vccn nieuwsbrief MAGAZINE BEHEERSPLAN LUCHTBEHANDELING NIEUWE ZIEKENHUISRICHTLIJN IN ZWITSERLAND EN DUITSLAND

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "vccn nieuwsbrief MAGAZINE BEHEERSPLAN LUCHTBEHANDELING NIEUWE ZIEKENHUISRICHTLIJN IN ZWITSERLAND EN DUITSLAND"

Transcriptie

1 vccn nieuwsbrief MAGAZINE Een uitgave van de VERENIGING CONTAMINATION CONTROL NEDERLAND jaargang 17 NUMMER 3 - DECEMBER 2004 BEHEERSPLAN LUCHTBEHANDELING NIEUWE ZIEKENHUISRICHTLIJN IN ZWITSERLAND EN DUITSLAND

2 Groot. In de kleinste dimensies. Cleanrooms zijn zo sterk als hun zwakste schakel. basan levert daarom uitsluitend producten die voldoen aan de hoogste kwaliteitseisen. Zo ondersteunt basan al meer dan twintig jaar high tech ondernemingen in hun cleanroom productieprocessen. Profiteer van meer dan 20 jaar ervaring, op maat gesneden, individuele service concepten en de beste producten van de meest gerenommeerde fabrikanten. basan is marktleider in Europa op het gebied van cleanroomproducten en -accessoires. Dit dankzij de klantgerichte, kwaliteitsbewuste bedrijfsfilosofie. basan b.v. Hoek 76 B-2850 Boom Phone Fax basan b.v. Minervum 7020 NL-4817 ZL Breda Phone Fax basan GmbH Bachstraße 22 D Kriftel Phone Fax basan UK Ltd. Worting Business Park UK-Basingstoke RG23 8PX Phone Fax

3 Colofon Editorial Een uitgave van de Vereniging Contamination Control Nederland Redactie Ing. R.A.H.M. Geilleit M.A. Reinhold P.A. van Rij Redactie-adres Verenigingsbureau VCCN De Mulderij 12 Postbus AJ Leusden Telefoon Fax Concept & realisatie Coljé Reclame, Hoevelaken Verschijningsdata magazine 2005 april, juli, oktober, december Nieuwe producten en diensten De inzendingen van informatie en gegevens voor deze rubriek wordt 4 weken vóór het verschijnen van de betreffende nieuwsbrief verwacht bij het Verenigingsbureau te Leusden. Inzenden van deze berichten kan uitsluitend door de aangesloten bedrijfsleden. Adverteren in het magazine Het is mogelijk voor bedrijven (dus niet voor persoonlijke leden) advertenties te plaatsen in het VCCN magazine. Tarieven die hiervoor (zwart/wit) gelden zijn: 1x 3x 1/1 pagina 475,- 1275,- 1/2 pagina 275,- 745,- 1/4 pagina 175,- 425,- Dit laatste nummer van VCCN Magazine in 2004 staat in het teken van de gezondheidszorg, zowel in Nederland als internationaal. Een Beheersplan Luchtbehandeling voor Operatieafdelingen Naar aanleiding van het VHIG/VCCN congres Een frisse wind in 1998 zijn in organisaties uitgenodigd te participeren in de activiteiten om te komen tot een Beheersplan Luchtkwaliteit Operatieafdelingen. Na een eerste overlegronde werden een stuurgroep en 3 werkgroepen geformeerd. In februari 2004 werd het concept Beheersplan naar de deelnemende organisatie gezonden voor commentaar. Inmiddels zijn bijna alle commentaren verwerkt. In een artikel van Dr. G.H.I.M. Walenkamp en H. Huiskamp (pagina 4 e.v.) kunt u lezen wat het Beheersplan inhoudt, wat de belangrijkste adviezen zijn en welke de streefwaarden zijn voor de lucht op de OK. Ook wordt ingegaan op de verschillen tussen het Beheersplan en de Bouwmaatstaf van het College voor Ziekenhuisvoorzieningen en de status van her Beheersplan in het vakgebied. Symposium Luchtbeheersing op de OK op 14 maart 2005 Naar aanleiding van het verschijnen van het Beheersplan Luchtkwaliteit OKafdelingen organiseert de VCCN in samenwerking met de VHIG een landelijk congres, waarin een toelichting wordt gegeven op een aantal belangrijke aspecten van het rapport, onder leiding van dagvoorzitter Dr. Walenkamp. Alle betrokken organisaties zullen hun leden informeren over het Symposium. Vanwege bereikbaarheid en centrale ligging zal het Symposium gehouden worden in de Jaarbeurs te Utrecht. Datum: Maandag 14 maart 2005 Op pagina 13 leest u het volledige programma. Nieuwe ziekenhuis richtlijn in Zwitserland en Duitsland Tijdens het ICCCS Symposium in september 2004 in Duitsland heeft Dipl. Ing. Arnold Brunner van Brunner Haustechnik AG (Zurich) een presentatie gegeven over de nieuwe ziekenhuisrichtlijn, die in Zwitserland en Duitsland verschenen is. Naast het feit, dat in de nieuwe richtlijn een duidelijke procesvoortgang in de bouw is vastgelegd, zijn er nog meerdere technische en microbiologische/hygiënische aspecten aangepast. De belangrijkste zijn: de classificatie, het bestek, luchttechnische aspecten. Het artikel op pagina 8 e.v. is een door ing. R.A.H.M. Geilleit gemaakte samenvatting van de presentatie van A. Brunner. Mede namens bestuur en verenigingsbureau wenst de redactie alle lezers een voorspoedig 2005! Bovengenoemde prijzen gelden voor bedrijfsleden van de VCCN. Bedrijven die geen lid zijn betalen bovengenoemde bedragen + 25%. Extra kosten per steunkleur 165,- per plaatsing. Extra kosten full-color 400,- per plaatsing. De extra kosten voor het plaatsen van een advertentie op de achterpagina en op de binnenkant cover bedragen + 10%. Het is ook mogelijk om op onze website te adverteren. Paul van Rij Redactie VCCN Magazine Inhoud Editorial 3 Beheersplan luchtbehandeling 4 operatiekamers Nieuwe ziekenhuis richtlijn 8 in Zwitserland en Duitsland Aankondiging CGC Cursus 11 Symposium Luchtbeheersing op de OK 13 Productnieuws 14 Nieuwe leden 15 Agenda 15 vccn nieuwsbrief 3

4 EEN BEHEERSPLAN EEN BEHEERSPLAN Luchtbehandeling voor de Operatieafdeling in Nederland Dr. G.H.I.M. Walenkamp - afd. Orthopedie, academisch ziekenhuis Maastricht, postbus 5800, 6202 AZ Maastricht H. Huiskamp - adviseur technische installaties ziekenhuisbouw, Eindhoven In de zeventiger jaren werd in Nederland naar aanleiding van vragen uit het veld onderzoek gestart naar de ventilatie van operatiekamers. Het toenmalige Instituut voor Gezondheidstechniek (IG-)TNO voerde dat uit en werd gesteund door een gespreksforum van bacteriologen, chirurgen, en een commissie van de Nederlandse Technische Vereniging voor Verwarming en Luchtbehandeling (TVVL). Onderzoeksresultaten werden in TNO rapporten gepresenteerd, voornamelijk door ir. H.B. Bouwman en P.A. Bossers. In de jaren daarna bleef het een onderzoek waarin vooral technici zich verdiepten: de toenmalige afdeling Binnenmilieu van TNO Bouw en de inmiddels opgerichte Vereniging Contamination Control Nederland (VCCN). Ook echter de medische en paramedische sector vertoonde groeiende interesse. In februari 1989 werd een themanummer van ZIP, het verenigingsblad van de ziekenhuishygiënisten, aan de luchtbehandeling van operatiekamers gewijd. In 1991 en 1992 organiseerde de VCCN congressen over luchtbehandeling van operatiekamers, samen met TNO en het toenmalige College voor Ziekenhuisvoorzieningen. Tot slot organiseerden de VCCN samen met de vereniging van ziekenhuishygiënisten (VHIG) in 1998 opnieuw een dergelijk congres: de Frisse Wind. Dit congres werd georganiseerd na aanschrijving van alle relevante beroepsgroepen en instanties om in Nederland een aanzet te geven tot een werkbare norm voor de luchtkwaliteit op de Nederlandse operatiekamers. Na het congres werd door diverse vertegenwoordigers besloten daartoe stappen te ondernemen. De VHIG en de VCCN nodigden in 1999 zoveel mogelijk relevante instanties en (para)medische verenigingen uit bijeen te komen, om een dergelijke norm te realiseren (tabel 1). Er werden na eerste overlegronden een stuurgroep en een drietal werkgroepen geformeerd (tabel 3). De samenstelling en taken van de stuurgroep en werkgroepen is in de loop van de jaren die nodig waren iets gewijzigd, meestal door veranderingen van werkkring. De werkgroepen kregen opdracht de literatuur en bestaande richtlijnen te inventariseren en te komen tot nieuwe adviezen. Daarbij richtten zij zich respectievelijk op de techniek, op de standaardisatie van de meetmethoden, en op algemene aspecten van de hygiëne. Nadat de adviezen van de werkgroepen waren geformuleerd is de stuurgroep begonnen aan een proces van bewerking en integratie dat om diverse redenen moeizamer bleek dan verwacht. Belangrijk uitgangspunt werd dat de adviezen de vorm zouden moeten krijgen van een systematisch opgezet Beheersplan, waarin de structuur van Hazard Analysis of 4 vccn nieuwsbrief

5 Critical Control Points (HACCP) werd gevolgd. Met een dergelijke structuur waren inmiddels in Nederland goede ervaringen opgedaan, o.a. bij de aanpak van Legionella. De inpassing van de adviezen van de werkgroepen, en de discussie over een voor iedereen acceptabele formulering heeft vervolgens enige tijd nodig gehad. Toen tot slot het plan vrijwel was voltooid kwamen nog een drietal belangrijke rapporten uit die vermeld en verwerkt dienden te worden. Het waren: 1. Een aantal artikelen van de Britse Hospital Infection Society, die in een aantal Working Parties precies hetzelfde werk bleek te hebben gedaan. Hun conclusies, die geheel vergelijkbaar waren, ondersteunden het Beheersplan en werden verwerkt. 2. De herziene SWKI Richtlinie 99-3 over de luchtbehandeling in ziekenhuizen. [noot redactie: voor meer informatie omtrent deze richtlijn zie het andere artikel in deze Magazine] 3. De herziene Bouwmaatstaven voor nieuwbouw van een operatie-afdeling van het College voor Ziekenhuisvoorzieningen, dat op 12 januari 2004 werd ondertekend door de minister. Deze vernieuwde Bouwmaatstaven steunen voor een niet onbelangrijk deel op de Zwitserse Richtlijn. In de laatste fase van de opstelling van het Beheersplan is in goed overleg met vertegenwoordigers van het Bouw College overlegd over de overeenkomsten en verschillen tussen beide plannen, en zijn beiderzijds enige aanpassingen gevolgd. Er kon worden geconcludeerd dat beide plannen over het geheel genomen veel meer complementair in plaats van tegenstrijdig zijn. adviezen over bouw en apparatuur al uitgebreid aan bod komen, worden deze punten slechts algemeen besproken in het Beheersplan. Omdat de luchtkwaliteit de belangrijkste reden voor de opstelling van het plan was, is het Beheersplan voornamelijk gewijd aan de technische en microbiële eisen aan de lucht in operatiekamers. Allereerst wordt in hoofdstuk 2 kort behandeld hoe het beheer met gebruikmaking van de HACCP systematiek zou moeten worden vastgelegd. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de in hoofdstuk 5 gedetailleerd aangegeven eisen en procedures. In stappenplannen wordt aangegeven wat voor en wanneer actie moet volgen bij afwijkingen in kritieke parameters en afwijkingen van microbiële aard. De technische eigenschappen van de Luchtbehandeling worden besproken in hoofdstuk 3, met de streefwaarden die gelden voor de bacteriologische meting van de lucht. Er worden hier ook adviezen ge-formuleerd over de validatie van operatiekamers door middel van kwalificatie en continue of periodieke metingen. Hoe de lucht microbiologisch en qua partikels gestandaardiseerd gemeten zou kunnen worden wordt in hoofdstuk 4 geadviseerd. Tot slot worden nog adviezen gegeven hoe e.a. zou kunnen worden geïmplementeerd en bewaakt. Is het volledige rapport van de werkgroep techniek over-genomen, evenals de resultaten van een enquête die in 2000 is gehouden onder de Nederlandse ziekenhuizen met de toen bestaande luchtbehandelingsinstallaties in operatiekamers. Adviezen wat betreft de techniek De voor de lezers van dit tijdschrift wellicht belangrijkste adviezen komen in het kort neer op het volgende, toe te passen in nieuwbouw situaties: Luchtfiltering: Eindfilter ten minste H13. Bewaking van kwaliteit door middel van periodieke validatiemetingen. Type luchtstroming: Semi-laminaire downflow. Bij nieuwbouw en renovatie geen mengende systemen meer toepassen. Luchtuittredesnelheid: 0,30-0,35 m/sec, laminaire stroming periodiek meten, 1x/jaar. Luchttoevoer hoeveelheid: Gebaseerd op uitstroom oppervlak. De lucht mag recirculeren, maar het aandeel buitenlucht is ten minste m3/uur. De luchttoevoer naar het plenum moet continue worden bewaakt met een meetnauwkeurigheid van maximaal 5 %.»» In februari 2004 is het concept Beheersplan aan dezelfde verenigingen en instanties gestuurd (tabel 2), met het verzoek te reageren vóór medio mei. Bijna alle reacties zijn bij het schrijven van dit artikel (najaar 2004) binnen, een enkele reactie wordt nog verwacht. Aan de hand van alle reacties zal de stuurgroep dan komen tot een definitief Beheersplan. Dit zal in Nederland worden geïntroduceerd tijdens een congres, dat op 14 maart 2005 gehouden zal worden in Utrecht. Het Beheersplan zal daarna gratis beschikbaar zijn, downloadbaar via een aantal websites van deelnemende verenigingen. Het Beheersplan: de inhoud Omdat in bestaande richtlijnen, b.v. van de werkgroep Infectiepreventie (WIP), en adviezen van de Gezondheidsraad en Bouw College algemene hygiënische adviezen en 2 lampen onder het plenum beperken door convectie de downflow; de vormgeving blijft aërodynamisch. vccn nieuwsbrief 5

6 Luchtuittredetemperatuur: Het temperatuurverschil tussen ingeblazen en afgevoerde lucht moet ten minste 2 C bedragen. Het moet permanent en nauwkeurig (>0,1 C) worden gemeten. Bij afwijkingen van >0,5 C moet direct aanpassing volgen. Luchtvochtigheid: Tijdens operaties % RV. Permanente controle met meetnauwkeurigheid van 5 % Luchtafvoer: Via vier kanalen en acht afvoerroosters, periodieke validatie van de proportionele afgevoerde hoeveelheid per rooster. Drukhiërarchie: Over de deuren bestaat minimaal een overdruk van 5 Pa. In de nachtstand moet de overdruk gehandhaafd blijven. Continue meting (nauwkeuriger dan 0,2 Pa) op te nemen in het geautomatiseerde gebouwbeheersysteem. Directe signalering bij afwijkingen. Binnenklimaat: Moet voldoen aan de NEN EN 7730 met - 0,5<PMV<+0,5. Streefwaarden voor de lucht op de OK Een operatiekamer die niet in gebruik is, moet bij een goed werkende installatie lucht bevatten met < 1 KVE/m 3. Een dergelijk meting dient te worden uitgevoerd bij oplevering en na verbouwingen. De lucht in een operatiekamer die in gebruik is, dient onder het plenum en dicht bij de wond < 10 KVE/m 3 te bevatten, als er infectie-gevoelige ingrepen worden uitgevoerd (b.v. prothesen). Voor andere o.k. s, waar minder infectie gevoelige ingrepen worden uitgevoerd, zou een maximum kunnen gelden van 180 KVE/m3, maar hierover is nog onvoldoende bekend. De sedimentatie van zwaardere gecontamineerde partikels, zoals gemeten kan worden met sedimentatieplaten, zou niet meer mogen zijn dan 350 KVE/m 2 /uur, wat overeenkomt met een luchtcontaminatie van < 10 KVE/m 3. Voor partikels kan nog geen streefwaarde worden genoemd. De partikels van >3 micrometer, die de bacteriën kunnen bevatten, doen dat in sterk wisselende mate, afhankelijk van meetplaats, gedragen kleding e.d. In experimentele situatie is 1:200 gevonden. Geadviseerd wordt alleen incidenteel te meten, en alleen in combinatie met bacteriemetingen. Verschillen tussen het Beheersplan en de Bouwmaatstaf. De verschillen van het Beheersplan met de nieuwe Bouwmaatstaf van het College voor Ziekenhuisvoorzieningen zijn vooral gelegen in het verschil in grootte van het plenum (College: 8-9 m 2 ), en de luchtsnelheid aan het plenum (College: 0,24-0,30 m/sec). Het resulteert bij het advies van het College tot een in te blazen luchthoeveelheid van ca m 3. De stuurgroep en werkgroep techniek beschouwt de toepassing van een dergelijk groot plenum met lagere inblaas snelheid als nog onvoldoende gevalideerd. Het risico wordt als niet onaanzienlijk beschouwd, omdat een dergelijk groot volume onvoldoende wordt opgewarmd door de warmtelast op de OK, en de downflow snelheid, die relatief laag is, onvoldoende zal blijken. Eventuele additionele verwarming in de kamer kan hierbij noodzakelijk blijken. De komende jaren zal theoretisch (CFD) en praktijkonderzoek moeten aantonen of inderdaad een dergelijk groter plenum geschikt is. Als dat het geval blijkt is het wel een verbetering, daar immers grote behoefte is aan een groter schoon werkoppervlak op het niveau van operatietafel en instrumenttafels. Status van het Beheersplan Het Beheersplan is tot stand gekomen door een gecombineerde actie van werkers uit het veld. De belangrijkste, relevante wetenschappelijke verenigingen van paramedici en medici zijn samen met managementorganisaties en met intensieve participatie van de 6 vccn nieuwsbrief

7 Inspectie voor de Gezondheidszorg tot de formulering van een state of the art gekomen. Diegenen in Nederland met de meeste knowhow over het onderwerp, hebben samen getracht tot een compromis te komen waar verschil van inzicht en belangen bestond. Dit proces waarbij werd toegegroeid naar elkaars standpunt en waarbij het mogelijk werd het Beheersplan te formuleren, kostte daarom ook enige tijd. De status van het Beheersplan wordt vooral ontleend aan de uitgebreide oproep tot participatie in 1999, en aan de uitgebreide adhesie die in 2004 op het conceptplan binnen kwamen. Conclusies Waar zo weinig evidence in de literatuur beschikbaar is, is de formulering van een landelijk advies op deze wijze het best haalbare. Het is nu duidelijk en zichtbaar gemaakt hoe een dergelijk vitaal onderdeel in de gezondheidszorg moet worden beheerd en beoordeeld. Het is nu duidelijk welke aspecten nog onvoldoende ontwikkeld en bekend zijn. De volgende actiepunten zouden binnen de komende vijf jaar moeten worden gerealiseerd door respectievelijk ziekenhuismanagement, -hygiënisten en technici: 1. invoering van de HACCP-structuur bij het beheer van luchtbehandelingsinstallaties in de OK, in alle Nederlandse ziekenhuizen; 2. het toepassen van zo uniform mogelijk meetmethoden van microbiële luchtkwaliteit in de OK door hygiënisten van alle Nederlandse ziekenhuizen, en periodieke inventarisatie gedurende enkele jaren; 3. bestudering van de voor- en nadelen van grote plenums, en optimalisatie met behulp van eventueel nieuwe technieken, onder controle van adequate CFD-studies. Na vijf jaar zouden de resultaten van de drie bovenbeschreven actiepunten moeten worden bestudeerd, waarna een herziene versie van het Beheersplan in korte tijd kan worden gerealiseerd. In de meeste operatiekamers verschijnt na oplevering vaak geleidelijk aan een toenemende hoeveelheid apparratuur. Uitgenodigde verenigingen en instanties in 1999 om te participeren - Centraal Bureau Intercollegiale Toetsing (CBO), infectieregistratie PREZIES - Centrale Sterilisatie Club - Nederlands Normalisatie Instituut: Normcommissie Steriliteit en Steriliseren - Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie (NVA) - Nederlandse Vereniging voor Heelkunde - Nederlandse Orthopedische Vereniging (NOV) - Nederlandse Vereniging voor Hoofden Operatie afdeling - Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie (NVMM) - Nederlandse Vereniging voor Technisch/ facilitair Management in de Gezondheidszorg - Rijksinstituut Volksgezondheid en Milieuhygiëne (RIVM) - Inspectie voor de Gezondheidszorg - Stichting Werkgroep Infectie Preventie (WIP) - TNO, afd. Microbiologie en KM - Vereniging Contamination Control Nederland (VCCN) - Vereniging voor Hygiëne en Infectiepreventie in de Gezondheidszorg (VHIG) Per februari 2004 uitgenodigde instanties en verenigingen, uitgenodigd om het Beheersplan te onderschrijven - Centrale Sterilisatie Club - Ned. Ver. Deskundigen Sterilisatie - Nederlands Normalisatie Instituut: Normcommissie Steriliteit en Steriliseren - Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie (NVA) - Nederlandse Vereniging voor Heelkunde - Nederlandse Orthopedische Vereniging (NOV) - Nederlandse Vereniging voor Hoofden Operatie afdeling - Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie (NVMM) - Nederlandse Vereniging voor Technisch/facilitair Management in de Gezondheidszorg - Rijksinstituut Volksgezondheid en Milieuhygiëne (RIVM) - Inspectie voor de Gezondheidszorg (afd. Infectieziekten, afd. Farmacie en Medische Technologie, afd. Curatieve Somatische Gezondheidszorg) - CBO - TNO BCH, Leiden - TNO Voeding, Zeist - Stichting Werkgroep Infectie Preventie (WIP) - College bouw ziekenhuisvoorzieningen - Vereniging Contamination Control Nederland (VCCN) - Stichting ISSO - Vereniging voor Hygiëne en Infectiepreventie in de Gezondheidszorg (VHIG) Stuurgroep Dr. G.H.I.M. Walenkamp (voorzitter) Orthop.chirurg, Maastricht, NOV (na febr. 03) A.M. Poth Hygiënist, Haarlem, VHIG (voorz. na okt 02) G.G.M. van Knippenberg Gordeke Hygiënist, Venlo, VHIG (voorz. tot okt 02) M.A.J. Bilkert - Mooiman Inspecteur i.a.d., Den Haag, IGZ (lid) H. Huiskamp Adviseur, Apeldoorn, VCCN (lid) J.L. Paardekooper Hygiënist, Den Haag (adviseur) T. Daha-Vuurpijl Hygiënist, Leiden, WIP (adviseur) Werkgroep techniek D. Schotel, (voorzitter) Adviseur, Rijswijk, Ing Ph. Ham Adviseur Delft, TNO-PG Leiden P. Houtman Hygiënist, Haarlem, VHIG E.W.J.M. Schilders Installateur, Eindhoven, VCCN L. Zwerver Hoofd Techn. Dienst, Sneek, NVTG Werkgroep meetmethoden Dr. ir. W.H.J. Crombach, (voorzitter) Microbioloog, Venlo, NVMM Ing. J. Kastelein Adviseur, Zeist, TNO voeding M.S.J. Pelk - Jongen Hygiënist, Den Bosch, VHIG F.H. Ploegstra Hygiënist, Leeuwarden, VHIG I. van Veldhoven Hygiënist, Eindhoven, VHIG Werkgroep gedragscode hygiëne A. de Block, (voorzitter) Hoofd OK, Sneek, NVHO/ adviseur, Nijmegen A. Boskamp Hygiënist, Nijmegen, VHIG Dr. C.J. van der Linden Alg. Chirurg, Heerlen, NVH M. Louwers Hygiënist Den Bosch, VHIG Dr. A.B. Wymenga Orthop.chirurg, Nijmegen, NOV vccn nieuwsbrief 7

8 NIEUWE RICHTLIJN NIEUWE RICHTLIJN Nieuwe ziekenhuisrichtlijn in Zwitserland en Duitsland Tijdens het ICCCS symposium in september 2004 in Duitsland heeft Dipl. Ing. Arnold Brunner van Brunner Haustechnik AG uit Wallisellen, Zürich een presentatie gehouden over de nieuwe ziekenhuisrichtlijn, die in Zwitserland en Duitsland verschenen is. Het betreft de: - SWKI-Richtlinie 99-3: Heizungs-, Lüftungs- und Klimatanlagen in Spitalbauten - VDI 2167: Technische Gebäudeausrustung von Krankenhäusern, Heizungs- und Raumlufttechnik. Dit artikel is de samenvatting (1) van een bijdrage voor de Internationale Cleanroomconferentie ICCCS, die in september 2004 in Bonn, Duitsland, werd gehouden. door A. Brunner (Voorzitter van de Zwitserse werkgroep SWKI 99-3 en lid van de Duitse werkgroep VDI richtlijn ) De basis voor beide richtlijnen is gevormd door de in 1987 in Zwitserland gepubliceerde Richtlijn 99-3 voor het ontwerp, de bouw, het bedrijven en de bewaking van luchttechnische installaties in ziekenhuizen. Deze richtlijn is enkele jaren geleden aangepast en in mei 2003 opnieuw gepubliceerd. In diezelfde periode heeft men in Duitsland ook activiteiten ontplooit voor een richtlijn voor ziekenhuizen en wel de aanpassing van de bestaande DIN : Raumlufttechniche Anlagen in Krankenhäusern (uitgave 1999). Uiteindelijk heeft men in Duitsland de nieuwe VDI richtlijn 2167 vorm gegeven; die in november 2004 is gepubliceerd. De inhoud van deze nieuwe richtlijn komt overeen met de Zwitserse SWKI Richtlijn Dientengevolge is in Duitsland de richtlijn DIN uit het handboek van de VDI verwijderd. Indeling van de Duitse richtlijn VDI 2167 De indeling van de VDI 2167 is evenals de Zwitserse richtlijn gebaseerd op de ISO serie en in het bijzonder wordt de indeling van de ISO deel 4: Planning, ontwerp, bouw en opstarten van cleanrooms gevolgd. Het resultaat hiervan is de volgende indeling van de VDI-Richtlijn 2167: 1. Toepassingsgebied 7. Realisatie 2. Definities, organisaties, 8. Opstarten / opleveren van afkortingen installaties 3. Algemeen 9. OK kwalificatie / kwalificatie 4. Classificatie van ruimten van OK-veld 5. Analyse 10. Operationele situatie 6. Ontwerp 11. Herkwalificatie en optimalisering Bijlage A: Publicaties (informatief) Bijlage B: Voorbeelden van Luchttechnische concepten (informatief) 8 vccn nieuwsbrief

9 De hoofdlijn in de hoofdstukken 5 tot en met 10 gaat procesmatig door het traject vanaf analyse, ontwerp tot en met de bouw en de oplevering van de cleanroom. Daardoor kunnen alle betrokken partijen in dit traject eenzelfde taal gebruiken en de aangehaalde documenten kunnen in het project worden toegepast. Bij een multidisciplinair ontwerp en bouwactiviteit in de ziekenhuissector is het belangrijk dat de onderdelen van het traject goed gestructureerd en gedocumenteerd worden vastgelegd, zodat ook alle verantwoordelijkheden per discipline en per trajectonderdeel correct in elkaar kunnen overlopen. De nieuwe richtlijn geeft hiervoor de nodige informatie. Nieuwe aspecten in de ziekenhuis richtlijn Naast het feit dat in de nieuwe richtlijn een duidelijke procesvoortgang in de bouw is vastgelegd, zijn er nog meerdere technische en microbiologische / hygiënische aspecten aangepast. De belangrijkste daarbij zijn: - de classificatie - het bestek - luchttechnische concepten De classificatie In de voorgaande richtlijnen was de classificatie van de ruimten gebaseerd op een bepaalde maximale kiemconcentratie in de lucht, tijdens de operationele situatie van de ruimte. Op grond van het feit dat er geen (of in ieder geval zeer weinig) goede studies en onderzoeken zijn naar de (eventuele) overeenkomst tussen de kiemconcentratie in de lucht en het percentage infecties bij operaties heeft men besloten om de kiemconcentratie in de lucht niet meer als criterium voor de classificatie van de ruimte te gebruiken. Dit betekent dus ook dat het niet meer noodzakelijk is om bij de oplevering en bij de monitoringsactiviteiten van o.k. s gebruik te maken van microbiologische metingen. Verder is wel aangetoond dat (als er geen andere maatregelen worden genomen) een hoge kiemconcentratie in de lucht resulteert in een hogere micro-biologische neerslag en dat daardoor aannemelijk is dat hierdoor een hogere infectiegraad op zal treden; indien men geen andere maatregelen neemt. Bij de maatregelen van de infectiepreventie spelen de luchttechnische aspecten een ondergeschikte rol. In plaats van de kiemconcentratie in de lucht als leidraad voor de classificatie van de ruimten te gebruiken is men overgegaan tot het instellen van drie microbiologische gradaties voor de specifieke ziekenhuis behoeften. Dit betekent dat men voor microbiologische aspecten in een ziekenhuis drie soorten ruimten onderscheidt, namelijk: o.k. s - ruimten met high risk Het doel van alle maatregelen die in samenhang met de chirurgische ingrepen worden genomen is de vermindering van de risico s van postoperatieve infecties. Dit risico is sterk afhankelijk van de soort ingreep en in deze situatie speelt de kwaliteit van de lucht in het OK-veld een ondergeschikte rol. Ondanks alles moeten bijvoorbeeld bij deze ingrepen de steriliteit van de instrumenten tot de normale standaard behoren. ruimten met verhoogde microbiologische eisen, ruimten met medium risk Hiertoe behoren de ruimten waarin patiënten worden behandeld, waabij een verhoogd risico aanwezig is van de verspreiding van infectieziekten via de omgevingslucht. Ook worden hogere microbiologische / hygiënische eisen gesteld aan die ruimten, waarin diagnostische of therapeutische behandelingen worden uitgevoerd en waarbij micro-organismen kunnen vrijkomen, die voor het personeel een infectie risico zouden kunnen vormen. Daarnaast geldt deze verhoogde eisen ook voor de opslagruimten van steriele goederen en de steriele gangen. microbiologisch relevante ruimten - ruimten met low risk In de medische wereld heeft eigenlijk iedere ruimte het predikaat van microbiologisch relevante ruimte, aangezien er bijvoorbeeld patiënten worden behandeld of opslag plaatsvindt van materiaal, dat met de patiënten in contact komt. Hierbij kan men ook denken aan o.a. de keuken en die ruimten waarin de ziekenafval wordt verzameld en verzorgd. Voor de ruimten waaraan geen specifieke eisen gesteld worden, zoals in ondergeschikte nevenruimten, is de normaal gebruikelijke luchttechnische normen zoals DIN EN Lüftung von Gebäuden, Leistungsanforderungen für lufttechnische Anlagen van toepassing. Voor de microbiologische eisen van de luchttechnische installaties van deze ruimten gelden de eisen zoals genoemd in de VDI Richtlijn 6022: Hygiene-Anforderungen an RLT-Anlagen, Komfortbereiche. Bestek Naar analogie van de aspecten, die aanwezig zijn in de ISO is in deze richtlijn opgenomen dat tijdens de projectfasen van ontwerp tot in bedrijfsstelling van een ruimte door alle betrokken partijen niet alleen wordt gewerkt met een bestek, maar dat daaraan ook een project verplichting is gekoppeld. Vanuit de richtlijn wordt aangegeven dat er in het bestek en bij de project verplichting minimaal de volgende onderdelen worden opgenomen: Projectdefinitie Projectorganisatie en kwaliteitsmanagement (QM-Masterplan) Toepassingsgebied Ruimte-eisen Prestatiecriteria Energie- en meetconcepten Veiligheid- en milieuaspecten Ontwerpkwalificatie Brandveiligheidsaspecten Concept van afvalstromen Goedkeuringen Uitvoeringsplanning Kostenindicatie Bij het onderdeel van de ruimte-eisen moet van elke ruimte minstens de volgende aspecten bekend zijn: Microbiologische / hygiënische classificatie Drukhiërarchie van de ruimte Veiligheidsclassificatie Eisen voor minimum en maximum temperatuur Eisen voor minimum en maximum RV Eis voor max. toegestaan geluid Materiaalkeuzes (wanden, vloer, plafond, etc) Inrichtingselementen Luchttechnische concepten Microbiologisch relevante ruimten - ruimten met low risk In deze categorie vallen de ruimten zoals de patiëntenkamers, EHBO-ruimten, kraamkamers, verkoeverruimten en wachtkamers. Vanwege de mogelijkheid van overdracht van onbekende ziekteverwekkers moeten de wachtkamers zijn voorzien van een goede beluchting voor de patiënten. In de richtlijn wordt voor deze ruimten een afzuiging van 75 m 3 per uur per persoon voorgeschreven.»» vccn nieuwsbrief 9

10 Ruimten met verhoogde microbiologische eisen, ruimten met medium risk In deze classificatie vallen o.a. de volgende ruimten: Opslag van steriel materiaal / steriele gangen Angiografie, hartkatheterisatie Kleine chirurgische ingrepen, dermatologie, wondverzorging Isoleerkamers, patiëntenkamers voor patiënten na orgaantransplantatie Intensive care, incl. neonatologie Endoscopische diagnostiek Voor deze ruimten geldt een verhoogde toevoer van het buitenluchtaandeel tot > 100 m 3 per uur p.p. Voor de filtratie van deze lucht is een filter F9 (volgens EN 779) voorgeschreven. Het toevoeren van de lucht is deze ruimte gaat via een turbulente inblaas. Aanvullende informatie voor isoleerkamers: deze ruimten zijn gesloten kamers voor patiënten met infectieziekten, die door de lucht kunnen worden overgedragen. Daarom zijn speciale luchttechnische maatregelen noodzakelijk. Per ruimte wordt gesteld dat er een inblaas van meer dan 500m 3 per uur moet worden gerealiseerd (overeenkomend met een 12-voudige ventilatie). De ruimte zelf moet een onderdruk hebben t.o.v. de omringende ruimten en moet zijn voorzien van een sluis. De toevoerlucht naar de sluis kan via een overstroomprincipe vanuit de isoleerkamer worden gebruikt. De deuren van de sluizen moeten van een interlock zijn voorzien; dus er kan maar één deur gelijktijdig worden geopend. De afvoerlucht van de isoleerkamer op het algemene afvoerkanalen systeem moet, wegens gevaar van contaminatie, via een HEPA filter geschieden (type H13 volgens de EN 1822). De hoeveelheid ingeblazen lucht in de isoleerkamer kan worden gereduceerd door toepassing van een mobiele recirculatie-unit (voorzien van een F9 filter volgens de EN 779). Figuur 1: Concept isoleerkamer 3 50 m /h 100 m 3 /h LW = 12 - fach AC = 12/h Voorstel om een normale patiëntenkamer om te bouwen tot isoleerkamer door een 12-voudige ventilatie te realiseren m.b.v. een mobiele recirculatieunit en een aangekoppelde filterunit op de afzuiging, waardoor het afzuigkanaal wordt beschermd en de onderdruk wordt gerealiseerd. o.k. s - ruimten met high risk Bij de realisatie van o.k. s wordt uitgegaan 10 vccn nieuwsbrief F9 ev. flexibel flexible ev. 150 m 3 /h H13 van de toepassing van HEPA filters in de inblaas en ook de toepassing van een laminair downflow met een oppervlak van minimaal c.a. 9 m 2 als OK-veld. Aanbevolen wordt om dit veld m.b.v. luchtgeleidingen af te schermen van de rest van de OK. De onderzijde van de luchtgeleiding wordt aangegeven als 2,1m boven de vloer. Tevens is het toegestaan om de lucht in de ruimte te recirculeren en te koelen. Voor o.k. s, die uitsluitend voor één soort operatie worden gebruikt en waarbij dus dezelfde operatie steeds wordt herhaald, is de standaard afmeting van het laminaire downflowveld niet van toepassing en is het mogelijk om een kleinere afmeting te gebruiken. Oplevering van OK-ruimten De oplevering van o.k. s is verdeeld in twee aspecten: De technische oplevering De hygiënische oplevering Bij de technische oplevering komen volgens de richtlijn aan de orde: Lektesten van endfilters Bepaling van de hoeveelheid ingeblazen en afgevoerde lucht Bepaling van drukverschil en stromingsrichting bij de deuren van de OK Bepaling van de luchtsnelheid Bepaling van de temperatuur Bepaling van de oppervlakte temperatuur van de OK-oppervlakken Bepaling van het thermische comfort op 1,75 m boven de vloer (luchtsnelheid, temperatuur, turbulentiegraad, geluidrukniveau en RV) Indien in het bestek geen andere eisen zijn vermeld wordt in de richt-lijn uitgegaan van de volgende randvoorwaarden: Eindfilter lektest volgens ISO of de SWKI 96-4 Eindfilter afdichtingstest volgens ISO Inblaastemperatuur: 18 tot 24 C Minimaal gemiddelde luchtsnelheid: 0,24m/s (4 metingen per m 2 inblaasoppervlak) Minimale inblaas snelheid: 0,20 m/s Maximale afwijking van plaatselijke temperatuur t.o.v. de gemiddelde temperatuur: ± 1,0 K (vier metingen per m 2 inblaasopp.) Comfortparameters volgens VDI : Reinraumtechnik- Thermische Behaglichkeit met: 1,2/ clo: 1,2 Bij normale operationele situatie van de OK is het geluid in het midden van het OK veld op een hoogte van 1,75 m boven de vloer: max. 48 db(a) Verder is vermeld dat het uitvoeren van de eindfilter lektest minimaal éénmaal per twee jaar moet geschieden. Figuur 2: Schets van de meetactiviteiten Schets t.b.v. standaard test over een gegenereerd aërosol. Meetopstelling in de OK. De zes punten aan de rand van het OK-veld zijn de locaties waar het aërosol wordt gegenereerd (de referentiedeeltjes). Bij de hygiënische oplevering is in de richtlijn een meetopstelling opgenomen waarin de beschermingsfactor van de OK geïntegreerd wordt vastgesteld. Na vele onderzoeken in diverse instituten heeft men een standaard meetopstelling gedefinieerd. Hierbij wordt uitgegaan van: Een thermische belasting in de ruimte zelf, die een grote invloed heeft op het luchtstromingsprofiel en die gedurende de meetcyclus wordt gesimuleerd. Een voldoende hoge omgevingsconcentratie van stofdeeltjes, die als aërosol wordt gegenereerd. De meetopstelling moet in de praktijk correct functioneren en moet reproduceerbare resultaten voortbrengen. In figuur 3 is de schets te zien van een dergelijke meetopstelling, waarbij opvalt dat in deze situatie op de vier hoeken van het OK-veld aërosol wordt gegenereerd en ook op twee meetplaatsen bij het bed, tussen de personen. Men spreekt hier van een interne belasting. In deze situatie wordt de beschermingsfunctie en de comfort parameters gemeten. Figuur 3: Schets van de standaard meetopstelling t.b.v. de bepaling van de beschermingingsfactor en de comfortwaarden.»»

11 AANKONDIGING Voortaan uitsluitend gekwalificeerde mensen in uw cleanroom? Met de VCCN CleanroomPas bent u daarvan verzekerd! NATIONAAL VCCN CLEANROOM GEDRAGSKEURMERK VCCN heeft een landelijk gedragskeurmerk ontwikkeld voor alle personen en organisaties die met cleanrooms te maken hebben. Dit keurmerk wordt ondersteund door een geheel nieuwe VCCN Cleanroom GedragsCursus (CGC). Deelnemers die deze cursus met goed gevolg afsluiten, ontvangen naast een certificaat ook de VCCN CleanroomPas. Deze persoonsgebonden pas is voorzien van het VCCN Cleanroom GedragsKeurmerk. In één oogopslag kan een ieder zien dat de drager van de VCCN CleanroomPas voldoende kennis en vaardigheden bezit en daarom gekwalificeerd is voor de toegang tot cleanrooms. PUBLICATIE VAN DEELNEMENDE ORGANISATIES Bedrijven en instellingen die hun medewerkers deze cursus laten volgen, ontvangen eveneens een certificaat waaruit blijkt dat zij over mensen beschikken die gekwalificeerd zijn voor de toegang tot cleanrooms. Bovendien worden de namen van de organisaties vastgelegd in het CGC-register en vervolgens gepubliceerd in diverse media, waaronder de VCCN-nieuwsbrief en de VCCN-website. U KUNT ER NIET OMHEEN! Of u nu zelf over een cleanroom beschikt dan wel vanuit uw professie in cleanrooms moet verblijven, het is van het grootste belang dat uw mensen op de hoogte zijn van alle gedragscodes met betrekking tot cleanrooms. Dat verhoogt de betrouwbaarheid van uw organisatie en voorkomt tegelijkertijd mogelijke verstoringen binnen de cleanroom. Kortom, met de VCCN CleanroomPas kiest u voor optimale zekerheid! Bijgaande cursusinformatie vertelt u er alles over. CURSUSPRIJZEN voor Leden VCCN 350,- voor Niet leden 550,- CURSUSDATA februari 3 oktober 10mei 7 december LOCATIE Zalencentrum De Amershof te Amersfoort Voortaan uitsluitend gekwalificeerde mensen in de cleanroom? Met de VCCN CleanroomPas bent u daarvan verzekerd! Met vriendelijke groet, Ing. H.J.I. Rotteveel Coördinator Opleidingen VCCN De VCCN CleanroomPas DE MULDERIJ NV LEUSDEN POSTBUS 311, 3830 AJ LEUSDEN T F

12 Bij de bepaling van de beschermingsfactor van de OK wordt gebruik gemaakt van een zogenaamde referentie stofconcentratie. De bedoeling hiervan is dat gedurende alle testen op zes meetplaatsen een constante stroom van deeltjes wordt geproduceerd, omdat zodoende de hygiënische omstandigheden worden nagebootst. Door uit te gaan van deze stofbelading van de OK en de aanwezigheid van warmtebelastingsactiviteiten in de ruimte, wordt op een aantal meetplaatsen de stofconcentratie in die bepaalde situatie gemeten. Uit de verhouding tussen de meetresultaten opde verschillende plaatsen in de ruimte t.o.v. de referentie-concentratie wordt de beschermingsfactor berekend. Bij deze test worden twee situaties nagebootst en wordt de beschermingsfactor telkens bepaald. De situaties zijn: een bescherming t.o.v. de omgeving (in de opstelling zoals aangegeven in figuur 2), waarbij op zes plaatsen rondom het OK-veld het aërosol wordt gegenereerd en de situatie waarbij de beschermingfactor t.o.v. een interne belasting door ook in het OK-veld zelf testaërosol te genereren (zie figuur 3). In Zwitserland is veel onderzoek naar deze meetopstellingen uitgevoerd. Voor de bestaande o.k. s is deze voorgestelde meetmethode ter bepaling van de beschermingsfactor niet zonder meer steeds toe te passen. Maar ook voor deze installaties geldt het infectierisico zo goed mogelijk in de hand te houden. In de praktijk heeft men deze meetmethode ook uitgevoerd aan enkele bestaande installaties, waaruit dan een inventarisatie van de kwaliteit van de OK wordt bepaald en van hieruit worden dan aangegeven waar de zwakke plekken zitten en waar en hoe men deze kan aanpassen c.q. optimaliseren. Samenvatting In de Zwitserse Richtlijn SWKI 99-3 Heizungs- Lüftungs- und Klimaanlagen in Spitalbauten is voor de eerste maal in een richtlijn een uitgebreide technische en hygiënische kwalificatie van o.k. s opgesteld. Deze benadering van de kwaliteit is door de VDI 2167, die in november 2004 werd vrijgegeven, overgenomen (Een benadering die eigenlijk (on)bewust overgenomen is uit de ISO 14698, deel 1 - Contamination Control - Microbiologie, algemeen. Hierin worden drie risicogradaties aangegeven: ruimten met High - Medium en Low Risk; aanvulling R. Geilleit) Het doel is om op basis van deze Zwitserse en Duitse richtlijn te komen tot een Europese CEN-richtlijn op dit terrein. Over het uitvoeren van verder onderzoek van de bepalingen van de beschermingfactoren zijn proefopstellingen aanwezig o.a. in Luzern. Referentielijst 1. VDI 2167 Blatt 1(november 2004): Technische Gebäudeausrüstung von Krankenhäusern - Heizungs- und Raumlufttechnik. 2. SWKI 99-3 ( ): Heizungs-, Lüftungsund Klimaanlagen in Spitalbauten. 3. DIN 1946 Blatt 4 (1999): Raumlufttechnik: Raumlufttechnische Anlagen in Krankenhäusern. 4. DIN EN 779 ( ): Partikel-Luftfilter für die allgemeine Raumlufttechnik - Bestimmung der Filterleistung. 5. DIN EN ( ): Schwebstoffilter (HEPA und ULPA) - Teil 1: Klassifikation, Leistungsprüfung, Kennzeichnung. 6. Draft: DIN EN 13779: Lüftung von Gebäuden - Leistungsanforderungen f r raumlufttechnische Anlagen. 7. VDI 2083, Blatt 1-12: Reinraumtechnik 8. Draft EN ISO : Reinräume und zugehörige Reinraumbereiche - Teil 3: Messtechnik und Prüfverfahren. 9. EN ISO (2003): Reinräume und zugehörige Reinraumbereiche - Teil 4: Plannung, Ausführung und Erst-Inbetriebnahme 10. VDI 6022 Blatt 1 ( ): Hygienische Anforderungen an Raumlufttechnische Anlagen - Büro- und Versammlungsräume. (1) De samenvatting en vertaling van het oorspronkelijke artikel is verzorgd door ing. R.A.H.M. Geilleit 12 vccn nieuwsbrief

13 SYMPOSIUM Maandag 14 maart 2005 LUCHTBEHEERSING OP DE OK bijdrage aan de infectiepreventie Vanuit het werkveld rond de OK en met inbreng van vele betrokken partijen is een Beheersplan luchtbehandeling voor de Operatieafdeling opgesteld. Dit beheersplan wordt officieel gepresenteerd en toegelicht tijdens dit symposium. Het symposium wordt georganiseerd door de Vereniging Contamination Control Nederland (VCCN) in samenwerking met de Vereniging voor Hygiëne & Infectiepreventie in de Gezondheids-zorg (VHIG). Dr. G.H.I.M. Walenkamp zal op dit symposium het Beheersplan toelichten en is op deze dag tevens de dagvoorzitter. Tijdens het symposium komen zowel de operatiepraktijk, de praktijk van het bouwen, meten, onderhouden en beheren aan de orde. Het luchttechnisch ontwerp zal daarbij een specifiek aandachtspunt zijn. Het plan vult een behoefte die in het werkveld leeft. Juist om de interactie daarmee te stimuleren zal er ruime aandacht zijn voor discussie. Naast het lezingenprogramma zal in de diverse pauzes een specifieke informatiemarkt worden gehouden voor leveranciers en dienstverleners rond het OK-bedrijf. Deelnemers ontvangen een exemplaar van het Beheersplan. Waar vindt het symposium plaats? Jaarbeurs Utrecht Congreszaal Irene Jaarbeursplein 3521 AL Utrecht Wat kost deelname? Deelnamekosten 90,- Wat kost een stand op de informatiemarkt? Deelnamekosten 575,- Nadere informatie is te verkrijgen bij het VCCN verenigingsbureau: Sandra van Ewijk Tel Fax Voorlopig programma: Registratie, koffie & thee, bezoek informatiemarkt 09:55-10:00 Opening door de dagvoorzitter door dr. G.H.I.M. Walenkamp Overhandiging Beheersplan ROMEX Bedrijfsprocessen in de elektronica industrie zijn uiterst gevoelig. Wij spelen daarom in op de groeiende behoefte van het schoon en ESD veilig produceren, assembleren, repareren en installeren van elektronica door het inrichten van cleanrooms en het leveren van cleanroomproducten. Denkt u hierbij aan kleding, ionisatie, verpakkingen, tafels, disposabless, handschoenen, RVS stellingen, trolleys, kleefmatten, foliematten, reinigingsdoeken, papier, wattenstaafjes en mondmaskers. Wilt u verder praten? Romex B.V. Remmerden 5, 3911 TZ Rhenen,Tel Lezing: Toelichting Beheersplan Lezing: Kwaliteitswet Werken in een schone omgeving? Koffiepauze en bezoek informatiemarkt Stabiliserende partner voor cleanroom services nodig? Lezing: Problemen in de praktijk Lezing: Luchttechniek, haken en ogen groot plenum Lunch en bezoek informatiemarkt Surf eens langs op Lezing: techniek van air samplen Lezing: van planning naar uitvoering (V van validatie) Interactieve sessie en discussie Afsluiting met een drankje en een hapje vccn nieuwsbrief 13

14 PRODUCTNIEUWS Innovatieve microvezelreiniging in de cleanroom (ISO 3-9) Het schoonmaken van een cleanroom of geconditioneerde (productie) ruimte is een vak apart. Immers, door de strikte eisen aan stofdeeltjes en kolonievormende eenheden zijn conventionele schoonmaakmiddelen en -materialen vaak niet inzetbaar. Niet alleen is het van belang dat de materialen geschikt zijn voor de cleanroomomgeving, het is tevens belangrijk dat na het reinigen bacteriegroei wordt uitgesloten. Bovendien kunnen arbeidskosten behoorlijk oplopen, doordat verschillende reinigings-stappen noodzakelijk zijn om de cleanroom op een correcte wijze te reinigen. Een geschikt en efficiënt schoonmaaksysteem te vinden, te valideren en te introduceren is dan ook een kostbare en tijdrovende aangelegenheid. Er wordt derhalve meestal een oplossing gezocht bij steriele disposable moppen. Maar het kan anders! Speciaal voor de kritische gebruikers in de cleanroomindustrie is er een wasbare èn cleanroomgeschikte totaaloplossing ontwikkeld, genaamd het MicronSwep systeem. Tijdsbesparend Grote Ergonomie Dit innovatieve schoonmaaksysteem kenmerkt zich als een uniek microvezel schoonmaaksysteem voor vloeren, wanden en plafonds in cleanrooms en geconditioneerde ruimten. Door in 1 stap te reinigen (= stofwissen, moppen en drogen) èn door gebruik te maken van 100% polyester microvezel moppen biedt het systeem de gebruiker een aantal zeer prettige voordelen, zowel op kostentechnisch als op ergonomisch gebied. Daar de microvezels in staat zijn microscopisch vuil aan zich te binden en te verwijderen zonder dat hierdoor veel frictie ontstaat, wordt, in combinatie met lichtgewicht materialen èn het niet meer uitpersen van de moppen, de lichamelijke belasting met ca. 25% verminderd. Bovendien wordt ca. 30% arbeidstijd bespaard doordat men alles snel en in 1 stap reinigt. Aangezien het MicronSwep systeem geen gebruik maakt van een persemmer, kan tevens een besparing van ca. 50% op (WFI)water en detergent worden behaald. Deze unieke werkwijze voorkomt tevens kruis- of herbesmetting van de cleanroom. Kostenverlagend Om week in, week uit zeker te kunnen zijn van steriele moppen en een correct onderhoud, worden de moppen in een speciaal huur- en serviceprogramma aangeboden; ophalen van vervuilde, gebruikte moppen, a-septisch wassen en verpakken, volledige procesmonitoring, retourlevering. Minder product en watergebruik Huur- en service programma Micronclean BV 14 vccn nieuwsbrief

15 VERENIGINGSNIEUWS Nieuwe persoonlijke leden De heer dr.ir. N.J. Bink Mevrouw ing. A. Hemmes Acin Instrumenten Erasmus Medisch Centrum De heer A.L. Boks De heer L.J. Meerhof Logi Ster BV Sanquin Plasma Producten De heer J.M.M. van den Brand De heer B. Nijhof Philips Electronics Nederland BV Boltjes Plaatwerk Industrie B.V. De heer ing. J.P.J.J. Hegmans De heer W.M. Steenkamp Erasmus Medisch Centrum Boltjes Plaatwerk Industrie B.V. Nieuwe bedrijfsleden A.B.S. bv De heer B.A.R. Altena Postbus AB Brummen Tel. (0575) Testo BV De heer ing. M. van Dam Postbus BA Almere Tel. (036) VLS Schoon De heer H.J.J. Mook A. van Leeuwenhoekstr ET Zwijndrecht Tel. (078) AGENDA februari 2005 Cleanroom GedragsCursus, Amersfoort 14 maart 2005 Symposium Luchtbeheersing op de OK, bijdrage bij de infectiepreventie, Jaarbeurs Utrecht 10 mei 2005 Cleanroom GedragsCursus, Amersfoort 26 mei 2005 VCCN Cleanroom Symposium, Triavium, Nijmegen 3 oktober 2005 Cleanroom GedragsCursus, Amersfoort 7 december 2005 Cleanroom GedragsCursus, Amersfoort TESTO Testo is sinds 1957 producent en leverancier van mobiele en stationaire meetapparatuur. Wereldwijd heeft Testo dochterondernemingen en vertegen-woordigingen die de Testo producten verkopen en servicen. In Almere is de Nederlandse dochteronderneming sinds 1986 actief met 35 medewerkers. Testo levert meetinstrumenten voor temperatuur, vochtigheid, drukdauwpunt, luchtsnelheid, druk en werk- respectievelijk binnenklimaat. Inclusief printen, datalogging en verwerking van uw gegevens in de PC. Draagbare CO- en gasalarmering, rookgasanalyse voor service, inspectie en emissiemeting. Daarnaast heeft Testo ook een eigen ISO kalibratielaboratorium en een mobiele kalibratie bus waar alle meetapparatuur gekalibreerd en geserviced kan worden. 3C - Contamination Control & Cleanroom Products 2005 DATE: February VENUE: NEC, Birmingham UK Now in its 13th year, 3C is the UK s only dedicated event for buyers and suppliers of contamination control and cleanroom products and services. Under new management, 3C 2005 takes place at the National Exhibition Centre, Birmingham, UK, from February It will showcase the latest products and services from cleanroom design and construction through to clothing, equipment and consumables. Congress Exibition VCCN Bestuur en Verenigingsbureau wensen u goede feestdagen en een gelukkig 2005! vccn nieuwsbrief 15

16 Geen vuiltje aan de lucht. Als specialist in schone lucht hebben we jarenlang ervaring met het ontwikkelen en bouwen van Cleanrooms en operatiekamers. Daarbij beschikken we over een revolutionair systeem, dat grote flexibiliteit biedt, vele gebruiksmogelijkheden kent, bijzondere snelle bouw en lage exploitatiekosten garandeert. Bovendien kunnen we de complete inrichting van uw laboratoria verzorgen, bieden wij u een complete range van geavanceerde laminar flow apparatuur en beschikken we over een eigen Validatie- en meetdienst voor luchttechnische metingen. Kortom: met Interflow is er geen vuiltje aan de lucht. Neem contact op met onze adviseurs of kijk op voor uitgebreide informatie. Specialist in schone lucht Interflow De Stek SP Wieringerwerf Tel. (0227) Fax (0227) Interflow is een onderdeel van BAM Techniek bv

TVVL Lezing. door. Visie vanuit de praktijk

TVVL Lezing. door. Visie vanuit de praktijk TVVL Lezing door Visie vanuit de praktijk Beheer luchtbehandeling in operatiekamers Onderwerpen: RISICOANALYSE EU-RICHTLIJN DIN 1946-4 METINGEN Risicoanalyse in bestaande en nieuwe OK s Projectvoorstel:

Nadere informatie

Alles wat bijdraagt of afbreuk zou kunnen doen aan de productkwaliteit of het proces CLEANROOMVALIDATIE DOEL & METHODE

Alles wat bijdraagt of afbreuk zou kunnen doen aan de productkwaliteit of het proces CLEANROOMVALIDATIE DOEL & METHODE CLEANROOMVALIDATIE ON SITE ISO 17025 DOEL & METHODE CLEANROOM VALIDATIE KALIBRATIE CONSULTANCY VALIDATIE MODEL VALIDATIE Planning Validatie rapport URS Performance Qualificatie (PQ) Functioneel ontwerp

Nadere informatie

Alles wat bijdraagt of afbreuk zou kunnen doen aan de productkwaliteit of het proces CLEANROOMVALIDATIE DOEL & METHODE

Alles wat bijdraagt of afbreuk zou kunnen doen aan de productkwaliteit of het proces CLEANROOMVALIDATIE DOEL & METHODE CLEANROOMVALIDATIE ON SITE ISO 17025 DOEL & METHODE CLEANROOM VALIDATIE KALIBRATIE CONSULTANCY VALIDATIE MODEL VALIDATIE Planning Validatie rapport URS Performance Qualificatie (PQ) Functioneel ontwerp

Nadere informatie

Beheersplan Luchtbehandeling. voor de Operatieafdeling

Beheersplan Luchtbehandeling. voor de Operatieafdeling Beheersplan Luchtbehandeling voor de Operatieafdeling Inhoudsopgave Voorwoord... 4 1. Inleiding en achtergrond van het beheersplan... 5 1.1 Ontstaansgeschiedenis... 5 1.2 Het Beheersplan... 6 2. Opzet

Nadere informatie

REINIGING VAN CLEANROOMS

REINIGING VAN CLEANROOMS REINIGING VAN CLEANROOMS Het reinigen van cleanrooms is een van de voorwaarden om een cleanroom in de conditie te houden waarvoor zij is bestemd. Reinigen betekent dat alle personen die een cleanroom betreden

Nadere informatie

Project Hybride HCK en OK

Project Hybride HCK en OK Presentatie Opragon Ing. A.C.P. Builtjes Werktuigbouwkundig engineer Afdeling Bouwprojecten en Inrichting Universitair Medisch Centrum Utrecht Presentatie Opragon Ons Project Het Opragon systeem De ervaringen

Nadere informatie

De juiste dampkap op de juiste plaats

De juiste dampkap op de juiste plaats De juiste dampkap op de juiste plaats De juiste dampkap op de juiste plaats De meest toegepaste dampkappen zijn conventionele dampkappen, luchtinductie dampkappen en impulslucht dampkappen. Deze kappen

Nadere informatie

LUCHTKWALITEIT -NUT EN NOODZAAK VOOR STERIEL MATERIAAL - Sterilisatie Vereniging Nederland Roberto Traversari

LUCHTKWALITEIT -NUT EN NOODZAAK VOOR STERIEL MATERIAAL - Sterilisatie Vereniging Nederland Roberto Traversari LUCHTKWALITEIT -NUT EN NOODZAAK VOOR STERIEL MATERIAAL - Sterilisatie Vereniging Nederland Roberto Traversari ONDERWERPEN Welke richtlijnen zijn er Wat kunnen en moeten we hier nu mee? Waarop heeft luchtkwaliteit

Nadere informatie

Systeem oplossingen Reiniging van cleanrooms. Voor de reiniging van technische en farmaceutische cleanrooms volgens ISO- en GMP-richtlijnen.

Systeem oplossingen Reiniging van cleanrooms. Voor de reiniging van technische en farmaceutische cleanrooms volgens ISO- en GMP-richtlijnen. Systeem oplossingen Reiniging van cleanrooms Voor de reiniging van technische en farmaceutische cleanrooms volgens ISO- en GMP-richtlijnen. Reiniging van cleanrooms Initial Cleanrooms biedt u gespecialiseerde

Nadere informatie

Standpunt NVVCC inzake. omstandigheden (kleine) chirurgische en invasieve ingrepen.

Standpunt NVVCC inzake. omstandigheden (kleine) chirurgische en invasieve ingrepen. Standpunt NVVCC inzake omstandigheden (kleine) chirurgische en invasieve ingrepen. Auteurs: Prof.dr. H.A.M. Neumann, dermatoloog, voorzitter werkgroep, R.S.M.Boonen arts, P. v.d Poel, hygienist, T.Bosch,

Nadere informatie

SVN verleent accreditatie aan training Olympus. Goede training verlaagt risico op besmetting via flexibele endoscoop

SVN verleent accreditatie aan training Olympus. Goede training verlaagt risico op besmetting via flexibele endoscoop PERSBERICHT SVN verleent accreditatie aan training Olympus Goede training verlaagt risico op besmetting via flexibele endoscoop Zoeterwoude, juli 2013 De reiniging en desinfectie van flexibele endoscopen

Nadere informatie

Disclosure slide. Geen. Bedrijfsnamen

Disclosure slide. Geen. Bedrijfsnamen Disclosure slide (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder Andere

Nadere informatie

Model opnamerapport mechanisch ventilatiesysteem

Model opnamerapport mechanisch ventilatiesysteem Model opnamerapport mechanisch ventilatiesysteem Datum en tijd: Naam controlerende instantie: Naam inspecteur: Aanwezig bij het onderzoek: Project: Adres of bouwnummer: Type ventilatiesysteem Fabricaat

Nadere informatie

Service en onderhoud. Eén telefoontje is genoeg.

Service en onderhoud. Eén telefoontje is genoeg. Service en onderhoud Onze projectmatige werkwijze garandeert snelle en adequate oplossingen. HB Group voert wereldwijd, 24 uur per dag, 7 dagen per week, service en onderhoud uit. Eén telefoontje is genoeg.

Nadere informatie

KAM-management 5. ISO 9001 voor het MKB. Normalisatie: de wereld op één lijn

KAM-management 5. ISO 9001 voor het MKB. Normalisatie: de wereld op één lijn PRAKTIJKGIDS KAM-management 5 NPR 9006:2008 ISO 9001 voor het MKB Normalisatie: de wereld op één lijn ISO 9001 voor het MKB NPR 9006:2008 ISO 9001 voor het MKB Nederlands Normalisatie-instituut, Delft,

Nadere informatie

Overal waar professioneel gekookt wordt.

Overal waar professioneel gekookt wordt. Overal waar professioneel gekookt wordt. Grootkeuken Gilde levert totaaloplossingen voor horeca, bedrijfsrestaurants, zorgcentra en scholen, sportcentra en formulezaken. In zes heldere stappen gaan we

Nadere informatie

Service en expertise op maat? De DencoHappel dienst-na-verkoop staat voor u klaar!

Service en expertise op maat? De DencoHappel dienst-na-verkoop staat voor u klaar! Service en expertise op maat? De DencoHappel dienst-na-verkoop staat voor u klaar! Onze DencoHappel dienst-na-verkoop werkt op basis van vier pijlers DencoHappel is sinds jaar en dag marktleider in luchtbehandelingsunits.

Nadere informatie

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen.

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen. DUCO at HOME De standaard voor woningventilatie Bij Duco Ventilation & Sun Control staat de gezondheid van de bewoners op de eerste plaats. Het Duco Comfort System en het DucoTronic System bieden de garantie

Nadere informatie

Service en expertise op maat? De GEA Happel Dienst-na-verkoop staat voor u klaar!

Service en expertise op maat? De GEA Happel Dienst-na-verkoop staat voor u klaar! Service en expertise op maat? De GEA Happel Dienst-na-verkoop staat voor u klaar! Onze GEA Happel Dienst-na-verkoop werkt op basis van vier pijlers GEA Happel is sinds jaar en dag marktleider in luchtbehandelingsunits.

Nadere informatie

Kanaal unit. LG Electronics Commercial Airconditioners. Specifieke kenmerken van de kanaal unit:

Kanaal unit. LG Electronics Commercial Airconditioners. Specifieke kenmerken van de kanaal unit: C D E LG Electronics Commercial Airconditioners Kanaal unit Wanneer u een perfect binnenklimaat wenst, maar de installatie niet zichtbaar in uw ruimte wilt hebben, biedt de kanaal unit esthetisch de mooiste

Nadere informatie

Wat ziet de inspecteur: infectiepreventie vanuit het oogpunt van de IGZ. Marijke Bilkert Senior inspecteur

Wat ziet de inspecteur: infectiepreventie vanuit het oogpunt van de IGZ. Marijke Bilkert Senior inspecteur Wat ziet de inspecteur: infectiepreventie vanuit het oogpunt van de IGZ Marijke Bilkert Senior inspecteur Wat ziet de inspecteur: infectiepreventie vanuit het oogpunt van de IGZ De inhoud van deze presentatie

Nadere informatie

De Hybride OK. Christiaan van Swol, Klinisch Fysicus

De Hybride OK. Christiaan van Swol, Klinisch Fysicus De Hybride OK Christiaan van Swol, Klinisch Fysicus Een hybride OK Combinatie van een steriele, conventionele operatiekamer en een röntgeninterventiekamer - Logische combinatie - Twee gescheiden werelden

Nadere informatie

Natuurlijke ventilatie van leslokalen

Natuurlijke ventilatie van leslokalen Natuurlijke ventilatie van leslokalen Seminar Actiflow - CFD in de bouw 20 mei 2011 ir. Henk Versteeg Inhoud presentatie Introductie LBP SIGHT Binnenmilieu basisscholen Ventilatie basisschool De Schakel

Nadere informatie

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen.

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen. DUCO at HOME De standaard voor woningventilatie Bij Duco Ventilation & Sun Control staat de gezondheid van de bewoners op de eerste plaats. Het Duco Reno System, Duco Comfort System en DucoTronic System

Nadere informatie

ORBIT WING DE VOORDELEN SAMENGEVAT EEN VERGELIJKING. MICRO DROP kanaalluchtbevochtiging Extra normen / standaards:

ORBIT WING DE VOORDELEN SAMENGEVAT EEN VERGELIJKING. MICRO DROP kanaalluchtbevochtiging Extra normen / standaards: www.hammerer.at Hier een aantal goede redenen waarom MERLIN ORBIT WING de beste keuze is. DE VOORDELEN SAMENGEVAT 98% water- en energie-efficiënt minimaal onderhoud PARTNER geen chemische toevoegingen

Nadere informatie

Vaillant & rendement. Technisch Project Advies

Vaillant & rendement. Technisch Project Advies Vaillant & rendement Technisch Project Advies meer rendement van uw project? Begin bij Vaillant Technisch Project Advies tijdige inschakeling TPA Uw winst Hoe blijven we samen aan de voortdurend aangescherpte

Nadere informatie

STEK. airconditioning. airconditioning. warmtepompen. vullen met koudemiddel

STEK. airconditioning. airconditioning. warmtepompen. vullen met koudemiddel Als specialist werken wij samen met u als Installateur. Een logische combinatie. warmtepompen computerruimtekoeling Koeltechnisch handelen Vacumeren Luchtbehandeling DRUKPBEPROEVING vullen met koudemiddel

Nadere informatie

AT4-CAPRI klimaatbeheersing voor zwembaden

AT4-CAPRI klimaatbeheersing voor zwembaden AT4-CAPRI klimaatbeheersing voor zwembaden Geavanceerde technologie op het gebied van klimaatbeheersing in zwembaden 3-trapswarmteterugwinning binnen- en buitenzijde in kunststof poedercoating uitgevoerd

Nadere informatie

Camfil Filter Management. Camfil Filter Management. Camfil Farr clean air solutions

Camfil Filter Management. Camfil Filter Management. Camfil Farr clean air solutions Camfil Filter Management Camfil Farr Segment brochure Camfil Filter Management Camfil Farr clean air solutions Camfil Filter Farr Management Welke oplossingen biedt Camfil Filter Management Camfil Filter

Nadere informatie

Keurmerkregeling Reinheid Luchtbehandeling- en ventilatiesystemen

Keurmerkregeling Reinheid Luchtbehandeling- en ventilatiesystemen Keurmerkregeling Reinheid Luchtbehandeling- en ventilatiesystemen van het Nederlands Verbond Reinigingsspecialisten Luchtbehandelingsystemen Deel B Vet Juni 2006, deel B versie 2 1 Voorwoord Dit document

Nadere informatie

Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen

Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen Ieder jaar komen veel mensen in het ziekenhuis voor een operatie of een onderzoek. Artsen en verpleegkundigen

Nadere informatie

Dé specialist in luchtverdeeltechniek

Dé specialist in luchtverdeeltechniek Dé specialist in luchtverdeeltechniek De expertise van Solid Air + de kracht van Nijburg = totaalbedrijf luchttechniek Solid Air is onderdeel van de Nederlandse Nijburg Industrie Groep, een internationaal

Nadere informatie

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware INTEGRATIE CONTINUE INNOVATIE WORKFLOW ONDERSTEUNING ABECON-CONSULTANCY OVER ABECON Microsoft Dynamics Nieuwe kansen in een veranderende media wereld Standaard

Nadere informatie

vccn nieuwsbrief MAGAZINE NIEUWE VCCN CURSUS CLEANROOM TECHNIEK CURSUS (CTC)

vccn nieuwsbrief MAGAZINE NIEUWE VCCN CURSUS CLEANROOM TECHNIEK CURSUS (CTC) vccn nieuwsbrief MAGAZINE Een uitgave van de VERENIGING CONTAMINATION CONTROL NEDERLAND jaargang 18 nummer 3 - december 2005 NIEUWE VCCN CURSUS CLEANROOM TECHNIEK CURSUS (CTC) ONTWERPEN VAN OPERATIEKAMERS

Nadere informatie

De mechanische ventilatie type C is in te delen in twee stromingen die nog in de huidige huizen aanwezig zijn:

De mechanische ventilatie type C is in te delen in twee stromingen die nog in de huidige huizen aanwezig zijn: 1 Introductie In een huishouden is ventilatie nodig om ervoor te zorgen dat het huis van schone en gezonde lucht is voorzien. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen natuurlijke ventilatie (type A), en

Nadere informatie

Deel 1: Eindelijk een werkbare ZorgRie? Simone van Wijk Arbeidshygiënist / Arbo-adviseur

Deel 1: Eindelijk een werkbare ZorgRie? Simone van Wijk Arbeidshygiënist / Arbo-adviseur Deel 1: Eindelijk een werkbare ZorgRie? Deel 2: Binnenklimaat in de zorg Simone van Wijk Arbeidshygiënist / Arbo-adviseur Eenduidige uitvoering? Soorten gebouwen: g Overzichtelijk Complex Rond Vierkant

Nadere informatie

Natuurlijke toevoer en comfort Een samenvatting van nationaal en internationaal onderzoek

Natuurlijke toevoer en comfort Een samenvatting van nationaal en internationaal onderzoek Natuurlijke toevoer en comfort Een samenvatting van nationaal en internationaal onderzoek W.F.de Gids TNO Bouw en Ondergrond Symposium 12 november 2008 Etten Leur Tocht Te koude relatief hoge luchtsnelheid

Nadere informatie

Toelatingseisen voor de uitvoering van coloscopieën vanuit het bevolkingsonderzoek darmkanker. Kwaliteitseisen coloscopie.

Toelatingseisen voor de uitvoering van coloscopieën vanuit het bevolkingsonderzoek darmkanker. Kwaliteitseisen coloscopie. Kwaliteitseisen coloscopie Juni 2012 Toelatingseisen voor de uitvoering van coloscopieën vanuit het bevolkingsonderzoek darmkanker Vanaf 2013 zal het bevolkingsonderzoek darmkanker gefaseerd worden ingevoerd

Nadere informatie

SAMENVATTING 149 Samenvatting In hoofdstuk 1 wordt een algemene introductie gegeven omtrent biomateriaal-gerelateerde infecties in de Orthopedie. Als doelstelling van dit proefschrift wordt geformuleerd

Nadere informatie

Champignon teelt. afrekenen met bacteriën, virussen + schimmels

Champignon teelt. afrekenen met bacteriën, virussen + schimmels Champignon teelt Champignonteelt Hoewel champignons zelf schimmels zijn stimuleert het gebruik van Vires5 Food de groei en de ontwikkeling van de champignons. Vires5 Food staat garant voor een constante

Nadere informatie

IntelVent Ventilation Control

IntelVent Ventilation Control Vierhouterweg 54 Rabobank. 8075 BJ Elspeet Nr. 1230.75.475 Tel : 0577 49 27 62 K.v.k. De Veluwe en Twente Fax : 0577 49 27 63 Nr. 32072151 IntelVent Ventilation Control De vraaggestuurde dampkap by 1 Een

Nadere informatie

De service van KROHNE reikt verder.

De service van KROHNE reikt verder. De service van KROHNE reikt verder. Servicebrochure KROHNE: toonaangevend in meetinstrumentatie KROHNE staat voor een breed pakket aan hoogwaardige meetinstrumen tatie. Sinds het begin van de vorige eeuw

Nadere informatie

medisch farmacie TempWeb draadloze bewaking en registratie via internet Pa kwh ºC %rv IO CO 2

medisch farmacie TempWeb draadloze bewaking en registratie via internet Pa kwh ºC %rv IO CO 2 medisch farmacie TempWeb draadloze bewaking en registratie via internet ºC %rv IO CO 2 Pa kwh Eén systeem voor opslag en transport Met TempWeb voldoen we volledig aan de strenge richtlijnen voor laboratoria.

Nadere informatie

Salespresentatie Colorex

Salespresentatie Colorex praktijkgerichte emissiebeoordeling van cleanroomvloeren Inleiding Oprichting van een alliantie Cleanroom geschikte materialen CSM alliantie: Cleanroom geschikte materialen Machines en materialen De huidige

Nadere informatie

Het ontwerp van filtersystemen voor bijzondere laboratoria en cleanrooms

Het ontwerp van filtersystemen voor bijzondere laboratoria en cleanrooms Het ontwerp van filtersystemen voor bijzondere laboratoria en cleanrooms Filterervaringen als adviseur ir. Wouter Kok (Deerns r.i.) 6 oktober 2005 Deerns raadgevende ingenieurs b.v. Gebouwgebonden installaties

Nadere informatie

C.V.I. 5.3 Het meten van relatieve vochtigheid 5.3 HET METEN VAN RELATIEVE VOCHTIGHEID

C.V.I. 5.3 Het meten van relatieve vochtigheid 5.3 HET METEN VAN RELATIEVE VOCHTIGHEID 5 METHODEN VAN ONDERZOEK 5.3 HET METEN VAN RELATIEVE VOCHTIGHEID Auteur: T. van Daal 1987 Bij de conversie naar een elektronisch beschikbaar document zijn er kleine tekstuele en inhoudelijke wijzigingen

Nadere informatie

Ziekenhuizen. Luchtbehandeling in operatiekamer en opdekruimte in operatieafdeling klasse 1

Ziekenhuizen. Luchtbehandeling in operatiekamer en opdekruimte in operatieafdeling klasse 1 Ziekenhuizen Luchtbehandeling in operatiekamer en opdekruimte in operatieafdeling klasse 1 Werkgroep Infectie Preventie Vastgesteld: november 2014 Wijziging: november 2014 Geplande revisie: november 2019

Nadere informatie

De adviserende luchttechnische groothandel

De adviserende luchttechnische groothandel De adviserende luchttechnische groothandel De kennis van Velu + de kracht van Nijburg = zekerheid voor u Velu maakt deel uit van de Nijburg Industrie Groep, een totaalbedrijf in de luchttechniek dat zich

Nadere informatie

Specifieke kenmerken van de Art Cool unit:

Specifieke kenmerken van de Art Cool unit: Bent u op zoek naar een unieke airconditioner, eentje die anders is dan de rest? Kies dan voor Art Cool, een stijlvolle, innovatieve en aantrekkelijk ogende airconditioner. Vormgegeven als een kunstwerk,

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Ventilatie: ontwerp en afstelling Leefmilieu Brussel Keuze van een hygiënisch ventilatiesysteem voor een tertiair nieuwbouw- of renovatieproject Lieven INDIGNE CENERGIE Doelstellingen

Nadere informatie

Samenvatting. Het gebruik van ultrafiltratie (UF) membranen als oppervlakte water zuiveringstechnologie

Samenvatting. Het gebruik van ultrafiltratie (UF) membranen als oppervlakte water zuiveringstechnologie Samenvatting Het gebruik van ultrafiltratie (UF) membranen als oppervlakte water zuiveringstechnologie is in de laatste vijftien jaar enorm toe genomen. Ultrafiltratie membranen zijn gemakkelijk op te

Nadere informatie

Van DO tot oplevering, Cleanroom Combination Group. Materialisatie. Vraagstelling

Van DO tot oplevering, Cleanroom Combination Group. Materialisatie. Vraagstelling Van DO tot oplevering Van DO tot oplevering, het realisatietraject van een cleanroom Michiel van Kooten Cleanroom Combination Group Detail Design Cleanroom Combination Group realiseert schone ruimten,

Nadere informatie

Argeloze chemisch technoloog versus micro-organismen in de lucht

Argeloze chemisch technoloog versus micro-organismen in de lucht Argeloze chemisch technoloog versus micro-organismen in de lucht Anton Duisterwinkel TNO Industrie en Techniek NVVA 06-03-22 1 Wie, wat en waarom TNO en VSR: gezond schoonmaken Gezonde werkomgeving Biocontaminanten

Nadere informatie

Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? 120282_Brochure_medewerker.indd 1. Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen

Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? 120282_Brochure_medewerker.indd 1. Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? 120282_Brochure_medewerker.indd 1 Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen 16-07-12 10:55 Ieder jaar komen veel mensen in het ziekenhuis voor

Nadere informatie

LEAN ontwerp hotfloorvan het Zaans Medisch Centrum Seminar Logistiek op de hotfloor 20 juni 2014

LEAN ontwerp hotfloorvan het Zaans Medisch Centrum Seminar Logistiek op de hotfloor 20 juni 2014 LEAN ontwerp hotfloorvan het Zaans Medisch Centrum Seminar Logistiek op de hotfloor 20 juni 2014 Jitske de Haan - Vitaal ZorgVast Jeannette Ronchetti - Zaans Medisch Centrum LEAN is samenwerken Jitske

Nadere informatie

Nieuws1010 Onafhankelijke uitgave van Meer1010

Nieuws1010 Onafhankelijke uitgave van Meer1010 29-8-2014 16:22 Juni 2014-4 Stekerend installeren (4) Commentaar op NIEUWSBRIEF NEN 3140 van mei 2014 Stekerend installeren een tijdbom? Inleiding Jay Smeekes, die namens UNETO-VNI lid is van de normcommissie

Nadere informatie

LABS contactdag 24 november 2015. Debietnorm EN-ISO 16911-1:2013 Handmatige referentiemethode

LABS contactdag 24 november 2015. Debietnorm EN-ISO 16911-1:2013 Handmatige referentiemethode LABS contactdag 24 november 2015 Debietnorm EN-ISO 16911-1:2013 Handmatige referentiemethode Inhoud presentatie NEN commissie Emissiemetingen en Algemene aspecten Overzicht opmerkingen op de norm Huidige

Nadere informatie

Ziekenhuizen. Luchtbehandeling in operatiekamer en opdekruimte in operatieafdeling klasse 1

Ziekenhuizen. Luchtbehandeling in operatiekamer en opdekruimte in operatieafdeling klasse 1 Ziekenhuizen Luchtbehandeling in operatiekamer en opdekruimte in operatieafdeling klasse 1 Werkgroep Infectie Preventie Vastgesteld: november 2014 Geplande revisie: november 2019 Dit document mag vrijelijk

Nadere informatie

Door Anna Gruber (FfE), Serafin von Roon (FfE) en Karin Wiesmeyer (FIW)

Door Anna Gruber (FfE), Serafin von Roon (FfE) en Karin Wiesmeyer (FIW) Energiebesparingspotentieel door isolatie Door Anna Gruber (FfE), Serafin von Roon (FfE) en Karin Wiesmeyer (FIW) Het is bekend dat de CO 2 uitstoot tegen 2020 fors naar omlaag moet. In Duitsland zijn

Nadere informatie

vccn nieuwsbrief MAGAZINE RANDVOORWAARDEN ISO 14644-1 EN GMP ANNEX 1 4DE NATIONALE CLEANROOMDAG VCCN TECHNISCHE PUBLICATIES

vccn nieuwsbrief MAGAZINE RANDVOORWAARDEN ISO 14644-1 EN GMP ANNEX 1 4DE NATIONALE CLEANROOMDAG VCCN TECHNISCHE PUBLICATIES vccn nieuwsbrief MAGAZINE Een uitgave van de VERENIGING CONTAMINATION CONTROL NEDERLAND jaargang 17 NUMMER 1 - MEI 2004 RANDVOORWAARDEN ISO 14644-1 EN GMP ANNEX 1 4DE NATIONALE CLEANROOMDAG VCCN TECHNISCHE

Nadere informatie

Ziekenhuizen. Persoonlijke hygiëne patiënt en bezoeker

Ziekenhuizen. Persoonlijke hygiëne patiënt en bezoeker Ziekenhuizen Persoonlijke hygiëne patiënt en bezoeker Werkgroep Infectiepreventie Vastgesteld: juli 2012 Revisiedatum: juli 2017 Dit document mag vrijelijk worden vermenigvuldigd en verspreid mits steeds

Nadere informatie

KWALITEIT EN VEILIGHEID Licht aan het eind van de tunnel Kwaliteitscontrole van starre optieken

KWALITEIT EN VEILIGHEID Licht aan het eind van de tunnel Kwaliteitscontrole van starre optieken KWALITEIT EN VEILIGHEID Licht aan het eind van de tunnel Kwaliteitscontrole van starre optieken Ondanks eerdere rapporten blijkt uit een follow-up onderzoek van IGZ (2207) dat de kwaliteitsborging van

Nadere informatie

Technische Fiche. Textielkanalen. Clima Construct. luchttechniek groothandel - fabrikant

Technische Fiche. Textielkanalen. Clima Construct. luchttechniek groothandel - fabrikant Clima Construct luchttechniek groothandel - fabrikant Textielkanalen Technische Fiche Clima Construct biedt u met de textielkanalen van F2A een budgetaire oplossing voor de verdeling van ventilatie, warme

Nadere informatie

Hygiëne in de praktijk

Hygiëne in de praktijk Hygiëne in de praktijk Specifieke documentatie voor inrichtingen, bedrijfs- en persoonshygiëne Complete oplossing Uw partner voor de gehele vlees-, bakkerij-, levensmiddelenindustrie & farmacie Project

Nadere informatie

Op weg naar een beter binnenmilieu in bestaande schoolgebouwen

Op weg naar een beter binnenmilieu in bestaande schoolgebouwen Op weg naar een beter binnenmilieu in bestaande schoolgebouwen Seminar Swegon Air Academy 11 november 2008 ir. Froukje van Dijken BBA Binnenmilieu 010-2447025 www.binnenmilieu.nl Dagelijks 20.000 leerlingen

Nadere informatie

Hygiëne en Infectiepreventie

Hygiëne en Infectiepreventie Hygiëne en Infectiepreventie Wat betekent dit voor jou als doktersassistente? donderdag 12 november 2015 Wat is Infectiepreventie? Wie/wat zijn deskundigen infectiepreventie? Wat is de rol van medewerkers

Nadere informatie

Service catalogus. Service en kalibratie dienst

Service catalogus. Service en kalibratie dienst Service catalogus Service en kalibratie dienst 02 Inhoud 03 Inhoudsopgave 03 Inhoud 04 Service, wat kunt u verwachten? 05 Wat is Metracare Plus? 07 Kalibreren en justeren 08 gmconline - uw vraagbaak 09

Nadere informatie

De grootste specialist in industriële luchtzuivering. Luchtzuivering - Afzuiginstallaties - Filtertechnieken - Dampafzuiging - Transportsystemen

De grootste specialist in industriële luchtzuivering. Luchtzuivering - Afzuiginstallaties - Filtertechnieken - Dampafzuiging - Transportsystemen De grootste specialist in industriële luchtzuivering Luchtzuivering - Afzuiginstallaties - Filtertechnieken - Dampafzuiging - Transportsystemen Specialist in schone lucht Als het om innovatieve installaties

Nadere informatie

Colt Technology Onderzoek, advies en kenniscentrum. Colt Technology

Colt Technology Onderzoek, advies en kenniscentrum. Colt Technology Colt Technology Onderzoek, advies en kenniscentrum Colt Technology Colt Technology: een totale service Colt Technology BV is het onafhankelijke onderzoek-, advies- en kenniscentrum van de Colt groep. Dit

Nadere informatie

Addicool. Leo Suiker directeur

Addicool. Leo Suiker directeur Addicool. Leo Suiker directeur Voorwoord. Addicool heeft zich door haar jarenlange ervaring en expertise ontwikkeld tot marktleider op het gebied van custom made luchtbehandelings kasten. En omdat we veel

Nadere informatie

GETINGE ONLINE TOEGANG TOT INFORMATIE ALTIJD EN OVERAL

GETINGE ONLINE TOEGANG TOT INFORMATIE ALTIJD EN OVERAL GETINGE ONLINE TOEGANG TOT INFORMATIE ALTIJD EN OVERAL 2 Getinge Online SLIMMER EN EFFICIËNTER WERKEN Over het algemeen wordt de status van reinigings- en desinfectieapparatuur handmatig en ter plaatse

Nadere informatie

Model opleveringsrapport ventilatiesysteem met mechanische toe- en afvoer met warmteterugwinning

Model opleveringsrapport ventilatiesysteem met mechanische toe- en afvoer met warmteterugwinning Model opleveringsrapport ventilatiesysteem met mechanische toe- en afvoer met warmteterugwinning Datum en tijd: Naam controlerende instantie: Naam inspecteur: Project: Adres of bouwnummer: Fabrikaat ventilatiesysteem:

Nadere informatie

Innovatieve totaaloplossingen voor zorgondersteunende processen

Innovatieve totaaloplossingen voor zorgondersteunende processen Medical Services Textile Services Logistic Services Innovatieve totaaloplossingen voor zorgondersteunende processen Maatwerk met modulaire samenwerkingsvormen Kwaliteit volgens EN ISO 13485 ALLROUND PARTNER

Nadere informatie

DCS - Plafondrooster DCS. Plafondrooster

DCS - Plafondrooster DCS. Plafondrooster DCS Plafondrooster DCS/C DCS/A DCS/P Horizontale luchttoevoer, eveneens geschikt voor afzuiging Modulaire constructie met 5 verschillende, uitwisselbare frontpanelen geschikt voor modulaire plafonds met

Nadere informatie

Hoe nauwkeurig zijn uw meetwaarden? Certifiëring ISO / DKD. Kalibratie. Betouwbaarheid. Zekerheid. Ervaring

Hoe nauwkeurig zijn uw meetwaarden? Certifiëring ISO / DKD. Kalibratie. Betouwbaarheid. Zekerheid. Ervaring Hoe nauwkeurig zijn uw meetwaarden? Certifiëring ISO / DKD Kalibratie Zekerheid Betouwbaarheid Ervaring Waarom kalibreren? Kalibreren, kwalificeren en valideren levert een grote bijdrage tot de verhoging

Nadere informatie

Kimberly-Clark * Kimguard * Sterilisatieverpakkingsmateriaal. Kimguard * de zorgeloze oplossing voor sterilisatieverpakkingsmateriaal

Kimberly-Clark * Kimguard * Sterilisatieverpakkingsmateriaal. Kimguard * de zorgeloze oplossing voor sterilisatieverpakkingsmateriaal Kimberly-Clark * Kimguard * Sterilisatieverpakkingsmateriaal. Kimguard * de zorgeloze oplossing voor sterilisatieverpakkingsmateriaal Er is Kimguard* voor elke toepassing De voordelen van Kimguard* Buitengewoon

Nadere informatie

Temperatuur/R.V.-en atmosferische druksensoren

Temperatuur/R.V.-en atmosferische druksensoren Temperatuur/R.V.-en atmosferische druksensoren De nieuwe generatie temperatuur- & relatieve vochtigheidssensoren kenmerken zich door een robuuste en een duidelijk afleesbaar LCD-scherm. Het LCD- scherm

Nadere informatie

Oplossingen voor drogen en verwarmen in de bouw

Oplossingen voor drogen en verwarmen in de bouw Oplossingen voor drogen en verwarmen in de bouw Inleiding De voortgang van bouwwerkzaamheden is afhankelijk van weersinvloeden. Als het weer slecht is, dan zullen maatregelen moeten worden getroffen om

Nadere informatie

HECTAS Zorg De nieuwe hygiënestandaard

HECTAS Zorg De nieuwe hygiënestandaard HECTAS Zorg De nieuwe hygiënestandaard Aangenaam HECTAS is één van de meest toonaangevende schoonmaakorganisaties in Nederland. Vanuit 12 vestigingen en met meer dan 3000 medewerkers, bouwen we iedere

Nadere informatie

Bewaren en transporteren van gebruikt instrumentarium

Bewaren en transporteren van gebruikt instrumentarium Ziekenhuizen Bewaren en transporteren van gebruikt instrumentarium Dit document mag vrijelijk worden vermenigvuldigd en verspreid mits steeds de Werkgroep Infectiepreventie als auteur wordt vermeld. Vergewis

Nadere informatie

voeding TempWeb draadloze bewaking en registratie via internet Pa kwh ºC %rv IO CO 2

voeding TempWeb draadloze bewaking en registratie via internet Pa kwh ºC %rv IO CO 2 voeding TempWeb draadloze bewaking en registratie via internet ºC %rv IO CO 2 Pa kwh Eén systeem voor opslag en transport Ik word gewaarschuwd als er iets mis is, waar ik ook ben. Dat geeft zekerheid en

Nadere informatie

Ventileren in huis. Handleiding warmte-terug-win-installatie

Ventileren in huis. Handleiding warmte-terug-win-installatie Ventileren in huis Handleiding warmte-terug-win-installatie Samen met uw huisgenoten, huisdieren en kamerplanten produceert u iedere dag gemiddeld tien liter vocht. Tel daarbij op de waterdamp die vrijkomt

Nadere informatie

CIAT installeert zijn HEE-technologie in Bluebox gebouw in Genève

CIAT installeert zijn HEE-technologie in Bluebox gebouw in Genève CIAT installeert zijn HEE-technologie in Bluebox gebouw in Genève De installatie van 230 COADIS 2 HEE (hoge energie-efficiëntie) cassettetype comfort-units hebben er aanzienlijk aan bijgedragen dat Bluebox

Nadere informatie

Bedrijfsnamen. nvt nvt nvt nvt

Bedrijfsnamen. nvt nvt nvt nvt (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder Andere relatie, namelijk

Nadere informatie

Register your product and get support at www.philips.com/welcome. Hairdryer HP8260. NL Gebruiksaanwijzing

Register your product and get support at www.philips.com/welcome. Hairdryer HP8260. NL Gebruiksaanwijzing Register your product and get support at www.philips.com/welcome Hairdryer HP8260 NL Gebruiksaanwijzing Nederlands 1 Inleiding Gefeliciteerd met uw aankoop en welkom bij Philips! Registreer uw product

Nadere informatie

Brink Renovent. www.atc-ventilation.be

Brink Renovent. www.atc-ventilation.be Brink Renovent www.atc-ventilation.be Renovent A B Brink Renovent Excellent 180 pagina 3 A+ A Brink Renovent Excellent 300/400/450 pagina 7 A+ A pagina 11 Brink Renovent Sky Brink Renovent Excellent 180

Nadere informatie

Het volgende generatie on-line monitoring systeem voor binnenklimaat beheer in scholen.

Het volgende generatie on-line monitoring systeem voor binnenklimaat beheer in scholen. Het volgende generatie on-line monitoring systeem voor binnenklimaat beheer in scholen. Van detectie naar inzicht Van ad-hoc reageren naar proactief en beleidsmatig handelen De kwaliteit van het binnenmilieu

Nadere informatie

Bouwkundig-functionele maatstaven ten behoeve van nieuwbouwplannen voor (centrale) PERSONEELSVOORZIENINGEN in een algemeen ziekenhuis

Bouwkundig-functionele maatstaven ten behoeve van nieuwbouwplannen voor (centrale) PERSONEELSVOORZIENINGEN in een algemeen ziekenhuis Cbz/nr bouwmaatstaaf 0.71 Bouwkundig-functionele maatstaven ten behoeve van nieuwbouwplannen voor (centrale) PERSONEELSVOORZIENINGEN in een algemeen ziekenhuis BOUWKUNDIG-FUNCTIONELE MAATSTAVEN ten behoeve

Nadere informatie

de dynamiek van water break-units onderbrekingsinstallaties Jansen Pompentechniek T: +31(0)485-371318 E: info@pompentechniek.nl

de dynamiek van water break-units onderbrekingsinstallaties Jansen Pompentechniek T: +31(0)485-371318 E: info@pompentechniek.nl de dynamiek van water break-units onderbrekingsinstallaties 2 break-unit bescherming van water Zuiver en betrouwbaar water is essentieel voor iedereen. Het heeft vele toepassingen die samen zijn aangesloten

Nadere informatie

Rapport MIC werkgroep. November 2011

Rapport MIC werkgroep. November 2011 Rapport MIC werkgroep Het lumen in de wacht? November 2011 De Ploeg 13 5258 EZ Berlicum tel. 073-6911389 email: info@sterilisatievereniging.nl www.sterilisatievereniging.nl Inleiding Bij Minimaal Invasieve

Nadere informatie

Toetsingscriteria ZKN-Keurmerk

Toetsingscriteria ZKN-Keurmerk Toetsingscriteria ZKN-Keurmerk Toelichting opzet van het toetsingsmodel. Indien wordt verwezen naar het aanwezig zijn van een procedure, dan wordt deze geacht te zijn opgesteld, ingevoerd en intern getoetst.

Nadere informatie

Condensatie op mijn ramen

Condensatie op mijn ramen 1-5 De vorming van condensatie op je ramen is niet altijd te wijten aan een fout aan je ramen, het kan het gevolg zijn van een natuurlijk fenomeen. Hoe ontstaat condensatie? Lucht kan, volgens zijn temperatuur,

Nadere informatie

Alles Over Verbranding. KARA heeft de techniek, de kennis en ervaring

Alles Over Verbranding. KARA heeft de techniek, de kennis en ervaring Alles Over Verbranding KARA heeft de techniek, de kennis en ervaring 100 JAAR ERVARING Verbranden mag dan eenvoudig lijken, maar thermische conversie van biomassa is een complex proces. Voor een optimale

Nadere informatie

Een gezond binnenklimaat en energiebesparing met textiele luchtkanalen

Een gezond binnenklimaat en energiebesparing met textiele luchtkanalen Een gezond binnenklimaat en energiebesparing met textiele luchtkanalen ke-fibertec.nl/intex KE Fibertec enelux.v. Edisonweg 11 3291 CK Strijen Nederland Tel. + 31(0)78 674 8888 Fax + 31(0)78 674 4621 www.ke-fibertec.nl

Nadere informatie

ACQUEOS. Linking the Taps. Postbus 10105 3004AC Rotterdam Nederland. www.eos-watermanagement.nl www.acqueos.com

ACQUEOS. Linking the Taps. Postbus 10105 3004AC Rotterdam Nederland. www.eos-watermanagement.nl www.acqueos.com Postbus 10105 3004AC Rotterdam Nederland www.eos-watermanagement.nl www.acqueos.com EOS-Watermanagement is al meer dan tien jaar een begrip als het gaat om ontwerp en productie van elektronische toepassingen

Nadere informatie

PROSAFE SCHONE LUCHT VOOR GEVOELIGE PROCESSEN NODIG? LET OP DIT LOGO

PROSAFE SCHONE LUCHT VOOR GEVOELIGE PROCESSEN NODIG? LET OP DIT LOGO PROSAFE SCHONE LUCHT VOOR GEVOELIGE PROCESSEN NODIG? LET OP DIT LOGO ProSafe PROSAFE CLEAN AIR SOLUTIONS DIE ALLE PROCESSEN BESCHERMEN, VAN MELK TOT MEDICIJNEN PROCESVEILIGHEID, HOE GARANDEREN WIJ DIE?

Nadere informatie

Luchtbehandeling 39SQ

Luchtbehandeling 39SQ Luchtbehandeling 39SQ dco E F F I C I E N C Y P L U G & P L A Y L U C H T B E H A N D E L I N G S U N I T FRISSE LUCHT ESSENTIEEL VOOR EEN PRETTIG COMFORT Mensen kunnen enkele weken zonder eten, enkele

Nadere informatie

GRUNDFOS pump audit HOE EFFICIËNT EN DUURZAAM ZIJN UW POMPEN?

GRUNDFOS pump audit HOE EFFICIËNT EN DUURZAAM ZIJN UW POMPEN? GRUNDFOS pump audit HOE EFFICIËNT EN DUURZAAM ZIJN UW POMPEN? Een Grundfos pump audit creëert duidelijkheid Is duurzaamheid één van de doelstellingen in uw organisatie? Steeds meer bedrijven en (semi-)

Nadere informatie