Hogeschool West-Nederland. HBO-Bacheloropleiding Tolk-Vertaler

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hogeschool West-Nederland. HBO-Bacheloropleiding Tolk-Vertaler"

Transcriptie

1 Hogeschool West-Nederland HBO-Bacheloropleiding Tolk-Vertaler Netherlands Quality Agency (NQA) December 2010

2 2/57 NQA HWN: audit bestaande hbo-bacheloropleiding Opleiding Tolk-Vertaler

3 Managementsamenvatting Dit rapport is het verslag van het auditteam dat in opdracht van Netherlands Quality Agency (NQA) een bestaande hbo-bacheloropleiding heeft beoordeeld. Het beschrijft de bevindingen, overwegingen en conclusies. Het rapport is conform het NQA Protocol 2010 hbo-bacheloropleiding opgesteld. De rapportage heeft betrekking op: Instelling Hogeschool West-Nederland Opleidingen Opleiding Tolk-Vertaler Variant Deeltijd: contact- en afstandsonderwijs Croho-nummer Locatie Geen eigen huisvesting, tien lokalen worden gehuurd van het Zandvlietcollege te Den Haag Auditdatum Auditteam Dhr. dr. J.A. Dop, vakdeskundige Dhr. drs. R. van Deemter, vakdeskundige en dagvoorzitter Mevr. drs. T.J.G. van der Heijden, studentlid auditteam Mevr. drs. E. van Tiggelen, NQA-auditor Door HWN is een dossier ingediend bij NQA voor de beoordeling van de bestaande hbo-bacheloropleiding Opleiding Tolk-Vertaler. Bij de aanvraag werd door de instelling een kritische reflectie aangeboden die naar vorm en inhoud voldeed aan de eisen die NQA in het NQA Protocol 2010 hbo-bacheloropleiding stelt. Voor de beoordeling van de kwaliteit en het niveau van de bestaande opleiding heeft NQA een auditteam samengesteld, dat voldoet aan de eisen van de NVAO. Het team heeft de kritische reflectie bestudeerd en een bezoek aan de opleiding gebracht. Na afloop van de visitatiedag heeft de opleiding aanvullende documenten opgesteld en ingebracht. Ook is er op verzoek van het auditteam aanvullend telefonisch contact geweest met een zevental gesprekspartners die tijdens de visitatiedag door omstandigheden niet gehoord/gesproken konden worden. De kritische reflectie en alle overige (mondeling en schriftelijk) verstrekte informatie hebben het auditteam in staat gesteld om tot een weloverwogen oordeel te komen. Doelstellingen van de opleiding De opleiding heeft een relevante set eindcompetenties opgesteld die is gebaseerd op het, door het PSTEVIN geactualiseerde, landelijke competentieprofiel hbo-opleidingen Vertalen en Tolken Nederland. HWN is op de hoogte van internationale eisen die gesteld worden aan opleidingen voor vertaler en heeft deze vertaald naar een opleidingsprogramma. De competenties die HWN in haar opleiding nastreeft, sluiten aan bij de algemene, internationaal geaccepteerde beschrijvingen van de kwalificaties van een bachelor, de Dublin descriptoren. Het auditteam stelt vast dat de docenten binding hebben met het werkveld en vanuit die relaties op een passende wijze invulling geven aan actualisering van de uitgangspunten die ten grondslag liggen aan het opleidingsprogramma. NQA HWN: audit bestaande hbo-bacheloropleiding Opleiding Tolk-Vertaler 3/57

4 Programma Het auditteam stelt vast dat het onderwijsprogramma voldoende beroepsgericht is. Ook weerspiegelt het opleidingsprogramma de beoogde eindkwalificaties. De opleiding heeft geen onafhankelijke werkveld- beroepencommissie dat het curriculum jaarlijks evalueert. Het programma van de opleiding vertoont naar de mening van het auditteam voldoende samenhang. Uit gesprekken met studenten, docenten en uit de aangeleverde documentatie, maakt het auditteam op dat het programma dat HWN aanbiedt, qua vorm en inhoud aansluit bij de kwalificaties van instromende studenten met een havo- vwo- diploma, mits zij beschikken over enige achtergrond in de taal waarvoor wordt opgeleid. De regels en richtlijnen voor instroom tot het verkorte opleidingstraject waren ten tijde van de opleidingsvisitatie weinig expliciet. HWN heeft de instroomeisen voor dit traject na de beoordeling van het auditteam scherper geformuleerd en als zodanig op haar website gepubliceerd. De opleiding voldoet aan de formele eisen voor studieduur. Ten aanzien van toetsing heeft het auditteam kunnen vaststellen dat de toetsen aansluiten op de behandelde thema s en van voldoende niveau zijn. In het bijzonder door de integratie van de SNEVTtoetsing in het onderwijsprogramma. Het auditteam heeft ook vastgesteld dat de feedback die de studenten op gemaakte toetsen krijgen, kwalitatief en kwantitatief sterk verschilt tussen de verschillende deelopleidingen. Daarbij is de gehanteerde cesuur niet altijd transparant. Inzet van personeel Het auditteam heeft vastgesteld dat de docenten (recente) ervaring hebben in de beroepspraktijk en gekwalificeerd zijn voor de inhoudelijke, onderwijskundige en organisatorische realisatie van het programma van de opleiding. Tijdens de visitatie is het beeld bevestigd dat er onder de docenten voldoende binding is met de beroepspraktijk om in de studie hier een adequate relatie naar te kunnen leggen. Het auditteam stelt verder vast dat HWN voldoende personeel inzet om het onderwijs te verzorgen. De studenten zijn tevreden over de toegankelijkheid van de docenten. Voorzieningen Het auditteam stelt vast dat de huidige, enigszins verouderde, voorzieningen volstaan voor een studentenpopulatie van deze omvang en samenstelling. Studenten zijn tevreden over de mate en wijze van begeleiding die zij ontvangen van docenten. Mede gezien de korte lijnen en de toegankelijkheid van de docenten (ook buiten lesuren) hebben de studenten een upto-date beeld van hun studievoortgang. De beschikbaarheid van toetsresultaten en gegevens met betrekking tot de studievoortgang via een digitale leeromgeving is voor HWN nog een punt van verbetering voor de toekomst. Interne kwaliteitszorg Het systeem voor interne kwaliteitszorg is in grote lijnen vastgelegd op papier. De streefdoelen en de werkwijze zijn in mindere mate geconcretiseerd. In de dagelijkse gang van zaken is er aandacht voor verbeteren van de opleiding. Het auditteam ziet in dat de opleiding voldoende evaluatieonderzoeken uitzet bij betrokkenen om de kwaliteit van de opleiding te kunnen borgen. Wanneer de normen voor de resultaten uit deze onderzoeken 4/57 NQA HWN: audit bestaande hbo-bacheloropleiding Opleiding Tolk-Vertaler

5 niet eenduidig zijn vastgelegd, gaat dit haar doel echter voorbij. De kleinschaligheid van de opleiding is meegenomen in de beoordeling van het onderwerp kwaliteitszorg. Het auditteam realiseert zich terdege dat gezien de geringe omvang van de opleiding het kwaliteitszorgbeleid geen lijvig document hoeft te zijn, mits het voldoet aan de basisvoorwaarden en hiernaar wordt gehandeld. Resultaten Het auditteam stelt vast dat de opleiding voldoet aan de vereiste basiskwaliteit. De bestudeerde eindwerkstukken getuigen hiervan. De invulling die wordt gegeven aan het vierde jaar kan naar het oordeel van het auditteam beter zodat de aansluiting met de leerdoelen in dat jaar duidelijker is en het aantal studiepunten voor de verschillende onderdelen is gerechtvaardigd. Het auditteam is van mening dat de opleiding met de aangeleverde streefcijfers en kengetallen aantoont dat zij voldoende zicht heeft op relevante gegevens met betrekking tot rendementen. Alles overziend komt het auditteam van NQA tot de conclusie dat de kwaliteit en het niveau van de bestaande hbo-bacheloropleiding Opleiding Tolk-Vertaler van HWN aan de vereiste basiskwaliteit voldoet. Een onderbouwing van deze conclusie is opgenomen in hoofdstuk 2. NQA HWN: audit bestaande hbo-bacheloropleiding Opleiding Tolk-Vertaler 5/57

6 6/57 NQA HWN: audit bestaande hbo-bacheloropleiding Opleiding Tolk-Vertaler

7 1 Basisgegevens 9 2 Beoordeling Doelstellingen van de opleiding Programma Inzet van personeel Voorzieningen Interne kwaliteitszorg Resultaten 37 3 Bijlagen 41 Bijlage 1: Deskundigheden leden van het auditteam 43 Bijlage 2 Onafhankelijkheidsverklaring auditteam 49 Bijlage 3 Bezoekprogramma 53 Bijlage 4 Bijlagen zelfevaluatie en ter inzage gelegd materiaal 55 Bijlage 5 Domeinspecifieke referentiekader en opleidingscompetenties 57 NQA HWN: audit bestaande hbo-bacheloropleiding Opleiding Tolk-Vertaler 7/57

8 8/57 NQA HWN: audit bestaande hbo-bacheloropleiding Opleiding Tolk-Vertaler

9 1 Basisgegevens De basisgegevens van de bestaande hbo-bacheloropleiding Opleiding Tolk-Vertaler zijn in onderstaande tabel weergeven. 1. Naam instelling Hogeschool West-Nederland 2. Status instelling Aangewezen 3. Naam opleiding in CROHO Opleiding Tolk-Vertaler 4. Registratienummer in CROHO Oriëntatie en niveau Hbo-bachelor 6. Aantal studiepunten 240 studiepunten (per deelopleiding) 7. Afstudeerrichting(en) Bacheloropleiding voor vertaler (contactonderwijs) met afstudeerrichtingen: vertaler Engels, Frans en Spaans. Bacheloropleiding voor vertaler (afstandsonderwijs) met afstudeerrichtingen: vertaler Engels, Duits, Frans en Spaans. 8. Locatie Den Haag (tien lokalen worden gehuurd van het Zanvlietcollege) 9. Code of conduct HWN heeft de Code of conduct getekend 10. Variant Deeltijd: Afstandsonderwijs met en zonder contacturen 11. Inhoudelijk profiel opleiding In de eerste drie jaren van de opleiding ontwikkelen studenten de volgende eindcompetenties; (1) Vertaalcompetentie, (2) Linguïstische en tekstuele competentie, (3) Culturele competentie, (4) Zoekstrategieën en onderzoekscompetentie. Daarnaast bereiden ze zich voor op de externe toetsing in SNEVT-verband aan het eind van het derde jaar. De eerste drie jaar staan nadrukkelijk in het teken van kennisontwikkeling ten aanzien van de moedertaal en de vreemde taal. Dit gebeurt onder andere door het laten bestuderen van boeken over grammatica zowel van het Nederlands als van de vreemde taal. De benodigde algemene culturele kennis van de moedertaal en vreemde taal wordt ontwikkeld middels colleges, op basis van voorgeschreven boeken en door de docent uitgereikte actuele en relevante artikelen. In het vierde jaar staat voorbereiding op de beroepspraktijk centraal. Het vierdejaarsprogramma bestaat uit drie componenten, a) cursus specialisaties, b) praktijkopdracht, c) onderzoek naar verworven competenties. 12. Beoogd werkveld alumni De algemene doelstelling van de opleiding is om via een geïntegreerd onderwijsprogramma multifunctionele taalbemiddelaars op te leiden die over de kennis, vaardigheden en beroepshouding beschikken om in een regelmatig veranderende, internationale en multiculturele omgeving goed te functioneren als vertaler. Er zijn grofweg twee groepen beroepsbeoefenaren te onderscheiden: Zelfstandige vertalers Bewegen zich zelfstandig op de vertaalmarkt en opereren individueel, soms binnen een informeel netwerk van professionele freelancers en/of via een bemiddelingsbureau voor vertalingen. NQA HWN: audit bestaande hbo-bacheloropleiding Opleiding Tolk-Vertaler 9/57

10 13. Plaats opleiding in organisatiestructuur hogeschool 14. Jaar vorige visitatie en datum besluit NVAO 15. Belangrijkste wijzigingen in opleiding sinds vorige visitatie In-house-vertalers in dienst van een vertaalbureau of vertaaldienst. Deze groep is verbonden aan een vertaalbureau of een vertaaldienst (afdeling van een betrekkelijk groot commercieel bedrijf of een overheidsinstelling zoals de ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie, en buiten Nederland de Europese Instellingen). Daarnaast kunnen beroepsbeoefenaren verbonden zijn aan bedrijven en instellingen van allerlei aard, hetzij als vertaler, hetzij als multifunctionele taalbemiddelaar. De opleiding is de enige die wordt gegeven door HWN: HWN is de opleiding. Vorige visitatie heeft in oktober 2005 plaatsgevonden. Na de vorige visitatie zijn op basis van evaluaties en commentaren van externe deskundigen de volgende veranderingen en verbeteringen doorgevoerd: het beroepsprofiel is in samenwerking met de andere vertaalopleidingen in Nederland bijgesteld; het vierde jaar, dat ten tijde van de vorige visitatie nog niet had gedraaid, is nu op basis van allerlei evaluaties ontwikkeld tot een volwaardig afsluitend jaar; HWN beschikt nu over een digitale leeromgeving in de vorm van een interne website; de studentenadministratie en cijferadministratie zijn geprofessionaliseerd. 16. Schema opbouw programma De opleiding hanteert het landelijk profiel van eindcompetenties vertalen Hbo-opleidingen Vertalen en Tolken Nederland. Binnen dit profiel zijn 6 eindcompetenties te onderscheiden: 1. Vertaalcompetentie 2. Linguïstische en tekstuele competentie 3. Culturele competentie 4. Zoekstrategieën en onderzoekscompetentie 5. Technische competentie 6. Zakelijke en ondernemingsgerichte competentie De leerjaren zijn onderverdeeld in 3 fasen. Aan het einde van iedere fase is een zeker competentieniveau bereikt: Fase 1 (leerjaar 1): De student beschikt over voldoende kennis om deze in een relatief eenvoudige beroepssituatie onder begeleiding toe te passen. Fase 2 (leerjaar 2+3): De student is in staat om zelfstandig de competentie toe te passen in een relatief eenvoudige beroepssituatie. Fase 3 (leerjaar 4); De student is in staat om zelfstandig de competentie toe te passen in een complexe beroepssituatie. 10/57 NQA HWN: audit bestaande hbo-bacheloropleiding Opleiding Tolk-Vertaler

11 2 Beoordeling Het auditteam komt samenvattend tot het volgende oordeel over de opleiding: Onderwerp Oordeel Facet Oordeel 1 Doelstellingen P 1.1 Domeinspecifieke eisen 1.2 Niveau 1.3 Oriëntatie hbo 2 Programma P 2.1 Eisen hbo 2.2 Relatie doelstellingen programma 2.3 Samenhang programma 2.4 Studielast 2.5 Instroom 2.6 Duur 2.7 Afstemming vormgeving inhoud 2.8 Beoordeling en toetsing 3 Inzet personeel P 3.1 Eisen hbo 3.2 Kwantiteit 3.3 Kwaliteit 4 Voorzieningen P 4.1 Materiële voorzieningen 4.2 Studiebegeleiding 5 Interne kwaliteitszorg P 5.1 Evaluatie resultaten 5.2 Maatregelen verbetering 5.3 Betrokkenheid 6 Resultaten P 6.1 Gerealiseerd niveau 6.2 Onderwijsrendement Goed Goed Goed Voldoende Voldoende Voldoende Voldoende Voldoende Voldaan Voldoende Voldoende Goed Goed Goed Voldoende Voldoende Voldoende Voldoende Goed Voldoende Voldoende Het auditteam stelt vast dat de kwaliteit en het niveau van de bestaande Hbobacheloropleiding Opleiding Tolk-Vertaler van HWN aan de vereiste basiskwaliteit voldoet en adviseert de NVAO positief ten aanzien van de accreditatie van deze opleiding. Het auditteam beschrijft in de volgende paragrafen per onderwerp en per facet van het NVAO beoordelingskader de bevindingen, overwegingen en conclusies. Elke paragraaf sluit af met een samenvattend oordeel op onderwerpniveau. In het rapport worden de termen contactonderwijs/ contactstudent gebruikt wanneer het gaat om onderwijs waarbij studenten fysieke contactmomenten hebben bij de opleiding middels één- of tweewekelijkse hoorcolleges. De termen afstandsonderwijs/ afstandstudent worden gebruikt wanneer een student geen fysieke contactmomenten heeft met de opleiding maar uitsluitend op afstand onderwijs volgt. Beide varianten vallen onder de noemer deeltijdonderwijs. NQA HWN: audit bestaande hbo-bacheloropleiding Opleiding Tolk-Vertaler 11/57

12 2.1 Doelstellingen van de opleiding Domeinspecifieke eisen (facet 1.1) De eindkwalificaties van de opleiding sluiten aan bij de eisen die door (buitenlandse) vakgenoten en de beroepspraktijk gesteld worden aan een opleiding in het betreffende domein (vakgebied/discipline en/of beroepspraktijk). Bevindingen Er is in Nederland één voltijdse bacheloropleiding voor vertalers en tolken, bij de Hogeschool Zuyd in Maastricht. Daarnaast zijn er drie erkende deeltijdse bacheloropleidingen: ITV-Hogeschool, LOI en HWN. Deze vier opleidingen werken samen in het overleg Vertaalopleidingen Nederland. De HWN biedt met ingang van studiejaar uitsluitend een vierjarige, deeltijdse bacheloropleiding die studenten opleidt tot startbekwame vertalers. Op basis van het getuigschrift kunnen afgestudeerde studenten zich laten opnemen in het Kwaliteitsregister Tolken en Vertaler. HWN biedt de deeltijdopleiding in de vorm van contactonderwijs aan met als studierichtingen Engels, Frans en Spaans. Alle studierichtingen bieden de deeltijdopleiding voor vertaler ook via afstandsonderwijs aan. Studierichting Duits wordt momenteel uitsluitend via afstandsonderwijs gevolgd door studenten. De eindkwalificaties van de opleiding zijn gebaseerd op het landelijk profiel van zes eindcompetenties vertalen hbo-opleidingen Vertalen en Tolken Nederland. Dit profiel is op 28 mei 2010 vastgesteld door het Platform Sector Tolken en Vertalen (PSTEVIN) in Nederland. De eindkwalificaties zijn ook opgenomen in bijlage 5. Binnen het PSTEVIN zijn naast de opleidingen voor vertaler in Nederland, beroepsverenigingen en belangrijke vertaalbureaus vertegenwoordigd. Het vaststellen van de gemeenschappelijke en specifieke competenties ten behoeve van het landelijke profiel vertalen is een gezamenlijke exercitie geweest. Uit notulen van het PSTEVIN-overleg blijkt deelname van Hogeschool West Nederland. Het landelijk profiel van eindcompetenties vertalen bestaat uit 6 competenties: (1) vertaalcompetentie, (2) linguïstische en tekstuele competentie, (3) culturele competentie, (4) zoekstrategieën en onderzoekscompetentie, (5) technische competentie, (6) zakelijke en ondernemingsgerichte competentie. De competenties zijn afzonderlijk vertaald naar specifieke kennis, vaardigheden en beroepshoudingen die benodigd zijn voor beheersing van de competentie (beroeps- en opleidingsprofiel vertaler). HWN vertaalt de eindcompetenties naar fases die corresponderen met de studiejaren van een student. In de eerste twee studiejaren wordt voornamelijk aandacht besteedt aan de beheersing van de eerste vier competenties, in het laatste studiejaar komen de laatste twee competenties aan bod. Het landelijke profiel wordt door alle bacheloropleidingen voor vertaler in Nederland gebruikt. Het is door collega s van de Hogeschool Zuyd besproken met hogescholen voor vertaler in België en Duitsland. Het auditteam stelt vast dat HWN via het contact met Hogeschool Zuyd, op de hoogte is van internationale eisen die gesteld worden aan opleidingen voor vertaler en deze gebruikt als richtlijn bij het geven van invulling aan het onderwijs. 12/57 NQA HWN: audit bestaande hbo-bacheloropleiding Opleiding Tolk-Vertaler

13 Overwegingen De opleiding heeft een relevante set eindcompetenties opgesteld, gebaseerd op het geactualiseerde landelijke profiel eindcompetenties vertalen hbo-opleidingen Vertalen en Tolken Nederland (2010). De eindkwalificaties zijn vastgesteld door het Platform Sector Tolken en Vertalen in Nederland (PSTEVIN). Gezien de samenstelling van het PSTEVIN mag worden aangenomen dat bij de formulering van eindcompetenties aandacht uit is gegaan naar de eisen van vakgenoten en de beroepspraktijk. Het auditteam heeft daarnaast vastgesteld dat bij de totstandkoming van het opleidingsprofiel actuele ontwikkelingen in het beroep en maatschappelijke veranderingen in ogenschouw zijn genomen. Daar de meeste docenten van HWN tevens werkzaam zijn in de beroepspraktijk is de relatie tussen de inhoud van de opleiding en de beroepspraktijk ook op die manier geborgd. Ten aanzien van internationalisering concludeert het auditteam dat het curriculum van HWN een sterke internationale basis heeft. Dit komt mede voort uit het feit dat het beroep van vertaler kennis vergt van andere talen en culturen. Het is, mede door het afstandsonderwijs, voor buitenlandse studenten relatief eenvoudig om aan HWN een opleiding tot vertaler te volgen. HWN maakt zelf inhoudelijk en kwalitatief geen internationale vergelijking tussen de eigen opleiding en aanpalende opleidingen in het buitenland. De reden hiervoor is dat er op dit moment nog geen geformaliseerd platform of netwerk bestaat voor vertalers dat dit mogelijk maakt. Tot die tijd stelt HWN zich op de hoogte via haar contacten met Hogeschool Zuyd. Conclusie Op grond van bovenstaande bevindingen en overwegingen, komt het auditteam voor het facet Domeinspecifieke eisen tot het oordeel goed. Niveau bachelor (facet 1.2) De eindkwalificaties van de opleiding sluiten aan bij algemene, internationaal geaccepteerde beschrijvingen van de kwalificaties van een bachelor. Bevindingen Het inhoudelijk niveau van de opleiding wordt vooral gewaarborgd doordat studenten moeten voldoen aan de eisen van de SNEVT (Stichting Nationaal Examen voor Vertaler en Tolk). In de SNEVT werken de drie deeltijdse bacheloropleidingen voor vertaler in Nederland (LOI-Hogeschool, ITV-Hogeschool en HWN) samen met beroepsverenigingen en het werkveld. De belangrijkste doelen van de SNEVT zijn: (1) Het waarborgen van de betrokkenheid van het beroepenveld bij de opleiding voor vertaler en tolk, (2) Het bewaken van het inhoudelijk eindniveau van de opleiding (dit geschiedt doordat de examencommissie van de SNEVT een onafhankelijke voorzitter heeft en doordat de subcommissies per taal bestaan uit zowel docenten die verbonden zijn aan de drie opleidingen als uit externe deskundigen uit het werkveld). Nadere informatie over toetsing volgens SNEVT is opgenomen in het document Reglement SNEVT. Bij facet 1.1 is beschreven welke eindcompetenties de opleiding hanteert voor de invulling van het programma voor de opleiding Vertaler en Tolk en op welke bronnen deze zijn gebaseerd. Het opleidingsprofiel geeft aan hoe de nagestreefde competenties in de loop van de opleiding aan de orde komen. NQA HWN: audit bestaande hbo-bacheloropleiding Opleiding Tolk-Vertaler 13/57

14 Onderstaande tabel laat de relatie zien tussen de geformuleerde eindcompetenties uit het landelijke profiel (één tot en met zes) en de vijf Dublin descriptoren: Dublin descriptoren HWN- kerncompetenties Kennis en inzicht 1, 2, 3, 4, 6 Toepassen kennis en inzicht 1, 2, 3, 5, 6 Oordeelsvorming 1, 2, 3, 4, 6 Communicatie 1, 2, 6 Leervaardigheden 1, 2, 3, 4, 5, 6 HWN stelt de generieke hbo-kerncompetenties centraal in het onderwijsprogramma. In het document Beroeps- en opleidingsprofiel vertaler (juni 2010) wordt aangegeven op welke wijze HWN de ontwikkeling op de generieke hbo-kerncompetenties bij studenten middels het onderwijsprogramma stimuleert. Als voorbeeld, aan de kernkwalificatie brede professionalisering wordt als volgt aandacht besteedt; Door veel gebruik te maken van beroepsbeoefenaren worden studenten bekend gemaakt met de beroepspraktijk en de eisen die aan beginnende beroepsbeoefenaren worden gesteld en tevens met de ontwikkelingen in het beroepenveld. Voor toetsing van het bachelorniveau, wordt op het gebied van taalvaardigheid tevens een zekere aansluiting gezocht met het Common European Framework of Reference (CEFR) of Europees Referentiekader (ERK). Dit raamwerk is ontwikkeld door de Raad van Europa en wordt in heel Europa gebruikt om taalvaardigheidniveaus in verschillende landen met elkaar te vergelijken. In de studiegids wordt per deelopleiding en per leerjaar ingegaan op de taalspecifieke doelstellingen. Overwegingen HWN heeft, naar de mening van het auditteam, aangetoond dat de competenties die zij in haar opleiding nastreeft, aansluiten bij de algemene, internationaal geaccepteerde beschrijvingen van de kwalificaties van een bachelor, de Dublin descriptoren. Daarnaast is het auditteam overtuigd van het feit dat het bachelorniveau ten aanzien van de vertaalcompetenties wordt geborgd door de invulling die wordt gegeven aan de onderwijsmodules. Conclusie Op grond van bovenstaande bevindingen en overwegingen komt het auditteam voor het facet Niveau bachelor tot het oordeel goed. Oriëntatie hbo bachelor (facet 1.3) De eindkwalificaties zijn mede ontleend aan de door (of in samenspraak met) het relevante beroepenveld opgestelde beroepsprofielen en/of beroepscompetenties. De eindkwalificaties weerspiegelen het niveau van beginnend beroepsbeoefenaar in een specifiek beroep of samenhangend spectrum van beroepen waarvoor een hbo-opleiding vereist of dienstig is. 14/57 NQA HWN: audit bestaande hbo-bacheloropleiding Opleiding Tolk-Vertaler

15 Bevindingen In het beroeps- en opleidingsprofiel wordt uitgelegd wat de belangrijkste vereisten zijn binnen het werkveld (taken en beroepshouding). Deze vereisten hebben de basis gevormd voor de formulering van eindcompetenties in het landelijk profiel. Verondersteld wordt dat de beheersing van deze eindcompetenties (mede) bepalend is voor een beginnend beroepsoefenaar om succesvol te (kunnen) zijn in zijn/ haar vak. Het PSTEVIN vormt het platform voor de drie opleidingen voor vertaler in Nederland, de beroepsverenigingen en belangrijke vertaalbureaus om ervaringen uit te wisselen. In facet 1.1 is aangegeven dat het PSTEVIN de gemeenschappelijke en specifieke competenties ten behoeve van het landelijke profiel van eindcompetenties vertalen heeft vastgesteld. HWN heeft aangetoond dat zij de overleggen van het PSTEVIN periodiek bijwoont en waar mogelijk/ wenselijk een inhoudelijke bijdrage levert aan het overleg. In de notulen van het platform-overleg is de vaststelling van het landelijk profiel beschreven. HWN leidt studenten op tot vertalers met een startbekwaamheid op het gebied van commercieel vertalen. Afgestudeerden gaan aan het werk in het bedrijfsleven als zelfstandig vertaler/revisor of als in-house vertaler/revisor in dienst van een vertaalbureau of vertaaldienst (deze laatste vindt men terug bij een betrekkelijk groot commercieel bedrijf of een overheidsinstelling zoals de ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie, en buiten Nederland de Europese Instellingen). Vertalers kunnen aldus verbonden zijn aan bedrijven en instellingen van allerlei aard, hetzij als vertaler, hetzij als multifunctionele taalbemiddelaar. Dit wordt onderschreven door alumni die tijdens de visitatiedag gesproken zijn. Naar schatting tweederde van de freelancers combineert het vertalen met andere werkzaamheden, zoals: redactiewerkzaamheden, tekstschrijven, taaltrainingen. Vertalers bij een bedrijf zonder specifieke vertaaldienst hebben vaak de functie van taaldienstverlener. Tot hun taken behoort naast het vertalen vaak ook het redigeren en schrijven van teksten. In onderzoek onder alumni ( ) is navraag gedaan naar aard van hun huidige werkzaamheden. 78 procent van de 23 respondenten gaf aan werkzaam te zijn als zelfstandig ondernemer. In het beroeps- en opleidingsprofiel wordt ingegaan op de vereiste kwalificaties van een vertaler, de visie op de ontwikkelingen in het beroep en de werkterreinen waar de vertaler werkzaam kan zijn (zie document getiteld beroeps- en opleidingsprofiel, juni 2010). Van borging van de hbo-oriëntatie middels een onafhankelijke Beroepen- en werkveldcommissie is geen sprake (meer). Deze commissie is in 2008 opgeheven door HWN. Zij geeft hiervoor als reden aan dat er op andere manieren structurele verbanden bestaan tussen opleiding en werkveld waardoor de inbreng van het werkveld adequaat is geborgd. Overwegingen Het auditteam stelt vast dat de eindkwalificaties van de opleiding zijn gebaseerd op het landelijke profiel van eindcompetenties vertalen. Daarnaast heeft het auditteam opgemerkt dat er voldoende binding is met het werkveld via netwerken en de docenten. Volgens het auditteam zijn de docenten goed in staat een beeld te scheppen van de functies en beroepen waar studenten als beginnend beroepsbeoefenaar voor worden opgeleid. Het ontbreken van beroepen- / werkveldcommissie wordt hiermee deels ondervangen. NQA HWN: audit bestaande hbo-bacheloropleiding Opleiding Tolk-Vertaler 15/57

16 Conclusie Op grond van bovenstaande bevindingen en overwegingen, komt het auditteam voor het facet Oriëntatie hbo-bachelor tot het oordeel goed. Samenvattend oordeel Doelstellingen opleiding Alle facetten zijn ten minste met een voldoende beoordeeld en daarmee is het onderwerp Doelstellingen opleiding positief. 2.2 Programma Eisen hbo (facet 2.1) Kennisontwikkeling door studenten vindt plaats via vakliteratuur, aan de beroepspraktijk ontleend studiemateriaal en via interactie met de beroepspraktijk en/of (toegepast) onderzoek. Het programma heeft aantoonbare verbanden met actuele ontwikkelingen in het vakgebied/de discipline. Het programma waarborgt de ontwikkeling van beroepsvaardigheden en heeft aantoonbare verbanden met de actuele beroepspraktijk. Bevindingen Het ontwikkelen van kennis vormt een belangrijk deel van de opleiding Tolk-Vertaler. De kennis die geleerd moet worden, betreft kennis van de moedertaal en van een vreemde taal; de linguïstische competentie. Daarnaast is algemene kennis vereist van de Nederlandse samenleving en die van de landen waarvan de taal wordt bestudeerd; de culturele competentie. Kennis wordt aangeleerd via voorgeschreven literatuur en actuele literatuur aangedragen door docenten. Het auditteam heeft de leerbronnen ingezien en is daarover overwegend positief. Deze voldoen in de basis aan de vereiste inhoud en kwaliteit, naar de mening van het auditteam zou op sommige punten meer diepgang kunnen worden nagestreefd. De opleiding is daarnaast geënt op de ontwikkeling van (ver)taalvaardigheden. Gedurende het hele curriculum wordt hier aan gewerkt. De student oefent zijn vertaalvaardigheden met behulp van jaarlijks geactualiseerde readers met vertaal- en redactieteksten. Naar de mening van het auditteam zijn de vertaalteksten van de juiste kwaliteit en komt de vakliteratuur mede voort uit de internationale vakdiscussie. Methodes die gebruikt worden in de werkcolleges zijn onder andere: het in groepsverband aan vertaalopdrachten werken (uitsluitend in het vierde jaar en bij enkele talen) en het geven van spreekbeurten/presentaties. Het valt het auditteam op dat de gebruikte literatuur minder is gericht op het ontwikkelen van grammatica. HWN geeft aan dat hier bewust voor is gekozen, omdat van studenten die met de studie (willen) beginnen een zeker basisniveau wordt verwacht op het gebied van grammatica. Wanneer deze basis voldoende is, zullen studenten bij aanvang van de studie de instaptoets met een voldoende resultaat kunnen afronden. Het auditteam heeft vastgesteld dat de instaptoets niet verplicht is gesteld voor studenten die aan de studie willen beginnen. 16/57 NQA HWN: audit bestaande hbo-bacheloropleiding Opleiding Tolk-Vertaler

17 Het auditteam heeft geconstateerd dat pas in het vierde jaar zogenaamde vertaalinstrumenten aan bod komen in het onderwijsprogramma. Naar de mening van het auditteam zou hier eerder in het onderwijsprogramma aandacht naar uit moeten gaan, omdat studenten deze technieken ook al in eerdere studiejaren nodig hebben bij het vertalen van teksten. De opleiding biedt de studenten een viertal cursussen inleiding in mogelijke specialisaties. In deze cursussen treden beroepsvertalers op als gastdocent. Hierdoor krijgen studenten een eerste kennismaking met de (vaak specialistisch getinte) eisen die ook aan beginnende beroepsbeoefenaren worden gesteld en de actuele ontwikkelingen in werkveld. Aangezien deze specialisatiecursussen taaloverstijgend worden aangeboden, is er voor het auditteam weinig zicht op de transfer van deze kennis naar de individuele vertaalvaardigheid. Studenten halen er individueel lering uit, de opleiding voert hier verder geen controle op uit. De studenten van HWN voeren indien mogelijk een praktijkopdracht uit vanuit de eigen werksituatie. Studenten die binnen hun huidige werksituatie geen relevante opdrachten kunnen uitvoeren, kunnen toch praktijkervaring opdoen via het stagevertaalbureau dat HWN heeft opgezet. Dit bureau biedt studenten de mogelijkheid om stage te lopen door vertaalopdrachten uit te voeren voor non-for-profit organisaties. De stageperiode kan ook met een voldoende worden afgerond wanneer de student zelf extern opdrachten verwerft en die ter goedkeuring voorlegt aan de coördinator van het vierde jaar. Overwegingen Het auditteam stelt vast dat HWN het onderwijsprogramma beroepsgericht is. De vertaalopdrachten die de studenten krijgen zijn ontleend aan de beroepspraktijk waardoor de stap van studie naar werken minder groot is. Het auditteam heeft bovendien geconstateerd dat de vertaalteksten een oplopende moeilijkheidsgraad hebben, waarbij het niveau past bij het corresponderende studiejaar en bij de competenties die de student dat jaar eigen moet maken. Het auditteam beschouwt het als een gemis dat vertaaltheorieën laat in het curriculum aan bod komen. Het auditteam ziet deze kennis alsmede vaardigheid met vertaaltools als onontbeerlijk, wil men op een goede manier uitvoering geven aan de vertaalopdrachten. In de gesprekken met alumni en met studenten die contactonderwijs volgen, werd het bovenstaande niet als aandachtspunt aangemerkt. Zij gaven veelal aan dat zij door het oefenen met het vertalen van teksten en door lering te trekken uit de feedback van docenten, voldoende kennis van vertalen en vertaalvaardigheden op konden doen. Studenten die afstandsonderwijs volgen bevestigen het punt van het auditteam wel. Zij zijn op zichzelf aangewezen en hebben hierdoor meer behoefte hebben aan een vastomlijnd theoretisch kader en kennis van vertaalinstrumenten bij de uitwerking van hun opdrachten. Het auditteam vraagt hier aandacht voor. Conclusie Op grond van bovenstaande bevindingen en overwegingen, komt het auditteam voor het facet Eisen Hbo tot het oordeel voldoende. Bij dit oordeel heeft de opmerking over de huidige ondersteuning bij de ontwikkeling van vertaalvaardigheden (middels vertaaltheorieën en vertaalinstrumenten) meegewogen. NQA HWN: audit bestaande hbo-bacheloropleiding Opleiding Tolk-Vertaler 17/57

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase 11 februari 2008 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Accreditatiekader, toegespitst

Nadere informatie

ITV Hogeschool voor Tolken en Vertalen. HBO-Bacheloropleiding Tolk / Vertaler

ITV Hogeschool voor Tolken en Vertalen. HBO-Bacheloropleiding Tolk / Vertaler ITV Hogeschool voor Tolken en Vertalen HBO-Bacheloropleiding Tolk / Vertaler Netherlands Quality Agency (NQA) Utrecht, mei 2010 2/65 NQA ITV Hogeschool: audit bestaande hbo-bacheloropleiding Tolk-Vertaler

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bijlage, Bachelor Opleiding Docent Muziek

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bijlage, Bachelor Opleiding Docent Muziek ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bijlage, Bachelor Opleiding Docent Muziek Studiejaar 2013-2014 Algemeen 1. Deze bijlage bij het algemene gedeelte van de Onderwijs- en examenregeling van Codarts is van toepassing

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool NAO nederlands- vlaamse accreditatieorganisatie Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool Datum: 1 oktober

Nadere informatie

Besluit. Aan het Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP

Besluit. Aan het Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Aan het Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor

Nadere informatie

Besluit. College van bestuur. Hanzehogeschool Groningen. Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN

Besluit. College van bestuur. Hanzehogeschool Groningen. Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN College van bestuur Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Facility

Nadere informatie

De onderwijs- en examenregeling

De onderwijs- en examenregeling De onderwijs- en examenregeling Algemeen In de onderwijs- en examenregeling (OER) wordt informatie gegeven over het onderwijs van een opleiding of een groep van opleidingen. Heeft de OER betrekking op

Nadere informatie

A. Nadere facultaire invulling van onderstaande artikelen uit de HU-OER 2015-2016

A. Nadere facultaire invulling van onderstaande artikelen uit de HU-OER 2015-2016 10 FACULTAIRE OER: FACULTEIT COMMUNICATIE EN JOURNALISTIEK Vastgesteld door de faculteitsdirecteur op 2 maart 2015 Met nstemming van de facultaire medezeggenschapsraad A. Nadere facultaire invulling van

Nadere informatie

Besluit. College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN

Besluit. College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN Besluit datum 19 januari 2005 onderwerp Definitief besluit accreditatie hbo-bachelor Bouwkunde ons kenmerk NVAO/20050113/CT

Nadere informatie

Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland

Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Het is aan het beoordelingspanel om te bepalen of deze toelichting relevant is bij de beoordeling van de onderhavige

Nadere informatie

Protocol PDG en educatieve minor

Protocol PDG en educatieve minor Protocol PDG en educatieve minor 28 april 2014 Inhoud Protocol voor beoordelingen door de NVAO van de kwaliteit van de afstudeerrichtingen algemeen vormend onderwijs en beroepsgericht onderwijs, het traject

Nadere informatie

Examenreglement 2014-2015

Examenreglement 2014-2015 Examenreglement 2014-2015 INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk 1 Algemeen 3 Hoofdstuk 2 Toelating tot opleidingen en cursussen 4 Hoofdstuk 3 Onderwijsprogramma 5 Hoofdstuk 4 Getuigschrift 7 Hoofdstuk 5 Doel en vorm

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1.

INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1. 1 INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1.4 Onderwijs- en examenregeling... 4 2. TOELATING TOT DE OPLEIDING...

Nadere informatie

A. Nadere facultaire invulling van onderstaande artikelen uit de HU-OER 2014-2015

A. Nadere facultaire invulling van onderstaande artikelen uit de HU-OER 2014-2015 10 FACULTAIRE OER: FACULTEIT COMMUNICATIE EN JOURNALISTIEK Vastgesteld door de faculteitsdirecteur op 27 januari 2014 Instemming van de facultaire medezeggenschapsraad op..2014 A. Nadere facultaire invulling

Nadere informatie

Conceptkaders HBO5 3 november 2009

Conceptkaders HBO5 3 november 2009 Conceptkaders HBO5 3 november 2009 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Toetsing van tot HBO 5 om te vormen opleidingen 5 2.1 Opzet 5 2.2 Beoordelingskader voor tot HBO 5 om te vormen opleidingen 6 2.2.1 Basisgegevens

Nadere informatie

Alliantie Kunsten Fontys Zuyd. Master Kunsteducatie

Alliantie Kunsten Fontys Zuyd. Master Kunsteducatie Alliantie Kunsten Fontys Zuyd Master Kunsteducatie Netherlands Quality Agency (NQA) Maart 2011 2/57 NQA audit bestaande hbo-masteropleiding Master Kunsteducatie Managementsamenvatting Dit rapport is het

Nadere informatie

Bijlage 2. Protocol toetsing Associatedegreeprogramma. 15 december 2009

Bijlage 2. Protocol toetsing Associatedegreeprogramma. 15 december 2009 Bi Bijlage 2 Protocol toetsing Associatedegreeprogramma door de NVAO 15 december 2009 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Toets Associate-degreeprogramma in de hbo-bachelor 4 2.1 2.2 Criteria De status van de bacheloropleiding

Nadere informatie

De NVAO beoordeelt het onderwerp doelstellingen opleiding derhalve voldoende.

De NVAO beoordeelt het onderwerp doelstellingen opleiding derhalve voldoende. College van Bestuur van de Christelijke Hogeschool Windesheim Postbus 10090 8000 GB ZWOLLE Besluit datum 10 februari 2005 onderwerp Definitief besluit accreditatie hbo-bachelor Bouwkunde van de Christelijke

Nadere informatie

Toelatings- en vrijstellingsbeleid Hbo Bachelor Verpleegkunde

Toelatings- en vrijstellingsbeleid Hbo Bachelor Verpleegkunde Toelatings- en vrijstellingsbeleid Hbo Bachelor Verpleegkunde Toelating Hbo-ba Verpleegkunde vs.29.10.2015 Pagina 1 1. Toelatingsbeleid 1.1 Officiële toelatingseisen Als voorwaarde voor toelating tot de

Nadere informatie

OPSTELLEN EINDKWALIFICATIES OPLEIDING

OPSTELLEN EINDKWALIFICATIES OPLEIDING OPSTELLEN EINDKWALIFICATIES OPLEIDING MARIANNE KOK/HERBERT WOLDBERG/HVA Toelichting bij opt opstelellen van eindkwalificaties van een opleiding bij de HvA 1 Het opleidingsprofiel: De beroepspraktijk draagt

Nadere informatie

BIJLAGE 1: UITKOMST ONDERZOEK NEWSCHOOL.NU TE HARDERWIJK

BIJLAGE 1: UITKOMST ONDERZOEK NEWSCHOOL.NU TE HARDERWIJK BIJLAGE 1: UITKOMST ONDERZOEK NEWSCHOOL.NU TE HARDERWIJK INHOUD Uitkomst onderzoek Newschool.nu te Harderwijk 3 2 en oordelen per onderliggende onderzoeksvraag 4 3 Samenvattend oordeel 10 Bijlage 1A: Overzicht

Nadere informatie

Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland

Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland 17 december 2015 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Wanneer een Toets Nieuwe Opleiding? 4 3 Werkwijze Toets Nieuwe Opleiding 5 4 Aanvraagdossier ten behoeve van

Nadere informatie

Informatievergadering. Hervisitatie Specifieke lerarenopleiding

Informatievergadering. Hervisitatie Specifieke lerarenopleiding Informatievergadering Hervisitatie Specifieke lerarenopleiding Wie zijn we? Besluit Vlaamse Regering Visitatieprotocol Planning ZER en beoordelingskader Visitatieproces Visitatiecommissie 23/04/2014 2

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling 2004-2005 Masteropleiding Spaanse taal en cultuur. Paragraaf 1 Algemene bepalingen

Onderwijs- en examenregeling 2004-2005 Masteropleiding Spaanse taal en cultuur. Paragraaf 1 Algemene bepalingen [66810] Onderwijs- en examenregeling 2004-2005 Masteropleiding Spaanse taal en cultuur Paragraaf 1 Algemene bepalingen art. 1.1 toepasselijkheid van de regeling Deze regeling is van toepassing op het onderwijs

Nadere informatie

Deel B van de onderwijs- en examenregeling voor de duale masteropleiding Communicatie- en informatiewetenschappen, 90 EC, 2014-2015

Deel B van de onderwijs- en examenregeling voor de duale masteropleiding Communicatie- en informatiewetenschappen, 90 EC, 2014-2015 Deel B van de onderwijs- en examenregeling voor de duale masteropleiding Communicatie- en informatiewetenschappen, 90 EC, 2014-2015 1 Algemene bepalingen Artikel 1.1 Toepasselijkheid van de regeling Deze

Nadere informatie

Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. HBO-Bacheloropleidingen Chemie Biologie en Medisch laboratoriumonderzoek

Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. HBO-Bacheloropleidingen Chemie Biologie en Medisch laboratoriumonderzoek Hogeschool van Arnhem en Nijmegen HBO-Bacheloropleidingen Chemie Biologie en Medisch laboratoriumonderzoek Netherlands Quality Agency (NQA) september 2010 2/67 NQA - HAN: audit bestaande hbo-bachelor geclusterde

Nadere informatie

(versie d.d. 28 september 2005) Protocol toetsing kort programma in de hbo-bacheloropleiding door de NVAO 13 september 2005

(versie d.d. 28 september 2005) Protocol toetsing kort programma in de hbo-bacheloropleiding door de NVAO 13 september 2005 (versie d.d. 28 september 2005) Protocol toetsing kort programma in de hbo-bacheloropleiding door de NVAO 13 september 2005 Parkstraat 28 Postbus 85498 2508 CD Den Haag P.O. Box 85498 2501 CD The Hague

Nadere informatie

Avans Hogeschool, Breda. HBO-Bachelor Technische Informatica

Avans Hogeschool, Breda. HBO-Bachelor Technische Informatica Avans Hogeschool, Breda HBO-Bachelor Technische Informatica Netherlands Quality Agency (NQA) Juli 2011 2/57 NQA Avans, Breda: Audit bestaande hbo-bacheloropleiding Technische Informatica Managementsamenvatting

Nadere informatie

Inleiding 2. Het toelatingsexamen 3. NVO examen 5. Het schakelprogramma 6. INHOLLAND met doorstroomminor 8. Studeren in deeltijd 9

Inleiding 2. Het toelatingsexamen 3. NVO examen 5. Het schakelprogramma 6. INHOLLAND met doorstroomminor 8. Studeren in deeltijd 9 INHOUD Inleiding 2 Het toelatingsexamen 3 NVO examen 5 Het schakelprogramma 6 INHOLLAND met doorstroomminor 8 Studeren in deeltijd 9 1 INLEIDING Het Instituut Pedagogische Wetenschappen van de Universiteit

Nadere informatie

AVANS Hogeschool. HBO-Bachelor Civiele Techniek

AVANS Hogeschool. HBO-Bachelor Civiele Techniek AVANS Hogeschool HBO-Bachelor Civiele Techniek Netherlands Quality Agency (NQA) December 2010 2/57 NQA - Avans Hogeschool: audit bestaande hbo-bacheloropleidingen Civiele Techniek Managementsamenvatting

Nadere informatie

De faculteit Communicatie en Journalistiek kent de volgende nadere regelgeving die een integraal onderdeel van de OER vormen:

De faculteit Communicatie en Journalistiek kent de volgende nadere regelgeving die een integraal onderdeel van de OER vormen: 10 SPECIFIEKE FACULTAIRE BEPALINGEN FCJ A. Nadere facultaire invulling van enige artikelen uit de HU-OER Artikel 33 Inschrijving voor tentamens 1. Door zich in te schrijven voor een cursus, is de student

Nadere informatie

2. Bevindingen met betrekking tot het VBI-rapport

2. Bevindingen met betrekking tot het VBI-rapport Hogeschool Dirksen B.V. De heer D. van der Mark, directeur Postbus 3090 6802 DB ARNHEM Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor

Nadere informatie

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015 Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 014-015 Master Pedagogiek CROHO-nummer 44113 deeltijd 1 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1. Informatie en communicatie...

Nadere informatie

Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016. Regeling Externe toezichthouders bij examens

Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016. Regeling Externe toezichthouders bij examens Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016 Regeling Externe toezichthouders bij examens Inhoudsopgave 1. Positie en benoeming externe toezichthouders... 3 2. Taak externe toezichthouder

Nadere informatie

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Ruimtelijke Ordening en Planologie voltijd en deeltijd

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Ruimtelijke Ordening en Planologie voltijd en deeltijd Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Ruimtelijke Ordening en Planologie voltijd en deeltijd Saxion Hogeschool IJselland Instituut Ruimtelijke Ordening en Milieu Rapport ten behoeve

Nadere informatie

hbo-bachelor Sociaal-Juridische Dienstverlening (240 ECTS) 22 oklober 2012 voltijd, deeltijd

hbo-bachelor Sociaal-Juridische Dienstverlening (240 ECTS) 22 oklober 2012 voltijd, deeltijd se a ccr editati eorgani sati e Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor SociaalJuridische Dienstverlening van de Hanzehogeschool roningen datum 7 mei2013

Nadere informatie

Besluit. Aan het bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen b.v. (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP

Besluit. Aan het bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen b.v. (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Aan het bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen b.v. (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding

Nadere informatie

Oordeel Positief oordeel over de kwaliteit van de nieuwe opleiding hbo-master Techno MBA van de Universiteit van de Nederlandse Antillen

Oordeel Positief oordeel over de kwaliteit van de nieuwe opleiding hbo-master Techno MBA van de Universiteit van de Nederlandse Antillen se a ccr e ditat eorga nisati e Oordeel Positief oordeel over de kwaliteit van de nieuwe opleiding hbomaster Techno MBA van de Universiteit van de Nederlandse Antillen datum 27 januari 2014 ondeniverp

Nadere informatie

B. OPLEIDINGSSPECIFIEK DEEL VAN DE ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING VAN DE DUALE PROGRAMMA NEDERLANDS ALS TWEEDE TAAL FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN

B. OPLEIDINGSSPECIFIEK DEEL VAN DE ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING VAN DE DUALE PROGRAMMA NEDERLANDS ALS TWEEDE TAAL FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN B. OPLEIDINGSSPECIFIEK DEEL VAN DE ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING VAN DE DUALE MASTEROPLEIDING TAALWETENSCHAPPEN 90 EC PROGRAMMA NEDERLANDS ALS TWEEDE TAAL FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN 2015-201 Deel

Nadere informatie

Toetsingskader Nieuwe om te vormen en nieuwe HBO5-opleidingen

Toetsingskader Nieuwe om te vormen en nieuwe HBO5-opleidingen Toetsingskader Nieuwe om te vormen en nieuwe HBO5-opleidingen 20 september 2013 Inhoud 1 Opzet 3 2 Toetsingskader 4 2.1 Onderwerp 1: Programma/opleidingsprofiel 4 2.2 Onderwerp 2: Inzet van personeel 4

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING. Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen. Deel 2 (Opleidingsspecifiek deel): Bachelor Wijsbegeerte

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING. Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen. Deel 2 (Opleidingsspecifiek deel): Bachelor Wijsbegeerte ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING 2015-2016 Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen Deel 2 (Opleidingsspecifiek deel): Bachelor Wijsbegeerte Deze onderwijs- en examenregeling (OER-FFTR) treedt

Nadere informatie

HBO Bedrijfskunde Bachelor of Business Administration (BBA)

HBO Bedrijfskunde Bachelor of Business Administration (BBA) HBO Bedrijfskunde Bachelor of Business Administration (BBA) HBO Bedrijfskunde Academie Mercuur en AdviCo verzorgen in samenwerking met Hogeschool SDO de opleiding HBO Bachelor Bedrijfskunde. Het programma

Nadere informatie

Protocol beoordeling experimenten flexibilisering. Uitwerking voor de experimenten leeruitkomsten en nieuwe onvolledige opleidingen.

Protocol beoordeling experimenten flexibilisering. Uitwerking voor de experimenten leeruitkomsten en nieuwe onvolledige opleidingen. Protocol beoordeling experimenten flexibilisering Uitwerking voor de experimenten leeruitkomsten en nieuwe onvolledige opleidingen 14 december 2015 Beoordelingskaders accreditatiestelsel 19 december 2014,

Nadere informatie

Besluit. College van bestuur. Hogeschool Leiden. Postbus 382 2300 AJ LEIDEN

Besluit. College van bestuur. Hogeschool Leiden. Postbus 382 2300 AJ LEIDEN College van bestuur Hogeschool Leiden Postbus 382 2300 AJ LEIDEN Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Personeel en Arbeid

Nadere informatie

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015 Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015 Master leraar Algemene Economie Croho: 45275 deeltijd 1 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie

Nadere informatie

Besluit. College van bestuur. Hogeschool van Amsterdam. Postbus 931 1000 AX AMSTERDAM

Besluit. College van bestuur. Hogeschool van Amsterdam. Postbus 931 1000 AX AMSTERDAM College van bestuur Hogeschool van Amsterdam Postbus 931 1000 AX AMSTERDAM Besluit Besluit strekkende tot positieve beoordeling van een aanvraag Toets nieuwe opleiding hbo-master Integraal Leiderschap

Nadere informatie

Artikel Tekst 2.1 Toelatingseisen opleiding Voor toelating tot de opleiding Mediastudies komt in aanmerking de bezitter van

Artikel Tekst 2.1 Toelatingseisen opleiding Voor toelating tot de opleiding Mediastudies komt in aanmerking de bezitter van Opleidingsspecifieke deel OER, 2016-2017 Opleiding / programma: Mediastudies/ Film- en televisiewetenschap; New Media and Digital Culture (voorheen Nieuwe media en digitale cultuur, see English EER) Artikel

Nadere informatie

Kwaliteitscode - Vlaanderen 2015-2017

Kwaliteitscode - Vlaanderen 2015-2017 Kwaliteitscode - Vlaanderen 2015-2017 Situering van de Kwaliteitscode Afstemming op Europese referentiekaders De regie-pilots De uitgebreide instellingsreview In de periode 2015-2017 krijgen de universiteiten

Nadere informatie

Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen

Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen september 2013 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordeling van het bijzonder kenmerk ondernemen 5 3 Beoordeling standaarden 10 pagina 2 1 Inleiding Vanuit

Nadere informatie

Beoordelingskader Beoordelingskader voor de uitgebreide toets nieuw Associate-degree (Ad-)programma van de NVAO (Stcrt.2014, nr. 9832).

Beoordelingskader Beoordelingskader voor de uitgebreide toets nieuw Associate-degree (Ad-)programma van de NVAO (Stcrt.2014, nr. 9832). n ed erl a n d s - v I a a m s e a ccr ed t tati eor gani sati e Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag toets nieuw Associate-degreeprogramma Facility Management van

Nadere informatie

Hogeschool NTI. TNO Integrale Veiligheid

Hogeschool NTI. TNO Integrale Veiligheid Hogeschool NTI TNO Integrale Veiligheid Netherlands Quality Agency (NQA) Maart 2011 2/55 NQA - NTI: audit TNO hbo-bacheloropleiding TNO Integrale Veiligheid Managementsamenvatting Dit rapport is het verslag

Nadere informatie

Besluit. - bijzonder Accountantscontrole en Hoogleraar-directeur Postdoctoral Accountants- en Controllorsopleiding, Universiteit Maastricht;

Besluit. - bijzonder Accountantscontrole en Hoogleraar-directeur Postdoctoral Accountants- en Controllorsopleiding, Universiteit Maastricht; se accr editat eorgan sat e Christelijke Hogeschool Windesheim College van bestuur Postbus 10090 sooo B ZWOLLE Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie

Nadere informatie

Basso r M.17 1 d1 519

Basso r M.17 1 d1 519 Sidrapolimare «81(1(11M/010 \lag M. 10.0 805 01.1101() Basso r M.17 1 d1 519 ~1~1~~~ ~01~~1~11~~11~ Netherlands Quality Agency I \I Q A Netherlands Quality Agency NQA avans AVANS Hogeschool, Breda HBO-Bacheloropleiding:

Nadere informatie

Standaard tweetalig onderwijs Engels havo/vwo

Standaard tweetalig onderwijs Engels havo/vwo Standaard tweetalig onderwijs Engels havo/vwo De standaard tweetalig onderwijs bewaakt de kwaliteit van het tweetalig onderwijs in Nederland en wordt onderschreven door alle scholen die lid zijn van het

Nadere informatie

Naar transparanter hoger onderwijs. Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk

Naar transparanter hoger onderwijs. Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk Naar transparanter hoger onderwijs Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk Samenvatting van het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk hoger onderwijs Toegang vanuit [1] Eerste cyclus Tweede

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor nuao nederlands - viaamse accreditatieorganisatie Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Ondernemerschap van de Stichting Hoger Onderwijs Da Vinei datum 30 juni

Nadere informatie

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven 10 SPECIFIEKE FACULTAIRE BEPALINGEN Faculteit Educatie A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven Artikel 32 Inschrijving voor cursussen 3A De student is

Nadere informatie

Standaard Europees Platform Elos grensverleggend onderwijs-vmbo

Standaard Europees Platform Elos grensverleggend onderwijs-vmbo Standaard Europees Platform Elos grensverleggend onderwijs-vmbo Kwaliteit Elos voor internationalisering in het vmbo in Nederland Elos is een internationale leerroute voor scholen in het Nederlands voorgezet

Nadere informatie

Veel gestelde vragen lijst Deeltijd Human Resource Management 2013-2014

Veel gestelde vragen lijst Deeltijd Human Resource Management 2013-2014 Veel gestelde vragen lijst Deeltijd Human Resource Management 2013-2014 1. Op welke dag wordt lesgegeven? Er is één vaste lesdag per week. Tijdens het cursusjaar 2013-2014 zijn de lessen als volgt: De

Nadere informatie

4 Checklist rekenen 4

4 Checklist rekenen 4 4 Checklist rekenen Protocol ERWD mbo 4.1 Rekenbeleid De mbo-instelling heeft in haar instellingsbeleid een visie vastgelegd op rekenonderwijs en de wijze waarop het rekenen wordt ingevuld, georganiseerd

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling 2005-2006 Masteropleiding Italiaanse taal en cultuur. Paragraaf 1 Algemene bepalingen

Onderwijs- en examenregeling 2005-2006 Masteropleiding Italiaanse taal en cultuur. Paragraaf 1 Algemene bepalingen [66809] Onderwijs- en examenregeling 2005-2006 Masteropleiding Italiaanse taal en cultuur Paragraaf 1 Algemene bepalingen art. 1.1 toepasselijkheid van de regeling Deze regeling is van toepassing op het

Nadere informatie

ICLON Powerpoint sjabloon

ICLON Powerpoint sjabloon ICLON Powerpoint sjabloon Een voorbeeld van een ICLON presentatie Piet Presentator & Co Copresentator (ICLON) Coby Collega (Leiden University) Max Medewerker (Instituut voor Cooperatie) [Congresnaam, Plaats,

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Stelt beleid vast voor inschrijving in het Register beëdigde tolken en vertalers:

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Stelt beleid vast voor inschrijving in het Register beëdigde tolken en vertalers: STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 17544 26 juni 2013 Besluit inschrijving Rbtv De Raad voor Rechtsbijstand, Gezien: Artikel 2, 3 en 4 van de Wet beëdigde

Nadere informatie

Studententevredenheid als kwaliteitsmaat?

Studententevredenheid als kwaliteitsmaat? Studententevredenheid als kwaliteitsmaat? Donderdag 19 september 2013 netwerkbijeenkomst van Platform HBO van het Nederlands Netwerk voor Kwaliteitsmanagement (NNK) Presentatie van Annemieke Voets tijdens

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bachelor Opleiding Muziek Bijlage Muziektheater

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bachelor Opleiding Muziek Bijlage Muziektheater ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bachelor Opleiding Muziek Bijlage Muziektheater Studiejaar 2013-2014 1 Aanvulling OER 2012-2013 Muziektheater Inhoud en opbouw van het studieprogramma van de Muziektheaterafdeling

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Verkeerskunde NHTV internationale hogeschool Breda. CROHO-nummer 34371

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Verkeerskunde NHTV internationale hogeschool Breda. CROHO-nummer 34371 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Verkeerskunde NHTV internationale hogeschool Breda CROHO-nummer 34371 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 5 april, 8 juni en 16 november

Nadere informatie

Pakket Versneld Studeren voor aanvang studie. Instituut Archimedes. Samenstelling René Karman Portefeuillehouder onderwijs Instituut Archimedes FE

Pakket Versneld Studeren voor aanvang studie. Instituut Archimedes. Samenstelling René Karman Portefeuillehouder onderwijs Instituut Archimedes FE Samenstelling René Karman Portefeuillehouder onderwijs Instituut Archimedes FE Pakket Versneld Studeren voor aanvang studie Versie definitief Instituut Archimedes Datum 20 mei 2015 Hogeschool Utrecht Bronvermelding

Nadere informatie

Christelijke Hogeschool Windesheim. HBO-Bacheloropleiding Accountancy

Christelijke Hogeschool Windesheim. HBO-Bacheloropleiding Accountancy Christelijke Hogeschool Windesheim HBO-Bacheloropleiding Accountancy Netherlands Quality Agency (NQA) Juni 2011 2/60 NQA - Chr. Hs. Windesheim: audit bestaande hbo-bacheloropleiding Accountancy Managementsamenvatting

Nadere informatie

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding)

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) Rijselstraat 5 8200 Brugge T 050 38 12 77 F 050 38 11 71 www.howest.be Informatiebrochure Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) ACADEMIEJAAR 2013-2014 Inhoud Doel

Nadere informatie

A. Persoonlijke gegevens

A. Persoonlijke gegevens Windesheim, Gesprek op afstand Zelfevalutie/feedbackformulier Beste (aankomende) student, Hartelijk dank voor het invullen en versturen van het Intakeformulier Afstandsleren School of Education. Per e-mail

Nadere informatie

Management & Organisatie

Management & Organisatie Management & Organisatie Algemeen De opleiding Bedrijfskunde MER (deeltijd) wordt verzorgd door het Instituut voor Bedrijfskunde, Hanzehogeschool Groningen. Steeds meer krijgen organisaties te maken met

Nadere informatie

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven:

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven: 10 FACULTAIRE BEPALINGEN Faculteit Gezondheidszorg A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven: Artikel 20 Inschrijving voor cursussen 3A De student is zelf

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HTO Elektrotechniek, Datacommunicatie en Netwerken. Croho-registratienummer: 34313

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HTO Elektrotechniek, Datacommunicatie en Netwerken. Croho-registratienummer: 34313 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van HTO Elektrotechniek, Datacommunicatie en Netwerken Croho-registratienummer: 34313 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 10 mei 2005

Nadere informatie

Hogeschool Utrecht. Mondzorgkunde

Hogeschool Utrecht. Mondzorgkunde Hogeschool Utrecht Mondzorgkunde Netherlands Quality Agency (NQA) Juni 2010 2/59 NQA Hs. Utrecht: audit bestaande hbo-bacheloropleiding Mondzorgkunde Managementsamenvatting Dit rapport is het verslag van

Nadere informatie

Hogeschool Utrecht. Oefentherapie Cesar

Hogeschool Utrecht. Oefentherapie Cesar Hogeschool Utrecht Oefentherapie Cesar Netherlands Quality Agency (NQA) juni 2010 2/61 NQA - Hs. Utrecht: audit bestaande hbo-bacheloropleiding Oefentherapie Cesar Managementsamenvatting Dit rapport is

Nadere informatie

Bijlage A Competenties van de opleiding

Bijlage A Competenties van de opleiding Bijlage A Competenties van de opleiding A.1 Curriculum opleiding Werktuigbouwkunde Bouwstenen Stenden Hogeschool heeft de strategische keuze gemaakt om al haar opleidingen op te bouwen met behulp van (deels

Nadere informatie

Kwaliteitszorgactiviteiten reformatorische academische opleidingsschool (RAOS)

Kwaliteitszorgactiviteiten reformatorische academische opleidingsschool (RAOS) Kwaliteitszorgactiviteiten reformatorische academische (RAOS) Wat? (Kwaliteitsstandaarden NVAO) Hoe? Wanneer? Door wie? Bij wie? Output Standaard 1: Beoogde eindkwalificaties 1. De heeft een geëxpliciteerde

Nadere informatie

NTI Hogeschool. Opleiding: Hogere Europese Beroepen Opleiding

NTI Hogeschool. Opleiding: Hogere Europese Beroepen Opleiding NTI Hogeschool Opleiding: Hogere Europese Beroepen Opleiding Netherlands Quality Agency (NQA) Juni 2010 2/57 NQA NTI: audit bestaande hbo-bachelor Hogere Europese Beroepen Opleiding Managementsamenvatting

Nadere informatie

Hogeschool Arnhem en Nijmegen. Personeel en Arbeid

Hogeschool Arnhem en Nijmegen. Personeel en Arbeid Hogeschool Arnhem en Nijmegen Personeel en Arbeid Netherlands Quality Agency (NQA) september 2010 2/57 NQA HAN: audit bestaande hbo-bacheloropleiding Personeel en Arbeid Managementsamenvatting Dit rapport

Nadere informatie

Inleiding 2. Het toelatingsexamen 3. NVO-examen 5. Het Pre-masterprogramma 6. Studeren in deeltijd 8

Inleiding 2. Het toelatingsexamen 3. NVO-examen 5. Het Pre-masterprogramma 6. Studeren in deeltijd 8 INHOUD Inleiding 2 Het toelatingsexamen 3 NVO-examen 5 Het Pre-masterprogramma 6 Studeren in deeltijd 8 1 INLEIDING Het Instituut Pedagogische Wetenschappen van de Universiteit Leiden biedt de eenjarige

Nadere informatie

Hogeschool Rotterdam. HBO-Bachelor Logistiek en Economie Logistiek en Technische Vervoerskunde

Hogeschool Rotterdam. HBO-Bachelor Logistiek en Economie Logistiek en Technische Vervoerskunde Hogeschool Rotterdam HBO-Bachelor Logistiek en Economie Logistiek en Technische Vervoerskunde Netherlands Quality Agency (NQA) juli 2010 2/85 NQA - HRO: audit bestaande hbo-bacheloropleidingen LE en LTV

Nadere informatie

NHL Hogeschool. HBO-Bachelor: Cluster Bouwkunde, Civiele Techniek & Verkeerskunde

NHL Hogeschool. HBO-Bachelor: Cluster Bouwkunde, Civiele Techniek & Verkeerskunde NHL Hogeschool HBO-Bachelor: Cluster Bouwkunde, Civiele Techniek & Verkeerskunde Netherlands Quality Agency (NQA) December 2010 2/61 NQA audit bestaande hbo-bacheloropleidingen Bouwkunde, Civiele Techniek

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling 2012-2013 bacheloropleiding HBO-Rechten

Onderwijs- en examenregeling 2012-2013 bacheloropleiding HBO-Rechten College van bestuur Onderwijs- en examenregeling 2012-2013 bacheloropleiding HBO-Rechten ) U2012-04405-BGA I Algemeen deel 1. Algemeen Artikel 1. Toepasselijkheid van de regeling Het Algemeen Deel (Deel

Nadere informatie

6. Het eindniveau van de onderzoeksvaardigheden die via (1), (2) en (3) verworven zijn, komt tot uitdrukking in het bacheloreindwerkstuk.

6. Het eindniveau van de onderzoeksvaardigheden die via (1), (2) en (3) verworven zijn, komt tot uitdrukking in het bacheloreindwerkstuk. Opleidingsspecifieke deel OER, 0-0 BA Keltische talen en cultuur Artikel Tekst. Colloquium doctum Het toelatingsonderzoek, bedoeld in art. 7.9 van de wet, heeft betrekking op maximaal vier van de volgende

Nadere informatie

Concept. Algemene toelichting bij de Accreditatiekaders NOVA

Concept. Algemene toelichting bij de Accreditatiekaders NOVA Versie juli 2013 Concept Algemene toelichting bij de Accreditatiekaders NOVA Algemene toelichting bij de Accreditatiekaders April 2012 0 Inhoud Gebruikte begrippen en afkortingen... 2 Inleiding... 5 Opbouw

Nadere informatie

es luit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Hogeschool van Amsterdam

es luit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Hogeschool van Amsterdam m a o r nederlands - v/aamse accreditatieorganisatie es luit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Hogeschool van Amsterdam datum

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling Hoofdstuk 3 Opleidingsdeel LVO 2015-2016

Onderwijs- en examenregeling Hoofdstuk 3 Opleidingsdeel LVO 2015-2016 Onderwijs- en examenregeling Hoofdstuk 3 Opleidingsdeel LVO 2015-2016 Opleidingsdeel voor de bachelor lerarenopleidingen voortgezet onderwijs van Driestar hogeschool (onderdeel van Driestar educatief)

Nadere informatie

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding)

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) Informatiebrochure Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) ACADEMIEJAAR 2012-2013 Inhoud Doel van de opleiding Situering van de opleiding Onderwijsvormen Onderwijsorganisatie

Nadere informatie

AVANS Hogeschool. HBO-Bachelor Bouwkunde en Bouwtechnische Bedrijfskunde

AVANS Hogeschool. HBO-Bachelor Bouwkunde en Bouwtechnische Bedrijfskunde AVANS Hogeschool HBO-Bachelor Bouwkunde en Bouwtechnische Bedrijfskunde Netherlands Quality Agency (NQA) December 2010 2/61 NQA - Avans Hs.: audit bestaande hbo-bachelor Bouwkunde en Bouwtechnische Bedrijfskunde

Nadere informatie

Voor de te onderscheiden programma s van de opleiding gelden, in aanvulling op het in art. 2.1 bepaalde, geen aanvullende toelatingsvoorwaarden.

Voor de te onderscheiden programma s van de opleiding gelden, in aanvulling op het in art. 2.1 bepaalde, geen aanvullende toelatingsvoorwaarden. Opleidingsspecifiek deel Art.2.1 toelatingseisen opleiding 1. Toelaatbaar tot de opleiding is de bezitter van een Nederlands of een buitenlands diploma van hoger onderwijs, die aantoont te beschikken over

Nadere informatie

Portfoliobegeleiding. Roland Leenaarts Roland@fluitendnaarjewerk.nl

Portfoliobegeleiding. Roland Leenaarts Roland@fluitendnaarjewerk.nl Portfoliobegeleiding Roland Leenaarts Roland@fluitendnaarjewerk.nl Agenda Welkom Kennismaking Uitleg bijeenkomst Werkplekleren Inhoud portfolio Portfolio-opdrachten Eindkwalificaties Reflectie op de kernopgaven

Nadere informatie

DE FLEXIBELE DEELTIJD: MODULAIR MET EXTRA S. NNK 30 mei 2013 Lucie te Lintelo

DE FLEXIBELE DEELTIJD: MODULAIR MET EXTRA S. NNK 30 mei 2013 Lucie te Lintelo DE FLEXIBELE DEELTIJD: MODULAIR MET EXTRA S NNK 30 mei 2013 Lucie te Lintelo 1 INHOUD Een flexibele opleiding: studenten kunnen -binnen bepaalde kaders- eigen keuzes maken in inhoud, tempo en vorm, zodat

Nadere informatie

Hogeschool Zeeland. HBO Bachelor Bouwkunde

Hogeschool Zeeland. HBO Bachelor Bouwkunde Hogeschool Zeeland HBO Bachelor Bouwkunde Netherlands Quality Agency (NQA) November 2010 2/63 NQA Hs. Zeeland: audit bestaande hbo-bacheloropleiding Bouwkunde Managementsamenvatting Dit rapport is het

Nadere informatie

Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen

Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen 22 november 2011 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordeling van het bijzonder kenmerk ondernemen 5 2.1 Uitgangspunten voor de beoordeling van het bijzonder

Nadere informatie

HBO en HBO-niveau in het CAM veld

HBO en HBO-niveau in het CAM veld HBO en HBO-niveau in het CAM veld Voorzitter SNRO: Drs. Johan Boogaars 3 oktober 2013. Inleiding Op dit moment worden er door verzekeraars maar ook beroepsverenigingen en koepels stellingen geponeerd en

Nadere informatie

Hogeschool Rotterdam. HBO-Bachelor Facility Management

Hogeschool Rotterdam. HBO-Bachelor Facility Management Hogeschool Rotterdam HBO-Bachelor Facility Management Netherlands Quality Agency (NQA) Augustus 2010 2/67 NQA - Hs. Rotterdam: audit bestaande hbo-bacheloropleiding Facility Management Managementsamenvatting

Nadere informatie