Algemene Biochemie Opgelet: de inhoud van dit vak werd dit jaar aangepast.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Algemene Biochemie Opgelet: de inhoud van dit vak werd dit jaar aangepast."

Transcriptie

1 Algemene Biochemie Opgelet: de inhoud van dit vak werd dit jaar aangepast. - Gevraagd: structuur van arginine + in welke configuratie komt het voor in een eiwit? - Gegeven figuur van geologische tijdschaal: uitleggen + hoe is hemoglobine geëvolueerd. - Bespreek coöperatief effect + toepassen op hemoglobine. - Hoe wordt lactose opgenomen in E.Loci - Geef de structuur van Isoleucine en bespreek de chiraliteit. - Hemoglobine/Myoglobine. Geef de curve van myoglobine. Geef dan de curve van hemoglobine + bespreek het duidelijke verschil tussen beiden en leg aan de hand van dit verschil het onderscheid in functie (in de bloedbaan) uit tussen beide globines. - Waarom worden bij een baxter (bevattende zouten) ook glucosemoleculen bijgedaan? - Waarom functioneert een eiwit goed bij ph = pi. - Oefening op enzymkinetiek. - PH-vraagstuk. - Vraagstuk over Michaelis-Mentis vergelijking. - Structuren teken van 2 opgegeven aminozuren. - pi berekenen van een aminozuur (als er een lading aan zit moet het zich in neutrale vorm bevinden). - Geknipt eiwit terug samenstellen. - Volgorde van elueren (van een kolom) uitleggen bij gegeven aminozuren. (alleen 1 letter notaties geven) vb ionenuitwisselaar met V, K, E - Fisher projectie. - Waarom heeft Hb sigmoidale curve en Mb hyperbolische curve + verband met hun rol in het lichaam. - Chargaffregel. - Eiwit herkennen op gegeven figuur en uitleggen over de structuur (vb collageen). - ATP en spierwerking uitleggen + structuurformule. - Restrictiekaart maken. - Torsie hoeken en ramachandran plot herkennen + uitleggen. - Van welk aminozuur is dopamine afgeleid? (naam + structuur) - Welke heeft de hoogste zure pk waarde: azijnzuur of glycine + verklaring. - Bij gegeven α - helix de belangrijkste afstanden geven (bv 3.6 AZ per draai) + andere typische kenmerken. - Leg uit hoe je een aminozuuranalyse zou aanpakken en wat je er uit kan leren. - Gegeven de structuur van collageen (met de verschillende aminozuren aangeduid): bespreek in functie van de aminozuren en zijn structuur.

2 Analytische Chemie - Bespreek de buffercapaciteit van een mengsel van een sterke base en twee zwakke basen waaraan een sterk zuur wordt toegevoegd. Schets in een grafiek, bespreek kwalitatief, zo mogelijk kwantitatief - Titratiecurve bij AgNO3 +X- > AgX + NO3. Wat gebeurt er voor, tijdens en na het EP als je 10 maal verdund. Uitgaande van dat de concentraties Ag NO3 en X ongeveer gelijk zijn - Granfuncties voor zuur-basetitraties en bespreek andere eindpuntdetectiemethoden. - Granfuncties bij titratie azijnzuur met NaOH - conditionele oplosbaarheidsconstante bij calciumoxalaat bepalen + pk in grafiek tov ph uitzetten bijvraag (na mondeling gedeelte) : bepaal rico in begin - en eindpunt - Bespreek kort: accuracy, CZV, complexometrische terugtitraties, anova, confidence level, activiteitscoëfficiënt, coprecipitatie, coning and quartering, jodometrie, jodimetrie, repeatability, riffler, verdringingstitratie, detectielimiet, activiteit, digereren, oertiterstof, karl-fisher, methode van Mohr, BOD, CRM, homogene precipitatie, thiosulfaat, t = xa - xb / (s/ vn), ionensterkte, Volhard, smelt of flux, standard error, Kjeldahl - metaal M wordt getriteerd met EDTA en hulpcomplexvormer (ML2) geef de relevante parameters bij EP, alle formules zelf afleiden uit vb. K-waarden, behalve formule voor alfa bij meerwaardige zuren, waarvan je de hoofdformule krijgt. Oefeningen: 1. a) 1 mol AgSCN en 1 mol AgBr worden opgelost in 1 L water, bereken de evenwichtsconcentraties aan Ag+, Br- en SCN-. Gegeven Ks(AgBr) en Ks(AgSCN) b) 1 mol AgSCN en 1 mol AgBr worden opgelost in 1 L NH3. Bereken de evenwichtsconcentraties Br- en SCN- en de analytische concentratie Ag. Gegeven voor Ag(NH3)x K1 en K2. 2. Van een meststof wordt... g omgezet in K2Co(NO2)6, dit wordt opgelost in HCl en dan getitreerd met... ml... M Ce, waarbij het nitriet wordt omgezet in nitraat. Geef de reactie van de titratie en bereken de potentiaal bij het EP. Wat is het kaliumgehalte (m-m %) van de meststof? Gegeven E0 (NO2/NO3), E0 (Ce) 3. Hoeveel gram zwavelzuur en Na2SO4 moet worden afgewogen om 1 L buffer te maken met een ph van 2,80. Gegeven pka(hso4) ml oplossing die... M is aan Cd2+ en... M aan Pb2+ wordt getitreerd met... M EDTA, de oplossing is gebufferd op ph 10 (CN buffer). Gegeven: voor Cd(CN)x K1, K2, K3, K4. K(CdY2- ), K(PbY2-). Bereken de verhouding PbY2-/CdY2- bij het EP voor Pb2+. Hou rekening met de volumeverandering door de titratie.

3 Fysica Theorie: - Bereken het Elektrische veld en potentiaal voor een oneindig lange draad. Met tekening en wiskundige berekeningen. - Gegeven de wet van Ampère, wat wil dit in woorden betekenen. Pas toe in een punt P op afstand r van een stroomvoerende draad met verwaarloosbare dikte. Pas ook toe in een punt P op afstand r binnen een stroomvoerende draad met straal R - Alles van elektrische dipool. - Geef de defenitie van de elektrische dipool (ED). Als je een ED in en EV brengt wat gebeurt er dan volgens de mechanica en verklaar. Hoe kan je dit nog verklaren via de potentiele energie van een ED. - Bespreek het experiment van Thomson. - Hall effect + 2 vb/toepassingen van dat verloop. - Geef de equivalente weerstand in een parallel en serieschakeling en leid dit ook af voor de capaciteit in resp de parallel en serieschakeling. Wat is de equivalente weerstand/ condensator voor een schakeling van drie weerstanden/condensatoren in serie en in parallel. - Galvanometer uitleggen. - Bepaal het vermogen in een kring met gewoon een weerstand bij een stroomkring met een wisselspanning, bepaal de formule voor I (rms) en leg uit wat dit is - Bespreek de elektrische motor - Capaciteit van een bolcondensator en bol berekenen. - Afleiding van Elektrisch veld voor condensator (op 2 manieren waarvan 1 op oneindig mag verondersteld worden). (1e manier: met wet van Gauss, 2e manier elektrisch veld van een oneindige vlakke plaats berekenene en de velden van de twee platen zijn additief: gewoon optellen). En bespreek ook de capaciteit van die condensator. - Kwantitatief LC circuit bespreken + wat gebeurd er als de weerstand niet te verwaarlozen valt en hoe kan je dat voorkomen. - RC-keten. Vgl, exponentiel verloop van V en i. - RC keten kwantitatief uitleggen + tek + betekenis capacitieve tijdcst - Vergelijking van een RLC keten geven (de differentiële, dus ook afleiden) Aantonen van de vergelijking voor demping in die keten, met verlies onder de vorm van vermogen dus (dit houdt een heel complexe afleiding in!!) Het verloop van de energie tekenen. Bewijs dat q(t) bij een gedempte elektromagnetische trilling gegeven wordt door:... (formule werd gegeven) steunend op de wet van behoud van energie. Toon aan dat dit een oplossing is van de differentiaalvergelijking. Geef de betekenis van deze vergelijking (zie grafiekje: trilling uiteindelijk ophoudt door energieverlies) - Bereken de maximale elektrische energie opgeslagen in een condensator (leidt dus af). Leidt de differentiaal vergelijking voor een LC keten af (via de elektrische energie van de condensator en de magnetische energie van de inductor (gegeven)). Amplitude, eigenfrequentie, fasehoek zoeken en figuur tekenen. Toon aan dat de energie in de keten constant is. - Bespreek de energiën in een LC keten (E in functie van t). Wat gebeurt er als je de weerstand

4 in rekening brengt, Stel via de wet van behoud van energie de differentiaalvergelijking op van q(t) in een RLC keten. Bewijs dat q(t)=geg de algemene oplossing is van die differentiaalvergelijking en bepaal A en phi in die oplossing (geg de beginsituatie t=0). Wat is de fysische betekenis (amplitude en frequentie) van die q(t) met A en phi erin. - Bespreek algemeen het gedrag van de potentiaal van een geladen, geleidend lichaam. - Bepaal de potentiaal van een bol in een punt buiten de bol en binnen de bol. Er mag niet uitgegaan worden van de definities van het elektrisch veld van een puntlading(die moest je ook nog berekenen) - Een lengtesegment L van een rechte, dunne geleider bevindt zich in een homogeen MV onder een van nul verschillende hoek met de veldlijnen. Aan de hand van welk effect kan men waarnemen dat door de geleider een stroom i loopt? Bespreek dit effect en toon aan dat het finaal in een eenvoudige wiskundige formule, in essentie bestaande uit twee vectoren, kan vertaald worden. Onderstel hierbij dat de hoek 90 bedraagt. Het betreffende effect ligt aan de basis van de elektrische motor. Leg uit zonder het principe in extenso mathematish uit te werken. - Leid het MV B af dat heerst in het midden van een dicht gewikkelde solenoïde met lengt L en bestaande uit N wikkelingen waardoor een stroom i loopt. - Leg het begrip magnetisatie uitleg HEEL ruim het begrip Ferromagnatisme uit (weissdomeinen, hysteresislus,...) - Waarom wordt een cyclotron gebruikt. Geef in detail de werking ervan. Een cyclotron heeft zijn beperkingen welke? - Poynting vector, bewijs eigenschap voor intensiteit. - X-stralen: hoe opwekken + verloop x-stralenspectrum tekenen. welke 2 processen liggen aan de basis - Een doorslaggevend argument voor het corpusculair karakter van straling werd geleverd door de X-stralenverstooiïngsexperimenten uitgevoerd door A. Compton. Bespreek deze zgn. comptonverstrooiïng: waaruit bestaat het experiment, wat wordt waargenomen, en hoe kunnen de waarnemingen verklaard worden?

5 Fysische Chemie - 2 tabellen met kp waarden: eenheid en richting bepalen en G van de reactie bespreken en formule geven. - Meng entropie verklaren en toepassen op een oefening - Grafiek van vriespuntverlaging van stoffen in oplossing (3,2 en 1)die deeltjes vormen (hoe meer deeltjes ze vormden hoe groter de vriespuntverlaging is). - Fasediagram van vast naftaleen en benzeen in evenwicht met oplossing van naftaleen en benzeen bespreken - Bespreek het evolutieprincipe aan de hand van de vrije enthalpie en pas toe op reacties in de gasfase - Oplossing van benzeen en tolueen: maak een schets van het temperatuur-toegevoegde warmte diagram. Maak een schatting voor de verdampingsenthalpie van het mengsel. (molfracties en standaard verdampingsenthalpie van de afzonderlijk componenten gegeven) - Voor de reactie ammoniaksynthese. Gegeven: Δ H en de Δ G + figuur van de hoeveelheid gevormd in functie van druk en ook in functie van T. Leg alles uit wat je weet. - Grafiek(soort diagram) van azijnzuur(links) in functie van molfractie en (rechts) benzeen. Wat is er fout aan figuur + waarom - Berekenen van de Δ H, Δ G en Δ S uit een evenwichtsfuntie van twee vaste stoffen en een gas. Zet T en P uit. - Bespreking ammoniak-synthese (mondeling). Gegeven de standaard vrije enthalpieverandering (bepaald evenwichtsconstante) standaard enthalpieverandering. Reactie endo- of exotherm? Bespreken van de temperatuursafhankelijkheid van het evenwicht en drukafhankelijkheid. - Fasenregel van Gibbs bespreken en relevante voorbeelden geven - Druk-samenstellingsdiagram gegeven van een mengsel benzeen - azijnzuur. Interpreteren: Op het diagram was te zien dat het benzeen de wet van Raoult niet volgt terwijl het azijnzuur de wet van Henry wel volgt... Uit deze thermodynamische tegenstrijdigheid moesten we besluiten dat er iets mis was aan de interpretatie van het systeem (het azijnzuur zal dimeren vormen als het in oplossing gaat in benzeen) - Mengsel van water en butanol: grafiek bespreken. (zie H10) - Grafiek bij colligatieve eigenschappen: daling van de chemisch potentiaal van dampdruk van water boven een mengsel van water met sucrose(= niet vluchtige component). Chemisch potetiaal van het water bespreken. Chemisch potentiaal van het sucrose bespreken. Interpreteer deze chemische potentialen. Hoe zou jij de chemische potentialen van het niet vluchtig bestanddeel experimenteel bepalen (via roostermodel zie oef). - Bespreek de Langmuir stellingen plus bewijs en uitleggen. - Thermodynamisch evenwicht uitleggen aan de hand van de begrippen systeemarbeid en omgevingsarbeid (cte p en V). - Toepassing op Langmuir stellingen. - Aceton-chloroform mengsel: leg uit. - Waarom bij standaardomstandigheden zuivere vloeistof kookt bij vaste temperatuur? - Toon aan dat een azeotroop punt in een p-x diagram ook een azeotroop punt is een T-x diagram.

6 - Bespreek grondig het hydrofoob effect en geef voorbeelden. - Je hebt een tweefasengeheel van sterk zure wateroplossing en benzeen. aan dit mengsel wordt een derde component toegevoegd( azijnzuur) er blijkt: concentratie azijnzuur opgelost in benzeen / (concentratie azijnzuur opgelost in water) = K. Hoe interpreteer je dit resultaat?.2 - Wederzijdse oplosbaarheid van H2o in CH2Cl2. Leg uit. - Bespreek thermodynamisch evenwicht in termen van systeemarbeid en omgevingsarbeid bij constante druk en temperatuur.bespreek met relevante evenwichtssituaties. - Twee gassen A en B kunnen adsorberen aan eenzelfde adsorptieplaats. stel dat beide voldoen aan de langmuir hypothesen. vind een uitdrukking voor de bezettingsgraad van beide gassen en bespreek limietgevallen - Bespreek fasendiagram en leg relatie met clausius-clapeyron. - Wat zijn oppervlakactieve stoffen? leg hun werking uit aan de hand van de gibbsadsorptievergelijking (ge moest ook een moleculaire verklaring van oppervlaktespanning geven en een moleculaire verklaring van de wijziging in de oppervlaktespanning). - Een niet-vluchtige stof toevoegen aan een solvent resulteert in kookpuntstijging, wat gebeurt er met kookpunt als een niet-vluchtige stof wordt toegevoegd?

7 Kristal Chemie Schriftelijk: - Bespreek de voorwaarden om te voldoen aan de verschillende mogelijk draaiassen in een kristal (1,2,3,4,6). Bespreek ook in dit verband de quasikristallen (5 tallige assen) - Rooster tekenen als gegeven zijn = de coordinaten van enkele punten (Pb, Sn, O) en de vlakgroep - Bepalen wat de structuur formule zou zijn, wat het type kristal zou zijn (bv hier was het denk ik trigonaal) - Kan je een verschil in intensiteit zien tussen hcp en fcc van een metalische structuur als je het bekijkt volgens de bragg 002 reflectie - Bespreek de wet van Steno en zijn gevolgen. - Bespreek de stereografische projectie. - Wat is een puntgroep, hoeveel zijn er en bespreek het stereogram van 4/mmm - Wat verstaat men onder kristalstructuur, het rooster en het motief. - Hoe definieert men de indices van Miller voor kristalvlakken en ribben en waarom zijn deze rationaal? - Leg uit hoe witte X-straling ontstaat, leg uit aan de hand van een elektronenenergieniveauschema wat karakteristieke straling is. - Bespreek de absorptiekarakteristieken van vaste stoffen voor X-stralen en leg uit hoe men op een eenvoudige manier koper K$ kan verzwakken. - Leid de voorwaarde van Von Laue voor X-stralen diffractie van een kristal af. - Leg uit hoe men door een Edwald-constructie in de reciproke ruimte uit de Von Laue voorwaarden de wet van Bragg kan afleiden. - Leg de wet van Bragg uit met betrekking van spiegeling aan netvlakken. - Leg uit hoe de 2/22 röntgengoniometer werkt. - Waarom treedt de 001-reflectie bij BCC niet op? Illustreer op 2 manieren. - Wat zijn Laue indices? - Projectie van Fe(OH)2 (puntgroep 3(streep)m1), en symmetrie-elementen aanduiden - Debye-Scherrer methode geeft bepaalde film met golflengte λ voor een kubisch kristal. Toon aan dat dit een I-rooster is. - 3 diffractiemethoden bespreken - Oef op plaatsing atomen, puntgroep is gegeven - Oef op intensiteitsberekening - Bespreek de Ewald-constructie in de reciproke ruimte en leid daaruit de Braggvgl af. Toon nog een andere manier om de Braggvgl af te leiden. - Kun je met een Deye-Scherr opname uitmaken of bij een metallisch kristal het om een kubisch dichtste stapeling gaat of om een kubisch lichaamsgecentreerde stapeling gaat? En bewijs je antwoord. - Fe3Al kristalliseert uit in 3 fasen. Gegeven fase A eenheidscel is kubus met op (0,0,0) en op

8 (1/2,1/2,1/2) een gelijke waarschijnlijkheid aan Fe en Al atomen. Gegeven fase B eenheidscel is kubus met op (0,0,0) enkel Fe en op (1/2,1/2,1/2) een gelijke waarschijnlijkheid aan Fe en Al atomen. Gegeven fase C eenheidscel is kubus en dan een hele reeks coordinaten. Gevraagd wat is het bravaisrooster van iedere fase en motiveer je antwoord met eventueel een projectietekening. - Bespreek 3 diffractiemethoden. - Geef een project volgens 001 van ruimtegroep P4(2)schroefas dus /m (P4/m) en gegeven unieke coord en bepalen van welk kristalstelsel. - Het verschil in intensiteit staven voor NiO tusen 200 en 210 reflectie met dichtheden, ionenstralen en een grafiek met atomaire verstrooiingsfactor geven. uitdoving uitleggen plus bewijs voor een A rooster Braggreflectie: een structureel motief analoog als in het boek van kristallografie maken - aan de hand van een gegeven formule die de hoeken tussen contactvlakken maakt, moet hij de miller indices bepalen van een vlak. - Je krijgt de unieke atoomcoordinaten en die tekening met al de symmetrie-elementen erop ( spiegel, glijspiegel... ) en je moet de projectie maken op het (001) vlak Ook ruimtegroep, kristalstelsel en chemische samenstelling geven. - Je krijgt een aantal dhkl-waarden in Ångström. Het komt van een monster met 2 stoffen in. Eén met een kubisch P en een met een kubisch F rooster. Je moet dus al die waarden indiceren en dimensies van de eenheidscellen van de 2 stoffen geven. Mondeling: - Tetraeder: welke puntgroep, teken de puntgroep,...? - I (innergecentreerde kubussen) - Vlakgroep bepalen van een Esher, eenheidscel erin aanduiden - Stereografische projectie van een puntgroep. - Projectie op [002] van grafiet, bevat dit vlak glijspiegelvlakken, welke vlakgroep is dit.- voorwerp: bevat dit een glijspiegelvlak, welke puntgroep is dit (moest het een kristal zijn)

9 Organische Chemie Theorie - Bespreek de kinetische en de thermodynamische aspecten van de reactiesnelheid. - Bespreek de kinetische en de thermodynamische aspecten van de zuurtegraad. - Bespreek de oxidatie van primaire alcoholen met Cr(VI). - Bespreek het postulaat van Hammond en illustreer met 2 voorbeelden. - Bespreek de [1,n]-sigmatrope omleggingen - Hammondpostulaat + figuur. - Bespreek het belang van het solvent bij nucleofiele substitutie. - (2R, 3S)-3-chloor-2-butanol geeft met KOH in EtOH een oxiraan. Bespreek de strucuur. - Bespreek E2. - Bespreek E1. - Bespreek syn-eliminatie. - Bespreek halogeneren van propaan met chloor en broom. - Bespreek de aromatische elektrofiele substitutie (+ effect van de aanwezige substituenten op de richting en de reactiviteit). - Bespreek de sulfonering van naftaleen onder kinetische en thermodynamische controle. - Bespreek de reactiviteit van aminen met HNO2 (+NaOH en HCl) - Bespreek 1,3 dipolaire cycloadditie - Bespreek de reductie - Geef het mechanisme van allylbromering. - Geef het mechanisme van allylbromering met N-broomsuccinimide. - Geef het mechanisme van de Wittig-reactie met een fosforylide. - Geef het mechanisme van de vorming van een ketal. - Geef het mechanisme voor - Geef het mechanisme van aldolcondensatie met NaOH. - Geef het mechanisme van aldolcondensatie in zuur midden. - Geef het mechanisme van verzeping van een ester met NaOH. - Geef het mechanisme van de vorming van een ester uit een carbonzuur en een alcohol. - Geef het mechanisme van Claisencondensatie voor

10 - Geef het mechanisme van de oxidatie van RCH2OH met CrO3. - Geef het mechanisme van de reductie van een alkyn met Na in vloeibaar NH3. - Geef het mechanisme van de Baeyer-Villiger oxidatie voor RCOR met R CO3H. - Geef het mechanisme voor een alkyn in een oplossing van Na in NH3. - Geef het mechanisme van de vorming van een diazoniumzouot (RNH2 + HNO2). - Geef de reactiviteit van aminen ten opzichte van HNO2 - Geef uitleg over de 1,3-dipolaire cycloadditie - Vergelijk de reactiviteit van primaire alifatische en aromatische aminen met HNO2. - Vergelijk de elektrofiele substitutie aan pyridine en aniline. - Vergelijk de elektrofiele substitutie aan pyridine en pyrrool Oefeningen - Geef mechanisme van - Bereid: Vul aan:

11

12 Chemische binding - Voor welke d-configuraties verwacht u een sterk Jahn-Teller effect? - Bespreek de selectieregels bij de elektronenspectroscopie. - Geef een vibratie-analyse voor het carbonaatanion. - Hoe ziet het pi-systeem eruit voor : (en dan een tekening : een vierring met op elk hoekpunt een dubbele binding naar een CH2)

13 Spectroscopische Analysemethoden - zelfabsorptie - waarom vertonen zwaardere elementen een betere detectielimiet in XRF? - waarom voert men bij UV-VIS best niet bij te hoge of te lage absorbantie metingen uit? - GFAAS: leg het temperatuurprogramma uit, bespreek het l'vov platform en bespreek de voor-en nadelen van GFAAS t.o.v. vlam AAS juist/fout vraagjes (zo volledig mogelijk uitwerken) - je hebt geen monochromator meer nodig bij AAS omdat je al met een HKL werkt - je hebt bij AAS en ICPOES geen last van ionen wegens de lage temperatuur - de absorbantie A in functie van de golflengte geeft evenwijdige grafieken voor oplossingen die dezelfde component bevatten, maar in verschillende concentratie? - chemische toestand waarin een element voorkomt beïnvloedt XRF signaal? - de matrix beinvloedt het xrf signaal? - titraties in UV-VIS ( pag. uv-vis 27), een aantal grafiekjes tekenen. xrf: - hoe selecteer je golflengte ( = > analysatorkristal uitleggen) - lichte t.o.v. zware elementen ( pag. xrf - 14 ) - correctie voor matrixeffecten, niet door mathematische correctie - Zeeman-achtergrondcorrectiesysteem - Opstellingen voor simultane multi-elementbepaling bij ICPOES.

Toets02 Algemene en Anorganische Chemie. 30 oktober 2015 13:00-15:30 uur Holiday Inn Hotel, Leiden

Toets02 Algemene en Anorganische Chemie. 30 oktober 2015 13:00-15:30 uur Holiday Inn Hotel, Leiden Toets02 Algemene en Anorganische Chemie 30 oktober 2015 13:00-15:30 uur Holiday Inn Hotel, Leiden Naam: Studentnummer Universiteit Leiden: Dit is de enige originele versie van jouw tentamen. Het bevat

Nadere informatie

BUFFEROPLOSSINGEN. Inleiding

BUFFEROPLOSSINGEN. Inleiding BUFFEROPLOSSINGEN Inleiding Zowel in de analytische chemie als in de biochemie is het van belang de ph van een oplossing te regelen. Denk bijvoorbeeld aan een complexometrische titratie met behulp van

Nadere informatie

ZUUR-BASE BUFFERS Samenvatting voor het VWO

ZUUR-BASE BUFFERS Samenvatting voor het VWO ZUUR-BASE BUFFERS Samenvatting voor het VWO versie december 2014 INHOUDSOPGAVE 1. Vooraf 2. Wat is een buffer? 3. Hoe werkt een buffer? 4. Geconjugeerd zuur/base-paar 5. De ph van een buffer De volgende

Nadere informatie

Inleiding 15. Inleidende oefeningen Basisbegrippen fysica en wiskunde 17

Inleiding 15. Inleidende oefeningen Basisbegrippen fysica en wiskunde 17 Inhoud Inleiding 15 Inleidende oefeningen Basisbegrippen fysica en wiskunde 17 Reeks I.1: wiskunde 17 Reeks I.2: fysica 19 Reeks I.3: gemengd 19 Antwoorden 21 Hoofdstuk 1 De samenstelling van de materie

Nadere informatie

De twee snelheidsconstanten hangen op niet identieke wijze af van de temperatuur.

De twee snelheidsconstanten hangen op niet identieke wijze af van de temperatuur. In tegenstelling tot een verandering van druk of concentratie zal een verandering in temperatuur wel degelijk de evenwichtsconstante wijzigen, want C k / k L De twee snelheidsconstanten hangen op niet

Nadere informatie

/14 /28 /28 /30 /100. Naam:.. Studentnr.:.. Resultaten: Totaal: Opgave 1 Opgave 2 Opgave 3 Opgave 4

/14 /28 /28 /30 /100. Naam:.. Studentnr.:.. Resultaten: Totaal: Opgave 1 Opgave 2 Opgave 3 Opgave 4 Tentamen: Fysische Chemie en Kinetiek (4052FYSCK-1415FWN) Datum: 17-4-2015 Tijd/tijdsduur: 9:00-12:00; 3 uur Plaats: Grote en Kleine Pastizaal, ChemE, Delft Docent(en) en/of tweede lezer: Prof. dr. M.T.M.

Nadere informatie

HOOFDSTUK 2: Elektrische netwerken

HOOFDSTUK 2: Elektrische netwerken HOOFDSTUK 2: Elektrische netwerken 1. Netwerken en netwerkelementen elektrische netwerken situering brug tussen fysica en informatieverwerkende systemen abstractie maken fysische verschijnselen vb. velden

Nadere informatie

2 Concentratie in oplossingen

2 Concentratie in oplossingen 2 Concentratie in oplossingen 2.1 Concentratiebegrippen gehalte Er zijn veel manieren om de samenstelling van een mengsel op te geven. De samenstelling van voedingsmiddelen staat op de verpakking vermeld.

Nadere informatie

Basiskennis en Basisvaardigheden II (245)

Basiskennis en Basisvaardigheden II (245) ASISKENNIS EN ASISVAARDIGHEDEN II 245 asiskennis en asisvaardigheden II (245) SCHEIKUNDE 245.01 De kandidaat kan de belangrijkste scheikundige en natuurkundige verschijnselen onderscheiden. 245.02 De kan

Nadere informatie

1 Overzicht theorievragen

1 Overzicht theorievragen 1 Overzicht theorievragen 1. Wat is een retrograde beweging? Vergelijk de wijze waarop Ptolemaeus deze verklaarde met de manier waarop Copernicus deze verklaarde. 2. Formuleer de drie wetten van planeetbeweging

Nadere informatie

Chemisch rekenen, zo doe je dat!

Chemisch rekenen, zo doe je dat! 1 Chemisch rekenen, zo doe je dat! GOE Opmerkingen vooraf: 1. Belangrijke schrijfwijzen: 100 = 10 2 ; 1000 = 10 3, enz. 0,1 = 1/10 = 10-1 ; 0,001 = 1/1000 = 10-3 ; 0,000.000.1 = 10-7, enz. gram/kg = gram

Nadere informatie

7.4.3 - de ph-schaal van 0 tot 14 in verband brengen met zure, neutrale en basische oplossingen en met de concentratie van H+-ionen en OH--ionen;

7.4.3 - de ph-schaal van 0 tot 14 in verband brengen met zure, neutrale en basische oplossingen en met de concentratie van H+-ionen en OH--ionen; Leergebied: concentratie Leerplannen LP Chemie 2e gr KSO GO 5.5.2 - de massaconcentratie van een oplossing definiëren als het aantal gram opgeloste stof per 100 ml oplossing; de oplosbaarheid van een stof

Nadere informatie

Basiskennis en Basisvaardigheden IV (404)

Basiskennis en Basisvaardigheden IV (404) ASISKENNIS EN ASISVAARDIGHEDEN IV 404 asiskennis en asisvaardigheden IV (404) SCHEIKUNDE 404.01 De kandidaat kan het scheiden van mengsels in verschillende zuivere stoffen 404.02 De kandidaat kan de opbouw

Nadere informatie

7 College 01/12: Electrische velden, Wet van Gauss

7 College 01/12: Electrische velden, Wet van Gauss 7 College 01/12: Electrische velden, Wet van Gauss Berekening van electrische flux Alleen de component van het veld loodrecht op het oppervlak draagt bij aan de netto flux. We definieren de electrische

Nadere informatie

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2001-I VAK: SCHEIKUNDE 1,2 EXAMEN: 2001-I

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2001-I VAK: SCHEIKUNDE 1,2 EXAMEN: 2001-I UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2001-I VAK: SCHEIKUNDE 1,2 NIVEAU: VWO EXAMEN: 2001-I De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen.

Nadere informatie

In de natuur komen voor Cu en Cl respectievelijk de isotopen 63 Cu, 65 Cu en 35 Cl, 37 Cl voor.

In de natuur komen voor Cu en Cl respectievelijk de isotopen 63 Cu, 65 Cu en 35 Cl, 37 Cl voor. Chemie Vraag 1 In de natuur komen voor Cu en Cl respectievelijk de isotopen 63 Cu, 65 Cu en 35 Cl, 37 Cl voor. Nuclide Nuclidemassa (u) 63 Cu 62,93 65 Cu 64,93 35 Cl 34,97 37 Cl 36,95 Wat is de verhouding

Nadere informatie

Fysische Chemie en Kinetiek 2009-2010

Fysische Chemie en Kinetiek 2009-2010 Fysische Chemie en Kinetiek 009-010 Deeltentamen 01 3 oktober 009, 9:00-1:00 Naam: Studentnummer: Dit is de enige originele versie van jouw tentamen. Het bevat dit voorblad en de opgaven. Waar nodig word

Nadere informatie

Tentamen Statistische Thermodynamica MS&T 27/6/08

Tentamen Statistische Thermodynamica MS&T 27/6/08 Tentamen Statistische Thermodynamica MS&T 27/6/08 Vraag 1. Toestandssom De toestandssom van een systeem is in het algemeen gegeven door de volgende uitdrukking: Z(T, V, N) = e E i/k B T. i a. Hoe is de

Nadere informatie

Examen C.I.T. - Eerste zit 2002-2003. Theorie

Examen C.I.T. - Eerste zit 2002-2003. Theorie Examen C.I.T. - Eerste zit 2002-2003 Theorie Geef van alle grootheden de betekenis en de dimensie!!! 1. Destillatie Deze vraag handelt over een multicomponentrectificatie. - Definieer de begrippen sleutelcomponenten

Nadere informatie

6 VWO SK Extra (reken)opgaven Buffers.

6 VWO SK Extra (reken)opgaven Buffers. 6 VWO SK Extra (reken)opgaven Buffers. Opgave I. 1 Je wilt een buffermengsel maken met ph = 4,20. Welke stoffen kun je het beste als uitgangsstoffen nemen? Opgave II. 2 In 1,00 liter water is opgelost

Nadere informatie

Scheikunde VWO. Vrijdag 19 mei 1995 13.30 16.30 uur. vragen

Scheikunde VWO. Vrijdag 19 mei 1995 13.30 16.30 uur. vragen Scheikunde VWO vragen Vrijdag 19 mei 1995 1330 1630 uur toelichting Dit examen bestaat uit 23 vragen Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden instructie

Nadere informatie

Toets HAVO 4 Chemie Hfdst. 2 Schatkamer aarde

Toets HAVO 4 Chemie Hfdst. 2 Schatkamer aarde Toets HAVO 4 Chemie Hfdst. 2 Schatkamer aarde Opgave 1 Op het etiket van een pot pindakaas staat als een van de ingrediënten magnesium genoemd. Scheikundig is dit niet juist. Pindakaas bevat geen magnesium

Nadere informatie

I A (papier in) 10cm 10 cm X

I A (papier in) 10cm 10 cm X Tentamen: Fysica en Medische Fysica 2 Tijd: 15:15-18:00 uur, donderdag 28 mei 2009 Plaats: TenT blok 4 (met bijlage van formules, handrekenmachine is toegestaan) Docent: Dr. K.S.E. Eikema Puntentelling:

Nadere informatie

1. Weten wat potentiaal en potentiaalverschil is 2. Weten wat capaciteit en condensator is 3. Kunnen berekenen van een vervangingscapaciteit

1. Weten wat potentiaal en potentiaalverschil is 2. Weten wat capaciteit en condensator is 3. Kunnen berekenen van een vervangingscapaciteit Hoofdstuk 2 Elektrostatica Doelstellingen 1. Weten wat potentiaal en potentiaalverschil is 2. Weten wat capaciteit en condensator is 3. Kunnen berekenen van een vervangingscapaciteit 2.1 Het elektrisch

Nadere informatie

Examenprogramma scheikunde vwo

Examenprogramma scheikunde vwo Examenprogramma scheikunde vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Stoffen,

Nadere informatie

Overgangsverschijnselen

Overgangsverschijnselen Hoofdstuk 5 Overgangsverschijnselen Doelstellingen 1. Overgangsverschijnselen van RC en RL ketens kunnen uitleggen waarbij de wiskundige afleiding van ondergeschikt belang is Als we een condensator of

Nadere informatie

HOOFDSTUK 3: Netwerkanalyse

HOOFDSTUK 3: Netwerkanalyse HOOFDSTUK 3: Netwerkanalyse 1. Netwerkanalyse situering analyseren van het netwerk = achterhalen van werking, gegeven de opbouw 2 methoden manuele methode = reductie tot Thévenin- of Norton-circuit zeer

Nadere informatie

5 Water, het begrip ph

5 Water, het begrip ph 5 Water, het begrip ph 5.1 Water Waterstofchloride is een sterk zuur, het reageert als volgt met water: HCI(g) + H 2 0(I) Cl (aq) + H 3 O + (aq) z b Hierbij reageert water als base. Ammoniak is een zwakke

Nadere informatie

Overzicht van reactievergelijkingen Scheikunde

Overzicht van reactievergelijkingen Scheikunde verzicht van reactievergelijkingen Scheikunde Algemeen Verbranding Een verbranding is een reactie met zuurstof. ierbij ontstaan de oxiden van de elementen. Volledige verbranding Bij volledige verbranding

Nadere informatie

Hoofdstuk 4 Kwantitatieve aspecten

Hoofdstuk 4 Kwantitatieve aspecten Hoofdstuk 4 Kwantitatieve aspecten 4.1 Deeltjesmassa 4.1.1 Atoommassa De SI-eenheid van massa is het kilogram (kg). De massa van een H-atoom is gelijk aan 1,66 10 27 kg. m(h) = 0,000 000 000 000 000 000

Nadere informatie

ZUREN EN BASEN. Samenvatting voor het VWO. versie mei 2013

ZUREN EN BASEN. Samenvatting voor het VWO. versie mei 2013 ZUREN EN BASEN Samenvatting voor het VWO versie mei 2013 INHOUDSOPGAVE 1. Vooraf 2. Algemeen 3. Zuren 4. Basen 5. Het waterevenwicht 6. Definities ph en poh 7. ph BEREKENINGEN 7.1. Algemeen 7.2. Water

Nadere informatie

31 ste Vlaamse Chemie Olympiade 2013-2014

31 ste Vlaamse Chemie Olympiade 2013-2014 31 ste Vlaamse Chemie Olympiade 2013-2014 2 de ronde 26 februari 2014 Je naam en voornaam: Je adres: De naam van je school: Het adres van je school: Je leerjaar: Aantal lesuren chemie per week die je dit

Nadere informatie

NATIONALE SCHEIKUNDEOLYMPIADE

NATIONALE SCHEIKUNDEOLYMPIADE NATINALE SHEIKUNDELYMPIADE RRETIEMDEL VRRNDE 1 (de week van) woensdag 4 februari 2009 Deze voorronde bestaat uit 24 meerkeuzevragen verdeeld over 5 onderwerpen en 3 open vragen met in totaal 13 deelvragen

Nadere informatie

1ste ronde van de 19de Vlaamse Fysica Olympiade 1. = kx. = mgh. E k F A. l A. ρ water = 1,00.10 3 kg/m 3 ( θ = 4 C ) c water = 4,19.10 3 J/(kg.

1ste ronde van de 19de Vlaamse Fysica Olympiade 1. = kx. = mgh. E k F A. l A. ρ water = 1,00.10 3 kg/m 3 ( θ = 4 C ) c water = 4,19.10 3 J/(kg. ste ronde van de 9de Vlaamse Fysica Olympiade Formules ste onde Vlaamse Fysica Olympiade 7 9de Vlaamse Fysica Olympiade Eerste ronde De eerste ronde van deze Vlaamse Fysica Olympiade bestaat uit 5 vragen

Nadere informatie

T2: Verbranden en Ontleden, De snelheid van een reactie en Verbindingen en elementen

T2: Verbranden en Ontleden, De snelheid van een reactie en Verbindingen en elementen T2: Verbranden en Ontleden, De snelheid van een reactie en Verbindingen en elementen 2008 Voorbeeld toets dinsdag 29 februari 60 minuten NASK 2, 2(3) VMBO-TGK, DEEL B. H5: VERBRANDEN EN ONTLEDEN 3(4) VMBO-TGK,

Nadere informatie

Uitwerkingen. T2: Verbranden en Ontleden, De snelheid van een reactie en Verbindingen en elementen

Uitwerkingen. T2: Verbranden en Ontleden, De snelheid van een reactie en Verbindingen en elementen Uitwerkingen T2: Verbranden en Ontleden, De snelheid van een reactie en Verbindingen en elementen 2008 Voorbeeld toets dinsdag 29 februari 60 minuten NASK 2, 2(3) VMBO-TGK, DEEL B. H5: VERBRANDEN EN ONTLEDEN

Nadere informatie

OEFENSET 2006_1 OPGAVEN

OEFENSET 2006_1 OPGAVEN EFENSET 2006_1 PGAVEN werk: Evelien Veltman (secretaresse) Instituut voor eerplanontwikkeling Postbus 2041/7500 CA Enschede Telefoon: (053)4840339 privé: P.A.M. de Groot Kamperzand 1/1274 HK Huizen Telefoon:

Nadere informatie

5-1 Moleculen en atomen

5-1 Moleculen en atomen 5-1 Moleculen en atomen Vraag 1. Uit hoeveel soorten moleculen bestaat een zuivere stof? Vraag 2. Wat is een molecuul? Vraag 3. Wat is een atoom? Vraag 4. Van welke heb je er het meeste: moleculen of atomen?

Nadere informatie

Toets T2 Algemene en Anorganische Chemie. 30 oktober 2013

Toets T2 Algemene en Anorganische Chemie. 30 oktober 2013 Toets T2 Algemene en Anorganische Chemie 30 oktober 2013 Naam: Studentnummer Universiteit Leiden: Dit is de enige originele versie van jouw tentamen. Het bevat dit voorblad, enkele pagina s met informatie

Nadere informatie

(g) (g) (g) NH 3. (aq) + Cl - (aq)

(g) (g) (g) NH 3. (aq) + Cl - (aq) OPGAVE 1 In onderstaand schema is het technische proces voor de bereiding van soda (natriumcarbonaat) weergegeven. De blokken 1, 2, 3 en 4 stellen reactorvaten voor. Door middel van pijlen is aangegeven

Nadere informatie

. Vermeld je naam op elke pagina.

. Vermeld je naam op elke pagina. Tentamen: Elektriciteit en Magnetisme Docent: J. F. J. van den Brand R. J. Wijngaarden Datum: 30 Mei 2006 Zaal: Q112/M143 Tijd: 15:15-18.00 uur. Vermeld je naam op elke pagina.. Vermeld je collegenummer..

Nadere informatie

Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5)

Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5) Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5) 2.1 Inleiding 1. a) Warmte b) Magnetische Energie c) Bewegingsenergie en Warmte d) Licht (stralingsenergie) en warmte e) Stralingsenergie 2. a) Spanning (Volt),

Nadere informatie

Oefeningenexamen Fysica 2 1ste zit 2006-2007

Oefeningenexamen Fysica 2 1ste zit 2006-2007 Oefeningenexamen 2006-2007 12 januari 2007 Naam en groep: Aantal afgegeven bladen, dit blad niet meegerekend: Gebruik voor elke nieuwe vraag een nieuw blad. Zet op elk blad de vermelding 12/01/2007 alsook

Nadere informatie

Vrijdag 19 augustus, 9.30-12.30 uur

Vrijdag 19 augustus, 9.30-12.30 uur EINDEXAMEN VOORBEREIDEND WETENSCHAPPELIJK ONDERWIJS IN 1977 Vrijdag 19 augustus, 9.30-12.30 uur NATUURKUNDE Zie ommezijde Deze opgaven zijn vastgesteld door de commissie bedoeld in artikel 24 van het Besluit

Nadere informatie

Vraagstuk 1 (10 eenheden) In het algemeen zal een ferro-magnetisch lichaam zich opsplitsen in een aantal magnetische domeinen.

Vraagstuk 1 (10 eenheden) In het algemeen zal een ferro-magnetisch lichaam zich opsplitsen in een aantal magnetische domeinen. Tentamen vragen DEEL B Materiaalkunde dec. 1999 Vraagstuk 1 (10 eenheden) In het algemeen zal een ferro-magnetisch lichaam zich opsplitsen in een aantal magnetische domeinen. a). Wanneer treedt deze toestand

Nadere informatie

Oplossingen oefeningenreeks 1

Oplossingen oefeningenreeks 1 Oplossingen oefeningenreeks 1 4. Door diffractie van X-stralen in natriumchloride-kristallen stelt men vast dat de eenheidscel van dit zout een kubus is waarvan de ribbe een lengte heeft van 5.64 10-10

Nadere informatie

Exact Periode 5 Niveau 3. Dictaat Licht

Exact Periode 5 Niveau 3. Dictaat Licht Exact Periode 5 Niveau 3 Dictaat Licht 1 1 Wat is licht? In de figuur hieronder zie je een elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur). Licht is

Nadere informatie

Examenprogramma scheikunde vwo

Examenprogramma scheikunde vwo Examenprogramma scheikunde vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Stoffen,

Nadere informatie

RUIMTE ONDERZOEK. Antwoordbladen. Belgium TEAM A (Flemish) Names and signatures. 26 th April, 2012. VANDEVIJVERE Tijl VANHAVERBEKE ELIAS

RUIMTE ONDERZOEK. Antwoordbladen. Belgium TEAM A (Flemish) Names and signatures. 26 th April, 2012. VANDEVIJVERE Tijl VANHAVERBEKE ELIAS $Country Experiment $1 - $Title 26 th April, 2012 Experiment 2 Antwoordbladen Belgium TEAM A (Flemish) Names and signatures VANDEVIJVERE Tijl VANHAVERBEKE ELIAS RUIMTE ONDERZOEK VAN HOVE DIEDERICK TAAK

Nadere informatie

Eindexamen scheikunde havo 2008-I

Eindexamen scheikunde havo 2008-I Beoordelingsmodel Uraan 1 maximumscore 2 aantal protonen: 92 aantal neutronen: 146 aantal protonen: 92 1 aantal neutronen: 238 verminderen met het aantal protonen 1 2 maximumscore 2 UO 2 + 4 HF UF 4 +

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrostatica. 25 juli 2015. dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrostatica. 25 juli 2015. dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Elektrostatica 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm),

Nadere informatie

TOETS CTD voor 1 ste jaars MST (4051CHTHEY, MST1211TA1, LB1541) 10 maart 2015 14.00-15.30 uur Docenten: L. de Smet, B. Dam

TOETS CTD voor 1 ste jaars MST (4051CHTHEY, MST1211TA1, LB1541) 10 maart 2015 14.00-15.30 uur Docenten: L. de Smet, B. Dam TOETS CTD voor 1 ste jaars MST (4051CHTHEY, MST1211TA1, LB1541) 10 maart 2015 14.00-15.30 uur Docenten: L. de Smet, B. Dam Naam:. Studentnummer Leiden:... En/of Studentnummer Delft:... Dit tentamen bestaat

Nadere informatie

Deze Informatie is gratis en mag op geen enkele wijze tegen betaling aangeboden worden

Deze Informatie is gratis en mag op geen enkele wijze tegen betaling aangeboden worden Vraag 1 Welke van volgende formules stemt overeen met magnesiumchloriet? MgCl Mg(ClO 2 ) 2 Mg(ClO 3 ) 2 Mg3(ClO 3 ) 2 Optie A: Hier is wat kennis over het periodiek systeem der elementen

Nadere informatie

Examen VWO. scheikunde 1,2. tijdvak 1 dinsdag 26 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.

Examen VWO. scheikunde 1,2. tijdvak 1 dinsdag 26 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Examen VWO 2009 tijdvak 1 dinsdag 26 mei 13.30-16.30 uur scheikunde 1,2 Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 23 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 68 punten

Nadere informatie

Eindexamen scheikunde 1-2 vwo 2001-I

Eindexamen scheikunde 1-2 vwo 2001-I Eindexamen scheikunde - vwo -I 4 Antwoordmodel Parkeerkaartje Het juiste antwoord is: S 8 - + I - S4 - + I S 8 - voor de pijl en S4 - na de pijl I - voor de pijl en I na de pijl juiste coëfficiënten Indien

Nadere informatie

ALKALINITEIT/ZUURTEGRAAD (BUFFERCAPACITEIT)

ALKALINITEIT/ZUURTEGRAAD (BUFFERCAPACITEIT) 1 DOEL EN TOEPASSINGSGEBIED ALKALINITEIT/ZUURTEGRAAD (BUFFERCAPACITEIT) De aciditeit of zuurtegraad is een maat voor de capaciteit van het water om OH - te neutraliseren. De basiciteit of alkaliniteit

Nadere informatie

Examen VWO. Scheikunde

Examen VWO. Scheikunde Scheikunde Examen VW Voorbereidend Wetenschappelijk nderwijs Tijdvak 1 Vrijdag 26 mei 13.30 16.30 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 23 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Elektrodynamica 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm),

Nadere informatie

OEFENOPGAVEN VWO6sk1 TENTAMEN H1-11

OEFENOPGAVEN VWO6sk1 TENTAMEN H1-11 OEFENOPGAVEN VWO6sk1 TENTAMEN H1-11 06-07, HU, oktober 2006 1. POLARITEIT, WATERSTOFBRUGGEN Zie het apart uitgedeelde stencil voor extra theorie (is tentamenstof!) en een oefenopgave. 2. CHEMISCH REKENEN

Nadere informatie

1 VRIJE TRILLINGEN 1.0 INLEIDING 1.1 HARMONISCHE OSCILLATOREN. 1.1.1 het massa-veersysteem. Hoofdstuk 1 - Vrije trillingen

1 VRIJE TRILLINGEN 1.0 INLEIDING 1.1 HARMONISCHE OSCILLATOREN. 1.1.1 het massa-veersysteem. Hoofdstuk 1 - Vrije trillingen 1 VRIJE TRILLINGEN 1.0 INLEIDING Veel fysische systemen, van groot tot klein, mechanisch en elektrisch, kunnen trillingen uitvoeren. Daarom is in de natuurkunde het bestuderen van trillingen van groot

Nadere informatie

Extra proeven onderofficier weerkundig waarnemer

Extra proeven onderofficier weerkundig waarnemer Proeven elektriciteit en technisch redeneren Technische proeven onderofficier: o Elektriciteit o Mechanica o Rekentechnieken Proef Engels Elektriciteit Deze test gaat je kennis over elektriciteit na. Je

Nadere informatie

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement 6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement Opgave 9 Het rendement bereken je met E nuttig en E in. E nuttig is de hoeveelheid energie die nodig is het water op te warmen. E in is de hoeveelheid energie

Nadere informatie

Scheikunde SE2. Hoofdstuk 8

Scheikunde SE2. Hoofdstuk 8 Scheikunde SE2 Hoofdstuk 8 Paragraaf 2 Indicatoren: stoffen waarmee je kunt bepalen of een oplossing zuur of basisch is. Zuur: als een oplossing een ph heeft van minder dan 7. Basisch: als een oplossing

Nadere informatie

LABO. Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte:

LABO. Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte: LABO Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen Datum van opgave:.../.../ Datum van afgifte: Verslag nr. : 7 Leerling: Assistenten: Klas: 3.1 EIT.../.../ Evaluatie :.../10

Nadere informatie

5.2.5 - atomen uit de hoofdgroepen, het aantal elektronen op de buitenste schil afleiden uit hun plaats in het periodiek systeem;

5.2.5 - atomen uit de hoofdgroepen, het aantal elektronen op de buitenste schil afleiden uit hun plaats in het periodiek systeem; Leergebied: groep Leerplannen LP Chemie 2e gr KSO GO 3.5.3 - op het periodiek systeem aanwijzen dat elementen waarvan de enkelvoudige stoffen overeenkomstige chemische eigenschappen hebben, onder elkaar

Nadere informatie

In de figuur hieronder zie je een Elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur).

In de figuur hieronder zie je een Elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur). 2.1 Wat is licht? In de figuur hieronder zie je een Elektromagnetische golf: een golf die bestaat uit elektrische en magnetische trillingen.(zie figuur). Licht is een elektromagnetische golf. Andere voorbeelden

Nadere informatie

28 ste Vlaamse Chemie Olympiade 2010-2011

28 ste Vlaamse Chemie Olympiade 2010-2011 Georganiseerd door de sectie Cultuur en Popularisering van de Koninklijke Vlaamse Chemische Vereniging 28 ste Vlaamse Chemie Olympiade 2010-2011 2 de ronde 16 februari 2011 1 Deze toets bestaat uit 25

Nadere informatie

HERHALINGS TENTAMEN CHEMISCHE THERMODYNAMICA voor S2/F2/MNW2 Woensdag 14 januari, 2009, 18.30 20.30

HERHALINGS TENTAMEN CHEMISCHE THERMODYNAMICA voor S2/F2/MNW2 Woensdag 14 januari, 2009, 18.30 20.30 HERHALINGS TENTAMEN CHEMISCHE THERMODYNAMICA voor S2/F2/MNW2 Woensdag 14 januari, 2009, 18.30 20.30 Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een GR en BINAS. NB: Geef bij je antwoorden altijd eenheden,

Nadere informatie

Elektrische stroomnetwerken

Elektrische stroomnetwerken ntroductieweek Faculteit Bewegings- en evalidatiewetenschappen 25 29 Augustus 2014 Elektrische stroomnetwerken Dr. Pieter Neyskens Monitoraat Wetenschappen pieter.neyskens@wet.kuleuven.be Assistent: Erik

Nadere informatie

Bepaling van de elektrische geleidbaarheid

Bepaling van de elektrische geleidbaarheid Bepaling van de elektrische geleidbaarheid april 2006 Pagina 1 van 8 WAC/III/A/004 INHOUD 1 TOEPASSINGSGEBIED... 3 2 DEFINITIES... 3 2.1 SPECIFIEKE GELEIDBAARHEID, ELEKTRISCHE GELEIDBAARHEID (γ)... 3 2.2

Nadere informatie

Eindexamen scheikunde havo 2001-II

Eindexamen scheikunde havo 2001-II Eindexamen scheikunde havo 00-II 4 Antwoordmodel Energievoorziening in de ruimte et (uiteenvallen van de Pu-38 atomen) levert energie dus het is een exotherm proces. er komt energie vrij aantal protonen:

Nadere informatie

Correctievoorschrift VWO. scheikunde (oude stijl) inzenden scores Voor dit examen hoeft u geen afnamegegevens aan de Citogroep te verstrekken.

Correctievoorschrift VWO. scheikunde (oude stijl) inzenden scores Voor dit examen hoeft u geen afnamegegevens aan de Citogroep te verstrekken. scheikunde (oude stijl) Correctievoorschrift VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs 0 04 Tijdvak 1 inzenden scores Voor dit examen hoeft u geen afnamegegevens aan de Citogroep te verstrekken. 400014-1-5c

Nadere informatie

CENTRALE COMMISSIE VOORTENTAMEN SCHEIKUNDE TENTAMEN SCHEIKUNDE. datum : donderdag 29 juli 2010

CENTRALE COMMISSIE VOORTENTAMEN SCHEIKUNDE TENTAMEN SCHEIKUNDE. datum : donderdag 29 juli 2010 CENTRALE COMMISSIE VOORTENTAMEN SCHEIKUNDE TENTAMEN SCHEIKUNDE datum : donderdag 29 juli 2010 tijd : 14.00 tot 17.00 uur aantal opgaven : 6 Iedere opgave dient op een afzonderlijk vel te worden gemaakt

Nadere informatie

Practicum complexe stromen

Practicum complexe stromen Practicum complexe stromen Experiment 1a: Een blokspanning over een condensator en een spoel De opstelling is al voor je klaargezet. Controleer of de frequentie ongeveer op 500 Hz staat. De vorm van het

Nadere informatie

1.8 Stroomsterkte; geleiding.

1.8 Stroomsterkte; geleiding. 1.8 Stroomsterkte; geleiding. Met stroomsterkte (I) wordt bedoeld: de hoeveelheid lading die per seconde langs komt. De eenheid is dus coulomb per seconde (C/s) maar we werken meestal met de ampère (A)

Nadere informatie

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Vrijdag 27 mei totale examentijd 3 uur

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Vrijdag 27 mei totale examentijd 3 uur natuurkunde 1,2 Examen VWO - Compex Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Vrijdag 27 mei totale examentijd 3 uur 20 05 Vragen 1 tot en met 17. In dit deel staan de vragen waarbij de computer

Nadere informatie

Stoffen en Reacties 2

Stoffen en Reacties 2 Stoffen en Reacties 2 Practicum Metalen Naam student 1. Naam student2..... Pagina 2 van 13 Inleiding Reageert metaal met zuurstof? Sinds de mensheid metalen kent worden ze voor allerlei toepassingen gebruikt

Nadere informatie

BIOFYSICA: WERKZITTING 08 en 09 (Oplossingen) ELEKTRISCHE KRINGEN

BIOFYSICA: WERKZITTING 08 en 09 (Oplossingen) ELEKTRISCHE KRINGEN 1ste Kandidatuur ARTS of TANDARTS Academiejaar 2002-2003 Oefening 11 (p29) BIOFYSICA: WERKZITTING 08 en 09 (Oplossingen) ELEKTRISCHE KRINGEN Bereken de stromen in de verschillende takken van het netwerk

Nadere informatie

Fasediagrammen en microstructuren

Fasediagrammen en microstructuren Fasediagrammen en microstructuren Inhoud : Eén van de fundamentele gegevens van de materiaalkunde is dat materiaaleigenschappen samenhangen met de microstructuur. Een belangrijk hulpmiddel bij de determinatie

Nadere informatie

Reactiesnelheid (aanvulling 8.1, 8.2 en 8.3)

Reactiesnelheid (aanvulling 8.1, 8.2 en 8.3) Reactiesnelheid (aanvulling 8.1, 8. en 8.3) Uit een aantal experimenten (zie 8.1 en 8.) bleek het volgende: De reactiesnelheid hangt af van: deeltjesgrootte concentratie temperatuur katalysatoren In 8.3

Nadere informatie

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U Inhoud Condensator... 2 Het laden van een condensator... 3 Het ontladen van een condensator... 5 Opgaven... 6 Opgave: Alarminstallatie... 6 Opgave: Gelijkrichtschakeling... 6 Opgave: Boormachine... 7 1/7

Nadere informatie

Samenvatting. Weerstand, magnetoweerstand en multilaagjes

Samenvatting. Weerstand, magnetoweerstand en multilaagjes Samenvatting In de wereld om ons heen manifesteert materie zich in voornamelijk drie toestands-fasen, te weten: de gasvormige, vloeibare en vaste fase. In de gasvormige fase zijn de deeltjes, waaruit het

Nadere informatie

LUMC SPECIALISTISCHE OPLEIDINGEN Tentamen Scheikunde voor operatieassistenten i.o. 2007

LUMC SPECIALISTISCHE OPLEIDINGEN Tentamen Scheikunde voor operatieassistenten i.o. 2007 LUMC SPECIALISTISCHE OPLEIDINGEN Tentamen Scheikunde voor operatieassistenten i.o. 2007 docent: drs. Ruben E. A. Musson Het gebruik van uitsluitend BINAS is toegestaan. 1. Welk van de volgende processen

Nadere informatie

1) Stoffen, moleculen en atomen

1) Stoffen, moleculen en atomen Herhaling leerstof klas 3 1) Stoffen, moleculen en atomen Scheikundigen houden zich bezig met stoffen. Betekenissen van stof zijn onder andere: - Het materiaal waar kleding van gemaakt is; - Fijne vuildeeltjes;

Nadere informatie

Eindexamen scheikunde havo 2003-II

Eindexamen scheikunde havo 2003-II 4 Antwoordmodel Superzwaar 1 Een juiste berekening leidt tot de uitkomst 50 (neutronen). opzoeken van het atoomnummer van krypton (36) 1 berekening van het aantal neutronen: 86 verminderd met het atoomnummer

Nadere informatie

Technische Universiteit Eindhoven Tentamen Thermische Fysica II 3NB65. 15 augustus 2011, 9.00-12.00 uur

Technische Universiteit Eindhoven Tentamen Thermische Fysica II 3NB65. 15 augustus 2011, 9.00-12.00 uur Technische Universiteit Eindhoven Tentamen Thermische Fysica II 3NB65 15 augustus 2011, 9.00-12.00 uur Het tentamen bestaat uit drie, de hele stof omvattende opgaven, onderverdeeld in 15 deelopgaven die

Nadere informatie

Inhoud. 1 Inleiding 13. 1 energie 19

Inhoud. 1 Inleiding 13. 1 energie 19 Inhoud 1 Inleiding 13 1 onderzoeken van de natuur 13 Natuurwetenschappen 13 Onderzoeken 13 Ontwerpen 15 2 grootheden en eenheden 15 SI-stelsel 15 Voorvoegsels 15 3 meten 16 Meetinstrumenten 16 Nauwkeurigheid

Nadere informatie

Rekenen aan reacties (de mol)

Rekenen aan reacties (de mol) Rekenen aan reacties (de mol) 1. Reactievergelijkingen oefenen: Scheikunde Deze opgaven zijn bedoeld voor diegenen die moeite hebben met rekenen aan reacties 1. Reactievergelijkingen http://www.nassau-sg.nl/scheikunde/tutorials/deeltjes/deeltjes.html

Nadere informatie

ANORGANISCHE ANALYSEMETHODEN/WATER GELEIDBAARHEID

ANORGANISCHE ANALYSEMETHODEN/WATER GELEIDBAARHEID 1 TOEPASSINGSGEBIED GELEIDBAARHEID Deze procedure beschrijft de bepaling van de elektrische geleidbaarheid in water (bijvoorbeeld grondwater, eluaten, ). De beschreven methode is bruikbaar voor alle types

Nadere informatie

GEPE. Deeltoets 1 CURSUSJAAR 2015-2016. 28 september 2015. 13.30-16.00 uur

GEPE. Deeltoets 1 CURSUSJAAR 2015-2016. 28 september 2015. 13.30-16.00 uur GEPE Deeltoets 1 CURSUSJAAR 2015-2016 28 september 2015 13.30-16.00 uur Naam: (in blokletters) Registratienummer 1. Begin met je naam en overige gegevens in te vullen. 2. Gebruik voor de beantwoording

Nadere informatie

Proef toets Massaspectrometrie Structuuranalyse

Proef toets Massaspectrometrie Structuuranalyse Proef toets Massaspectrometrie Structuuranalyse 1. Hieronder ziet u de 70 ev EI massaspectra van een onbekende verbinding. Exacte massabepaling geeft aan dat het gaat om C 9 H 9 FO. 123 95 75 152 69 Welke

Nadere informatie

formules havo natuurkunde

formules havo natuurkunde Subdomein B1: lektriciteit De kandidaat kan toepassingen van het gebruik van elektriciteit beschrijven, de bijbehorende schakelingen en de onderdelen daarvan analyseren en de volgende formules toepassen:

Nadere informatie

INTRODUCTIECURSUS BOUWCHEMIE HOOFDSTUK 1: INLEIDING MOLECULEN EN ATOMEN

INTRODUCTIECURSUS BOUWCHEMIE HOOFDSTUK 1: INLEIDING MOLECULEN EN ATOMEN INTRODUCTIECURSUS BOUWCHEMIE HOOFDSTUK 1: INLEIDING MOLECULEN EN ATOMEN 1 OVERZICHT 1. Zuivere stof, moleculen en atomen 1. Moleculeformules 2. Elementen 3. Atoomtheorie 4. Atoommassa 5. Moleculemassa

Nadere informatie

Hoofdstuk 6: Elektromagnetisme

Hoofdstuk 6: Elektromagnetisme Hoofdstuk 6: lektromagnetisme Natuurkunde VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Hoofdstuk 6: lektromagnetisme Natuurkunde 1. Mechanica 2. Golven en straling 3. lektriciteit en magnetisme 4. Warmteleer Rechtlijnige

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: Water, zuren en basen

Hoofdstuk 3: Water, zuren en basen Hoofdstuk 3: Water, zuren en basen NaSk II Vmbo 2011/2012 www.lyceo.nl Hoofdstuk 3: Water, zuren en basen NaSk II 1. Bouw van materie 2. Verbranding 3. Water, zuren en basen 4. Basis chemie voor beroep

Nadere informatie

Studentnummer: Schrijf je naam en studentnummer op elk vel. Omcirkel het juiste antwoord.

Studentnummer: Schrijf je naam en studentnummer op elk vel. Omcirkel het juiste antwoord. Naam: Studentnummer: FLP1 Tentamen 31 05 2013, 14:00 17:00h Dit tentamen bestaat uit 25 opgaven op 6 bladzijden. Schrijf je naam en studentnummer op elk vel. Omcirkel het juiste antwoord. Je mag boek,

Nadere informatie

Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC. 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul

Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC. 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul Vooraf : expectation management 1. Verwachtingen van deze presentatie (inhoud, diepgang) U = R= R. I = 8 Ω. 0,5 A =

Nadere informatie

TENTAMEN ELEKTROMAGNETISME (8N010)

TENTAMEN ELEKTROMAGNETISME (8N010) TENTAMEN ELEKTROMAGNETISME (8N010) 25 april, 2008, 14.00-17.00 uur Opmerkingen: 1. Dit tentamen bestaat uit 4 vragen met in totaal 18 deelvragen. 2. Het is toegestaan gebruik te maken van bijgeleverd formuleblad

Nadere informatie