ondersteuning. Opvoedings~

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ondersteuning. Opvoedings~"

Transcriptie

1 ondersteuning. Opvoedings~ TEAM VLAAMSE COÖRDINATOREN OPVOEDINGSONDERSTEUNING WEST-VLAANDEREN - AGENTSCHAP JONGERENWELZIJN VCOK VZW (VORMINGSCENTRUM OPVOEDING EN KINDEROPVANG) BUURTWERK ST.-PIETERS (BRUGGE)

2 2 BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING

3 Team Vlaamse Coördinatoren Opvoedingsondersteuning West-Vlaanderen - agentschap Jongerenwelzijn VCOK vzw (Vormingscentrum Opvoeding en Kinderopvang) Buurtwerk St.-Pieters (Brugge) Buurtgerichte Opvoedings~ ondersteuning December 2012 Deze brochure is bedoeld voor diensten en organisaties met een aanbod opvoedingsondersteuning én die de intentie hebben om buurtgericht te werken of dat als opdracht hebben. BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING 3

4

5 . I edereen is begaan met de opvoeding van kinderen en jongeren. Dit is logisch omdat de kwaliteit van de toekomstige samenleving in belangrijke mate afhangt van de manier waarop de huidige generatie kinderen wordt opgevoed. En omdat opvoeden en opgroeien zo centraal staan in het leven van veel jonge mensen, wil de samenleving hen hierbij zoveel mogelijk ondersteunen. Ouders, kinderen en jongeren kunnen dus rekenen op een hele waaier van diensten en organisaties voor wat men noemt opvoedingsondersteuning. BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING 5

6 Maar ouders, kinderen en jongeren zijn zeer verschillend en leven in diverse situaties. En toch moeten ze allemaal gebruik kunnen maken van deze ondersteuning. Dit betekent dat het aanbod opvoedingsondersteuning zo goed mogelijk moet proberen aan te sluiten op deze diversiteit. Om dit te realiseren zijn er enkele vuistregels. Opvoedingsondersteuning wordt het best georganiseerd samen met de ouders, kinderen en jongeren voor wie het uiteindelijk bedoeld is. Dit gebeurt in hun onmiddellijke omgeving, dus in de buurt waar ze wonen en door mensen die ze kennen en waar ze vertrouwd mee zijn. Die diensten zoals de kinderopvang, de school, het consultatiebureau van Kind en Gezin en de verschillende wijkvoorzieningen, kunnen hierin zeker een rol spelen. 6 BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING

7 In deze brochure en in de bijhorende dvd vindt de lezer een illustratie van de manier waarop diensten en organisaties een buurtgerichte praktijk opvoedingsondersteuning kunnen realiseren. De hiernavolgende items en stellingen zijn belangrijke bouwstenen. Die items zijn allen verbonden met elkaar. Om een buurtgerichte praktijk te ontwikkelen, is méér nodig dan een idee. De uitvoering gebeurt in samenwerking mét anderen: met ouders, met diensten en organisaties die elk een specifieke bijdrage leveren. Na de stellingen en de toelichting volgen nog een afronding met een checklist, beknopte informatie over de auteurs van de brochure, een woord van dank, een bibliografie en websites met achtergrondinformatie. BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING 7

8

9 Buurtgericht Buurtgerichte opvoedingsondersteuning gaat over het betrekken en ondersteunen van ouders bij het leven, het samenleven, het opvoeden en opgroeien van hun kinderen, in de buurt waarin ze wonen. Het gaat over actief inspelen op en verantwoordelijkheid nemen voor de collectieve noden in de wijk en over het inspelen op de behoeften aan ondersteuning van individuele ouders. Vragen hierbij zijn: Is er voldoende speelruimte in de wijk? Is de verkeersveiligheid van en naar school groot genoeg? Is er een plek waar ouders elkaar kunnen ontmoeten, waar ze vragen en bezorgdheden kunnen delen over het opvoeden en het opgroeien van hun kinderen? Buurtgerichte opvoedingsondersteuning nodigt buurtbewoners uit om met elkaar in dialoog te gaan over de opvoeding van hun kinderen, om hen in hun directe leefomgeving samen initiatieven te laten ontwikkelen die goed zijn voor kinderen en ouders. Buurtgerichte opvoedingsondersteuning is er om ouders samen én met buurtorganisaties de verantwoordelijkheid te laten opnemen voor hun leef- en opvoedingssituatie. Door in de buurt kansen te scheppen tot ontmoeting kunnen de sociale netwerken rond ouders verstevigd worden, kunnen ouders elkaar steunen en ervaren dat ze er niet alleen voor staan, dat ze waardering krijgen voor de inzet voor hun kinderen en dat ze erbij horen in de wijk waarin ze wonen. De uitbouw van natuurlijke en informele ouderlijke netwerken en het gezamenlijk opnemen van opvoedingsverantwoordelijkheid kan maar starten wanneer er voor de ouders voldoende ontmoetingskansen mogelijk gemaakt worden. Een buurt is hiervoor geschikt want vormt een typische plek voor het aangaan van alledaagse relaties. Daarbij worden er momenten van samenzijn en behoren, van scheiding en vermijding geconstrueerd. BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING 9

10 Vaders, moeders, grootouders, familie en andere opvoedingsverantwoordelijken in diverse diensten en organisaties voeden kinderen niet op in een luchtbel, ver weg van de wereld. Opvoeden doet men thuis, op het private domein maar ook in de buurt, op het publieke domein. Opvoeden, houdt een gedeelde verantwoordelijkheid in van ouders, buurtvoorzieningen en het beleid. Het zijn de beleidsverantwoordelijken en de professionelen van de buurtorganisaties die de voorwaarden moeten scheppen opdat ouders elkaar kunnen ontmoeten en opdat ouders samen en met hen die verantwoordelijkheid kunnen opnemen. Ze zorgen ervoor dat kinderen in een veilige, stimulerende leefomgeving kunnen spelen, naar school, de sportclub of de jeugdbeweging gaan of hun vrienden kunnen ontmoeten, kortom zodat de buurt een leuke, aangename sociale context is voor opgroeiende kinderen en jongeren. Stelling Diensten en organisaties die buurtgerichte opvoedingsondersteuning willen aanbieden, zijn er voor alle ouders uit de buurt. Zij kunnen als lokale voorziening een actieve rol opnemen zodat ouders elkaar kunnen ontmoeten en er op buurtniveau natuurlijke, informele ouderlijke netwerken tot stand kunnen komen. Zij scheppen mee de voorwaarden om een gedeelde opvoedingsverantwoordelijkheid te realiseren. Citaten Ouder: Veel mensen kenden elkaar niet, dus er zijn hier echt vriendschappen uit ontstaan. Ouders haalden hier echt wel een soort steun uit, ze deden samen dingen met de kinderen. Ouder: Je wordt niet bestempeld. Je krijgt hier het gevoel dat anderen dat ook al tegengekomen zijn en dat ze dit of dat gedaan hebben. 10 BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING

11 Participatie van ouders Zeggen dat alle ouders uit een buurt een gezamenlijke verantwoordelijkheid kunnen opnemen voor het opgroeien van hun kinderen is één zaak. Maar dat gebeurt natuurlijk niet vanzelf. Ouders verdienen het daarbij gesteund te worden door professionelen. Van deze laatsten wordt verwacht dat ze investeren in participatie van ouders bij alles wat met de opvoeding van hun kinderen te maken heeft. Participatief werken, vereist een open, soepele houding van de professionelen en vrijwilligers en ook een specifieke aanpak. Participatie is niet gebonden aan een formule. Participatie is vooral een permanent en grillig proces van proberen en reflecteren over wat we doen en hoe we het doen en of we daarbij met iedereen rekening houden. Kiezen voor participatie betekent flexibel en creatief zijn en (leren) omgaan met de onzekerheid en diversiteit van het eindresultaat (Lieve Cattrijsse in Ouders als Onderzoekers ). De praktijk leert dat professionelen en voorzieningen opvoedingsondersteuning, de cultuur van participatief of bottom-up werken, niet altijd hebben. Wat niet wil zeggen dat ouders door hen niet bevraagd of betrokken worden maar wel dat zij het niet gewoon zijn om wezenlijk rekening te houden met de stem van de ouders (door bijvoorbeeld een bestaand aanbod in vraag te stellen) en zich te laten meevoeren op een bochtig parcours naar een onduidelijke bestemming (bijvoorbeeld als ouders zeggen dat ze vorming nodig hebben en dan toch weer niet en dan weer wel ). Participatief werken met de ouders betekent: dat hun vragen en bekommernissen serieus genomen worden, dat een opvoedingsondersteunend aanbod of programma hierop aansluit en dat zij diegenen zijn die evalueren. De ouders gaan in dialoog met elkaar en bepalen of inhoud, vorm, begeleiding en organisatie van het aanbod al dan niet betekenisvol is en al dan niet moet veranderd of bijgestuurd worden. Enkel een opvoedingsondersteunend aanbod dat met participatie van de gebruikers/de ouders ontwikkeld en uitgevoerd wordt, kan betekenisvol en effectief zijn. Rekening houden met de noden, wensen en perspectieven van ouders uit de buurt is essentieel. Om dit te realiseren kan het nuttig zijn om een bestaand aanbod opvoedingsondersteuning te analyseren BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING 11

12 op basis van de gekende participatiedrempels - betaalbaarheid en bereikbaarheid - maar ook op basis van minder belichte participatiedrempels zoals beschikbaarheid, begrijpbaarheid en bruikbaarheid. Die 5b s-analyse is erg nuttig om te kunnen bijsturen. Buurtgerichte opvoedingsondersteuning betekent onder meer dat de activiteit plaatsvindt op een laagdrempelige plaats (beschikbaar) in de buurt waar de ouders wonen (bereikbaar). Het aanbod is gratis of aan democratische prijzen (betaalbaar) en is breed en representatief voor vragen en ondersteuningsbehoeften van de ouders uit de wijk (begrijpbaar en bruikbaar). Stelling Eén van de uitgangspunten van heel wat diensten en organisaties die opvoedingsondersteuning aanbieden, is gebruikersparticipatie. Gebruikers écht laten participeren houdt in dat ze van bij de aanvang en voortdurend rekening houden met het perspectief van ouders en kinderen en dat ze de gekende en ook de minder belichte participatiedrempels systematisch aanpakken en wegwerken. Citaten Beroepskracht: Er is niet één waarheid, ouders kennen hun kinderen het best. Geen supernanny! Het gaat erover dat ouders kunnen luchten over hun verhaal, zelf zoeken naar iets dat werkt voor hen. Grootouder: Er stond wel bij dat de ouders en de grootouders zoveel als mogelijk betrokken werden bij de activiteit. Dat heeft allemaal geholpen om mij over de streep te trekken. Ouder: Thuis is natuurlijk thuis en alleen. Hier zie je nog een keer iets, ook de creativiteit, het zijn weer allemaal andere dingen en ook het samenzijn met meerdere. Ze leren delen, wachten op elkaar dat vind ik ook belangrijk. 12 BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING

13 Netwerking/samenwerking It takes a village to raise a child is een door velen én vaak gebruikte uitdrukking. Kinderen groeien op in een gezin en gaan ook naar de kinderopvang, naar school, naar de jeugdbeweging, naar de sportclub en zij benutten de openbare ruimte om zich te verplaatsen. Tal van voorzieningen leveren dus een specifieke bijdrage die van belang is voor opgroeiende kinderen. Typerend voor een buurtgericht initiatief opvoedingsondersteuning is de koppeling van al dit aanwezige lokale potentieel om gezinnen zo goed mogelijk te ondersteunen bij de opvoeding van hun kinderen. De sterkte van buurtgerichte opvoedingsondersteuning is de samenwerking tussen voor de hand liggende en minder voor de hand liggende partners: kinderopvang, scholen, consultatiebureaus van Kind en Gezin, de opvoedingswinkel, spelotheken en inloopteams werken samen met het buurtwerk, de speelpleinwerking, met bewonersgroepen, de stedelijke groendienst, vormingplus, de lokale tekenclub, 13

14 Om al die lokale organisaties te verbinden, is bijvoorbeeld het buurtwerk goed aangewezen. Buurtwerk of samenlevingsopbouw kunnen zeker ook op het vlak van opvoedingsondersteuning hun specifieke rol opnemen. Want buurtwerk richt zich van nature op de verbetering van de situatie van de buurtbewoners op alle levensdomeinen en op de globale leefbaarheid van de buurt. En buurtwerk is vaak de draaischijf in een buurt en dit ondermeer door relevante partners te benaderen en mee te betrekken in een aanbod voor de bewoners. Bij een buurtgericht initiatief opvoedingsondersteuning is het héél wenselijk om bij de aanvang een samenwerking te organiseren tussen partners met inhoudelijke expertise over opvoeden en partners met methodische expertise in participatief werken. Dat is om meerdere redenen noodzakelijk voor de duurzaamheid van een initiatief. Het samenbrengen van expertise zorgt voor een verrijking, de werking kan nog beter afgestemd worden op wat de buurtbewoners echt nodig hebben en de taken kunnen onder meerdere personen verdeeld worden. Als meerdere organisaties meewerken, kunnen ook meer buurtbewoners bereikt worden. Het tot stand brengen van een dergelijk los-vaste samenwerking verloopt niet altijd evident. Het zoeken naar een gemene deler, een heldere communicatie en keuzes (durven) maken, het uitspreken van engagementen, verwachtingen en doelstellingen en het verdelen van taken en rollen blijken daarbij noodzakelijk. En bovendien is er een dienst of organisatie nodig die trekker is, die de eindverantwoordelijkheid wil dragen en als draaischijf fungeert. Afhankelijk van de situatie neemt deze dienst een aantal opdrachten op. Hiertoe behoort het zorgen voor een lokaal samenwerkingsverband dat gestoeld is op participatie en betrokkenheid van de ouders zelf. Ook het instaan voor een ruimte en het verzorgen van het onthaal en/of begeleiding van de samenkomsten van ouders, zijn mogelijke opdrachten. Anderzijds betekent dit project voor de trekkende dienst of organisatie dat het thema opvoeden een structurele plaats krijgt in de werking. Hiermee verruimt het mogelijk de hele eigen werking omdat andere buurtbewoners de weg vinden naar die betrokken dienst of organisatie. Voor het aanbod opvoedingsondersteuning is de inbreng van het buurtwerk eveneens verrijkend want de specifieke deskundigheid van buurtwerk namelijk participatief werken, vrijwilligerswerking en netwerkvorming, krijgt ingang in het samenwerkingsverband van de lokale voorzieningen. 14 BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING

15 Stelling Voor alle diensten en organisaties die een opvoedingsondersteunend aanbod buurtgericht organiseren, loont het de moeite om op zoek te gaan naar minder voor de hand liggende partners zoals buurtwerk en samenlevingsopbouw en hiermee samen te werken. Maar het is vooral van belang om zich een aantal werkingsprincipes van het buurtwerk/samenlevingsopbouw eigen te maken. Dit betekent aandacht hebben voor het scheppen van ontmoetingskansen en het voeren van een communicatie in de buurt. Ook is er het streven naar het doorbreken van het sociale isolement van bewoners en naar het versterken van hun sociale netwerken of die (opnieuw) op te bouwen. De eigen werking afstemmen op wat de bewoners van de buurt nodig hebben op alle levensdomeinen en proberen dit zoveel als mogelijk samen met hen te doen. Een koppeling buurtwerk en opvoedingsondersteuning maakt dat meer dan 2 is en dat de buurt en haar ouders en kinderen er beter kunnen van worden. Citaten Ouder: Speel-o-theek [ ] dat zijn handige dingen, dat wist ik ook niet, maar het is ook door hier [buurtwerk] dat ik er mee in contact ben gekomen. Ik heb dit hier opgevangen. Er zijn veel diensten die je echt niet weet, maar door naar hier te komen, hoor je de één daarover vertellen, bv. ik heb daar een inlichting gepakt, en dan wordt dit door verteld, Beroepskracht: Liever een klein engagement gedurende meerdere jaren, dan een sterk engagement voor een kleine periode. Beroepskracht: Personeelswissels zorgen er natuurlijk voor dat er hiaten komen. De visie gaat wat verloren. BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING 15

16 De houding van de beroepskracht en vrijwilliger In een buurtgericht initiatief opvoedingsondersteuning zijn er verschillende rollen weggelegd voor een beroepskracht. Maar er zijn duidelijk ook rollen weggelegd voor vrijwilligers, voor ouders of andere buurtbewoners die vrijwillig meewerken. Het is wenselijk dat zowel beroepskrachten als vrijwilligers een zelfde basisattitude hebben. Onthalend zijn, gemakkelijk een small talk gesprekje kunnen voeren, refereren naar verhalen die ouders en kinderen vertellen, deelnemers op hun gemak stellen, een sfeer creëren waarin elkeen zich veilig voelt, echt geïnteresseerd zijn, zijn basisattitudes die verwacht wordt van de beroepskracht/ vrijwilliger. Die attitude vertaalt zich in het hartelijk verwelkomen van deelnemers, hen een thuisgevoel bieden, participatiedrempels wegwerken, mensen met elkaar in contact 16 BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING

17 brengen. Het zijn taken die zowel van een beroepskracht als van een vrijwilliger verwacht worden. In een buurtgericht initiatief opvoedingsondersteuning participeren bewoners en zetten vrijwilligers zich in. Dit initiatief stemt zijn dienstverlening af op wat de buurt en zijn bewoners nodig hebben en probeert dit zoveel mogelijk samen met hen te doen. De sterkte hierbij is dat de bewoners als partners worden gezien. Een belangrijke taak voor de beroepskracht ligt dan niet enkel meer in het organiseren van een aanbod opvoedingsondersteuning maar evenzeer in de uitbouw van een goed doordacht ondersteuningsbeleid voor de vrijwilligers. De ondersteuning van vrijwilligers richt zich op het opmaken van een profiel voor hen, op hun werving en instroom, vorming, begeleiding, motivering en waardering. Dat gebeurt ondermeer door gezamenlijk met hen de activiteiten voor te bereiden, te voorzien in een evaluatie van de activiteiten, te zorgen voor de nodige administratieve en logistieke ondersteuning. In zijn relaties met de vrijwilligers moet de professional zijn/haar inzet op een goede manier weten te doseren. Sterk ondersteunend als het kan maar ook sturend en initiatief nemend als het moet, zonder hierbij de vrijwilligers voor voldongen feiten te stellen. Een beetje dansen op een slappe koord dus. Dat vereist op de eerste plaats alertheid en een sterk gevoel voor evenwicht. Stelling In heel wat diensten en organisaties met een aanbod opvoedingsondersteuning zijn ook vrijwilligers aan het werk. Om een buurtgerichte werking te stimuleren, biedt het inschakelen van buurtbewoners als vrijwillige medewerkers kansen en is een meerwaarde voor het aanbod opvoedingsondersteuning. Mits een kwalitatief ondersteuningsbeleid voor de vrijwilligers, geeft dit de mogelijkheid om nog beter participatief en buurtgericht te werken en aldus voor alle ouders een betekenisvol aanbod opvoedingsondersteuning te realiseren BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING 17

18 Citaten Beroepskracht: Belangrijk om mensen op hun gemak te stellen en een sfeer te creëren, ervoor zorgen dat ze zich veilig voelen. Tasje koffie en babbel doen wonderen. Ouder: Dit was echt een combinatie van, zo een beetje uitleg en het werd echt aangevuld met voorbeelden hoe dit bij ons was en of bij jullie. Dat was niet puur van ik ga het eens zeggen. Ouder: De theorie zat er wel in, maar het was verpakt. Vrijwilliger: Beroepskracht is de lijm, de bindende factor. [Buurtwerker] X weet mensen te bespelen waardoor hij heel goed is om de juiste man/vrouw [vrijwilligers] op de juiste plek te zetten, X is een steunfiguur voor ons. Ouder: Ja ja, het [vrijwilligers] zijn goeie ze. Ze kunnen goed om met de kinderen, hebben veel geduld met de kinderen, ze zijn ook niet altijd even braaf, het zijn normale kinderen, hé. Ouder: Het is goed dat het begeleid wordt, anders zou je die sfeer niet hebben. Als er niets wordt voor getoond, heb je ook niets van structuur. De mensen zelf zouden niet zo creatief zijn, dat zou je ook thuis kunnen doen. Ontmoeten en samen doen Wat ouders ervaren als ondersteunend bij de opvoeding is heel verschillend. Een gemeenschappelijkheid is wel dat ze allen aangeven dat ze in de eerste plaats nood hebben aan informele netwerken dit wil zeggen vrienden, buren e.a. bij wie ze terecht kunnen met vragen of zorgen. Ontmoeten en samen doen, is de kern van het buurtgerichte initiatief opvoedingsondersteuning. Wat ontmoeten, betekent in dat kader, is heel divers. Zo houden ontmoetingen 18 BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING

19 tussen ouders in dat opvoeden bij de ouders blijft. Zij bepalen waarover het gesprek handelt namelijk over het gewone opvoeden met alledaagse thema s en beschouwingen over het ouder-zijn, niet begrensd door een deskundige van buitenaf. Zeker bij ontmoeten, staat de verhouding tussen ouders en (over)grootouders en kinderen centraal en geven betrokkenen waarden door aan elkaar en met elkaar. BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING 19

20 Bij ontmoetingen op buurtniveau nemen ouders uit de buurt deel aan vorming, komen naar een praatcafé of participeren op woensdagnamiddag aan aantrekkelijke activiteiten voor ouders en kinderen samen. Als ouders op een ontspannen manier samen dingen kunnen doen, ontstaat het gesprek over kinderen vanzelf. Er zijn veel verschillende opvoedingsstijlen en zoals alle mensen tonen ouders een grote variatiebreedte aan interesses en vaardigheden. Zo vinden ouders en kinderen bepaalde activiteiten zoals houtbewerking, koken, een uitstap naar de kinderboerderij best wel leuk en eenmaal bezig met die activiteit praten ze ook over opvoeding. Voor die gezamenlijke bezigheden is er veel interesse van kinderen. Ook zij nemen deel aan de ongedwongen gesprekken. Een diversiteit aan activiteiten zorgt voor een diversiteit aan deelnemers. 20 BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING

21 Samenzijn met volwassenen en kinderen, praten over de kinderen en over opvoeding zijn een uitstekend sociaal bindmiddel tussen mensen. Ouders horen van elkaar hoe ze de dingen aanpakken, geven elkaar goede raad of zorgen op diverse manieren voor steun. Die steun ervaren ouders vaak als heel positief. Sociale steun heeft trouwens veel effecten, zoals een betere gezondheid, het verminderen van stress en het verhogen van welzijn. Daarenboven kan men door die steun meer gebruik maken van hulpbronnen die aanwezig zijn in het netwerk van anderen. Stelling Via het ontmoeten van ouders en kinderen en gezamenlijke activiteiten van ouders en kinderen ontstaat er op een heel natuurlijke manier een informele band tussen de ouders en kinderen die in de buurt wonen. Ze vormen een opstap naar praten over opvoeding en tegelijk ook naar het opnemen van verantwoordelijkheid voor de opvoeding van kinderen en jongeren. Ontmoetingen en samen doen, zorgen ook voor sociale steun van alle betrokkenen, met veel positieve effecten. Citaten Ouder: Het is wel goed dat je het gevoel krijgt, ah ik ben niet alleen die dit heeft. Ouder: [ ] Ook om onze gevoelens, frustraties kwijt te raken. Omdat je toch naar buiten wil gaan, fieuw, ik ben het kwijt, dat was een goede avond. Ouder: Als ik hier wegga, gaat alle info er nog eens door. Zoals een filmpje dat opnieuw speelt en dan ja, we hebben het over dit gehad, en ik heb dit toch wel een keer kunnen zeggen. En dat was wel tof dat ze geluisterd hebben, die tip eens proberen. BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING 21

22 Ouder: Wat me ook wel opvalt is dat er de volgende keer gevraagd wordt, is t gelukt? Ouder: Soms wel, ah ja dat is een goed idee om dat zo te doen. Dat gaat nu over eten, maar dat kan over gelijk wat gaan. s Morgens willen ze niet beginnen aan hun ontbijt, hoe pak jij dit aan? Of ze doen nieuwe, leuke en verrassende ervaringen op samen met hun kind. Citaten Ouder: Ze [de kinderen] zijn ook wel actief bezig met iets, [ ] nu is het mooi weer, maar anders zitten ze zoveel thuis en doen ze niet echt iets actief. En ik vind dat wel leuk om eens iets nieuws te doen. Ouder: Het is ook eens iets anders dat je doet, je doet ook dingen waar je zelf niet zou opkomen. En waarvan je denkt, eigenlijk kunnen we dat zelf ook wel eens doen. Grootouder: Echt wel goed dat we [grootmoeder en kleinkind] het samen konden doen, daar geniet je nog meer van dan met je eigen kinderen want daar maak je tijd voor. Ouder: Het idee dat de kinderen en de mama s iets samen doen, vind ik wel leuk. Grootouder: Ik vind het ook heel leuk om te zitten kijken naar de kindjes. Ouder: En dan kom je thuis en dan probeer je dat en dan kom je de volgende keer terug en dan kan je zeggen: dit was een goed idee. 22 BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING

23

24 Check list Als een dienst/organisatie met een aanbod opvoedingsondersteuning, buurtgericht aan de slag gaat, waarvoor moet er dan aandacht zijn? Is er voor een buurtgerichte werking een draagvlak bij het lokaal bestuur en bij de organisaties op lokaal niveau? Is het beleid voldoende gezinsvriendelijkheid? Is er een duidelijke visie op opvoedingsondersteuning? Heeft het beleid voldoende aandacht voor de verschillende buurten en wijken? Kunnen beleidsverantwoordelijken overtuigd worden dat inzetten op sociale verbanden en sociale steun die de ontwikkeling van kinderen en hun opvoeden en opgroeien in de gemeente stimuleren, ook een goede zaak is voor de gemeente en zijn imago? Is er zicht op de lokale noden? Is het nodig om nog een bevraging ouders/professionals in de buurt te organiseren? Of gebeurde die bijvoorbeeld reeds in het kader van een lokaal sociaal beleid? Bestaan er samenwerkingsverbanden tussen partners in de buurt (kinderopvang, scholen, sociale huisvestingsmaatschappij, socio-culturele verenigingen, buurtwerk e.a.)? Wie neemt de regie van de organisatie van de samenwerking op zich? Wie fungeert als regisseur en als mandaatgever? 24 BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING

25 Wie neemt de rol van trekker op? Eventueel een verbindingsfiguur met goede connecties zowel bij professionele diensten als de buurtbewoners? Goede afspraken maken goede vrienden, geldt nog steeds: wie van de partners neemt welke taak en verantwoordelijkheid op? Is er infrastructuur ter beschikking? Is het lokaal comfortabel? Is de ruimte geschikt voor ontmoeting en activiteiten? Op welke locatie bevindt de infrastructuur zich? Is de ligging centraal genoeg? Goed zichtbaar? Vlot bereikbaar en toegankelijk? Zijn er vrijwilligers met engagement? Zijn er ideeën i.v.m. het werven van vrijwilligers zoals een oproep in beschikbare kanalen (krantje, website, affiche) / via informele gesprekken, spontane babbel van buurtwerker of vrijwilliger met buurtbewoners? Is er een mogelijkheid tot het aanbieden van vorming aan vrijwilligers? Hoe wordt het initiatief bekend gemaakt? Hoe gebeurt de toeleiding via diensten en organisaties? Zijn er ideeën in de richting van een buurtfeest, het voorstellen van de werking voor wijkraden, scholen, spelotheek, socio-culturele verenigingen, lokale diensten zodat zij buurtbewoners erover kunnen aanspreken en warm maken voor het initiatief? Wil iemand flyers maken voor bibliotheken, voor diensten/partners in de buurt die ze kunnen meegeven met de buurtbewoners en kort kunnen toelichten? Is het voldoende duidelijk wat de rol is van de professional, de vrijwilligers, de buurtbewoners en de ouders en welke bijdrage ze moeten leveren? BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING 25

26

27 Buurtwerk St.-Pieters (Brugge) ressorteert onder de preventiedienst van de stad Brugge. De doelstellingen van het buurtwerk zijn: werken aan een betere leefbaarheid én aan een sterkere sociale samenhang. Het is gevestigd in het buurtcentrum De Dijk dat een samenwerking inhoudt tussen de Stad Brugge en het OCMW-Brugge. Het buurtwerk heeft een ruim aanbod van ontmoetings- en vormingsactiviteiten dat georganiseerd en uitgevoerd wordt met de ondersteuning en maximale participatie van veel vrijwilligers. Zie VCOK vzw (Vormingscentrum Opvoeding en Kinderopvang) is een vormingscentrum gespecialiseerd in opvoeding, kinderopvang, adoptie en bemiddeling. Het centrum werkt nauw samen met netwerken van opvoedingsondersteuning, universiteiten en hogescholen, met het sociaal-cultureel volwassenenwerk en andere organisaties. Het organiseert opleiding, vorming en training in Vlaanderen. Zie: Het team Vlaamse Coördinatoren Opvoedingsondersteuning West-Vlaanderen behoort tot het agentschap Jongerenwelzijn (Vlaamse overheid). Het vervult opdrachten die voorzien zijn in het decreet opvoedingsondersteuning van Daarbij ondersteunt het team de centrumsteden en gemeentelijke overheden via verschillende initiatieven. Het werkte ook mee aan Ouders als Onderzoekers en is medeparticipant aan het project Straatwijs Opvoeden. Zie wvg.vlaanderen.be/jongerenwelzijn BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING 27

28 .

29 Deze brochure is schatplichtig aan véél mensen die op de één of andere manier een bijdrage leverden: Ouders, grootouders en kinderen van de wijk St.-Pieters Brugge Buurtcentrum De Dijk, gezamenlijk initiatief van de stad Brugge en het OCMW Brugge ECK De Wieg, expertisecentrum kraamzorg, Brugge Kind en Gezin, Brugge Kinderopvang Stampertje, buurtdienst OCMW Brugge Opvoedingswinkel regio Brugge VCOK vzw (Vormingscentrum Opvoeding en Kinderopvang) Wieder vzw, Vereniging waar armen het woord nemen, Brugge Voor allen een warm dankjewel! BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING 29

30 Lit ra tuur lijst.

31 Buysse, A. (2008). Opvoedingsondersteuning. Ondersteuning van gezinnen vandaag: Een onderzoek. Brussel: Gezinsbond. De Visscher, S. (2008). De sociaal-pedagogische betekenis van de woonomgeving voor kinderen. Gent: Academia Press. Ouders als onderzoekers. (2011). Inspiratie tot participatie en sociale actie. Gent Brussel: Vlaamse Overheid, agentschap Jongerenwelzijn. Soenen, R. (2006). Het kleine ontmoeten. Over het sociale karakter van de stad. Antwerpen: Garant. Vandenbroeck, M., Boonaert, T., Van der Mespel, S., & De Brabandere, K. (2007). Opvoeden in Brussel. Gent- Brussel: UGent VBJK VCOK VGC. Verbeke, L. & Anthone, P. (2008). Buurtwerk: ontmoetingsplaats en participatiekanaal voor bewoners. In Desmet, A., Baert, H., Bouverne-De Bie, M. & Verbeke L. (Eds). Handboek Samenlevingsopbouw. Brugge: Die Keure. Winter, M. de (2010). Verbeter de wereld, begin bij de opvoeding. Van achter de voordeur naar democratie en verbinding. Amsterdam: SWP publishers. Expertisecentra BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING 31

32 vormgeving: 32 BUURTGERICHTE OPVOEDINGSONDERSTEUNING

Informele en sociale steun bij de opvoeding in Vlaanderen. Modellen van ontmoetingsplaatsen voor jonge kinderen en hun ouders.

Informele en sociale steun bij de opvoeding in Vlaanderen. Modellen van ontmoetingsplaatsen voor jonge kinderen en hun ouders. Informele en sociale steun bij de opvoeding in Vlaanderen. Modellen van ontmoetingsplaatsen voor jonge kinderen en hun ouders. Benedikte Van den Bruel en Sarah Vanden Avenne Inhoud 1. Waarom aandacht naar

Nadere informatie

De handen in elkaar, samen werken aan een Brede School

De handen in elkaar, samen werken aan een Brede School De handen in elkaar, samen werken aan een Brede School Brede School Te downloaden op www.vlaanderen.be/bredeschool Doel BS Brede ontwikkeling van kinderen en jongeren Doel BS Brede ontwikkeling van kinderen

Nadere informatie

10 tips voor meer diversiteit in overleg

10 tips voor meer diversiteit in overleg 10 tips voor meer diversiteit in overleg Changemakers: 10 tips voor meer diversiteit in overleg Parlement, gemeenteraad, oudercomité, sportraad ze blinken zelden uit in diversiteit. Nochtans is onze samenleving

Nadere informatie

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK 1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK Kinderen krijgen in de opvang volop kansen om zich te ontwikkelen. Ouders kunnen intussen werk zoeken of gaan werken,

Nadere informatie

De lat hoog voor iedereen! Referentiekader voor een Brede School

De lat hoog voor iedereen! Referentiekader voor een Brede School De lat hoog voor iedereen! Referentiekader voor een Brede School Opdracht Steunpunt Gok Ontwikkelen visietekst Opvolgen proefprojecten Formuleren beleidsaanbevelingen Brede School? Verkenning van enkele

Nadere informatie

Concept van een ontmoetingsplaats

Concept van een ontmoetingsplaats Concept van een ontmoetingsplaats Algemene omschrijving Zowel uit de verschillende bezoeken in Brussel, Antwerpen, Frankrijk en Italië, als uit ons onderzoek, blijkt dat ontmoetingsplaatsen voor kinderen

Nadere informatie

Decreet opvoedingsondersteuning in relatie tot de IJH. Benedikte Van den Bruel Veerle Roels

Decreet opvoedingsondersteuning in relatie tot de IJH. Benedikte Van den Bruel Veerle Roels Decreet opvoedingsondersteuning in relatie tot de IJH Benedikte Van den Bruel Veerle Roels Kind en Gezin èn Agentschap Jongerenwelzijn? Kind en Gezin en Agenschap Jongerenwelzijn verantwoordelijk voor

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren Nu beslissen De motieven om te starten met leerlingenparticipatie kunnen zeer uiteenlopend zijn, alsook de wijze waarop je dit in de klas of de school invoert. Ondanks de bereidheid, de openheid en de

Nadere informatie

De Sociale plattegrond

De Sociale plattegrond De Sociale plattegrond Sector: Begeleiding jonge kinderen Spreker: Krista De Vos (Kind en Gezin) Kind en Gezin Kleine kinderen, wij maken er werk van! 1 Voorgeschiedenis 1919: Nationaal Werk voor het Kinderwelzijn

Nadere informatie

Haal het beste uit je vrijwilligers: Bouwstenen voor een vrijwilligersbeleid

Haal het beste uit je vrijwilligers: Bouwstenen voor een vrijwilligersbeleid Haal het beste uit je vrijwilligers: Bouwstenen voor een vrijwilligersbeleid Provinciale bijeenkomst VVJ Antwerpen Mechelen, 3 oktober 2013 1 Departement: Welzijn, Economie en Plattelandsbeleid Dienst

Nadere informatie

Publiciteit en werving OSA

Publiciteit en werving OSA Publiciteit en werving OSA Bereik de ouders persoonlijk Het is belangrijk om veel aandacht aan werving en publiciteit te besteden. In het bijzonder als u met open inschrijving werkt. Denkt u hierbij aan

Nadere informatie

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse Ouders, het verborgen kapitaal van de school Hans Christiaanse Initiatief OCW vanaf januari 2012 www.facebook.com/oudersenschoolsamen Samenwerken Noem wat erin je opkomt, als je denkt aan een goede samenwerking

Nadere informatie

GEZINSBOND. iedereen. iedereen. voor voor. samenwerking. [Ons aanbod als opstap tot samenwerking] infobrochure voor het huis van het kind

GEZINSBOND. iedereen. iedereen. voor voor. samenwerking. [Ons aanbod als opstap tot samenwerking] infobrochure voor het huis van het kind GEZINSBOND ons aanbod als opstap voor GEZINSBOND samenwerking voor voor infobrochure voor het huis van het kind iedereen iedereen [Ons aanbod als opstap tot samenwerking] [Ons aanbod als opstap tot samenwerking]

Nadere informatie

Kind en Gezin en participatie als deelhebben

Kind en Gezin en participatie als deelhebben Kind en Gezin en participatie als deelhebben Een visie Inleiding Kind en Gezin vertrekt in zijn visie van het idee dat je kinderen niet alleen groot brengt. It takes a village to raise a child. Kind en

Nadere informatie

Inhoud. Steunpunt Diversiteit en Leren 17/03/2010. Brede School in Vlaanderen en Brussel

Inhoud. Steunpunt Diversiteit en Leren 17/03/2010. Brede School in Vlaanderen en Brussel Inhoud Vooraf: Steunpunt Diversiteit en Leren 1. Wat is een Brede School? 2. Welke impact ervaren de proefprojecten? 3. Brede school in de toekomst 4. Standpunt VVJ Brede School in Vlaanderen en Brussel

Nadere informatie

opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK

opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK Bij het begin van de jaren 70 zoeken enkele ouders een dagcentrum voor hun volwassen gehandicapt kind. Voordien was het bijna evident

Nadere informatie

Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking

Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking Het doel van deze beschrijving is om enerzijds houvast te geven voor het borgen van de unieke expertise van de cliëntondersteuner voor

Nadere informatie

Wat willen we in Pegode VZW bereiken?

Wat willen we in Pegode VZW bereiken? Niel, 15 november 2012 Wat willen we in Pegode VZW bereiken? Doelstelling Pegode VZW zoals vermeld in de statuten: De vereniging heeft als doel, met uitsluiting van elk winstoogmerk, de maatschappelijke

Nadere informatie

tekst voor voorbereiding forum visie

tekst voor voorbereiding forum visie + Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen vzw Aromagebouw / Vooruitgangstraat 323 bus 6 (3 de verdieping) / 1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax : 02-204 06 59 info@vlaams-netwerk-armoede.be

Nadere informatie

Laagdrempelige verenigingen: omgaan met mensen uit kansengroepen. Workshop Roeselare stadhuis donderdag 10 september

Laagdrempelige verenigingen: omgaan met mensen uit kansengroepen. Workshop Roeselare stadhuis donderdag 10 september Laagdrempelige verenigingen: omgaan met mensen uit kansengroepen Workshop Roeselare stadhuis donderdag 10 september www.demos.be Tatjana van Driessche Stafmedewerker lokale netwerken en sport Ondersteuning

Nadere informatie

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning.

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning. Het Pedagogisch Klimaat Schooljaar 2007 / 2008 Wat is een pedagogisch klimaat? Als we praten over een pedagogisch klimaat binnen Breedwijs Zuid Berghuizen gaat het over de sfeer die de partners willen

Nadere informatie

Jaarverslag EXPOO 2014

Jaarverslag EXPOO 2014 Jaarverslag EXPOO 2014 EXPOO, het Expertisecentrum Opvoedingsondersteuning van de Vlaamse overheid, bouwt mee aan een positieve leefomgeving waar het voor kinderen en jongeren goed is om op te groeien.

Nadere informatie

Opdracht van het OCMW bestuur: project ontwikkelen om kinderarmoede te voorkomen/bestrijden

Opdracht van het OCMW bestuur: project ontwikkelen om kinderarmoede te voorkomen/bestrijden Studiedag VVSG Kinderopvang en Gezinsbeleid Mechelen 26 maart 2013 2010: Europees Jaar ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting: strijd tegen kinderarmoede is topprioriteit voor de Vlaamse regering

Nadere informatie

Basisschakelmethodiek, een opstap in de armoedebestrijding

Basisschakelmethodiek, een opstap in de armoedebestrijding 1 Basisschakelmethodiek, een opstap in de armoedebestrijding Herman Baert Annelies Droogmans Lieve Polfliet 2 Bij het geheel of gedeeltelijk gebruik van deze power point, dienen de auteursrechten op de

Nadere informatie

organisaties instellingen lokale overheden diversiteit

organisaties instellingen lokale overheden diversiteit organisaties instellingen lokale overheden diversiteit Vlaanderen is divers. Van alle vormen van diversiteit is etnisch-culturele diversiteit wellicht het meest zichtbaar en het meest besproken. Diversiteit

Nadere informatie

Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen

Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen Inspiratiedag Brede School - 29 april 2014 - BRONKS Programma armoedebestrijding cijfers Armoede in Kortrijk In Kortrijk leven in 2011 11.227 inwoners in

Nadere informatie

De spin in het web. Handreiking. voor werkers die direct. aan de slag willen met. de sociale netwerken van. mensen met verstandelijke

De spin in het web. Handreiking. voor werkers die direct. aan de slag willen met. de sociale netwerken van. mensen met verstandelijke De spin in het web Handreiking voor werkers die direct aan de slag willen met de sociale netwerken van mensen met verstandelijke beperkingen Anne Wibaut, Willy Calis Ad van Gennep Inleiding Wij hebben

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Motiveren en werven van vrijwilligers voor de kring. Dr. Klara Ampe, voorzitter Vlaamse kamer Federale Raad voor Huisartsenkringen

Motiveren en werven van vrijwilligers voor de kring. Dr. Klara Ampe, voorzitter Vlaamse kamer Federale Raad voor Huisartsenkringen Motiveren en werven van vrijwilligers voor de kring Dr. Klara Ampe, voorzitter Vlaamse kamer Federale Raad voor Huisartsenkringen vandaag Zicht op de bouwstenen van een duurzame motivatie Nieuwe (chinese)

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Vzw Roppov Martelaarslaan 212 9000 Gent tel 09/224.09.15 e-mail info@roppov.be web www.roppov.be

Vzw Roppov Martelaarslaan 212 9000 Gent tel 09/224.09.15 e-mail info@roppov.be web www.roppov.be Vzw Roppov Martelaarslaan 212 9000 Gent tel 09/224.09.15 e-mail info@roppov.be web www.roppov.be THEMABUNDEL CONTEXTBEGELEIDING: ADVIEZEN VAN OUDERS EN HULPVERLENERS (Dialoogdag 2014) Standpunten van ouders

Nadere informatie

Decreet van 13 juli 2007 houdende de organisatie van opvoedingsondersteuning (B.S. 14.VIII.2007) 1

Decreet van 13 juli 2007 houdende de organisatie van opvoedingsondersteuning (B.S. 14.VIII.2007) 1 Decreet van 13 juli 2007 houdende de organisatie van opvoedingsondersteuning (B.S. 14.VIII.2007) 1 HOOFDSTUK I. - Algemene bepalingen HOOFDSTUK II. - Lokale coördinatoren opvoedingsondersteuning en lokaal

Nadere informatie

Deze leidraad helpt om het gesprek in team aan te gaan rond kwaliteit, vooraleer je de sjablonen in de digitale leermodules invult.

Deze leidraad helpt om het gesprek in team aan te gaan rond kwaliteit, vooraleer je de sjablonen in de digitale leermodules invult. Deel 2 Kwaliteitsbeleid Deze leidraad is gebaseerd op de digitale leermodules van Kind & Gezin. Die modules zijn bedoeld om de verschillende onderdelen van het kwaliteitshandboek uit te werken. Die modules

Nadere informatie

Visie Stedelijke kinderdagverblijven

Visie Stedelijke kinderdagverblijven Visie Stedelijke kinderdagverblijven Departement Onderwijs en Opvoeding pedagogische begeleidingsdienst & dienst kinderopvang Voorwoord Beste In deze brochure beschrijven we de visie waarnaar we streven

Nadere informatie

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD STUK 459 (2011-2012) Nr. 1 VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD ZIT TING 2011-2012 17 NOVEMBER 2011 VOORSTEL VAN RESOLUTIE van mevrouw Elke ROEX betreffende het waarborgen van het recht op kinderopvang

Nadere informatie

Visie. Stedelijke Initiatieven Buitenschoolse Opvang. pedagogische begeleidingsdienst & dienst kinderopvang. Departement Onderwijs en Opvoeding

Visie. Stedelijke Initiatieven Buitenschoolse Opvang. pedagogische begeleidingsdienst & dienst kinderopvang. Departement Onderwijs en Opvoeding Visie Stedelijke Initiatieven Buitenschoolse Opvang Departement Onderwijs en Opvoeding pedagogische begeleidingsdienst & dienst kinderopvang Colofon Deze brochure is tot stand gekomen in samenwerking

Nadere informatie

Gewoon opvoeden in Groningen

Gewoon opvoeden in Groningen Gewoon opvoeden in Groningen Voorbeeld : gewoon opvoeden, alledaags opvoeden, alledaagse opvoedvragen Wat is dit? Start: Eigen voorbeeld geven. Voor iedereen verschillend, afhankelijk van de situatie van

Nadere informatie

Medewerker Ontmoetingshuis De Moazoart vzw

Medewerker Ontmoetingshuis De Moazoart vzw Medewerker Ontmoetingshuis De Moazoart vzw Vacature Maart 2015 De Moazoart biedt een onderkomen aan organisaties die werken met maatschappelijk kwetsbare groepen en creeërt ruimte voor ontmoeting, vorming,

Nadere informatie

Aanbevelingen voor scholen. Visie. Onderwijs

Aanbevelingen voor scholen. Visie. Onderwijs Aanbevelingen voor scholen, ouders en andere betrokkenen, om inclusief onderwijs mogelijk te maken. Uit de ervaringen van ouders, scholen en hun netwerk in het project Van hinderpaal naar mijlpaal (2012-2014)

Nadere informatie

Advies van de Stedelijke Wmo-Adviesraad Amsterdam over Concept Uitvoeringsprogramma Vrijwillige Inzet. Datum: 2 september 2010

Advies van de Stedelijke Wmo-Adviesraad Amsterdam over Concept Uitvoeringsprogramma Vrijwillige Inzet. Datum: 2 september 2010 Advies van de Stedelijke Wmo-Adviesraad Amsterdam over Concept Uitvoeringsprogramma Vrijwillige Inzet Datum: 2 september 2010 Algemeen Allereerst willen we als Wmo-Adviesraad opmerken dat het uitvoeringsprogramma

Nadere informatie

Visie op ouderbetrokkenheid

Visie op ouderbetrokkenheid Visie op ouderbetrokkenheid Basisschool Lambertus Meestersweg 5 6071 BN Swalmen tel 0475-508144 e-mail: info@lambertusswalmen.nl website: www.lambertusswalmen.nl 1 Maart 2016 Inleiding: Een beleidsnotitie

Nadere informatie

Inclusie kinderen met specifieke zorgbehoefte/handicap. Borrelen en bruisen 10 december 2013

Inclusie kinderen met specifieke zorgbehoefte/handicap. Borrelen en bruisen 10 december 2013 Inclusie kinderen met specifieke zorgbehoefte/handicap Borrelen en bruisen 10 december 2013 Inclusie binnen Kind en Gezin Strategische ambitie van K&G opgenomen in ondernemingsplan 2013-2014 'Te werken

Nadere informatie

Met elkaar voor elkaar

Met elkaar voor elkaar Met elkaar voor elkaar Publiekssamenvatting Oktober 2013 1 1 Inleiding Met elkaar, voor elkaar. De titel van deze notitie is ook ons motto voor de komende jaren. Samen met u (inwoners en beroepskrachten)

Nadere informatie

Samenspel Formeel - Informeel. Vanuit ieders waarde en nieuw verhaal schrijven, 22-5-15, Jolanda Elferink

Samenspel Formeel - Informeel. Vanuit ieders waarde en nieuw verhaal schrijven, 22-5-15, Jolanda Elferink Samenspel Formeel - Informeel Vanuit ieders waarde en nieuw verhaal schrijven, 22-5-15, Jolanda Elferink 6/12/2015 Programma - Korte kennismaking; - Ontwikkelingen in de vrijwillige zorg; - Uitgangspunt

Nadere informatie

Je hebt een heel dorp nodig om een kind op te voeden. Samenwerking met ouders en respect voor diversiteit

Je hebt een heel dorp nodig om een kind op te voeden. Samenwerking met ouders en respect voor diversiteit Je hebt een heel dorp nodig om een kind op te voeden Samenwerking met ouders en respect voor diversiteit Waarom samenwerken met ouders? Voor het bevorderen van: Samen leven Samen doen Samen denken en beslissen

Nadere informatie

2014-2018. Publieksversie 20-05-2014 M A T H E N E S S E R L A A N 3 0 5 - B 3 0 2 1 H K R O T T E R D A M

2014-2018. Publieksversie 20-05-2014 M A T H E N E S S E R L A A N 3 0 5 - B 3 0 2 1 H K R O T T E R D A M STRATEGISCH PLAN SINT LAURENSFONDS 2014-2018 ZORG DR A GEN DA T KWETS BARE JE UGDI GEN E N OUDEREN ( BL I J VE N) MEEDOEN IN DE ROT TER DA M SE MAATS C HAPPIJ Publieksversie 20-05-2014 M A T H E N E S

Nadere informatie

Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders

Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders Visie De pedagogische kwaliteiten van medewerkers bepalen voor een zeer groot deel de kwaliteit van de kinderopvang, passend bij

Nadere informatie

Projectsubsidies: meer dan wat papierwerk!

Projectsubsidies: meer dan wat papierwerk! Projectsubsidies: meer dan wat papierwerk! Een projectsubsidie is een toelage met een tijdelijk karakter gericht op output. Niet de werking van een vereniging of vereniging zelf staat centraal in de beoordeling,

Nadere informatie

Voorbeelden compententieprofiel mentor

Voorbeelden compententieprofiel mentor BIJLAGE 1 Voorbeelden compententieprofiel mentor Voorbeeld 1 Meetindicator voor competenties en gedragingen van een mentor, opgesteld door Ryhove, beschutte werkplaats in Gent (PH= persoon met een handicap)

Nadere informatie

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z Samen doen Zorgvisie Zorg- en dienstverlening van A tot Z Wat en hoe? 3 W Samen met de cliënt bepalen we wát we gaan doen en hóe we het gaan doen. Mensen met een verstandelijke beperking kunnen op diverse

Nadere informatie

Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014

Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014 Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014 Programma armoedebestrijding cijfers Armoede in Kortrijk In Kortrijk leven in 2011 11.227 inwoners

Nadere informatie

12. Over het motiveren en ondersteunen van leden

12. Over het motiveren en ondersteunen van leden 12. Over het motiveren en ondersteunen van leden Adviseren is mensenwerk. We moeten dus kunnen rekenen op voldoende man- en vrouwkracht. En dat blijkt niet altijd even eenvoudig te zijn. Niet iedereen

Nadere informatie

26/01/2015. Vw s doen het omwille van EEN MOTIVERENDE CONTEXT. Wie bent u? & Naar welke antwoorden bent u op zoek? versterking van welbehagen

26/01/2015. Vw s doen het omwille van EEN MOTIVERENDE CONTEXT. Wie bent u? & Naar welke antwoorden bent u op zoek? versterking van welbehagen Vrijwilligers + Vergrijzing Kennisplatform vergrijzing kust Provincie West-Vlaanderen Oostende 20 november 2014 Wie bent u? & Naar welke antwoorden bent u op zoek? 2 Vw s doen het omwille van versterking

Nadere informatie

Participatief leiderschap. Hoe leid je een samenwerkingsverband?

Participatief leiderschap. Hoe leid je een samenwerkingsverband? Participatief leiderschap Hoe leid je een samenwerkingsverband? Mr. Drs. Lucien Stöpler Justice in Practice December 2014 Participatief leiderschap: Hoe leid je een samenwerkingsverband? 2014 Justice in

Nadere informatie

Arts en verantwoordelijke consultatiebureau De Wijk

Arts en verantwoordelijke consultatiebureau De Wijk Vacature Arts en verantwoordelijke consultatiebureau De Wijk Preventieve gezondheidszorg, een generalistische aanpak, aandacht voor verschillende levensdomeinen, superdiversiteit, gedeelde zorg in samenwerking

Nadere informatie

OPDRACHTVERKLARING WZC Leiehome (Actualisering 12.06.2015)

OPDRACHTVERKLARING WZC Leiehome (Actualisering 12.06.2015) OPDRACHTVERKLARING WZC Leiehome (Actualisering 12.06.2015) Woonzorgcentrum Leiehome is een woonplaats met ruime verzorgingsmogelijkheden voor ouderen. Wij verlenen een deskundige en actuele zorg op maat.

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

GIBO HEIDE. pedagogisch project

GIBO HEIDE. pedagogisch project GIBO HEIDE pedagogisch project gemeenteraadsbesluit van 26 mei 2015 Het pedagogisch project is de vertaling van de visie van directie en leerkrachten die betrekking heeft op alle aspecten van het onderwijs

Nadere informatie

Verslag focusgroep ouders met jongeren in secundaire scholen

Verslag focusgroep ouders met jongeren in secundaire scholen Verslag focusgroep ouders met jongeren in secundaire scholen Doelgroep Methodiek Thema s 11 ouders van jongeren in secundaire scholen (2014) Waarderende benadering Ouderbetrokkenheid- Communicatie Ondersteuning

Nadere informatie

Identiteit van de Koos Meindertsschool

Identiteit van de Koos Meindertsschool Identiteit van de Koos Meindertsschool 1. Identiteit - het karakter van de school Wij zijn een open school waarin een ieder gelijkwaardig is. Wij heten elk kind welkom op de Koos Meindertsschool, ongeacht

Nadere informatie

Spiegelgesprek Wie en wat? Hoe? Resultaat?

Spiegelgesprek Wie en wat? Hoe? Resultaat? Spiegelgesprek Wie en wat? Luisteren naar ervaringen van cliënten kan de kwaliteit van de zorg en het aanbod sterk verbeteren. Jongeren en ouders vertellen tijdens het spiegelgesprek aan de hand van een

Nadere informatie

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden

Pedagogisch fundament. handboek ikc leeuwarden Pedagogisch fundament handboek ikc leeuwarden pedagogisch fundament Inhoud Moreel kader IKC Leeuwarden Dit handboek is een hulpmiddel te komen tot een pedagogisch fundament voor een IKC s. Uitgangspunt

Nadere informatie

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen Redactie: Marieke Haitsma en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie

Nadere informatie

alle campagnefoto s Maak het mee : Paul Delaet provincie Limburg Universiteitslaan 1 B-3500 HASSELT limburg.be

alle campagnefoto s Maak het mee : Paul Delaet provincie Limburg Universiteitslaan 1 B-3500 HASSELT limburg.be alle campagnefoto s Maak het mee : Paul Delaet provincie Limburg Universiteitslaan 1 B-3500 HASSELT limburg.be deontologisch kader pedagogisch advies Situering Het Limburgs netwerk opvoedingsondersteuning

Nadere informatie

Gedragscode. Gewoon goed doen

Gedragscode. Gewoon goed doen Gedragscode Gewoon goed doen 2 Inhoudsopgave pagina 1. Missie, ambitie en kernwaarden 4 2. Gewoon goed doen 5 3. Waarom een gedragscode? 6 4. Omgaan met de patiënt/klant: respectvol en gastvrij 7 5. Professioneel

Nadere informatie

KVLV helpt vrouwen over de drempel naar beweging!

KVLV helpt vrouwen over de drempel naar beweging! 3 juni 2004 KVLV helpt vrouwen over de drempel naar beweging! IS ER POSITIEF NIEUWS? Recent interuniversitair onderzoek bij 12.000 Vlamingen tussen 10 en 75 jaar doet Minister Marino Keulen besluiten dat

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

De Onthaalouderacademie: onthaalouders sterker maken

De Onthaalouderacademie: onthaalouders sterker maken 1 De Onthaalouderacademie Wat is de Onthaalouderacademie? De Onthaalouderacademie: onthaalouders sterker maken De sector van de kinderopvang is in beweging. Er worden heel wat initiatieven genomen om de

Nadere informatie

Actief zorgzame Buurt (AzoB)

Actief zorgzame Buurt (AzoB) Beste mevrouw, beste meneer Actief zorgzame Buurt (AzoB) Dit is de vierde nieuwsbrief over het platform Actief zorgzame Buurt. Wij willen samen met jullie de levenskwaliteit bij senioren (65+ ers) behouden

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

Meander Nijmegen. Samen groot worden. Zorg voor jeugdigen. Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen BEGELEID (KAMER) WONEN

Meander Nijmegen. Samen groot worden. Zorg voor jeugdigen. Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen BEGELEID (KAMER) WONEN BEGELEID (KAMER) WONEN OPVOEDINGS- ONDERSTEUNING HULP OP MAAT LOGEERHUIS Meander Nijmegen stgmeander.nl Zorg voor jeugdigen Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen Samen groot

Nadere informatie

Denktank beroepskrachten & vrijwilligers over de waarde van vrijwilligerswerk

Denktank beroepskrachten & vrijwilligers over de waarde van vrijwilligerswerk Denktank beroepskrachten & vrijwilligers over de waarde van vrijwilligerswerk Rapport gebaseerd op de resultaten van een documentanalyse en enquête binnen de pedagogische civil society Hoe te verwijzen

Nadere informatie

Huizen van het Kind. Gezinnen ondersteunen in hun kracht Stand van zaken 19 mei 2015

Huizen van het Kind. Gezinnen ondersteunen in hun kracht Stand van zaken 19 mei 2015 Huizen van het Kind Gezinnen ondersteunen in hun kracht Stand van zaken 19 mei 2015 Waar staan we vandaag? Regelgeving Praktijk 2011 Voorbereiding 2013/11 Decreet 2014/3 Def. BVR 2015/1 erk/subs 2011 Al

Nadere informatie

Iedereen in s-hertogenbosch doet volwaardig mee in de samenleving. Breed Welzijn s-hertogenbosch. Nieuwe combinaties in een nieuwe tijd

Iedereen in s-hertogenbosch doet volwaardig mee in de samenleving. Breed Welzijn s-hertogenbosch. Nieuwe combinaties in een nieuwe tijd Nieuwe combinaties in een nieuwe tijd Iedereen in s-hertogenbosch doet volwaardig mee in de samenleving Breed Welzijn s-hertogenbosch Juvans Maatschappelijk Werk en Dienst verlening // Welzijn Divers //

Nadere informatie

Klas in bedrijf. Werkbladen. Bedrijf en logistiek proces - 3. Talenten en beroepen: logistiek. Peter Hantson

Klas in bedrijf. Werkbladen. Bedrijf en logistiek proces - 3. Talenten en beroepen: logistiek. Peter Hantson Klas in bedrijf www.klasinbedrijf.be Werkbladen Techniek in de klas Reëel bedrijfsbezoek Bedrijf en logistiek proces - 3 Talenten en beroepen: logistiek Peter Hantson 2013 2015 Dit materiaal is auteursrechtelijk

Nadere informatie

Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met de KINDEROPVANG

Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met de KINDEROPVANG De film Childcare Stories als discussiemateriaal Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met de KINDEROPVANG Enkele voorbeelden: - Vormings- of begeleidingstraject voor medewerkers en verantwoordelijke(n)

Nadere informatie

redenen om voor Sociaal Werkers te kiezen.

redenen om voor Sociaal Werkers te kiezen. 10 redenen om voor te kiezen. ociaal Werkers hebben een uiterst belangrijke rol in de participatiesamenleving. De effecten van het werk van deze professionals zijn niet voor iedereen even zichtbaar. Wel

Nadere informatie

FUSION TEAMS. Tewerkstelling en diversiteit in het jeugdwelzijnswerk. April 2014 december 2015

FUSION TEAMS. Tewerkstelling en diversiteit in het jeugdwelzijnswerk. April 2014 december 2015 FUSION TEAMS Tewerkstelling en diversiteit in het jeugdwelzijnswerk. April 2014 december 2015 Aanleiding van het onderzoek; observaties uit de praktijk Eerder weinig jongeren met niet Belgische achtergrond

Nadere informatie

Deze cirkel bestaat uit vijf stappen die u kunt doorlopen om uw wervingscampagne systematisch op te zetten. Waar wil je vrijwilligers voor werven?

Deze cirkel bestaat uit vijf stappen die u kunt doorlopen om uw wervingscampagne systematisch op te zetten. Waar wil je vrijwilligers voor werven? Werving U wilt nieuwe vrijwilligers werven. Mensen die één keer aan een actie meedoen, mensen waar u af en toe een beroep op kunt doen, of mensen die voor langere tijd willen meewerken. U wilt hen in elk

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap De Winckelsteegh voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap Maak kennis met De Winckelsteegh Wil je deze brochure lezen in eenvoudige taal? Zoek de plaatjes van het vergrootglas. Daaronder staan

Nadere informatie

PROACTIEF EN GEZINSONDERSTEUNEND WERKEN MET KANSARME GEZINNEN MET JONGE KINDEREN

PROACTIEF EN GEZINSONDERSTEUNEND WERKEN MET KANSARME GEZINNEN MET JONGE KINDEREN PROACTIEF EN GEZINSONDERSTEUNEND WERKEN MET KANSARME GEZINNEN MET JONGE KINDEREN POPERINGE 11.933 HA (IN TOP 5 W-VL) - 19.894 INW KANSARME BUURTEN Kansarmoedeatlas Provincie West-Vlaanderen (Steunpunt

Nadere informatie

De specifieke lerarenopleiding

De specifieke lerarenopleiding geëngageerd onderzoekend communicatief talent ontwikkelend vakdeskundig leerling gericht samenwerkend De specifieke lerarenopleiding dynamisch leergierig master Jij bent... inspirerend creatief toekomstgericht

Nadere informatie

Vormingsaanbod Kind & ruimte. Vormingsaanbod 2014-2015. kind & samenleving vzw

Vormingsaanbod Kind & ruimte. Vormingsaanbod 2014-2015. kind & samenleving vzw Vormingsaanbod KIND & RUIMTE 2014-2015 kind & samenleving vzw 1 Inhoud 1.Intro 3 2.Onze vormingen 2.1. Over de kansen en uitdagingen van inspraak 5 2.2. Hoe creëer je een goed speelterrein? 5 2.3. Quick

Nadere informatie

Pedagogische kwaliteit in beweging

Pedagogische kwaliteit in beweging Pedagogische kwaliteit in beweging De kinderopvang staat voor grote uitdagingen: kinderen een veilige basis en voldoende uitdaging bieden voor een gezonde ontwikkeling en hen voorbereiden op het basisonderwijs.

Nadere informatie

Hoe werk je met een zorgleefplan?

Hoe werk je met een zorgleefplan? Hoe werk je met een zorgleefplan? Slagen we erin de cliënt te ondersteunen te leven zoals hij dat wil? Artikel: 2008-003 Datum: 15-12-2008 Auteur: Merel van Uden In een zorgleefplan beschrijf je hoe de

Nadere informatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie DEEL ARMOEDEBESTRIJDING Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie Actie 1 : Het OCMW zorgt er, zelfstandig of

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio?

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? Transities sociale domein Gemeenten staan zoals bekend aan de vooravond van drie grote transities: de decentralisatie

Nadere informatie

scheiding Ouders blijven ouders Recht van spreken

scheiding Ouders blijven ouders Recht van spreken Het is niet niks als je ouders gaan scheiden. Misschien verschiet je er geweldig van. Misschien vind je de nieuwe duidelijkheid juist wel goed. Hoe dan ook, bij zo n scheiding moet er van alles worden

Nadere informatie

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN Projectleider Afdeling Iris van Gils Kerngroep Visie/Missie Datum 28 november 2014 Planstatus Vastgesteld in de Fusieraad 24 november 2014 Opdrachtgever Stuurgroep

Nadere informatie

Lokale bestrijding. kinderarmoede. Groeiactieplan. kinderarmoede

Lokale bestrijding. kinderarmoede. Groeiactieplan. kinderarmoede Lokale bestrijding kinderarmoede Groeiactieplan kinderarmoede Overzicht 1. Algemeen kader 2. Greep uit de acties in Gent 3. Succesfactoren/knelpunten à Debat Psychologische Dienst - OCMW Gent 2 1. Algemeen

Nadere informatie

Per 1.000 kinderen onder de 3 jaar telde Limburg eind 2008 68 opvangplaatsen minder dan het Vlaamse gemiddelde.

Per 1.000 kinderen onder de 3 jaar telde Limburg eind 2008 68 opvangplaatsen minder dan het Vlaamse gemiddelde. Limburgse kinderopvang misdeeld door huidige Vlaamse Regering. Uit het antwoord vanwege Vlaams minister van Welzijn Heeren op een parlementaire vraag van Vlaams volksvertegenwoordiger Els Robeyns blijkt

Nadere informatie

Autisme in je vrije tijd

Autisme in je vrije tijd Autisme in je vrije tijd KINDEREN MET AUTISME IN EEN GEWONE JEUGDVERENIGING? HET KAN! Een informatieve brochure door Elise Burny - orthopedagoog Jannicke Hurtekant - orthopedagoog Petra Warreyn - klinisch

Nadere informatie

Quickscan Ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid thuis

Quickscan Ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid thuis Quickscan Ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid thuis Wenst u de participatie en betrokkenheid van ouders binnen uw school, peuterspeelzaal, kinderdagverblijf, buitenschoolse opvang (of in brede schoolverband)

Nadere informatie

WZC De Wingerd. Kleinschalig Genormaliseerd Wonen: Visietekst van Theorie naar Praktijk

WZC De Wingerd. Kleinschalig Genormaliseerd Wonen: Visietekst van Theorie naar Praktijk WZC De Wingerd s Hertogenlaan 74, 3000 Leuven T: 016 28 47 90 www.wingerd.info Kleinschalig Genormaliseerd Wonen: Visietekst van Theorie naar Praktijk Want tussen droom en daad Staan wetten in den weg

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Sociaal-Cultureel werk Samenwerkingsvaardigheden. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. Graduaat Sociaal-Cultureel werk Samenwerkingsvaardigheden. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Module Code Lestijden Studiepunten Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot Graduaat Sociaal-Cultureel werk Samenwerkingsvaardigheden AC2 40

Nadere informatie

Opvoeden en opgroeien doen we samen

Opvoeden en opgroeien doen we samen s a m e n met ouders Opvoeden en opgroeien doen we samen Dé brede taalschool Het Kompas Het Kompas vindt het belangrijk dat de kinderen zich welkom, veilig, gesteund en gewaardeerd voelen. Op iedere basisschool

Nadere informatie