Een schets van de stand van zaken Kamer en Regionaal beleid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een schets van de stand van zaken Kamer en Regionaal beleid"

Transcriptie

1 H. Beereboom Een schets van de stand van zaken Kamer en Regionaal beleid Aan de nog jonge geschiedenis van het regionaal economisch beleid is een lll!ieuwe paragraaf toegevoegd, in de vorm van de 'Nota inzake de sociaal-economische aspecten van het in de jaren 1969 t.e.m te voeren regionale beleid'. 1 Deze nota werd begin februari 1969 in de Tweede ~amer behandeld. Hieronder zal nader ingegaan worden op: 1. de geschiedenis van het regionaal economisoh be1eid in Nederland; 2. de betekenis van de laatst behandelde nota, gezien: als schakel in het tot nu gevoerde beleid; in de concrete situatie van de dag; tegen het Kamerdebat over genoemde nota. 3. de betjekeilis van de PvdA-publikaties 'Memorandum Noorden des land' 2 en 'Twente-Oost-Gelderland in de lift' 3 en de essentiële verschilpunten met het huidige beleid; 4. op gmnd van de pnnten 1 tot en met 3 hoop ik dan ook nog enkele oonclusies te kunnen trekken. 1. Beknopte geschiedschrijving. Nadat in 1946 zeer locaal, nl, in het veengebied Zuidoostlliente, een begin was gemaakt met 'l'egionaal economisch beleid, werd een bredere aanpak va:stgelegd!in een nota die i1l 1952 versoheen en tot 1959 dienst deed. De nota van 1952 riohbte zich op het gehele Noorden des lands. In dat jaar nl. kende de:z;e regio een uitzonderlijk hoog werkloosheidsperoentage (10 pct.). Het beleid van toon riohtte zich op de structurele werkloosheid. Het hielp iets, hoewel het voor een belangrijk deel aan de fabelachtige vertrekoverschot- 1 Zitting , nr Uitgave Tweede K!amedractie PvdA, junj Uitgave PvdA-Overijssel en Gelderland, febr

2 ten moet worden toegeschreven dat de weddoosheidsperoentages in het Noorden wevden gedrukt. In 1959 werd het regionale beleid anders inget,ioht. De grote vertrekoverschotten leidden tot verschraling van de regio en er ontstond een versnelde migratie naar de Randstad. Dat deze feiten een rol speelden bij de overweging van een nieuw regionaal beleid, blijkt wel uit de formulering van de doelstellingen voor de periode Die doelstellingen,luidden: 1. spreiding van de industrie in het kader van de mimtelijke mdell'îng; 2. het tegengaan van de bevolkingsexpulsie en de daarmede gepaard gaande verschraling van woon- en leefklimaat in sommige regio's; 3. de bestrijding en voorkoming van structurele werkloosheid in de regio~s. In 1964 verscheen een nieuwe nota over het industriespreidingsbeleid, 4 welke het begin van een ombuiging betekende. Als doelstellingen werden geponeerd: 1. betere spreiding van de bevolking; 2. betere spreiding van de werkgelegenheid; 3. verbetering van de welzijnsmogelijkheden. De indiener van deze nota, de toenmalige staatssecretaris Bakker, begon met een meer op een beperkt aantal kernen gericht regionaal beleid. De zgn. secundaire kernen zouden nog slechts voor een beperkte tijd van de faciliteiten gebruik mogen maken. Een definitieve ombuiging van het regionale beleid kwam met de verschijning van de Tweede Nota ruimtelijke ordening 5 en met de Groeinota 6 Niet alleen dat de na:druk werd gelegd op een herere regionale spreiding van bevolking, welvaart en welzijn, maar de Tweede Nota R.O. schetste voor een groot aantaj der probleemregio's belangrijke vestigingsoverschotten en ma:a:kte de noodzaak van forse uitbreidingen van de werkgelegenheid, en daarmee een impliciete '.bestrijding van de structurele werkloosheid, duidelijk. Wat de Groeinota betreft, hierin wordt gesteld 7 'dat een 4 Zitting , nr Tweede Nota over de ruimtelijke ordening in Nederland, Nota inzake groei en structuur van onze economie, Pag

3 bewust spreidingsbeleid ook uit een oogpunt van economische groei en structuur positieve kantem kan hebben of in ziohzelf gewenst is.' Daaraanvolgend wordt opgemerkt: 'De kennelijke voordelen van agglomeratievorming mogen niet door het spreidingsbeleid worden miskend. Daarom zal spreriding gepaw:d moeten gaan met de vorming van industriële concenrtraties. De bedoeling is te komen tot een beperkt aantal goed geoutilleerde industriecentra, die in aa:nh'ekkelijkheid voor de indushiële ondernemer kunnen ooncuneren met de grote oentra in het Westen.' Gesteld kan dus worden dat tijdens het beleid zoals dat door het kabinet-cals we:rd gevoerd een nadrukkelijke accentverschuiving heeft plaatsgevonden binnen het regionaal beleid, waarbij met name de doelstelling van betere spreiding van de bevolking, middels forse ves:tigingsovepschotten in de te stimuleren regio's, naar voi'en werd geschoven. In Zuid-Limburg kon hert kabinet Cals laten zien hoe serleus zij de industriële ontwikkeling in probleem-regio's opvatte. s Na de val van het kabinet-cals kwam het kabinet-zijlstra, dat te maken kreeg met stijgende werkloosheid. Een stijging die het gehele land betrof doch waarbij opnieuw bleek hoezeer de zwakkei'e 'l'egio's hiervoor het gevoeligst waren. Op 13 januari 1967 diende het kabinet een nota 9 in waarin uitbreiding van de faciliteiten werd aangelmndigd welke tot dan toe voornamelijk bestonden uit de premie- en prijsreduktieregeling. 10 De belangrijkste maatregel die het kabinet-zijlstra trof was de pl'emieregeling voor investeringen in vaste activa. Na hert overgangska:binet-zijlstt a kregen we dan het kabinet-de Jong, waaronder het volgende plaatsgreep. Nadat de Kamer medio 1967 de toestand in de textielindustrie 11 had besproken, kwam begin januari 1968 de Nota Noorden des lands. 1 2 De kritiek op deze nota geleverd is in hoofdzaken 8 Zitting , Nota im:ake de mijnindustrie en de industriële herstrucrurering van Zd.-Limburg. nr Zitting 1967, nl Subsüdie voor aankoop grond en,gebouweiji. 11 Nota inzake de katoen-, rayon- en linnenindustrie, zitting 1967, nr Zitting , nr

4 wel bek!end. Met name de tegennota van de PvdA-fmk!tie is diep op het analytisch deel van de nota ingegaan. Essentieel achtten de samenstellers van de tegennota dat de regering wel stelt de centrale doelstellingen van de Tweede Nota R.O. te handhaven, doch dat daarvan in de praktijk niets blijkt. Ten eerste liet de regeringsnota de eis van een belangrijk vestigingsoverschot vallen en in de tweede plaats sloot zij zich aan bij een conclusie van het Centraal Planbureau, een conclusie die luidt dat voor de periode tot 1980 bij het te voeren beleid zeer waarschijnlijk een voortzetting van de tot 1935 opgetreden trendmatige ontwikkeling is te verwachten. Die trendmatige ontwikkeling leidt volgens het CPB tot een verdere vermindering van de arbeidsreserve en tot enige aantrekking van arbeidskrachten uit andere provincies of uit het buitenland. Met andere woorden, een taakstellend karakter in de zin van de Tweede Nota R.O. kwam niet meer aan bod. De PvclA-tegennota concludeerde dan ook dat zowel de doelstelling van een krachtiger spreiding van de bevolking als die van het opheffen van welzijnsteko11ten was verdwenen. Wat bleef was spreiding van de werk!gelegenheid. We zullen nog zien dat de nota over het beleid tot 1972 niet veel gunstiger wordt beoordeeld. Maar eerst iets meer over die Nota. De nu behandelde nota voor 1969 t.e.m komt in een korte inhoud hierop neer: (zie ook kaartje op volgende pagina). In algemene termen wordt in de nota gesteld, dat - in het noorden een verder terugdringen van de structurele werldoosheid tot de reële mogelijkheden behoort; - voor het oosten een ontwikkeling mogelijk lijk!t die niet sterk van het landelijk gemiddelde afwijkt; - dat de Zeeuwse arbeidsmarkt in beginsel gunstige vooruitzichten biedt; - dat Noord-Brabant en Zuid-Limburg in de komende periode tegenover niet geringe problemen op de arbeidsmarkt zullen staan. Als doelstelling van het te voeren beleid worden genoemd: 1. het bestrijden van de structurele werkloosheid in bepaalde gebieden als de nog steeds meest fundamentele doelstelling; 2. in samenhang daarmee pogen om op langere termijn een meer bevredigende regionale ontwikkeling te krijgen van werkgelegenheid, produktie en inkomen; 358

5 3. de wenselifkiheid om een betere ruimtelijke spreiding van bevolking en van economisohe aotiviteiren te bereiken. De nieuwe beleidsmaatregelen in de nota genoemd, zijn in hoofdzaak: a. de stimulerings- en herstructwreringsgebieden worden uitgebreid met Hehnond en omgeving en een deel van Venlo en omgeving. b. Behalve de investeringen van nieuwe vestigingen worden nu ook uitbreidingen van bedrijven in deze gebieden gepremieerd, althans zolang de werkloosheid dat nodig maakt. 0 STIMULERINGSGEBIED - HERSTRUCTURERINGSGEBIED Situatie m.i.v. februari 1969 uit: Nota regionaal beleid. 359

6 c. Van de incidentele regeling voor faciliteiten voor dienstverlenende bedrijven wordt een algemene regeling gemaakt. d. Door het Centraal Planbureau en het Centmal Bureau voor de Statistiek zullen regionale prognoses worden gemaakt. 2. De betekenis van de nota 1969 t.e.m De nota als nieuwe schakel in het gevoerde beleid. De aan het eind van het eerste hoofdstuk gegeven samenvatting van de laatste nota geeft het beeld van een voortzetting van de beleidsopvattingen die ook reeds uit de Nota Noorden des lands waren gebleken. Van een taakstellend beleid t.a.v. de regionale pmblematiek is sinds het kwbinet-de Jong geen sprake meer. De trendmatige ontwikkeling tot nu toe wordt als plus-minus-'vo1doende aanvaard en hier en daar, zo goed en zo kwaad dat lukt, over een enkel heuveltje geholpen. De conclusie: voor een volgend kabinet zijn er bergen wel'k te verzetten. De positieve betekenis van de Nota is dan ook zeer gering, waar het gaat om een beleid zonder duidelijke taakstelling en om een beleid dat niet actief gevoerd wordt of zal worden De concrete situatie tot heden. In de volgende paragrafen zullen een aantal feitelijke gegevens worden omschreven die u gedetailleerd terugvindt in bijlagen Ontwikkeling werkgelegenheid (tabell en 1.1 zie blz. 361 ). Gemeten vanaf 1960 is de totale werkgelegenheidsantwikkeling in het Noorden, Limburg, Zeeland en N.-Holland beneden het landsgemiddelde gebleven Ontwikkeling industriële werkgelegenheid (tabel 2 zie blz. 362). Het aandeel van de industriële werkgelegenheid in de totale werkgelegenheid is tussen 1955 en 1965 in het Nomden het sterkst gestegen. Deze regio heeft percentueel gezien echter na het Westen het geringste aandeel industrie in het totaal. Wat de groei van het aantal in de industrie werkzame personen betreft, vallen de zwakke posities van Overijssel en Limburg op. 360

7 TABEL 1. Werkgelegenheidsantwikkeling per provincie (x 1000 manjaren) 1 ) ' Groningen Friesland. Drenthe.. Overijssel. Gelderland Utrecht.. Noord-Holland Zuid-Holland. Zeeland... Noord-Brabant Limburg. Nederland = abs = ) Door afrondingsverschillen is enige afwijking met de cijfers per landsdeel mogelijk. Bron: Nota regionaal beleid (9805). TABEL 1.1. Aandeel in procenten van drie sectoren in de werkgelegenheid per landsdeel (excl. bouwnijverheid). Noor- Oosten Westen Zuiden Nederden land Landbouw Industrie Bouwnijverheid Diensten + overheid Bron: Nota regionaal beleid. 361

8 TABEL2. Ontwikkeling indu:triele werkgelegenheid Absolute aantallen Gemiddeld stijgingspercentage per jaar in de periode Groningen. Friesland. Drenthe. Overijssel Gelderland. Utrecht. Noord-Holland. Zuid-Holland. Zeeland. Noord-Brabant. Limburg. Nederland. 33,0 40,9 3,6 2,7-1,5 23,4 32,1 5,6 2,3 17,4 26,5 8,6 3,0-1,5 101,9 96,3 0,8 0,3-4,0 110,4 126,4 2,4 2,0-2,0 51,8 52,1 1,2 1,7-5,0 168,7 172,2 1,0 0,3-2,0 205,2 211,4 0,6 1,0-1,5 12,8 16,8 3,2 2,7 2,0 184,0 209,8 3,0 1,0-2,0 115,3 107,5 0,8 0,7-6,0 1023,2 1091,9 1,8 1,0-2,5 Bron: Nota regionaal beleid. TABEL3. Werkgelegenheidsontwikkeling in de dienstensecior en de overige sectoren, Gemiddeld stijgingspercentage per jaar diensten- overige sector sectoren Noorden. Oosten. Westen. Zuiden.. Nederland w.v. overheid. bedrijven 0,9 0,5 2,3 0,7 1,8 0,1 2,2 0,9 1,9 0,5 1,0 2,2 Bron: Nota regionaal beleid. 362

9 Ontwikkeling dienstensector (tabel 3 zie blz. 362). Het aandeel van de dienstensector in de totale werkgelegenheid per landsdeel ligt lin het Zuiden, het Oostern en het Noorden beduidend lager dan het landelijk gemiddelde. Het Westen torent bijna even hoog iboiven het landelijk cijfer uit, als het Zuiden 'eronder ligt. De conclusie is gereohtvaa'l'digd, dat de dienstensector in de stimulerings- en herstructureringsgebieden onvoldoende is ontwikkeld. Dit houdt mede verband met een in onvoldoende mate aanwezig zijn van stuwende industrie. Voo!l'ts kan verband gelegd worden met een lager behoeftenniveau en met te weinig agglomeraties van forma:at en de daarbij behorende vannen van dienstverlening Ontwikkeling in de landbouw (tabel 4 zie blz. 364). In de jaren tussen 1955 en 1965 is het aandeel van de landbouw in de werkgelegenheid in alle regio's gedaald, en wel in het Noorden het sterkst, hoewel dit landsdeel nog veruit het hoogste landbouwpercentage in haar totale werkgelegenheid kent. Ook het Oos,ten ligt in dit opzicht hoger dan het landsgemiddelde De industriële werkgelegenheidsstructuur (tabel 5 zie blz. 364) In deze en enkele volgende paragrafen worden op dezelfde wijze als in de voorgaande enkele gegevens over de regio's omschreven, te beginnen met de industriële werkgelegenheidsstructuur. Hierbij blijkt dat de sterkste negatieve afwijking tussen 1957 en 1967 te vinden zijn in Overijssel, Friesland en Limburg De groeikracht (tabel 6 zie blz. 365). De economische groeikracht 13 (meetpunt 1960) was in Zuid Limburg, de Peel-Noord-Limburg, Tilburg, het Groningse platteland en Zeeland het zwakst. Daarna volgen Drente en Twente- Oost-Gelderland. Dit beeld geldt :zjowel de meting naar toegevoegde waarde als die naar de groei in arbeidsbe:zjetting. 13 Zie: De functie van Twente in de Nederlandse economie, prof. dr. I. H. Klaassen,

10 _j TABEL4. Ontwikkeling van de werkgelegenheid in de landbouw (incl. bosbouw en visserij) sinds per provincie x 1000 manjaren ) Groningen. Friesland. Drenthe.. Overijssel. Gelderland. Utrecht.. Noord-Holland. Zuid-Holland.. Zeeland... Noord-Brabant. Limburg.... Nederland... 1 ) zeer voorlopig Bron: Nota regionaal beleid. TABEL 5. Afwijking van de industrié"le werkgelegenheidsstructuur in de provincies ten opzichte van die in het gehele land (1) (2) (3) (2)- (1) Groningen Friesland Drenthe Overijssel Gelderland Utrecht Noord-Holland Zuid-Holland Zeeland Noord-Brabant Limburg Gemiddelde afwijking Bron: Nota regionaal beleid. Bij de samenstelling van deze tabel ging het Ministerie van Econon1ische Zaken uit van de landelijke verdeling der werkgelegenheid over de diverse bedrijfsklassen. Iedere klasse verzorgt in zeker jaar een bepaald percentage van het,geheel aan arbeidsplaatsen. Hiertegenover wordt de situatie in de provincie geplaatst, waardoor eventuele afwijkingen kunnen worden geconstateerd. De verschillen per provincie worden opgeteld en gedeeld door het totaal der bedrijfsklassen. Per provincie zien we dan de procentuele afwijking in het industriële werkgelegenheidspatroon van het landelijk beeld. De cijfers in de laatste kolom geven aan of de afwijking t.o.v. het landelijk cijfer groter of kleiner is geworden. 364

11 TABEL6. De groeikracht van de economisch-geograjische gebieden in Nederland in 1960 (Nederland = 100). Index Index Index Index No. Gebied TW* Arb.** No. Gebied TW* Arb.** bez. bez. 1 Gron. bouwstr Den Haag en 2 Stad Gron. en omgeving omgeving Gouda en om- 3 Friesland gev. Rijnstr. 4 Drentse veen- Z.H koloniën en 16 Dordr. en Alzandgronden 26 4 biasserwaard Zuiddr. rand- 17 Rotterdam en gcb. en N.W. en omgeving N.O. Overijssel Nijmegen, Be- 6 Twente, Oost tuwe Gelderland Zeeland Z.W. Overijssel, 20 W. N.-Brabant, W. Achterhoek Baronie van 8 Veluwe, Velu- Breda wezomn Tilburg en omg N. N.-Holland, 22 's-hertogenbosch West-Friesland, en omgeving N.Kennemerland Eindhoven en 10 IJmond, Zuid omgeving Kennemerland Peel, Noord 11 A'dam en omg Limburg Utrecht en omg Midden Limburg Het Gooi, 26 Zuid Limburg 3 7 Utrechtse Heuvelrug * TW = Toegevoegde Waarde ** Arb.bez. = Arbeidsbezetting. Bron: Prof. dr. L. H. Klaassen: De functie van Twente in de Nederlandse economie. TABEL 7. Investeringsquoten per sector en per regio, 1960 Noorden Oosten Westen landbouw 8,9 11,8 9,0 industrie diensten totaal 17,0 14,6 17,3 28,2 30,3 23,9 1~4 1~6 1~8 Zuiden 11,4 14,5 33,6 19,8 Bron: Nota inzake groei en structuur van onze economie (1966). 365 Nederland 10,1 16,1 26,8 19,7

12 Investeringen (tabel 7 zie blz. 365). De investeringsquoten (de procentuele verhouding tussen de mgionale bruto investeringen in de sectoren en de bruto toegevoegde waarde in die sectoren) lagen in 1960 in alle regio's op een ongeveer gelijk niveau. De investeringsquoten naar sector worden hier buiten beschouwing gelaten Arbeidsreserve. (tabel 8 zie blz. 367) Om de regel met een uitwndering te bevestigen treft u hieronder rechtstreeks de cijfermatige gegevens over de werkloosheid in 1967 en 1968 aan. Met deze gegevens kan het inzicht in de werkloosheid evenwel niet compleet zijn. In tabel 9 (zie blz. 37la) vindt u de arbeidsreserve in 1967 en 1968 naar sector en naar regio in absolute cijfers. In tabel 10 (zie blz. 371a) leest u de procentuele opbouw van de arbeidsreserve per provincie naar de onderscheidene beroepsgroepen. In het daarop volgende diagram vindt u van het cijfermateriaal uit tabel 10 een ruwere samenvatting. (zie blz. 371a). Kort omschreven kan gesteld worden: a) de werkloosheid werd in 1967 en 1968 voor het grootste deel gevormd door de categorieën bouwvak b. en u. en minder geschikten. Naar provincie onderverdeeld zijn hierin evenwel nogal wat afwijkingen te bespeuren. In de meeste pmvincies is weliswaar de landelijke trend mede-dominant maar met name de randprovincies vertonen stuk voor stuk wel degelijk een eigensoortige werkloosheid. Hie11bij speelt de landbouw een sterke rol. b) Van 1967 op 1968 is de werkloosheid gedaald, behalve in Zuid-Holland en Zeeland. Naar beroepsgroepen gezien waren in divet se provincies uitzonderingen te vinden op het landelijk verloop van daling of stijging van werkloosheid binnen een bepaalde beroepsgroep. Zuid-Holland, Zeeland en Limburg blijken wat dit betreft het meest uit de pas te lopen. c) Wat de opbouw van de werkloosheid betreft en het verloop daarvan in de afgelopen twee jaar kan het diagram op blz

13 TABEL 8. Geregistreerde arbeidsreserve van mannen Absolute cijfers In % van de mannelijke afhankelijke beroepsbevolking Groningen ,5 4,8 Friesland ,3 3,9 Drente ,0 6,1 Overijssel ,1 3,7 Gelderland ,9 2,3 Utrecht ,4 1,3 N.-Holland ,2 1,2 Z.-Holland ,3 1,4 Zeeland ,6 2,6 N.-Brabant ,9 3,5 Limburg ,1 5,0 Nederland ,8 2,5 inzicht verschaffen, alsmede tabel 10. De belangrijkste wijzigingen in de opbouw van de werkloosheid in 1968, vergeleken bij 1967, vindt men in een vrij forse daling van het aandeel van de bouwvakken b. en u. en een even forse stijging van het aandeel der minder geschikten. Deze stijging is niet alleen relatief maar ook absoluut een feit. d) Op grond van de voorgaande pamgrafen mag de conclusie worden getrokken dat ten eerste het werkloosheidspercentage in de mgio's ook relatief nog hoog is en dat de daling van de percentages voor een belangrijk deel door conjuncturele oorzaken tot stand is gekomen en dat aan het structurele karakter ervan te weinig is verbeterd. (Men leze ook 'Het structumle werkgelegenheidsbeleid', Sen D november 1968) Migratie (tabel 11 zie blz. 372). Van de provincies die de stimulerings- en herstructureringsgebieden uitmaken heeft alleen Drente (vanaf 1961) een overigens zeer bescheiden vestigingsoverschot. In het algemeen kan echter tevens gesteld worden, dat de vertrekoverschotten van de regio's geringer worden. 367

14 Aandeel van enkele groepen in de werkloosheid. (zie: onder cl w 0,) 00 = overigen = minder geschikten =metaal = bouwvak Be U en USW = losse arb. + landarb.

15 Migratie en werkloosheid (tabell2 zie blz. 371). Het verband tussen werkloosheid en migratie kan doorgaans slechts,}aat achteraf wovden afgelezen. In het advies rnrerr het arbeidsmarktbeleid komt de SER tot de conclusrie: '.. bleek dat de provincies waarvan het we'!'kloosheidspercentage hoog ligt t.o.v. het landelijk percentage in de periode tot een binnenlands vertvekove'!'schot Ve'!'tonen' Inkomensverschillen (tabel13 zie blz. 371). In 1963 lagen alle provincies buiten Utrecht, Noord- en Zuid Holland beneden het Nederlandse indexcijfer. Drente, Friesland en Noord-Brahant bleven het verst achter, wat ook in 1955 al gold. In de periode wisten wel al delze gebreden (met uitzondering van Zeeland) hun relatieve positie iets tie verbeteren. 14 Bron: Maandverslagen arbeidsmarkt. 369

16 Samenvatting. De voorgaande gegevens nog eens overziend, is geen andere conclusie mogelijk dan dat de regio's op vrijwel alle terreinen een duidelijke, slepende achterstand hebben bij de gemiddelde landelijke stand, een achterstand, die vergeleken bij het Westen des lands nog evidenter is. Een onvoldoende bijgetrokken regionale ontwikkeling komt overigens tot uitdrukking in bv. deelnamepercentages in diverse takken van onderwijs en in - uitzonderingen weer daargelaten - andere delen van het voorzleningenniveau Het Kamerdebat over de Nota 1969 t.e.m Ik zal u hier niet vermoeien met het weergeven van het gehele Kame11debat en zal me beperken tot de hoofdlijnen bij enkele sp11ekers. De sprekersrij werd geopend met de heer NeUssen (kvp). Hij toonde zich nogal tevreden met de situa!tie zoals die tot dit moment was gegroeid, wees er op dat in de afgelopen 10 jaar ongeveer de helft van de groei van het aantal industriële arbeidsplaatsen was toe te schrijven aan bedrijven die zich met vestigingsfaciliteiten in de stimuleringskernen hebben gevestigd, wees er voorts op dat de structurele component in de werkloosheid in de stimuleringsgebieden in de afgelopen jaren is gedaald en wees er tenslotte op dat er over de regionale ontwikkeling eigenlijk nog bitter weinig gegevens voorhanden zijn. Over de doelstellingen van het regionale beleid liet de heer Nelissen zich iets minder positief uit. 'In de Nota', zo :z:ei hij, 'geeft de Minister een duidelijke prioriteit aan het opheffen van de structurele werkloosheid in de s1timuleringsge- TABEL 11. Vestigingso!Jerschottett 11aar regio ( qfgerond op 100-tal/en ). Noorden Oosten Westen Zeeland Zuiden Bron: C.B.S., Maandstatistiek van Bevolking en Volksgezondheid 15 Handelingen Il, pag

17 TABEL9. Arbeidsreserve per provincie en per beroepsgroep in 1967 en 1968 (Bron: Maandverslagenarbeidsmarkt) Groningen Friesland Landarbeiders. Metaalbewerkers Textiel e.d... Bouwvak B.en U. Bouwvak wsw. Chauffeurs e.d... Scheepvaartpers.. Handels- en kantoorpers.. Horecapersoneel. Losse arbeiders.. Overige beroepen. Minder geschikten TOTAAL TABEL: 10. Opbouw naar beroepen l'aji de arbeidsresertje per provincie(beroepen in % tjan f, TOTAAL Landarbeiders Metaalbewerkers Textiel e.d Bouwvak B. en U Bouwvak wsw Chauffeurs e.d Scheepvaartpers Handels- en kantoorpers Horecapersoneel Losse arbeiders Overige beroepen Minder geschikten

18 r I I I/ 1~67 Drente Overijssel Gelderland Utrecht N.-Holland ; taal der pro11incie )

19 z.-holland Zeeland N.-Brabant Limburg Nederland J il o'

20 TABEL12 Verband tussm (a) bimzmlandse migratie en (b) werkloosheid*) in het voorgaande, jaar; : W erkloosheids-provincies waar werk- Provincies waar werkpercentage loosheid relatief ge- heidloos relatief voor geheel ring**) is groot**) is Jaar Nederland in Aantal met Aantal met Aantal met Aantal met van het voorgaan- vestigings- vertrek- vestigings - vertrekmigratie de jaar overschot overschot overschot overschot , , , , , , , , , , *) Werkloosheid gemeten naar de omvang van de geregistreerde arbeidsreserve van mannen. **) Relatief gering = beneden nationaal gemiddelde; relatief groot = boven nationaal gemiddelde. Bron: SER, Advies over het arbeidsmarktbeleid. (1969). I TABEL 13. Indices van het gemiddelde inkomen per hoofd van de be11olking (Nederlafld = 100) Groningen. Friesland. Drenthe.. Overijssel. Gelderland. Utrecht.. Noord-Holland. Zuid-Holland.. Zeeland... Noord-Brabant. Limburg Nederland Bron: Nota regionaal beleid. 100 (=f1710) 100 (=f3031) 372

21 bieden. lk kan dat wel volgen, (...), maar toch meen ik dat in toenemende mate het aspect van de ruimtelijke spreiding belangrijker wordt.' 'Ik meen', zo zei de heer Nelissen voorts, 'dat men bij een optrekkende conjunotuur alle mogelijl<'heden moet benutten om 'tot een structuurverbetering voor de werkgelegenheid in deze gebieden te komen.' Van de heer Nelissen ging ook het initiatief uit om de afbraak van de investeringsaftrek voor de stimu1erings- en herstructurerings,gebieden ongedaan te maken. Een motie hierover werd aanvaard. Minister Witteveen heeft inmiddels te kennen gegeven de motie teohnisch niet uit te kunnen voeren. Politiek is dat interessant, financieel was de motie juist iets mindell' gewichtig dan ze lijkt. De anti-ll'evolutionair Goudzwaard had een fundamenteel betoog, praktisch geheel gewijd aan de aard van het regionaal beleid. Helaas werd dat betoog niet bekroond door een duidelijke keuze van de heer Goudzwaard, m.b.t. de uitvoering van het beleid. De heer Goudzwaard wenste de Nota te toetsen aan de toekomst-, doel- en praktijkgerichtheid van het beleid. Wat de doe1geridhtheid betreft merkte hij op het hoofdaccent bewust te leggen 'op de doelstelling van een voldoende economische groei in l'egio op langere 'termijn en de doelstelling van een betere spreiding van bevolking en werkgelegenheid over het land. 'De bestrijding van structurele werkloosheid komt in onze opzet niet als hoofddoelstelling maar als randvoorwaarde', aldus de heer Goud:zwaard. Hij vond het onjuist dat er t.a.v. de faciliteiten voor uitbreidingen was bepaald dat deze zouden gelden zolang de werkloosheid dat nodig maakte. Hij wenste deze faciliteit te hebben zolang de ruimtelijke spreiding dat nog nodig maakt. Kdttiek had de heer Goudzwaard ook op het voortbestaan van het huidige kernenbeleid. Hij wees met nadruk op de gunstiger ervaringen die elders waren opgedaan met geconcentreerde industdezones. Wat betreft de 'toekomstgeriohtheid van het beleid merkte de a.r.-spreker op het te betremen dat de Nota geen kwantitatieve prognoses gaf. Na enkele prognoses zelf te hebben gegeven merkte hij op dat ieder landsdeel zijn eigen problematiek kent. En dan aansluitend citerend: 'Toch rijsrt de vraag of het thans uitgez,ette beleid wel voldoende flexibel is 373

Behoort bij schrijven no. 689.865

Behoort bij schrijven no. 689.865 Behoort bij schrijven no. 689.865 Ex. no.,2-c VERKIEZING TWEEDE KAMER 1963 - PSP Bij de ruim 70,000, door de PSP in maart 1962 gewonnen t.o.v. 1959» voegden zich op 15 mei jl. die van nog bijna 8.000 kiezers.

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen Juni 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage 8 Toelichting

Nadere informatie

Regiobericht 1.0 Noord

Regiobericht 1.0 Noord Economie, innovatie, werk en inkomen 1 Kenmerken van het landsdeel Het landsdeel Noord bestaat uit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De provincies werken samen in het Samenwerkingsverband

Nadere informatie

Februari 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gestegen Meer WW-uitkeringen

Februari 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gestegen Meer WW-uitkeringen Februari 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gestegen - 483.000 werkzoekenden ingeschreven bij UWV WERKbedrijf - Vooral meer jonge werkzoekenden - Sterke toename werkzoekenden met transport beroep maar

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen April 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen blijven stijgen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische

Nadere informatie

Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt

Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt Arbeidsmarkt en Onderwijs Monitor Noord-Holland Henry de Vaan I&O Research 23 november 2012 Onderzoeksvragen 1. Hoe zit het met de

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013

Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 drs. W. van Ooij MarktMonitor Januari 2015 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 . Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013

Nadere informatie

Niet-werkende werkzoekenden

Niet-werkende werkzoekenden Januari 2012 Niet-werkende werkzoekenden 2 WW-uitkeringen 3 Vacatures ingediend bij UWV WERKbedrijf 4 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 5 Statistische bijlage 6 Toelichting NWW/WW

Nadere informatie

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011

Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011 Onderzoek Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011 Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB08-049 8 juli 2008 9.30 uur In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Sterkste groei aan noordoostzijde Randstad Ook meer huishoudens in Noord-Brabant

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Werkloosheid nauwelijks veranderd

Werkloosheid nauwelijks veranderd Persbericht Pb14-084 18-12-2014 09.30 uur Werkloosheid nauwelijks veranderd - Werkloosheid blijft 8 procent - Meer mensen aan het werk in de afgelopen drie maanden - Aantal WW-uitkeringen met 6 duizend

Nadere informatie

Regionale bedrijvendynamiek

Regionale bedrijvendynamiek M201224 Regionale bedrijvendynamiek Oprichtingen en opheffingen van bedrijven in de Nederlandse regio s in de periode 1988-2010 A. Bruins J.A.C. Vollebregt Zoetermeer, juli 2012 Regionale bedrijvendynamiek

Nadere informatie

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven 2015.

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven 2015. Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven. Inleiding Als het gaat om betaalgedrag van het Nederlandse bedrijfsleven kunnen we met een tevreden gevoel terugkijken op. Dat blijkt als we niet

Nadere informatie

Werkloosheid verder toegenomen

Werkloosheid verder toegenomen Persbericht PB14-019 20 maart 09.30 uur Werkloosheid verder toegenomen - Werkloze beroepsbevolking in februari met 13 duizend gestegen - Vrijwel evenveel werkloze jongeren als drie maanden geleden - Aantal

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkloosheid verder toegenomen. Anderhalf jaar stijgende lijn werkloosheid

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkloosheid verder toegenomen. Anderhalf jaar stijgende lijn werkloosheid Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB13-003 17 januari 2013 9.30 uur Werkloosheid verder toegenomen Werkloosheid in december opgelopen naar 7,2 procent Vanaf medio vrijwel voortdurende stijging

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen

Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen Maart 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische

Nadere informatie

Werkloosheid opnieuw gestegen

Werkloosheid opnieuw gestegen Persbericht PB14-012 20 februari 09.30 uur Werkloosheid opnieuw gestegen - Werkloze beroepsbevolking in januari met 10 duizend toegenomen - Aantal WW-uitkeringen met 23 duizend gestegen De voor seizoeninvloeden

Nadere informatie

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100)

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100) Het aantal leerlingen in het basisonderwijs is tussen 2010 en 2014 gedaald. In de provincie Limburg nam het aantal leerlingen in deze periode het sterkst af. In het voortgezet onderwijs is het aantal leerlingen

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen September 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage

Nadere informatie

Werkloosheid in oktober vrijwel onveranderd

Werkloosheid in oktober vrijwel onveranderd Persbericht Pb14-070 20 november 2014 09.30 uur Werkloosheid in oktober vrijwel onveranderd - Meer mensen aan het werk - Aantal WW-uitkeringen vrijwel onveranderd - WW-uitkeringen toegenomen vanuit seizoengevoelige

Nadere informatie

Vergelijking tussen sectoren (In (Aandeel procenten) arbeidsplaatsen in procenten)

Vergelijking tussen sectoren (In (Aandeel procenten) arbeidsplaatsen in procenten) Staat van 2014 Sectorstructuur In welke sectoren is sterker vertegenwoordigd dan het s gemiddelde? Zakelijke diensten (16,5%), Informatie en Communicatie (6,5%), Financiële instellingen (4,5%) Vergelijking

Nadere informatie

Diversiteit in de Provinciale Staten

Diversiteit in de Provinciale Staten Onderzoek Diversiteit in de Provinciale Staten Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale Staten (PS) onderzocht. Het gaat

Nadere informatie

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek 2010

Werkgelegenheidsonderzoek 2010 2010 pr ov i nc i e g r oni ng e n Wer kgel egenhei dsonder zoek Eenanal ysevandeont wi kkel i ngen i ndewer kgel egenhei di nde pr ovi nci egr oni ngen Werkgelegenheidsonderzoek 2010 Werkgelegenheidsonderzoek

Nadere informatie

Landelijke peiling Nijmegen 2000. Resultaten eindmeting, januari 2006

Landelijke peiling Nijmegen 2000. Resultaten eindmeting, januari 2006 Resultaten eindmeting, januari 2006 O&S Nijmegen januari 2006 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Onderzoeksresultaten 5 2.1 Eerste gedachte bij de stad Nijmegen 5 2.2 Bekendheid met gegeven dat Nijmegen de

Nadere informatie

Rapportage (N)WW< 27 jaar. Augustus 2015

Rapportage (N)WW< 27 jaar. Augustus 2015 Rapportage (N)WW< 27 jaar Augustus 2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 WW-uitkeringen 2 Niet-werkende werkzoekenden 12 Toelichting NWW/WW/WBB 17 Colofon 18 Rapportage (N)WW< 27 jaar 1 WW-uitkeringen < 27

Nadere informatie

Steeds minder startersleningen beschikbaar

Steeds minder startersleningen beschikbaar RAPPORT Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar Uitgevoerd in opdracht van www.starteasy.nl INHOUD Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar

Nadere informatie

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013 Persbericht Woningmarktcijfers.nl, Heerlen 21-01-2014 Nederlandse woningmarkt stabiel in tweede halfjaar 2013 De gemiddelde koopsom van de door het Kadaster geregistreerde woningtransacties kwam in december

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

Analyse ontwikkeling leerlingaantallen

Analyse ontwikkeling leerlingaantallen Analyse ontwikkeling leerlingaantallen Naar aanleiding van de 1 oktobertelling 2014 heeft VGS Adivio weer een korte analyse uitgevoerd waarbij onderzocht is in hoeverre de leerlingaantallen onderhevig

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Mei 2007

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Mei 2007 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Mei 2007 Amsterdam, juni 2007 Forse daling aantal niet-werkende werkzoekenden In 2007 daalde het aantal niet-werkende werkzoekenden (nww) met 13.500 (-2,6) naar 512.907. Dit is

Nadere informatie

Werkloosheid in augustus gedaald

Werkloosheid in augustus gedaald Persbericht PB13-061 19 september 09.30 uur Werkloosheid in augustus gedaald - In augustus minder werkloze jongeren - Stijgende trend werkloosheid minder sterk - Bijna 400 duizend WW-uitkeringen De voor

Nadere informatie

Actualisatie verdeelmodel jeugdzorg 2009

Actualisatie verdeelmodel jeugdzorg 2009 Aan: Van: Ashna Nakched Evert Pommer en Klarita Sadiraj Inlichtingen bij Evert Pommer e.pommer@scp.nl T 7947 kamer D-0608 Datum 24 januari 2010 Actualisatie verdeelmodel jeugdzorg 2009 Het ministerie van

Nadere informatie

Basiscijfers gemeenten. Arbeidsmarktregio Midden-Utrecht

Basiscijfers gemeenten. Arbeidsmarktregio Midden-Utrecht Basiscijfers gemeenten Arbeidsmarktregio Midden- Inhoudsopgave Inleiding... 3 Nww-percentage december 2011... 4 Ontwikkeling nww 2010-2011... 5 Standcijfers nww 2011 en nww-percentages december 2010 en

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2015

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2015 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Juli 2015 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Online vacatures 7 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 8 Statistische bijlage 9 Toelichting NWW/WW/WBB 17 Colofon

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2014

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2014 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Juli 2014 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures UWV 5 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 6 Statistische bijlage 7 Toelichting NWW/WW/WBB

Nadere informatie

Het belang van het MKB

Het belang van het MKB MKB Regio Top 40 Themabericht Rogier Aalders De nieuwe MKB Regio Top 40 is uit. Zoals u van ons gewend bent, rangschikken we daarin de veertig Nederlandse regio s op basis van de prestaties van het MKB

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Februari 2013

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Februari 2013 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Februari 2013 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Niet-werkende werkzoekenden geregistreerd bij UWV WERKbedrijf 4 Ingediende vacatures UWV en spanningsindicator 5 Ingediende ontslagaanvragen

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. December 2014

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. December 2014 Nieuwsflits Arbeidsmarkt December 2014 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Bij UWV ingediende vacatures 5 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 6 Statistische bijlage 7 Toelichting NWW/WW/WBB

Nadere informatie

In gemeenten met minste huurwoningen worden de meeste huurwoningen geliberaliseerd

In gemeenten met minste huurwoningen worden de meeste huurwoningen geliberaliseerd In gemeenten met minste huurwoningen worden de meeste huurwoningen geliberaliseerd Een overzicht van de spreiding van huursegmenten per provincie en voor een aantal steden Staf Depla, Lid Tweede Kamer

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen

Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen Mei 2010 Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen

Nadere informatie

4 Onderzoeksverantwoording

4 Onderzoeksverantwoording 4 Onderzoeksverantwoording Het onderzoek Het veldwerk van de Monitor Criminaliteit Bedrijfsleven 2005 liep 11 weken en vond plaats van 19 september tot en met 6 december 2005. In totaal zijn 38.030 bedrijven

Nadere informatie

[ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het tweede kwartaal van 2012.

[ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het tweede kwartaal van 2012. 2 2012 2012 Matchcare BV Afdeling Analyse en Arbeidsmarktinformatie Dit werk is auteursrechtelijk beschermd [ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het tweede

Nadere informatie

Reacties op bevolkingsdaling

Reacties op bevolkingsdaling Reacties op bevolkingsdaling Wim Derks Kenniscentrum voor Bevolkingsdaling en Beleid, Universiteit Maastricht en Etil www.bevolkingsdaling.nl w.derks@beoz.unimaas.nl 1 Inhoud 1996-2006 Structurele bevolkingsdaling

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt Tussen maart en mei is het aantal mensen met een baan met gemiddeld 6 duizend per maand gestegen. De stijging is volledig aan vrouwen toe te schrijven. Het

Nadere informatie

Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages

Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages Dit rapport is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen worden gebruikt met bronvermelding. Stoppen als huisarts: trends in aantallen en percentages Een analyse van de huisartsenregistratie over de

Nadere informatie

Noordelijke Arbeidsmarkt Verkenning 2004

Noordelijke Arbeidsmarkt Verkenning 2004 Noordelijke Arbeidsmarkt Verkenning 2004 Hoofdrapport Samenstelling: Dr. L. Broersma & Drs D. Stelder, Sectie Ruimtelijke Economie, FEW, RuG Prof. Dr. J. van Dijk, Faculteit der Ruimtelijke Wetenschappen,

Nadere informatie

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004.

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004. Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004. 1 In deze notitie wordt een beeld geschetst van de ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt over de periode vanaf 1 januari tot 1 juli 2004.

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

[ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE]

[ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] 4 2010 Matchcare BV Afdeling Analyse en Arbeidsmarktinformatie [ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het vierde kwartaal van 2010. Arbeidsmarktrapportage

Nadere informatie

Graydon studie. Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven Q2 2015.

Graydon studie. Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven Q2 2015. Graydon studie. Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven. Inleiding Het betaalgedrag van het Nederlandse bedrijfsleven was nog nooit zo positief als tijdens het tweede kwartaal van 2015. Dat blijkt uit de

Nadere informatie

Colo-barometer van de stageplaatsen- en leerbanenmarkt

Colo-barometer van de stageplaatsen- en leerbanenmarkt Colo-barometer van de stageplaatsen- en leerbanenmarkt Een inventarisatie door Kenniscentra Beroepsonderwijs Bedrijfsleven, verenigd in Colo, peiling mei 2007. Het aantal door kenniscentra erkende leerbedrijven

Nadere informatie

Percentage voorgelegde vermoedens van misbruik neemt af

Percentage voorgelegde vermoedens van misbruik neemt af foto: Wiesje Peels Adviezen en meldingen over seksueel misbruik 1996 2005 Percentage voorgelegde vermoedens van misbruik neemt af Door Adrie Wolzak Iedereen die zich zorgen maakt over een kind, kan die

Nadere informatie

Producentenvertrouwen Breda: De zomer overgeslagen?

Producentenvertrouwen Breda: De zomer overgeslagen? Producentenvertrouwen Breda: De zomer overgeslagen? Introductie Dit is verslag nummer 27 van de halfjaarlijkse enquête naar het producentenvertrouwen in Breda. In editie 26 werd de economische lente aangekondigd.

Nadere informatie

Stand van zaken huisvesting kinderopvang in Nederland 2011

Stand van zaken huisvesting kinderopvang in Nederland 2011 Stand van zaken huisvesting kinderopvang in Nederland 2011 Utrecht, juli 2011 Buitenhek Management & Consult Winthontlaan 200 Postbus 85183 3508 AD Utrecht T +030 287 59 59 F +030 287 59 60 info@buitenhek.nl

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt juni 2013

Nieuwsflits Arbeidsmarkt juni 2013 Nieuwsflits Arbeidsmarkt juni 2013 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Niet-werkende werkzoekenden geregistreerd bij UWV 4 Bij UWV ingediende vacatures 5 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen

Nadere informatie

FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk Het gebruik van de WBSO in 25 in opdracht van FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk Het gebruik van de WBSO in 25 Inhoud Inleiding 3 Effect WBSO 4 Toegekende aanvragen

Nadere informatie

Indicatieve verdeling garantiebanen naar regio s en sectoren

Indicatieve verdeling garantiebanen naar regio s en sectoren Indicatieve verdeling garantiebanen naar regio s en sectoren In deze notitie geeft De Werkkamer een indicatieve verdeling van de garantiebanen over de verschillende arbeidsmarktregio s en sectoren voor

Nadere informatie

Onderzoek bedrijventerreinenbeleid

Onderzoek bedrijventerreinenbeleid Onderzoek bedrijventerreinenbeleid Door: Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen Voor: Burgerronde Datum: 21 maart 2012 Aanleiding en doel Aanleiding: Initiatief van NVVR Kring Oost Gezamenlijk onderzoek van

Nadere informatie

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven Q3 2015.

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven Q3 2015. Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven. Inleiding Laat ik maar meteen met de deur in huis vallen. We hebben opnieuw een absoluut record te pakken sinds onze metingen begin 2002: het betaalgedrag

Nadere informatie

CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren

CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren Het aantal mensen met een baan is de afgelopen drie maanden met gemiddeld 6 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren hadden vaker werk. De beroepsbevolking

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen

Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen September 2010 Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen 2 WW-uitkeringen 5 Ingediende vacatures 6 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 7 Ingediende ontslagaanvragen en verleende

Nadere informatie

OP 23 september 1987 bestond de Stichting 'Economisch

OP 23 september 1987 bestond de Stichting 'Economisch OPRICHTING VAN HET ECONOMISCH TECHNOLOGISCH INSTITUUT VOOR ZUID-HOLLAND TE ROTTERDAM EN DE VOORGESCHIEDENIS DOOR DRS. M. VAN DER VELDEN OP 23 september 1987 bestond de Stichting 'Economisch Technologisch

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Januari 2015

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Januari 2015 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Januari 2015 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Online vacatures 5 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage 8 Toelichting NWW/WW/WBB 17 Colofon

Nadere informatie

.., Algemene Rekenkamer. BEZORGEN De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Gen era a Binnenhof 4 2513 AA Den Haag

.., Algemene Rekenkamer. BEZORGEN De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Gen era a Binnenhof 4 2513 AA Den Haag Algemene Rekenkamer.., BEZORGEN De Voorzitter van de Tweede Kamer der StatenGen era a Binnenhof 4 2513 AA Den Haag Lange Voorhout 8 Postbus 20015 2500 EA Den Haag T 070 3424344 070 3424130 voorlichting@rekenkamer.nl

Nadere informatie

Regionale economische vooruitzichten 2014-2019

Regionale economische vooruitzichten 2014-2019 2014/6 Regionale economische vooruitzichten 2014-2019 Dirk Hoorelbeke D/2014/3241/218 Samenvatting Dit artikel geeft een bondig overzicht van enkele resultaten uit de nieuwe Regionale economische vooruitzichten

Nadere informatie

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 t.b.v. Monitor Arbeidsmarkt en Onderwijs Provincie Noord-Holland IJmuiden, 23 november 2012 Arjan Heyma www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Belangrijkste

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Atlas voor gemeenten 015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht IB Onderzoek, 9 mei 015 Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 86 1350 onderzoek@utrecht.nl

Nadere informatie

Tenzij anders staat aangegeven, bevat het rapport gemiddelde scores (schoolcijfer).

Tenzij anders staat aangegeven, bevat het rapport gemiddelde scores (schoolcijfer). Instelling: (45) Stadsarchief Amsterdam Toelichting op het rapport Dit rapport bestaat uit 3 onderdelen. Deel 1 Resultaten Dit deel bevat de actuele resultaten van uw instelling. Indien eerder aan de Kwaliteitsmonitor

Nadere informatie

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 2014

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 2014 Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 214 In deze notitie van UWV WERKbedrijf, die tweemaandelijks verschijnt, worden de actuele ontwikkelingen op de regionale arbeidsmarkt kort toegelicht.

Nadere informatie

Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto

Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto 1 Rabobank Groep Duits-Nederlandse grensstreek Inhoudsopgave Demografie Dynamiek, groen-grijs, beroepsbevolking, inkomen, migratie Werkgelegenheid

Nadere informatie

Woningtransacties per kwartaal Nederland

Woningtransacties per kwartaal Nederland Woningtransacties op niveau 2008, koopsom slechts 10% onder topjaar De Nederlandse woningmarkt draait op volle toeren. In de eerste negen maanden van 2015 zijn door het Kadaster 125.859 woningtransacties

Nadere informatie

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee).

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee). Ontwikkeling melkveebedrijven in Utrecht, Gelderland en Brabant Analyse van mogelijke groei van melkveebedrijven op basis van gegevens van CBS en provincies Het CBS inventariseert jaarlijks de feitelijk

Nadere informatie

DIT IS VNO-NCW. Lidmaatschap en contributie

DIT IS VNO-NCW. Lidmaatschap en contributie De Europese lobby van vno-ncw richt zich zowel op de Europese spelers in Brussel (Europese Commissie, Europees Parlement) als op de Nederlandse politiek (in Den Haag en via de Permanente Vertegenwoordiging

Nadere informatie

solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd?

solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd? Bijdrage prof. dr. Kees Goudswaard / 49 Financiering van de AOW: solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd? Deze vraag staat centraal in de bij drage van bijzonder hoogleraar Sociale zekerheid prof.

Nadere informatie

Buitenlandse arbeidskrachten en vraag en aanbod op de arbeidsmarkt van Curaçao.

Buitenlandse arbeidskrachten en vraag en aanbod op de arbeidsmarkt van Curaçao. Buitenlandse arbeidskrachten en vraag en aanbod op de arbeidsmarkt van Curaçao. Zaida Lake Inleiding Via de media zijn de laatste tijd discussies gaande omtrent de plaats die de buitenlandse arbeidskrachten

Nadere informatie

Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS

Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS Versie 2013-2014 Tekstrapport Peil.nl/Maurice de Hond 1 Doelstelling en opzet van het onderzoek Het Wetenschappelijk Instituut van 50PLUS heeft ons in december

Nadere informatie

Woningtransacties per maand, Nederland 2013-2015

Woningtransacties per maand, Nederland 2013-2015 Uitstekend eerste halfjaar 2015 Nederlandse woningmarkt De Nederlandse woningmarkt heeft een prima eerste half jaar achter de rug. In de eerste 6 maanden van 2015 werden door het Kadaster 75.249 woningtransacties

Nadere informatie

Urbanisatie en de-urbanisatie in Nederland 1400-1850

Urbanisatie en de-urbanisatie in Nederland 1400-1850 Urbanisatie en de-urbanisatie in Nederland 1400-1850 Richard Paping Rijksuniversiteit Groningen Tweede Dag van de Historische Demografie Tilburg, 4 december 2009 Een nieuwe schatting voor de bevolking

Nadere informatie

Regionale trendrapportage banenafspraak: tussenmeting voortgang banenafspraak

Regionale trendrapportage banenafspraak: tussenmeting voortgang banenafspraak Regionale trendrapportage afspraak: tussenmeting voortgang afspraak Op 3 juli 2015 heeft staatssecretaris Klijnsma de resultaten van de landelijke tussenmeting afspraak naar de Tweede Kamer gestuurd. De

Nadere informatie

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Zzp ers in de provincie Utrecht 2013 Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Samenvatting Crisis kost meer banen in 2013 Banenverlies

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2011 / 4

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2011 / 4 ECONOMISCHE MONITOR EDE 20 / 4 De Economische Monitor geeft een beeld van de economie van de gemeente Ede in de afgelopen periode van 2008 tot 20. De Economische Monitor is verdeeld in twee delen: Het

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Persbericht PB14 56 11 9 214 15.3 uur CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Meer werklozen aan de slag Geen verdere daling aantal banen, lichte groei aantal vacatures Aantal banen

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015 Conjunctuurenquête Nederland Vierde kwartaal 15 Ondernemers positiever over werkgelegenheid 16 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het vierde

Nadere informatie

[ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het vierde kwartaal van 2011.

[ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het vierde kwartaal van 2011. 4 2011 2011 Matchcare BV Afdeling Analyse en Arbeidsmarktinformatie Dit werk is auteursrechtelijk beschermd [ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het vierde

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek

Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Postbus 4481 Telefoon: 0900-0227 (0,50 p/m) 6401 CZ Heerlen E-mail: infoservice@cbs.nl LAWAAI EN STANK IN DE PROVINCIE Henk Swinkels De door de Nederlanders ervaren geluidsoverlast

Nadere informatie

Rapportage Vergelijkend Onderzoek naar Ziekteverzuim SW-sector 2003

Rapportage Vergelijkend Onderzoek naar Ziekteverzuim SW-sector 2003 Rapportage Vergelijkend Onderzoek naar Ziekteverzuim SW-sector 2003 Inleiding In het arboconvenant Sociale Werkvoorziening is bepaald dat jaarlijks een vergelijkend onderzoek naar de hoogte van het ziekteverzuim

Nadere informatie

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 januari 2005.

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 januari 2005. Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 januari 2005. In deze notitie wordt een beeld geschetst van de ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt over de jaren 2003 en 2004. De notitie is als

Nadere informatie

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL Veldwerk Optimaal B.V. 's-hertogenbosch, september 2013 INHOUDSOPGAVE Pagina 1. ONDERZOEKSVERANTWOORDING 2

Nadere informatie

Vastgoedbericht juni 2010

Vastgoedbericht juni 2010 Vastgoedbericht juni 20 Het Kadaster brengt maandelijks een vastgoedbericht uit. Hierin worden statistieken gepresenteerd met de ontwikkelingen van de afgelopen maand: de prijsindex, het aantal verkochte

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkgelegenheid commerciële sector daalt. Minder banen in industrie en zakelijke dienstverlening

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkgelegenheid commerciële sector daalt. Minder banen in industrie en zakelijke dienstverlening Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-196 26 september 2002 9.30 uur Werkgelegenheid commerciële sector daalt Voor het eerst sinds 1994 is het aantal banen van werknemers in commerciële bedrijven

Nadere informatie

TRENDBEELD INVESTERINGEN IN GELDERLAND

TRENDBEELD INVESTERINGEN IN GELDERLAND TRENDBEELD INVESTERINGEN IN GELDERLAND De investeringen (inter)nationaal vergeleken De kapitaalgoederenvoorraad in een land of regio wordt geleidelijk opgebouwd door de jaarlijkse investeringen. De investeringen

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie

Neimed Krimpbericht. Buitenlandse migratie vertraagt bevolkingskrimp JUNI 2015

Neimed Krimpbericht. Buitenlandse migratie vertraagt bevolkingskrimp JUNI 2015 JUNI 2015 Neimed Krimpbericht Buitenlandse migratie vertraagt bevolkingskrimp Het aantal inwoners daalt in de meeste Limburgse gemeenten, omdat er weinig kinderen geboren worden. De daling wordt versterkt

Nadere informatie