Les 7 Drie Hollandse denkers

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Les 7 Drie Hollandse denkers"

Transcriptie

1 Les 7 Drie Hollandse denkers gatentekst versie 1 In de Nederlandse varen al eeuwenlang handelsschepen af en. Door de eeuwen heen werden niet goederen aangevoerd, maar zetten ook vreemdelingen aan wal. Ze brachten hun eigen en gewoontes mee. De autochtone bevolking afwachtend. Maar om de handel niet benadelen, probeerden de Nederlanders zo veel aan hun wensen te voldoen. Nieuwe werd een onopvallend kerkje beloofd en en filosofische ideeën van de vreemdelingen in de loop van de tijd plaats in de cultuur. Schipperen noemen Nederlanders dat: een middenweg vinden tussen belangen en ideeën, compromissen sluiten om iedereen tevreden te stellen. Herkennen we schipperen ook bij grote Nederlandse denkers? hoe tolerant waren de Nederlanders ten van de ideeën van hun eigen? Laten we kennismaken met drie grote denkers. Erasmus (± ) Erasmus, is dat niet architect van die mooie brug over Nieuwe Maas? De bedenker van het uitwisselingsprogramma voor studenten? De directeur van metrolijn, of de Rotterdamse universiteit? De beweren dat hij een échte Rotterdammer. Ze hebben gelijk: Erasmus is rond geboren in Rotterdam en daarom noemde zich Erasmus van Rotterdam. Maar de gebiedt te zeggen dat hij maar jaar in Rotterdam heeft gewoond. Voor Rotterdamse kinderen was hij eeuwenlang de van dat standbeeld in het centrum de stad. Daar staat hij met open boek in zijn handen. Wie het beeld kwam, keek er ingespannen, want bij de klokslag van ieder zou het standbeeld een bladzijde van boek omslaan. Maar hoe goed de ook keken, ze waren altijd net laat. Het boek waar Erasmus in te bladeren is waarschijnlijk de Bijbel. maakte zelf een vertaling van de brontekst omdat hij de Latijnse vertaling goed vond. Een revolutionaire actie! Het hem op veel kritiek van de kerk te staan: zelf aan het gaan met het heilige woord van, dat was in die tijd ondenkbaar. zijn kant had Erasmus veel kritiek de pronkzucht en het machtsdenken binnen katholieke kerk. Hij vond dat hij vrijheid moest hebben om zijn standpunt laten horen. Maar mensen met afwijkende liepen het gevaar om door de vervolgd te worden. Dat is Erasmus overkomen. Was dat omdat hij zelf was? Durfde de kerk geen stappen ondernemen omdat Erasmus inmiddels in heel werd beschouwd als een gerespecteerde geleerde? is hij niet vervolgd dankzij de die zo typisch is voor Erasmus waardoor zijn scherpe standpunten gerelativeerd worden? effect zie je bijvoorbeeld in Erasmus bekende werk, de Lof der zotheid. wordt alles wat iedereen als dom belachelijk beschouwt, uitgebreid geprezen. Waar het vooral om gaat is een persoonlijke met God. Hij roept zijn lezers om het geloof toe te passen het dagelijks leven. De kerk richt veel te veel op de vorm: missen op zondag, minstens één bedevaart je leven, vasten op vrijdag, enz. stelt volgens Erasmus allemaal niets voor je niet vanuit je hart gelooft. standpunten sluiten nauw aan bij die de Duitse hervormer en tijdgenoot Maarten ( ). Toch werd Erasmus nooit een voorstander Luthers ideeën omdat hij ze te vond. Erasmus vond dat Luther een negatief beeld van de mensen gaf. vond namelijk dat de mens van slecht is. Bovendien koerste Luther met revolutionaire ideeën recht op een splitsing Gatentekst - Les 7 Drie Hollandse denkers 1

2 de kerk af. Daar zag Erasmus in. Hij zag het liefst iedereen lid van die éne christelijke kerk hij dan wel in alle vrijheid mening wilde geven. Een echte schipperaar? Hugo de Groot ( ) Het koperen beeld van is gemaakt op initiatief van Hugo Groot, die juridisch adviseur van de Rotterdam was. Hugo de Groot werd wonder van Holland genoemd nadat hij zijn vijftiende een boekje over navigatie en beroemd werd. Van wie is zee? Die vraag beantwoordde De Groot zijn boek De Vrije Zee, dat schreef in opdracht van de VOC. stond ermee aan de wieg van internationaal recht. De Groot vond dat zeeën van iedereen zijn en dat landen vrije toegang tot de zee hebben om te kunnen reizen en. Omdat het kapen van schepen in tijd als een normaal recht werd, vond De Groot dat de kustwateren het gezag van de landen zouden vallen zodat kapers en vijandige schepen konden worden. De handel werd beschermd tegelijkertijd werd het kapen niet volledig verklaard. Een geniaal idee, of spreekt de Nederlandse handelsgeest? Wegens zijn beroep De Groot vaak verzeild in politiek- conflicten. De Groot was van mening er binnen de kerk ruimte moest voor verschillende opvattingen en hij vond het gezag van de staat boven van de kerk stond. Een van Groots collega s en medestanders werd vermoord De Groot werd door zijn vijanden in kasteel Loevestein. Maar hij ontsnapte, in een boekenkist, en vluchtte naar. De Groot bleef vechten voor vrede. meest invloedrijke werk gaat dan ook het recht van oorlog en vrede. mag een staat een oorlog beginnen? De Groot kan dat alleen als natuurlijke rechten van de mensen niet aangetast. Natuurlijke rechten zijn rechten die mensen hebben, gewoon omdat ze als geboren zijn. Vrijheid van denken en vallen bijvoorbeeld onder dit recht. Op van dit recht werd later gestreden de slavernij en werd er gepleit een humane behandeling van wetsovertreders. Het van deze vader van verschillende rechten we in zijn geboortestad Delft, op Grote Markt. Daar staat hij met wetboek in zijn hand. Spinoza ( ) Wat is voor Rotterdam, moet Spinoza worden Amsterdam, vond een groep Amsterdamse burgers Vreemd genoeg bestond er van zeventiende-eeuwse Amsterdamse filosoof geen monument zijn stad. Ze regelden een ontwerp, en toestemming tot plaatsing van het dat zich nu in de buurt van de plek waar ooit het van Spinoza stond. Spinoza s Portugese ouders naar het tolerante Nederland. In hun waren zij als joden hun leven zeker. Nederland gedoogde de joden, mits hun geloof onopvallend zouden uiten en niet met het geloof van anderen bemoeien. Een schoolvoorbeeld van schipperen. Spinoza zich echter niet aan deze voorwaarde, maakte zijn radicale ideeën over God. Volgens hem is God iets onpersoonlijks geen plan of wil kent, maar wordt bepaald door de natuurwetten. De is God, de Bijbel is mensenwerk de feitelijke godsdienst is te vinden de wetenschap, aldus Spinoza. Onder aan monument staat de tekst: het doel de staat is de vrijheid. Het naar Spinoza s betoog voor een volledig samenleving waarin de staat (dus niet kerk!) het recht heeft om allerlei de ruimte te geven en waarin censuur minimaal is. Zijn standpunt werd de kerk opgevat als een directe. In 1675 was Spinoza s belangrijkste werk, Ethica, klaar. Inmiddels ging het gerucht Spinoza in het boek beweerde dat niet bestaat. Onterecht! Maar de sfeer Spinoza werd grimmig. Spinoza besloot het niet te laten uitgeven. Het verscheen na zijn dood, zoals hij had met zijn huisbaas. Gatentekst - Les 7 Drie Hollandse denkers 2

3 Erasmus, De Groot, : drie grote Hollandse denkers die, vanwege uitgesproken opvattingen op religieus terrein, niet hardop konden zeggen wat ze dachten, het beroemde tolerante klimaat in Nederland. gatentekst versie 2 In de Nederlandse havens varen al eeuwenlang handelsschepen en aan. Door de eeuwen heen werden niet alleen aangevoerd, maar zetten ook vreemdelingen voet aan. Ze brachten hun eigen ideeën en gewoontes. De autochtone bevolking reageerde afwachtend. Maar om handel niet te benadelen, probeerden de Nederlanders veel mogelijk aan hun wensen te voldoen. geloven werd een onopvallend kerkje beloofd en en filosofische ideeën van de vreemdelingen kregen de loop van de tijd een plaats de cultuur. Schipperen noemen de Nederlanders dat: middenweg vinden tussen verschillende belangen en ideeën, sluiten om zo iedereen tevreden te stellen. we dit schipperen ook bij grote Nederlandse? En hoe tolerant waren de Nederlanders ten van de ideeën van hun eigen filosofen? we kennismaken met drie grote Hollandse denkers. Erasmus (± ) Erasmus, is dat niet de architect van mooie brug over de Nieuwe Maas? De van het internationale uitwisselingsprogramma voor studenten? De van die metrolijn, of de Rotterdamse universiteit? Rotterdammers beweren dat hij een échte Rotterdammer. Ze hebben gelijk: Erasmus is rond 1469 in Rotterdam en daarom noemde hij zich van Rotterdam. Maar de waarheid gebiedt te dat hij maar drie jaar in Rotterdam gewoond. Voor de Rotterdamse kinderen was hij de meneer van dat standbeeld in het van de stad. Daar staat hij met open boek in zijn handen. Wie langs beeld kwam, keek er ingespannen naar, want de klokslag van ieder uur zou het een bladzijde van zijn boek omslaan. Maar goed de kinderen ook keken, ze waren net te laat. Het boek waar Erasmus staat te bladeren is waarschijnlijk de Bijbel. maakte zelf een vertaling van de Griekse omdat hij de Latijnse vertaling niet goed. Een revolutionaire actie! Het kwam hem op kritiek van de katholieke kerk te staan: aan het werk gaan met het heilige van God, dat was in die tijd. Van zijn kant had Erasmus veel kritiek de pronkzucht en het machtsdenken binnen de kerk. Hij vond dat hij de vrijheid hebben om zijn standpunt te laten horen. mensen met afwijkende ideeën liepen het gevaar door de kerk vervolgd te worden. Dat Erasmus nooit overkomen. Was dat omdat hij priester was? Durfde de kerk geen stappen ondernemen omdat Erasmus inmiddels in heel Europa beschouwd als een gerespecteerde geleerde? Of is niet vervolgd dankzij de humor die zo is voor Erasmus en waardoor zijn scherpe gerelativeerd worden? Dat effect zie je bijvoorbeeld Erasmus meest bekende werk, de Lof der. Daarin wordt alles wat iedereen als dom belachelijk beschouwt, uitgebreid geprezen. Waar het Erasmus om gaat is een persoonlijke band met. Hij roept zijn lezers op om het toe te passen in het dagelijks leven. kerk richt zich veel te veel op vorm: verplichte missen op zondag, minstens één in je leven, vasten op vrijdag, enz. stelt volgens Erasmus allemaal niets voor als niet vanuit je hart gelooft. Zijn standpunten nauw aan bij die van de Duitse en tijdgenoot Maarten Luther ( ). Toch werd Erasmus een voorstander van Luthers ideeën omdat hij te extreem vond. Erasmus vond dat Luther te negatief beeld van de mensen gaf. vond namelijk dat de mens van nature is. Bovendien Gatentekst - Les 7 Drie Hollandse denkers 3

4 koerste Luther met zijn revolutionaire recht op een splitsing binnen de kerk. Daar zag Erasmus niets in. Hij zag liefst iedereen als lid van die éne kerk waarover hij dan wel in alle zijn mening wilde geven. Een echte schipperaar? Hugo de Groot ( ) Het koperen beeld van Erasmus gemaakt op initiatief van Hugo de Groot, juridisch adviseur van de stad Rotterdam was. de Groot werd het wonder van Holland nadat hij op zijn vijftiende een boekje navigatie schreef en beroemd werd. Van wie de zee? Die vraag beantwoordde De Groot zijn boek De Vrije Zee, dat hij in opdracht van de VOC. Hij stond aan de wieg van het internationaal recht. Groot vond dat de zeeën van iedereen en dat alle landen vrije toegang tot zee moeten hebben om te kunnen reizen handelen. Omdat het kapen van schepen in tijd als een normaal recht werd beschouwd, De Groot dat de kustwateren onder het van de landen zouden moeten vallen zodat en vijandige schepen vervolgd konden worden. De werd beschermd en tegelijkertijd werd het kapen volledig illegaal verklaard. Een geniaal idee, of hier de Nederlandse handelsgeest? Wegens zijn beroep De Groot vaak verzeild in politiek-religieuze. De Groot was van mening dat er de kerk ruimte moest zijn voor verschillende en hij vond dat het gezag van staat boven dat van de kerk stond. van De Groots collega s en medestanders werd en De Groot werd door zijn vijanden in kasteel Loevestein. Maar hij ontsnapte, verstopt een boekenkist, en vluchtte naar Parijs. De bleef vechten voor vrede. Zijn meest invloedrijke gaat dan ook over het recht van en vrede. Wanneer mag een staat een beginnen? Volgens De Groot kan dat alleen de natuurlijke rechten van de mensen niet aangetast. Natuurlijke rechten zijn rechten die alle hebben, gewoon omdat ze als mens geboren. Vrijheid van denken en meningsuiting vallen bijvoorbeeld dit recht. Op basis van dit recht later gestreden tegen de slavernij en werd gepleit voor een humane behandeling van wetsovertreders. standbeeld van deze vader van verschillende rechten we in zijn geboortestad Delft, op de Markt. Daar staat hij met een wetboek zijn hand. Spinoza ( ) Wat Erasmus is voor, moet Spinoza worden voor Amsterdam, vond een Amsterdamse burgers in Vreemd genoeg bestond van deze zeventiende-eeuwse Amsterdamse filosoof geen in zijn stad. Ze regelden een ontwerp, en toestemming tot plaatsing van het standbeeld zich nu in de buurt bevindt van plek waar ooit het geboortehuis van Spinoza. Spinoza s Portugese ouders vluchtten naar het tolerante. In hun land waren zij als joden leven niet zeker. Nederland gedoogde de joden, ze hun geloof onopvallend zouden uiten en niet met het geloof van anderen zouden. Een schoolvoorbeeld van schipperen. Spinoza hield zich niet aan deze voorwaarde, hij maakte zijn ideeën over God openbaar. Volgens hem is iets onpersoonlijks dat geen plan of wil, maar dat wordt bepaald door de natuurwetten. natuur is God, de Bijbel is mensenwerk de feitelijke godsdienst is te vinden in wetenschap, aldus Spinoza. Onder aan het monument de tekst: het doel van de staat de vrijheid. Het verwijst naar Spinoza s betoog een volledig tolerante samenleving waarin de staat niet de kerk het recht heeft om geloven de ruimte te geven en waarin censuur minimaal is. Zijn standpunt werd door kerk opgevat als een directe oorlogsverklaring. In was Spinoza s belangrijkste werk, de Ethica, klaar. ging het gerucht dat Spinoza in het beweerde dat God niet bestaat. Onterecht! Maar sfeer rond Spinoza werd grimmig. Spinoza besloot boek niet te laten uitgeven. Het verscheen na zijn dood, zoals hij had afgesproken zijn huisbaas. Gatentekst - Les 7 Drie Hollandse denkers 4

5 Erasmus, De Groot, Spinoza: drie Hollandse denkers die, vanwege hun uitgesproken opvattingen religieus terrein, niet altijd hardop konden zeggen ze dachten, ondanks het beroemde tolerante klimaat Nederland. Gatentekst - Les 7 Drie Hollandse denkers 5

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren Geschiedenis kwartet jagers en boeren jagers en boeren jagers en boeren Reusachtige stenen die door mensen op elkaar gelegd zijn. Zo maakten ze een begraafplaats. * Hunebedden * Drenthe * Trechterbekers

Nadere informatie

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Willibrord Willibrord werd geboren als zoon van pas bekeerde ouders en werd als zevenjarige jongen door zijn vader Wilgis toevertrouwd aan het klooster van Ripon nabij

Nadere informatie

Tijd van pruiken en revoluties 1700 1800

Tijd van pruiken en revoluties 1700 1800 Onderzoeksvraag: Op welke gebieden wilden de Verlichtingsfilosofen de bestaande maatschappij veranderen? Rationalisme = het gebruiken van gezond verstand (rede/ratio) waarbij kennis gaat boven tradities

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

2 De oprichting van de VOC en de WIC zorgde ervoor dat overal op de wereld Zeeuwse en Hollandse schepen voeren.

2 De oprichting van de VOC en de WIC zorgde ervoor dat overal op de wereld Zeeuwse en Hollandse schepen voeren. Tijdvak 6 Toetsvragen 1 In de Tijd van Vorsten en Regenten werden in ook in de Nederlanden de eerste handelstochten naar Azië georganiseerd. Hoe werden deze tochten gefinancierd? A De Nederlandse overheid

Nadere informatie

De klassieke tijdlijn

De klassieke tijdlijn De klassieke tijdlijn In de lessen geschiedenis heb je waarschijnlijk al gehoord over de tijdlijnen, of de historische periodes en waarschijnlijk ook over exacte datums zoals 476. In dit documentje kom

Nadere informatie

De Jefferson Bijbel. Thomas Jefferson

De Jefferson Bijbel. Thomas Jefferson De Jefferson Bijbel Thomas Jefferson Vertaald en ingeleid door: Sadije Bunjaku & Thomas Heij Inhoud Inleiding 1. De geheime Bijbel van Thomas Jefferson 2. De filosofische president Het leven van Thomas

Nadere informatie

Tijd van monniken en ridders (500 1000 n. Chr.) 3.4 De islam in Europa. Allah. Het ontstaan en de verspreiding van de islam.

Tijd van monniken en ridders (500 1000 n. Chr.) 3.4 De islam in Europa. Allah. Het ontstaan en de verspreiding van de islam. 570 n Chr Profeet Mohammed geboren in Mekka 610 n Chr Openbaringen Allah via de aartsengel Gabriël, De woorden worden opgeschreven in de Koran 622 n Chr Vlucht Mohammed naar Medina, begin islamitische

Nadere informatie

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid History Christiane Simone Stadie Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid Herinneringen van mijne academiereis in 1843 (Abraham Des Amorie van der Hoeven Jr.) Seminar paper Christiane

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom Naam: Het Christendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Vorige week, op de eerste zondag van advent, zijn we begonnen met de lezingen uit het evangelie van Lukas. En ik heb toen gezegd dat het bij Lukas gaat

Nadere informatie

2 Korintiers 3:6b. want de letter doodt, maar de Geest maakt levend

2 Korintiers 3:6b. want de letter doodt, maar de Geest maakt levend 2 Korintiers 3:6b want de letter doodt, maar de Geest maakt levend 1 De Bijbel is het geschreven woord van God. Het is alleen geschreven omdat het eerst het gesproken woord van God was. Johannes 1:1-5

Nadere informatie

Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600) / Renaissance

Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600) / Renaissance Tijdvakken Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600) / Renaissance K.A. * Het begin van de Europese overzeese expansie * Het veranderende mens- en wereldbeeld van de Renaissance en het begin van een

Nadere informatie

Galileo Galileï

Galileo Galileï Galileo Galileï 1564-1642 Waarom het conflict rond Galio Galileï geen conflict is tussen geloof en wetenschap of godsdienst en wetenschap! Geen conflict tussen geloof en wetenschap! 1. Galileo beschouwde

Nadere informatie

Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten?

Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten? Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten? Rond 1080 bedreigen de minder tolerante Seldjoeken Constantinopel. Het werd voor christelijke pelgrims steeds moeilijker

Nadere informatie

Spinoza SPINOZA SCHOOLOPDRACHT. Baruch de Spinoza Vervaardiger: onbekend Materiaal: olieverf op linnen Jaartal: 1670

Spinoza SPINOZA SCHOOLOPDRACHT. Baruch de Spinoza Vervaardiger: onbekend Materiaal: olieverf op linnen Jaartal: 1670 WAT GA JE DOEN? Binnenkort geef je samen met een klasgenoot een presentatie in het. bhet onderwerp van je presentatie is: ONDERWERP: Spinoza Baruch de Spinoza Vervaardiger: onbekend Materiaal: olieverf

Nadere informatie

Spinoza over de vrije wil. Miriam van Reijen Academisch Genootschap Eindhoven 15 februari 2013

Spinoza over de vrije wil. Miriam van Reijen Academisch Genootschap Eindhoven 15 februari 2013 Spinoza over de vrije wil Miriam van Reijen Academisch Genootschap Eindhoven 15 februari 2013 Benedictus de Spinoza 1632 (Amsterdam) 1677 (Den Haag) Spinoza is als tweede generatie allochtoon in Amsterdam

Nadere informatie

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein De oude Grieken en Romeinen hadden ze al en later ook de Vikingen. Koloniën. Koopmannen voeren met hun schepen over zee om met andere landen handel te drijven. Langs de route richtten ze handelsposten

Nadere informatie

11 De ontdekking van de mens en de wereld - internet oefentoets

11 De ontdekking van de mens en de wereld - internet oefentoets 11 De ontdekking van de mens en de wereld - internet oefentoets Opdracht 1 Wat is de Sokratische methode? Opdracht 2 Waarom werd Sokrates gedwongen de gifbeker te drinken? Opdracht 3 Waarom zijn onze zintuigen

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 7 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 7 Toetsvragen Tijdvak 7 Toetsvragen 1 In de Tijd van Pruiken en Revoluties hielden kooplieden uit de Republiek zich bezig met de zogenaamde driehoekshandel. Tussen welke gebieden vond deze driehoekshandel plaats? A

Nadere informatie

Ontmoetingskerk Laren NH 1 mei Johannes 14

Ontmoetingskerk Laren NH 1 mei Johannes 14 Ontmoetingskerk Laren NH 1 mei 2016 Johannes 14 Als iemand in deze tijd zou zeggen: Ik ben de weg, de waarheid en het leven, zouden we hem al snel fundamentalistisch noemen. We leven in een multiculturele

Nadere informatie

PG-Sexbierum-Pietersbierum, zondag 15 mei 2014, ds. A.J.Wouda, Wit 6 e van Pasen 1 Petrus 3:14-22 doopdienst Ilse Froukje

PG-Sexbierum-Pietersbierum, zondag 15 mei 2014, ds. A.J.Wouda, Wit 6 e van Pasen 1 Petrus 3:14-22 doopdienst Ilse Froukje PG-Sexbierum-Pietersbierum, zondag 15 mei 2014, ds. A.J.Wouda, Wit 6 e van Pasen 1 Petrus 3:14-22 doopdienst Ilse Froukje Gemeente van Christus geliefden van God Valt het u ook op, nu we al een tijdje

Nadere informatie

Erasmus presentatie door Pelle van Gaalen --- klas 1G (van basisschool De Stelberg uit Rotterdam)

Erasmus presentatie door Pelle van Gaalen --- klas 1G (van basisschool De Stelberg uit Rotterdam) Erasmus presentatie door Pelle van Gaalen --- klas 1G (van basisschool De Stelberg uit Rotterdam) Hallo allemaal, wij gaan vandaag vertellen over Desiderius Erasmus. Hij leefde ongeveer 500 jaar geleden.

Nadere informatie

Geestelijk Klimaat onze identiteit. Pagina 1

Geestelijk Klimaat onze identiteit. Pagina 1 Geestelijk Klimaat onze identiteit Pagina 1 Adresgegevens Stichting Hervormde Scholen De Drieslag Lange Voren 88 3773 AS Barneveld Contactgegevens Dhr. A. van den Berkt (Algemeen Directeur) Telefoon: 0342-478243

Nadere informatie

Galaten 1. Begin van de brief

Galaten 1. Begin van de brief Galaten 1 Begin van de brief Paulus groet de christenen in Galatië 1-3 Dit is een brief van Paulus aan de christenen in de provincie Galatië. Allereerst dit: Ik ben niet door mensen aangesteld als apostel,

Nadere informatie

De lessen. Hieronder vind je een uitwerking van de lessen die komen gaan.

De lessen. Hieronder vind je een uitwerking van de lessen die komen gaan. De lessen Hieronder vind je een uitwerking van de lessen die komen gaan. Voor de lessen over het christendom heb je het lesboek Wegen van navolging nodig. Daarnaast neem je elke les het bronnenboek, een

Nadere informatie

Jezus blijft altijd bij ons

Jezus blijft altijd bij ons Eerste Communieproject 46 Jezus blijft altijd bij ons Jezus staat op uit het graf Jezus is dood. In les 7 heb je gezien dat Jezus wordt vermoord. De vrienden van Jezus zijn bedroefd. Ze leggen Hem in een

Nadere informatie

Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid)

Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid) Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid) Hieronder volgen de resultaten van het Israël onderzoek wat de EO in de afgelopen weken heeft laten uitvoeren. Veel stellingen zijn in een 5- puntsschaal

Nadere informatie

Kerken en monsters - blad 1

Kerken en monsters - blad 1 Kerken en monsters - blad 1 Satie woonde vanaf zijn 12e jaar in Parijs. Hij ging vaak naar een kathedraal, de Notre-Dame. Hij hield ervan om daar rustig te zitten en te genieten van de mooie dingen die

Nadere informatie

De Bijbel open (07-12)

De Bijbel open (07-12) 1 De Bijbel open 2013 48 (07-12) Stel je voor, bovenop een kerktoren zie je een zwaard, geen haan of een kruis, maar een zwaard. Dat zouden we wel vreemd vinden. Want wat heeft de kerk en het christelijk

Nadere informatie

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW Nieuwe geboorte in het koninkrijk les 1 DEEL 3 FOLLOW DE GEBOORTE Leven begint met een man en vrouw die elkaar liefhebben. Diep in het binnenste van de buik van de moeder ontstaat nieuw leven. Het duurt

Nadere informatie

Relatie <> Religie. Beste Galsem,

Relatie <> Religie. Beste Galsem, RelatieReligie BesteGalsem, Hetfeitdatjouwpatientnuopeenchristelijkevenementisisnietongevaarlijk.Hetgeestelijke levenvanjouwpatientzalgrotesprongenmakennaarhetkampvandevijandtoe.watikjou aanraadisomditnietafteremmen,maaromdittebederven.brengjouwpatientincontactmet

Nadere informatie

Absolutisme in Engeland

Absolutisme in Engeland 1 Absolutisme in Engeland 1534 > Hendrik VIII > stichting Anglicaanse kerk Voor opvolgers geldt: vorst bepaalt geloof! vb: Eduard VI (prot) vervolgt RK Mary Stuart (RK) vervolgt prot - gehuwd/gescheiden

Nadere informatie

Leerplan Orthodoxe Godsdienst Secundair Onderwijs - 2 e jaar BSO

Leerplan Orthodoxe Godsdienst Secundair Onderwijs - 2 e jaar BSO Leerplan Orthodoxe Godsdienst Secundair Onderwijs - 2 e jaar BSO Historische benadering: 4 lessen De Primitieve Kerk: De kenmerken van de eerste christenen. Het Apostolisch Concilie (begrip, aanvaarding).

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

Samenvatting Gouden Eeuw ABC

Samenvatting Gouden Eeuw ABC Samenvatting Gouden Eeuw ABC Week 1ABC: Gouden Eeuw algemeen Info: De Gouden Eeuw (1600-1700) De 17 e eeuw wordt de Gouden Eeuw genoemd, omdat er in Nederland veel geld werd verdiend. Vooral door de handel.

Nadere informatie

JEREMIA, DE MAN VAN TRANEN

JEREMIA, DE MAN VAN TRANEN Bijbel voor Kinderen presenteert JEREMIA, DE MAN VAN TRANEN Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Jonathan Hay Aangepast door: Mary-Anne S. Vertaald door: Erna van Barneveld Geproduceerd door:

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Vandaag is het zondag, vredeszondag. En aanstaande zaterdag, 26 september, is het nationale burendag. Een dag om met elkaar koffie te drinken, activiteiten

Nadere informatie

Jagers & boeren Waarvan leefden de jagers-verzamelaars? Jagers & boeren Waarvan leefden de boeren? Van de jacht en van vruchten en planten

Jagers & boeren Waarvan leefden de jagers-verzamelaars? Jagers & boeren Waarvan leefden de boeren? Van de jacht en van vruchten en planten Jagers & boeren Waarvan leefden de jagers-verzamelaars? Jagers & boeren Waarvan leefden de boeren? Van de jacht en van vruchten en planten Van de oogst van hun land en van hun dieren Jagers & boeren Wat

Nadere informatie

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus 138 Tijdwijzer Het begin Op deze tijdbalk past niet de hele geschiedenis van de mens. Er lopen namelijk al zo n 100.000 jaar mensen rond op aarde. Eigenlijk zou er dus nog 95.000 jaar bij moeten op de

Nadere informatie

Lesoverzicht. 1. Bidden p De Kerk p De priester p Vergeving p De Bijbel p Delen p Het offer p.

Lesoverzicht. 1. Bidden p De Kerk p De priester p Vergeving p De Bijbel p Delen p Het offer p. Lesoverzicht 1. Bidden p. 4 2. De Kerk p. 10 3. De priester p. 17 4. Vergeving p. 23 5. De Bijbel p. 28 6. Delen p. 35 7. Het offer p. 41 8. De H. Communie p. 48 9. Zingen voor God p. 55 10. Heilig worden

Nadere informatie

Pinksteren? Iets met Pinkpop?

Pinksteren? Iets met Pinkpop? Religie en filosofie 28 mei 2009 BARNEVELD (ANP) - Nederlanders denken bij Pinksteren eerder aan Pinkpop, een extra vrije dag, of de lente dan aan de echte betekenis ervan, de uitstorting van de Heilige

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Voor jou! Dit boek is voor jou. Het gaat over God. En over God en jou samen. Over Gods liefde voor jou.

Voor jou! Dit boek is voor jou. Het gaat over God. En over God en jou samen. Over Gods liefde voor jou. Voor jou! 9 Voor jou! Dit boek is voor jou. Het gaat over God. En over God en jou samen. Over Gods liefde voor jou. Het boek gaat over geloven. Het gaat over jouw geloof! Lees en bekijk alles goed. Je

Nadere informatie

SOLA SCRIPTURA VERKONDIGING 5 FEBRUARI Zusters en broeders, gemeente van onze Heere Jezus Christus

SOLA SCRIPTURA VERKONDIGING 5 FEBRUARI Zusters en broeders, gemeente van onze Heere Jezus Christus SOLA SCRIPTURA VERKONDIGING 5 FEBRUARI 2017 Zusters en broeders, gemeente van onze Heere Jezus Christus Aan het eind van zijn leven schreef Maarten Luther: 1 "Alles wat ik gedaan heb, is het Woord van

Nadere informatie

Sittard, dominicanen en Sint Rosa

Sittard, dominicanen en Sint Rosa Sint Rosa Sittard, dominicanen en Sint Rosa Wanneer de Amerikaanse dominicanessen naar Sittard komen, treden zij in de voetsporen van eerdere dominicanen en dominicanessen, die voor Sittard heel veel betekend

Nadere informatie

De Linkeroever. werkplaats voor levende spiritualiteit. Vier avonden over de vraag wat dat is, en wat ervoor nodig is om een spiritueel mens te zijn

De Linkeroever. werkplaats voor levende spiritualiteit. Vier avonden over de vraag wat dat is, en wat ervoor nodig is om een spiritueel mens te zijn Spiritualiteit? [Ralf Grossert] M1 Iets voor mensen die graag zweverig doen? Of moet je met je beide benen op de grond staan om spiritueel te kunnen zijn? En welke spiritualiteit past bij mij? Er is zoveel

Nadere informatie

EEN KENNISMAKING MET DE BIJBEL -

EEN KENNISMAKING MET DE BIJBEL - EEN KENNISMAKING MET DE BIJBEL - De Bijbel is voor veel mensen het belangrijkste boek in hun leven. Daarom wordt de Bijbel al eeuwenlang in veel talen vertaald en door veel mensen gelezen. Misschien vraag

Nadere informatie

Zondag 26 oktober 2014, Hoflaankerk Bijbelzondag

Zondag 26 oktober 2014, Hoflaankerk Bijbelzondag Protestants Kralingen Zondag 26 oktober 2014, Hoflaankerk Bijbelzondag de afdaling naar sodom marc chagall, 1931 orgelspel verwelkoming door de ouderling [allen gaan staan] stilte bemoediging: Liedboek

Nadere informatie

Kastelen in Nederland

Kastelen in Nederland Kastelen in Nederland J In ons land staan veel kastelen. Meer dan honderd. De meeste van die kastelen staan in het water. Bijvoorbeeld midden in een meer of een heel grote vijver. Als er geen water was,

Nadere informatie

TIJD VAN PRUIKEN EN REVOLUTIES

TIJD VAN PRUIKEN EN REVOLUTIES TIJD VAN PRUIKEN EN REVOLUTIES Hoofdstuk 4 PARAGRAAF 4.1 Pruikentijd Standenmaatschappij De verlichting VERVAL EN RIJKDOM In de 17 e eeuw was Nederland het rijkste land ter wereld Van stilstand komt achteruitgang

Nadere informatie

Hartelijk Welkom bij

Hartelijk Welkom bij Hartelijk Welkom bij Tienduizend redenen Opwekking 733 De zon komt op, maakt de morgen wakker; mijn dag begint met een lied voor U. Heer, wat er ook gebeurt en wat mij mag overkomen, laat mij nog zingen

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

JEZUS IS MIJN SUPERHELD

JEZUS IS MIJN SUPERHELD JEZUS IS MIJN SUPERHELD NAAM Studielessen voor 8-12 jarigen Lessen zijn geschreven door Beryl Voorhoeve, Ilja Witte en Judith Maarsen Mei 2007Levend Evangelie Gemeente Gebruikte Bijbelvertaling HET BOEK

Nadere informatie

De Republiek in een tijd van vorsten, 1477-1702 Kennistoets bij hoofdstuk 3 Vwo

De Republiek in een tijd van vorsten, 1477-1702 Kennistoets bij hoofdstuk 3 Vwo Kennistoets bij hoofdstuk 3 Vwo Opdracht 1 De sterke economische groei die de Gouden Eeuw kenmerkt, kwam hoofdzakelijk ten goede aan het gewest Holland. Daar is een militaire oorzaak voor. Benoem die oorzaak

Nadere informatie

Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes.

Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes. Gedichten en korte spreuken voor rouwbrieven en dankkaartjes. Rust nu maar uit, je hebt je strijd gestreden. Je hebt het als een moedig man gedaan. Wie kan begrijpen hoe je hebt geleden en wie kan voelen,

Nadere informatie

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK 7 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK 7 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK THEMA 4 Eindredactie: Monique Goris Leerlijnen: Hans Bulthuis Auteurs: Juul Lelieveld, Frederike Pals, Jacques van der Pijl Controle historische

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 40 (12-10)

De Bijbel open 2013 40 (12-10) 1 De Bijbel open 2013 40 (12-10) Er was eens een man die de studeerkamer van een predikant binnenkwam. Hij keek om zich heen en zag al die boeken staan die je in een studeerkamer aantreft. Toen zei die

Nadere informatie

verzoeking = verleiden om verkeerde dingen te doen dewijl = omdat wederstand doen = tegenstand bieden de overhand behouden= de overwinning behalen

verzoeking = verleiden om verkeerde dingen te doen dewijl = omdat wederstand doen = tegenstand bieden de overhand behouden= de overwinning behalen Zondag 52 Zondag 52 gaat over de zesde bede. Leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de boze. Want van U is het Koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid, in der eeuwigheid. Amen. Lees de tekst

Nadere informatie

Voor de dienst zingen we:

Voor de dienst zingen we: Voor de dienst zingen we: Looft de Here, alle gij volken, prijst Hem, alle gij natiën, want zijn goedertierenheid is machtig over ons, en des Heren trouw is tot in eeuwigheid. Halleluja (8x) Ben je groot

Nadere informatie

reeks ontmoetingen 2 een ontmoeting met Heraclitus

reeks ontmoetingen 2 een ontmoeting met Heraclitus reeks ontmoetingen 2 een ontmoeting met Heraclitus Toelichting Door deze ontmoeting met Heraclitus gaan we terug naar het begin van de westerse filosofie. Zo rond 600 voor Christus komen we in het KleinAziatische

Nadere informatie

Preek over zondag 25 (viering H. Avondmaal en bediening H. Doop)

Preek over zondag 25 (viering H. Avondmaal en bediening H. Doop) Preek over zondag 25 (viering H. Avondmaal en bediening H. Doop) Gemeente van Jezus Christus, gasten, Vandaag zijn we getuigen geweest van de bediening van de Heilige Doop aan de kleine Linde Veenstra.

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - I

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - I Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen In de Coalitieoorlogen voerde de Franse regering de dienstplicht in. 2p 1 Leg uit dat zij hiermee de betrokkenheid van Franse

Nadere informatie

1 Korintiërs 12 : 27. dia 1

1 Korintiërs 12 : 27. dia 1 1 Korintiërs 12 : 27 kerk in deze (21 e ) eeuw een lastige combinatie? want juist in deze tijd hoor je veel mensen zeggen: ik geloof wel in God maar niet in de kerk kerk zijn lijkt niet meer van deze tijd

Nadere informatie

Over het toneelstuk Gijsbrecht van Amstel

Over het toneelstuk Gijsbrecht van Amstel Voorwoord Gijsbrecht van Amstel leefde rond 1300. Hij was de belangrijkste man van de stad Amsterdam in die tijd. Gijsbrecht was geliefd bij de bevolking van Amsterdam, maar hij had ook veel vijanden.

Nadere informatie

Moord Willem van Oranje hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/61304

Moord Willem van Oranje hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/61304 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 september 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/61304 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom Naam: Het jodendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden op www.geloofik.nl.

Nadere informatie

Aanbeveling door mgr. dr. G. de Korte, bisschop van s-hertogenbosch.

Aanbeveling door mgr. dr. G. de Korte, bisschop van s-hertogenbosch. Aanbeveling door mgr. dr. G. de Korte, bisschop van s-hertogenbosch. Wij weten uit onderzoek dat de geloofsopvoeding in het ouderlijk huis van ontzettend groot belang is. School en parochie zijn daarbij

Nadere informatie

Geloven is niet zomaar instemmen met een geheel aan abstracte waarheden. Geloven is een weg gaan, die voert tot gemeenschap met de levende God.

Geloven is niet zomaar instemmen met een geheel aan abstracte waarheden. Geloven is een weg gaan, die voert tot gemeenschap met de levende God. GELOVEN Encycliek Lumen Fideï zegt: Geloven is niet zomaar instemmen met een geheel aan abstracte waarheden. Geloven is een weg gaan, die voert tot gemeenschap met de levende God. PROBLEEM VAN PAROCHIES

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 3 Op weg met Jezus. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 3 Op weg met Jezus. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 3 Op weg met Jezus Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 3 blz. 1 Hieronder zie je een lammetje dat op zoek

Nadere informatie

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Filips II In 1566, meer dan vierhonderd jaar geleden, zijn veel mensen boos. Er is onrust in de Nederlanden. Er zijn spanningen over het geloof, veel mensen

Nadere informatie

Leidingdeel Bijbelstudie Galaten schets 1 Geen ander Evangelie (Galaten 1)

Leidingdeel Bijbelstudie Galaten schets 1 Geen ander Evangelie (Galaten 1) Leidingdeel Bijbelstudie Galaten schets 1 Geen ander Evangelie (Galaten 1) A) Doel 1. Betekenis benoemen Er is maar één Evangelie: het Evangelie van Jezus Christus, de Gekruisigde. Buiten Hem heeft het

Nadere informatie

Gehele lied 2x zingen 1. We zijn hier bij elkaar om de Koning te ontmoeten. We zijn hier bij elkaar om te eren onze Heer.

Gehele lied 2x zingen 1. We zijn hier bij elkaar om de Koning te ontmoeten. We zijn hier bij elkaar om te eren onze Heer. Gehele lied 2x zingen 1. We zijn hier bij elkaar om de Koning te ontmoeten. We zijn hier bij elkaar om te eren onze Heer. 2. We zijn hier bij elkaar om te vieren dat Hij goed is. En wij prijzen en aanbidden

Nadere informatie

God, laat ons uw liefde zien en maak ons gelukkig.

God, laat ons uw liefde zien en maak ons gelukkig. zondag 1 januari NIEUWJAARSDAG God, laat ons uw liefde zien en maak ons gelukkig. Psalm 67:2 God, laat ons uw liefde zien en maak ons gelukkig. Wees bij ons en bescherm ons. Dan zal iedereen zien dat u

Nadere informatie

Islam voor iedereen. Is de bijbel een openbaring van God. auteur: Shabir Ally. revisie: Abdul-Jabbar van de Ven. revisie: Yassien Abo Abdillah

Islam voor iedereen. Is de bijbel een openbaring van God. auteur: Shabir Ally. revisie: Abdul-Jabbar van de Ven. revisie: Yassien Abo Abdillah Is de bijbel een openbaring van God ] لونلدية - dutch [ nederlands - auteur: Shabir Ally revisie: Abdul-Jabbar van de Ven revisie: Yassien Abo Abdillah Kantoor voor da'wa Rabwah (Riyad) 2013-1434 Islam

Nadere informatie

Wat Verlichtingsfilosofen over Geert Wilders zouden hebben gedacht

Wat Verlichtingsfilosofen over Geert Wilders zouden hebben gedacht 'Wat Verlichtingsfilosofen over Geert Wilders zouden hebben gedacht' - Mattijs Glas 1 Wat Verlichtingsfilosofen over Geert Wilders zouden hebben gedacht Volgens de invloedrijke Franse denker Michel Foucault

Nadere informatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie Docenteninformatie Deze werkbladen horen bij het Schooltv-programma Vrijheid. Aan de hand van de Four Freedoms van president Roosevelt komen verschillende aspecten van vrijheid aan bod. Het programma is

Nadere informatie

Nederlands (nieuwe stijl) en Nederlands, leesvaardigheid (oude stijl)

Nederlands (nieuwe stijl) en Nederlands, leesvaardigheid (oude stijl) Nederlands (nieuwe stijl) en Nederlands, leesvaardigheid (oude stijl) Examen VWO Vragenboekje Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Maandag 19 mei 9.00 12.00 uur 20 03 Voor dit examen zijn

Nadere informatie

De Bijbel open (23-11)

De Bijbel open (23-11) 1 De Bijbel open 2013 46 (23-11) Ik gebied u in de naam van Jezus, ga uit van haar. Dat bevel heeft ooit geklonken in de straten van Filippi, een plaats in Griekenland. Het werd gezegd door Paulus tegen

Nadere informatie

het vuur van de liefde pinksteren 2008

het vuur van de liefde pinksteren 2008 het vuur van de liefde pinksteren 2008 + J. van den Hende het vuur van de liefde pinksteren 2008 + J. van den Hende Pinksteren is het feest van de heilige Geest, het is de afronding van de Paastijd. We

Nadere informatie

een ontmoeting met Descartes

een ontmoeting met Descartes reeks ontmoetingen 1 een ontmoeting met Descartes Toelichting De invloed van Descartes kan nauwelijks overschat worden. Iedereen kent zijn uitspraak 'Ik denk, dus ik besta'. Wat Descartes schreef was:

Nadere informatie

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1 Les 1 - De oorsprong van de Bijbel In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Deze bijbelstudies zijn vooral bedoeld voor jongeren van 11

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

STRIJD OM JE IDENTITEIT

STRIJD OM JE IDENTITEIT STRIJD OM JE IDENTITEIT BIJBELSTUDIE VGSU BLOK 4 2010-2011 INHOUD Inleiding... 5 Avond 1... 6 Avond 2... 8 Avond 3... 10 Avond 4... 11 3 4 INLEIDING We zijn snel geneigd om onze identiteit te halen uit

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis Toelatingstoets Pabo. Tijdvak 3 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis Toelatingstoets Pabo. Tijdvak 3 Toetsvragen Tijdvak 3 Toetsvragen 1 Op veel afbeeldingen wordt de Romeinse keizer Constantijn als een heilige afgebeeld met een stralenkrans om zijn hoofd. Welke reden was er om Constantijn als christelijke heilige

Nadere informatie

Boekje over de kerk. voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep

Boekje over de kerk. voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep Boekje over de kerk voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep Over dit boekje Wij hebben op catechisatie wat geleerd over de kerk. Daar willen we je wat over vertellen.

Nadere informatie

Winnende preek - Ben jij een dappere twijfelaar? Geplaatst: 13 november 2008 22:05, laatste wijziging: 22 september 2011 13:32

Winnende preek - Ben jij een dappere twijfelaar? Geplaatst: 13 november 2008 22:05, laatste wijziging: 22 september 2011 13:32 Winnende preek - Ben jij een dappere twijfelaar? Geplaatst: 13 november 2008 22:05, laatste wijziging: 22 september 2011 13:32 Almatine Leene, Stellenbosch (Zuid-Afrika) Bijbeltekst: Rechters 6:1-40Uit

Nadere informatie

De stap tussen u en de genezing

De stap tussen u en de genezing De stap tussen u en de genezing profeet T.B. Joshua Introductie Er is een stap tussen u en het herstel, de genezing, de zegen en redding. Die stap is geloof in Christus. Jezus staat aan de ene kant en

Nadere informatie

Pasen met de Samenleesbijbel. Materiaal voor kinderen van 8-12 jaar Johannes 20:1-18 uit de Samenleesbijbel

Pasen met de Samenleesbijbel. Materiaal voor kinderen van 8-12 jaar Johannes 20:1-18 uit de Samenleesbijbel Pasen met de Samenleesbijbel Materiaal voor kinderen van 8-12 jaar Johannes 20:1-18 uit de Samenleesbijbel Samenleesbijbel De Samenleesbijbel is de Bijbel in Gewone Taal, aangevuld met ruim 500 pagina

Nadere informatie

Pinksteren. zondag 8 juni waarin Anne-Marieke van Dijk belijdenis doet van haar geloof en Nol Zieltjens wordt gedoopt.

Pinksteren. zondag 8 juni waarin Anne-Marieke van Dijk belijdenis doet van haar geloof en Nol Zieltjens wordt gedoopt. zondag 8 juni 2014 Pinksteren Oosterlichtkerk waarin Anne-Marieke van Dijk belijdenis doet van haar geloof en Nol Zieltjens wordt gedoopt ds Jan Glazema, Gerard v.d. Berg, Ko Durieux, Rob Savert, Alma

Nadere informatie

Sint Jansbasiliek - Laren NH, 18 januari 2015 Johannes 4

Sint Jansbasiliek - Laren NH, 18 januari 2015 Johannes 4 Sint Jansbasiliek - Laren NH, 18 januari 2015 Johannes 4 De vrouw bij de bron heeft de ware nog niet gevonden. Vijf mannen, vijf relaties heeft ze achter de rug. En nu is ze begonnen aan een zesde. Maar

Nadere informatie

De Bijbel open (04-05)

De Bijbel open (04-05) 1 De Bijbel open 2013 17 (04-05) Een paar weken geleden dachten we in ons programma na over Jona. Als u toen mee luisterde herinnert u het zich wellicht. Na zijn vlucht voor God en na zijn redding uit

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines De sociale kwestie.

Tijd van burgers en stoommachines De sociale kwestie. Onderzoeksvraag: Waardoor ontstonden het liberalisme en het socialisme, en hoe dachten liberalen en socialisten over de sociale kwestie? Kenmerkende aspect: De opkomst van de politiek maatschappelijke

Nadere informatie

...een waargebeurd verhaal...

...een waargebeurd verhaal... ...een waargebeurd verhaal... In het begin was er een leeg papier. Dit behoorde toe aan de Goede Tekenaar, die zeer bekend was van het maken van volmaakte tekeningen. Op een dag begon de Tekenaar op het

Nadere informatie

Chr. Geref. Kerk Ontswedde LITURGIE. voor de morgendienst op zondag 2 september 2012. in deze dienst zal. Julia Brugge.

Chr. Geref. Kerk Ontswedde LITURGIE. voor de morgendienst op zondag 2 september 2012. in deze dienst zal. Julia Brugge. Chr. Geref. Kerk Ontswedde LITURGIE voor de morgendienst op zondag 2 september 2012 in deze dienst zal Julia Brugge gedoopt worden thema: Zoals klei in de hand van de pottenbakker Voorganger: ds. J.J.

Nadere informatie

CONTRAST EN KERST, KERST VOL VAN CONTRAST

CONTRAST EN KERST, KERST VOL VAN CONTRAST CONTRAST EN KERST, KERST VOL VAN CONTRAST leven binnen contrast Geboeid ben ik al zo lang in het thema contrast in mijn leven. Ook binnen religieuze stromingen komt het contrast ruim aan bod. Thema s als

Nadere informatie

Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis. Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13

Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis. Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13 Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13 De teksten gelezen De twee schriftlezingen geven twee manieren van kijken naar God : Spreuken (het lied van de wijsheid)

Nadere informatie

Het eeuwige Woord. Het evangelie naar Johannes 1:1-18. dinsdag 13 januari

Het eeuwige Woord. Het evangelie naar Johannes 1:1-18. dinsdag 13 januari Het eeuwige Woord Het evangelie naar Johannes 1:1-18 dinsdag 13 januari 1 Inleiding (1) Schrijver: Johannes, discipel en apostel (ook: 1,2,3 Joh) (noemt zichzelf: de discipel van wie Jezus hield; 13:23,

Nadere informatie

Liturgie voor de vierde zondag van Advent en bevestigingsdienst

Liturgie voor de vierde zondag van Advent en bevestigingsdienst Liturgie voor de vierde zondag van Advent en bevestigingsdienst 18-12-2016 Voorganger: Organist: Locatie: Bevestiging van: Thema: ds. Nita van der Horst - Kattenberg Marco 't Hart Dorpskerk te Oostvoorne

Nadere informatie

Johannes 3: 1-17 Preek: Zien is overleven Bijzonderheid: Zondag van de drieëenheid

Johannes 3: 1-17 Preek: Zien is overleven Bijzonderheid: Zondag van de drieëenheid Johannes 3: 1-17 Preek: Zien is overleven Bijzonderheid: Zondag van de drieëenheid Liturgie: Gezang 255: 1,2 Begroeting Gezang 255: 4 Geloofsbelijdenis van Nicea Psalm 62: 1,5 Gebed Lezen: Johannes 2:

Nadere informatie