Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Jaarverslag 2010

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Jaarverslag 2010"

Transcriptie

1 Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Jaarverslag 2010 Expect excellence

2

3 Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Jaarverslag 2010 Verantwoord beleggen: de F&C-benadering F&C is sterk van mening dat zorgvuldig duurzaamheidsbeheer een essentiële voorwaarde is voor waardecreatie voor beleggers. Uitblinkers op de lange termijn zijn ondernemingen die niet alleen met succes duurzaamheidsrisico s weten te vermijden, maar die ook kansen weten te signaleren en te benutten. F&C is een toonaangevende Europese vermogensbeheerder die haar activiteiten ontplooit namens verzekeringsmaatschappijen, pensioenfondsen, stichtingen, banken en fondsenaanbieders alsook particuliere beleggers. F&C is toonaangevend en een pionier als het gaat om governance en maatschappelijk verantwoord beleggen. Ons trackrecord gaat terug tot de oprichting van het eerste duurzame beleggingsfonds op de Britse markt in Het fonds stelde de individuele belegger in de gelegenheid zich bij het beheer van diens vermogen te laten leiden door een duidelijke verzameling waarden op het gebied van milieu, maatschappij en ethiek. In de daaropvolgende 26 jaar is F&C altijd door blijven gaan met innoveren, onder andere met de introductie van gespecialiseerde duurzame themafondsen, inclusief producten die zijn toegesneden op klimaatverandering, opkomende markten en bedrijfsobligaties. Via dat scala aan ethisch gescreende en themafondsen heeft F&C inmiddels 3,6 miljard aan vermogen onder beheer. 1 Uitgaande van onze overtuiging dat sterk duurzaamheidsbeheer op de lange termijn de prestaties bevordert, wenden we onze invloed als belangrijke vermogensbeheerder aan om te ijveren voor een beter beheer van zowel risico s als kansen. reo (responsible engagement overlay) wordt niet alleen op onze eigen beleggingen toegepast, maar tevens voor 21 externe klanten. Het product bestrijkt in het totaal 96,7 miljard aan beheerd vermogen. F&C is tevens een van de eerste ondertekenaars van de Principles for Responsible Investment (PRI) van de VN, die de standaard bepalen voor de manier waarop vermogensbeheerders en bedrijfseigenaren milieu, maatschappij en deugdelijk ondernemingsbestuur in het beleggingsproces laten terugkomen. Onze activiteiten op het gebied van maatschappelijk verantwoord beleggen zijn gebaseerd op drie basiselementen: reo wordt bedreven namens: Uitoefening van stemrecht F&C voert een beleid van afgewogen stemgedrag voor alle wereldwijde beleggingen van klanten. In onze beleggingsbeslissingen laten we ons leiden door onze gedetailleerde richtlijnen voor deugdelijk ondernemingsbestuur, die worden aangepast aan de lokale best practice. 2 Een pragmatische houding is daarbij belangrijk: als een onderneming afwijkt van wat internationaal als good practice wordt gezien, is het zaak de argumenten goed af te wegen. Voor een afvinkmentaliteit is geen plaats. Actief aandeelhouderschap ( engagement ) F&C gebruikt de invloed die zij heeft als een van de grootste vermogensbeheerders van Europa om te pleiten voor een goed beleid op het gebied van milieu, maatschappij en ondernemingsbestuur, met name als dat het rendement voor de belegger kan verhogen. Bij F&C willen wij vooral overtuigend en pragmatisch zijn. Het gaat ons er niet om ondernemingen allerlei eisen op te leggen; het doel van actief aandeelhouderschap is verandering te bewerkstelligen die het nettoresultaat ten goede komt. Samenwerking en overheidsbeleid Veel van ons werk betreft één-op-één gesprekken met ondernemingen. Toch is het soms effectiever om samen met veel andere beleggers een vuist te maken, waarbij de middelen worden samengevoegd en de aanpak wordt gecoördineerd. We vinden het dan ook belangrijk om ons over de hele wereld actief in te zetten in samenwerkingsverbanden van beleggers en nemen deel aan werkgroepen en gezamenlijke initiatieven op het gebied van milieu, maatschappij en ondernemingsbestuur. Tot slot staat ook deelname aan het beleidsproces van de overheid centraal in onze visie als maatschappelijk verantwoorde vermogensbeheerder. Als vermogensbeheerder kunnen wij overheden en toezichthouders vertellen welk beleid de duurzaamheidsprestaties verbetert op een manier die ook de concurrentieomgeving en de aandeelhouderswaarde op lange termijn ten goede komt. Meer informatie over maatschappelijk verantwoord beleggen bij F&C vindt u hier: 1. Ultimo F&C publiceert algemene richtlijnen en 15 regiovarianten, waarvan er een aantal beschikbaar is via onze website: 3

4 Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Jaarverslag 2010 Inhoud Verantwoord beleggen: de F&C-benadering 3 Inleiding 5 1 Stemmen en deugdelijk ondernemingsbestuur in Actief aandeelhouderschap in Overheidsbeleid 22 4 Vooruitzichten Vooruitzichten Bijlage: bredere samenwerkingsverbanden 29 4

5 Inleiding Twee jaar na de kater van 2008 hebben beleggers, ondernemingen, toezichthouders en belastingbetalers aardig wat gehad om over na te denken: gelouterd door de bijna teloorgang van het financiële stelsel, gehavend door hevige strijd in het toezicht en verlamd door torenhoge staatsschulden. Hebben we dan nu eindelijk de juiste lessen geleerd? In het Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Jaarverslag 2010 van F&C aandacht voor de lessen van de financiële crisis en hoe deze het afgelopen jaar de toon hebben gezet voor onze dagelijkse dialoog met ondernemingen. We hebben ondernemingen opgeroepen om niet de fouten te herhalen die tot de crisis van 2008 hebben geleid en daarom financiële prikkels beter af te stemmen op de prestaties op de lange termijn alsook het nemen van excessieve risico s aan banden te leggen. Maar we hebben ook gewezen op een belangrijker, minder voor de hand liggende les van deze crisis: dat het nu echt zaak is om de risico s te signaleren en aan te pakken die niet in het gebruikelijke rijtje financiële risico s thuishoren (zoals klimaatverandering, druk op de watervoorziening, corruptie, veiligheid en schendingen van de mensenrechten). Deze zogenoemde niet-financiële risico s kunnen zich zonder uitzondering gaan laten gelden in het nettoresultaat van ondernemingen. Zeker als die risico s zich vertalen naar verwoestende overstromingen, droogte, branden, uit de pan rijzende voedselprijzen en inmiddels ook de ongeëvenaarde volksopstanden in het Midden-Oosten. Richard Wilson Head of Equities Het bedrijfsleven heeft het afgelopen jaar gestreefd naar business as usual op velerlei terreinen: met het herstel van de aandelenmarkten schoot ook de beloning van de bedrijfstop weer omhoog. Ondanks de sterkere druk uit de politiek, in de media en van beleggers, is er maar mondjesmaat vooruitgang geboekt met een bezoldigingsbeleid dat een goede afspiegeling vormt van de prestaties op de lange termijn. F&C heeft in 2010 stem en stemrecht ingezet tegen hogere beloningen, daar waar de betere resultaatontwikkeling toch vooral te danken was aan directe of indirecte bijdragen van de belastingbetaler (vooral bij financiële instellingen). We keerden ons tegen beloningspakketten bij het merendeel van de banken in de VS, het VK en het vasteland van Europa. Onze steun voor beloningsvoorstellen is daarmee gedaald van 70% in 2009 naar 67% in Per saldo kon 72% van de voorstellen van het management op onze goedkeuring rekenen (2009: 78%), wat vooral te maken had met onze aangescherpte positie ten opzichte van bestuurssamenstelling en -effectiviteit. Dit totaalcijfer maskeert echter wel de goede berichten in bepaalde markten: in Australië, Brazilië en de VS stonden we juist vaker achter het management. Toezichthouders en directies in deze landen verbeterden de transparantie en zetten veelbelovende stappen naar deugdelijker ondernemingsbestuur. F&C heeft in 2010 ruim ondernemingen in 53 landen direct aangesproken. Speciaal aandachtsgebied in 2010 was het olielek van BP in de Golf van Mexico. Deze rampzalige gebeurtenis heeft de sector, de toezichthouders, beleggers en de gemeenschap flink wakker geschud. De bredere systeemproblemen waarvoor de olie- en gassector zich gesteld ziet nu er steeds meer met hoog risico naar olie wordt geboord, vragen om nadere bestudering en evaluatie van F&C. Wij gaan de sector in 2011 aanspreken op veiligheidssystemen, het zo snel mogelijk inperken van eventuele olielekken en op reactiesnelheden. En we gaan vooral ook kijken in hoeverre het aangescherpte toezicht ook daadwerkelijk effectieve hervormingen oplevert. Ons aandeelhouderschap heeft ons in 2010 ook in Afrika gebracht. In Soedan gingen we het veld in en zagen we met eigen ogen hoe er in de bedrijfsvoering werd omgegaan met mensenrechten en veiligheidsrisico s. We spraken toezichthouders en ondernemingen aan op de traceerbaarheid van conflictmineralen uit de Democratische Republiek Congo. Daarnaast hebben we bij farmaconcerns gepleit voor een overgang van liefdadigheid naar proactieve bedrijfsstrategieën, waarmee wordt ingespeeld op de snelgroeiende markt voor medicijnen in Afrika en Azië. 5

6 Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Jaarverslag 2010 Naast de gebruikelijke één-op-één gesprekken met ondernemingen hebben we ons ook gemengd in beleids- en toezichtsdiscussies. Immers, individuele ondernemingen kunnen het zich niet veroorloven om in hun eentje voorop te lopen in duurzaamheid als dat al te zeer ten koste gaat van de concurrentiepositie. In 2010 droegen we onder andere bij aan de Stewardship Code in het VK (waarin nieuwe normen voor de verantwoordelijkheid van beleggers worden geformuleerd), aan talloze beleidsinitiatieven ten bate van een toekomst met minder fossiele brandstoffen en spraken we met toezichthouders over de hele wereld (waaronder de SEC, de Europese Commissie, de beurs van Hongkong etc.). In gevallen waar de inzet van collegavermogensbeheerders tot een beter resultaat leidde, hebben we ofwel diverse samenwerkingsverbanden op touw gezet ofwel daaraan deelgenomen. Anticorruptie bleef een belangrijk speerpunt: F&C trok initiatieven via de UN Principles for Responsible Investment (UN PRI) en het International Corporate Governance Network voor het ontwikkelen en invoeren van anticorruptierichtlijnen en ter ondersteuning van de Britse Bribery Act Na een lijkschouwing van de crisis die twee jaar heeft geduurd, gaat F&C het jaar 2011 in met een weinig bescheiden ambitie: haar klanten helpen gezonde rendementen op de beleggingen te realiseren en veilige pensioenen zeker stellen. Maar wij willen ook een positieve rol spelen in het beleggingslandschap. Als maatschappelijk verantwoorde vermogensbeheerder van het eerste uur en als medeoprichter en -ondertekenaar van de UN PRI zien wij kansen in alle beleggingscategorieën. En als beheerder van aandelen, vastrentende, vastgoed- en private equityportefeuilles geven wij graag rekenschap van onze activiteiten. In dit verslag vindt u een samenvatting ter aanvulling op onze uitgebreid rapportage van stembesluiten en regelmatige reo - en Viewpoint - rapportages. We horen graag uw commentaar op dit rapport of op de staat van dienst van F&C op dit terrein. 6

7 1 Stemmen en deugdelijk ondernemingsbestuur in 2010 Uitoefening van stemrecht vormt een centraal uitgangspunt bij de stimulering van goed ondernemingsbestuur. F&C oefent dat stemrecht uit bij alle ondernemingen die namens klanten worden aangehouden, inclusief intern door F&C Asset Management beheerde beleggingen. De gezamelijke activa van F&C en de voor klanten beheerde portefeuilles bedragen 190,2 miljard. 3 Wij treden direct in contact met ondernemingen. Dat doen wij niet alleen voordat er gestemd wordt (wanneer wij onze verwachtingen met de onderneming bespreken), maar ook na afloop om eventuele stemmen tegen het management toe te lichten. Onze stembesluiten zijn gestoeld op gedetailleerde interne richtlijnen voor goed ondernemingsbestuur. Van die richtlijnen zijn 15 regiovarianten in omloop, die recht doen aan de specifieke lokale kenmerken van de verschillende markten in de wereld. In 2010 heeft F&C stemrecht uitgeoefend bij bijna moties bij meer dan ondernemingen in 63 landen, een stijging van 20% ten opzichte van 2009 als gevolg van de groei van de beleggingen van onze klanten. 4 Dit brede bereik geeft F&C een uniek perspectief op corporate governance-ontwikkelingen over de hele wereld. Hoe is er in 2010 gestemd (2009 tussen haakjes) Beschrijving Aantal moties Voor directie Tegen directie Onthouding Geen stemming 5 Benoeming bestuur % (81%) 26% (13%) 4% (3%) 3% (4%) Kapitaalstructuur % (73%) 22% (18%) 7% (4%) 4% (6%) Bezoldiging % (70%) 11% (11%) 16% (14%) 6% (5%) Routine- en overige zaken % (80%) 6% (4%) 3% (4%) 11% (12%) Moties aandeelhouders % (33%) 53% (55%) 7% (9%) 0% (2%) Alle moties % (78%) 18% (10%) 5% (4%) 5% In 2010 scherpte F&C haar stemgedrag aan. Stemmen tegen het ondernemingsbestuur namen toe naar 18% in vergelijking met 10% in 2009 en de stemmen voor dat bestuur daalden van 78% naar 72%. Dit is het gevolg van onze onverzettelijke houding ten aanzien van de samenstelling van het ondernemingsbestuur. Wij beschouwen onafhankelijkheid en een uitgebalanceerd bestuur als cruciaal voor effectief rentmeesterschap van ondernemingen vooral tegen de achtergrond van de wereldwijde crisis. Kapitaalstructuur was eveneens een belangrijk thema in diverse markten waar de zorg over mogelijke verwatering door uitgifte van nieuwe aandelen een rol bleef spelen. Wij bleven ook de beloningspakketten scherp in de gaten houden, vooral in de financiële sector. Daar werd ondanks de toegenomen druk van de politiek, de media en beleggers slechts gedeeltelijk gehoor gegeven aan de roep om de beloning van bestuurders in overeenstemming te brengen met de koersontwikkeling van het aandeel op de lange termijn. 3. Per 31 december Klanten geven F&C het mandaat om namens hen op te treden bij maatschappelijke onderwerpen en vraagstukken op het gebied van milieu, maatschappij en goed ondernemingsbestuur, met of zonder uitoefening van het bijbehorende stemrecht. 4. In 2009 stemde F&C bij moties bij ondernemingen in 66 landen. 5. Het merendeel van geen stemming vindt plaats in markten die gebruik maken van blokkering van aandelen waarbij de meeste klanten ervoor kiezen om niet te stemmen omdat dit hun beleggingsbeslissingen zou kunnen inperken. De categorie Routine- en overige zaken omvat eveneens de voorstellen om niet te stemmen. Dit verklaart het relatief grote aandeel geen stemming. 6. Ondernemingen adviseren beleggers doorgaans om tegen een aandeelhoudersmotie te stemmen. Een stem ten gunste van een aandeelhoudersmotie geldt in ons overzicht dan ook als een stem tegen het management en omgekeerd. 7

8 Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Jaarverslag 2010 Stemmen tegen de directie en onthoudingen: totaal 2010 VS 10% VK 7% Frankrijk 19% Nederland 10% Duitsland 22% Rusland 40% Zuid-Korea 11% China 11% Japan 59% India 17% Brazilië 13% Australië 21% Ons stemgedrag toonde eveneens een scherpe daling van onze steun aan het management in specifieke regio s en landen (met name Japan en Rusland), waar wij hard oordeelden over het gebrek aan zowel evenwicht in het bestuur als onafhankelijkheid. De steun aan het management in Japan daalde sterk van 84% in 2009 naar krap 41% in 2010; dit ondanks het feit dat wij de Japanse toezichthouders met succes hadden overtuigd om strengere richtlijnen ten aanzien van de onafhankelijkheid van directieleden uit te vaardigen. 7 Het bleef echter bij een aanbeveling in plaats van een wettelijke verplichting, waardoor er in het bedrijfsleven tot nu toe weinig vorderingen op dit gebied werden gemaakt. In Rusland, waar het gebrek aan bestuursonafhankelijkheid simpelweg een geaccepteerd onderdeel is van het complete risicoprofiel van het land, daalden onze stemmen voor het management verder van de toch al lage 40% in 2009 naar 23% in Wij zijn begonnen om tegen iedere niet-onafhankelijke bestuurder te stemmen, 8 in vergelijking met slechts één persoon per Raad van Bestuur in de afgelopen jaren. Deze consequente moties van wantrouwen weerspiegelen een dieper probleem aan de wortel van ondernemingsbestuur in Rusland. Dit probleem hebben wij ook in een breder systemisch kader ter discussie gesteld door ons met succes in te zetten voor hervorming van de beursnoteringsregels voor Russische ondernemingen die streven naar een dubbele of een hoofdnotering in Londen. 9 In Duitsland, waar de eerste echte Say on Pay -moties op de agenda stonden (een ontwikkeling die wij overigens van harte toejuichen en jaren voor hebben gepleit), stemden we tegen of onthielden we ons van stemmen bij bijna een derde van de beloningsvoorstellen. Dit vanwege zorgen over gebrekkige informatievoorziening en ontoereikende prestatiedoelstellingen (meer informatie is te vinden onder Bezoldiging ). Maar 2010 bracht ook positieve veranderingen: in Brazilië waar het voor ondernemingen heel gewoon is om geen informatie naar buiten te brengen over de directieleden die worden voorgedragen voor benoeming, hebben wij traditiegetrouw tegen hele reeksen kandidaten gestemd. In 2010 hebben wij ondernemingen echter met succes onder druk gezet om ons de benodigde informatie te geven en hebben wij bestuursraden gesteund waarvan de samenstelling de afgelopen jaren in orde was. Door deze veranderingen in onze benadering en communicatie nam onze steun voor het management bij Braziliaanse ondernemingen toe met 14%. Toch blijven wij ons inzetten voor meer transparantie. Ook Australië liet een positieve ontwikkeling zien dankzij de herziene Corporate Governance Code van de Australian Stock Exchange en beloningsvoorstellen die meer werden afgestemd op de bedrijfsstrategie. Onze stemmen voor het management stegen daarom van 33% in 2009 naar 39% in Zie F&C Response to the Japanese FSA op voor verdere informatie over ons werk met de Japanse regelgevers. 8. Exclusief de CEO en/of de voorzitter. 9. Voor verdere informatie over dit project verwijzen wij u naar de reo -rapportage vierde kwartaal 2009.

9 Over de VS hebben wij eveneens goed nieuws te melden. Onze stemmen tegen het management daalden van 23% in 2009 naar krap 10% in Al enige jaren dringen wij bij het bedrijfsleven en de toezichthouders aan op aanscherping van de standaarden in de VS en onze stemmen dit jaar bewijzen dat de hervorming eindelijk aanslaat. Het meest in het oog sprong de samenstelling van de Raden van Bestuur. In veel Amerikaanse besturen waait sinds de crisis een frisse wind en zijn bestuurders die teveel op hun bordje hadden, verdwenen. Ook wordt er meer over evenwichtig bestuur nagedacht. F&C kon daardoor vaker een stem voor de directie uitbrengen. Banken en corporate governance 10 Nu het internationale economische herstel zich aandient (hoewel nog wankel in sommige delen van de wereld) en de winsten bij veel banken terugkeren naar de niveaus van voor de crisis, moet de lering die is getrokken uit de financiële crisis in geen geval worden vergeten. F&C gebruikte het hele jaar stem en stemrecht om financiële instellingen duidelijk te maken dat zij zich moeten blijven inzetten om de tekortkomingen in governance uit het verleden aan te pakken. Wij concentreerden ons op twee belangrijke onderwerpen: de effectiviteit van de Raad van Bestuur (dat wil zeggen onafhankelijkheid, competentie en evenwicht) en de bezoldiging. Hoewel vele bankdirecties in 2009 werden herschikt als gevolg van de crisis, bleef F&C tegen directieleden stemmen die nog steeds in functie zijn en mede verantwoordelijk moeten worden gehouden voor de tekortkomingen die de crisis veroorzaakte. Wij stemden tegen individuele directeuren bij Goldman Sachs, Bank of America, Citigroup, UBS en Crédit Suisse, omdat zij destijds lid waren van bestuursraden en -commissies waarvan de prestaties ver beneden de maat waren. Zij zeiden Our goal is not to punish the banks but to protect the larger economy and the American people from the kind of upheavals that we ve seen in the past few years. President Obama in de Financial Times van 20 mei 2010 Wij zeiden While many experts and non-experts are producing recommendations for remuneration reform, we would like to see the financial services sector seize the initiative to drive comprehensive and effective reform from within, rather than risk having constraints imposed from outside. Uit F&C s Tackling Global Financial Sector Pay Reform, een document dat F&C voorafgaand aan het stemseizoen van 2010 heeft verzonden aan de bestuursvoorzitters van grote banken. Op de bres voor stemrecht Het jaar 2010 kan met recht het jaar van de Investor Empowerment worden genoemd. Overheden en toezichthouders overal ter wereld voerden standaarden in die beleggers instrumenten in handen gaven om hun verantwoordelijkheid te nemen en de directie ter verantwoording te roepen voor haar optreden. De belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van aandeelhoudersrechten waren: De beloning in de bankensector bleef in 2010 een heet hangijzer. De discussie dreigt verder op te lopen nu de redding door de belastingbetaler in het geheugen van de bankiers plaats maakt voor zorgen over concurrentie en het binnenhouden van personeel. F&C is bezorgd dat veel financiële instellingen directieleden belonen voor financiële resultaten, die minstens net zo veel te danken zijn aan directe of indirecte staatssteun als aan prestaties van de bank zelf. Toekenning van hoge kortetermijnbonussen was de reden dat we tegenstemden of ons van stemming onthielden over het beloningsbeleid bij Britse giganten als Lloyds Banking Group, HSBC, RBS en Standard Chartered. Geen van de CEO s in kwestie koos ervoor om de beloning te accepteren, maar dat neemt niet weg dat de remuneratiecommissie het blijkbaar nodig vond om ze toe te kennen. De EU Richtlijn Aandeelhoudersrechten werd van kracht. Onder de richtlijn zijn de lidstaten verplicht om procedures te schrappen die leiden tot het blokkeren van aandelen bij stemmingen. 11 Tot nu toe hebben Tsjechië, Nederland, Polen, Portugal en Slowakije hieraan gehoor gegeven met de invoering van een registratiesysteem. Het blokkeren van aandelen is daarmee in feite afgeschaft en meer aandeelhouders kunnen actief stemmen in de betreffende markten zonder dat ze het risico lopen geen aandelen te hebben waarmee ze kunnen handelen. Er blijven echter technische hindernissen. Sommige individuele bewaarnemers van effecten maken nog altijd gebruik van blokkering; de Griekse overheid neemt haar toevlucht tot ingewikkelde bureaucratische regeltjes waardoor er weer nieuwe barrières dreigen voor de aandeelhoudersdemocratie. F&C blijft zich inzetten om een einde te maken aan alle procedures die tussen aandeelhouders en hun rechten staan. In 2010 drongen wij er bijvoorbeeld bij de Griekse regering per brief op aan om één en ander bij te sturen. 10. Zie de reo -rapportage tweede kwartaal 2010 voor verder informatie over F&C s inzet voor banken en governance in Blokkeren houdt in dat aandelen niet kunnen worden verkocht in de periode tussen het uitbrengen van de stem en de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. 9

10 Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Jaarverslag 2010 Eind 2009 introduceerde Hong Kong schriftelijke stemming bij alle aandeelhoudersvergaderingen. Deze kwam in de plaats van de jarenlange traditie van stemmen bij handopsteking, waardoor aandeelhouders van overzee die de vergaderingen niet kunnen bijwonen niet in staat waren om hun stemrecht uit te oefenen. Ondanks druk van beleggers moeten India, Singapore en Taiwan nog volgen. Als lid van de Asian Corporate Governance Association (ACGA) werkt F&C samen met gelijkgestemde beleggers om er zowel bij de toezichthouders als bij het bedrijfsleven op aan te dringen schriftelijke stemming tot de norm te maken. Een aantal toonaangevende ondernemingen (zoals Fraser & Neave in Singapore en TSMC in Taiwan) heeft hierop gereageerd door vrijwillig schriftelijke stemming in te voeren. Na lang getouwtrek tussen het bedrijfsleven, beleggers en toezichthouders in de VS werd 2010 het jaar waarin ongeïnstrueerd stemmen door brokers werd afgeschaft. Brokers die namens hun klanten stemden, stemden gewoontegetrouw voor het management (zelfs bij probleemondernemingen), waardoor ze de status quo in stand hielden. Door de roep van beleggers om hervorming en op initiatief van de New York Stock Exchange kunnen brokers nu niet langer stemmen over routinematige onderwerpen als de benoeming van directieleden, tenzij zij duidelijke instructies hebben gekregen van hun klanten. Hoewel de deelname aan stemmingen is gedaald, is het gunstige gevolg hiervan dat het aantal weloverwogen stemmen van actieve en goed geïnformeerde beleggers is gestegen. Door ingewikkelde bureaucratische verplichtingen om met papieren afschriften van bewijs van eigenaarschap en vertegenwoordigingsbevoegdheid te komen, was het voor aandeelhouders in Brazilië nog moeilijk om hun stem geteld te krijgen. Beleggers hebben echter toch wat kleine overwinningen behaald: vijf ondernemingen gingen in 2010 over op elektronisch stemmen. Hierop voortbordurend heeft F&C een groep internationale en Braziliaanse beleggers geholpen bij het opstellen van een gezamenlijk beleggershandvest (Investor Statement) 12 waarin de voordelen van een verbeterde aandeelhoudersdemocratie uiteen worden gezet en Braziliaanse ondernemingen worden opgeroepen om elektronisch stemmen in te voeren. Bezoldiging en Say on Pay : toenemende onvrede onder aandeelhouders Ondanks de hoge verwachtingen van beleggers bleef de beloning van het topmanagement een punt van aandacht bij een groot aantal ondernemingen in Gedurende het jaar stemde F&C voor het management in 67% van de beloningsgevallen, in vergelijking met 70% in Vooral in de sector financiële dienstverlening waren wij zeer kritisch. Wij bleven onze zorg uitspreken over de omvang van toegekende prestatiebeloningen in 2009, een jaar waarin bijna alle banken profiteerden van staatssteun aan de sector. Wij stemden tegen salarispakketten bij de overgrote meerderheid van banken in de VS, het VK en het vasteland van Europa, waaronder Goldman Sachs, Lloyds en UBS. Ondanks de moeizame voortgang van de hervormingen werd wel een ander instrument, waar F&C sinds 2006 voor pleit, meer en meer toegepast: terugvorderingsvoorwaarden. Hiermee kunnen variabele vergoedingen worden teruggevorderd in geval de resultaten scherp verslechteren, of onjuist blijken na een resultaatsaanpassing. Deze bepalingen werden aangenomen door JP Morgan, HSBC, Deutsche Bank en Standard Chartered. Royal Bank of Scotland ging zelfs nog verder: prestatiebeloning in de vorm van achtergestelde aandelen met terugvorderingsbepalingen. Goldman Sachs introduceerde een termijn van vijf jaar waarin toegekende geblokkeerde aandelen aangehouden dienen te worden. Buiten de financiële sector verbond BAE Systems terugvorderingen met ethisch verantwoord zakendoen en jaarlijkse prestatiegebonden beloning met de veiligheidsdoelstellingen van het bedrijf: progressieve stappen waar F&C al lang op had aangedrongen. Terwijl wij dit verslag schreven, bleef het bedrijfsleven innoveren: Barclays kwam als eerste met een voorstel om bonusbetalingen te doen in de vorm van voorwaardelijke kapitaalinstrumenten, die later kunnen worden geconverteerd in aandelen. Dit voorbeeld kan, na goedkeuring door de toezichthoudende instanties, worden gevolgd door andere banken. Onder druk van toezichthouders en beleggers waaronder F&C groeit het gebruik van adviserende Say on Pay -stemmingen. Dit is een belangrijk instrument waarmee de communicatie tussen aandeelhouders en ondernemingen verbeterd kan worden en kan worden gezorgd dat het beloningsbeleid recht doet aan de strategische richting van de onderneming op de lange termijn. Dit door uitsluitend beloningen toe te kennen aan topmanagement dat heeft voldaan aan strenge financiële, operationele en strategische prestatiedoelstellingen. De adviesstem over beloningsbeleid is in het VK en Australië een gevestigd gebruik. In markten als Nederland en Frankrijk worden dit soort stemadviezen gevraagd over bepaalde beloningskwesties, waaronder belangrijke veranderingen in langetermijnprestatiebeloningen en ontslagvergoedingen. In de VS dringt F&C er sinds 2006 bij het bedrijfsleven op aan om Say on Pay in te voeren Zie de reo -rapportage derde kwartaal 2010 voor meer gedetailleerde informatie over onze positie.

11 Dit is voor het eerst echt gebeurd toen financiële instellingen die deelnamen aan het Troubled Asset Relief Program (TARP) van de Amerikaanse overheid verplicht werden om hun voorgenomen beloningsbeleid aan de aandeelhouders voor te leggen. Hierdoor werd Say on Pay in de VS steeds vaker gebruikt en in juli 2010 werd de Dodd-Frank Act aangenomen. Deze wet schrijft voor dat er ten minste éénmaal per drie jaar adviserende stemmingen moeten worden gehouden over de bezoldiging bij alle beursgenoteerde ondernemingen in de VS. Een gedenkwaardig besluit dat remuneratiecommissies, die tot nu toe waren afgeschermd voor een dergelijke directe beoordeling door beleggers, dwingt om zich te bezinnen. 13 Het bedrijfsleven en de toezichthouders in Canada volgden de ontwikkelingen in de VS op de voet; in 2010 kregen 26 Canadese ondernemingen te maken met moties waarin aandeelhouders het recht eisen om het verslag van de remuneratiecommissie goed te keuren. Wij verwachten in 2011 meer van zulke moties. In Duitsland werd het houden van stemmingen over beloning op vrijwillige basis in de VorstAG Wet van 2009 geregeld. Hierdoor kozen 65 Duitse ondernemingen ervoor om in 2010 de jaarvergadering om een adviesstem te vragen over hun beloningsbeleid. Hier had F&C al lang voor gepleit bij het Duitse bedrijfsleven. Onder deze ondernemingen waren vele topondernemingen als BASF, Bayer, Deutsche Telekom, Siemens en Volkswagen. Het slechte nieuws is dat een groot aantal beloningspakketten in Duitsland te lijden hebben van gebrekkige informatieverschaffing en ontoereikende prestatievoorwaarden. In 31% van de stemmingen over bezoldiging stemden wij daarom tegen. Wij verwachten echter wel dat deze eerste ronde zal leiden tot betere informatievoorziening naarmate ondernemingen en beleggers meer geoefend raken in de dialoog over beloning. In Latijns-Amerika gaf de effectentoezichthouder in Brazilië ondernemingen de opdracht om de openbaarmaking van het beloningsbeleid en de uitbetaling van vergoedingen te verbeteren. Hierna publiceerden verschillende ondernemingen voor het eerst informatie over de totale beloning die per persoon werd uitbetaald aan de meest verdienende en de minst verdienende bestuurder en werd een gemiddelde gegeven voor de uitkeringen aan de gehele Raad van Bestuur. Ondernemingen moesten ook informatie openbaar maken over prestatiegerelateerde beloning, aandelenpakketten en het algehele beleid voor prestatiebeloning. Duidelijk werd dat er in veel gevallen geen heldere prestatiedoelstellingen waren. Veel meewerkende ondernemingen vroegen expliciet om de goedkeuring van hun aandeelhouders voor de beloning van het topmanagement en de overige directieleden. De hervorming verdeelde het bedrijfsleven echter: sommige ondernemingen weigerden de gevraagde informatie te geven en sloten zich zelfs aan bij gerechtelijke actie tegen de grondwettigheid van de maatregelen. Gezondheid & veiligheid en de stembus Hoewel milieuvraagstukken en maatschappelijke onderwerpen maar zelden aan aandeelhouders worden voorgelegd, vindt F&C dat aandeelhoudersvergaderingen een belangrijke gelegenheid bieden om de zorg over mogelijk wanbeheer aan de orde te stellen. Dat geldt vooral voor sectoren waar de gevolgen groot kunnen zijn (zoals de oliewinning). De explosie op het Deepwater Horizon-platform en het daarop volgende enorme olielek in de Golf van Mexico vond plaats na de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van BP in De aandeelhoudersvergadering van 2011 zal in feite een motie van vertrouwen worden in de reactie van het topmanagement en met name de voorzitter, die een hoop kritiek te verwerken heeft gekregen. In afwachting van het resultaat van de nog lopende onderzoeken bracht deze ramp ons er ook toe ons te onthouden van stemming bij de bekrachtiging van de Raad van Bestuur van Transocean (de uitvoerder die het platform van BP onder beheer had) en bij de benoeming van de Voorzitter van de Auditcommissie van Anadarko (BP s joint-venture partner voor het platform). Waar het beheer van de milieu- en maatschappelijke risico s een strategische rol spelen bij een bedrijf willen wij dit nadrukkelijk tot uitdrukking zien komen in de beloningsstructuur van het topmanagement. Al enige jaren dringen wij erop aan dat oliegigant Total de beloning verbindt aan de maatschappelijke en milieuprestaties van de onderneming, zoals sectorgenoten dat ook doen. Tot nu toe wil de onderneming hier echter niets van weten, ondanks een reeks van calamiteiten in Frankrijk en het VK. Ook bij de Upper Big Branch-kolenmijn van Massey Energy in de VS sloeg het noodlot in 2010 toe. Bij een explosie kwamen 29 mijnwerkers om het leven. De afgelopen jaren heeft F&C diverse malen haar bezorgdheid uitgesproken over het bestuur van de onderneming en zich uitgesproken tegen de herbenoeming van directieleden op sleutelposten, waaronder de voorzitter van de Environmental, Health & Safety (EHS) Committee, die volgens ons teveel taken op zijn bordje had. Na de mijnramp stemden we tegen alle leden van deze commissie en lieten wij per brief ons ongenoegen blijken over hun onvermogen om behoorlijk toezicht te houden. De onderneming heeft sindsdien beloofd om verbeteringen door te voeren in het bestuur en de aansprakelijkheid van bestuurders, waaronder de invoering van een volledig onafhankelijke EHS Committee en de jaarlijkse benoeming van alle bestuurders. In 2010 gebruikten wij ons stemrecht ook om druk uit te oefenen op achterblijvers, die hebben nagelaten om beleidsstructuren voor milieu- en maatschappelijke aspecten in te voeren. Dit was vooral het geval in Azië, waar bestuursraden nog niet bewijzen dat ze greep hebben op deze vraagstukken. Bij Zijin Mining in China stemden we bijvoorbeeld tegen een voorgestelde herallocatie van kapitaal, omdat er geen duidelijke toewijzing was voor de verbetering van de veiligheid (ondanks een aantal grote mijnongelukken met dodelijke slachtoffers en werkonderbrekingen). 11

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015

Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015 Maatschappelijk verantwoord beleggen Stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandelindustrie september 2015 Beleid ten aanzien van Maatschappelijk verantwoord beleggen Inleiding BPF Houthandel draagt

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2013 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2014 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012 Achmea Pensioen- en Levensverzekering inzake gesepareerd beleggingsdepot Stichting Pensioenfonds Achmea Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2012

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2014 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

DoubleDividend Management B.V.

DoubleDividend Management B.V. Management B.V. Best practices voor betrokken aandeelhouderschap Amsterdam, januari 2015 Management B.V. Herengracht 252 1016 BV Amsterdam Tel: +31 20 520 7660 contact@doubledividend.nl KVK nr. 30199843

Nadere informatie

DoubleDividend Management B.V. en haar rol als verantwoord aandeelhouder

DoubleDividend Management B.V. en haar rol als verantwoord aandeelhouder DoubleDividend Management B.V. en haar rol als verantwoord aandeelhouder Beloningsbeleid Amsterdam, 31 maart 2015 BELONINGSBELEID MAART 2015 DOUBLEDIVIDEND MANAGEMENT B.V. Pagina 1 Beloning van bestuurders

Nadere informatie

Samenvatting stembeleid MN

Samenvatting stembeleid MN Samenvatting stembeleid MN MN is van mening is dat actief aandeelhouderschap van groot belang is voor een verantwoorde bedrijfsvoering door de bedrijven waar zij in belegt. Daarom voert MN wereldwijd een

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Houthandel en Maatschappelijk Verantwoord Beleggen In dit document wordt het Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid (MVB-beleid) van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds

Nadere informatie

Algemeen. 6. Publicatie Priciples De meest actuele versie van deze Principles of Fund Governance is te vinden op www.gilissen.nl.

Algemeen. 6. Publicatie Priciples De meest actuele versie van deze Principles of Fund Governance is te vinden op www.gilissen.nl. FUND GOVERNANCE Algemeen 1. Compliance functie Een directielid van de Beheerder is aangesteld als Compliance Officer. Deze ziet toe op de correcte naleving van: (i) de Prospectussen van de TG Fondsen;

Nadere informatie

Corporate governance code Caparis NV

Corporate governance code Caparis NV Corporate governance code Caparis NV De brancheorganisatie sociale werkgelegenheid en arbeidsintegratie Cedris heeft in het voorjaar van 2010 een branchecode aangenomen. In de inleiding van deze branchecode

Nadere informatie

Stembeleid ASR Nederland

Stembeleid ASR Nederland Stembeleid ASR Nederland Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Nadere toelichting op het stembeleid van ASR Nederland 2.1. Algemene uitgangspunten van het stembeleid 2.1.1. Socially Responsible Investments (SRI)

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid

Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid SPMS en Maatschappelijk Verantwoord Beleggen In dit document wordt het Maatschappelijk Verantwoord Beleggingsbeleid (MVB-beleid) van Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten (SPMS) uiteengezet. Dit

Nadere informatie

FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V.

FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V. FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V. I. INLEIDING Doel Delta Lloyd Asset Management N.V. (DLAM) wenst de DUFAS Principles of Fund Governance na te leven. De onderhavige code heeft

Nadere informatie

- Vaststelling van de jaarrekening 2014 van ABN AMRO Group N.V.

- Vaststelling van de jaarrekening 2014 van ABN AMRO Group N.V. Verantwoording stemgedrag eerste half jaar 2015 Stemgedrag op vergaderingen van aandeelhouders en genomen aandeelhoudersbesluiten buiten vergadering 1. Inleiding NLFI onderschrijft het belang van de Nederlandse

Nadere informatie

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen

De leden van de beleggingscommissie. 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen NOTITIE Van Aan CC Datum Betreft Sjoerd Hoogterp De leden van de beleggingscommissie 10 januari 2011 Beleid Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Inleiding Het pensioenfonds Werk en (re)integratie (PWRI)

Nadere informatie

CONSULTATIEDOCUMENT BEST PRACTICES VOOR BETROKKEN AANDEELHOUDERSCHAP BESTEMD VOOR EUMEDION-DEELNEMERS

CONSULTATIEDOCUMENT BEST PRACTICES VOOR BETROKKEN AANDEELHOUDERSCHAP BESTEMD VOOR EUMEDION-DEELNEMERS CONSULTATIEDOCUMENT BEST PRACTICES VOOR BETROKKEN AANDEELHOUDERSCHAP BESTEMD VOOR EUMEDION-DEELNEMERS 1.0 Inleiding 1.1 Eumedion-deelnemers vinden dat het op verantwoorde wijze uitoefenen van de aan de

Nadere informatie

NB: De agendapunten 4, 6, 8a, 8b, 9, 11, 12, 13, 14 en 15 zullen ter stemming worden gebracht.

NB: De agendapunten 4, 6, 8a, 8b, 9, 11, 12, 13, 14 en 15 zullen ter stemming worden gebracht. Beter Bed Holding N.V. Agenda Algemene Vergadering van Aandeelhouders op donderdag, 28 april 2011 om 12.30 uur bij IBN Vergadercentrum, Hockeyweg 5, 5405 NC Uden 1. Opening. 2. Bespreking jaarverslag 2010.

Nadere informatie

Pensioenfonds Horeca & Catering is vertegenwoordigd door SPF beheer b.v. bij: Algemene vergadering van aandeelhouders VNU. 19 april 2005 A G E N D A

Pensioenfonds Horeca & Catering is vertegenwoordigd door SPF beheer b.v. bij: Algemene vergadering van aandeelhouders VNU. 19 april 2005 A G E N D A Pensioenfonds Horeca & Catering is vertegenwoordigd door SPF beheer b.v. bij: Algemene vergadering van aandeelhouders VNU 19 april 2005 Agendapunten A G E N D A Stem 1. Opening - 2. Verslag van de raad

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN AANBEVELING VAN DE COMMISSIE

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN AANBEVELING VAN DE COMMISSIE NL NL NL COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 30.4.2009 C(2009) 3177 AANBEVELING VAN DE COMMISSIE ter aanvulling van Aanbeveling 2004/913/EG en Aanbeveling 2005/162/EG wat betreft de regeling

Nadere informatie

Indorama Ventures Public Company Limited Ondernemingsbestuur beleid

Indorama Ventures Public Company Limited Ondernemingsbestuur beleid Indorama Ventures Public Company Limited Ondernemingsbestuur beleid (Goedgekeurd door de raad van bestuur vergadering nr.1/2009 op 29 september 2009) Bericht van de voorzitter Indorama Ventures Public

Nadere informatie

AANDEELHOUDERSREGELEMENT

AANDEELHOUDERSREGELEMENT AANDEELHOUDERSREGELEMENT Amsterdam, 22 juni 2015 BiQ Group N.V. Versie 1 A. Doelstellingen van het stembeleid van BiQ Group N.V. Het stembeleid van BiQ Group N.V. beschrijft de doelstelling van en de strategie

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Jaarverslag 2009

Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Jaarverslag 2009 Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Jaarverslag 2009 Expect excellence Maatschappelijk Verantwoord Beleggen 2009 Duurzaam beleggen: de F&C-benadering F&C is er sterk van overtuigd dat zorgvuldig duurzaamheidsbeheer

Nadere informatie

BEST PRACTICES VOOR BETROKKEN AANDEELHOUDERSCHAP BESTEMD VOOR EUMEDION-DEELNEMERS VASTGESTELD OP 30 JUNI 2011

BEST PRACTICES VOOR BETROKKEN AANDEELHOUDERSCHAP BESTEMD VOOR EUMEDION-DEELNEMERS VASTGESTELD OP 30 JUNI 2011 BEST PRACTICES VOOR BETROKKEN AANDEELHOUDERSCHAP BESTEMD VOOR EUMEDION-DEELNEMERS VASTGESTELD OP 30 JUNI 2011 1.0 Inleiding 1.1 Eumedion-deelnemers vinden dat het op verantwoorde wijze uitoefenen van de

Nadere informatie

Waarom engagement belangrijk is

Waarom engagement belangrijk is 1/7 Petercam Institutional Asset Management vindt drie zaken belangrijk wanneer het aankomt op Verantwoord Beleggen: 1. Belangrijke vragen stellen bij de gevolgen van onze activiteiten; 2. Een aandeelhouder

Nadere informatie

FUND GOVERNANCE CODE VAN HOF HOORNEMAN FUND MANAGEMENT NV

FUND GOVERNANCE CODE VAN HOF HOORNEMAN FUND MANAGEMENT NV FUND GOVERNANCE CODE VAN HOF HOORNEMAN FUND MANAGEMENT NV INLEIDING Doel Hof Hoorneman Fund Management NV wenst de DUFAS Principles of Fund Governance na te leven. De onderhavige code heeft tot doel de

Nadere informatie

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014 PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014 Principles of Fund Governance Pag. 1/5 1. INLEIDING Commodity Discovery Management B.V. (de Beheerder ) is de beheerder

Nadere informatie

8.4 Remuneratierapport

8.4 Remuneratierapport 8.4 Remuneratierapport In dit remuneratierapport legt de Raad van Commissarissen verantwoording af over het beloningsbeleid binnen Ballast Nedam. De Raad van Commissarissen heeft in 2013 een remuneratiecommissie

Nadere informatie

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE Add Value Fund N.V.

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE Add Value Fund N.V. PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE Add Value Fund N.V. I Inleiding Keijser Capital Asset Management B.V. (de Directie ) voert de directie over Add Value Fund N.V. (hierna ook Add Value Fund of Fonds ). De Directie

Nadere informatie

GEDRAGSCODE FUND GOVERNANCE

GEDRAGSCODE FUND GOVERNANCE GEDRAGSCODE FUND GOVERNANCE ACHMEA BELEGGINGSFONDSEN BEHEER B.V. Inleiding, statutair gevestigd te s-gravenhage (KvK nr. 8062738), beschikt over een vergunning als beheerder van beleggingsinstellingen,

Nadere informatie

Hoe Triodos bedrijven selecteert op duurzaamheid. Presentatie voor TNM- werkgroep fondsen Ton Rennen, 25 Augustus 2015

Hoe Triodos bedrijven selecteert op duurzaamheid. Presentatie voor TNM- werkgroep fondsen Ton Rennen, 25 Augustus 2015 Hoe Triodos bedrijven selecteert op duurzaamheid Presentatie voor TNM- werkgroep fondsen Ton Rennen, 25 Augustus 2015 Inhoud Selectie van bedrijven Onderzoeksproces in vogelvlucht Bedrijven met duurzame

Nadere informatie

Corporate Governance: Responsible ownership. beginselen en beleid voor deugdelijk ondernemingsbestuur 2013

Corporate Governance: Responsible ownership. beginselen en beleid voor deugdelijk ondernemingsbestuur 2013 Corporate Governance: Responsible ownership beginselen en beleid voor deugdelijk ondernemingsbestuur 2013 Corporate Governance: Responsible Ownership Wat betekent responsible ownership of verantwoord eigenaarschap?

Nadere informatie

10 oktober 2014. Beleid Verantwoord Beleggen

10 oktober 2014. Beleid Verantwoord Beleggen 10 oktober 2014 Beleid Verantwoord Beleggen Beleid Verantwoord Beleggen SPW Verantwoord beleggen is voor SPW een belangrijk onderdeel van de beleggingsfilosofie en een integraal onderdeel van de beleggingsbeginselen.

Nadere informatie

COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE

COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE Corporate Governance Novisource streeft naar een organisatiestructuur die onder meer recht doet aan de belangen van de onderneming, haar klanten,

Nadere informatie

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds INTRODUCTIE Ahold Pensioenfonds (APF) belegt op lange termijn en wereldwijd. Als belegger heeft APF de taak om het beste resultaat te behalen in

Nadere informatie

MTY wordt IEX Group NV, leider in online beleggersinformatie

MTY wordt IEX Group NV, leider in online beleggersinformatie PERSBERICHT Bussum, 5 november 2015 In aanvulling op het persbericht IEX gaat naar de beurs, dat hedenmorgen is gepubliceerd, informeert MTY Holdings NV middels onderstaand bericht haar aandeelhouders

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Inleiding Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën is het voor huishoudens eenvoudiger en goedkoper geworden om de vrije besparingen,

Nadere informatie

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN 1. Inleiding Op 9 april 2014 maakte de Europese Commissie aan het Europees Parlement een voorstel van richtlijn over

Nadere informatie

Remuneratierapport 2011

Remuneratierapport 2011 Remuneratierapport 2011 Remuneratierapport van de raad van commissarissen van BinckBank N.V. over het boekjaar 2011 Remuneratierapport 2 In dit remuneratierapport wordt uitvoering gegeven aan best practice

Nadere informatie

Variabel beloningsbeleid Identified Staff Kempen & Co

Variabel beloningsbeleid Identified Staff Kempen & Co Variabel beloningsbeleid Identified Staff u 2014 heeft een zorgvuldig, beheerst en duurzaam beloningsbeleid, dat vanzelfsprekend voldoet aan de geldende wettelijke vereisten. Belangrijke doelen van dit

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfspensioenfonds AVH 1. Introductie 1.1 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft beknopt de uitgangspunten weer van het

Nadere informatie

Comply Explain. Comply

Comply Explain. Comply 1.1 1.2 II.1.1 Naleving en handhaving van de Coporate Governance Code Hoofdlijnen corporate governance worden in een apart hoofdstuk van het jaarverslag besproken Wijzigingen in de corporate governance

Nadere informatie

Wat is Eumedion? Missie van Eumedion. Invulling aan de missie best practices

Wat is Eumedion? Missie van Eumedion. Invulling aan de missie best practices Wat is Eumedion? Eumedion is een stichting die de belangen behartigt van de bij haar aangesloten institutionele beleggers op het gebied van corporate governance en duurzaamheid. Doel van de pensioenfondsen,

Nadere informatie

Overzicht van de afwijkingen van PGGM N.V. ten opzichte van de Nederlandse Corporate Governance Code

Overzicht van de afwijkingen van PGGM N.V. ten opzichte van de Nederlandse Corporate Governance Code Overzicht van de afwijkingen van PGGM N.V. ten opzichte van de Nederlandse Corporate Governance Code De Nederlandse Corporate Governance Code ( Code ) is van toepassing op alle Nederlandse beursgenoteerde

Nadere informatie

Code maatschappelijk verantwoord beleggen 1 januari 2010 PF-B-2009 / 324

Code maatschappelijk verantwoord beleggen 1 januari 2010 PF-B-2009 / 324 Code maatschappelijk verantwoord beleggen 1 januari 2010 PF-B-2009 / 324 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Beleid maatschappelijk verantwoord beleggen... 3 2.1. Maatschappelijke verantwoordelijkheid...

Nadere informatie

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam bankieren bij ABN AMRO ABN AMRO levert een scala aan producten en diensten aan particuliere, private

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

Seminar 'Aandeelhouderschap op de schop'

Seminar 'Aandeelhouderschap op de schop' Seminar 'Aandeelhouderschap op de schop' Case study collectief engagement 11 februari 2013 Ger Fehrenbach Senior Advisor Responsible Investment Stelling Institutionele beleggers dragen een grotere verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds INTRODUCTIE Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds Ahold Pensioenfonds (APF) belegt op lange termijn en wereldwijd. Als belegger heeft APF de taak om het beste resultaat te behalen in

Nadere informatie

Internationale vorderingen Nederlandse banken onder druk

Internationale vorderingen Nederlandse banken onder druk Internationale vorderingen Nederlandse banken onder druk De vorderingen van Nederlandse banken op het buitenland zijn onder invloed van de financiële crisis en de splitsing van ABN AMRO in 2007 en 2008

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

Stembeleid Juni 2015

Stembeleid Juni 2015 Stembeleid Juni 2015 Stembeleid ASR Nederland N.V. juni 2015 1. Inleiding 2. Algemene uitgangspunten 3. Socially Responsible Investments Policy (SRI) 4. Bestuur en RvC - (Her)benoeming - Décharge - Vrijwaring

Nadere informatie

Delta Lloyd Groep. Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep. Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010

Delta Lloyd Groep. Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep. Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010 Delta Lloyd Groep Duurzaam ondernemen bij Delta Lloyd Groep Nyenrode Business Universiteit, 28 mei 2010 Aanwezige leden van de Raad van Bestuur Niek Hoek CEO Emiel Roozen CFO Voorzitter van de Raad van

Nadere informatie

Corporate governance. Ten aanzien van een drietal specifieke Best Practice bepalingen uit de Code doet Neways als volgt verslag:

Corporate governance. Ten aanzien van een drietal specifieke Best Practice bepalingen uit de Code doet Neways als volgt verslag: Corporate governance De Raad van Commissarissen en de Raad van Bestuur onderschrijven de belangrijkste principes van corporate governance. Goed ondernemingsbestuur is voor Neways een belangrijk uitgangspunt.

Nadere informatie

op woensdag, 28 april 2010 om 14.00 uur in het Hilton Hotel, Apollolaan 138, 1077 BG Amsterdam

op woensdag, 28 april 2010 om 14.00 uur in het Hilton Hotel, Apollolaan 138, 1077 BG Amsterdam AGENDA Algemene Vergadering van Aandeelhouders BETER BED HOLDING N.V. op woensdag, 28 april 2010 om 14.00 uur in het Hilton Hotel, Apollolaan 138, 1077 BG Amsterdam 1. Opening. 2. Bespreking jaarverslag

Nadere informatie

Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen. Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam

Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen. Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam bij small cap ondernemingen Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen Agenda De rol van aandeelhouders Betrokken aandeelhouderschap

Nadere informatie

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE AMERICAN VALUE FUND

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE AMERICAN VALUE FUND PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE AMERICAN VALUE FUND I. INLEIDING Safe Harbour Fund Management B.V. (de Beheerder ) is de beheerder van American Value Fund (het Fonds ). De bewaarder van het Fonds is Stichting

Nadere informatie

Van transparantie naar ketenbeheer

Van transparantie naar ketenbeheer Nieuwe focus VBDO voor duurzaam beleggen Van transparantie naar ketenbeheer Tekst: Simone Lensink Als aandeelhouder transparantie vragen over de socialeen milieuprestaties van beursgenoteerde ondernemingen.

Nadere informatie

1/5. Stembeleid BNG Vermogensbeheer B.V. februari 2009

1/5. Stembeleid BNG Vermogensbeheer B.V. februari 2009 Stembeleid BNG Vermogensbeheer B.V. februari 2009 Inleiding In hoofdstuk 5.6 van de Wet op het financieel toezicht (Wft) zijn de bepalingen uit de Nederlandse corporate governance code (Code Tabaksblat)

Nadere informatie

REGLEMENT VOOR DE AUDIT, COMPLIANCE EN RISICO COMMISSIE VAN PROPERTIZE B.V.

REGLEMENT VOOR DE AUDIT, COMPLIANCE EN RISICO COMMISSIE VAN PROPERTIZE B.V. REGLEMENT VOOR DE AUDIT, COMPLIANCE EN RISICO COMMISSIE VAN PROPERTIZE B.V. Datum: 11 mei 2015 Artikel 1. Definities AvA: Commissie: Reglement: RvB: RvC: Vennootschap: de algemene vergadering van aandeelhouders

Nadere informatie

Corporate Governance Raamwerk

Corporate Governance Raamwerk Corporate Governance Raamwerk Inhoudsopgave Introductie p. 3 1. Richtlijnen p. 4 2. Stembeleid p. 4 3. Betrokkenheid p. 6 4. Aandeelhoudersgeschillen p. 7 5. Samenwerking p. 7 6. Betrokkenheid bij het

Nadere informatie

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds

Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds INTRODUCTIE Het Verantwoord Beleggingsbeleid van Ahold Pensioenfonds Ahold Pensioenfonds (APF) belegt op lange termijn en wereldwijd. Als belegger heeft APF de taak om het beste resultaat te behalen in

Nadere informatie

De remuneratie disclosure is conform artikel 25 van de RBB.

De remuneratie disclosure is conform artikel 25 van de RBB. Remuneratie disclosure 2013 De remuneratie disclosure betreft de remuneratie van de leden van de Raad van Bestuur, de leden van de Raad van Commissarissen en de groep functionarissen die in het nieuwe

Nadere informatie

Reglement Auditcommissie Raad van Commissarissen MN

Reglement Auditcommissie Raad van Commissarissen MN Reglement Auditcommissie Raad van Commissarissen MN Dit reglement is op grond van artikel 8.3 het reglement van de Raad van Commissarissen vastgesteld door middel van een besluit van de Raad van Commissarissen

Nadere informatie

Remuneratierapport 2013. Remuneratierapport van de raad van commissarissen van BinckBank N.V. over het boekjaar 2011

Remuneratierapport 2013. Remuneratierapport van de raad van commissarissen van BinckBank N.V. over het boekjaar 2011 Remuneratierapport van de raad van commissarissen van BinckBank N.V. over het boekjaar 2011 Remuneratieapport van de raad van commissarissen van BinckBank N.V. over het boekjaar 2013 Hoofdlijnen remuneratierapport

Nadere informatie

AEGON STELT WIJZGINGEN IN CORPORATE GOVERNANCE VOOR OM ZEGGENSCHAP AANDEELHOUDERS TE VERSTERKEN

AEGON STELT WIJZGINGEN IN CORPORATE GOVERNANCE VOOR OM ZEGGENSCHAP AANDEELHOUDERS TE VERSTERKEN 205722 PERSBERICHT AEGON STELT WIJZGINGEN IN CORPORATE GOVERNANCE VOOR OM ZEGGENSCHAP AANDEELHOUDERS TE VERSTERKEN STRUCTUURREGIME VERLATEN; STEMRECHT VERENIGING AEGON TERUGGEBRACHT AEGON N.V. is van plan

Nadere informatie

MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN. Aanbevelingen toekomst Code Banken

MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN. Aanbevelingen toekomst Code Banken MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN Aanbevelingen toekomst Code Banken 22 maart 2013 Inleiding De Monitoring Commissie Code Banken heeft sinds haar instelling vier rapportages uitgebracht. Zij heeft daarin

Nadere informatie

Monitoring rapportage 2014. betreffende de toepassing van. Eumedion Best Practices. Betrokken Aandeelhouderschap

Monitoring rapportage 2014. betreffende de toepassing van. Eumedion Best Practices. Betrokken Aandeelhouderschap Monitoring rapportage 2014 betreffende de toepassing van Eumedion Best Practices Betrokken Aandeelhouderschap 18 december 2014 1 1. Samenvatting en conclusie De Eumedion best practices worden door steeds

Nadere informatie

REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN SOURCE GROUP N.V. (de Vennootschap ) Vastgesteld door de raad van commissarissen

REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN SOURCE GROUP N.V. (de Vennootschap ) Vastgesteld door de raad van commissarissen REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN SOURCE GROUP N.V. (de Vennootschap ) Vastgesteld door de raad van commissarissen Versie 1.1 dd. 15 januari 2014 Artikel 1 - Algemene taak 1.1 De raad van commissarissen

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500EA Den Haag > Retouradres Postbus 20011 2500 EA 's-gravenhage Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500EA Den Haag Directie Arbeidszaken Publieke Sector Arbeidsvoorwaarden en Overleg

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2014 129,5%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 31 maart 2014. Over de eerste zes maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012.

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Kwartaalbericht 2012 Samenvatting 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Meer informatie over de dekkingsgraad vindt u op de website. Beleggingsrendement 4,2%

Nadere informatie

Notitie Pas toe of leg uit

Notitie Pas toe of leg uit Notitie Pas toe of leg uit Deze notitie is vastgesteld in de gezamenlijke vergadering Bestuur en RvT d.d.10 april 2015. Gelijk met de vaststelling van deze notitie is ook de Governancecode Het Grootslag

Nadere informatie

Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen. Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus

Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen. Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Juni 2014 1. Inleiding Dit Beleid voor Maatschappelijk Verantwoord Beleggen dient als leidraad en toetssteen

Nadere informatie

Inmaxxa B.V. Principles van Fund Governance (versie: Oktober 2012)

Inmaxxa B.V. Principles van Fund Governance (versie: Oktober 2012) Inmaxxa B.V. Principles van Fund Governance (versie: Oktober 2012) Inleiding Het doel van deze Principles van Fund Governance (verder Principles ) is het geven van nadere richtlijnen voor alsmede een toelichting

Nadere informatie

1. Decertificering en dematerialisatie van aandelen

1. Decertificering en dematerialisatie van aandelen 1 TOELICHTING BEHORENDE BIJ HET VOORSTEL TOT WIJZIGING VAN DE STATUTEN VAN ALANHERI N.V. ("ALANHERI" OF "DE VENNOOTSCHAP") Behorende bij agendapunt 8 van de op 27 mei 2011 te houden algemene vergadering

Nadere informatie

Beleid verantwoord beleggen Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn

Beleid verantwoord beleggen Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn Beleid verantwoord beleggen Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn Juni 2014 Inleiding In juni 2013 heeft het bestuur van Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn, hierna te noemen PFZW of het pensioenfonds,

Nadere informatie

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons vernomen.

Nadere informatie

REMUNERATIE RAPPORT 2011 REMUNERATIE RAPPORT 2011

REMUNERATIE RAPPORT 2011 REMUNERATIE RAPPORT 2011 REMUNERATIE RAPPORT 2011 REMUNERATIE RAPPORT 2011 2 INHOUDSOPGAVE 3 4 INTRODUCTIE 6 BELONINGSBELEID RAAD VAN BESTUUR 9 UITVOERING BELONINGSBELEID 2011 10 BELONINGSBELEID RAAD VAN COMMISSARISSEN 4 INTRODUCTIE

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Persbijeenkomst Jaarverslag ABP 2011

Persbijeenkomst Jaarverslag ABP 2011 Persbijeenkomst Jaarverslag ABP 2011 Henk Brouwer, voorzitter bestuur Amsterdam, 23 mei 2012 2011: een roerig jaar Positief: - positief rendement (8 miljard euro) - meer en beter inzicht in kosten - kostprijs

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012 Op de financiële markten keerde de rust enigszins terug in het vierde kwartaal. In de VS hield de zogenoemde fiscal cliff de beleggers nog wel geruime tijd in haar

Nadere informatie

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE HAVEN EUROPEAN VALUE FUND ASIAN VALUE FUND AMERICAN VALUE FUND FUNDAMENT BOND FUND

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE HAVEN EUROPEAN VALUE FUND ASIAN VALUE FUND AMERICAN VALUE FUND FUNDAMENT BOND FUND PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE HAVEN EUROPEAN VALUE FUND ASIAN VALUE FUND AMERICAN VALUE FUND FUNDAMENT BOND FUND I. INLEIDING Safe Harbour Fund Management B.V. (de Beheerder ) is de beheerder van Haven

Nadere informatie

AEX 12 8 0 20 AMX 9 15 0 24 AMS 7 14 0 21 Lokaal 19 17 0 36 Totaal 47 2% 54-1% 0-1% 101 Best Practice Bepaling II.1.2

AEX 12 8 0 20 AMX 9 15 0 24 AMS 7 14 0 21 Lokaal 19 17 0 36 Totaal 47 2% 54-1% 0-1% 101 Best Practice Bepaling II.1.2 Best Practice Bepaling II.1.1 Een bestuurder wordt benoemd voor een periode van maximaal vier jaar. Herbenoeming kan telkens voor een periode van maximaal vier jaar plaatsvinden. Toepassen Stijging Uitleg

Nadere informatie

Vermogensbeheerder institutioneel - Gedragscodes en Regelgeving

Vermogensbeheerder institutioneel - Gedragscodes en Regelgeving Vermogensbeheerder institutioneel - Gedragscodes en Regelgeving Beschrijving Vermogensbeheerders hebben met diverse gedragscodes te maken. Hierna volgen vijf situaties bij de Wonderbank waar de diverse

Nadere informatie

verantwoord beleggen

verantwoord beleggen verantwoord beleggen Verantwoord beleggen bij Delta Lloyd Delta Lloyd Groep ziet beleggen als een effectieve manier om waarde te vermeerderen, zolang dat op een verantwoorde manier gebeurt. Maar wat is

Nadere informatie

Compliance- verklaring

Compliance- verklaring Compliance- verklaring 23 januari 2013 1 van 6 Inleiding Spaarnelanden en de Code Goed Bestuur Publieke Dienstverleners Spaarnelanden wenst haar governance in lijn te brengen met de laatste inzichten op

Nadere informatie

pggm.nl PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen

pggm.nl PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen pggm.nl PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen Mei 2014 PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen Inleiding Dit document beschrijft de

Nadere informatie

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015 Algemeen Mede naar aanleiding van de kredietcrisis en de Europese schuldencrisis in 2011 is een groot aantal codes,

Nadere informatie

Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB.

Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB. Speech Joanne Kellermann Pensioenseminar 2014 Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB. Voor mij is dit een bijzonder moment:

Nadere informatie

Profielschets Raad van Commissarissen

Profielschets Raad van Commissarissen Profielschets Raad van Commissarissen Vastgesteld door de Raad van Commissarissen op 18 maart 2009 en laatstelijk gewijzigd in 2014. 1. Doel profielschets 1.1 Het doel van deze profielschets is om uitgangspunten

Nadere informatie

Algemene Vergadering van Aandeelhouders

Algemene Vergadering van Aandeelhouders Datum 7 mei 2012 Tijd 14.30 uur Plaats Dorint Hotel Amsterdam Airport Stationsplein ZW 951 1117 CE Schiphol-Oost Agenda 2012 Algemene Vergadering van Aandeelhouders 1 Opening 2 Verslag van de Raad van

Nadere informatie

World Wealth Report 2012: schaalbaarheid essentieel voor behalen groeidoelstellingen en verbeteren klantrelaties

World Wealth Report 2012: schaalbaarheid essentieel voor behalen groeidoelstellingen en verbeteren klantrelaties World Wealth Report 2012: schaalbaarheid essentieel voor behalen groeidoelstellingen en verbeteren klantrelaties Modernisering van bedrijfsmodellen is nodig voor meer flexibiliteit en om aan groeidoelstellingen

Nadere informatie

KEY ISSUES - Corporate Governance COMMISSIE VOOR HET BANK- EN FINANCIEWEZEN

KEY ISSUES - Corporate Governance COMMISSIE VOOR HET BANK- EN FINANCIEWEZEN KEY ISSUES - Corporate Governance COMMISSIE VOOR HET BANK- EN FINANCIEWEZEN Rapportering corporate governance Brussel, 18 november 1999 Mevrouw, Mijnheer, De Commissie voor het Bank en Financiewezen en

Nadere informatie

Aandeelhouder doorstaat toets Tabaksblat nog niet

Aandeelhouder doorstaat toets Tabaksblat nog niet Aandeelhouder doorstaat toets Tabaksblat nog niet 7 oktober 2005 - Goed bestuur zoals dat wordt beschreven in de code- Tabaksblat moet van twee kanten komen. De bedrijfsbestuurders moeten hun organisatie

Nadere informatie

PostNL Business Principles

PostNL Business Principles 3 december 2014 PostNL N.V. PostNL Business Principles Raad van Bestuur Auteur Director Audit & Security Titel PostNL Business Principles Versie 1.1 Dit document is een vertaling van de Engelstalige versie.

Nadere informatie

Consultatievoorstel Wet beloningsbeleid Wft CRD IV Consultatievoorstel CRD IV Samenhang CRD IV

Consultatievoorstel Wet beloningsbeleid Wft CRD IV Consultatievoorstel CRD IV Samenhang CRD IV Het Consultatievoorstel van de Wet beloningsbeleid financiële ondernemingen ("Consultatievoorstel Wet beloningsbeleid") brengt in het Algemeen Deel van de Wet op het financieel toezicht ("Wft") voor een

Nadere informatie