Een uitgave van de ME/CVS vereniging

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een uitgave van de ME/CVS vereniging"

Transcriptie

1 LEES ME Een uitgave van de ME/CVS vereniging Nummer 4 - maart 2008 In dit nummer o.a.: ME/CVS-subgroep geneest na antiviraal middel Lotgenotencontact via internet Haptonomie Pacing in de praktijk Partnerinterviews met o.a. Koen en Paulette In voor- en tegenspoed

2 I N H O U D NUMMER 4 - MAART 2008 WETENSCHAP 20 ME/CVS-subgroep geneest na 3 jaar antiviraal middel 28 INTERNET Lotgenoten contact en zoveel meer! 30 IN VOOR- EN TEGENSPOED Drie kwetsbare partnerinterviews DoSSIER CGT 42 PACING Het toepassen van deze methode in de praktijk En verder 11 Richtlijn ME/CVS - G. den Broeder In beslissend stadium 15 Column: Christine van Reeuwijk Mantelzorg 16 Regina belt met... Ingrid Maayen Ik kan het niet accepteren 18 Zwanger en ME/CVS Arjan de Koeijer over na de kraamtijd 25 Column: Floor van Ormondt Rotat omnia fatum (Noodlot s rad draait alles rond) 35 Boekbespreking - Janneke Vos Wie weet morgen 36 Onderzoeksprogramma ZonMw Diseasemanagement Chronisch Zieken besproken door G. den Broeder Rubrieken Colofon Van de redactie/ Van de voorzitter Ingezonden/ Oproepjes van lezers Nieuws van de website ME/CVS en Hobby: Alies Meerman Vacature Complementair: Haptonomie ME/CVS Spreuken Karweitjes Van de Vereniging Oproepen Activiteiten Adressengids/ Nawoord Lees ME 3

3 ME/CVS Vereniging De ME/CVS Vereniging is de eigen organisatie van de patiënten en is als zodanig erkend door de overheid. De vereniging werd op 15 april 2005 opgericht en is statutair gevestigd te Amersfoort. Lidmaatschap Leden van de ME/CVS Vereniging hebben volledig stemrecht op de Algemene Vergadering. Wie de vergadering niet kan bezoeken kan per machtiging stemmen. Leden ontvangen het verenigingstijdschrift Lees ME en krijgen korting bij Zorg6, De Roode Roos en VitAdvice. De minimumcontributie voor het jaar 2008 bedraagt 25,- (kan in termijnen betaald worden). Leden in het buitenland betalen 30,- Diverse lidmaatschappen De ME/CVS vereniging kent een aantal vormen van lidmaatschap. Het bestuur verwacht hiermee de verschillende doelgroepen beter te kunnen bereiken. Meer informatie op pagina 47. Begunstiging Belangstellenden die geen patiënt, partner of familielid zijn, kunnen begunstiger worden. De minimumdonatie voor 2008 bedraagt eveneens 25,-. Begunstigers ontvangen het verenigingstijdschrift Lees ME. Wie in de loop van een kalenderjaar lid of begunstiger wordt ontvangt de in dat jaar reeds verschenen nummers van het verenigingstijdschrift. Activiteiten De ME/CVS Vereniging behartigt de belangen van de patiënten en hun naasten. In het Beleidsplan is prioriteit gegeven aan voorlichting en informatieverstrekking. Contactinformatie Postadres: Voorzitter: Alg. bestuurslid: Penningmeester: Secretariaat: ME/CVS Vereniging Kortenhorststraat BW Zwolle Rob Arnoldus Rico Landman Nico Driebergen Rico Landman Lees ME Nr. 4, maart 2008 ISSN Lees ME is het verenigingstijdschrift van de ME/CVS Vereniging. De redactie ontvangt daarom graag uw bijdrage of reactie. Soms is het nodig deze in te korten of aan te passen. Een enkele keer kan het voorkomen dat uw bijdrage niet kan worden geplaatst of tot een volgend nummer bewaard blijft. Aan de inhoud van Lees ME kunnen geen rechten worden ontleend. Citaten en overnames van oproepen en mededelingen zijn toegestaan indien deze zijn voorzien van bronvermelding. Artikelen mogen alleen worden overgenomen met schriftelijke instemming van de redactie. Redactie Floor van Ormondt, Steffie van Duure, Yvonne Sterk-Houtman, Marieke Das, Manon Landman (redactie-ondersteuning), Marieke Driebergen (hoofdredacteur). Aan dit nummer werkten mee Rob Arnoldus, Frida van den Berg, Guido den Broeder, Nico Driebergen, Ellen Goudsmit, Cobi en Arjan de Koeijer, Janko Koolen, Rico Landman, Alies Meerman, Regina van de Moosdijk, Conny Slootweg, Rinus van Sprundel, Annet Zwinkels. Cartoons Met dank aan: Alies Meerman (p.29, 44; Opmaak Marieke Driebergen Illustraties Stock.xchng Foto voorpagina Bram van Ormondt Drukwerk Multiprint Koolen, Susteren Kopij volgend nummer Bijdragen voor Lees ME nr. 5 moeten voor 15 mei 2008 bij de redactie binnen zijn. Aanspreekpunt Annet Zwinkels voor vrijwilligers: Website: Bestuur: Postgiro: t.n.v ME/CVS Vereniging te Almere KvK: Contactinformatie Postadres: Redactie Lees ME T.a.v. Marieke Driebergen Pieter Brueghelstraat GS Almere Lees ME 4

4 Buiten laat de lente haar langverwachte gezicht weer zien. De vogels brengen de zonnestralen met iedere slag van hun vleugels dichterbij. En ook binnen zijn de gezichten na een lange winter van hard werken opgeklaard. Het is lente. En terwijl de bloemen de grond weer sieren, straalt de redactie met een nieuw nummer van Lees ME. Het zonlicht op de houten luiken, gepresenteerd op de omslag, staat symbool voor het licht dat altijd schijnt aan het einde van de tunnel. De luiken openen zich voor de bijzondere verhalen van de vele mensen die iedere keer weer hun ziel en zaligheid in Lees ME storten. Tijd om in dit voorwoord een aantal van deze mensen eens in het opkomende lentezonnetje te zetten. Zo zet onze voorzitter Rob Arnoldus, partner van een ernstig zieke ME-patiënte, zich in zijn vrije tijd vol overgave in voor alle ME/CVS-patiënten en pleit zodanig keer op keer voor het serieus nemen van de patiënten en de zo slopende en onbegrepen ziekte. Ook Annet Zwinkels willen we hier noemen. Onze vrijwilligers-coördinator en tevens zelf patiënte houdt vele interviews met patiënten. De kracht en hoop die zij haalt uit hun meeslepende verhalen vertaalt zij naar dit blad. En niet te vergeten, alle MEewerkers van Lees ME, die op de pagina hiernaast genoemd worden. Allen zijn zelf patiënt of leven samen met een partner die lijdt aan ME/CVS. Deze medewerkers zetten zich in om anderen licht en hoop te geven. Een gegeven dat ieder mens (in moeilijke tijden) nodig heeft. We hopen dat met wederom een interessante keuze aan onderwerpen, Lees ME steeds opnieuw een bron van inspiratie en kracht zal zijn. Zo schrijven we over het in de praktijk brengen van Pacing, hebben we met drie stellen gesprekken over hun relatie waarin ME/CVS een rol speelt, en geven we het woord aan de Haptotherapeute Frida van den Berg. Zij vat in één zin perfect samen waar wij met zijn allen voor staan en wat we willen bereiken: Met steun op zak kan iedereen op zoek naar zijn eigen kracht. En wij weten geen beter einde voor dit voorwoord dan die inspirerende spreuk. VAN DE REDACTIE Hoop en licht Rob Arnoldus VAN DE VOORZITTER Ze (niet) serieus nemen Niet iedere ziekte wordt even serieus genomen. Prof. D. Album en S. Westin, twee Noorse sociale wetenschappers deden er onderzoek naar. Het prestige van de ziekte blijkt o.a. afhankelijk van de leeftijd van de patiënt (oud = minder prestige) en de toepassing van technische hoogstandjes (hoe meer, hoe beter). De locatie van het zieke orgaan blijkt ook niet onbelangrijk. Medische handelingen aan vitale organen van het bovenlichaam leveren meer prestige op. Voor ME/CVS-patiënten is er vooralsnog weinig hoop te verwachten, want een weinig transparante behandelprocedure en het ontbreken van een heldere locatie leidt tot een lage status van de ziekte (Social Science & Medicine, september 2007). De psychiater Rigo van de Meer lijkt zich al jaren van deze problematiek bewust. In het AD schreef Rigo: Hoogervorst kon een mooie eerste stap doen in een succesvolle gedragstherapie voor de Nederlandse ME-patiënten: ze serieus nemen. Gedragstherapie geneest niets, maar neemt de klachten serieus, leert mensen beter om te gaan met hun beperkingen (AD, ). DE oplossing In mei 2005 kwam de voorzitster van de ME/CVS- Stichting Jeanne Slok met de boodschap dat CGT niet DE oplossing is voor iedere chronisch vermoeide patiënt, maar het zou het wel mooi zijn als deze therapie op meerdere plekken in het land wordt aangeboden. De ME/CVS-patiënten zelf hadden geen enkel vertrouwen in CGT, maar werden niet gehoord. Inmiddels wordt op meerdere plekken gedragstherapie aangeboden die geenszins bedoeld is om serieus te leren omgaan met de beperkingen van een ME/CVS-patiënt. De irreële belofte voor de DE patiënt is werkhervatting en herstel. De ziekte ME/CVS wordt gereduceerd tot een voor een gedragstherapeut pasklare, maar niet langer serieus te nemen moeheidssyndroom. Onze vereniging wordt nu geconfronteerd met ME/CVS- en ook CV(!)-patiënten die als gevolg van de dwingende Nijmeegse protocollen fysieke Lees ME 5

5 en/of psychische schade hebben opgelopen. Het serieus nemen van de inspanningsintolerantie, hoofdkenmerk van onze ziekte, is niet vrijblijvend. Na inspanning kampt menig ME/CVSpatiënt met afwijkende hartslag, verminderde zuurstoftoevoer, verminderde zuurstopname van de spieren, abnormale lichaamstemperatuur en een slechte bloeddoorstroming. Wel serieus genomen Laten we in het nieuwe jaar ook de lichtpuntjes benoemen. Het aantal leden van onze vereniging neemt nog steeds toe. De vereniging verjongt. De deelnemers van de ME contactgroep voor jongeren nemen onze zaak serieus en zijn toegetreden als lid van onze vereniging. Vlak over de grens worden onze denkbeelden wel serieus genomen. In april 2008 is er op de Hogeschool Antwerpen een conferentie onder de noemer To exercise or not to exercise: no longer the question. De Schotse fysiotherapeute/onderzoekster Lorna Paul gaat in samenwerking met prof. dr. Jo Nijs fysiotherapeuten nascholen over het omgaan met inspanningsintolerantie. Paul is gespecialiseerd in de rehabilitatie van patiënten met neurologische aandoeningen, waaronder MS en ME/CVS. Objectiveren De inspanningintolerantie is steeds beter te objectiveren. Er lijkt zelfs sprake te zijn van een testwedloop. In Calgary gaat dr. MacIntosh samen met psychiater Eleanora Stein aan de slag om aan de hand van de maximale zuurstofopname (VO2 max.) de inspanningsintolerantie te meten. Voor MacIntosh, die normaal gesproken met atleten werkt, zal het even wennen zijn. Ruud Vermeulen ligt op kop met zijn dubbele inspanningsproef met de fietsergometer en wordt nu geconfronteerd met de resultaten: een stuwmeer van ME/CVS-patiënten - met serieuze aanwijzingen voor specialistische hartproblemen. De signalering van hartproblemen is wellicht niet verwonderlijk gelet op eerder onderzoek naar afwijkende hartslag (de variabiliteit) en het complexe (diastolische) hartfalen van ME/CVSpatiënten. Het is mogelijk dat bij ME/CVSpatiënten, als gevolg van de gebrekkige werking van de mitochondrieen, de linker hartkamer niet afdoende gevuld wordt met zuurstofrijk bloed en daardoor minder presteert. Vermeldenswaardig is het feit dat dr. Julia Newton de ontregeling van het autonome zenuwstelsel bij ME/CVS-patiënten kan objectiveren. Zij toont aan dat veel ME/CVS-patiënten niet lang (zo n tien minuten) kunnen staan zonder daarvan de nadelige gevolgen in de vorm van een abnormale hartslag en bloeddruk te ondervinden. Haar meetinstrument, de COMPASSscore, is ook te gebruiken voor primaire billiaire cirrose, een progressieve leverziekte (Quarterly Journal of Medicine, juli 2007). Aan het einde van het jaar 2007 wordt het spannend. Blijken de CBO-richtlijnmakers in staat om een serieus diagnostisch protocol op te stellen waarin recht wordt gedaan aan het hoofdkenmerk van de ziekte: de inspanningsintolerantie? Onze afgevaardigde en ervaringsdeskundige Guido den Broeder was erbij en doet verslag van zijn bevindingen. Niet serieus nemen Tot slot beantwoord ik naar aanleiding van bovenstaand betoog twee cruciale vragen. 1. Kunnen we de gedragstherapeut die bovenstaande klachten afdoet als somatische fixatie nog langer serieus nemen? Het antwoord is ontkennend. Immers, een serieus te nemen GGZ-professional houdt zich aan zijn beroepscode. In artikel III van de beroepscode van het Nederlands Instituut voor Psychologen (NIP) staat dat de psycholoog ervoor zorgt dat met betrekking tot de aard, de effecten en gevolgen van zijn dienstverlening geen verwachtingen worden gewekt die niet op de realiteit gestoeld zijn. In artikel III staat dat de psycholoog nauwgezet is bij het verstrekken van informatie aan betrokkenen en dezen passend informeert over de eventuele alternatieve theorieën of verklaringen. Bovendien lezen we in dat artikel dat hij zijn professioneel oordeel over deze alternatieven ook moet expliciteren (uitleggen). 2. Hoe te handelen in het geval de richtlijnen voorbijgaan aan het hoofdkenmerk van de ziekte: de post-extertional malaise? We laten ons dan inspireren door de afwijzing van soortgelijke richtlijnen door de (wel-)denkende psychologen van de British Psycholigical Society (BSP) - en verkondigen massaal dat we ze niet serieus nemen Lees ME 6

6 WETENSCHAP Door Marieke Das DOSSIER CGT: PACING DEEL 2 Pacing in de praktijk Het Engelse werkwoord pacing betekent - vrij vertaald - het aanpassen van je tempo. Pacing is een methode - voor onder andere ME/CVS-patiënten - om te leren omgaan met beperkte energie zodat de symptomen van de ziekte niet verergeren en terugval wordt voorkomen. In de vorige Lees ME lazen we een algemene introductie, de theorie. Nu uitleg over het toepassen van deze methode; de praktijk dus. Pacing is een manier voor o.a. ME/CVSpatiënten om met hun vermoeidheid om te gaan zodat deze niet verergert. Er zijn verschillende vormen van pacing. Wij houden ons aan de vorm die dr. Ellen Goudsmit heeft bedacht omdat die op wetenschappelijke onderzoeken gebaseerd is en al jaren wordt toegepast en geëvalueerd. In de vorige Lees ME hebben we de achtergronden en de theorie van Goudsmits vorm van pacing onder de loep genomen. Daaruit kunnen we enkele basisregels formuleren. BASISREGELS PACING Regel 1 luister naar je lichaam Regel 2 staak je activiteit onmiddellijk: - wanneer je merkt dat je vermoeidheid onplezierig wordt; - wanneer je armen en/of benen zwak of zwaar beginnen te voelen; - wanneer je onwel of ziek wordt. Regel 3 wissel de activiteiten geregeld af (dus: lezen, afwassen, stukje wandelen, puzzelen etc.) Regel 4 verhoog je activiteitenniveau alleen wanneer dat geen extra vermoeidheid oplevert. En niet vaker dan eens in de paar dagen. Het gaat hierbij om elke activiteit die energie kost, of die nou fysiek, emotioneel of mentaal is. Het opstellen van een (pacing)schema is dus ook een activiteit. Verhogen Aangezien het principe van pacing wordt gestuurd door je symptomen, mag je je activiteitenniveau alleen verhogen wanneer je symptomen daardoor niet verergeren. Je merkt zelf wel wanneer je meer energie hebt. Als een toename van je activiteiten niet leidt tot een verergering van je ziekte binnen de daarop volgende 5 dagen, kun je concluderen dat je méér aankunt. De toevoeging en niet vaker dan eens in de paar dagen is gebaseerd op adviezen van de auteurs Campling en Sharpe (1), die pacing combineren met Graded Exercise Therapy (het stapsgewijs opvoeren van activiteiten volgens een vastgelegd schema) en dus wèl willen dat men meer probeert dan men eventueel aankan. De toevoeging is logisch omdat er bij ME/CVS-patiënten een paar dagen voor nodig blijken te zijn voordat de volledige uitwerking van extra activiteit voelbaar is (2-5 dagen volgens de literatuur). Campling en Sharpe stellen daarbij de aanvullende voorwaarde dat je medisch gezien redelijk stabiel moet zijn voordat je probeert je activiteitenniveau te verhogen. Schema Het is wellicht handig om een schema van dagactiviteiten te maken. Dat kan voor één dag of voor enkele dagen, net wat je wilt. Maar let op: een schema maken houdt niet in dat je jezelf doelen moet stellen. Het is dus geen to do -list! Je kunt bijvoorbeeld een overzicht maken van dingen die per week gedaan moeten worden. Let er daarbij op dat je ruimte laat tussen de meest vermoeiende activiteiten. Als je zelf het huishouden doet, was je de ene dag en stofzuig je bijvoorbeeld de andere. Probeer bij het maken van het schema ook minstens één rustdag in te bouwen nadat je iets bijzonder uitputtends of iets met veel stress hebt gedaan. Als je valt onder de groep mensen met ernstige ME/CVS, is het misschien nodig dat je 3 rustdagen inplant na zo'n vermoeiende Lees ME 42

7 gebeurtenis. Je zult door ervaring vanzelf leren hoe je met verschillende activiteiten moet omgaan en wat je per dag aankunt zonder je ziekte te verergeren. Dagboek Sommige specialisten (waaronder Goudsmit) adviseren een dagboek bij te houden. Hierin kun je details van je activiteiten en je symptomen bijhouden. Ook schrijf je hierin op welk voedsel je hebt gegeten en welke stressvolle gebeurtenissen je hebt meegemaakt. Aangezien de meeste terugvallen niet zomaar optreden, kan het dagboek je helpen triggers te vinden. Ook kan het de relatie tussen een bepaalde activiteit en symptomen onthullen. Wellicht - zeker in het begin - is het ook nuttig om een overzicht van je emotionele gesteldheid bij te houden. Met name omdat bijvoorbeeld stress/emoties je handenvol energie kosten en je immuunsysteem ondermijnen. Voorbeeld dagboek Vrijdag 25 januari Huiskamer en gang plus wc gestofzuigd en gedweild. Rust. Naar bibliotheek gefietst. Rust. Erg moe. Toch naar film. Nachtrust: goed. Humeur: erg goed. Zaterdag 26 januari Opgestaan. Weer in bed gaan liggen. Geslapen. Gelezen. Gedoucht. Rust. Naar theatervoorstelling. Nachtrust: niet zo best. Humeur: minder goed dan gisteren. Zondag 27 januari: Opgestaan. Weer in bed gaan liggen. Gelezen. Geslapen. Keukenkastjes gepoetst en afgewassen. Geslapen. Gelezen. Geslapen. Nachtrust: niet zo best. Humeur: slecht. toch nog een bezoek aan het theater. Het resultaat: 2 dagen voor pampus liggen en weinig tot niets kunnen, een griepachtig gevoel en een humeur om op te schieten. Pacing was verstandiger geweest... Acht tips voor energiebesparing Energiebesparing is vaak een kwestie van (boeren)slimheid en een uitgekiende planning. TIP 1 Als je de afwas met de hand doet, laat de borden dan in het afdruiprek drogen. Dat is minder uitputtend dan afdrogen en minstens zo hygiënisch (of schaf een afwasmachine aan). TIP 2 Zoek uit of een van de buren of iemand via een (buurt)project of vrijwilligerswerk in staat is om je te helpen met boodschappen doen. Je kunt ook je boodschappen bestellen via internet (bijvoorbeeld Probeer zo efficiënt mogelijk te plannen. TIP 3 Als je verschillende onderzoeken moet ondergaan in het ziekenhuis, regel dan dat je ze allemaal op één dag hebt. En sta nooit wanneer je kunt zitten! Neem desnoods een lichtgewicht uitvouwbaar/uitklapbaar stoeltje mee. Verkrijgbaar in kampeerwinkels voor luttele euro s. TIP 4 Schaf een elektrische fiets aan zodat je zonder al te veel inspanning kunt fietsen. Kies er het liefst een uit waarbij je de mate van ondersteuning zelf kunt instellen; op een slechte dag zet je hem gewoon wat hoger! TIP 5 Gebruik voor je inkopen een boodschappentrolley (tas met wieltjes) zodat je je armen niet overmatig belast. En ga op tijden winkelen wanneer het niet druk is, bijvoorbeeld in de ochtend, al voelen de meeste ME/CVS-patiënten zich dan niet al te best. Uit bovenstaand dagboekfragment kun je afleiden dat deze persoon zich volgens het bust and boom-principe (of te wel: doorgaan tot het gaatje) heeft gedragen. Vrijdag 25 januari was kennelijk een goede dag, dus werd alles uit de kast gehaald. Het poetsen van huiskamer en gang was waarschijnlijk al veel te veel van het goede. Die poetsactiviteiten hadden sowieso in veel kleinere stukjes opgedeeld moeten worden. Ondanks het poetsexces gaat deze persoon nog naar de bibliotheek en zelfs nog naar de film. Hoewel de terugval al een feit is volgt op zaterdag Lees ME 43

8 TIP 6 Gebruik in de keuken eventueel een stoel of kruk op wielen die je in hoogte kunt verstellen. Zo n kruk moet een extra lange veer hebben zodat je - hoog gezeten - in pannen kunt roeren of op het aanrecht groente kunt snijden. Op de wieltjes rol je heen en weer door de keuken. Dergelijke krukken - bijvoorbeeld een zogeheten ponyseat met brede zitting - zijn verkrijgbaar bij massageen beautysalongroothandels. TIP 7 Laat een douchestoel monteren in je badruimte of - dit scheelt een hoop gedoe - schaf een eenvoudig plastic krukje bij bijvoorbeeld de Blokker aan (Curver, 5 euro). TIP 8 Is het huishouden je veel te zwaar? Tegenwoordig zijn er robotstofzuigers en robotgrasmaaiers. Ook is er een robotdweiler in aantocht. Ideaal voor als je weinig energie hebt! De meeste zijn echter (nog) wel prijzig.. Verleiding Het is een kwestie van experimenteren en uitvinden wat voor jou werkt. De basisregels zijn simpel, de hoofdregel ook: luister naar je lijf. En blijf dat doen, ook wanneer het goed gaat. Als je in een goede periode zit, ben je geneigd om je niets aan te trekken van je grenzen en een stukje verloren leven in te halen. Geef niet toe aan die verleiding, of in ieder geval zo min mogelijk. Een plotselinge toename van energie is fijn en geniet ervan, maar blijf dingen kalm aan doen. Bron: Pacing, dr. E.M. Goudsmit (http://freespace.virgin.net/david.axford/mepace.htm) Pacing: A strategy to improve energy management in chronic fatigue syndrome. E.M. Goudsmit en S. Howes. In druk (wetenschappelijke publicatie). Noot: 1: Frankie Campling en Michael Sharpe hebben twee boeken geschreven over ME/CVS: Chronic fatigue syndrome (CFS/ME): the facts en Chronic Fatigue Syndrome 2/e (the facts) (laatste titel is nog niet verkrijgbaar). Campling lijdt al meer dan 10 jaar aan ME/CVS en Sharpe is psychiater en onderzoeker. UITNODIGING - VOORAANKONDIGING - zaterdag 10 mei aanstaande ALGEMENE LEDENVERGADERING (ALV) van de ME/CVS Vereniging Tijd: Locatie: u (zaal open u.) Wilhelminalaan 5, Amersfoort Graag van tevoren aanmelden via of telefonisch: N.B.: De Wilhelminalaan bevindt zich recht tegenover de hoofduitgang van Amersfoort CS. De vergaderlocatie is circa 500 meter verwijderd van het station. Lees ME 44

9 KARWEITJES De ME/CVS Vereniging onderscheidt zich, staat voor een patiëntenorganisatie van en voor leden. Het bestuur en al aardig wat vrijwilligers strijden voor jou, voor een beter leven met ME/CVS. Dat doen we via de politiek, wetenschap en maatschappij. Vele handen maken licht werk Wie wil zijn/haar steentje bijdragen aan ons ontspannen, maar vooral gezellige vrijwilligersteam? Elk klein klusje is er één. Laat je niet afschrikken door je twijfels, een ieder heeft er begrip voor als je eens wat minder tijd en energie hebt. Heb je een kwartiertje tijd voor ons, of maar vijf minuten misschien? Ook jóuw bijdrage maakt de Vereniging sterker en brengt daarmee ons doel dichterbij. Daarom, snuffel eens door deze lijst! Ken je een lotgenoot? Maak hem/haar lid van je Vereniging! Maak een familielid, vriend(in) of kennis partnerlid. Mogen wij jou een stapel folders sturen, en stuur jij ze dan naar folderaanvragers toe? Start een gezellige huiskamergroep in je eigen regio! En verbreed hiermee meteen je eigen sociale contacten. Niet eens met ons beleid? Heimwee naar je jaren als bestuurslid van je vroegere club? Nomineer jezelf als bestuurslid! Help vanuit je stoel/bed wekelijks telefonische vragen over de ziekte of de vereniging te beantwoorden. Want nieuwe lotgenoten en familie zitten boordevol vragen! Kun jij ervoor zorgen dat onze advertentie gratis geplaatst wordt in jouw huis-aanhuisblad, wijkblad, clubblad,? Maak een krant of tijdschrift warm voor ME/CVS! Wij doen de rest. Is administratief werk precies wat je deed, doet of graag wil doen? Zou jij onze ledenadministratie willen bijhouden? Heb jij ooit in het verleden meegedaan aan acties om geld binnen te halen voor een goed doel? Heb je een hoge dosis creativiteit hierin? Zet je dan nu in voor je eigen goede doel, en help adviseren om subsidie te werven. Voor materiaal en verdere info: mail Of bel Annet Zwinkels: (na uur) Lees ME 46

10 Van de Vereniging MEet ME project krijgt vervolg! Projectgroepen Hogeschool Rotterdam brengen participatie ME/CVS jongeren in beeld Inmiddels al weer bijna twee jaar geleden hebben studenten van de Hogeschool Rotterdam in opdracht van onze vereniging onderzoek gedaan naar de beeldvorming van ME/CVS en o.a. in samenwerking met Ruud Vermeulen een voorlichtingsfilm gemaakt (zie ook Lees ME 1 en 2). Wederom zal een tweetal projectgroepen van de Hogeschool Rotterdam werken aan de productie van beeldmateriaal. Ditmaal staat de maatschappelijke participatie van jonge ME/CVS-patiënten centraal. Het door de Fontys Hogeschool voor jongeren ontworpen project MEet ME (zie Lees ME 3) krijgt ditmaal onder de noemer Ontmoet ME een vervolg. De plannen verdwijnen niet in een bureaulade. De HR studenten kijken welke activiteiten en plannen haalbaar zijn en zullen nog van zich laten horen! Diverse lidmaatschappen De ME/CVS vereniging kent een aantal vormen van lidmaatschap. Het bestuur verwacht hiermee de verschillende doelgroepen beter te kunnen bereiken. Het recht op inspraak geldt voor alle vormen van lidmaatschap. Daarmee kan een lid direct invloed uitoefenen op het beleid van de ME/CVS vereniging. Alle lidmaatschappen geven recht op korting bij Zorg6, De Roode Roos en VitAdvice. Leden in het buitenland betalen een toeslag van 5,=. Ledenforum Alle lidmaatschappen en het donateurschap, geven toegang tot het besloten deel van het forum. Voor toegang tot het forum dient u zich eenmalig gratis te registreren. Jongerenforum Leden tot 30 jaar mogen naast het gewone ledenforum ook gebruik maken van het jongerenforum. Standaard lidmaatschap - inclusief Lees ME; - ALV stukken via of post; - kosten per kalenderjaar 25,= Jeugdlidmaatschap - inclusief Lees ME; - voor leden tot 30 jaar; - ALV stukken via ; - kosten per kalenderjaar 17,50 Donateurschap - géén stemrecht; - inclusief Lees ME; - kosten per kalenderjaar 25,= Partnerlidmaatschap - lidmaatschap voor inwonende partner/familieleden; - exclusief Lees ME; - ALV stukken ontvangt alleen het hoofdlid; - kosten per kalenderjaar 5,= Forumlidmaatschap - exclusief Lees ME; - ALV stukken via ; - kosten per kalenderjaar 5,= Stuur uw gegevens naar: of bel: of schrijf naar: ME/CVS Vereniging, Kortenhorststraat 23, 8015 BW ZWOLLE Lees ME 47

11 Oproepen Zie voor contactinformatie het colofon voorin. Jongeren Lees ME kan niet zonder de jongeren met ME/CVS. We willen graag aandacht besteden aan de moeilijkheden waar je soms als jongere tegenaan loopt. Maar er is natuurlijk ook ruimte voor de positieve dingen in je leven. De redactie stelt het bijzonder op prijs als jullie ons laten weten wat jullie graag in Lees ME zouden willen lezen of schrijven. En dat mag dus van alles zijn! WMO Op 1 januari 2007 ging de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) in. Dat betekent dat de gemeente verantwoordelijk is voor activiteiten die het mensen mogelijk maken om mee te doen in de samenleving. Het gaat onder ander om vrijwilligerswerk, mantelzorg, informatie en advies, opvoedingsondersteuning en huishoudelijke hulp. Er is een modelverordening, maar we nemen al waar dat gemeentes daarvan afwijken en hun eigen regels formuleren. Zo ontstaan dus verschillen tussen gemeentes. Graag horen wij meer over uw ervaringen met deze nieuwe wet. Secretaris Het bestuur is nog steeds op zoek naar een secretaris. In deze functie bent u verantwoordelijk voor het ledenbestand, de archivering, de notulen, de correspondentie en de administratie (behoudens de financiën). Dat betekent niet dat u al deze werkzaamheden volledig zelf hoeft uit te voeren, maar wel dat u erop toeziet dat het in orde is. Tevens zoeken wij een medewerker die de ledenadministratie wil gaan doen. Deze taak is goed te doen van huis uit. Huiskamerbijeenkomst Den Haag e.o. en Zwolle De ME/CVS Vereniging gaat binnenkort starten met 2 huiskamerbijeenkomsten. Voor meer informatie en aanmelden bel naar: Rico Landman; Zwolle, tel of Annet Zwinkels; Den Haag e.o. tel Regio Den Haag e.o. zal aansluiten bij een al bestaande groep ME/CVS-lotgenoten gevestigd te Leidschendam. Werk en ME/CVS Ben jij een ME/CVS-patiënt en (weer) aan het werk? Wil je je verhaal met ons delen met betrekking tot reïntegreren, uitkeringsinstanties, UWV, of andere zaken die met werken en je positie als patiënt te maken hebben, of met je leven náást je baan, neem contact op met of bel: (redactie). Wij bellen graag met je voor een interview. Jouw ervaringen zijn zeer bruikbaar voor een ander. ME-chat Webchat: IRC-chatprogramma: Undernet: #ME_Chat Op dinsdagavond zijn er vanaf uur met zekerheid andere bezoekers, maar ook op andere dagen/avonden kun je het proberen! Als er niemand is, blijf dan even online. Soms komt er snel iemand bij. En vergis je niet, de botjes zijn geen personen, maar computers. Onderzoeken Wij waarschuwen onze patiënten niet zomaar mee te doen aan onderzoeken. Vraag eerst naar de onderzoeksopzet, kijk goed welke vragenlijst wordt gebruikt en vraag eventueel ons bestuur om advies. Dit voorkomt dat je ongewild meedoet aan onderzoeken over somatoforme stoornissen of neuroticisme. CGT ervaringen Een sessie cognitieve gedragstherapie wordt regelmatig (verplicht) geadviseerd aan ME/CVS-patiënten. De beloofde effecten zijn groot. De redactie heeft daarom besloten om bijzondere aandacht te besteden aan CGT. Wij zijn benieuwd naar jullie ervaringen met CGT. Deze kunnen uiteraard positief, maar ook negatief zijn. We horen graag van jullie! Ervaringen met slaap/slaapcentra In het volgende nummer van Lees ME hopen we een artikel te plaatsen over slapen. We komen daarvoor graag in contact met leden die ervaring hebben met de specialistische slaapcentra in Nederland. Uw oproepje hier? Natuurlijk kunt u zelf ook een oproepje insturen. Kijk in het colofon voor contactinformatie. Lees ME 48

12 Activiteiten Wat doet de ME/CVS Vereniging? Belangenbehartiging De ME/CVS Vereniging heeft tot taak de belangenbehartiging van de patiënten en hun naasten in de breedste zin des woords. De missie van de vereniging staat geformuleerd in het Globaal Beleidsplan Waarom een verenigingsvorm? De ME/CVS Vereniging is niet alleen een vereniging voor de patiënten, maar ook van de patiënten. Dat is de reden waarom de verenigingsvorm is gekozen. Bij een stichting of fonds bepaalt het bestuur het beleid. Bevalt het beleid niet, dan is het voor de patiënten niet mogelijk om daar iets aan te doen. Democratische organisatie Bij een vereniging bepalen de leden het beleid. Het bestuur voert het uit. Doet het bestuur dat niet goed, dan kiezen de leden uit hun midden een nieuw bestuur. Een vereniging is dus een democratische organisatie. Het is de organisatie van de patiënten zelf. Via de ME/CVS Vereniging kunnen we als patiënten zelf onze stem laten horen, in plaats van dat anderen voor ons bepalen wat wij vinden. En dat is nodig. In deze harde maatschappij worden ME/CVSpatiënten op alle mogelijke manieren achtergesteld, gestigmatiseerd, beschadigd, gediscrimineerd - maar vooral worden wij als persoon genegeerd, onze situatie gebagatelliseerd. Voorlichting heeft prioriteit Prioriteit heeft in deze jaren het geven van voorlichting. Vanwege de beperkte financiële middelen was daarbij vanaf de start een centrale rol weggelegd voor de website en voor communicatie via en internet. Nu de vereniging gestaag groeit, komen ook andere mogelijkheden binnen bereik, zoals Lees ME. Daarnaast bemoeit de vereniging zich nadrukkelijk met organisaties en instanties die voor ME/CVS-patiënten van betekenis zijn, en helpt de vereniging individuele patiënten met raad en daad in hun strijd om een menswaardig bestaan. Lopende activiteiten Deelname aan Multidisciplinaire Richtlijn Het Kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg CBO is bezig met de ontwikkeling van een Multidisciplinaire Richtlijn voor ME/CVS. Zie ook het artikel over het beslissende stadium van deze richtlijn dat begint op pagina 11. Registratieproject van start Annet Zwinkels werkt in samenwerking met Ingrid Bremans aan een methode om relevante informatie van leden adequaat en met inachtneming van de privacy (dus geanonimiseerd) te registreren. Veel patiënten maken melding van hun, niet altijd positieve, ervaringen met de hulpverlening. Het is belangrijk om deze ervaringen op schrift te stellen om feedback mogelijk te maken. Samenwerking andere organisaties Mede met behulp van de CG-Raad zal de Vereniging trachten om tot afspraken en zo mogelijk samenwerking te komen met andere organisaties van of voor ME/CVS-patiënten. Actuele berichtgeving De Vereniging zoekt regelmatig mondeling en schriftelijk contact met hulpverleners en onderzoekers en reageert tevens met enige regelmaat op de actuele berichtgeving in o.a. medische tijdschriften. Voorlichting aan intermediairs De Vereniging geeft bij gelegenheid voorlichting aan intermediairs zoals MEE. Voorlichtingsfilm op DVD Beeldmateriaal, dat door studenten van de Hogeschool Rotterdam in opdracht van de Vereniging is geproduceerd, is verwerkt tot voorlichtingsfilm. Deze film is online te bekijken op You Tube en is daarnaast op DVD te bestellen voor 7,50 inclusief verzendkosten. Neem voor het bestellen contact op met de Vereniging (zie colofon). Hyves De Vereniging is ook te vinden op hyves: Lees ME 49

13 Adressengids ME/CVS Vereniging Kortenhorststraat BW ZWOLLE / Steungroep ME en Arbeidsongeschiktheid Bankastraat 42 unit C 9715 CD GRONINGEN Medivera Damsluis SP LEUSDEN (ma-wo-vr ) ME/CVS Stichting Nederland Noordse Bosje BG HILVERSUM (ma-vr ) CVS Research Centrum Amsterdam Waalstraat BR AMSTERDAM Per Saldo Belangenvereniging van en voor mensen met een persoonsgebonden budget. Churchillaan 11 Postbus DD UTRECHT (20cpm, ma , di.-do ) De Roode Roos * Postbus BA DEN HAAG VitAdvice * Hoofdstraat EB HOOGEZAND (8:30-17:30) Zorg6 * Europaweg EP ZOETERMEER (ma.-vr. 08:30-17:00) MEE Nederland Een organisatie in de buurt voor informatie, advies en ondersteuning aan iedereen met een handicap, beperking of chronische ziekte. Algemeen nummer: (lokaal tarief) Chronisch Zieken en Gehandicapten Raad Nederland Churchillaan 11 Postbus AD UTRECHT Buddyzorg en e-buddyzorg Brinklaan JD APELDOORN en Landelijke buddyzorg: (*) Kortingsregeling voor leden NAWOORD Kijk nog eens naar de foto op de voorkant. Stel je voor dat je buiten in het licht stond en door de kier naar binnen hebt kunnen gluren om meer te weten te komen over het wel en wee van leven met ME/CVS. En..? Is het gelukt? Vergeet niet (ergens op) te reageren en tot ziens in het volgende nummer van Lees ME! Lees ME 50

Vrijwilligerswerk Vrijwillige hulp

Vrijwilligerswerk Vrijwillige hulp Vrijwilligerswerk Mantelzorg Vrijwillige hulp Burenhulp Maak samen het verschil. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil. Hun inzet op het gebied van onder andere cultuur, zorg, sport, natuur

Nadere informatie

LEES ME. Een uitgave van de ME/CVS Vereniging. In dit nummer o.a.: Hoe staat het nu met... - Boekbespreking ME & werk - Schapeloze nachten

LEES ME. Een uitgave van de ME/CVS Vereniging. In dit nummer o.a.: Hoe staat het nu met... - Boekbespreking ME & werk - Schapeloze nachten LEES ME Een uitgave van de ME/CVS Vereniging Nummer 13 - juli 2011 In dit nummer o.a.: Hoe staat het nu met... - Boekbespreking ME & werk - Schapeloze nachten I N H O U D NUMMER 13 - JULI 2011 8 Hoe staat

Nadere informatie

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Afdeling revalidatie mca.nl Inhoudsopgave Wat is chronische pijn en vermoeidheid? 3 Chronische pijn en vermoeidheid bij tieners 4 Rustig aan of toch

Nadere informatie

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte CVA Cerebro Vasculair Accident is de medische term voor een ongeluk in de vaten van de hersenen. In het dagelijks taalgebruik heet een CVA

Nadere informatie

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Pijnrevalidatie voor kinderen en jongeren

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Pijnrevalidatie voor kinderen en jongeren UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Pijnrevalidatie voor kinderen en jongeren Informatie voor kinderen, jongeren en ouders Wat staat er in deze folder? Inleiding voor ouders 1 Informatie

Nadere informatie

LEES ME. Een uitgave van de ME/CVS Vereniging. In dit nummer o.a.: Nummer 6 - december 2008. Jowan van Vliet: Ik ben niet zielig

LEES ME. Een uitgave van de ME/CVS Vereniging. In dit nummer o.a.: Nummer 6 - december 2008. Jowan van Vliet: Ik ben niet zielig LEES ME Een uitgave van de ME/CVS Vereniging Nummer 6 - december 2008 In dit nummer o.a.: Jowan van Vliet: Ik ben niet zielig Uitvallen bij CGT-behandeling Nijmegen Naar het kinderdagverblijf Testen op

Nadere informatie

1. Introductie 2. Feiten over vermoeidheid 3. Persoonlijke ervaringsverhaal 4. Tips en adviezen 5. Hulp en steun

1. Introductie 2. Feiten over vermoeidheid 3. Persoonlijke ervaringsverhaal 4. Tips en adviezen 5. Hulp en steun Thea Brouwer 1. Introductie 2. Feiten over vermoeidheid 3. Persoonlijke ervaringsverhaal 4. Tips en adviezen 5. Hulp en steun Ervaringsdeskundige kanker en vermoeidheid Nederlandse Federatie van Kankerpatiënten

Nadere informatie

CVA Vitaliteitscoach. Programma. In beweging ondanks vermoeidheid. Vermoeidheid na CVA. Casuïstiek, patiënt 2. Wat zou je doen?

CVA Vitaliteitscoach. Programma. In beweging ondanks vermoeidheid. Vermoeidheid na CVA. Casuïstiek, patiënt 2. Wat zou je doen? Programma In beweging ondanks vermoeidheid CVA Vitaliteitscoach Casuïstiek Wat is vermoeidheid na een CVA? Wie behandelt en hoe? De CVA vitaliteitscoach UKON symposium 15 april 2014, Anja Kuperus Casuïstiek,

Nadere informatie

LEES ME. Een uitgave van de ME/CVS Vereniging. In dit nummer o.a.: Nummer 5 - juli 2008

LEES ME. Een uitgave van de ME/CVS Vereniging. In dit nummer o.a.: Nummer 5 - juli 2008 LEES ME Een uitgave van de ME/CVS Vereniging Nummer 5 - juli 2008 In dit nummer o.a.: ME/CVS en werk: Marjolein van de Laak dramatherapeut Congres voor fysio- en ergotherapeuten Congres Kinderen met ME

Nadere informatie

met de wmo doet iedereen gewoon mee

met de wmo doet iedereen gewoon mee De Wet maatschappelijke ondersteuning eenvoudig verteld Dit boekje met informatie over de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) legt de belangrijkste onderdelen van de Wmo uit. Wilt u meer weten over

Nadere informatie

Is iemand in jouw omgeving verslaafd?

Is iemand in jouw omgeving verslaafd? Is iemand in jouw omgeving verslaafd? Verslaafd aan Jou ondersteunt en informeert de omgeving van verslaafden. Vaak gaat alle aandacht uit naar de verslaafde en daardoor wordt soms niet gezien dat familie

Nadere informatie

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid Hersenschudding In deze folder vertellen we wat de gevolgen van een hersenschudding kunnen zijn en wat u kunt verwachten tijdens het herstel. Ook geven we adviezen over wat u het beste wel en niet kunt

Nadere informatie

Hartrevalidatie. Informatie

Hartrevalidatie. Informatie Hartrevalidatie Informatie Hartrevalidatie Cardiologie U wordt in Zuyderland Medisch Centrum behandeld voor uw hartklachten. Met deze folder willen wij u informeren over het hartrevalidatieprogramma waaraan

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out Online Psychologische Hulp 2 Therapieland 3 Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Overspanning & Burn-out van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag?

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Publieksversie Ga zo veel mogelijk door met uw normale dagelijkse activiteiten. Dat geeft u het gevoel dat u de baas bent over de situatie. Dit is ook

Nadere informatie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie ggz voor doven & slechthorenden Depressie Meer dan een somber gevoel Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie Herkent u dit? Iedereen is wel eens somber of treurig.

Nadere informatie

Weekschema maken. Je gaat praten over de dingen die jij in één week doet. Deze activiteiten ga je in een schema op de computer uitwerken.

Weekschema maken. Je gaat praten over de dingen die jij in één week doet. Deze activiteiten ga je in een schema op de computer uitwerken. Weekschema maken Je gaat praten over de dingen die jij in één week doet. Deze activiteiten ga je in een schema op de computer uitwerken. Leer en oefen: Neem samen me de docent/assistent het fotoboek de

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Workshop Can DO. Astrid Hussaarts en Marco Heerings Trainers Can Do sessie leven

Workshop Can DO. Astrid Hussaarts en Marco Heerings Trainers Can Do sessie leven Workshop Can DO Astrid Hussaarts en Marco Heerings Trainers Can Do sessie leven Leeuwarden 23 april 2015 Diagnose MS Impact: Plaats, datum, tijd, behandelaar Vooronderstellingen t.a.v. Multiple Sclerose

Nadere informatie

Meer informatie MRS 0610-2

Meer informatie MRS 0610-2 Meer informatie Bij de VGCt zijn meer brochures verkrijgbaar, voor volwassenen bijvoorbeeld over depressie en angststoornissen. Speciaal voor kinderen zijn er brochures over veel piekeren, verlatingsangst,

Nadere informatie

Hartrevalidatieprogramma Een hartaandoening Wat nu?

Hartrevalidatieprogramma Een hartaandoening Wat nu? Hartrevalidatieprogramma Een hartaandoening Wat nu? Bezoekadressen: Meander Medisch Centrum Maatweg 3 3813 TZ Amersfoort Locatie Baarn Molenweg 2 3743 CM Baarn Locatie Barneveld (Medisch Centrum de Burgt)

Nadere informatie

Charter collectieve rechten en plichten

Charter collectieve rechten en plichten Charter collectieve rechten en plichten Van Begeleid Wonen Zennestreek vzw het voor Personen met een ( VAPH) (erkenningsnummer 409200333) Ons adres: In dit charter leggen we duidelijk uit hoe we werken

Nadere informatie

Adviezen voor een goed herstel in de eerste weken na de ingreep

Adviezen voor een goed herstel in de eerste weken na de ingreep Weer op de been na een hernia-operatie Adviezen voor een goed herstel in de eerste weken na de ingreep Extra aandacht voor uw houding Uw herniaoperatie is achter de rug. En natuurlijk wilt u het alledaagse

Nadere informatie

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol?

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? De norm is om elke dag minimaal een half uur te bewegen. Veel mensen weten dat sporten gezond is en nemen zichzelf steeds weer voor om het op te pakken. Maar

Nadere informatie

PG-monitor 2011. Factsheet. Organisaties van patiënten, gehandicapten en ggz-cliënten. support

PG-monitor 2011. Factsheet. Organisaties van patiënten, gehandicapten en ggz-cliënten. support PG-monitor 2011 Factsheet Organisaties van patiënten, gehandicapten en ggz-cliënten support pg-monitor 2011 Inhoudsopgave Voorwoord Voorwoord 1 1 Organisatie 2 2 Opbouw achterban 3 Organisaties van patiënten,

Nadere informatie

Nieuwe wetten voor zorg en ondersteuning bij wonen en werken

Nieuwe wetten voor zorg en ondersteuning bij wonen en werken (in)formatieblad - eenvoudig verteld Nieuwe wetten voor zorg en ondersteuning bij wonen en werken november 2014 2 De Wet maatschappelijke ondersteuning 13 Ben je ouder dan 18 jaar? Woon je in je eigen

Nadere informatie

Iedereen heeft een verhaal

Iedereen heeft een verhaal informatie voor jongeren Iedereen heeft een verhaal > Goed om te weten als je tijdelijk naar JJC gaat Iedereen heeft een eigen verhaal. Veel verhalen gaan over waarom het niet allemaal gelopen is zoals

Nadere informatie

Na de opname Intensive Care/High Care voor Kinderen

Na de opname Intensive Care/High Care voor Kinderen Na de opname Intensive Care/High Care voor Kinderen Beste ouders en/of verzorgers, Inmiddels ligt de opname van uw kind op de Intensive Care achter u en bent u weer thuis, op de verpleegafdeling of in

Nadere informatie

Wat kan de orthopedagoog of psycholoog voor jou doen?

Wat kan de orthopedagoog of psycholoog voor jou doen? Wat kan de orthopedagoog of psycholoog voor jou doen? Samenwerkingsverband NIP-NVO zorg voor mensen met een verstandelijke beperking 2014 1 Inhoud Voorwoord 3 Wat doet de psycholoog of orthopedagoog? 5

Nadere informatie

Bijlage 4.2.2 Vragenlijst voor stotterende kinderen

Bijlage 4.2.2 Vragenlijst voor stotterende kinderen Bijlage 4.2.2 Vragenlijst voor stotterende kinderen bussum 2011 Wij wijzen erop dat het gebruik van de bijlagen bedoeld is voor de praktijk van de therapeut die de in het boek Stotteren: van theorie naar

Nadere informatie

Tips voor nieuwe ME-patiёnten

Tips voor nieuwe ME-patiёnten ` Tips voor nieuwe ME-patiёnten ME Vereniging Nederland "Tips voor nieuwe ME-patiënten", ME Vereniging Nederland, 27 januari 2015 Deze collectie is samengesteld uit bijdragen van leden van de ME Vereniging

Nadere informatie

Aan de slag met vermoeidheid bij kanker. Hugo Lemmens Coach Ervaringsdeskundige

Aan de slag met vermoeidheid bij kanker. Hugo Lemmens Coach Ervaringsdeskundige Aan de slag met vermoeidheid bij kanker Hugo Lemmens Coach Ervaringsdeskundige Doel & onderwerpen Het specifieke van deze vermoeidheid: Kenmerken, feiten Oorzaken, effecten Hoe zit het bij jou? Wat herken

Nadere informatie

AAN DE SLAG MET DIGITALE ZORG. Praktische tips van en voor mensen met psychische klachten en hun naasten

AAN DE SLAG MET DIGITALE ZORG. Praktische tips van en voor mensen met psychische klachten en hun naasten AAN DE SLAG MET DIGITALE ZORG Praktische tips van en voor mensen met psychische klachten en hun naasten 24 COLOFON Deze brochure is een uitgave van Grip op ehealth, een initiatief van 15 cliënten- en familieorganisaties

Nadere informatie

Mindfulness Training. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust.

Mindfulness Training. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Mindfulness Training Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Mindfulness training Per dag schieten er duizenden, vaak stressvolle, gedachten

Nadere informatie

150 Help me even herinneren. Nawoord

150 Help me even herinneren. Nawoord 150 Help me even herinneren Nawoord U bent aan het einde gekomen van dit boek. U hebt gelezen over milde geheugenproblemen, over de bijkomende veranderingen en over het geheugen zelf. U hebt tips gekregen

Nadere informatie

Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1

Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1 Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1 blijven? In de linkerkolom vindt u de verschillende onderwerpen die in deze folder behandeld worden. Door te klikken op deze items gaat u direct naar

Nadere informatie

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap

De Winckelsteegh. voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap De Winckelsteegh voor mensen met een ernstig verstandelijke handicap Maak kennis met De Winckelsteegh Wil je deze brochure lezen in eenvoudige taal? Zoek de plaatjes van het vergrootglas. Daaronder staan

Nadere informatie

Revalidatie-adviezen na operatie aan een hersentumor

Revalidatie-adviezen na operatie aan een hersentumor Revalidatie-adviezen na operatie aan een hersentumor Herstel na een hersenoperatie U bent geopereerd aan een hersentumor. In deze folder staan adviezen voor de opbouw van activiteiten en uw conditie. Opbouw

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Wilhelmina Kinderziekenhuis Wat staat er in deze folder Informatie voor ouders 2 Het medicijn Gammaglobuline onder je huid (subcutaan) 4 Wil je meer

Nadere informatie

Beleidsplan 2009-2013. Inhoudsopgave. Inleiding Hoofdstuk 1 Missie Volleybalclub BAVO Bavikhove. 1.1 Missie Volleybalclub BAVO Bavikhove

Beleidsplan 2009-2013. Inhoudsopgave. Inleiding Hoofdstuk 1 Missie Volleybalclub BAVO Bavikhove. 1.1 Missie Volleybalclub BAVO Bavikhove Beleidsplan 2009-2013 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Missie Volleybalclub BAVO Bavikhove. 1.1 Missie Volleybalclub BAVO Bavikhove. 1.2 Kernwaarden Volleybalclub BAVO Bavikhove Hoofdstuk 2 Structuur van de club

Nadere informatie

UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U?

UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U? UW PARTNER HEEFT KANKER EN HOE GAAT HET MET U? Nadine Köhle, MSc. Contactdag Stichting Olijf 3 oktober 2015 Garderen EVEN VOORSTELLEN ACHTERGROND KANKER HEB JE NIET ALLEEN! 4 ACHTERGROND IMPACT VAN DE

Nadere informatie

Angst de baas voor 55+

Angst de baas voor 55+ Angst de baas voor 55+ Ouderen Angst de baas voor 55+ Introductie Ben ik mijn angst de baas? Ieder mens is wel eens bang. Gelukkig maar, want angst kan mensen waarschuwen voor gevaar. Angst is pas een

Nadere informatie

Richtlijn / info voor ouders. Uithuisplaatsing. Richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming. NVO, BPSW en NIP

Richtlijn / info voor ouders. Uithuisplaatsing. Richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming. NVO, BPSW en NIP Richtlijn / info voor ouders Uithuisplaatsing Richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming NVO, BPSW en NIP Inleiding Een kind opvoeden is niet makkelijk. Zo kan het zijn dat uw kind meer of andere zorg nodig

Nadere informatie

Mindfulness programma. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust.

Mindfulness programma. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Mindfulness programma Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Per dag schieten er duizenden, vaak stressvolle, gedachten door je hoofd.

Nadere informatie

WERKBLAD 3 KNOP En dan (pas) werven

WERKBLAD 3 KNOP En dan (pas) werven WERKBLAD 3 KNOP En dan (pas) werven Het is vaak het eerste waar aan gedacht wordt als het gaat over leden werven: een folder of mailing. Het juiste middel werkt alleen voor de goede deel- of doelgroep.

Nadere informatie

Intuïtief Website Stappen Plan voor een Doorlopende Stroom Klanten

Intuïtief Website Stappen Plan voor een Doorlopende Stroom Klanten Intuïtief Website Stappen Plan voor een Doorlopende Stroom Klanten 2015 Annie Massop Hart en Ziel Marketing - Alle rechten voorbehouden - 1 Inleiding Dit stappenplan sluit aan op de workshop Hoe je intuïtief

Nadere informatie

Sta zonder twijfels en vragen, vol overtuiging en vreugde, in jouw authentieke kracht! Dit zegt een enthousiast gebruiker van deze planner:

Sta zonder twijfels en vragen, vol overtuiging en vreugde, in jouw authentieke kracht! Dit zegt een enthousiast gebruiker van deze planner: Boetseweg 47 7895 AV Roswinkel telefoon: 0591 785 780 www.jolandalinders.com e-mail: info@jolandalinders.com IBAN: NL32 KNAB 0729 6439 99 BIC: KNABNL2H KvK nummer: 59561742 BTW nummer: NL155366701B02 Alsjeblieft!

Nadere informatie

De medisch psycholoog

De medisch psycholoog De medisch psycholoog 2 Uw behandelend arts heeft u voor een onderzoek of behandeling verwezen naar de medisch psycholoog. In deze folder staat de manier van werken van de medisch psycholoog in het Canisius-Wilhelmina

Nadere informatie

Back2Basic. Groepsbehandeling voor kinderen en jongeren met chronische pijnklachten op het gebied van houding en beweging

Back2Basic. Groepsbehandeling voor kinderen en jongeren met chronische pijnklachten op het gebied van houding en beweging Back2Basic Groepsbehandeling voor kinderen en jongeren met chronische pijnklachten op het gebied van houding en beweging Inleiding Chronische pijnklachten op het gebied van houding en beweging zijn pijnklachten

Nadere informatie

Ervaringen van mensen met verstandelijke beperkingen of psychiatrische problemen met zelfstandig wonen en deelname aan de samenleving

Ervaringen van mensen met verstandelijke beperkingen of psychiatrische problemen met zelfstandig wonen en deelname aan de samenleving Een eigen huis.. Ervaringen van mensen met verstandelijke beperkingen of psychiatrische problemen met zelfstandig wonen en deelname aan de samenleving M.H. Kwekkeboom (red.) A.H. de Boer (SCP) C.van Campen

Nadere informatie

Minters Mantelzorg. Kenniscentrum voor mantelzorgers én professionals. Voor mantelzorgers. Voor professionals. Over mantelzorg

Minters Mantelzorg. Kenniscentrum voor mantelzorgers én professionals. Voor mantelzorgers. Voor professionals. Over mantelzorg Voor mantelzorgers Voor professionals Over mantelzorg Minters Mantelzorg Kenniscentrum voor mantelzorgers én professionals Zorgt u meer dan acht uur per week en/of langer dan drie maanden voor uw partner,

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2015 voor mantelzorgers en vrijwilligers VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 4 In vier bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

HOORzaken januari 2011

HOORzaken januari 2011 HOORzaken januari 2011 Zo wil ik wel vaker een nieuw jaar beginnen: na de kerstperiode ontvingen we berichten dat we verschillende projectsubsidies hebben binnengehaald. Twee projecten die te maken hebben

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier)

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) Patiënteninformatie Acuut optredende verwardheid (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) 1 Acuut optredende verwardheid (delier) Intensive Care, route 3.3 Telefoon (050) 524 6540 Inleiding Uw familielid

Nadere informatie

Algemene vergadering

Algemene vergadering ME/CVS Vereniging de organisatie van de patiënten zelf ME/CVS Vereniging 4 e Hambaken 89 5231 TX Den Bosch 06-19710184 / 073-6425864 mecvsvereniging11@gmail.com www.me-cvsvereniging.nl Postgiro 4286957

Nadere informatie

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin)

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Lay-out Bob Snel (trainer ATC Amstelduin) Document Versie maart 2007 Meer informatie E-mail:

Nadere informatie

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Toelichting Hierbij een compilatie van diverse artikelen over motivatie, draagvlak en verandertrajecten voor de interne coördinator cultuureducatie ICC. 1 Hoe werkt

Nadere informatie

Verpleegafdeling G2, Intensive Care

Verpleegafdeling G2, Intensive Care Verpleegafdeling G2, Intensive Care Locatie Dordwijk Informatie voor bezoekers Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Intensive Care februari 2015 pavo 0032 Inleiding Uw familielid is opgenomen op de verpleegafdeling

Nadere informatie

PSYCHIATRIE & PSYCHOLOGIE. Educatieve therapie voor patiënten met pijn

PSYCHIATRIE & PSYCHOLOGIE. Educatieve therapie voor patiënten met pijn PSYCHIATRIE & PSYCHOLOGIE Educatieve therapie voor patiënten met pijn Educatieve therapie voor patiënten met pijn U bent onder behandeling vanwege chronische pijn. Uw arts heeft u geadviseerd om de educatieve

Nadere informatie

Verwijzing naar de klinisch psycholoog voor kinderen en jeugdigen Informatie voor ouders

Verwijzing naar de klinisch psycholoog voor kinderen en jeugdigen Informatie voor ouders Medische Psychologie Verwijzing naar de klinisch psycholoog voor kinderen en jeugdigen Informatie voor ouders Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep

Nadere informatie

Handboek Open Dagen 30 31 mei - Week van de Lokale Omroep 2015

Handboek Open Dagen 30 31 mei - Week van de Lokale Omroep 2015 Handboek Open Dagen 30 31 mei - Week van de Lokale Omroep 2015 Inhoudsopgave Voorwoord Blz. 3 Inhoud en planning Blz. 4 Draaiboek Blz. 5 t/m 8 Doelgroepen specificatie Blz. 9 t/m 12 Benaderen doelgroepen

Nadere informatie

1. Wat vind je het vervelendste huishoudelijke klusje? (meerdere antwoorden mogelijk)

1. Wat vind je het vervelendste huishoudelijke klusje? (meerdere antwoorden mogelijk) Huishoudelijke hulp 45% 35% 25% 15% 5% 21% 1. Wat vind je het vervelendste huishoudelijke klusje? (meerdere antwoorden mogelijk) 27% 18% 18% 6% 38% 14% 9% 8% 33% 18% 13% 31% 1. Stofzuigen 2. Dweilen 3.

Nadere informatie

Voorstelling Onafhankelijk Leven vzw

Voorstelling Onafhankelijk Leven vzw Voorstelling Onafhankelijk Leven vzw Waarvoor staat Onafhankelijk Leven vzw? 1. Visie Onafhankelijk Leven vzw gaat met volle kracht voor een samenleving waar alle personen met beperking controle hebben

Nadere informatie

Psychiatrie. De Stemmenpolikliniek

Psychiatrie. De Stemmenpolikliniek Psychiatrie De Stemmenpolikliniek Inhoud Inleiding 0 Stemmen horen 0 Klachten en symptomen 0 Oorzaken De behandeling 0 Doel 0 Voor wie 0 Tijdsduur 0 De inhoud van de behandeling 0 Coping-training 0 Psycho-educatie

Nadere informatie

Steun voor mensen met kanker aan:

Steun voor mensen met kanker aan: vereniging voor mensen met blaas- of nierkanker Steun voor mensen met kanker aan: blaas nier nierbekken urineleider plasbuis Steun voor u Steeds meer mensen worden geconfronteerd met blaas- of nierkanker.

Nadere informatie

Hartinfarct gehad? Hoe nu verder. Cardiologie

Hartinfarct gehad? Hoe nu verder. Cardiologie Hartinfarct gehad? Hoe nu verder Cardiologie Inhoudsopgave Hoofdstuk Pagina 1. Uitleg over een hartinfarct 3 2. Diagnose en behandeling 4 3. Naar huis 6 4. Instructies en adviezen voor thuis 7 3 Uitleg

Nadere informatie

Vermoeidheid bij MPD

Vermoeidheid bij MPD Vermoeidheid bij MPD Landelijke contactmiddag MPD Stichting, 10-10-2009 -van Wijlen Psycho-oncologisch therapeut Centrum Amarant Toon Hermans Huis Amersfoort Welke verschijnselen? Gevoelens van totale

Nadere informatie

Chronische pijn en chronische vermoeidheid bij jongeren Reigerbos

Chronische pijn en chronische vermoeidheid bij jongeren Reigerbos Chronische pijn en chronische vermoeidheid bij jongeren Reigerbos Chronische pijn en chronische vermoeidheid bij jongeren. Ik werd eindelijk serieus genomen. Revalidatiecentrum voor kinderen en jeugd Reigerbos,

Nadere informatie

AANMELDINGSFORMULIER ONCOLOGISCHE NAZORG HERSTEL & BALANS OF FYSIEKE TRAINING

AANMELDINGSFORMULIER ONCOLOGISCHE NAZORG HERSTEL & BALANS OF FYSIEKE TRAINING AANMELDINGSFORMULIER ONCOLOGISCHE NAZORG HERSTEL & BALANS OF FYSIEKE TRAINING Om in aanmerking te komen voor Oncologische Nazorg dient u het aanmeldingsformulier invullen en binnen drie weken retourneren

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

UITNODIGING Alopecia voorjaarsconferentie en algemene ledenvergadering

UITNODIGING Alopecia voorjaarsconferentie en algemene ledenvergadering 1 UITNODIGING Alopecia voorjaarsconferentie en algemene ledenvergadering Kwaliteit van leven met haarverlies Zaterdag 11 april 2015 van 10:00 uur tot 16.30 uur Locatie: De Landgoederij, Camminghalaan 30,

Nadere informatie

Wegwijzer voor hoofdpijnpatiënten. Deze pdf bevat hyperlinks.

Wegwijzer voor hoofdpijnpatiënten. Deze pdf bevat hyperlinks. voor hoofdpijnpatiënten Deze pdf bevat hyperlinks. Juni 2015 De wegwijzer is bedoeld voor mensen met (ernstige) hoofdpijnklachten. De wegwijzer heeft tot doel ondersteuning te bieden aan hoofdpijnpatiënten

Nadere informatie

&Ons Tweede Thuis VOLWASSENEN

&Ons Tweede Thuis VOLWASSENEN &Ons Tweede Thuis VOLWASSENEN & & VOLWASSENEN Ondersteuning voor mensen met een beperking Heb je een beperking of heeft je zoon of dochter een beperking? Dan is wat ondersteuning soms erg welkom. Ons Tweede

Nadere informatie

GGzE centrum psychotische stoornissen. Act. Zorg bij de eerste psychose. Informatie voor cliënten >>

GGzE centrum psychotische stoornissen. Act. Zorg bij de eerste psychose. Informatie voor cliënten >> GGzE centrum psychotische stoornissen Act Zorg bij de eerste psychose Informatie voor cliënten >> Uw klachten de baas en het dagelijks leven weer oppakken GGzE centrum psychotische stoornissen geeft behandeling

Nadere informatie

Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Orbis Revalidatie

Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Orbis Revalidatie Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Orbis Revalidatie Inleiding U bent doorverwezen naar het Multidisciplinair aspecifiek rugpijnteam (MARS) bij Orbis Revalidatie. Binnen dit team wordt

Nadere informatie

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO DEEL 1 DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 In Nederland wordt veel wetenschappelijk onderzoek gedaan. Maar wie bepaalt wat er onderzocht wordt? In het voorjaar van 2015 hebben Nederlanders

Nadere informatie

Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS?

Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS? Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS? Inhoud WELKE INFORMATIE VIND JE IN DIT BOEKJE? Bladzijde 3 - Waarom een boekje over je buurt? Bladzijde 4 - Ontdek je buurt Bladzijde 6 - Een buurtkaart

Nadere informatie

Waar jongeren met NF1 tegenaan lopen Voorlopige bevindingen SPOT-NF1: een impressie

Waar jongeren met NF1 tegenaan lopen Voorlopige bevindingen SPOT-NF1: een impressie Waar jongeren met NF1 tegenaan lopen Voorlopige bevindingen SPOT-NF1: een impressie De collegezaal zat 31 januari vol met zo n 55 geïnteresseerden die benieuwd zijn naar de voorlopige resultaten van SPOT-NF1.

Nadere informatie

Zelfhulp: vat op eigen zorgen. Een logische stap voor gemeenten in de nieuwe Wmo

Zelfhulp: vat op eigen zorgen. Een logische stap voor gemeenten in de nieuwe Wmo Zelfhulp: vat op eigen zorgen Een logische stap voor gemeenten in de nieuwe Wmo Zelfredzaamheid en eigen regie van burgers. Dat is het credo van de nieuwe Wmo. In zelfhulpgroepen helpen kwetsbare burgers

Nadere informatie

Word ook cognitief gedragstherapeut VGCt Informatie over de opleiding en registratie bij de VGCt

Word ook cognitief gedragstherapeut VGCt Informatie over de opleiding en registratie bij de VGCt Word ook cognitief gedragstherapeut VGCt Informatie over de opleiding en registratie bij de VGCt Informatie voor afgestudeerden in de psychologie en pedagogiek, voor GZ-psychologen en psychotherapeuten

Nadere informatie

Als beweging patiënten met CVS zieker maakt, hoe kan de kinesitherapeut dan helpen?

Als beweging patiënten met CVS zieker maakt, hoe kan de kinesitherapeut dan helpen? Als beweging patiënten met CVS zieker maakt, hoe kan de kinesitherapeut dan helpen? Jo.Nijs@vub.ac.be 22-2-2010 1 revalidatie F A S E veilig bewegen = fysieke activiteiten verantwoord uitvoeren correct

Nadere informatie

Omgaan met de gevolgen van een CVA (beroerte). 2009 Een uitgave van de Nederlandse CVA-vereniging

Omgaan met de gevolgen van een CVA (beroerte). 2009 Een uitgave van de Nederlandse CVA-vereniging Leven met vermoeidheid. Leven met vermoeidheid. Omgaan met de gevolgen van een CVA (beroerte). 2009 Een uitgave van de Nederlandse CVA-vereniging Leven met vermoeidheid CVA (Cerebro Vasculair Accident)

Nadere informatie

Waar kunt u heen als u kanker hebt?

Waar kunt u heen als u kanker hebt? Oncologiecentrum Waar kunt u heen als u kanker hebt? www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Waar kunt u terecht als u kanker hebt?... 3 Overzicht hulpverleners binnen het Catharina Kanker Instituut... 3 Extern...

Nadere informatie

Een boekje. speciaal bedoeld voor de. kraamvader. Petra Afstudeeropdracht 2008

Een boekje. speciaal bedoeld voor de. kraamvader. Petra Afstudeeropdracht 2008 Een boekje speciaal bedoeld voor de kraamvader Petra Afstudeeropdracht 2008 Een boekje voor de aanstaande vader. Tijdschriften, boeken en internet staan vol informatie over de bevalling en de tijd erna,

Nadere informatie

HULP BIJ ZORG VOOR EEN ANDER

HULP BIJ ZORG VOOR EEN ANDER Steunpunt Mantelzorg Nieuwegein HULP BIJ ZORG VOOR EEN ANDER Steunpunt Mantelzorg Nieuwegein Zorgen voor een ander, dan doe je gewoon.. Maar soms is een beetje hulp en steun meer dan welkom! In Nieuwegein

Nadere informatie

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest.

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest. Samenvatting 152 Samenvatting Ieder jaar krijgen in Nederland 16.000 mensen een hartstilstand. Hoofdstuk 1 beschrijft de achtergrond van dit proefschrift. De kans om een hartstilstand te overleven is met

Nadere informatie

Mantelzorg & mantelzorgondersteuning

Mantelzorg & mantelzorgondersteuning Welzijn Ouderen Thuisadministratie Mantelzorg & mantelzorgondersteuning Voor iedereen in Amsterdam-Noord. Dus ook voor u! Doras Maatschappelijke dienstverlening Amsterdam-Noord Zorgt u voor een naaste

Nadere informatie

Onderzoek klanttevredenheid Proces klachtbehandeling 2011... Antidiscriminatievoorziening Limburg

Onderzoek klanttevredenheid Proces klachtbehandeling 2011... Antidiscriminatievoorziening Limburg Proces klachtbehandeling 2011................................................................... Antidiscriminatievoorziening Limburg Mei 2012...................................................................

Nadere informatie

In deze folder leest u meer over het doel en de mogelijkheden van het programma en welke hulpverleners erbij betrokken zijn.

In deze folder leest u meer over het doel en de mogelijkheden van het programma en welke hulpverleners erbij betrokken zijn. Hartrevalidatie Inleiding De cardioloog, de hartfalenverpleegkundige of de ICD-verpleegkundige heeft u geadviseerd het poliklinische hartrevalidatieprogramma te gaan volgen. Het hartrevalidatie-programma

Nadere informatie

Vermoeidheid bij een neurologische aandoening

Vermoeidheid bij een neurologische aandoening Vermoeidheid bij een neurologische aandoening Vermoeidheid is een algemeen verschijnsel bij verschillende neurologische aandoeningen. Vermoeidheid komt bijvoorbeeld veel voor na een beroerte, bij multiple

Nadere informatie

Hoe ontstaat hyperventilatie?

Hoe ontstaat hyperventilatie? Hyperventilatie Wat is hyperventilatie? Ademhalen is een handeling die ieder mens verricht zonder er bij na te denken. Het gaat vanzelf en volkomen onbewust. Ademhaling is de basis van onze gezondheid.

Nadere informatie

Een groeiende vereniging, dat houden we samen sterk.

Een groeiende vereniging, dat houden we samen sterk. Een groeiende vereniging, dat houden we samen sterk. 1 Contents Openstaande vacatures binnen MHC Uitgeest We hebben een gezonde, groeiende vereniging. Met het groter worden van de vereniging, hebben we

Nadere informatie

geweldig efficiënte tips voor werk en thuis! Marieke Anthonisse 2011 www.efficiencyfactor.nl https://twitter.com/trainencoachen

geweldig efficiënte tips voor werk en thuis! Marieke Anthonisse 2011 www.efficiencyfactor.nl https://twitter.com/trainencoachen 27 geweldig efficiënte tips voor werk en thuis! Inhoudsopgave Time Management 3 Email Management 3 Werkplekorganisatie 3 Gewoontevorming 4 Teambuilding 4 Gezinnen met kinderen 5 Administratie en Financiën

Nadere informatie

Prikkelbare Darm Syndroom en de PDSB

Prikkelbare Darm Syndroom en de PDSB Prikkelbare Darm Syndroom en de PDSB Wat is PDS? Het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) werd vroeger ook wel spastische dikke darm of spastisch colon genoemd. In het Engels heet het Irritable Bowel Syndrome

Nadere informatie

Angst de baas voor 55+

Angst de baas voor 55+ Angst de baas voor 55+ Ouderen Angst de baas voor 55+ Introductie Ben ik mijn angst de baas? 3 Ieder mens is wel eens bang. Gelukkig maar, want angst kan mensen waarschuwen voor gevaar. Angst is pas een

Nadere informatie

Organisatie. Bestuur: Postadres: Postbus 21 1949 ZG Wijk aan Zee. www.allergievereniging.nl. K.v.K. inschrijving: 40284137

Organisatie. Bestuur: Postadres: Postbus 21 1949 ZG Wijk aan Zee. www.allergievereniging.nl. K.v.K. inschrijving: 40284137 Organisatie Naam organisatie: Vereniging van Allergie Patiënten Postadres: Postbus 21 1949 ZG Wijk aan Zee E-mailadres: info@allergievereniging.nl Website: www.allergievereniging.nl K.v.K. inschrijving:

Nadere informatie