Bachelor thesis Vastgoed & Makelaardij FH-MER, Fontys Hogescholen Eindhoven

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bachelor thesis Vastgoed & Makelaardij FH-MER, Fontys Hogescholen Eindhoven"

Transcriptie

1 1

2 Bachelor thesis Vastgoed & Makelaardij FH-MER, Fontys Hogescholen Eindhoven Datum: juni 2010 Auteurs: D.E.C.H. (Danny) van den Aker R.J.W. (Rob) Goosen V.C.J.M. (Vincent) van der Heijden Begeleiding & beoordeling 1 e lezer: MSc. C.J.W. (Jan) Bosmans 2 e lezers: N.B. (Nico) Schram J.J.A.M. (Hans) Schuurmans 2

3 Voorwoord In onze ogen waren de Olympische Spelen van Beijing in 2008, spectaculair en overweldigend. Deze Spelen stonden bekend als de duurste aller tijden en daardoor vroegen wij ons af of grootschalige sportevenementen, zoals de Olympische Spelen, ooit rendabel zouden kunnen zijn? Na wat onderzoek, stuitten wij op het net uitgekomen Olympisch Plan van het NOC*NSF, waarin een ambitieus idee werd voorgesteld om eventueel de Olympische Spelen in 2028 naar Nederland te halen. Dit vonden wij een fantastisch idee en heeft ons geënthousiasmeerd om hier wat mee te gaan doen voor ons afstudeeronderzoek. Het idee van het organiseren van de Olympische Spelen in Nederland, kan alleen worden bereikt als alle Nederlanders achter dit plan staan. De mensen moeten het gevoel van trots ervaren, wanneer zij denken aan het idee dat ons kleine kikkerlandje in staat zou kunnen zijn om zoiets groots te kunnen organiseren. Trots is het verbindende element in onze samenleving wat blijkt wanneer het Nederlands elftal schittert op evenementen zoals het EK of WK. De straten en pleinen kleuren oranje en in deze perioden voert eensgezindheid de boventoon. Dit rapport is het resultaat van ons afstudeerproject uitgevoerd in opdracht van DHV en de Fontys Hogescholen te Eindhoven. Het onderzoek heeft plaatsgevonden van januari 2010 tot en met juni DHV is een consultancy- en engineeringbureau voor de publieke sector. Wij willen onze begeleiders bedanken voor de goede ondersteuning; DHV met name voor de vrijheid bij het vormen van de opdracht en Jan Bosmans voor zijn begeleiding met een persoonlijke tint. Wij hopen dat door het lezen van dit afstudeeronderzoek jullie te kunnen overtuigen dat Nederland in staat is om de Olympische Spelen in 2028 te organiseren. 3

4 Contactgegevens Opdrachtnemers Drie afstuderende studenten van de Fontys Hogescholen te Eindhoven, afdeling Management, Economie en Recht, richting Vastgoed en Makelaardij. De heer D.E.C.H. (Danny) van den Aker: Projectlid, tekstueel editor en verantwoordelijk voor het uitvoeren van het deelonderzoek: effecten van Olympische Zomerspelen in Sydney en het business plan. Adres: Pagestraat DA Tilburg Nederland Telefoonnummer: M adres: De heer R.J.W. (Rob) Goosen: Projectlid, tekstueel editor en verantwoordelijk voor het uitvoeren van het deelonderzoek: effecten van Olympische Zomerspelen in Atlanta, het business plan. Adres: Bilderdijkstraat GC Breda Nederland Telefoonnummer: T (076) M adres: De heer V.C.J.M. (Vincent) van der Heijden: Projectlid, contactpersoon, grafische vormgever en verantwoordelijk voor het uitvoeren van het deelonderzoek: effecten van Olympische Zomerspelen in Barcelona en planning. Adres: Europalaan BA Vlijmen Nederland Telefoonnummer: T (073) M adres: 4

5 Docenten Fontys Hogescholen MSc. C.J.W. (Jan) Bosmans: Docent/ project manager aan de Fontys Hogescholen, Management, Economie en Recht, Vastgoed & Makelaardij te Eindhoven en verzorgt het vak vastgoedmanagement en retailmanagement. De heer Bosmans heeft onder andere gewerkt bij Koninklijke Bijenkorf N.V. als manager verkoop. Adres: Rachelsmolen AH Eindhoven Nederland Telefoonnummer: T (+31) M adres: N.B. (Nico) Schram: Docent aan de Fontys Hogescholen, Management, Economie en Recht, Vastgoed & Makelaardij te Eindhoven en verzorgt het vak Engels en Management wat een nieuwe kijk geeft op bestaande organisaties. Adres: Rachelsmolen AH Eindhoven Nederland Telefoonnummer: T (+31) M adres: J.J.A.M. (Hans) Schuurmans: Docent aan de Fontys Hogescholen, Management, Economie en Recht, Vastgoed & Makelaardij te Eindhoven en coördinator internationale stage. Adres: Rachelsmolen AH Eindhoven Nederland Telefoonnummer: T (+31) adres: 5

6 Opdrachtgevers DHV zal in dit onderzoek optreden als opdrachtgever. Onze directe contactpersonen binnen DHV zijn; De heer J. (Jan) Hof: Strategisch adviseur bij DHV en zal eveneens als begeleider/ deskundige fungeren in het onderzoek. Adres: Hosterweg 18a 6199 AC Maastricht Airport Nederland Telefoonnummer: T (043) M adres: De heer ing. C.P. (Peter) Schut: Senior adviseur bij DHV Adres: Verlengde Kazernestraat ZA Deventer Telefoonnumer: T (0570) M adres: De heer drs. ing. J.L.A. (Marco) Farla: Senior adviseur ruimtelijke ontwikkeling bij DHV Adres: Larixplein VB Eindhoven Telefoonnumer: T (040) M adres: 6

7 Sponsors DHV Prolux Lighting Kennispartners DHV Fontys NeVaP NOC*NSF W.J.H. Mulier Instituut 7

8 Inleiding Het organiseren van een grootschalig sportevenement zoals de Olympische Spelen, kan gepaard gaan met transformaties op zowel stedelijk als lokaal schaalniveau, te denken valt aan infrastructuur en stedelijke vernieuwing. Daarnaast kunnen de bedrijvigheid, werkgelegenheid en het toerisme in de Olympische stad profiteren als gevolg van de Spelen. Voor steden en lokale/nationale overheden is het organiseren van de Olympische Spelen de afgelopen decennia steeds interessanter geworden. De Spelen worden gezien als katalysator op het gebied van economie en stedelijke vernieuwing. Daarnaast kunnen de Spelen worden gebruikt om het internationale imago (bekendheid) te bevorderen. In dit onderzoek worden de effecten van de Olympische Spelen uiteengezet. Hier wordt een onderscheid gemaakt tussen de economische effecten, infrastructuur, leefbaarheid en stedelijke vernieuwing in de steden Barcelona (1992), Atlanta (1996) en Sydney (2000), omdat de Olympische Spelen, en andere grootschalige sportevenementen, tegenwoordig niet meer uitsluitend sportieve doeleinden hebben. Dit onderzoek wijkt af van andere onderzoeken, omdat het primair ingaat op leefbaarheid en stedelijke vernieuwing. Daarnaast worden ook economische effecten en infrastructurele veranderingen meegenomen, hiermee wordt een beeld geschetst met betrekking tot de eventuele effecten van de Olympische Spelen op Amsterdam. Aan de hand van casestudies die de Olympische referentiesteden, Barcelona, Atlanta en Sydney met elkaar vergelijken, wordt er een gefundeerde uitgangspositie gevormd voor het organiseren van de Olympische Zomerspelen in In dit onderzoek worden enkel de mogelijkheden binnen de gemeente Amsterdam meegenomen. Het organiseren van de Olympische Spelen vormt een uitgangspunt en geen doel op zich, maatschappelijke doelstellingen en belangen staan voorop, de Spelen kunnen als middel worden gebruikt om deze te bereiken. Het onderzoek heeft enerzijds als doel de effecten van de Olympische Spelen te beschrijven en het zoeken naar innovatieve vastgoedoplossingen voor grootschalige sportgerelateerde evenementen. Hierbij worden de Olympische Zomerspelen 2028 in Nederland als uitgangspunt genomen en staan de maatschappelijke ambities centraal. Specialisatie op een relatief onbekende markt levert meerwaarde op, dit geldt zeker bij hoogwaardige advisering over actuele thema s. Anderzijds is het onderzoek gericht op het verkrijgen van kennis en inzicht om een maximaal maatschappelijk en economisch rendement te realiseren indien de Olympische spelen daadwerkelijk georganiseerd worden. 8

9 Inhoudsopgave Lijst van tabellen, grafieken en figuren Samenvatting H 1 Achtergrond en vraagstelling Initiatiefnemers Uitzetting probleemstelling Deelvragen H 2 Theoretisch kader De Olympische referentiesteden Tijdsfasen Schaalniveau Betrouwbaarheid & Objectiviteit Economische effecten Infrastructuur Leefbaarheid Stedelijke vernieuwing Onderzoeksopzet Onderzoeksmodellen H 3 Methodologie D.O.F. methode H 4 Casestudie: De Olympische Spelen van Barcelona Olympische Zomerspelen Barcelona De stad Barcelona Schaalniveaus Barcelona H 5 Wat waren destijds de redenen van het organiserend Olympisch Comité van Barcelona om zich kandidaat te stellen voor de Olympische Spelen? Inleiding Gedachten achter het organiseren van de Spelen

10 H 6 Welke economische effecten en ontwikkelingen op het gebied van infrastructuur, op stedelijk schaalniveau, hadden de Olympische Spelen in Barcelona (1992)? Inleiding Economie Kosten en baten Werkgelegenheid Barcelona Werkloosheid Toerisme Bedrijvigheid Vestigingsklimaat Concurrentiepositie Barcelona Economisch groei (BBP) Deelconclusie: Economische effecten H 7 Hadden de Olympische Spelen invloed op ontwikkelingen op het gebied van infrastructuur en (sport)faciliteiten, op stedelijk schaalniveau, in Barcelona (1992)? Inleiding Algemene voorzieningen Voorzieningen Olympische Spelen Deelconclusie: Infrastructuur en (sport)faciliteiten H 8 Wat waren de beweegredenen van het organiserend Olympisch Comité om het Olympisch park op die specifieke locatie te ontwikkelen en welke transformatie heeft het doorgemaakt? Inleiding Redenen Olympisch Comité Welke transformatie heeft het gebied doorgemaakt? Welke bestemming heeft het Olympisch park anno 2010? H 9 In hoeverre is het Olympisch park in Barcelona (1992) van invloed geweest, op lokaal schaalniveau, op het gebied van leefbaarheid en op de stedelijke vernieuwing? Inleiding Locatie Sants-Montjuïc en El Raval Achtergronden focusgebied

11 9.4 Criminaliteit Werkloosheid Etnische afkomst Samenstelling wijk Inkomensniveau Recreatie en groen Bereikbaarheid Deelconclusie: Leefbaarheid H 10 Stedelijke vernieuwing Inleiding Aanpak onderzoek stedelijke vernieuwing Publiek en private partijen Woningvoorraad Kwaliteit woningen Huur- en huizenprijzen Verbeteren van de woonomgeving (kwaliteit openbare ruimte) Sociale- economische activiteiten en voorzieningen Het verbeteren van de veiligheid H 11 Casestudie: de Olympische Spelen van Atlanta Olympische Zomerspelen Atlanta De stad Atlanta Schaalniveaus Atlanta H 12 Wat waren destijds de redenen van het organiserend Olympisch Comité van Atlanta om zich kandidaat te stellen voor de Olympische Spelen? Inleiding Gedachten achter het organiseren van de Olympische Spelen

12 H 13 Welke economische effecten en ontwikkelingen op het gebied van infrastructuur, op stedelijk schaalniveau, hadden de Olympische Spelen in Atlanta (1996)? Inleiding Economie Kosten en baten Werkgelegenheid Atlanta Werkloosheid Toerisme Bedrijvigheid Vestigingsklimaat Concurrentiepositie Atlanta Economische groei (BBP) Deelconclusie: Economische effecten H 14 Hadden de Olympische Spelen invloed op ontwikkelingen op het gebied van infrastructuur en (sport)faciliteiten, op stedelijk schaalniveau, in Atlanta (1996)? Inleiding Algemene voorzieningen Voorzieningen Olympische Spelen Deelconclusie: Infrastructuur en (sport)faciliteiten H 15 Wat waren de beweegredenen van het organiserend Olympisch Comité om het Olympisch park op die specifieke locatie te ontwikkelen en welke transformatie heeft het doorgemaakt? Inleiding Redenen Olympisch Comité Welke transformatie heeft het gebied doorgemaakt? Welke bestemming heeft het Olympisch park anno 2010? H 16 In hoeverre is het Olympisch park in Atlanta (1996) van invloed geweest, op lokaal schaalniveau, op het gebied van leefbaarheid en op de stedelijke vernieuwing? Inleiding Locatie Downtown Atlanta en Techwood/ Clark Howell Homes Achtergronden focusgebieden

13 16.4 Armoedepercentage Criminaliteit Werkloosheid Etnische afkomst Samenstelling wijk Inkomensniveau Recreatie en groen Bereikbaarheid Deelconclusie: Leefbaarheid H 17 Stedelijke vernieuwing Inleiding Aanpak onderzoek stedelijke vernieuwing Publiek en private partijen Ingewikkeld en langlopend Maatregelen stedelijke vernieuwing Woningvoorraad Kwaliteit bestaande woningen Leegstand Huur- en huizenprijzen Verbeteren van de woonomgeving (kwaliteit openbare ruimte) Sociale- economische activiteiten en voorzieningen Het verbeteren van de veiligheid Deelconclusie: Stedelijke vernieuwing Eindconclusie H 18 Casestudie: de Olympische Spelen van Sydney Olympische Zomerspelen Sydney De stad Sydney Schaalniveaus Sydney

14 H 19 Wat waren destijds de redenen van het organiserend Olympisch Comité van Sydney om zich kandidaat te stellen voor de Olympische Spelen? Inleiding Gedachten achter het organiseren van de Spelen H 20 Welke economische effecten en ontwikkelingen op het gebied van infrastructuur en (sport)faciliteiten, op stedelijk schaalniveau, hadden de Olympische spelen in Sydney (2000)? Inleiding Economie Financiering Olympische Spelen Toerisme Bedrijvigheid Werkgelegenheid Sydney Economische groei (BBP/GDP) Deelconclusie: Economische effecten H 21 Hadden de Olympische Spelen invloed op ontwikkelingen op het gebied van infrastructuur en (sport)faciliteiten, op stedelijk schaalniveau, in Sydney (2000)? Inleiding Algemene voorzieningen Voorzieningen Olympische Spelen Deelconclusie: Infrastructuur en (sport)faciliteiten H 22 Wat waren de beweegredenen van het organiserend Olympisch Comité om het Olympisch park op die specifieke locatie te ontwikkelen en welke transformatie heeft het doorgemaakt? Inleiding Welke transformatie heeft het gebied doorgemaakt? Welke bestemming heeft het Olympisch park anno 2010? H 23 In hoeverre is het Olympisch park in Sydney (2000) van invloed geweest, op lokaal schaalniveau, op het gebied van leefbaarheid en op de stedelijke vernieuwing? Inleiding Noordwestelijke suburbs (Olympische Park, Homebush, Newington en Liberty Grove)

15 23.3 Criminaliteit Werkloosheid Inkomensniveau Samenstelling wijk Recreatie en groen Bereikbaarheid Deelconclusie: Leefbaarheid H 24 Stedelijke vernieuwing Inleiding Publiek en private partijen Woningvoorraad Kwaliteit woningen Leegstand Huur- en huizenprijzen Kwaliteit openbare ruimte Sociaal economische activiteiten en voorzieningen Veiligheid Deelconclusie: Stedelijke vernieuwing Eindconclusie H 25 Vergelijking casestudies Inleiding Aanpak en context Eindconclusie vergelijking casestudies H 26 Welke locatie(s) is/(zijn) er, naar aanleiding van de casestudies, binnen de gemeente Amsterdam aan te wijzen om een Olympisch park te realiseren? Inleiding Waarom de gemeente Amsterdam? Schalen Olympische referentiesteden (Barcelona, Atlanta en Sydney) Keuze centraal of decentraal

16 26.5 Locatiebepaling gemeente Amsterdam H 27 Eindconclusie & aanbevelingen Amsterdam Inleiding Kandidaatstelling Amsterdam Locatiebepaling Amsterdam Economie Infrastructuur Stedelijke vernieuwing & leefbaarheid Suggesties voor nader onderzoek Begrippenlijst en afkortingen Afkortingen Bronnen Bijlage A (Barcelona) A A Bijlage B (Atlanta) B1 Empowerment Zones Bijlage C (Sydney) C C C C C C C C C C C

17 C C Bijlage D (Amsterdam) D1 Deelconclusie economie D

18 Lijst van tabellen, grafieken en figuren Tabellen Tabel 1: Verwachte en vastgestelde directe economische impact van de Spelen in Barcelona, naar type directe economische impact (in miljoenen Amerikaanse Dollars) Tabel 2: FDI Catalonië en percentage t.o.v. FDI Spanje (in duizenden euro s) Tabel 3: Evolutie van de werkgelegenheid in Barcelona en geografische gebieden Tabel 4: Aantal bijeenkomsten Barcelona over de jaren 1990, 2000, 2006, 2007 en Tabel 5: Aantal toeristen in de jaren 1990, 1992, 2000, 2006, 2007 en 2008 met reden van bezoek. 42 Tabel 6: Aantal international en nationale conventies over de jaren 1990, 1992, 1994, 2000, 2001 en Tabel 7: Bezetting van kamers (%) Tabel 8: Bedrijven met vestigingen in Catalonië Tabel 9: Aantal passagiers Barcelona Airport Tabel 10: Aantal gemeentelijke sportcentra Tabel 11: Totale kosten in infrastructuur in de periode Tabel 12: Aantal aanhoudingen Barcelona, Ciutat Vella, Eixample en Sants-Montjuïc Tabel 13: Werkloosheid in het district Ciutat Vella in vergelijking tot Barcelona gemiddeld Tabel 14: Immigratie vs. Migratie in Barcelona, Ciutat Vella, Eixample en Sants-Montjuïc 1994 en Tabel 15: Bevolking aantal Barcelona, Ciutat Vella, Eixample en Sants-Montjuïc in 1991, 1996, 1998 en Tabel 16: Percentage (%) werkloosheid Barcelona, Ciutat Vella, Eixample en Sants-Montjuïc in 1991 en Tabel 17: Aantal buitenlandse immigranten in de gebieden El Raval en Sants-Montjuïc 1991 en Tabel 18: Samenstelling bevolkingsgroepen naar leeftijd en geslacht

19 Tabel 19: Samenstelling bevolkingsgroepen naar leeftijd en geslacht Tabel 20: Index koopkracht gezinnen Barcelona, Ciutat Vella en Sants-Montjuïc in de periode 1988, 1991 en Tabel 21: Aantal woningen Barcelona, Ciutat Vella en zijn wijken Tabel 22: Prijswijziging koopwoningen per m² in Barcelona, Ciutat Vella, Sants-Montjuïc in de periode Tabel 23: Verwachte en vastgestelde directe economische impact van de Spelen in Atlanta, naar type directe economische impact (in miljoenen Amerikaanse Dollar) Tabel 24: Aantal banen dat als gevolg van de Spelen is ontstaan in Georgia tot en met 1996, naar type economische sector (in absolute aantal banen en procenten) Tabel 25: Bezettingraad hotels in Atlanta van beursbezoekers en toeristen in de periode voor en tijdens de Spelen Tabel 26: Overzicht van de ontwikkelde en verbouwde sportfaciliteiten voor de Olympische Spelen, links de investeringen door de ACOG en rechts de totale kosten* Tabel 27: Criminaliteitscijfers Downtown in de periode 1992 tot en met Tabel 28: Criminaliteit voor en na herontwikkeling, 1993 en Tabel 29: Populatie en demografische data in en rondom Centennial Place t.o.v. de stad en metropool Atlanta in de periode 1990 en Tabel 30: Samenstelling bevolkingsgroepen naar leeftijd in Tabel 31: Leegstand woningmarkt Downtown, periode (in procenten) Tabel 32: Huurprijzen per maand van Centennial Place in de periode 1995 tot Tabel 33: De geschatte inkomsten en kosten van de SOCOG volgens het budget van de SOCOG in de periode (in miljoenen Amerikaanse Dollars) Tabel 34: Directe Kosten en Baten Olympisch spelen Tabel 35: Total visitor nights Australia, New South Wales & Victoria Tabel 36: Totaal aantal overnachtingen (jaarlijkse groei in %)

20 Tabel 37: Verwachte verandering van de afzet in verschillende economische sectoren in New South Wales (NSW) in de periode , 2000 en als gevolg van de Olympische Spelen in Sydney (in procenten) Tabel 38: Werkloosheid op nationaal en stedelijke niveau in % Tabel 39: BBP Australië en regio NSW en VIC Tabel 40: Criminaliteit New South Wales en Strathfield (Homebush) Tabel 41: Criminaliteit New South Wales en Canada Bay (Libery Grove) Tabel 42: Totale arbeidsmarkt (personen van 15 jaar en ouder) Tabel 43: Totale arbeidsmarkt (personen van 15 jaar en ouder) Tabel 44: Individual income quartiles Homebush (personen van 15 jaar en ouder) Tabel 45: Individual income quartiles Newington (personen van 15 jaar en ouder) Tabel 46: Individual income quartiles Liberty Grove-Rhodes (personen van 15 jaar en ouder) Tabel 47: Historische jaarlijkse data Australië Figuren Figuur 1: Tijdspanne van Olympische Spelen Figuur 2: Foto van de ringweg Ronda de Dalt Figuur 3: Overzicht knooppunten en ringwegen Figuur 4: Overzicht uitbreidingen metrosysteem Figuur 5: Uitzicht over Barcelona vanaf het Olympisch park Figuur 6: Aangrenzende gebieden Olympisch park Figuur 7: Centennial Olympic Park Figuur 8: Fountain of Rings Figuur 9: Ligging van de focusgebieden ten opzichte van het Olympische park Figuur 10: Ligging van de focusgebieden ten opzichte van het Olympische park

21 Figuur 11: Locaties bepaling gemeente Amsterdam Figuur 12: Binnenkant Olympisch stadion Figuur 13: Strand van Barcelona dat is vernieuwd bij de ontwikkeling van het Olympisch dorp Figuur 14: Velòdrom d Horta in Vall d Hebron Figuur 15: Olympisch park met het Olympisch stadion Figuur 16: Piscines Bernat Picornell Figuur 17: Palau Sant Jordi Figuur 18: Parc de la Ciutadella Figuur 19: Structuur Eixample Figuur 20: Overzicht Empowerment Zone Downtown Atlanta Figuur 21: Compleet overzicht Sydney s Olympic Park Figuur 22: Ligging van Olympisch Park t.o.v. de CBD Figuur 23: De ligging van de focusgebieden ten opzichte van het Olympisch park Figuur 24: Area map Homebush Figuur 25: Area map: Newington Figuur 26: Area map Liberty Grove Figuur 27: Afstanden van Internationaal vliegveld en centrum naar Olympisch park Barcelona Figuur 28: Afstanden van Internationaal vliegveld en centrum naar Olympisch park Atlanta Figuur 29: Afstanden van Internationaal vliegveld en centrum naar Olympisch park Sydney Figuur 30: Locatie bepaling aan de hand van afstand van internationaal vliegveld en centrum

22 Grafieken Grafiek 1: Ontwikkeling van het aantal werkzame personen in Barcelona en Spanje in de periode Grafiek 2: Aantal buitenlandse toeristen in Barcelona vóór, tijdens en na de Olympische Spelen (twee jaar voor de Spelen = 100) Grafiek 3: Groei van het BBP in Catalonië, Spanje en EU in de periode Grafiek 4: Verhouding tussen aantal huurders en huis eigenaren Grafiek 5: Nieuwbouwwoningen in de verschillende Olympische locaties in Barcelona ( ) Grafiek 6: Werkloosheidspercentage in Atlanta t.o.v. de Verenigde Staten in de periode Grafiek 7: Verandering van het aantal zakelijke, buitenlandse en totale toeristen in Atlanta in vergelijking met het aantal toeristen in de Verenigde Staten in de periode (in groeipercentage t.o.v. het voorgaande jaar) Grafiek 8: Illustreert de veranderingen van het aantal bedrijven in Georgia (aangenomen Atlanta verantwoordelijk) en de Verenigde staten in de bouwsector, dienstensector en totaal in de periode (in groeipercentages t.o.v. het voorgaande jaar) Grafiek 9: Ontwikkeling van het BBP in Georgia (aangenomen: grotendeels bepaald door het BBP van Atlanta) t.o.v. de Verenigde Staten, periode Grafiek 10: Armoedepercentage Techwood/Clark Howell (1990) en Centennial Place (2000) Grafiek 11: Participatie van inwoners van Centennial Place op de arbeidsmarkt in 1990 t.o.v (%) in vergelijking met de stad en metropool Atlanta Grafiek 12: Inkomensniveau van Techwood/ Clark Howell (1990) en Centennial Place (2000) afgezet tegen het gemiddelde inkomensniveau van de stad en metropool Atlanta Grafiek 13: Illustreert de groei in het aantal wooneenheden in Downtown vanaf 1995 tot Grafiek 14: Verandering van het aantal buitenlandse toeristen in Australië in de periode (in groeipercentage t.o.v. het voorgaand jaar) Grafiek 15: Verandering van het BBP in Australië in de periode (in groeipercentages t.o.v. het voorgaand jaar) Grafiek 16: Leeftijd en geslacht ratio 2006 (Homebush) Grafiek 17: Inkomen huishoudens (%) (Homebush)

23 Grafiek 18: Structuur huishoudens (Homebush) Grafiek 19 Verdeling huishoudens (Homebush) Grafiek 20: Leeftijd en geslacht ratio 2006 (Newington) Grafiek 21: Inkomen huishoudens (%) (Newington) Grafiek 22: Structuur huishoudens (Newington) Grafiek 23: Verdeling huishoudens (Newington) Grafiek 24: Leeftijd en geslacht ratio 2006 (Liberty Grove) Grafiek 25: Inkomen huishoudens (%) (Liberty Grove) Grafiek 26: Structuur huishoudens (Liberty Grove) Grafiek 27: Verdeling huishoudens (Liberty Grove) Grafiek 28: Oliprijzen e kwartaal Grafiek 29: Economische groei voorspellingen, Australië en zijn top-10 import markten, 2009 en

24 Samenvatting Deze scriptie is geschreven in het kader van het afstuderen aan de Fontys Hogescholen te Eindhoven, opleiding Vastgoed & Makelaardij. De eventuele kandidaatstelling voor de Olympische Spelen (2028) in Nederland is aanleiding geweest voor het schrijven deze scriptie. In dit onderzoek worden de impacten van de Olympische Spelen op de economie, infrastructuur, leefbaarheid en stedelijke vernieuwing uiteengezet. De steden Barcelona (1992), Atlanta (1996) en Sydney (2000) fungeren als referentiesteden om vast te stellen welke impacten het organiseren van de Olympische Spelen hebben gehad op de bovengenoemde punten, en welke gevolgen deze zouden kunnen hebben op Nederland. Daarnaast wordt in de referentiesteden bekeken wat de invloeden van het Olympisch park waren op het gebied van leefbaarheid en stedelijke vernieuwing op lokaal schaalniveau (omliggende gebieden). In deze scriptie is de gemeente Amsterdam als uitgangspunt genomen, met als hoofdredenen de internationale bekendheid van de stad. Uit dit onderzoek blijkt dat de economische effecten van de Olympische Spelen vooral op de korte termijn (in aanloop naar de Spelen en het Olympisch jaar zelf) betrekking hebben gehad. Met name het toerisme en de werkgelegenheid hebben in aanloop naar de Spelen een enorme groei doorgemaakt. De impacten op het gebied van infrastructuur, leefbaarheid en stedelijke vernieuwing manifesteren zich voornamelijk op de lange termijn en vormen zo de legacy (nalatenschap) van de Spelen. Door de investeringen in infrastructuur, hoofdzakelijk de bereikbaarheid verbeteren tussen het vliegveld en het financieel centrum, wordt de internationale concurrentiepositie verbeterd, wat bedrijvigheid met zich mee brengt. De invloeden van het Olympisch park op de omliggende gebieden, op het gebied van leefbaarheid en stedelijke vernieuwing, zijn sterk afhankelijk van het doel van het Olympisch park tijdens de Spelen. Onomstotelijk staat vast dat de gebieden rondom het Olympisch park onderhevig waren aan vergaande stedelijke vernieuwsprogramma s wat de leefbaarheid sterk heeft verbeterd. De mate waarin een organiserende stad en gebieden rondom een Olympisch park, dus ook Amsterdam, profiteren van de Spelen is afhankelijk van andere factoren zoals de omvang van de investeringen in (sport)faciliteiten, infrastructuur en vastgoedontwikkelingen. Daarnaast is de economische situatie op het moment van kandidaatstelling van groot belang. Doorgaans zijn de impacten van de Olympische Spelen groter in de steden die economisch gezien opkomend zijn (Maturing Markets) of vanuit laagconjunctuur de weg naar boven zoeken. Verder kan er geconcludeerd worden dat het realiseren van het Olympisch park, gezien als een van de belangrijkste fysieke nalatenschap van de Spelen, ingrijpende veranderingen in leefbaarheid teweeg heeft gebracht. In hoeverre deze veranderingen enkel en alleen toe te schrijven zijn aan het Olympisch park is niet gemakkelijk vast te stellen. Echter, de komst van het Olympisch park werkt als katalysator voor stedelijke vernieuwingprojecten in de omliggende wijken. De stedelijke vernieuwingsprojecten hebben tot gevolg dat de kwaliteit van de woningen en het woningaanbod verbeterd. De locatiebepaling voor het Olympisch park in de gemeente Amsterdam wordt gekoppeld aan de bevindingen in de referentiesteden. Uit de casestudies is gebleken dat het Olympische park direct aan een probleemwijk of vervuild gebied is gerealiseerd. Ook bevinden de Olympische parken zich binnen een straal van 15 kilometer van het internationaal vliegveld en 5 kilometer van financieel centrum van de stad. Op basis van deze criteria is de locatie van het Olympisch park gevallen op Slotervaart in stadsdeel Nieuw-West in de gemeente Amsterdam. Deze locatie ligt naast het voormalig Olympisch stadion en met verschillende (sport)faciliteiten en de Zuidas in de nabijheid. 24

Olympische Spelen 2012: Verwachte Economische Impact voor Londen

Olympische Spelen 2012: Verwachte Economische Impact voor Londen Olympische Spelen 2012: Verwachte Economische Impact voor Londen Vergelijkingsstudie met de Olympische Spelen in Barcelona (1992), Atlanta (1996) en Sydney (2000) 2 Olympische Spelen 2012: Verwachte Economische

Nadere informatie

Inhoudsopgave... 2 1. Achtergronden... 3 Opdrachtnemers:... 4. Beschrijving aanleiding project:... 4. Goedkeuring:... 4

Inhoudsopgave... 2 1. Achtergronden... 3 Opdrachtnemers:... 4. Beschrijving aanleiding project:... 4. Goedkeuring:... 4 Business plan Fase: Concept 2 29-01-2010 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Achtergronden... 3 Opdrachtnemers:... 4 Beschrijving aanleiding project:... 4 Goedkeuring:... 4 2. Projectopdracht... 5 Doelstelling

Nadere informatie

Olympische Spelen in Nederland. Olympisch Plan 2028

Olympische Spelen in Nederland. Olympisch Plan 2028 Olympische Spelen in Nederland Olympisch Plan 2028 Doel vandaag Twee ambitieuze plannen voor Nederland Ambitieus olympisch plan 2028 (2016 Nederland op olympisch niveau) Ambitieus agenda voor verbetering

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Atlas voor gemeenten 015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht IB Onderzoek, 9 mei 015 Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 86 1350 onderzoek@utrecht.nl

Nadere informatie

Benchmark Axisopleidingen

Benchmark Axisopleidingen Benchmark Axisopleidingen In opdracht van: Platform Bèta Techniek In samenwerking met Ministerie van OCW HBO-raad Project: 2008.104 Datum: Utrecht, 22 december 2008 Auteurs: Guido Ongena, MSc. drs. Rob

Nadere informatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie Manifeste lokale woningbehoefte Vraag zoekt locatie 10-3-2015 Inleiding In de gemeentelijke Visie op Wonen en Leefbaarheid (2012) is uitgesproken dat de gemeente in principe in alle kernen ruimte wil zoeken

Nadere informatie

MVGM VASTGOEDTAXATIES RESEARCH & CONSULTANCY

MVGM VASTGOEDTAXATIES RESEARCH & CONSULTANCY MVGM VASTGOEDTAXATIES RESEARCH & CONSULTANCY 2 RESEARCH & CONSULTANCY MVGM is dé vastgoedregisseur en neemt de gehele of gedeeltelijke regie van de vastgoedportefeuilles van haar opdrachtgevers uit handen.

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL. SESSIE Stad maken

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL. SESSIE Stad maken Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE Stad maken donderdag 19 maart 2015 Stad maken Duiding en context De traditionele rollen binnen het ontwikkeltraject veranderen. De corporaties,

Nadere informatie

Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland

Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland Wonen in Hilversum Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland De Nederlandse woningmarkt staat momenteel in het middelpunt van de belangstelling. Deze aandacht heeft vooral betrekking op de ordening

Nadere informatie

Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze.

Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze. Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze. Rabobank Noord-Drenthe. Een bank met ideeen. www.rabobank.nl/noord-drenthe Triple P-onderzoek Rabobank

Nadere informatie

Waardering van leefbaarheid en woonomgeving

Waardering van leefbaarheid en woonomgeving Waardering van leefbaarheid en woonomgeving Burgerpeiling Woon- en Leefbaarheidsmonitor Eemsdelta 2015 In de Eemsdelta zijn verschillende ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op de leefbaarheid.

Nadere informatie

Afstudeeronderzoek van E. van Bunningen BSc (Het volledige Engelstalige onderzoeksrapport kunt downloaden via deze link)

Afstudeeronderzoek van E. van Bunningen BSc (Het volledige Engelstalige onderzoeksrapport kunt downloaden via deze link) CONCENTRATIE VAN MAATSCHAPPELIJKE DIENSTEN IN GEMEENTELIJK VASTGOED NAAR AANLEIDING VAN DEMOGRAFISCHE TRANSITIE Een casestudie in landelijke gemeenten in Noord-Brabant, Nederland Afstudeeronderzoek van

Nadere informatie

Onderzoek naar het topsportklimaat in Vlaanderen

Onderzoek naar het topsportklimaat in Vlaanderen Onderzoek naar het topsportklimaat in Vlaanderen Is in Vlaanderen een klimaat aanwezig voor topsporters om goed te presteren? Met welke omgevingsfactoren hebben topsporters te maken en in hoeverre kunnen

Nadere informatie

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Datum: 16 december 2010 Ir. Jan Gerard Hoendervanger Docent-onderzoeker Lectoraat Vastgoed Kenniscentrum Gebiedsontwikkeling NoorderRuimte Hanzehogeschool Groningen

Nadere informatie

Het gebruik van wetenschappelijke kennis bij het managen van vastgoed in de gemeentelijke sector

Het gebruik van wetenschappelijke kennis bij het managen van vastgoed in de gemeentelijke sector Het gebruik van wetenschappelijke kennis bij het managen van vastgoed in de gemeentelijke sector 1 Inhoudsopgave Introductie Onderzoekskader Methodologie Resultaten Conclusie Aanbevelingen 2 Introductie

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom:

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom: Verzoek VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District De A16 is voor de Metropoolregio en de Randstad een belangrijke verbinding met Antwerpen,

Nadere informatie

Windmolenparken Zichtbaar vanaf de kust

Windmolenparken Zichtbaar vanaf de kust Windmolenparken Zichtbaar vanaf de kust De impact op recreatie en toerisme -Addendum bij de studie uit 2014- Inhoud Blz. 1 Inleiding 1 2 Omvang van de impact (actualisatie) 3 3 Conclusies en aanbevelingen

Nadere informatie

Heijmans Avans Minor 2010-2011. Infrastructuur: van knelpunt tot aanbesteding

Heijmans Avans Minor 2010-2011. Infrastructuur: van knelpunt tot aanbesteding Heijmans Avans Minor 2010-2011 Infrastructuur: van knelpunt tot aanbesteding Avans Hogeschool is een topinstituut dat toekomstige beroepsoefenaren opleidt tot excellente professionals, die zichzelf en

Nadere informatie

Persbericht. 31 juli 2013. Werkloosheid en bezuinigingen grootste problemen in Twentse gemeenten

Persbericht. 31 juli 2013. Werkloosheid en bezuinigingen grootste problemen in Twentse gemeenten Persbericht 31 juli 2013 Werkloosheid en bezuinigingen grootste problemen in Twentse gemeenten Werkloosheid en bezuinigingen zijn volgens inwoners van Twente verreweg de grootste problemen in hun gemeenten.

Nadere informatie

De weg van de toekomst

De weg van de toekomst On nderzzoeksp plan Intern nebegeleid der: Yvonn nevanlith Extern nebegeleid der: MadelleineVelthuizen Aanleverdatum: 23 02 2 2009 Studenten: MarkRobben RinivvandeLaar Voorwoord De weg van de toekomst

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2014

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2014 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2014 Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Ponds: sources of city health and energy / Stadsvijvers: bronnen van leefbaarheid en energie

Nadere informatie

Vergrijzing, verkleuring en individualisering. Voor wie verstandig handelt!

Vergrijzing, verkleuring en individualisering. Voor wie verstandig handelt! Vergrijzing, verkleuring en individualisering Trendsamenvatting Naam Definitie Scope Conclusies Invloed Impact Bronnen Vergrijzing, verkleuring en individualisering De wereldbevolking neemt toe, waarbij

Nadere informatie

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten De Molenzoom Kantoorlocaties in centrum van Houten Kantoorvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Molenzoom Centrale ligging in Houten Zichtlocatie langs spoorlijn Nabij centrumvoorzieningen op het

Nadere informatie

Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven

Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven 23 juni 2015 Managementsamenvatting Status: Managementsamenvatting Datum: 23 juni 2015 Een product van: Bureau Stedelijke Planning bv Silodam

Nadere informatie

Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Wat kost een dorp? Onderzoek naar de geldstromen in een dorp.

Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Wat kost een dorp? Onderzoek naar de geldstromen in een dorp. ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 Invulinstructie: Dit formulier is bedoeld voor afstudeeropdrachten die in een periode van gemiddeld 4 maanden (kunnen) worden uitgevoerd. Voor kortere klussen komt

Nadere informatie

Werkende bedrijventerreinen

Werkende bedrijventerreinen Werkende bedrijventerreinen Dr. Cees-Jan Pen, programmamanager Platform31/Lector Vastgoed Fontys 1 Mijn agenda Bedrijventerreinen hoger op de politieke agenda: banen, mkb, leefbaarheid, economisch belang

Nadere informatie

Architecture Governance

Architecture Governance Architecture Governance Plan van aanpak Auteur: Docent: Stijn Hoppenbrouwers Plaats, datum: Nijmegen, 14 november 2003 Versie: 1.0 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. PROBLEEMSTELLING EN DOELSTELLING...

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN Onderzoek naar cultuurhistorische structuren, landschappen en panden Aansluitend op Belvedere- (Behoud door ontwikkeling) en het MoMo-beleid (Modernisering

Nadere informatie

Bedrijfsverzamelgebouwen

Bedrijfsverzamelgebouwen Bedrijfsverzamelgebouwen Een onderzoek naar de toegevoegde waarde van bedrijfsverzamelgebouwen P5 presentatie 2 juli 2014 Student: Jeroen Ketting, 4168860 Faculteit TU Delft, Bouwkunde Afdeling: Real Estate

Nadere informatie

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar drs. O.J. van der Heijden o.heijden@marma.nl www.evbinnenstad.nl 1 Belang van Wonen in de Binnenstad Een juiste combinatie van functies in de binnen

Nadere informatie

Het commerciële effect

Het commerciële effect Etalageverlichting Het commerciële effect Colofon Opdrachtgever Opdrachtnemer Auteurs C.J.M. van Merksteijn Window of Opportunity Alternative Solutions B.S.G. van Vegchel K.L.J. van den Eeden L.H.F.M.

Nadere informatie

-diensten. licht van de crisis valt dat niet altijd mee. Juist nu kan het handig zijn

-diensten. licht van de crisis valt dat niet altijd mee. Juist nu kan het handig zijn -diensten Inzicht in kwetsbare doelgroepen Analyse Ken uw doelgroep dé onderbouwing van uw beleid Meedoen in de maatschappij is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Gemeenten, bibliotheken en andere maatschappelijke

Nadere informatie

Vrijblijvende Projectinformatie. TE HUUR Kantoorruimte

Vrijblijvende Projectinformatie. TE HUUR Kantoorruimte TE HUUR Kantoorruimte Strawinskylaan 1445, 1077 XX Amsterdam Huurprijs 25.450,00 per jaar Beschikbare oppervlakte: circa 75 m² LOCATIE Gelegen in het centrum van de Amsterdamse Zuidas, bevindt zich World

Nadere informatie

Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue)

Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue) Brainport Eindhoven/ A2-zone (Brainport Avenue) Nota Ruimte budget 75 miljoen euro voor Brainport Eindhoven en 6,8 miljoen voor ontwikkeling A2-zone Planoppervlak 3250 hectare (Brainport Eindhoven) Trekker

Nadere informatie

Hengelo, Hart van Zuid

Hengelo, Hart van Zuid Hengelo, Hart van Zuid Nota Ruimte budget 14,5 miljoen euro Planoppervlak 50 hectare Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer ROC van Twente Internationale potentie

Nadere informatie

Juist Klimaatverandering en kustlandschappen

Juist Klimaatverandering en kustlandschappen Juist Klimaatverandering en kustlandschappen ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR SEPTEMBER 2014 klimaatverandering en kustlandschappen De aardkundige geschiedenis leert dat klimaat verandering altijd gepaard gaat

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

tijdelijke en betaalbare woonruimte voor mensen met een urgente woonvraag

tijdelijke en betaalbare woonruimte voor mensen met een urgente woonvraag tijdelijke en betaalbare woonruimte voor mensen met een urgente woonvraag 02 Visie Er is in Noord-Limburg nauwelijks geschikte tijdelijke en betaalbare woonruimte voor mensen met een urgente woonvraag.

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

ONDERZOEK KANSEN EN IMPACT BRABANTSTAD CULTURELE HOOFDSTAD. prof. dr. G.W. (Greg) Richards*, Department of Leisure Studies, Tilburg University

ONDERZOEK KANSEN EN IMPACT BRABANTSTAD CULTURELE HOOFDSTAD. prof. dr. G.W. (Greg) Richards*, Department of Leisure Studies, Tilburg University SUMMARY ONDERZOEK KANSEN EN IMPACT BRABANTSTAD CULTURELE HOOFDSTAD prof. dr. G.W. (Greg) Richards*, Department of Leisure Studies, Tilburg University De uitdagingen en kansen voor 2018BrabantStad Culturele

Nadere informatie

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 GEBIEDEN 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 Probleemwijken Groot aandeel sociale huurwoningen Slechte kwaliteit woonomgeving Afname aantal voorzieningen Toename asociaal gedrag Sociale en etnische spanningen

Nadere informatie

Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt

Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt Samenvatting De potentiële beroepsbevolking wordt gedefinieerd als alle inwoners van 15-64 jaar en bestaat uit ruim 86.000 Leidenaren. Van hen verricht ruim zeven op de tien

Nadere informatie

Succesvol samenwerken in de Regio Eindhoven. Plaats voor een heading

Succesvol samenwerken in de Regio Eindhoven. Plaats voor een heading Succesvol samenwerken in de Regio Eindhoven Plaats voor een heading Jean Paul Kroese 26 april 2012 Opbouw presentatie 1. Kenmerken Regio Eindhoven 2. Regionale ambitie en inhoudelijke opgave 3. Governance

Nadere informatie

Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte

Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte Stap 1 van de Ladder voor Duurzame Verstedelijking schrijft voor dat een stedelijke ontwikkeling past binnen de regionale behoefte. Provincie

Nadere informatie

Actieprogramma Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam. Februari 2007

Actieprogramma Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam. Februari 2007 Actieprogramma Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam Februari 2007 1. Inleiding Op 12 december 2006 is het onderzoek naar Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam aan

Nadere informatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie Samenvatting De gemeente maakt sinds 2011 onderdeel uit van de bestuurlijke regio FoodValley. In de regio FoodValley heeft elke gemeente een economisch profiel gekozen dat moet bijdragen aan de doelstelling

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Utrecht

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Utrecht De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen

Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen Rapport Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen Drie afbakeningen van het MKB Oscar Lemmers Dit onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Er waren geen

Nadere informatie

Bijlagen bij: Woonagenda Aalsmeer 2016 2020

Bijlagen bij: Woonagenda Aalsmeer 2016 2020 Bijlagen bij: Woonagenda Aalsmeer 2016 2020 Bijlage 1: Vraag en Aanbod woningmarkt Aalsmeer Bijlage 2: Kaart Woningbouwprojecten Bijlage 3: Woonfonds Aalsmeer Bijlage 1: Vraag & aanbod woningmarkt Aalsmeer

Nadere informatie

The Netherlands of 2040 en de Olympische Spelen George Gelauff Hogeschool Amsterdam 1 februari 2012

The Netherlands of 2040 en de Olympische Spelen George Gelauff Hogeschool Amsterdam 1 februari 2012 The Netherlands of 2040 en de Olympische Spelen George Gelauff Hogeschool Amsterdam 1 februari 2012 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Scenariostudies Lange termijn vraagstukken Grote

Nadere informatie

Opfrissen van de Zeeuws- Vlaamse woningmarkt. Bijeenkomst VNG, 27 maart 2013 Marco van Dorst marco@moveo.nu, 0114-630998 / 06-22110077

Opfrissen van de Zeeuws- Vlaamse woningmarkt. Bijeenkomst VNG, 27 maart 2013 Marco van Dorst marco@moveo.nu, 0114-630998 / 06-22110077 Opfrissen van de Zeeuws- Vlaamse woningmarkt Bijeenkomst VNG, 27 maart 2013 Marco van Dorst marco@moveo.nu, 0114-630998 / 06-22110077 Intentieverklaring UPGRADE 24 januari 2013 ondertekende groot aantal

Nadere informatie

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid,

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid, Transformatie van de woningvoorraad Een afname van het aantal huishoudens heeft gevolgen voor de woningvoorraad. Dit geldt ook vergrijzing. Vraag en aanbod sluiten niet meer op elkaar aan. Problemen van

Nadere informatie

CPB Notitie 8 mei 2012. Actualiteit WLO scenario s

CPB Notitie 8 mei 2012. Actualiteit WLO scenario s CPB Notitie 8 mei 2012 Actualiteit WLO scenario s. CPB Notitie Aan: De Deltacommissaris Drs. W.J. Kuijken Postbus 90653 2509 LR Den Haag Datum: 8 mei 2012 Betreft: Actualiteit WLO scenario's Centraal

Nadere informatie

SOCIAL INFORMATION SYSTEM

SOCIAL INFORMATION SYSTEM De SIS is een tool die oplossingen biedt voor uitdagingen en vragen in de wijk. Het product is vooral sterk in het verbinden van belangen. Zo stelt het organisaties in staat makkelijk en efficiënt met

Nadere informatie

Samenvatting. De Kvk en IKE hebben de onderzoeksresultaten aangeboden aan het College van B&W van Etten- Leur.

Samenvatting. De Kvk en IKE hebben de onderzoeksresultaten aangeboden aan het College van B&W van Etten- Leur. JJuunni i 22 Uitkomsten Ruimtebehoefteonderzoek Gemeente Etten-Leur Samenvatting De provincie Noord-Brabant en de gemeente Etten-Leur zijn een onderzoek gestart naar de meest geschikte locatie voor een

Nadere informatie

4. Werkloosheid in historisch perspectief

4. Werkloosheid in historisch perspectief 4. Werkloosheid in historisch perspectief Werkloosheid is het verschil tussen het aanbod van arbeid en de vraag naar arbeid. Het arbeidsaanbod in Noord-Nederland hangt samen met de mate waarin de inwoners

Nadere informatie

Leisure als placemaker

Leisure als placemaker Leisure als placemaker Ervaringen uit de praktijk Academische werkplaats Amsterdam 16 november 2012 Jan Oosterman Inhoud Leisure als placemaker Olympische Spelen Floriade Almere Mijn stelling Leisure (sport,

Nadere informatie

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving Onderzoeksopzet Marktonderzoek Klantbeleving Utrecht, september 2009 1. Inleiding De beleving van de klant ten opzichte van dienstverlening wordt een steeds belangrijker onderwerp in het ontwikkelen van

Nadere informatie

Verhuisplannen en woonvoorkeuren

Verhuisplannen en woonvoorkeuren Verhuisplannen en woonvoorkeuren Burgerpeiling Woon- en Leefbaarheidsmonitor Eemsdelta 2015 Bevolkingsdaling ontstaat niet alleen door demografische ontwikkelingen, zoals ontgroening en vergrijzing of

Nadere informatie

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014 Nummer 6 juni 2014 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014 Factsheet Ondanks eerste tekenen dat de economie weer aantrekt blijft de werkloosheid. Negen procent van de Amsterdamse beroepsbevolking is werkloos

Nadere informatie

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad van (internationale) kennis en collecties

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad van (internationale) kennis en collecties Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad van (internationale) kennis en collecties Erfgoed is in de nieuwe erfgoednota een breed begrip; de cultuurhistorie

Nadere informatie

De drietrapsraket internationale stages in de lucht: Academy for Leisure, NHTV Breda

De drietrapsraket internationale stages in de lucht: Academy for Leisure, NHTV Breda COSPA Dag De drietrapsraket internationale stages in de lucht: Academy for Leisure, NHTV Breda Olaf Ernst, Organisatie stages/beleidsverantwoordelijke Praktijkleren Angelique Grippeling, Internationale

Nadere informatie

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics 1 Inleiding Veel organisaties hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in

Nadere informatie

Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon

Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon. Inleiding Het veenkoloniaal gebied in Drenthe is door het Rijk aangewezen

Nadere informatie

De Gespecialiseerde Professional

De Gespecialiseerde Professional Top Talent Programma Excellentietraject: Facility Management F-MEX De Gespecialiseerde Professional Academie: HBS Saxion University of Applied Science Auteur: Benedicte de Vries Datum: 13-07-2015 1 Programma:

Nadere informatie

Zeeuwse Verhuisatlas deel III

Zeeuwse Verhuisatlas deel III Zeeuwse Verhuisatlas deel III Verhuizen meer mensen naar de stad of naar het platteland? Zeeuws-Vlaanderen Middelburg, augustus 2012 Sociale Staat van Zeeland Colofon SCOOP 2012 Samenstelling Ankie Smit

Nadere informatie

De belangrijkste prijseffecten vinden plaats binnen 250 meter van de investeringslocatie.

De belangrijkste prijseffecten vinden plaats binnen 250 meter van de investeringslocatie. Er is de afgelopen decennia fors geïnvesteerd in zogenoemde krachtwijken. De investeringen waren vooral gericht op het verbeteren van de socialewoningvoorraad. Als het krachtwijkenbeleid tot aantrekkelijker

Nadere informatie

Kleine scholen en leefbaarheid

Kleine scholen en leefbaarheid Kleine scholen en leefbaarheid Een samenvatting van de resultaten van een praktijkonderzoek onder scholen en gemeenten in Overijssel over de toekomst van kleine scholen in relatie tot leefbaarheid Inleiding

Nadere informatie

Het is tijd voor verandering

Het is tijd voor verandering 2011 Het is tijd voor verandering Is er nog toekomst voor de aanloopstraten? Auteur: Tim de Vries In opdracht van: Stad+Straat BV Begeleiders: Titus Meijer Erwin van Leeuwen Vastgoed & Makelaardij Instituut

Nadere informatie

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar drs. O.J. van der Heijden o.heijden@marma.nl www.evbinnenstad.nl 1 Belang van Wonen in de Binnenstad Een juiste combinatie van functies in de binnen

Nadere informatie

Eindexamen economie havo II

Eindexamen economie havo II Opgave 1 Buitenland en overheid in de kringloop In de economische wetenschap wordt gebruikgemaakt van modellen. Een kringloopschema is een model waarmee een vereenvoudigd beeld van de economie van een

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Stadsagenda Vlaardingen

Stadsagenda Vlaardingen Stadsagenda Vlaardingen In Vlaardingen is het prettig wonen Percentage dat het (zeer) eens is met de volgende stellingen: 51% stad voor jonge gezinnen Wat voor stad is Vlaardingen? groene stad 80% 60%

Nadere informatie

Hoofdstuk 12. Arbeidsmarkt

Hoofdstuk 12. Arbeidsmarkt Hoofdstuk 12. Arbeidsmarkt Samenvatting De potentiële beroepsbevolking wordt gedefinieerd als alle inwoners van 15-64 jaar en bestaat uit ruim 86.000 Leidenaren. Van hen verricht 7-74% betaald werk voor

Nadere informatie

Resultaten bewonersonderzoek, meting 2013

Resultaten bewonersonderzoek, meting 2013 Resultaten bewonersonderzoek, meting 2013 In de periode half mei/ begin juli 2013 heeft USP Marketing Consultancy in opdracht van Volkshuisvesting opnieuw een bewonersonderzoek gedaan naar de tevredenheid

Nadere informatie

Samenvatting Samenvatting

Samenvatting Samenvatting Samenvatting Jaarlijks doen vele jeugdigen met een lichte verstandelijke beperking In Nederland een beroep op de hulpverlening. Een aanmerkelijk aantal van hen krijgt deze hulp van een LVG-instituut.

Nadere informatie

Inhoud Tien jaar Economische Barometer Breda Kenniseconomie Visie 2011 Rabobank Stand van zaken Breda Breda & West-Brabant

Inhoud Tien jaar Economische Barometer Breda Kenniseconomie Visie 2011 Rabobank Stand van zaken Breda Breda & West-Brabant Van harte welkom! Programma 19:00 Ontvangst 19:30 Opening door Paul Rüpp 19:35 Presentatie resultaten Willem-Peter Kriek 20:00 Uit de praktijk: Bart van Nuland, Lansto BV 20:15 Uit de praktijk: Jeroen

Nadere informatie

B.U.N. Boeddhistische Unie Nederland Vereniging van boeddhistische groeperingen in Nederland

B.U.N. Boeddhistische Unie Nederland Vereniging van boeddhistische groeperingen in Nederland Amsterdam, 24-11-2014 Boeddhisten in Nederland een inventarisatie Er zijn twee vragen die boeddhisten in Nederland al jaren bezig houden: 1. Wat is een boeddhist 2. Hoeveel boeddhisten zijn er in Nederland

Nadere informatie

HERBESTEMMINGSINFORMATIE PROFESSIONALS

HERBESTEMMINGSINFORMATIE PROFESSIONALS HERBESTEMMINGSINFORMATIE PROFESSIONALS www.herbestemmingnoord.nl Kenniscentrum Herbestemming Noord Het doel van Kenniscentrum Herbestemming Noord is een duurzame herbestemming tot stand te brengen met

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: Kritisch reflecteren 2.1. Kritisch reflecteren: definitie Definitie: Kritisch reflecteren verwijst naar een geheel van activiteiten die

Hoofdstuk 2: Kritisch reflecteren 2.1. Kritisch reflecteren: definitie Definitie: Kritisch reflecteren verwijst naar een geheel van activiteiten die Hoofdstuk 2: Kritisch reflecteren 2.1. Kritisch reflecteren: definitie Definitie: Kritisch reflecteren verwijst naar een geheel van activiteiten die worden uitgevoerd om uit het gevonden bronnenmateriaal

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde oud progr vwo 2010 - I

Eindexamen aardrijkskunde oud progr vwo 2010 - I Migratie en mobiliteit Opgave 4 Binnenlandse migratie Bestudeer bron 1 die bij deze opgave hoort. Uit de bron valt een verschil op te maken tussen de noord- en de zuidvleugel van de Randstad wat betreft

Nadere informatie

Examen VWO. aardrijkskunde. tijdvak 1 donderdag 24 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VWO. aardrijkskunde. tijdvak 1 donderdag 24 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VWO 2012 tijdvak 1 donderdag 24 mei 9.00-12.00 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 68 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

Call Gebiedsgerichte gezondheidsaanpakken fase 1 voor Programma Gezonde Toekomst Dichterbij

Call Gebiedsgerichte gezondheidsaanpakken fase 1 voor Programma Gezonde Toekomst Dichterbij Call Gebiedsgerichte gezondheidsaanpakken fase 1 voor Programma Gezonde Toekomst Dichterbij Aanleiding Fonds NutsOhra heeft met het programma Gezonde Toekomst Dichterbij de ambitie om de gezondheidsachterstanden

Nadere informatie

Factsheets. Profielen gemeentes van Utrecht

Factsheets. Profielen gemeentes van Utrecht Factsheets Profielen gemeentes van Utrecht Leeswijzer Profielen gemeentes van Utrecht Per gemeente van de provincie Utrecht is een profiel gemaakt. Dit profiel is weergegeven op basis van vier pagina s.

Nadere informatie

Projectplan Herinrichting van het Zuidelijk Stationsgebied Gouda

Projectplan Herinrichting van het Zuidelijk Stationsgebied Gouda Projectplan Herinrichting van het Zuidelijk Stationsgebied Gouda Bewonersinitiatief Versie 1.1 augustus 2013 Inhoudsopgave A Inleiding... 2 B Aanpak van het project... 2 1 Vaststellen plangebied en uitgangssituatie...

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

Waar op de kaart? Wim Wensing ING Real Estate Investment Management. OTB-studiedag Waardecreatie woningportefeuille. Delft, 17 maart 2010

Waar op de kaart? Wim Wensing ING Real Estate Investment Management. OTB-studiedag Waardecreatie woningportefeuille. Delft, 17 maart 2010 Waar op de kaart? Wim Wensing ING Real Estate Investment Management OTB-studiedag Waardecreatie woningportefeuille Delft, 17 maart 2010 ING Real Estate Investment Management ING REIM verzorgt asset management

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Friesland

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Friesland De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Agribusiness Economie & Logistiek Recreatie & Toerisme maandag 15 juni 2015, bijeenkomst voor raadsleden Naar een nieuw Programma Jaar 2011-2014 2015 2015 2015

Nadere informatie

Zondag Ontwikkeling. Profiel. Over Zondag Ontwikkeling. ...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen

Zondag Ontwikkeling. Profiel. Over Zondag Ontwikkeling. ...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen Zondag Ontwikkeling...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen Zondag Ontwikkeling is altijd op zoek naar betere oplossingen op het gebied van wonen en commercieel vastgoed. Ons streven is om snel

Nadere informatie

Titel Communities online en offline: casus Roots2Share

Titel Communities online en offline: casus Roots2Share Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Communities online en offline: casus Roots2Share Probleemomgeving Roots2Share is een internationaal samenwerkingsverband van twee Nederlandse musea (Museum Volkenkunde

Nadere informatie

Datum : 3 december 2013 Onze referentie : 13.305 / HP Onderwerp : onderbouwing verhuisdynamiek in gemeente Neder-Betuwe

Datum : 3 december 2013 Onze referentie : 13.305 / HP Onderwerp : onderbouwing verhuisdynamiek in gemeente Neder-Betuwe GEM Kesteren Zuid De heer Alkema Datum : 3 december 2013 Onze referentie : 13.305 / HP Onderwerp : onderbouwing verhuisdynamiek in gemeente Neder-Betuwe Geachte heer Alkema, U vroeg ons onderzoek te doen

Nadere informatie

Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp)

Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 Invulinstructie: Dit formulier is bedoeld voor afstudeeropdrachten die in een periode van gemiddeld 4 maanden (kunnen) worden uitgevoerd. Voor kortere klussen komt

Nadere informatie

Kerncijfers toerisme Zeeland 2014

Kerncijfers toerisme Zeeland 2014 Kerncijfers toerisme Zeeland 214 Oriëntatiefase Informatiebronnen tijdens de oriëntatiefase van de se toerist in Zeeland (aantallen zijn gebaseerd op toeristische vakanties) 3 Rechtstreeks bij accommodatieverschaffer

Nadere informatie

De Nederlandse vakantiemarkt Trends & verwachting. Vakantiebeurs 12 januari 2016 Ad Schalekamp & Kees van der Most

De Nederlandse vakantiemarkt Trends & verwachting. Vakantiebeurs 12 januari 2016 Ad Schalekamp & Kees van der Most De Nederlandse vakantiemarkt Trends & verwachting Vakantiebeurs 12 januari 2016 Ad Schalekamp & Kees van der Most Over NBTC-NIPO Research Wij zijn een full service onderzoeksbureau op het gebied van vakantie,

Nadere informatie