Onderzoek op de basisschool: Zo heb je er echt iets aan!

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onderzoek op de basisschool: Zo heb je er echt iets aan!"

Transcriptie

1 Onderzoek op de basisschool: Zo heb je er echt iets aan! Anje Ros is lector Leren & Innoveren, Fontys Hogeschool Kind & Educatie; senior onderzoeker KPC Groep. Onderzoek in de school kan voor schoolleiders om twee redenen waardevol zijn. In de eerste plaats kan het onderzoeksproces de reflectieve dialoog tussen leraren in de school versterken (dialoogfunctie). In de tweede plaats kunnen de resultaten van onderzoek de schoolleider feedback geven op een innovatie of verbetering (feedbackfunctie). De schoolleider heeft een belangrijke taak in het realiseren van de voorwaarden voor deze functies van onderzoek. 220

2 is het systematisch verzamelen van gegevens om met behulp daarvan een bepaalde vraag te beantwoorden. In het basisonderwijs is steeds meer belangstelling voor de mogelijkheden die onderzoek biedt. Veel directeuren vragen zich af wat onderzoek hen oplevert. De waarde van onderzoek wordt vooral bepaald door de mate waarin het onderzoek is ingebed in de school. In dit artikel staat de vraag centraal op welke wijze onderzoek kan bijdragen aan schoolontwikkeling en welke condities daarvoor vervuld dienen te worden. Om deze vraag te beantwoorden hebben we bijna 100 interviews gehouden met schoolleiders en leraren die ervaring hebben met praktijkgericht onderzoek. We hebben een model ontwikkeld dat gebaseerd is op de veronderstelling dat onderzoek op twee manieren kan bijdragen aan schoolontwikkeling (Ros, e.a., 2013). In de eerste plaats kan onderzoek bijdragen aan de professionele ontwikkeling van leraren, door de ontwikkeling van een meer onderzoekende houding. In de tweede plaats kan onderzoek bijdragen aan een meer planmatige aanpak van innovaties. Deze twee invalshoeken worden hierna toegelicht. Schoolontwikkeling: professionele leraren Uit onderzoek is gebleken dat de professionaliteit van de leraar van groot belang is (Hattie, 2009). Het onderwijs staat of valt met goede leraren die voortdurend keuzes maken en beslissingen nemen tijdens de les, om aan te kunnen sluiten bij de complexe, veranderlijke beroepspraktijk (Van Kan, Ponte & Verloop, 2010). Van leraren vraagt dit een kritisch-onderzoekende houding, waarbij ze samen met anderen steeds weer kritisch reflecteren of ze de juiste, verantwoorde keuzes hebben gemaakt (Onderwijsraad, 2013). Schön (1983) noemt een leraar die hieraan voldoet een reflective practitioner, een professional die (uiteraard) gebruik maakt van routines, maar deze routines en de veronderstellingen over de werkzaamheid ervan, regelmatig ter discussie stelt. Zo vraagt een leraar met een onderzoekende houding zich bijvoorbeeld af: klopt het wel dat als ik de leerlingen samen Uit onderzoek is gebleken dat de professionaliteit van de leraar van groot belang is laat werken aan deze taak, ze dan beter leren? Het met collega s aangaan van de dialoog over wezenlijke dilemma s in hun onderwijspraktijk is daarom een steeds belangrijker vaardigheid voor leraren (Kelchtermans, 2012; Cochran-Smith & Lytle, 1999). Het gezamenlijk met anderen uitvoeren van onderzoek kan bijdragen aan de ontwikkeling van een kritische, onderzoekende houding, omdat onderzoek distantie vraagt en daardoor aanleiding geeft voor reflectie. De verschillende fasen in het onderzoek kunnen aanleiding geven tot verschillende soorten vragen die centraal kunnen staan in de reflectieve dialoog met collega s. In tabel 1 staan voorbeelden van dergelijke vragen genoemd. Zo kunnen gesprekken over de vergelijking van de resultaten van de literatuurstudie met de eigen visie en het eigen handelen ertoe leiden dat leerkrachten inzichten uit de theorie en de praktijk op een productieve manier met elkaar kunnen verbinden. Het gezamenlijk uitvoeren van praktijkgericht onderzoek leidt er ook toe dat leerkrachten onderzoeksvaardigheden ontwikkelen. Deze vaardigheden zijn voor leraren van belang om met gevoel voor objectiviteit en betrouwbaarheid de veronderstellingen en de routines waarop ze varen in hun eigen lespraktijk zelf te toetsen. Leraren kunnen bijvoorbeeld door zelf op systematische wijze het werk van leerlingen te bekijken, vragen aan leerlingen te stellen of leerlingen hardop te laten denken, antwoorden vinden op vragen over de werkzaamheid van hun aanpak. Fase onderzoek Probleemanalyse en onderzoeksvraag Literatuurstudie Dataverzameling, analyse en resultaten Conclusies en aanbevelingen (actieplan) Voorbeeldvragen in het kader van de reflectieve dialoog - Wat is volgens de leraren de oorzaak van het probleem? - Hoe ernstig en urgent is het probleem? - Wie gaat straks met de onderzoeksvragen aan de slag? - Komen de resultaten van de literatuurstudie overeen met onze visie op onderwijs? - En met de praktijk op onze school? - Welke persoonlijke leerpunten halen we uit de literatuur? - In hoeverre hebben we een betrouwbaar beeld gekregen? - In hoeverre komen de resultaten overeen met onze verwachtingen? - Wat zijn mogelijke verklaringen voor de resultaten? - Op welke wijze kunnen we de aanbevelingen implementeren? - Wat willen we precies bereiken met de verbeteracties? - Hoe gaan we de verbeteracties evalueren? Tabel 1 Onderzoeksfasen en voorbeelden van reflectieve vragen die de dialoog tussen leraren kunnen stimuleren (Uit Ros, e.a., 2013). 221

3 Fase Adoptie Implementatie Institutionalisering Potentiële onderzoeksvragen - Op welke wijze versterkt deze aanpak het leren van leerlingen? - Wat zijn ervaringen van andere scholen? - In hoeverre past deze aanpak bij onze huidige manier van werken / onze visie? - Wordt de aanpak uitgevoerd zoals bedoeld? - Wat zijn de ervaringen van leerlingen, leraren en ouders? - Worden de beoogde effecten gehaald? - Hoe kan de aanpak nog verder verbeterd worden? - Hoe lossen andere scholen specifieke knelpunten op? - Hoe kunnen we de aanpak verbreden naar andere vakken/leerjaren/scholen? Tabel 2 Voorbeelden van onderzoeksvragen in de verschillende onderzoeksfasen (Uit Ros, e.a., 2013) Een voorbeeld Op basisschool De Klimop liet de school een onderzoek uitvoeren naar de wijze waarop de leerkrachten op school feedback geven, want de leerkrachten vonden dat moeilijk en de directie had het idee dat hierbij nog veel te verbeteren viel. De school stelde een werkgroep in, die regelmatig overleg voerde met de onderzoeker. In de teamvergaderingen stond het onderwerp feedback steeds op de agenda. De werkgroep bracht elke keer discussiepunten in. Bij de probleemanalyse ging de discussie over wat de leerkrachten nu precies onder feedback verstonden en waarom het moeilijk was. Bij de fase van literatuurstudie ontdekte het team dat er verschillende vormen van feedback zijn en dat feedback geven uit verschillende stappen bestaat. Vervolgens bleek bij de resultaten dat de leerkrachten veel minder feedback gaven dan ze dachten. Ook waren er grote verschillen tussen leerkrachten. Ze bespraken met elkaar hoe erg dat was. Enkele leerkrachten wilden graag bij de leerkracht die wel veel feedback gaf een les bijwonen. Dat het onderzoeksproces had bijgedragen aan een onderzoekende houding van de leerkrachten bleek een half jaar later toen het zelfstandig werken op de agenda stond. Laten we eerst even uitzoeken wat iedereen daar precies onder verstaat, ja, en wat er in de literatuur bekend is over zelfstandig werken en hoe je dat moet begeleiden riepen meteen enkele leerkrachten. Schoolontwikkeling: via planmatige innovaties Innovaties in basisscholen worden vaak niet op een planmatige manier uitgevoerd (Van den Berg, 2012; Verbiest, 2012). Vaak ontbreekt een goede probleemanalyse, waardoor voor een bepaalde oplossing ad hoc wordt gekozen. Zo zien we bijvoorbeeld dat bij achterblijvende prestaties voor begrijpend lezen, soms al snel wordt besloten tot een nieuwe methode, terwijl de oorzaak wellicht gezocht moet worden in de kwaliteit van de instructie, de aard van de verwerkingsopdrachten, of aan toevallige schommelingen in de leerlingpopulatie. Als is gekozen voor een bepaalde interventie, wordt vaak niet nagegaan of deze wordt ingevoerd zoals bedoeld. De evaluatiefase, waarin nagegaan wordt of de interventie heeft geleid tot het bereiken van het beoogde doel, schiet er nog vaker bij in. Hierdoor worden er in basisscholen veel innovaties naast elkaar gestart, soms zonder duidelijke samenhang en vaak zonder wezenlijke schoolontwikkeling tot gevolg. De uitvoering van praktijkgericht onderzoek kan bijdragen aan een meer planmatige wijze van innoveren, doordat onderzoek uitgevoerd in verschillende fasen van de innovatie de schoolleider feedback geeft over de voortgang en de effecten van de innovatie (Brandsma, 2011). In tabel 2 staan verschillende voorbeelden van onderzoeksvragen die in de verschillende fasen van een innovatie gesteld kunnen worden. De schoolleider krijgt door middel van de onderzoeksresultaten inzicht in het probleem, de opvattingen van leraren ten aanzien van het probleem, de huidige en gewenste praktijk en de effecten van een interventie. Met behulp van deze feedback kan de schoolleider beter sturing geven aan de innovatie en meer onderbouwde keuzes maken. Ook kan de schoolleider meer draagvlak voor de innovatie verwerven, omdat hij interventies beter aan kan laten sluiten bij de opvattingen en huidige praktijk van leraren. De twee verschillende invalshoeken waarop onderzoek kan bijdragen aan onderwijsverbetering noemen we respectievelijk de dialoogfunctie en de feedbackfunctie van onderzoek. De feedbackfunctie heeft betrekking op de onderzoeksresultaten en de dialoogfunctie heeft betrekking op het onderzoeksproces. In de praktijk hangen beide functies nauw met elkaar samen. Een voorbeeld De onderzoeker bij De Klimop was door de gesprekken met de werkgroep in staat om aanbevelingen op te stellen voor de verbetering van het feedback geven, die voor het team ook haalbaar en acceptabel waren (bijvoorbeeld qua tijdsinvestering). Zij legde de theoretische begrippen uit aan de hand van videofragmenten van de eigen leerkrachten. Ook liet ze met uitgetypte gesprekjes zien hoe leerlingen reageerden op de feedback. Verder maakte ze op basis van de literatuur en de resultaten een checklist met aandachtspunten voor de leerkrachten. De werkgroep, waar ook de directeur deel van uitmaakte, stelde met behulp van de onderzoeker een actieplan op. Hierin werd beschreven welke activiteiten zouden plaatsvinden om het feedback geven te verbeteren, wie welke taken en verantwoordelijkheden had, het tijdpad en hoe het traject geëvalueerd zou worden. 222

4 In figuur 1 worden de beide functies van onderzoek schematisch weergegeven. Ervaringen van academische opleidingsscholen Uit de ervaringen van academische basisscholen blijkt dat de dialoogfunctie en de feedbackfunctie van onderzoek inderdaad gerealiseerd kunnen worden. In deze scholen is meestal een onderzoeksgroep ingesteld met enkele onderzoeksleraren, de directeur, een student en een begeleider van de pabo. Uit de (ruime) ervaringen van de directeuren van deze scholen blijkt dat de dialoogfunctie van onderzoek voor hen belangrijker is dan de feedbackfunctie. Hieronder staan een aantal citaten, waarin met name de dialoogfunctie van onderzoek tot uiting komt (Ros, e.a., 2013): Onderzoek haalt de hele discussie van onderwijsontwikkeling uit de sfeer van meningen, welles nietes enzovoort en overtuigingen. Het maakt op een geven moment dat je praat over dingen die ook gefundeerd zijn en dat maakt werkelijk dat onderwijsontwikkeling, onderwijsontwikkeling wordt en niet een soort rubberen wiel effect heeft. (Basisschool de Tafelronde, Amersfoort) Maar je kunt je voorstellen dat het een enorme aardverschuiving teweeg heeft gebracht. Want wij hebben dus op een gegeven moment aan de hand van dit onderzoek besloten de methode begrijpend lezen de deur uit te doen. En ja, je kunt je wel voorstellen dat iedereen zoiets had van wow. Maar dat kan alleen als je het hele team meeneemt; dat is essentieel bij zo n onderzoek. (Basisschool Fonkel, Den Dungen) Verder is het natuurlijk wel zo dat ik moet inspireren en stimuleren. Dus ik ben wel degene die ideeën aan moet dragen of open moet staan voor ideeën. Daar draagvlak voor creëren of een platform. (Basisschool de Tafelronde, Amersfoort) Het uitvoeren van een onderzoek is een vorm van collectief leren. Samen worden we wijzer. (Basisschool Het Palet, s- Hertogenbosch) We hebben geleerd niet meer ad hoc beslissingen te nemen. Als we in een bouwoverleg constateren dat er een probleem is, dan is het ons nu wel duidelijk dat we eerst moeten gaan onderzoeken wat het probleem is en welke mogelijke oplossingen er zijn. (OBS De Beijumkorf, Groningen) Schoolontwikkeling door onderzoek van studenten: partnerschap tussen scholen en pabo s Niet alle scholen hebben de mogelijkheid om tijd vrij te roosteren voor leerkrachten in een onderzoeksgroep. Een alternatief is dat het onderzoek wordt uitgevoerd door een student, terwijl een groep hieromheen (leerkrachten en de directeur) wel meedenkt in de verschillende fasen. Fontys Hogeschool Kind & Educatie gaat dit jaar starten met een model waarin het afstudeeronderzoek van studenten optimaal kan bijdragen aan schoolontwikkeling. De afstudeeronderzoeken zijn geclusterd in inhoudelijke thema s. In 5 van de 7 bijeenkomsten op de pabo participeren naast de student ook de directeur en een leerkracht van de school. Zij leren op deze bijeenkomst essentiële onderzoeksvaardigheden, wisselen uit met andere scholen die met hetzelfde thema aan de slag zijn en werken mee aan bijvoorbeeld de probleemanalyse en het formuleren van een goede onderzoeksvraag. Ook nemen zij vragen mee naar de school die zij in het team inbrengen om de dialoog te stimuleren. Condities: inbedding in de school Uit ons onderzoek blijkt dat het optreden van de dialoogfunctie en de feedbackfunctie van onderzoek niet vanzelf optreden als een school onderzoek uitvoert of laat uitvoe- 223

5 ren. Hiervoor is het nodig dat verschillende condities zijn vervuld. De schoolleider speelt hierin een belangrijke rol. Condities voor de dialoogfunctie 1. Om te bereiken dat leraren daadwerkelijk met elkaar gesprekken voeren over dilemma s waar ze tijdens de uitvoering van hun werk tegenaanlopen, is het van belang dat er een open cultuur op school heerst. Dit betekent dat leraren elkaar feedback durven en willen geven, zich kwetsbaar op durven stellen en problemen bespreekbaar maken. Ook het vermijden van subculturen en gemopper bij het koffieapparaat hoort hierbij. De schoolleider kan een open cultuur realiseren door leerkrachten hierin te coachen, door zaken bespreekbaar te maken en door een voorbeeldrol te vervullen. 2. Daarnaast kan de schoolleider eraan bijdragen dat reflectieve dialoog plaatsvindt, door tijd en ruimte voor de dialoog te realiseren. Het gaat hier bijvoorbeeld om het plaatsen van de dialoog (gesprekken naar aanleiding van het onderzoek) op team- en bouwvergaderingen en het zorgen voor een ruimte waar leraren elkaar professioneel kunnen ontmoeten. Ook kan de schoolleider stimuleren dat de in tabel 1 genoemde vragen ook daadwerkelijk worden gesteld. 3. Tot slot is ook de keuze van het onderzoeksthema heel belangrijk. Om de betrokkenheid van de teamleden te stimuleren dient een thema te worden gekozen die door alle leraren als relevant en urgent wordt ervaren ( hier moeten we iets mee ) en die tot de speerpunten van de school behoort. Condities voor de feedbackfunctie 1. In de eerste plaats is het van belang dat de resultaten van het onderzoek betrouwbaar zijn en valide. Dit betekent dat het onderzoek op een goede manier moet worden uitgevoerd. Begeleiding van de opleiding of van een andere instelling is daarom van belang. 2. In de tweede plaats dienen de resultaten tijdig te worden opgeleverd. Onderzoek heeft een bepaalde doorloop, vaak verscheidene maanden. Bij de keuze van het onderzoeksdoel en bij de planning van het onderzoek dient rekening te worden gehouden met het tijdstip waarop de resultaten nodig zijn. 3. In de derde plaats is het van belang dat vooraf helder is wie wordt geacht iets met de resultaten te gaan doen en hier afspraken over te maken. Betrokkenheid en draagvlak bij deze personen vergroot de kans dat de aanbevelingen worden geïmplementeerd. 4. De aanbevelingen dienen bovendien met zorg te worden opgesteld. Deze moeten voldoende concreet zijn, realistisch en uitvoerbaar. Een actieplan met een goede planning met inbegrip van een evaluatie kan behulpzaam zijn. Ook kunnen concrete materialen bijdragen aan de implementatie, zoals een checklist, een stappenplan, videomateriaal met voorbeeldgedrag, lesuitwerkingen, etc. Digitaal instrument: stapsgewijze schoolontwikkeling via onderzoek Door KPC Groep is een digitaal instrument ontwikkeld, dat scholen begeleidt bij de inbedding van onderzoek in de school, genoemd Onderzoekenderwijs. Onderzoekenderwijs is bedoeld voor scholen die onderzoek in school (willen) laten uitvoeren door een onderzoeker, student of eigen leraar en daar maximaal profijt van willen hebben. Met Onderzoekenderwijs kan de schoolleiding of onderzoekscoördinator ervoor zorgen dat de condities voor de dialoogfunctie en feedbackfunctie worden vervuld. In elke fase van het onderzoek, de voorbereidingsfase, de uitvoeringsfase en de implementatiefase, biedt het checklists, aandachtspunten en voorbeelden. Deze zijn gebaseerd op bovengenoemd onderzoek (Ros, e.a., 2013). Ook kunnen relevante documenten, zoals de (concept) rapportage en gevonden literatuur gedeeld worden via Onderzoekenderwijs, zodat ze voor alle betrokkenen beschikbaar zijn. Zie Literatuur Berg, R. van den (2012). Duurzaam innoveren binnen smalle marges. Deventer: Kluwer. Brandsma, H. (2011). Brugfunctie van onderzoek bij schoolontwikkeling. Lectorale rede. Leeuwarden: NHL. Cochran-Smith, M. & Lytle, S.L. (1999). Relationships of knowledge and practice: Teacher learning in communities. Review of Research in Education, 24, Kelchtermans, G. (2012). De leraar als (on)eigentijdse professional. Leuven: Katholieke Universiteit Leuven. Onderwijsraad (2013). Leraar zijn. Verkenning. Den Haag: Onderwijsraad. Ros, A., Amsing, A., Beek, A. ter, Beek, S., Hessing, R., Timmermans, R. & Vermeulen, M. (2013). Gebruik van onderwijsonderzoek door scholen. Onderzoek naar de invloed van praktijkgericht onderzoek op schoolontwikkeling. s-hertogenbosch: KPC Groep. Schön, D.A. (1983). The Reflective Practitioner. How Professionals Think in Action. Bodmin: MPG Books Ltd. Van Kan, C.A., Ponte, P. & Verloop, N. (2010). How to conduct research on the inherent moral significance of teaching: A phenomenological elaboration of the standard repertory grid application. Teaching and Teacher Education, 26, Verbiest, E. (2011). Leren innoveren. Een inleiding in de onderwijsinnovatie. Antwerpen: Garant. 224

Schoolontwikkeling door onderzoek: een samenspel van dialoog en feedback

Schoolontwikkeling door onderzoek: een samenspel van dialoog en feedback Schoolontwikkeling door onderzoek: een samenspel van dialoog en feedback Anje Ros en Linda van den Bergh Aanleiding en context Binnen Academische OpleidingsScholen (AOS) wordt praktijkgericht onderzoek

Nadere informatie

Onderzoek met effect! Anje Ros & Linda Keuvelaar FHK&E

Onderzoek met effect! Anje Ros & Linda Keuvelaar FHK&E Onderzoek met effect! 1-11-2013 Anje Ros & Linda Keuvelaar FHK&E Inhoud van de workshop Onderzoek naar praktijkgericht onderzoek Relatie tussen onderzoek en schoolontwikkeling: feedbackfunctie en dialoogfunctie

Nadere informatie

Partnerschap Academische Opleidingsschool. Anje Ros en Linda Keuvelaar FHKenE

Partnerschap Academische Opleidingsschool. Anje Ros en Linda Keuvelaar FHKenE Partnerschap Academische Opleidingsschool Anje Ros en Linda Keuvelaar FHKenE Doelen workshop Waarom AOL? Visie op onderzoek in de school Organisatie AOS Verbreding naar opleidingsscholen Wat kunnen we

Nadere informatie

Studenten en leerkrachten leren praktijkgericht onderzoek doen. Anje Ros, Lector Leren & Innoveren Anja van Wanrooij, Basisschool Het Mozaïek

Studenten en leerkrachten leren praktijkgericht onderzoek doen. Anje Ros, Lector Leren & Innoveren Anja van Wanrooij, Basisschool Het Mozaïek Studenten en leerkrachten leren praktijkgericht onderzoek doen Anje Ros, Lector Leren & Innoveren Anja van Wanrooij, Basisschool Het Mozaïek Tijdschema Inleiding Anje (15 minuten) Praktijk casus Anja (10

Nadere informatie

Leiderschap. in een onderzoekende school

Leiderschap. in een onderzoekende school Leiderschap in een onderzoekende school Workshop Deel 1 Uw kijk op de onderzoekende school Deel 2 Onze kijk op de onderzoekende school: ons onderzoek en onze bevindingen Deel 3 Reflectie Uw kijk op de

Nadere informatie

Doel van de workshop. Gezamenlijk meer inzicht krijgen in de vraag:

Doel van de workshop. Gezamenlijk meer inzicht krijgen in de vraag: Kennis en onderzoek Theo Wubbels (hoogleraar, Universiteit Utrecht), Anje Ros (lector, Fontys Hogescholen) Diane Middelkoop (CvB, Asko scholengroep) Hester Edzes (Coördinator onderzoek ASKO) Doel van de

Nadere informatie

SCHOOLONTWIKKELING DOOR PRAKTIJKONDERZOEK

SCHOOLONTWIKKELING DOOR PRAKTIJKONDERZOEK PRAKTIJKONDERZOEK KWALITEITSREEKS OPLEIDINGSSCHOLEN SCHOOLONTWIKKELING DOOR PRAKTIJKONDERZOEK Anje Ros Steunpunt Opleidingsscholen Kwaliteitsreeks Opleidingsscholen Schoolontwikkeling door praktijkonderzoek

Nadere informatie

LERAREN IN GESPREK: DIALOOG DOOR ONDERZOEK

LERAREN IN GESPREK: DIALOOG DOOR ONDERZOEK PRAKTIJKONDERZOEK KWALITEITSREEKS OPLEIDINGSSCHOLEN LERAREN IN GESPREK: DIALOOG DOOR ONDERZOEK Anje Ros Steunpunt Opleidingsscholen Kwaliteitsreeks Opleidingsscholen Leraren in gesprek: dialoog door onderzoek

Nadere informatie

SCHOOLONTWIKKELING DOOR PRAKTIJKONDERZOEK

SCHOOLONTWIKKELING DOOR PRAKTIJKONDERZOEK VERDIEPING KWALITEITSREEKS OPLEIDINGSSCHOLEN SCHOOLONTWIKKELING DOOR PRAKTIJKONDERZOEK Jeroen Onstenk en Anje Ros Steunpunt Opleidingsscholen Verdieping Schoolontwikkeling door praktijkonderzoek pagina

Nadere informatie

12. Kennisbenutting door onderzoek

12. Kennisbenutting door onderzoek 12. Kennisbenutting door onderzoek Kennisbenutting door onderzoek: Hoe zorg ik dat mijn onderzoek wordt gebruikt? Anje Ros Lector Leren en Innoveren, Fontys Wie ben ik Lector FHKE Leren & Innoveren AOS

Nadere informatie

BRUIKBARE ONDERZOEKSRESULTATEN: FEEDBACK DOOR ONDERZOEK

BRUIKBARE ONDERZOEKSRESULTATEN: FEEDBACK DOOR ONDERZOEK PRAKTIJKONDERZOEK KWALITEITSREEKS OPLEIDINGSSCHOLEN BRUIKBARE ONDERZOEKSRESULTATEN: FEEDBACK DOOR ONDERZOEK Anje Ros Steunpunt Opleidingsscholen Kwaliteitsreeks Opleidingsscholen Bruikbare onderzoeksresultaten:

Nadere informatie

OPLEIDINGSSCHOLEN KWALITEITSREEKS OPLEIDINGSSCHOLEN ORGANISATIE VAN PRAKTIJKONDERZOEK IN DE SCHOOL. Anje Ros. Steunpunt Opleidingsscholen

OPLEIDINGSSCHOLEN KWALITEITSREEKS OPLEIDINGSSCHOLEN ORGANISATIE VAN PRAKTIJKONDERZOEK IN DE SCHOOL. Anje Ros. Steunpunt Opleidingsscholen OPLEIDINGSSCHOLEN KWALITEITSREEKS OPLEIDINGSSCHOLEN ORGANISATIE VAN PRAKTIJKONDERZOEK IN DE SCHOOL Anje Ros Steunpunt Opleidingsscholen Kwaliteitsreeks Opleidingsscholen Organisatie van praktijkonderzoek

Nadere informatie

SCAN ONDERZOEKSCULTUUR IN DE SCHOOL

SCAN ONDERZOEKSCULTUUR IN DE SCHOOL OPLEIDINGSSCHOLEN KWALITEITSREEKS OPLEIDINGSSCHOLEN SCAN ONDERZOEKSCULTUUR IN DE SCHOOL Anje Ros en Linda Keuvelaar - van den Bergh Steunpunt Opleidingsscholen Kwaliteitsreeks Opleidingsscholen Scan Onderzoekscultuur

Nadere informatie

Een academische omgeving voor het basisonderwijs NRO-Congres 4 november 2015

Een academische omgeving voor het basisonderwijs NRO-Congres 4 november 2015 Een academische omgeving voor het basisonderwijs NRO-Congres 4 november 2015 Bernard Teunis & Nienke van der Steeg b.teunis@poraad.nl n.vandersteeg@poraad.nl Opzet workshop 1. Voorstellen 2. Answergarden

Nadere informatie

VERDIEPING KWALITEITSREEKS OPLEIDINGSSCHOLEN ONDERZOEK EN DE OPLEIDINGSSCHOOL. Jeroen Onstenk en Anje Ros. Steunpunt Opleidingsscholen

VERDIEPING KWALITEITSREEKS OPLEIDINGSSCHOLEN ONDERZOEK EN DE OPLEIDINGSSCHOOL. Jeroen Onstenk en Anje Ros. Steunpunt Opleidingsscholen VERDIEPING KWALITEITSREEKS OPLEIDINGSSCHOLEN ONDERZOEK EN DE OPLEIDINGSSCHOOL Jeroen Onstenk en Anje Ros Steunpunt Opleidingsscholen Verdieping Onderzoek en de opleidingsschool pagina 3 Inhoudsopgave

Nadere informatie

BRUIKBARE RESULTATEN: FEEDBACK DOOR ONDERZOEK

BRUIKBARE RESULTATEN: FEEDBACK DOOR ONDERZOEK VERDIEPING KWALITEITSREEKS OPLEIDINGSSCHOLEN BRUIKBARE RESULTATEN: FEEDBACK DOOR ONDERZOEK Jeroen Onstenk en Anje Ros Steunpunt Opleidingsscholen Verdieping Bruikbare resultaten: feedback door onderzoek

Nadere informatie

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE Onderwijs zoals we dat vroeger kenden, bestaat al lang niet meer. Niet dat er toen slecht onderwijs was, maar de huidige maatschappij vraagt meer van de leerlingen

Nadere informatie

De leraar van de toekomst is een onderzoekende leraar Onderzoek in het curriculum van de Fontys Hogeschool Kind & Educatie

De leraar van de toekomst is een onderzoekende leraar Onderzoek in het curriculum van de Fontys Hogeschool Kind & Educatie De leraar van de toekomst is een onderzoekende leraar Onderzoek in het curriculum van de Fontys Hogeschool Kind & Educatie door: Wietse van der Linden Onderzoek??? Waarom moeten studenten leren onderzoek

Nadere informatie

De onderzoekscultuur in de AOS in beeld Versterking samenwerking lerarenopleidingen en academische opleidingsscholen

De onderzoekscultuur in de AOS in beeld Versterking samenwerking lerarenopleidingen en academische opleidingsscholen De onderzoekscultuur in de AOS in beeld Versterking samenwerking lerarenopleidingen en academische opleidingsscholen Linda van den Bergh en Anje Ros s-hertogenbosch, juli 2015 Managementsamenvatting Aanleiding

Nadere informatie

HET AFSTUDEERONDERZOEK ALS BOUNDARY OBJECT. Marco Snoek, Judith Bekebrede, Hester Edzes, Fadie Hanna, Theun Créton

HET AFSTUDEERONDERZOEK ALS BOUNDARY OBJECT. Marco Snoek, Judith Bekebrede, Hester Edzes, Fadie Hanna, Theun Créton HET AFSTUDEERONDERZOEK ALS BOUNDARY OBJECT Marco Snoek, Judith Bekebrede, Hester Edzes, Fadie Hanna, Theun Créton 1 250 deelnemers waarvan minimaal 150 leraren op een zaterdag in gesprek over bruikbaar

Nadere informatie

De rol van onderzoek in schoolontwikkeling

De rol van onderzoek in schoolontwikkeling De rol van onderzoek in schoolontwikkeling Anje Ros en Linda van den Bergh s-hertogenbosch, juli 2014 Samenvatting Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de stuurgroep van de Academische Opleidingsschool

Nadere informatie

Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School

Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School Beoordeling Afstudeeronderzoek eindfase 2014-2015 VT-DT ONDERZOEKSVERSLAG 1 Bijlage 5c Beoordelingsformulier onderzoeksverslag

Nadere informatie

Doelen Praktijkonderzoek Hogeschool de Kempel

Doelen Praktijkonderzoek Hogeschool de Kempel Doelen Praktijkonderzoek Hogeschool de Kempel Auteurs: Sara Diederen Rianne van Kemenade Jeannette Geldens i.s.m. management initiële opleiding (MOI) / jaarcoördinatoren 1 Inleiding Dit document is bedoeld

Nadere informatie

De leraar van de toekomst is een onderzoekende leraar op de Fontys HKE

De leraar van de toekomst is een onderzoekende leraar op de Fontys HKE ESSAY, DEBAT EN DIALOOG Deze rubriek is een forum voor debat over kwalitatief methodologische kwesties. Wie een idee heeft voor een thema of reactie wil leveren op een eerder verschenen stuk, vragen wij

Nadere informatie

2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs :

2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs : 2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs : Onderzoek in de onderwijspraktijk van Fontys Wat doen we? Hoe gaat het? Wat levert het op? KEY NOTE: ANOUKE BAKX & JOS MONTULET Onderzoek binnen de

Nadere informatie

Bijeenkomsten 2012-2013

Bijeenkomsten 2012-2013 Bijeenkomsten 2012-2013 Datafeedforward Intervisie Lezing/masterclass gekoppeld aan professionele leergemeenschap Werken in een Professionele LeerGemeenschap Motto: Professionals doen het samen en doen

Nadere informatie

INTERVENTIES TER VERSTERKING VAN DE ONDERZOEKSCULTUUR. Scan onderzoekscultuur in de school. Anje Ros en Linda Keuvelaar - van den Bergh VERDIEPING

INTERVENTIES TER VERSTERKING VAN DE ONDERZOEKSCULTUUR. Scan onderzoekscultuur in de school. Anje Ros en Linda Keuvelaar - van den Bergh VERDIEPING VERDIEPING KWALITEITSREEKS OPLEIDINGSSCHOLEN INTERVENTIES TER VERSTERKING VAN DE ONDERZOEKSCULTUUR Scan onderzoekscultuur in de school Anje Ros en Linda Keuvelaar - van den Bergh Steunpunt Opleidingsscholen

Nadere informatie

Beter onderwijs? Zoek het uit! 8 aanraders

Beter onderwijs? Zoek het uit! 8 aanraders Linda van den Bergh en Anje Ros Beter onderwijs? Zoek het uit! 8 aanraders Colofon Dit boek maakt deel uit van TIBtools, de boekenreeks van TIB, Tijdschrift Intern Begeleiders: www.tijdschriftib.nl. Auteurs:

Nadere informatie

VERBINDEN VAN ONDERZOEK EN ONDERWIJS

VERBINDEN VAN ONDERZOEK EN ONDERWIJS VERBINDEN VAN ONDERZOEK EN ONDERWIJS ONDERZOEK ALS BOUNDARY ACTIVITEIT OM DE PRAKTIJK TE VERSTERKEN EAPRIL SEMINAR 2017 MARCO SNOEK Onderwijs ontwikkeling 2 INHOUD Onderzoek als impuls voor onderwijsontwikkeling?

Nadere informatie

Training Reflective Practitioner

Training Reflective Practitioner Training Reflective Practitioner Beschrijving van een training gericht op het verbeteren van de eigen onderwijspraktijk op basis van kritische reflectie en onderzoeksmatig handelen Lectoraat beroepsonderwijs,

Nadere informatie

Een onderzoek naar de kwaliteit van de opleidingsschool

Een onderzoek naar de kwaliteit van de opleidingsschool Werkplekleren Werkplekleren: het han Een onderzoek naar de kwaliteit van de opleidingsschool Miranda Timmermans en Bas van Lanen Beide auteurs zijn verbonden aan de Hogeschool Arnhem en Nijmegen, Faculteit

Nadere informatie

Onderzoek, een kansrijk verhaal voor nieuwe ontdekkingen. Marjolein Dobber Marjolein ten Cate

Onderzoek, een kansrijk verhaal voor nieuwe ontdekkingen. Marjolein Dobber Marjolein ten Cate Onderzoek, een kansrijk verhaal voor nieuwe ontdekkingen Marjolein Dobber Marjolein ten Cate Opzet presentatie - Onderzoek over onderzoekend leren van docenten - Voorbeeld van een onderzoek door Marjolein

Nadere informatie

Reflecteren met onderbouwleerlingen is zinvol! Maar waarom en hoe?

Reflecteren met onderbouwleerlingen is zinvol! Maar waarom en hoe? Reflecteren met onderbouwleerlingen is zinvol! Maar waarom en hoe? Figuur 1: Leerlingen reflecteren samen. Daltonschool de Bongerd in Oene Bernadette Palm Het belang van reflecteren Het vergroten van kennis;

Nadere informatie

Ontwikkelingen rondom onderzoek in de school

Ontwikkelingen rondom onderzoek in de school 1 Ontwikkelingen rondom onderzoek in de school 6 De Nieuwe Meso juni 2014 nummer 2 PRAKTIJK Methodiek Janneke van der Steen is onderzoeker bij het Kenniscentrum Kwaliteit van Leren van de Hogeschool van

Nadere informatie

Ik zou meer willen weten over. Ik ben niet zo gelukkig met.. Wat ik graag zou willen verbeteren is. Waar ik steeds tegen aanloop is

Ik zou meer willen weten over. Ik ben niet zo gelukkig met.. Wat ik graag zou willen verbeteren is. Waar ik steeds tegen aanloop is Ik zou meer willen weten over. Ik ben niet zo gelukkig met.. Wat ik graag zou willen verbeteren is Waar ik steeds tegen aanloop is Wat ik eens zou willen uitproberen is.. Ik weet niet wat ik aan moet met.

Nadere informatie

Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School

Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School Feedforward en beoordeling Afstudeeronderzoek eindfase studiejaar 2014-2015 VT-DT Feedforwardformulier afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Ontwikkelscan Opleiden in de school Partnerschap Opleiden in de school Marc Cobben en Anje Ros

Ontwikkelscan Opleiden in de school Partnerschap Opleiden in de school Marc Cobben en Anje Ros Ontwikkelscan Opleiden in de school Partnerschap Opleiden in de school Marc Cobben en Anje Ros Functioneren als een professionele leergemeenschap Fase 1 (condities) Alle betrokkenen in de OLS zijn bereid

Nadere informatie

TRIPLE-LOOP LEARNING: HBO, OPLEIDER EN STUDENT IN ONTWIKKELING INNOVATIE VAN HET ONDERZOEKSCURRICULUM IN DE LERARENOPLEIDINGEN

TRIPLE-LOOP LEARNING: HBO, OPLEIDER EN STUDENT IN ONTWIKKELING INNOVATIE VAN HET ONDERZOEKSCURRICULUM IN DE LERARENOPLEIDINGEN TRIPLE-LOOP LEARNING: HBO, OPLEIDER EN STUDENT IN ONTWIKKELING INNOVATIE VAN HET ONDERZOEKSCURRICULUM IN DE LERARENOPLEIDINGEN Dr. Mascha Enthoven, Prof. dr. Ron Oostdam, dr. Bert van Veldhuizen, Kenniscentrum

Nadere informatie

De PLG-bril. De drie capaciteiten

De PLG-bril. De drie capaciteiten De PLG-bril De PLG-bril (Verbiest, 2008) kan als hulpmiddel gebruikt worden om na te gaan in hoeverre de leerprocessen op verschillende niveaus met elkaar verbonden zijn en verbonden zijn aan de koers.

Nadere informatie

Vul voor u zelf vraag 1 tot en met 11 in van de checklist zichtbaar leren (Hattie 2013).

Vul voor u zelf vraag 1 tot en met 11 in van de checklist zichtbaar leren (Hattie 2013). Werkblad Profesionele leergemeenschap CNV Schoolleiders Opdracht 1 Checklist Visibele learning Hattie 2013 Vul voor u zelf vraag 1 tot en met 11 in van de checklist zichtbaar leren (Hattie 2013). Wat is

Nadere informatie

Lectoraat natuurbeleving en ontwikkeling kind

Lectoraat natuurbeleving en ontwikkeling kind Lectoraat natuurbeleving & ontwikkeling kind 1 Aanleiding Als kinderen van vijf tot twaalf jaar hun speelplek mogen kiezen, gaat de voorkeur voornamelijk uit naar braakliggende terreinen. Daarbij kijken

Nadere informatie

) en geeft het handvatten om via coaching te werken aan collegialiteit. en professionaliteit (domein 4 ).

) en geeft het handvatten om via coaching te werken aan collegialiteit. en professionaliteit (domein 4 ). Focus op professie Zoekt u een effectieve aanpak om de prestaties van leerlingen te verbeteren? Stelt u het vakmanschap van leraren daarin centraal? Wilt u werken aan sleutelfactoren zoals effectief klassenmanagement,

Nadere informatie

(Samen)werken aan christelijk leraarschap

(Samen)werken aan christelijk leraarschap (Samen)werken aan christelijk leraarschap Laura Boele de Bruin MSc Dit materiaal is onderdeel van het compendium over christelijk leraarschap, van het lectoraat Christelijk leraarschap van Driestar hogeschool.

Nadere informatie

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015!

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Voorstellen voor onderzoekspresentaties Mbo Onderzoeksdag Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Indienen van een voorstel kan tot en met 15 mei 2015 via e-mailadres:

Nadere informatie

Op weg naar de (academische) opleidingsschool

Op weg naar de (academische) opleidingsschool Discussienota Nationalgeographic.nl Adviescommissie ADEF OidS Mei 2014 1 Inhoudsopgave Inleiding 1. Uitgangspunten Samen Opleiden 2. Ambities van (academische) opleidingsscholen 3. Concept Samen Opleiden

Nadere informatie

Professionalisering van docenten. Gerda Geerdink Studiedag Facta 24 maart 2015 Amersfoort

Professionalisering van docenten. Gerda Geerdink Studiedag Facta 24 maart 2015 Amersfoort Professionalisering van docenten Gerda Geerdink Studiedag Facta 24 maart 2015 Amersfoort Opbouw presentatie Welke docenten hebben we nodig? Professionalisering binnen de HAN Resultaten onderzoek naar vier

Nadere informatie

Kwaliteitskaart Kennis- en kwaliteitsontwikkeling

Kwaliteitskaart Kennis- en kwaliteitsontwikkeling Kwaliteitskaart Kennis- en kwaliteitsontwikkeling Vier kwaliteitsaspecten staan centraal in Kennis- en kwaliteitsontwikkeling 1. Strategisch kwaliteitsmanagement (Kwaliteitszorg, dat zijn wij) 2. Professionele

Nadere informatie

Professionalisering in vraaggestuurd samen opleiden VELON CONGRES 2017

Professionalisering in vraaggestuurd samen opleiden VELON CONGRES 2017 Professionalisering in vraaggestuurd samen opleiden VELON CONGRES 2017 Onderwijsraad (2014): meer innovatieve onderwijsprofessionals door 1. Opleiden tot onderzoekende professionals 2. Versterken inbreng

Nadere informatie

SCAN ONDERZOEKSCULTUUR IN DE SCHOOL & INTERVENTIEKAARTEN

SCAN ONDERZOEKSCULTUUR IN DE SCHOOL & INTERVENTIEKAARTEN VERDIEPING KWALITEITSREEKS OPLEIDINGSSCHOLEN SCAN ONDERZOEKSCULTUUR IN DE SCHOOL & INTERVENTIEKAARTEN Anje Ros en Linda Keuvelaar - van den Bergh Steunpunt Opleidingsscholen Kwaliteitsreeks Opleidingsscholen

Nadere informatie

Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen?

Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen? Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen? Sanneke Bolhuis emeritus lector Fontys Lerarenopleiding senior onderzoeker Radboudumc zetel praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek Stuurgroep

Nadere informatie

De ontwikkelcirkel 1/6

De ontwikkelcirkel 1/6 1/6 3D www.leren en organiseren.nl De ontwikkelcirkel voor (school)organisaties De ontwikkelcirkel Een 'Opleiden in de school'-traject kan vanuit de eigen organisatie geïnitieerd worden, maar kan ook gebeuren

Nadere informatie

Ik zou meer willen weten over. Ik ben niet zo gelukkig met.. Wat ik graag zou willen verbeteren is. Waar ik steeds tegen aanloop is

Ik zou meer willen weten over. Ik ben niet zo gelukkig met.. Wat ik graag zou willen verbeteren is. Waar ik steeds tegen aanloop is Ik zou meer willen weten over. Ik ben niet zo gelukkig met.. Wat ik graag zou willen verbeteren is Waar ik steeds tegen aanloop is Wat ik eens zou willen uitproberen is.. Ik weet niet wat ik aan moet met.

Nadere informatie

Agenda. Verbetering inductiefase beginnende leraren NIEUWSBRIEF, APRIL 2013

Agenda. Verbetering inductiefase beginnende leraren NIEUWSBRIEF, APRIL 2013 NIEUWSBRIEF, APRIL 2013 Agenda 23 april 2013: Informatiebijeenkomst Tweedegraads PLUS Op dinsdag 23 april 2013 is er van 15.30 17.30 uur een informatieve bijeenkomst voor geïnteresseerde docenten. Locatie:

Nadere informatie

De leer kracht van groene schoolpleinen

De leer kracht van groene schoolpleinen De leer kracht van groene schoolpleinen Het gebruik van de groene buitenruimte in het onderwijsleerproces Informatie over het onderzoek Leiden, september 2013 1. INFORMATIE OVER HET ONDERZOEK Achtergrond

Nadere informatie

ONDERZOEK ALS MIDDEL VOOR ONDERWIJSONTWIKKELING?

ONDERZOEK ALS MIDDEL VOOR ONDERWIJSONTWIKKELING? ONDERZOEK ALS MIDDEL VOOR ONDERWIJSONTWIKKELING? OVER KLOVEN EN BRUGGEN CVI CONFERENTIE 2017 MARCO SNOEK INHOUD Onderzoek als impuls voor onderwijsontwikkeling? Wat betekent dat voor de criteria voor goed

Nadere informatie

Visie op ouderbetrokkenheid

Visie op ouderbetrokkenheid Visie op ouderbetrokkenheid Basisschool Lambertus Meestersweg 5 6071 BN Swalmen tel 0475-508144 e-mail: info@lambertusswalmen.nl website: www.lambertusswalmen.nl 1 Maart 2016 Inleiding: Een beleidsnotitie

Nadere informatie

Zes tips voor betere feedback. Dr. Linda Keuvelaar van den Bergh Fontys Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg (OSO)

Zes tips voor betere feedback. Dr. Linda Keuvelaar van den Bergh Fontys Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg (OSO) Zes tips voor betere feedback Dr. Linda Keuvelaar van den Bergh Fontys Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg (OSO) Doelen Jullie hebben kennis over: Kenmerken van goede feedback De situatie m.b.t. feedback

Nadere informatie

Evidence-based werken in het onderwijs

Evidence-based werken in het onderwijs Evidence-based werken in het onderwijs Het belang van een onderzoekende houding Gastcollege Hanzehogeschool Groningen Lectoraat Integraal jeugdbeleid 12 november 2008 Meta Krüger Opbouw college Evidence-based:

Nadere informatie

Procesevaluatie Effectief Actief 2013. Drs. L. Ooms Dr. C.Veenhof

Procesevaluatie Effectief Actief 2013. Drs. L. Ooms Dr. C.Veenhof Procesevaluatie Effectief Actief 2013 Drs. L. Ooms Dr. C.Veenhof VOORWOORD Effectief Actief (EA) is een programma geïnitieerd door het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB). Het heeft als doel

Nadere informatie

Leidinggeven aan onderzoekende scholen in de 21 ste eeuw

Leidinggeven aan onderzoekende scholen in de 21 ste eeuw Leidinggeven aan onderzoekende scholen in de 21 ste eeuw Vier jaar onderzoek naar onderzoeksmatig leiderschap: welke inzichten levert het op? Meta Krüger Lector leiderschap in het onderwijs Inhoud lezing

Nadere informatie

Geaccepteerd voorstel Onderwijs Research Dagen 28, 29 en 30 juni 2017 te Antwerpen

Geaccepteerd voorstel Onderwijs Research Dagen 28, 29 en 30 juni 2017 te Antwerpen Geaccepteerd voorstel Onderwijs Research Dagen 8, 9 en 0 juni 017 te Antwerpen Melline Huiskamp (Iselinge Hogeschool), Emmy Vrieling (Open Universiteit) en Iwan Wopereis (Open Universiteit) Titel: Waardevol

Nadere informatie

Begaafde leerlingen komen er vanzelf... Implementatie van een verandering van de pedagogische beroepspraktijk op basis van praktijkgericht onderzoek.

Begaafde leerlingen komen er vanzelf... Implementatie van een verandering van de pedagogische beroepspraktijk op basis van praktijkgericht onderzoek. Begaafde leerlingen komen er vanzelf... toch? Implementatie van een verandering van de pedagogische beroepspraktijk op basis van praktijkgericht onderzoek. Teambijeenkomsten Anneke Gielis Begaafde leerlingen

Nadere informatie

ROOSTER MLI 2012-2013

ROOSTER MLI 2012-2013 ROOSTER MLI 2012-2013 Dit is het rooster voor MLI 2012-2013. Periode 1, 2 en 3 betreft het eerste jaar (cohort 2012) met lesdagen op donderdag. Periode 4 en 5 betreft het tweede jaar (cohort 2011) met

Nadere informatie

De datateam methode. Onderzoeksbevindingen en praktijkervaringen. Succesexpo School aan Zet , Eindhoven Lisa Moonen en Kim Schildkamp

De datateam methode. Onderzoeksbevindingen en praktijkervaringen. Succesexpo School aan Zet , Eindhoven Lisa Moonen en Kim Schildkamp De datateam methode Onderzoeksbevindingen en praktijkervaringen Succesexpo School aan Zet 01-10-2015, Eindhoven Lisa Moonen en Kim Schildkamp Contactpersoon: Kim Schildkamp, k.schildkamp@utwente.nl Inleiding

Nadere informatie

OPDRACHT FORMATIEF EVALUEREN: VAN CONTROLEREN NAAR INFORMEREN

OPDRACHT FORMATIEF EVALUEREN: VAN CONTROLEREN NAAR INFORMEREN OPDRACHT FORMATIEF EVALUEREN: VAN CONTROLEREN NAAR INFORMEREN BESCHRIJVING OPDRACHT In deze opdracht leer je hoe je door meer en beter formatief te evalueren toetsen onderdeel van het leerproces kan maken,

Nadere informatie

Je moet bereid zijn jezelf op scherp te zetten ; Leren door onderzoek in de academische school

Je moet bereid zijn jezelf op scherp te zetten ; Leren door onderzoek in de academische school Je moet bereid zijn jezelf op scherp te zetten ; Leren door onderzoek in de academische school Marco Snoek Lector Leren & Innoveren, Hogeschool van Amsterdam Erica Moens Montessori College Oost, Amsterdam

Nadere informatie

Ruimte voor Talent in Gelderland Professionaliseringstrajecten Excellentie, Wetenschap en Techniek

Ruimte voor Talent in Gelderland Professionaliseringstrajecten Excellentie, Wetenschap en Techniek Ruimte voor Talent in Gelderland Professionaliseringstrajecten Excellentie, Wetenschap en Techniek - Staat talentherkenning en ontwikkeling bij u op school de komende jaren op de agenda? - Wilt u een rijke

Nadere informatie

HANDELINGSGERICHT WERKEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN. Onderwijsbehoeften van de leerling 11/09/2013

HANDELINGSGERICHT WERKEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN. Onderwijsbehoeften van de leerling 11/09/2013 Gericht Werken als bril om naar het zorgbeleid te kijken zorg Handelings- Leerlingenbegeleiding fase 0 fase 1 HGW HGW Leren & studeren Studieloopbaanbegeleiding Socioemotioneel fase 2 fase 3 HGW HGW centrale

Nadere informatie

Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School

Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School Feedforward en beoordeling Afstudeeronderzoek eindfase studiejaar 2014-2015 VT-DT Beoordelingsformulier afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Beoordelingscriteria scriptie CBC: instructie en uitwerking

Beoordelingscriteria scriptie CBC: instructie en uitwerking Nederlandse Associatie voor Examinering 1 Beoordelingscriteria scriptie CBC: instructie en uitwerking Met de scriptie voor Compensation & Benefits Consultant (CBC) toont de kandidaat een onderbouwd advies

Nadere informatie

Samenvatting / Dutch summary

Samenvatting / Dutch summary Samenvatting / Dutch summary De verantwoordelijkheid die mensen al dan niet nemen voor hun eigen leven is een centraal thema op dit moment, zowel binnen de politieke als de publieke discussie: we gaan

Nadere informatie

Onderzoek, wat levert het eigenlijk op? Reflecteren op kennisontwikkeling in praktijkgericht onderzoek

Onderzoek, wat levert het eigenlijk op? Reflecteren op kennisontwikkeling in praktijkgericht onderzoek Verschenen in Nieuw Meesterschap, 2011 Onderzoek, wat levert het eigenlijk op? Reflecteren op kennisontwikkeling in praktijkgericht onderzoek Frank Cornelissen Vaak begin je in de opleiding je onderzoek

Nadere informatie

Leraarschap en leiderschap. Marco Snoek Hogeschool van Amsterdam Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding

Leraarschap en leiderschap. Marco Snoek Hogeschool van Amsterdam Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding Leraarschap en leiderschap Marco Snoek Hogeschool van Amsterdam Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding Inhoud De opkomst van de leraar Beelden over leiderschap Shit & assholes Leiderschapskwaliteiten Structuur

Nadere informatie

Onderzoeksgroepen op basisschool St. Jan: over de weg van nieuwe kennis in de academische opleidingsschool Saskia van Caem

Onderzoeksgroepen op basisschool St. Jan: over de weg van nieuwe kennis in de academische opleidingsschool Saskia van Caem Onderzoeksgroepen op basisschool St. Jan: over de weg van nieuwe kennis in de academische opleidingsschool Saskia van Caem In dit verslag beschrijf ik de uitwerking van mijn onderzoek Onderzoeksgroepen

Nadere informatie

Competenties directeur Nije Gaast

Competenties directeur Nije Gaast Competenties directeur Nije Gaast De s voor directeuren van Nije Gaast zijn vertaald in vijf basiss. De beschrijving is gebaseerd op de schoolleiderscompententies die landelijk zijn vastgesteld en zijn

Nadere informatie

VOORTGANGSGESPREK. het Ashram College, vestiging Alphen a/d Rijn HAVO VMBOGT VWO

VOORTGANGSGESPREK. het Ashram College, vestiging Alphen a/d Rijn HAVO VMBOGT VWO VOORTGANGSGESPREK het Ashram College, vestiging Alphen a/d Rijn HAVO VMBOGT VWO Plaats : Alphen aan den Rijn BRIN nummer : 04DF C1 BRIN nummer : 04DF 00 HAVO BRIN nummer : 04DF 00 VMBOGT BRIN nummer :

Nadere informatie

Ontmoeten is gewoon doen

Ontmoeten is gewoon doen Ontmoeten is gewoon doen Aris de Pater Dit materiaal is onderdeel van het compendium over christelijk leraarschap, van het lectoraat Christelijk leraarschap van Driestar hogeschool. Zie ook www.christelijkleraarschap.nl.

Nadere informatie

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden:

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Marco Snoek over de masteropleiding en de rollen van de LD Docenten De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Het intended curriculum : welke doelen worden

Nadere informatie

Bevorderende factoren voor samenwerking door onderwijsprofessionals

Bevorderende factoren voor samenwerking door onderwijsprofessionals Bevorderende factoren voor samenwerking door onderwijsprofessionals Citeren als: Bergh, Linda van den; Diemel, Karin & Zon, Anja van ). Bevorderende factoren voor samenwerking door onderwijsprofessionals.

Nadere informatie

Bijlage 1: het wetenschappelijk denk- en handelingsproces in het basisonderwijs 1

Bijlage 1: het wetenschappelijk denk- en handelingsproces in het basisonderwijs 1 Bijlage 1: het wetenschappelijk denk- en handelingsproces in het basisonderwijs 1 Bijlage 1: Het wetenschappelijk denk- en handelingsproces in het basisonderwijs: Stadium van het instructie model Oriëntatiefase

Nadere informatie

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Wat is leerkracht? Stichting leerkracht is een organisatie van enthousiaste experts uit het onderwijs en bedrijfsleven die scholen helpt in het ontwikkelen

Nadere informatie

Master Leren en innoveren

Master Leren en innoveren 16 Selecteer d en klik op Invoege Onderzoekend leren en leren onderzoeken in de Master Leren en innoveren AFBEEL 1 Klik op het in te voeg 2 Workshop 12 16.50-17.35 RAOS Conferentie 16 februari 16 De Passie,

Nadere informatie

Simeacongres 12 december. Handelingsgericht werken (ppt gebaseerd op Pameijer en 1 zorgroute, zie beschrijving workshop Aartje Bouman Fontys OSO

Simeacongres 12 december. Handelingsgericht werken (ppt gebaseerd op Pameijer en 1 zorgroute, zie beschrijving workshop Aartje Bouman Fontys OSO Simeacongres 12 december Handelingsgericht werken (ppt gebaseerd op Pameijer en 1 zorgroute, zie beschrijving workshop Aartje Bouman Fontys OSO Programma Welkom en toelichting: interactie!!!! Inventarisatie

Nadere informatie

Tijd voor onderzoek. Voordelen van het onderzoeksmatig innoveren

Tijd voor onderzoek. Voordelen van het onderzoeksmatig innoveren Tijd voor onderzoek Door Relinde van Leijden Praktijkonderzoek wint langzaam terrein op basisscholen. Leerkrachten beginnen voorzichtig kennis te maken met het uitvoeren van praktijkonderzoek in het onderwijs,

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

Kenniskring leiderschap in onderwijs. Voorbeeld onderzoek in eigen organisatie

Kenniskring leiderschap in onderwijs. Voorbeeld onderzoek in eigen organisatie Kenniskring leiderschap in onderwijs Voorbeeld onderzoek in eigen organisatie Onderzoek doen Wie aanwezig? Wat wilt u weten? Beeld / gedachte / ervaring Praktijkonderzoek in de school = Onderzoek dat wordt

Nadere informatie

Overzicht. Onderzoekstaal. TOHBO Inholland. Taalbeleid Inholland 5-3-2013

Overzicht. Onderzoekstaal. TOHBO Inholland. Taalbeleid Inholland 5-3-2013 Overzicht Onderzoekstaal Dorian de Haan Lectoraat Ontwikkelingsgericht Onderwijs Studiedag Domein Onderwijs, leren en levensbeschouwing 12 april 2012 Taal: Taalbeleid Inholland Onderzoek: Onderzoek Domein

Nadere informatie

Onderzoeksnummer : 125048 Datum schoolbezoek : 27 maart 2012 Rapport vastgesteld te Zoetermeer op 25 april 2012.

Onderzoeksnummer : 125048 Datum schoolbezoek : 27 maart 2012 Rapport vastgesteld te Zoetermeer op 25 april 2012. RAPPORT VAN BEVINDINGEN Tussentijds kwaliteitsonderzoek bij De Akkers Plaats : Rotterdam BRIN-nummer : 18TM Onderzoeksnummer : 125048 Datum schoolbezoek : 27 maart 2012 Rapport vastgesteld te Zoetermeer

Nadere informatie

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding Inleiding Het LEOZ (Landelijk Expertisecentrum Onderwijs en Zorg) is een samenwerkingsproject van: Fontys Hogescholen, Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg,

Nadere informatie

Hoe begeleiden we praktijkonderzoek in BNBSON? Jan Labbe

Hoe begeleiden we praktijkonderzoek in BNBSON? Jan Labbe Hoe begeleiden we praktijkonderzoek in BNBSON? Jan Labbe Verhaal 1 Leerlingen ondervinden veel moeilijkheden in het eerste leerjaar Mijn collega s willen niet samenwerken Eerste oriëntatie: Er blijkt een

Nadere informatie

Collectief Praktijk Onderzoek in het basisonderwijs

Collectief Praktijk Onderzoek in het basisonderwijs Collectief Praktijk Onderzoek in het basisonderwijs Geschikt Ongeschikt Inleiding Collectief praktijkonderzoek (CPO) doen in het basisonderwijs, wat betekent dat precies en is het een succes? CPO kan heel

Nadere informatie

Praktijkgericht W&T onderzoek door leerkrachten: een case study

Praktijkgericht W&T onderzoek door leerkrachten: een case study Praktijkgericht W&T onderzoek door leerkrachten: een case study Martijn Weesing, ipabo Amsterdam Erna van Hest, Vrije Universiteit Amsterdam St. Jan School, Amsterdam EWT Conferentie, NEMO, 22 mei 2013

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK OP OBS OETKOMST IN KOLHAM

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK OP OBS OETKOMST IN KOLHAM RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK OP OBS OETKOMST IN KOLHAM Plaats : Kolham BRIN-nummer : 13DT Onderzoek uitgevoerd op : 22 juni 2010 Rapport vastgesteld te Groningen: 13 september

Nadere informatie

Begeleiding nieuwe leraren op de Walvis

Begeleiding nieuwe leraren op de Walvis op de Walvis Inleiding: Binnen de school treden met regelmaat nieuwe leraren in dienst, beginnend of ervaren. Ook komt het voor dat Pabo studenten die in hun LIO-fase zitten -tijdelijk- in de rol van leraar

Nadere informatie

Colofon Juni 2015. Eindredactie: Dorine van Walstijn, projectleider. EDventure Bezuidenhoutseweg 161 2594 AG Den Haag

Colofon Juni 2015. Eindredactie: Dorine van Walstijn, projectleider. EDventure Bezuidenhoutseweg 161 2594 AG Den Haag Landelijk debat Ons Onderwijs 2032 28 mei 2015 Colofon Juni 2015 Eindredactie: Dorine van Walstijn, projectleider EDventure Bezuidenhoutseweg 161 2594 AG Den Haag 070 315 41 00 info@edventure.nu www.edventure.nu

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

MASTERCLASS De datateam methode Examenresultaten Nederlands

MASTERCLASS De datateam methode Examenresultaten Nederlands MASTERCLASS De datateam methode Examenresultaten Nederlands Taal op koers 29 oktober 2014 Cindy Poortman en Kim Schildkamp Uitdagingen in de onderwijspraktijk Voortijdige schooluitval Gebrek aan praktische

Nadere informatie

FORMATIEF TOETSEN IN DE KLAS: BEVORDERENDE EN BELEMMERENDE FACTOREN

FORMATIEF TOETSEN IN DE KLAS: BEVORDERENDE EN BELEMMERENDE FACTOREN FORMATIEF TOETSEN IN DE KLAS: BEVORDERENDE EN BELEMMERENDE FACTOREN ONDERWIJS RESEARCH DAGEN, ROTTERDAM, 26 MEI 2016 CHRISTEL H.D. WOLTERINCK WILMA B. KIPPERS KIM SCHILDKAMP CINDY L. POORTMAN FORMATIEF

Nadere informatie

Onderzoekend werken van lerarenopleiders. Hilda Paalman Opleiding Leraar Basisonderwijs 16 maart 2017

Onderzoekend werken van lerarenopleiders. Hilda Paalman Opleiding Leraar Basisonderwijs 16 maart 2017 Onderzoekend werken van lerarenopleiders Hilda Paalman Opleiding Leraar Basisonderwijs 16 maart 2017 Lectoraat Leiderschap in het onderwijs Kenniskring docentonderzoekers uit hogescholen en onderzoekende

Nadere informatie