiding The Freshmaker Zoetwateroverschotten inzetbaar bij droogte

Nadere informatie

SCHOON EN VEILIG WATER

SCHOON EN VEILIG WATER SCHOON EN VEILIG WATER Publicatie Afvalwater 2011 U staat er vast niet dagelijks bij stil wat er allemaal voor nodig is om het afvalwater en regenwater in te zamelen, te transporteren en te zuiveren.

Nadere informatie

Vergisting van eendenmest

Vergisting van eendenmest Lettinga Associates Foundation for environmental protection and resource conservation Vergisting van eendenmest Opdrachtgever: WUR Animal Sciences Group Fridtjof de Buisonjé Datum: 3 oktober 2008 Lettinga

Nadere informatie

Organische vracht continue on-line bewaken. Peter-Jan van Oene, 8 november 2011, nieuwegein

Organische vracht continue on-line bewaken. Peter-Jan van Oene, 8 november 2011, nieuwegein Organische vracht continue on-line bewaken Peter-Jan van Oene, 8 november 2011, nieuwegein Waardeketen Organische stoffen TOC/CZV correlatie Inhoud Afvalwater karakteristiek zuivel-industrie Redenen om

Nadere informatie

Ventielventilatie. Beschrijving

Ventielventilatie. Beschrijving Ventielventilatie Beschrijving Ventielventilatie is enigszins te vergelijken met klepventilatie maar het biedt t.o.v. klepventilatie enkele voordelen: de inkomende lucht wordt door de turbulentie beter

Nadere informatie

Vraagstelling Vraag van Steven Marijnissen aan Jaap Oosthoek is of de lozing van het effluent op het KRW waterlichaam Mark en Vliet toelaatbaar is.

Vraagstelling Vraag van Steven Marijnissen aan Jaap Oosthoek is of de lozing van het effluent op het KRW waterlichaam Mark en Vliet toelaatbaar is. Zaaknr. : 11.ZK56591 Kenmerk : 12IT002508 Barcode : *12IT002508* memo Van : Jaap Oosthoek Via : Hermen Keizer Aan : Steven Marijnissen Onderwerp : Toelaatbaarheid tijdelijke lozing effluent Nieuwveer op

Nadere informatie

Toelichting begroting 2014

Toelichting begroting 2014 Toelichting begroting 2014 1. TOELICHTING 1.1 Algemeen Bij het opstellen van de begroting heeft Hefpunt zichzelf het doel gesteld om de bijdrage van de waterschappen voor 2014 op het niveau te houden zoals

Nadere informatie

Schroefcompressoren RCE 55-90 kw RCE 55-75 kw Freq.

Schroefcompressoren RCE 55-90 kw RCE 55-75 kw Freq. Schroefcompressoren RCE 55-90 kw RCE 55-75 kw Freq. PROFESSIONALS IN PERSLUCHT RCE 55-90 kw Betrouwbaarheid Deze nieuwe lijn schroefcompressoren uit de "RCE" serie is tot stand gekomen door gebruik van

Nadere informatie

Onderzoek waterkwaliteit en waterzuivering

Onderzoek waterkwaliteit en waterzuivering Onderzoek waterkwaliteit en Onderzoek waterkwaliteit en waterzuivering Met behulp van kiezel, grof en fijn zand, actieve kool en wat watten werd het natuurlijk zuiveringssysteem van de bodem nagebootst.

Nadere informatie

Themabijeenkomst Innovatie 8 november 2012

Themabijeenkomst Innovatie 8 november 2012 Themabijeenkomst Innovatie 8 november 2012 BEOORDELINGSGRONDSLAG VOOR AFVALWATERSYSTEMEN Hans Korving Witteveen+Bos Waar gaan we het over hebben? Motivatie Context Aanpak Zelf aan de slag Uitwerking grondslag

Nadere informatie

12.1 Indeling volgens NEN-EN 1008

12.1 Indeling volgens NEN-EN 1008 12 Aanmaakwater 12 Aanmaakwater is een essentiële grondstof voor beton; zonder water geen hydratatie. Het is daarom belangrijk dat het aanmaakwater geen verontreinigingen bevat die: het hydratatieproces

Nadere informatie

E richard.wilbrink@mwhglobal.com Van. Advies toekomstige hemelwaterberging en afvoer

E richard.wilbrink@mwhglobal.com Van. Advies toekomstige hemelwaterberging en afvoer Aan Gemeente Maassluis Behandeld door Richard Wilbrink T.a.v. De heer E. Zeeman E richard.wilbrink@mwhglobal.com Van Richard Wilbrink MSc. T 015-7511854 Betreft Voorbereidende onderzoeken winkelcentrum

Nadere informatie

Achtergrondartikel grondwatermeetnetten

Achtergrondartikel grondwatermeetnetten Achtergrondartikel grondwatermeetnetten Wat is grondwater Grondwater is water dat zich in de ondergrond bevindt in de ruimte tussen vaste deeltjes, zoals zandkorrels. Indien deze poriën geheel met water

Nadere informatie

Doetinchem, 21 juli 2014

Doetinchem, 21 juli 2014 Doetinchem, 21 juli 2014 Deze notitie over het risico op verzakking van bebouwing als gevolg van de plannen is opgesteld in 2011. In de notitie wordt een verwachte grondwaterstandstijging in de bebouwde

Nadere informatie

Tijdelijke duurzame energie

Tijdelijke duurzame energie Tijdelijke duurzame energie Tijdelijk Uitgewerkte businesscases voor windenergie, zonne-energie en biomassa Anders Bestemmen Tijdelijke duurzame energie Inleiding In het Corporate Innovatieprogramma van

Nadere informatie

Lucht om te leren. TROX SCHOOLAIR Energiebesparende ventilatie-oplossingen voor scholen

Lucht om te leren. TROX SCHOOLAIR Energiebesparende ventilatie-oplossingen voor scholen Lucht om te leren TROX SCHOOLAIR Energiebesparende ventilatie-oplossingen voor scholen The art of handling air Goede lucht is een stuk levenskwaliteit. Of het nu in de natuur of in een gesloten ruimte

Nadere informatie

Bedrijfsvergelijking Zuiveringsbeheer 2012 (BVZ 2012) Delfland

Bedrijfsvergelijking Zuiveringsbeheer 2012 (BVZ 2012) Delfland Bedrijfsvergelijking Zuiveringsbeheer (BVZ ) versie 24 september 2013 Bedrijfsvergelijking Zuiveringsbeheer 1 Bedrijfsvergelijking Zuiveringsbeheer 2 Inhoudsopgave Inleiding 4 Typering waterschap 4 Rioolwaterzuiveringsinstallaties

Nadere informatie