MA Art 2014 c o n n e c t i n g i n s i g h t s o n D i g i t i s A t i o n

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MA Art 2014 c o n n e c t i n g i n s i g h t s o n D i g i t i s A t i o n"

Transcriptie

1 Maart 2014 connecting insights on DIGITISATION

2 De nieuwe naam voor het Executive Programma van Deloitte. Around the Boardroom gaat in op relevante thema s op uw agenda, verbindt inzichten, en voegt waarde toe. Ook in 2014 hopen wij u weer te mogen verwelkomen bij onze events en als deelnemer aan onze interviewseries en surveys. See you Around the Boardroom!

3 VOORWOORD Around the Boardroom Sandra Heuts De businesswereld digitaliseert in hoog tempo, en verandert daardoor in allerlei opzichten. Die ontwikkeling gaat bovendien steeds sneller. Digitale toepassingen zijn van invloed op communicatie, logistiek, data-analyse, ketenmanagement et cetera. Ze dwingen tot nadenken over nieuwe business modellen en leveren nieuwe vraagstukken op als het gaat om cybersecurity en privacy. Maar ze scheppen ook kansen. In deze Around the Boardroom komen een aantal thought leaders aan het woord die hun visie formuleren op de impact van digitalisering. Social media en mobiele mogelijkheden hebben gevolgen voor de communicatie met klanten en de manier van werken in organisaties zelf. Cloud computing zorgt voor meer efficiency, en data-analyse wordt voor veel ondernemingen een strategische asset. Over de online marketing van bedrijven vertelt zakenvrouw van 2013 Heleen Dura-van Oord, oprichter van DQ&A. Consumenten bepalen steeds meer zelf hoe en wanneer ze content tot zich nemen. Daardoor verandert het traditionele marketinglandschap. Zo dienen zich vele nieuwe mogelijkheden aan voor online marketing. Maar hoe bepaal je de ideale marketingmix? John Hagel III, oprichter en mede-bestuursvoorzitter van het Amerikaanse Deloitte Center for the Edge en auteur van The Power of Pull, gaf tijdens de Executive Edge Sessie een lezing over de Big Shifts, ofwel trendverschuivingen op de lange termijn. Eén van die ontwikkelingen is de voortdurende verbetering van de digitale technologische infrastructuur; een andere is dat de wereld tendeert naar economische liberalisering. Dat verhoogt de prestatiedruk op bedrijven, maar schept ook kansen voor organisaties die toegang tot mensen en middelen flexibel organiseren. gevolg zijn van verscherpte concurrentie en digitalisering, en noemt constante innovatie de sleutel tot succes. Nieuwe technologieën hebben impact op de markt en op onze manier van denken over innovatie en business modellen. Ze voorziet een toekomst waarin alledaagse voorwerpen steeds slimmer worden en bedrijven opereren in het internet van dingen. Carin Gorter, commissaris bij ING Groep, VGZ en het CBR, deelde haar inzichten over privacygevoelige informatie. Hoe worden klantendata en andere kritische bedrijfsgegevens beveiligd? Die vraag wordt steeds prangender omdat op termijn alles en iedereen in principe gehackt kan worden. Zij onderstreept dan ook het belang voor commissarissen om zich meer te verdiepen in digitalisering, mede omdat dit direct de strategievorming, besluitvorming en corporate governance van de onderneming raakt. Peter Diamandis, mede-oprichter en ceo van Singularity University, hield bij de Executive Edge Sessie een lezing over de ontwikkeling van nieuwe technologieën en hun invloed op business modellen van de toekomst. Hij verdedigt een optimistische kijk op de wereld, waarin er op afzienbare termijn technische oplossingen zullen worden ontwikkeld voor veel mondiale problemen waardoor schaarse assets, zoals drinkwater en adequate medische zorg, steeds overvloediger beschikbaar worden. De sprekers in dit nummer beantwoorden vragen, maar roepen ook nieuwe op. Over concurreren in de digitale wereld bijvoorbeeld, en over het talent van de toekomst. En hoe zien de succesvolle ondernemingen van de toekomst eruit? De laatste vraag staat centraal in de volgende editie. Voor nu wensen we u veel inspiratie en leesplezier toe met deze Around the Boardroom. Nancy McKinstry, ceo van Wolters Kluwer, sprak in het kader van de Audit Committee Dialogue over nieuwe business modellen. Ook zij benadrukt de kansen die het Sandra Heuts Clients & Markets Leader Lid Raad van Bestuur Deloitte Nederland 3

4 6 16 commissarissen Debatbijeenkomst De impact van mobile, social media, data analytics en cyber security De thema s mobile, social media, data analytics en cyber security hebben de afgelopen jaren een behoorlijke impact gehad op organisaties. het thema dat volgens zowel commissarissen als cfo s een (zeer) grote impact heeft gehad is mobile. opvallend is dat commissarissen en cfo s anders denken over de impact van data analytics op de organisatie in de laatste twee jaar. Meer dan de helft (52%) van de cfo s vindt de impact van data analytics (zeer) hoog, terwijl slechts 20% van de commissarissen die mening is toegedaan. of je nu een boek bestelt, een reis boekt of boodschappen doet bij de supermarkt: op allerlei plaatsen wordt informatie over jezelf vastgelegd. Dat is in het bedrijfsleven precies hetzelfde. het beveiligen van assets en reputatie is niets nieuws, maar digitalisering verandert het wel. gorter vertelt dat jonge techneuten haar aanraadden om bij de bedrijven waar ze toezichthouder is eens te vragen wie er verantwoordelijk is voor de beveiliging van softe gegevens. Wie is verantwoordelijk voor de beveiliging van systemen, klantendata en andere kritische digitale bedrijfsgegevens? Wie is verantwoordelijk voor de kwaliteit van klantgegevens en het gebruik van zowel vaste als variabele gegevens? Wat gebeurt ermee? De vraag stellen is al de moeite waard: je weet dan of het duidelijk is wie de verantwoordelijkheden draagt. en als je niet weet waar verantwoordelijkheden liggen, is het lastig toezicht houden. De economische impact van ICT De erasmus-universiteit deed in 2010 onderzoek naar commissarissen en ict. De nadruk lag toen op het monitoren van ict-projecten en op de uitval van systemen. De meerderheid van de commissarissen vond dat ze voldoende kennis in huis hadden. Maar het onderzoek ging nauwelijks over digitalisering en het vastleggen van gegevens. Waar staat digitalisering hoog op de agenda? commissarissen is gevraagd naar de plaats van digitalisering op de agenda s van zowel hun raad van Bestuur als hun eigen raad van commissarissen. Bij 70% van de rvb s staat digitalisering hoog op de agenda. Bij rvc s is dat een stuk lager, maar nog altijd 52%. Kennisniveau van de commissaris over digitalisering Van de cfos vindt slechts 8% dat hun commissarissen een hoog kennisniveau van digitalisering hebben, terwijl 29% van de commissarissen zichzelf in hoge mate als sparring partner voor de rvb ziet. De vraag is of commissarissen zichzelf overschatten of dat de cfos de commissarissen onderschatten. van de cfos acht de kennis van de commissaris over digitalisering als hoog Digitalisering van de commissarissen acht hun kennis als hoog Drs. carin gorter ra is commissaris bij ing groep en coöperatie VgZ, en lid van de raad van toezicht bij het onze Lieve Vrouwe gasthuis en het centraal Bureau rijvaardigheidsbewijzen en bestuurslid bij schouwburg Velsen. Ze was eerder lid van de Monitoring commissie code Banken en bekleedde verschillende functies op het gebied van risk, control, audit en compliance bij ABn AMro, waaronder de positie als head of group compliance & security tussen 2004 en Investeringen investeringen in digitalisering nemen volgend jaar toe, maar commissarissen en cfos denken verschillend over de mate waarin. niet minder dan 84% van de commissarissen geeft aan dat de investeringen komend jaren toenemen. 18% geeft aan dat het zelfs met meer dan 20% zal zijn. Van de cfos zegt maar 8% de investeringen met meer dan 20% te laten groeien. Digitalisering in de Raad van Bestuur het benoemen van een chief technology officer of een chief information officer in de raad van Bestuur kan niet rekenen op een meerderheid van commissarissen en cfos. Minder dan een derde van de commissarissen en minder dan een kwart van de cfos staat positief tegenover het benoemen van een cio / cto in de raad van Bestuur. van de cfos is vóór benoeming van een cio / cto van de commissarissen is vóór benoeming van een cio / cto ArounD the BoArDroom ArounD the BoArDroom 7 17 commissarissen Debatbijeenkomst Point of view et briefgeheim is toegesneden op de traditionele post, en samen: weet van tevoren wie u gaat bellen. Mobiliseer uw vrienden regelt dat een brief onderweg niet opengaat, en aankomt vooraf. Media zijn niet beheersbaar, wel beïnvloedbaar. U heeft een bij de geadresseerde. het bezorgen van post werd vroeger paar uur om het goede verhaal te vertellen. Wees eerlijk over menselijke afgehandeld door een monopolist. in de digitale wereld fouten. er zijn drie mogelijke reacties op een crisis: freeze ( Zijn we is er een diversiteit aan partijen die de informatiestroom hiertegen verzekerd? ), fight ( Wat is de schade en de impact op de afhandelen. het is veel meer opgeknipt tussen degene die informatie continuïteit? ) en flight ( Kan ik nog aanblijven? ). herken welke emotie in ontvangst neemt, degene die zijn kanaal openstelt en degene die de in de bestuurskamer de boventoon voert, en weet dat u kunt kiezen om bezorging doet. Door de diversiteit aan partijen die daartussen zitten anders te reageren. is de ketenbewaking natuurlijk veel moeilijker te regelen. We maken met elkaar afspraken over hoe we kijken naar privacy, maar door de Hyperconnected hoeveelheid handelingen in de keten en de hoeveelheid betrokken commissarissen wordt soms angst ingepraat. en dat is terecht als het partijen en personen sluipt het risico er snel in dat een van die partijen gaat om risico s en het gemak waarmee incidenten kunnen gebeuren. een fout maakt. Je bent afhankelijk van de zwakste schakel. Die angst wordt nog versterkt door de consequenties wat betreft de hoogte van boetes. het is ook een Prepare, defend & respond relatief jong onderwerp, dat de laatste Voor commissarissen en bestuurders jaren pas echt op de agenda is komen te bestaan er drie fases. Fase één is staan. We moeten het kennisniveau met bewustwording: snappen hoe je elkaar omhoog brengen. commissarissen informatiestroom geregeld is, zowel moeten zich goed en onafhankelijk laten inkomend als uitgaand als bewaard. Waar informeren of het inderdaad goed geregeld zitten de zwakke plekken? in fase twee is bij hun organisatie. De technologie kijk je of je het af kan met afscherming, gaat zo snel, dat je als commissaris niet encrypting of it-maatregelen, of dat je meer kunt zeggen: ik laat me een of meer afhankelijk bent van het goede twee keer per jaar informeren. het gedrag van je medewerkers? systemen vereist continue monitoring. We komen frauderen niet. Achter elke hack en elk uit een financieel georiënteerde crisis. datalek zit iemand achter de computer. in Dat heeft ervoor gezorgd dat financiële fase drie, als je een incident hebt - en dat instellingen eerst hun financiële risico s gaat echt gebeuren - dan is de leervraag op orde moesten krijgen. en wie hebben van belang: hoe heeft het kunnen gebeuren? Als je die vraag stelt als daar het meeste last van gehad? Uiteindelijk de consumenten. Dus zie commissaris of bestuurder, zorgt dat ervoor dat je snel en goed inzicht je nu steeds meer aandacht komen voor de bescherming van (gegevens krijgt in wat je moet herstellen. Dus: prepare, defend & respond. De van) consumenten. cyber en privacy begint een thema van belang kern van mijn advies aan commissarissen: maak voor je organisatie een te worden voor de zorgplicht van organisaties. De digitale reputatie afweging wat de sterke en zwakke punten zijn op de elementen prepare, wordt dus steeds belangrijker. Waarom zijn reputaties in gevaar? omdat defend & respond. stel dat je heel goed bent in de defend-fase, maar je de wereld hyperconnected is. Dat betekent dat de kansen op schade hebt een crisis niet geoefend of je bent niet voorbereid, kom je er alsnog toenemen. onder de huidige wet- en regelgeving riskeer je een boete heel slecht uit. Mocht het u overkomen, dan beveel ik aan om u snel aan van 2% wegens datalekken, misschien omdat een medewerker ergens te passen aan uw omgeving. isoleer de oorzaken van de crisis. Focus op een usb-stick heeft laten liggen. het grootste risico dat bedrijven lopen is uw cliënten en personeel, want die houden de business gaande. Werk reputatieschade door mobiele applicaties executive edge sessie op 20 november vond de executive edge sessie plaats, georganiseerd door Deloitte en singularity University nederland. De executive edge sessie was onderdeel van de lancering van het Deloitte center for the edge europe. Deloitte center for the edge is in 2007 in silicon Valley opgericht. haar missie is het identificeren en onderzoeken van (technologische) ontwikkelingen die grote verschuivingen veroorzaken, maar nog niet op de bestuursagenda staan. center for the edge helpt executives deze inzichten te vertalen naar business impact en mogelijk nieuwe business modellen. De huidige competenties van organisaties vormen daarbij een uitgangspunt: Your future business is on the edge of your current business. Door middel van onderzoek, publicaties en sparring sessies met ceo s inspireert center for the edge executives nieuwe groeikansen te ontwikkelen. Meer informatie: John Hagel John hagel iii is oprichter en mede-bestuursvoorzitter van het Deloitte center for the edge edge in silicon Valley, dat voor bedrijven nieuwe wegen naar groei onderzoekt en ontwikkelt. Als managementconsultant, auteur, spreker en ondernemer helpt hagel ondernemingen om hun resultaten te verbeteren door het toepassen van informatietechnologie. Voor hij bij Deloitte kwam bekleedde hagel topfuncties bij onder meer McKinsey, Atari en de Boston consulting group. hij schreef een aantal succesvolle ondernemersboeken en bekroonde artikelen, en wordt algemeen erkend als thought leader op zijn gebied. Als oprichter van het Deloitte center for the edge gaf hij zijn visie op de business in de toekomst tijdens de executive edge sessie van 20 november ArounD the BoArDroom Drs. gerrie Lenting ra is partner bij Deloitte en verantwoordelijk voor dienstverlening op het gebied van reputation & Financial crime bij Deloitte risk services. Lenting heeft uitgebreide (inter)nationale ervaring op de risk service gebieden forensic, governance en compliance. hij is onder meer gespecialiseerd in complexe financiële onderzoeken, reputatie risico management en fraude- en corruptiebestrijding. +31 (0) ArounD the BoArDroom zich exponentieel verbeteren, en volgens wetenschappers blijft dat in de afzienbare toekomst ook zo. ten tweede is er de langetermijntrend naar economische liberalisering. Mondiaal is er een vrijer verkeer van mensen, producten, ideeën en middelen, dwars door geografische en industriële grenzen heen. Deze twee krachten creëren aan de ene kant ongelooflijke kansen voor ons allemaal, terwijl we aan de andere kant een stijgende druk op prestaties zien. er wordt steeds meer van ons verwacht. Die toenemende prestatie-eis geldt zowel op individueel als op institutioneel niveau. het individuele niveau wordt geïllustreerd door een reclamebord in silicon Valley, waarop stond: hoe voelt het om te weten dat er minstens een miljoen mensen in de wereld zijn die jouw werk ook kunnen doen? Zonder digitale infrastructuur en zonder economische liberalisering zou dat helemaal niet waar zijn. Dat voert de druk wel op: de wereld verandert en als je dat niet bij kunt houden, loop je achter. op institutioneel niveau hebben wij onderzocht hoe Amerikaanse Bij het center for the edge ontwikkelen we doorkijkjes naar de bedrijven gepresteerd hebben tussen 1965 en nu. Wij dachten dat toekomst, en een aantal daarvan wil ik graag met u delen. in tijden van het een tamelijk simpele vraag was, maar niemand bleek die vraag onzekerheid en snelle veranderingen zijn we allemaal geneigd om vooral überhaupt ooit te hebben gesteld. iedereen focust op het laatste te letten op de korte termijn en op onze directe omgeving, terwijl er kwartaal of het laatste jaar. Als maatstaf namen we de return on wereldwijd langetermijnontwikkelingen zichtbaar zijn die onze manier assets. Die is tussen 1965 en nu met 75% afgenomen, zonder zicht op van leven en werken fundamenteel veranderen. De afgelopen tijd zijn we verbetering. er is dus een tegenstelling tussen de kranten die reppen ons daarom gaan focussen op wat wij de Big shift noemen. Daar zitten van economisch herstel en een langer spelende trend waar niemand twee krachten achter. naar kijkt, laat staan over nadenkt. ik heb in boardrooms vaak de red Queenhypothese te horen gekregen: dat je steeds sneller moet lopen De Big Shift om op dezelfde plaats te blijven. ik wijs bestuurders er dan altijd op dat De grote verschuiving is ten eerste het gevolg van de digitale we zelfs dat niet halen. De red Queen rende steeds harder en bleef technologische infrastructuur. De prijs-kwaliteitverhouding daarvan op dezelfde plaats; wij rennen steeds harder en hollen achteruit. Bij verbetert jaarlijks enorm. We hebben allemaal gehoord van eerdere het center of the edge denken wij dat dit wordt veroorzaakt door de technologische ordeverstoringen, van elektriciteit tot stoommachine tot Big shift. er vinden veranderingen plaats die onze meest basale ideeën telefoon. Die hadden allemaal een gemeenschappelijke eigenschap: eerst over wat er nodig is om succes te hebben, onderuit halen. ik noem vier was er een uitbarsting van innovatie, en vervolgens was er een snelle belangrijke shifts. stabilisatie. Bij digitale infrastructuur hebben we voor het eerst in de geschiedenis te maken met technologieën die niet stabiliseren. Zij blijven 21 Inhoud hoe kunnen ondernemingen zich wapenen tegen de risico s van digitalisering en hyperconnectivity? Komen klanten nog naar een bedrijf toe als dat privacygevoelige informatie kwijtraakt? hoeveel is een goede reputatie waard, en hoe kunnen ondernemingen zich wapenen tegen de risico s van digitalisering en hyperconnectivity? carin gorter, commissaris bij ing groep, VgZ en het cbr, geeft haar visie: Als je niet weet waar verantwoordelijkheden liggen, is het lastig toezicht houden. Commissarissen Debatbijeenkomst Hoe kunnen ondernemingen zich wapenen tegen de risico s van digitalisering en hyperconnectivity? Point of view h Prepare, defend & respond Point of view Prepare, defend & respond cfo & commissarissen survey Door de steeds sneller voortschrijdende technologie ontwikkelt het digitale ecosysteem zich in een moordend tempo. De digitale wereld biedt veel kansen, maar er zijn ook bedreigingen. De digitalisering van bedrijfsprocessen heeft een grote invloed op het totale business model van een organisatie. een groeiend aantal organisaties staat dan ook voor grote strategische uitdagingen op het gebied van verander-, adoptie- en innovatievermogen. Deloitte onderzocht hoe commissarissen en cfo s omgaan met de digitale agenda. onderstaand treft u enkele bevindingen uit dit onderzoek, het gehele rapport is te downloaden via 16 Digitalisering rvb 70% 8% rvc 52% 29% De digitale agenda 24% 31% CFO & Commissarissen Survey De digitale agenda cio Een wereld van pull, flow en schaalbaar leren 20 Deloitte Center for the Edge Europe John hagel iii is een man van de lange termijn en de grote lijnen. hij ziet een grote verschuiving aankomen, die van invloed kan zijn op de toekomst van veel ondernemingen. hij wil ondernemers motiveren om zich bewust te zijn van de veranderingen die zich aandienen. We kunnen een wereld creëren met grotere kansen voor iedereen. Executive Edge Sessie Een wereld van pull, flow en schaalbaar leren Colofon Editorial Board Jan Buné Wim Eysink Sandra Heuts Anouk Lammers Patrick Maes Caroline Zegers Vormgeving Deloitte Brand, Communications & Corporate Social Responsibility Tekst Arjan Gras Helen van der Werf Fotografie Marcel Bekedam Corbino Drukwerk Drukkerij Tuijtel Hardinxveld-Giessendam Contact Deloitte Wilhelminakade AP Rotterdam

5 26 34 executive edge sessie Audit committee Dialogue New Business Models Deloitte executive Breakfast Ladies only heleen Dura-van oord 42 Peter Diamandis, mede-oprichter van singularity University en ceo van XPriZe, gaf tijdens de executive edge sessie inzicht in de ontwikkeling van nieuwe technologieën en hun invloed op businessmodellen van de toekomst. Peter Diamandis is onlangs door Mit uitgeroepen tot een van de 15 invloedrijkste mensen ter wereld. hij is onder meer bekend van ted.com en kwam eerder aan het woord in het tv-programma tegenlicht van de VPro. ArounD the BoArDroom ArounD the BoArDroom nancy McKinstry benadrukt dat verscherpte concurrentie en digitalisering niet alleen bedreigingen scheppen maar ook kansen en dat Wolters Kluwer wil groeien door gebruik te maken van de nieuwe economische realiteit. Door het belang van innovatie te benadrukken, en door constant te innoveren, kunnen we de kansen grijpen die onze fascinerende tijd ons biedt. het is de enige manier om voorop te blijven in het snelle tijdsgewricht waarin we leven. Volgens McKinstry zijn innovatie, nieuwe technologieën en businessmodellen voor elke onderneming relevant, en kunnen ze leiden tot snelle veranderingen. om een voorbeeld te geven: vorig jaar hebben we accountants gevraagd welke technologie ze eerst irrelevant vonden voor hun beroep en nu onmisbaar. hun antwoord? De smartphone. Van nutteloos naar onmisbaar binnen een paar jaar. 35 ArounD the BoArDroom heleen Dura-van oord is medeoprichter omdat DQ&A vaak werd gevraagd mee procenten dalen, stijgt de online adspend van DQ&A (Digital Questions & Answers) te denken over de business van klanten, bijna elk jaar met double digits. Dat en partner bij Peak capital. in april ontstond het idee voor Peak capital. blijkt uit onderzoek van Deloitte in 2013 zag zij op het scherm van haar Dit is een participatiemaatschappij samenwerking met branchebureau iab telefoon dat ze een oproep had gemist waarmee Dura-van oord en haar partners (interactive Advertising Bureau). Dura-van van Annemarie Jorritsma. Met een niet alleen financiële ondersteuning oord: Met online advertenties kun knipoog: er zijn dagen dat zij me níet bieden aan startups, maar ook hun je namelijk je doelgroep heel gericht belt, dus ik heb maar even terug gebeld. kennis, ervaring en netwerk inbrengen. benaderen je hebt minder waste - en Dura-van oord bleek genomineerd te Daardoor hebben we goed zicht op dus een hoger rendement behalen op zijn voor de Prix Veuve clicquot, de prijs wat er in de markt gebeurt, welke je marketingbudget. Bovendien zien we voor zakenvrouw van het jaar nieuwe producten, diensten, trends en dat de adspend ten opzichte van online enkele maanden later mocht ze de ontwikkelingen er zijn. Die inzichten zijn consumptiegedrag nog relatief laag is. onderscheiding in ontvangst nemen. weer nuttig voor onszelf en voor onze We verwachten dus dat de groei nog wel klanten. even doorgaat. Van moeizame start tot succesverhaal Adspend: online verdringt haar succesverhaal is dan ook traditionele media Cijfers internetgebruik aansprekend. in 2001 richtte ze met Vooral op het gebied van online Wereldwijd: enkele anderen DQ&A op, een bureau marketing gaan de ontwikkelingen - 2,4 miljard internetgebruikers dat ondernemingen adviseert hoe ze een razendsnel, vertelt Dura-van oord. - 5 miljard gebruikers van mobiele telefoons - 1 miljard Facebookleden zo hoog mogelijk rendement kunnen De feiten liegen er niet om. Zie ook miljard s per dag realiseren op hun marketingbudgetten. het kader cijfers internetgebruik miljoen foto s geüpload per dag na een moeizame start ( onze enige klant elders in dit artikel. Dit heeft onder uur aan filmpjes geüpload per minuut op Youtube. ging failliet ) groeide het bureau uit tot meer gevolgen voor de inkoop van Dichter bij huis (in Nederland): een toonaangevende onderneming met advertentieruimte. Waar de uitgaven - 12,5 miljoen internetgebruikers vestigingen in acht landen, waaronder aan tv- en radiocommercials en - 6,5 miljoen mobiele internetusers - 65% van de bevolking actief op social media. Zuid-Afrika. dagbladadvertenties jaarlijks enkele stefan van Duin het optimisme over de financiële vooruitzichten voor hun onderneming onder de nederlandse corporate cfo s is in 2013 duidelijk toegenomen een indicator die vooruit liep op het daadwerkelijke maar nog broze herstel van de nederlandse economie. cfo s waren vorig jaar dan ook een stuk minder onzeker over de financiële en economische situatie in nederland dan in liet ook een duidelijke stijging zien van de bereidheid meer balansrisico s te nemen. tevens zien cfo s de fusie- en overnamemarkt zonnig in de komende 12 maanden. Jan de rooij, partner cfo Programma: in 2014 krijgen cfo s te maken met de effecten van de afbouw van de Amerikaanse stimuleringsmaatregelen. Daarnaast hebben de opkomende landen moeite hun groeitempo vast te houden. er is nog wel sprake van groei, maar in een duidelijk lager tempo dan in de voorbije jaren. Dit kan serieuze gevolgen hebben voor de wereldeconomie. ook de stresstest voor banken zal impact hebben. Daarnaast zijn er in nederland issues met betrekking tot het pensioenstelsel en de werkgelegenheid. De vraag is dan ook hoe duurzaam het economisch herstel zal zijn en of het teruggekeerde optimisme onder cfo s gerechtvaardigd is. gezien de stijgende export en de toenemende dynamiek op de binnenlandse markt heb ik er alle vertrouwen in, al blijft de economische groei met 0,5% marginaal. Deloitte CFO Survey De cfo survey is een initiatief van Deloitte nederland en wordt nu voor de twintigste keer uitgegeven. het onderzoek wordt ieder kwartaal gehouden onder corporate cfo's en volgt de financieel economische trends in de top van de zakelijke markt. Door gedetailleerde transactiedata te analyseren, leren bedrijven de voorkeuren van hun klanten beter kennen. Daaruit blijkt dat er diverse groepen zijn, die ook in hun gedrag van elkaar verschillen. Daarnaast kan het effect van beslissingen goed worden gemeten: heeft een promotie daadwerkelijk geleid tot meer klantbezoek? Waarde halen uit data analytics gaat echter niet vanzelf. Daarvoor moet een onderneming strategisch inzetten op de waarde van data. Dat vraagt om investeringen in technologie en mensen, om een goed privacybeleid en vooral om visie op de vraag hoe analytics kan helpen om de klantervaring, en daarmee loyaliteit, te verbeteren. McDonald s en data analytics Met meer dan vestigingen in europa verzamelt McDonald s europe enorme hoeveelheden data over het bestelgedrag van haar gasten in de restaurants. Aart Labee is director Business insight bij McDonald s europe. hij is onder meer verantwoordelijk voor het analyseren van data en het vertalen naar actionable insights. Labee: het belang van data is binnen onze organisatie al jaren geleden onderkend. Wij zien het structureel verzamelen en analyseren van data voor het inzichtelijk krijgen van klantgedrag echt als een concurrentievoordeel. Aanbod lokaal afstemmen een team data analisten van Deloitte consulting heeft geholpen bij het waarde halen uit die data. stefan van Duin geeft leiding aan dit team. hij vertelt: We konden op basis van grote hoeveelheden transactiedata profielen opstellen van klantgroepen. Bijvoorbeeld gegevens over de combinatie van producten die klanten kopen, het Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 0,5% -0,2% -1,0% Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Aart Labee, McDonald s europe Mate van financiële en economische onzekerheid % CFOs die bereid zijn meer balansrisico s te nemen % CFOs die optimistisch zijn over financiële vooruitzichten de komende drie maanden moment van hun bezoek, maar ook de wijze waarop ze hun bestelling plaatsen. tevens bracht het team in kaart welke specifieke verschillen er zijn per restaurant. Daarmee kan McDonald s het aanbod, de presentatie en promotionele acties zo veel mogelijk afstemmen aan lokale omstandigheden. Labee sluit af: Data analytics helpt ons een betere service te bieden en een betere algemene experience neer te zetten voor onze gasten. ArounD the BoArDroom De grote wereldproblemen zijn ook de grootste business opportunities Peter Diamandis staat bekend om zijn bijzondere visie op de wereld. hij verwacht een periode van overvloed, waarin geavanceerde technologie een oplossing zal bieden voor het merendeel van de grootste wereldproblemen. tijdens de executive edge sessie van 20 november 2013 deelde keynote Diamandis zijn visie op de ontwikkeling van nieuwe technologiën en hun invloed op business modellen van de toekomst. Executive Edge Sessie De grote wereldproblemen zijn ook de grootste business opportunities Deloitte s cfo survey laat toenemend optimisme zien 2013 was het jaar waarin de economisch crisis uitbodemde, de AeX door de 400- puntengrens ging en nederland uit recessie geraakte. het was ook het jaar van terugkerend vertrouwen onder cfo s, zoals gemeten in de driemaandelijkse cfo survey van Deloitte. 32 CFO Survey Toenemend optimisme 95% 90% 85% 80% 75% 70% 65% 60% 55% 50% 45% 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% -5% -10% -6% % Economische groei 0,7% 0,1% 0,3% -0,7% -0,3% 91% 87% 88% 88% 89% 84% 76% 70% 35% 31% 32% 26% 24% 32% 19% 14% 12% 8% 16% 8% 4% 0% Digital World, global innovation From the boardroom to the crewroom, nothing is real until it is in the restaurant in november vond een Audit committee Dialogue plaats onder de titel new Business Models. gastspreker was nancy McKinstry, ceo van Wolters Kluwer n.v. het onderwerp van de bijeenkomst was de nieuwe economische realiteit die voortvloeit uit de financiële en de economische crisis. Verscherpte concurrentie en voortschrijdende digitalisering leiden tot nieuwe kansen en bedreigingen. in veel sectoren moeten ondernemingen zich bezinnen op hun verdienmodel, waarbij innovatie en aanpassingsvermogen cruciaal zijn. De Audit committee Dialogue onderzocht hoe ondernemingen kunnen inspelen op de kansen en bedreigingen. We hebben meer software-engineers in dienst dan publicisten 34 Audit Committee Dialogue Digital World, Global Innovation 40 steeds meer bestuurders en commissarissen onderkennen het belang van data analytics met als einddoel inzichten te verkrijgen over klantgedrag. het analyseren van (klant)gedrag vertelt vaak meer dan de uitkomsten van questionnaires of algemene marktanalyses en helpt bij het sturen op feiten. Data Analytics Nothing is real until it is in the restaurant Data analytics geeft ons inzichten om een betere experience neer te zetten Future online marketing trends De ontwikkelingen binnen het digitale ecosysteem gaan razendsnel. online marketing neemt steeds vaker de plaats in van advertenties op tv, radio en print. challengers verdringen met hun online producten en diensten traditionele spelers, van de reiswereld en de vervoersbranche tot de advocatuur. hoe kunnen bestuurders en commissarissen inspringen op deze ingrijpende veranderingen? heleen Dura-van oord, zakenvrouw van het jaar 2013, vertelt. 42 Executive Breakfast Ladies only Future online marketing trends Deloitte refers to one or more of Deloitte Touche Tohmatsu Limited, a UK private company limited by guarantee, and its network of member firms, each of which is a legally separate and independent entity. Please see for a detailed description of the legal structure of Deloitte Touche Tohmatsu Limited and its member firms. Deloitte provides audit, tax, consulting, and financial advisory services to public and private clients spanning multiple industries. With a globally connected network of member firms in more than 150 countries, Deloitte brings world-class capabilities and high-quality service to clients, delivering the insights they need to address their most complex business challenges. Deloitte has in the region of 200,000 professionals, all committed to becoming the standard of excellence. This communication contains general information only, and none of Deloitte Touche Tohmatsu Limited, its member firms, or their related entities (collectively, the Deloitte Network ) is, by means of this publication, rendering professional advice or services. Before making any decision or taking any action that may affect your finances or your business, you should consult a qualified professional adviser. No entity in the Deloitte Network shall be responsible for any loss whatsoever sustained by any person who relies on this communication Deloitte The Netherlands 5

6 Commissarissen Debatbijeenkomst Hoe kunnen ondernemingen zich wapenen tegen de risico s van digitalisering en hyperconnectivity? Komen klanten nog naar een bedrijf toe als dat privacygevoelige informatie kwijtraakt? Hoeveel is een goede reputatie waard, en hoe kunnen ondernemingen zich wapenen tegen de risico s van digitalisering en hyperconnectivity? Carin Gorter, commissaris bij ING Groep, VGZ en het CBR, geeft haar visie: Als je niet weet waar verantwoordelijkheden liggen, is het lastig toezicht houden. Of je nu een boek bestelt, een reis boekt of boodschappen doet bij de supermarkt: op allerlei plaatsen wordt informatie over jezelf vastgelegd. Dat is in het bedrijfsleven precies hetzelfde. Het beveiligen van assets en reputatie is niets nieuws, maar digitalisering verandert het wel. Gorter vertelt dat jonge techneuten haar aanraadden om bij de bedrijven waar ze toezichthouder is eens te vragen wie er verantwoordelijk is voor de beveiliging van softe gegevens. Wie is verantwoordelijk voor de beveiliging van systemen, klantendata en andere kritische digitale bedrijfsgegevens? Wie is verantwoordelijk voor de kwaliteit van klantgegevens en het gebruik van zowel vaste als variabele gegevens? Wat gebeurt ermee? De vraag stellen is al de moeite waard: je weet dan of het duidelijk is wie de verantwoordelijkheden draagt. En als je niet weet waar verantwoordelijkheden liggen, is het lastig toezicht houden. De economische impact van ICT De Erasmus-universiteit deed in 2010 onderzoek naar commissarissen en ICT. De nadruk lag toen op het monitoren van ICT-projecten en op de uitval van systemen. De meerderheid van de commissarissen vond dat ze voldoende kennis in huis hadden. Maar het onderzoek ging nauwelijks over digitalisering en het vastleggen van gegevens. 6

7 Around the Boardroom Drs. Carin Gorter RA is commissaris bij ING Groep en Coöperatie VGZ, en lid van de Raad van Toezicht bij het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis en het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen en bestuurslid bij Schouwburg Velsen. Ze was eerder lid van de Monitoring Commissie Code Banken en bekleedde verschillende functies op het gebied van risk, control, audit en compliance bij ABN AMRO, waaronder de positie als Head of Group Compliance & Security tussen 2004 en

8 Commissarissen Debatbijeenkomst Ik heb mijn les in nederigheid inmiddels gehad wat betreft ICT ontwikkelingen en heb besloten dat er heel veel te leren valt. Digitalisering evolueert zo snel dat we over het idee heen moeten stappen dat dit ons niet kan gebeuren. Mijn stelling is dat alles wat met het internet verbonden is gehackt kan worden. En alles is of wordt verbonden met het internet. Dat is iets om goed over na te denken in je strategische risicoanalyse: hoe staat het er bij ons voor en waar gaat het naartoe? De economische impact van ICT-ontwikkelingen is groot. Bij distributiekanalen wordt de integratie in je keten groter. We zien al dat klanten gegevens kunnen muteren, en je krijgt meer leveranciers die gekoppeld worden aan je ICT-systemen. Dat heeft veel invloed op je beveiliging en op je privacy, waarbij het complexer wordt als je grensoverschrijdend werkt en met meerdere wetgevingen te maken hebt. Als je niet weet waar verantwoordelijkheden liggen, is het lastig toezicht houden Niet iedereen schat het belang van privacy even hoog in, aldus Gorter. Ik heb thuis twee pubers. Zij hebben een heel ander beeld van privacy en delen gemakkelijk allerlei gegevens. Die pubers zijn de medewerkers van de toekomst bij bedrijven waar wij toezicht houden. Het is nu al zo dat al meer dan de helft van alle medewerkers die nu bij een bedrijf weggaan, gevoelige data meeneemt naar hun volgende baan. Dat zijn assets van bedrijven, en dat is iets wat ons allemaal gaat raken. Problemen met privacy Gorter voorziet problemen met de nieuwe Europese privacywetgeving. Dat gaat wringen. ICT geeft meer mogelijkheden dan ooit, terwijl mensen het minder snel doorhebben wanneer ze zich buiten de toegestane paden begeven. En de nieuwe toekomstige EU-normering is tamelijk stevig. Dus je hebt aan de ene kant een groep nieuwe medewerkers met ruime opvattingen over privacy, en aan de andere kant wetgeving met meer voorschriften en met boetes van 1 miljoen euro tot maximaal 2% van de global revenues. Die frictie moet je oplossen. Daar moeten wij als commissarissen alert op zijn, zeker omdat de regels per land kunnen verschillen. Bij het outsourcen of offshoren van ICT moet je daarom extra opletten. Overal worden bestanden gekocht voor het analyseren van big data. Maar persoonsgegevens zijn gevoelig, dus je moet goed kijken wat je binnenhaalt. Is het wel toepasselijk voor de diensten die je verkoopt, of het product dat je aanbiedt? De kansen van digitalisering Er liggen op het gebied van digitalisering duidelijke kansen voor de raad van commissarissen aldus Gorter. Digitalisering heeft immers raakvlakken met strategievorming, besluitvorming en corporate governance. Het is een uitgelezen kans om jezelf hierin te verdiepen en ICT prominenter op de agenda te zetten. Maar het gaat te langzaam. Eens per jaar ICT bespreken is niet langer voldoende. En er zijn meer aspecten. Denk aan compliance met de wetgeving of ethische vraagstukken. Je kunt je afvragen of je bepaalde services wel wílt creëren, ook al mag het wel volgens wetgeving. De vraag is of deze diensten bijdragen aan een duurzame waardecreatie voor de klant en het bedrijf. Niet alles past bij het bedrijfsmodel. Daarom moet je als commissaris vragen blijven stellen. Hoe is het vigerende privacybeleid en welke eisen worden op basis daarvan gesteld aan datakwaliteit en datamanagement? Hoe wordt dat vertaald in IT-controls? Hoe is de risico- en kwetsbaarheidanalyse van privacyincidenten uitgevoerd? Hoe is de adequaatheid van de hierop van toepassing zijnde IT-controls vastgesteld? Werken legal en ICT samen aan deze problematiek? Dat zijn enkele zaken die je in het oog moet houden. Controleer de operationele effectiviteit van het beleid. Kijk buiten je keten, schakel desnoods externe deskundigen in, zoals bijvoorbeeld ethical hackers. De kernvraag is: wie is verantwoordelijk, wat wordt er met gegevens gedaan en hoe zorgen we ervoor dat de informatie niet uit de organisatie verdwijnt op een manier die we niet willen? Dat zijn kwesties die ons aan de beheerskant altijd al bezighielden, maar die een nieuwe dynamiek hebben gekregen. 8

9 Around the Boardroom Carin Gorter, commissaris ING Groep 9

10 Commissarissen Debatbijeenkomst Wij zijn IT eens Voorafgaand aan het commissarissendebat over Digitalisering en de verantwoordelijkheden van de RvC, hebben we een zestal stellingen aan de deelnemers voorgelegd. Via deze stellingen peilen we de opinie van de commissarissen over onderwerpen die tijdens de bijeenkomst besproken worden. De stellingen die de meeste controverse oproepen zijn vervolgens in het daadwerkelijke debat behandeld. Onderstaand treft u de uitkomsten van de opiniepeiling over het acteren van commissarissen met betrekking tot de digitale agenda. Organisaties moeten maximaal investeren in de bescherming van hun digitale reputatie. 85% Investeringen in ICT en beveiliging zijn adequaat om assets & reputatie te beschermen. 57% Het is tijd voor een IT committee binnen de RvC. 54% Onze RvC heeft voldoende inzicht in de kansen en bedreigingen van digitalisering voor onze organisatie. 46% Het huidige governance systeem moet op de schop om bedreigingen op het gebied van ICT & beveiliging het hoofd te bieden. 43% De huidige omgang van organisaties met digitale klantdata moet omwille van ethische argumenten worden herzien. 38% 10

11 Around the Boardroom Stellingen Stelling: Onze raad van commissarissen heeft voldoende inzicht in de kansen en bedreigingen van digitalisering voor onze organisatie. Inzicht is in grote lijnen weten hoe het zit, zegt de eerste spreker. Je hoeft dus geen expert te zijn. Zo bekeken heeft de raad van commissarissen waar ik in zit voldoende inzicht. Het onderwerp staat regelmatig op de agenda en we vragen door. Ik denk dat we wel weten wat de kansen en bedreigingen zijn, reageert een commissaris. Maar weten we ook hoe we problemen kunnen oplossen? De awareness zie ik wel, maar er is niet altijd zicht op de aanpak. Je kunt niet op hoofdlijnen besturen als je de details niet begrijpt. Als het er echt op aankomt, is het hinderlijk om te werken met een organisatie die zich onvoldoende in digitalisering heeft verdiept. We weten op dit moment nog niet wat digitalisering allemaal gaat inhouden, aldus een ander. Dus in algemene zin hebben we er niet voldoende zicht op. Een van de aanwezigen herkent de problemen. Je weet namelijk niet precies wat er gebeurt in je marketingafdeling en je verkoopafdeling. Afdelingen hebben de vrijheid gekregen om databestanden binnen te halen en te combineren. Maar dan zit je je op een dag toch af te vragen wat je privacygewijs als bedrijf nu gedaan hebt. Digitalisering gaat niet over de ICT-kant, maar over de businesskant van het vraagstuk. Met name het tempo waarin veranderingen impact hebben op strategische elementen maakt het lastig. Daarom hebben wij in de raad van commissarissen bewust iemand zitten die knowhow heeft op dit gebied. Ik heb de indruk dat de RvC de kansen en bedreigingen van digitalisering overschat, werpt een van de aanwezigen tegen. Er is een tijd geweest dat er ICT-directeuren zitting hadden in raden van bestuur en raden van commissarissen. Dat is fout. Je hebt toch ook geen directeur voor water of voor gas? ICT is een hulpmiddel om zaken te doen, en niets meer. Ik vind niet dat er sprake is van voldoende inzicht, maar juist van te veel. Daar is niet iedereen het mee eens. Als je praat over problemen gerelateerd aan IT, praat je altijd over die van eergisteren. Digitalisering als kans wordt niet begrepen in RvC s en besturen. De wet maakt onze digitale snelweg niet veiliger Wat is de belangrijkste bedreiging die binnen nu en drie jaar op ons af komt? Gorter: Dat we in een transitieproces zitten en niet weten hoe en in welke mate zaken geregeld moeten worden. Data worden al dan niet bewust gelekt of ontvreemd. We zijn ons nog niet in voldoende mate bewust van de risico s en hoe we ons daartegen kunnen beschermen. Kennis over waar de risico s liggen is essentieel voor een raad van commissarissen. Lenting plaatst een kanttekening: Als toezichthouder moet je weten waar de risico s liggen, maar je hoeft ze niet te inventariseren. Daar is de raad van bestuur voor. Het merendeel van de bedrijven heeft het in de boardroom wel gehad over de DDoS-aanvallen, zegt Gorter. Wat in het verleden is gebeurd, daar kun je je tegen wapenen. Maar er komt een hele generatie enthousiaste, creatieve en innovatieve afgestudeerden de werkvloer op. Die gaan iets nieuws verzinnen. We komen in een crunch-fase waarin de wetgever strenger wordt, terwijl de situatie eigenlijk niet te remmen is. In die tussenfase loop je als bedrijf relatief meer risico s. Lenting: Ik denk dat de Europese privacywetgeving niet gaat werken. De wet maakt onze digitale snelweg niet veiliger. Wij kunnen dat zelf wel, als we maar beseffen dat we in een glazen huis zitten. Is het haalbaar om te komen tot een internet dat veiliger en betrouwbaarder is? De lat ligt hoog, denkt Gorter. De huidige transitiefase is niet binnen tien jaar opgelost. Maar ik denk wel dat het kan. Wie dat moet gaan doen? Een sterke geest met heel veel geld. Beter omgaan met de bestaande techniek helpt ook, benadrukt Lenting. Dit weekend is mijn dochter van zes via de ipad op internet gekomen, terwijl ik dacht dat ik een verdraaid goed wachtwoord op dat ding had gezet. Dus ben ik haar uit gaan leggen hoe ze veilig op de digitale snelweg kan rijden. Dat kan geen wet voor mij regelen. Ook bedrijven hebben een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Gorter is het daarmee eens. Het helpt zeker om medewerkers te trainen in internetveiligheid. Als commissaris kun jij vragen hoe dit bij het bedrijf gebeurt en de mate waarin. En je moet het aantoonbaar goed regelen. Hoe zorg je dat er awareness voor dit onderwerp ontstaat? Gorter: Dat lukt niet met één maatregel. Het begint bij de profielschets van de commissaris. Zoek naar mensen die digitalisering als bagage hebben. School je bij, en investeer daar tijd in. Stel vragen en ga in dialoog met het bestuur. Meten is weten, vindt Lenting. Is alles getest? Zijn er preventieve hackers in je bedrijf geweest? Als jouw onderneming kan aantonen dat er degelijk getraind is op veiligheid en dat er reguliere updates zijn geweest, krijg je korting op eventuele boetes. 11

12 Commissarissen Debatbijeenkomst We weten wel wat de kansen en bedreigingen zijn. Maar weten we ook hoe we problemen kunnen oplossen? Gorter haakt in op de kansen van digitalisering. Met name op strategisch gebied zijn de kansen en bedreigingen nog niet voor iedereen duidelijk. Digitalisering kan organisaties in potentie maken en breken. Je wilt als commissaris niet bedolven worden onder de details, maar je wilt wel de hoofdthema s kunnen volgen. Ik geloof dat we ons in de jongere generatie moeten verdiepen, en ervan leren. Wat mij opvalt, is dat er vooral wordt gesproken over bedreigingen, zegt Gerrie Lenting, Partner bij Deloitte en verantwoordelijk voor dienstverlening op het gebied van Reputation & Financial Crime bij Deloitte Risk Services. Dat moet ook wel, maar ik mis de discussie over de kansen. Vraag je af wat je met digitalisering kunt, dan zie je vanzelf hoe je de bedreigingen kunt aanpakken. Stelling: Het huidige governancesysteem moet op de schop om bedreigingen op het gebied van ICT en beveiliging het hoofd te bieden. Je kunt alles wel op de schop nemen als het even niet is wat het zou moeten zijn, vindt een commissaris. Er is al zo veel geregeld in het governancesysteem dat digitalisering daar niet ook nog bij hoeft. Het gaat erom hoe je de verantwoordelijkheden verdeelt. Daar hoeft het systeem niet per se voor op de schop. Je moet accenten leggen. Zo zou een auditcommissie meer tijd kunnen uittrekken voor ICT. De auditcommissie wordt een beetje gebruikt als vuilnisbak, zegt een ander. Hij pleit voor een aparte commissie die zich bezighoudt met digitalisering, als onderdeel van de RvC. Maar ook dat idee stuit op bedenkingen. Weer een commissie vind ik geen goed idee; dat ontslaat de RvC van de verantwoordelijkheid om een integrale visie te ontwikkelen. Wel moet je meer kennis in huis halen, bijvoorbeeld door een digitaliseringsexpert aan te stellen als commissaris. Ook de volgende spreker heeft geen behoefte aan een aparte commissie. Ik heb goede resultaten gezien als digitalisering wordt ondergebracht bij de auditen riskcommissie. Digitalisering brengt duidelijk een operational risk met zich mee. Daarvoor hoef je alleen de profielschets aan te passen. 12

13 Around the Boardroom Wat kunnen jongeren nu precies beter? Als je kijkt naar de inhoud van Twitter en Facebook mis je niks. Ja, ze zijn sneller en hebben meer techniekkennis. Maar hebben we techniekkennis in een RvC nodig om een bedrijf tijdig en adequaat te ondersteunen met strategische beslissingen? Een RvC hoort op ieder moment de expertise in huis te hebben die relevant is voor de business, vat een ander samen. Die kennis is niet statisch, dat kan veranderen, ook in het huidige governancesysteem. Het is geen technisch vraagstuk. Je moet iemand hebben in de RvC die beseft wat digitalisering kan doen. Die nadenkt over big data analysis en zich realiseert wat de mogelijkheden en onmogelijkheden zijn. Een RvC hoort op ieder moment de expertise in huis te hebben die relevant is voor de business Gorter geeft haar indruk van de verschillende mogelijkheden. Het huidige governancesysteem moet voldoende consistent en resistent zijn om het af te vangen. Je kunt kijken of je de kennis zelf in huis hebt, je kunt kennis via nieuwe mensen binnenhalen, maar je kunt kennis ook extern inhuren. Als het om strategie gaat moet de hele RvC daarbij betrokken zijn, niet alleen een subcommissie. Een van de dingen die het governancesysteem wel ingewikkeld gaat maken is de hyperconnectivity. Als je als bedrijf een beslissing neemt en je bent connected met al je leveranciers, is het wel jouw verantwoordelijkheid om te bedenken wat dat betekent voor de ander. Die bewustwording betekent een verbreding van de governance. Ik heb mijn twijfels over de effectiviteit van het melden van datalekken., zegt Lenting. Je kunt beter naar analogie van de bancaire wereld digitalisering veiliger maken door proactief op te treden. Mogelijk verdachte activiteiten moet je melden aan een instantie. Daar kunnen we als toezichthouder in governanceperspectief veel meer mee dan met alleen repressieve meldingen. 13

14 Commissarissen Debatbijeenkomst Point of view Point of view Het briefgeheim is toegesneden op de traditionele post, en regelt dat een brief onderweg niet opengaat, en aankomt bij de geadresseerde. Het bezorgen van post werd vroeger afgehandeld door een monopolist. In de digitale wereld is er een diversiteit aan partijen die de informatiestroom afhandelen. Het is veel meer opgeknipt tussen degene die informatie in ontvangst neemt, degene die zijn kanaal openstelt en degene die de bezorging doet. Door de diversiteit aan partijen die daartussen zitten is de ketenbewaking natuurlijk veel moeilijker te regelen. We maken met elkaar afspraken over hoe we kijken naar privacy, maar door de hoeveelheid handelingen in de keten en de hoeveelheid betrokken partijen en personen sluipt het risico er snel in dat een van die partijen een fout maakt. Je bent afhankelijk van de zwakste schakel. Prepare, defend & respond Voor commissarissen en bestuurders bestaan er drie fases. Fase één is bewustwording: snappen hoe je informatiestroom geregeld is, zowel inkomend als uitgaand als bewaard. Waar zitten de zwakke plekken? In fase twee kijk je of je het af kan met afscherming, encrypting of IT-maatregelen, of dat je meer afhankelijk bent van het goede gedrag van je medewerkers? Systemen frauderen niet. Achter elke hack en elk datalek zit iemand achter de computer. In fase drie, als je een incident hebt - en dat gaat echt gebeuren - dan is de leervraag van belang: hoe heeft het kunnen gebeuren? Als je die vraag stelt als commissaris of bestuurder, zorgt dat ervoor dat je snel en goed inzicht krijgt in wat je moet herstellen. Dus: prepare, defend & respond. De kern van mijn advies aan commissarissen: maak voor je organisatie een afweging wat de sterke en zwakke punten zijn op de elementen prepare, defend & respond. Stel dat je heel goed bent in de defend-fase, maar je hebt een crisis niet geoefend of je bent niet voorbereid, kom je er alsnog heel slecht uit. Mocht het u overkomen, dan beveel ik aan om u snel aan te passen aan uw omgeving. Isoleer de oorzaken van de crisis. Focus op uw cliënten en personeel, want die houden de business gaande. Werk Prepare, defend & respond samen: weet van tevoren wie u gaat bellen. Mobiliseer uw vrienden vooraf. Media zijn niet beheersbaar, wel beïnvloedbaar. U heeft een paar uur om het goede verhaal te vertellen. Wees eerlijk over menselijke fouten. Er zijn drie mogelijke reacties op een crisis: freeze ( Zijn we hiertegen verzekerd? ), fight ( Wat is de schade en de impact op de continuïteit? ) en flight ( Kan ik nog aanblijven? ). Herken welke emotie in de bestuurskamer de boventoon voert, en weet dat u kunt kiezen om anders te reageren. Hyperconnected Commissarissen wordt soms angst ingepraat. En dat is terecht als het gaat om risico s en het gemak waarmee incidenten kunnen gebeuren. Die angst wordt nog versterkt door de consequenties wat betreft de hoogte van boetes. Het is ook een relatief jong onderwerp, dat de laatste jaren pas echt op de agenda is komen te staan. We moeten het kennisniveau met elkaar omhoog brengen. Commissarissen moeten zich goed en onafhankelijk laten informeren of het inderdaad goed geregeld is bij hun organisatie. De technologie gaat zo snel, dat je als commissaris niet meer kunt zeggen: Ik laat me een of twee keer per jaar informeren. Het vereist continue monitoring. We komen uit een financieel georiënteerde crisis. Dat heeft ervoor gezorgd dat financiële instellingen eerst hun financiële risico s op orde moesten krijgen. En wie hebben daar het meeste last van gehad? Uiteindelijk de consumenten. Dus zie je nu steeds meer aandacht komen voor de bescherming van (gegevens van) consumenten. Cyber en privacy begint een thema van belang te worden voor de zorgplicht van organisaties. De digitale reputatie wordt dus steeds belangrijker. Waarom zijn reputaties in gevaar? Omdat de wereld hyperconnected is. Dat betekent dat de kansen op schade toenemen. Onder de huidige wet- en regelgeving riskeer je een boete van 2% wegens datalekken, misschien omdat een medewerker ergens een usb-stick heeft laten liggen. Het grootste risico dat bedrijven lopen is reputatieschade door mobiele applicaties. 14

15 Around the Boardroom Drs. Gerrie Lenting RA is partner bij Deloitte en verantwoordelijk voor dienstverlening op het gebied van Reputation & Financial Crime bij Deloitte Risk Services. Lenting heeft uitgebreide (inter)nationale ervaring op de risk service gebieden forensic, governance en compliance. Hij is onder meer gespecialiseerd in complexe financiële onderzoeken, reputatie risico management en fraude- en corruptiebestrijding. +31 (0)

16 CFO & Commissarissen Survey Door de steeds sneller voortschrijdende technologie ontwikkelt het digitale ecosysteem zich in een moordend tempo. De digitale wereld biedt veel kansen, maar er zijn ook bedreigingen. De digitalisering van bedrijfsprocessen heeft een grote invloed op het totale business model van een organisatie. Een groeiend aantal organisaties staat dan ook voor grote strategische uitdagingen op het gebied van verander-, adoptie- en innovatievermogen. Deloitte onderzocht hoe commissarissen en CFO s omgaan met de digitale agenda. Onderstaand treft u enkele bevindingen uit dit onderzoek, het gehele rapport is te downloaden via Waar staat digitalisering hoog op de agenda? Commissarissen is gevraagd naar de plaats van digitalisering op de agenda s van zowel hun Raad van Bestuur als hun eigen Raad van Commissarissen. Bij 70% van de RvB s staat digitalisering hoog op de agenda. Bij RvC s is dat een stuk lager, maar nog altijd 52%. Digitalisering RvB 70% Digitalisering RvC 52% Kennisniveau van de commissaris over digitalisering Van de CFOs vindt slechts 8% dat hun commissarissen een hoog kennisniveau van digitalisering hebben, terwijl 29% van de commissarissen zichzelf in hoge mate als sparring partner voor de RvB ziet. De vraag is of commissarissen zichzelf overschatten of dat de CFOs de commissarissen onderschatten. De impact van mobile, social media, data analytics en cyber security De thema s mobile, social media, data analytics en cyber security hebben de afgelopen jaren een behoorlijke impact gehad op organisaties. Het thema dat volgens zowel commissarissen als CFO s een (zeer) grote impact heeft gehad is mobile. Opvallend is dat commissarissen en CFO s anders denken over de impact van data analytics op de organisatie in de laatste twee jaar. Meer dan de helft (52%) van de CFO s vindt de impact van data analytics (zeer) hoog, terwijl slechts 20% van de commissarissen die mening is toegedaan. 8% van de CFOs acht de kennis van de commissaris over digitalisering als hoog 29% van de commissarissen acht hun kennis als hoog 16

17 Around the Boardroom De digitale agenda Investeringen Investeringen in digitalisering nemen volgend jaar toe, maar commissarissen en CFOs denken verschillend over de mate waarin. Niet minder dan 84% van de commissarissen geeft aan dat de investeringen komend jaren toenemen. 18% geeft aan dat het zelfs met meer dan 20% zal zijn. Van de CFOs zegt maar 8% de investeringen met meer dan 20% te laten groeien. Digitalisering in de Raad van Bestuur Het benoemen van een Chief Technology Officer of een Chief Information Officer in de Raad van Bestuur kan niet rekenen op een meerderheid van commissarissen en CFOs. Minder dan een derde van de commissarissen en minder dan een kwart van de CFOs staat positief tegenover het benoemen van een CIO / CTO in de Raad van Bestuur. CIO 24% 31% van de CFOs is vóór benoeming van een CIO / CTO van de commissarissen is vóór benoeming van een CIO / CTO 17

18 CFO & Commissarissen Survey Inzet van social media Commissarissen zijn zelf actief op social media, maar niet allemaal. Dat gebruik beperkt zich echter veelal tot Linkedin. De belangrijkste redenen voor organisaties om actief te zijn op social media zijn volgens de commissarissen: het verhogen van de omzet, online reputatiemanagement en het beïnvloeden van het koopgedrag. Belangrijkste motieven voor het gebruik van social media, volgens commissarissen Het verhogen van de omzet 14% Online reputatiemanagement Beïnvloeden van het koopgedrag 12% 13% Werven van nieuw talent 11% Genereren van website traffic 9% Vergroten van de naamsbekendheid 9% BIG data strategie en data analytics 24% van de commissarissen geeft aan dat hun organisatie een strategie hanteert hoe om te gaan met big data. Bij 44% is dat niet het geval en 32% geeft aan bezig te zijn met de ontwikkeling van een dergelijke strategie. 23% Ja 67% van de commissarissen geeft aan dat data analytics bij hun organisatie wordt toegepast, al is dat bij 44% van de respondenten slechts in beperkte mate. Bij een derde van de respondenten wordt data analytics helemaal niet toegepast. Het zou echter goed mogelijk zijn dat bij organisaties wel (elementen van) data analytics worden toegepast, maar dat dit als zodanig nog niet herkend wordt. 33% Nee 44% in beperkte mate 44% in beperkte mate Wordt data analytics toegepast? 18

19 Around the Boardroom De commissarissen waren eensgezind in hun antwoorden op vier stellingen die zij kregen voorgelegd over data analytics. Zo is zelfs niemand het oneens met de stelling dat data analytics niet alleen betrekking heeft op data in de eigen organisatie maar zeker ook op externe data. Het potentieel van data analytics wordt dus zeker gezien. 58% eens 54% eens 49% eens 46% eens STELLING 1 Data analytics vergroot het innovatief vermogen van de organisatie STELLING 2 Big data vraagt veel aandacht voor data buiten de organisatie STELLING 3 Data analytics verkleint risico s voor de organisatie STELLING 4 Toepassing van analytics vergroot de winstgevend van de organisatie Bescherming tegen cybercrime Commissarissen schatten de risico s van cybercrime hoog in. Meer dan de helft van de respondenten is de mening toegedaan dat hun organisatie goed tot zeer goed is beschermd tegen cybercrime. Iets minder dan de helft zegt dat hun cyber security adequaat genoeg is. Opmerkelijk is wel dat 14% van de commissarissen zegt niet te weten of hun organisatie is aangevallen in de afgelopen twee jaar. Conclusie Het toenemend belang van internet gaat organisaties steeds verder en in steeds hoger tempo veranderen en bestaande processen en organisaties zullen daar op aangepast moeten worden. CFO s onderkennen het belang van digitale transformatie en de rol die data, mobile en social de komende jaren gaan spelen voor hun bedrijf. Dat kennis en inzicht van digitale transformatie essentieel is, wordt door directies, besturen en raden van commissarissen onderkend. Uit onderzoek onder CFOs blijkt dat meer dan een derde van de respondenten het kennisniveau van hun RvC s als laag beoordeelt en daarmee rijst de vraag of RvC s in voldoende mate als sparring partner kunnen optreden als het gaat om onderwerpen op de digitale agenda. Bovenstaand treft u slechts enkele bevindingen uit dit onderzoek, het gehele rapport is te downloaden via Mate waarin de organisatie beschermd is tegen cybercrime, volgens commissarissen 49% Adequaat 51% (Zeer) goed 19

20 Executive Edge Sessie Een wereld van pull, flow en schaalbaar leren Deloitte Center for the Edge Europe Op 20 november vond de Executive Edge Sessie plaats, georganiseerd door Deloitte en Singularity University Nederland. De Executive Edge Sessie was onderdeel van de lancering van het Deloitte Center for the Edge Europe. Deloitte Center for the Edge is in 2007 in Silicon Valley opgericht. Haar missie is het identificeren en onderzoeken van (technologische) ontwikkelingen die grote verschuivingen veroorzaken, maar nog niet op de bestuursagenda staan. Center for the Edge helpt executives deze inzichten te vertalen naar business impact en mogelijk nieuwe business modellen. De huidige competenties van organisaties vormen daarbij een uitgangspunt: Your future business is on the edge of your current business. Door middel van onderzoek, publicaties en sparring sessies met CEO s inspireert Center for the Edge executives nieuwe groeikansen te ontwikkelen. Meer informatie: 20

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Presentator: Remko Geveke Start webinar: 08:30 uur Agenda Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Verticaal Toezicht vs. Horizontaal Toezicht

Nadere informatie

Reglement voor de Commissie Publiek Belang van de Raad van Commissarissen Deloitte Holding B.V.

Reglement voor de Commissie Publiek Belang van de Raad van Commissarissen Deloitte Holding B.V. Reglement voor de Commissie Publiek Belang van de Raad van Commissarissen Deloitte Holding B.V. Dit reglement is op 3 april 2013 door de Raad van Commissarissen vastgesteld. Achtergrond en inleiding De

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

Themabijeenkomst - De commissaris 3.0 als opdrachtgever van de accountant

Themabijeenkomst - De commissaris 3.0 als opdrachtgever van de accountant Themabijeenkomst - De commissaris 3.0 als opdrachtgever van de accountant Piet Klop RA MGA Rotterdam, maandag 28 november 2011 De Rotterdamse havenbaron en politicus Lodewijk Pincoffs speelde een belangrijke

Nadere informatie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie 1 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technische hype cycles 2 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technologische trends en veranderingen Big data & internet

Nadere informatie

IT risk management voor Pensioenfondsen

IT risk management voor Pensioenfondsen IT risk management voor Pensioenfondsen Cyber Security Event Marc van Luijk Wikash Bansi Rotterdam, 11 Maart 2014 Beheersing IT risico s Het pensioenfonds is verantwoordelijk voor de hele procesketen,

Nadere informatie

Rapport analyse afschrijvingskosten Gemeente Oostzaan. Oostzaan, 22 april 2013

Rapport analyse afschrijvingskosten Gemeente Oostzaan. Oostzaan, 22 april 2013 Rapport analyse afschrijvingskosten Gemeente Oostzaan Oostzaan, 22 april 2013 1. Situatieschets De gemeente Oostzaan is permanent bezig met het verbeteren en optimaliseren van haar bedrijfsvoering. Het

Nadere informatie

Update IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs

Update IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs Update IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs Number 11, May 2015 IFRS 15 - Alloceren van de transactieprijs Het alloceren van de transactieprijs aan de afzonderlijke prestatieverplichtingen in een

Nadere informatie

Code voor Accountantsorganisaties Implementatie door Deloitte

Code voor Accountantsorganisaties Implementatie door Deloitte Code voor Accountantsorganisaties Implementatie door Deloitte Deloitte onderschrijft de uitgangspunten en bepalingen van de Code voor Accountantsorganisaties en heeft zich verbonden om deze te implementeren

Nadere informatie

FAS/REA Utrecht. Governance en risicomanagement bij corporaties. Actieve rol van de RvC vereist!

FAS/REA Utrecht. Governance en risicomanagement bij corporaties. Actieve rol van de RvC vereist! FAS/REA Utrecht Governance en risicomanagement bij corporaties Actieve rol van de RvC vereist! Gerda Groeneveld, Rotterdam, 16 02 2012 Onderwerpen Veranderde rol van de commissaris Uitgangspunten voor

Nadere informatie

TaxLab 26 maart 2015. We maken het leuker. Fiscale faciliteiten voor het familiebedrijf

TaxLab 26 maart 2015. We maken het leuker. Fiscale faciliteiten voor het familiebedrijf TaxLab 26 maart 2015 We maken het leuker. Fiscale faciliteiten voor het familiebedrijf Inhoud Tax Incentives: o Innovatie drieluik: WBSO/RDA/iBox o Investeringsregelingen EIA/MIA en subsidies Optimalisatie

Nadere informatie

Supermarkten Omzet, het fundament. Paul Op Heij

Supermarkten Omzet, het fundament. Paul Op Heij Supermarkten Omzet, het fundament Paul Op Heij Dinsdag, 28 januari 2014 Onderwerpen Omzet, het fundament Winkellandschap Impact crisis op consumentengedrag Vernieuwing in de branche zet door Rapport Deloitte

Nadere informatie

Novelle herzieningswet: gevolgen voor financiering. Drs. Jeroen Dungelmann

Novelle herzieningswet: gevolgen voor financiering. Drs. Jeroen Dungelmann Novelle herzieningswet: gevolgen voor financiering Drs. Jolanda van Elst Drs. Jeroen Dungelmann Deloitte FAS ABN Amro Juli 2013 Agenda Algemeen Afsplitsing activa/passiva naar Overgangs-BV: juridische

Nadere informatie

GES Alert Wooncorporaties

GES Alert Wooncorporaties The Netherlands Tax, Global Employer Services Inhoud Inleiding Controle overzichten UWV Eigenrisicodrager ZWflex? Herverzekeren of niet? Optimaliseren ziekteverzuimbeleid Projectplan GES Alert Wooncorporaties

Nadere informatie

Accountantsvoortgangsverslag Avalex jaarrekeningen 2010 en 2011 Presentatie Algemeen bestuur

Accountantsvoortgangsverslag Avalex jaarrekeningen 2010 en 2011 Presentatie Algemeen bestuur Accountantsvoortgangsverslag Avalex jaarrekeningen 2010 en 2011 Presentatie Algemeen bestuur Den Haag, 28 juni 2012 Schriftelijke communicatie over de accountantscontrole - Voortgangsrapportage accountantscontrole

Nadere informatie

Individueel vermogensbeheer Update btw aspecten. 18 september 2012 Martijn Jaegers / Elwin Makkus

Individueel vermogensbeheer Update btw aspecten. 18 september 2012 Martijn Jaegers / Elwin Makkus Individueel vermogensbeheer Update btw aspecten 18 september 2012 Martijn Jaegers / Elwin Makkus Agenda Inleiding Huidige visie Nederlandse belastingdienst Uitspraak HvJ zaak C-44/11 Deutsche Bank Gevolgen

Nadere informatie

Wereldwijde trends en de implicaties op onderwijs, onderzoek en bedrijfsvoering. Grenzen verleggen in een veranderend speelveld LEZING

Wereldwijde trends en de implicaties op onderwijs, onderzoek en bedrijfsvoering. Grenzen verleggen in een veranderend speelveld LEZING Wereldwijde trends en de implicaties op onderwijs, onderzoek en bedrijfsvoering Grenzen verleggen in een veranderend speelveld LEZING Dit is Laura 1 2015 Deloitte The Netherlands Laura & trends in onderwijs,

Nadere informatie

Decentralisatie extramurale begeleiding Samenhang met 3D s en innovatie

Decentralisatie extramurale begeleiding Samenhang met 3D s en innovatie Decentralisatie extramurale begeleiding Samenhang met 3D s en innovatie Channa Minke Apeldoorn, 24 april 2012 Programma Inhoudelijke toelichting op samenhang en innovatie (15 min) Workshop innovatieve

Nadere informatie

Private Client Services Uw vermogen onze aandacht

Private Client Services Uw vermogen onze aandacht Private Client Services Uw vermogen onze aandacht It s business, it s personal Het kunnen beschikken over vermogen maakt veel zaken gemakkelijker maar brengt ook vaak vragen met zich mee. Fiscale vragen

Nadere informatie

Drive for Excellence De weg naar een professionele bedrijfsvoering van woningcorporaties

Drive for Excellence De weg naar een professionele bedrijfsvoering van woningcorporaties Drive for Excellence De weg naar een professionele bedrijfsvoering van woningcorporaties Drive for Excellence Woningcorporaties zien zich geconfronteerd met veel veranderingen die invloed hebben op de

Nadere informatie

Number 12, May 2015. Update IFRS 15 - Identificeren van prestatieverplichtingen

Number 12, May 2015. Update IFRS 15 - Identificeren van prestatieverplichtingen Number 12, May 2015 Update IFRS 15 - Identificeren van prestatieverplichtingen IFRS 15 - Identificeren van prestatieverplichtingen Het onderscheiden van prestatieverplichtingen is een belangrijke stap

Nadere informatie

Nummer 8, december 2014. Update IASB publiceert IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers

Nummer 8, december 2014. Update IASB publiceert IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers Nummer 8, december 2014 Update IASB publiceert IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers IASB publiceert IFRS 15 Revenue from Contracts with Customers Nieuwe regels zijn door de IASB gepubliceerd voor

Nadere informatie

december 2010 Deloitte Commissarissen Survey Een duurzame toekomst

december 2010 Deloitte Commissarissen Survey Een duurzame toekomst december 2010 Deloitte Commissarissen Survey Een duurzame toekomst Inhoudsopgave Een duurzame toekomst 3 Belang duurzaamheid 5 Toetsing 8 Corporate governance code 9 De rol van accountants en consultants

Nadere informatie

Nederland GES April 2016. GES LMB Alert Aanpassingen in het arbeidsrecht aangekondigd!

Nederland GES April 2016. GES LMB Alert Aanpassingen in het arbeidsrecht aangekondigd! Nederland GES April 2016 GES LMB Alert Aanpassingen in het arbeidsrecht aangekondigd! Inhoudsopgave 1. Aanpassingen Wet werk en zekerheid 2. Aanpassingen Wet aanpak schijnconstructies 3. Knelpunten loonbetaling

Nadere informatie

One step ahead! Frauderisicoanalyse door directie & toezichthoudend orgaan

One step ahead! Frauderisicoanalyse door directie & toezichthoudend orgaan One step ahead! Frauderisicoanalyse door directie & toezichthoudend orgaan One step ahead! Graag gaan wij met u in overleg over uitdagende thema s, zoals de kwaliteit van uw frauderisicoanalyse en professionele

Nadere informatie

Welkom bij het webinar Responsible Tax deel 1

Welkom bij het webinar Responsible Tax deel 1 Welkom bij het webinar Responsible Tax deel 1 Presentatoren: Stephen Brunner Hans Pijl Start webinar 08:30 uur Vragen Voor het stellen van vragen tijdens het webinar zijn er twee mogelijkheden. Inbellen

Nadere informatie

Deloitte Executive Breakfast Ladies only

Deloitte Executive Breakfast Ladies only Heleen Dura-van Oord 42 Around the Boardroom Future online marketing trends De ontwikkelingen binnen het digitale ecosysteem gaan razendsnel. Online marketing neemt steeds vaker de plaats in van advertenties

Nadere informatie

Van: Hoogendoorn, Ilona (NL Rotterdam) [mailto:ihoogendoorn@deloitte.nl] Namens Wiersma, Reinder (NL Rotterdam)

Van: Hoogendoorn, Ilona (NL Rotterdam) [mailto:ihoogendoorn@deloitte.nl] Namens Wiersma, Reinder (NL Rotterdam) A.van Beerendonk Van: Griffie Verzonden: dinsdag 1 december 2015 13:17 Aan: A.van Beerendonk Onderwerp: FW: Cursus van BBV naar Vpb 18 januari 2016 Bijlagen: image013.wmz Digitale leeszaal Van: Hoogendoorn,

Nadere informatie

Capital at Risk model Meten van projectrisico s

Capital at Risk model Meten van projectrisico s Capital at Risk model Meten van projectrisico s Amsterdam, 14 oktober 2011 Risicomodel voor projectrisico s Overzicht Doeleinden risicomodel Inzicht verschaffen in het risico van een project; Rekening

Nadere informatie

WOMEN ON BOARDS LEERGANG PUBLIEKE SECTOR

WOMEN ON BOARDS LEERGANG PUBLIEKE SECTOR WOMEN ON BOARDS LEERGANG PUBLIEKE SECTOR Executive Academy Deloitte Governance Services/Deloitte Academy 2015 WOMEN ON BOARDS LEERGANG PUBLIEKE SECTOR EXECUTIVE ACADEMY Wie lid is van een bestuur of toezichthoudend

Nadere informatie

Decentralisaties sociaal domein

Decentralisaties sociaal domein Decentralisaties sociaal domein Landelijke ontwikkelingen, controleaanpak en aandachtspunten Gemeenten Land van Cuijk 24 maart 2016 Drs. Erwin Hollanders Drs. Patrick Jussen RA Drs. Arjan Schutgens RA

Nadere informatie

Italian desk Chi? Lokaal aanspreekpunt is Melissa Allegrezza. 2015. For information, contact Deloitte Fiduciaire

Italian desk Chi? Lokaal aanspreekpunt is Melissa Allegrezza. 2015. For information, contact Deloitte Fiduciaire Chi? Netwerk van (en samenwerking tussen) collega s met Italiaanse achtergrond, binnen Deloitte België, zowel Nederlandstalig als Franstalig, vanuit verschillende achtergrond en locaties Lokaal aanspreekpunt

Nadere informatie

Risicomanagement@gemeente Doetinchem

Risicomanagement@gemeente Doetinchem Risicomanagement@gemeente Doetinchem Ruimte voor elkaar: risico-inventarisatie Wmo en Wwb + Wsw drs. Laudy Konings Doetinchem, 18 oktober 2012 Inhoudsopgave Context van risicomanagement Aanleiding voor

Nadere informatie

WOMEN ON BOARDS LEERGANG 2016 EXECUTIVE ACADEMY CULTIVATING LEADERSHIP

WOMEN ON BOARDS LEERGANG 2016 EXECUTIVE ACADEMY CULTIVATING LEADERSHIP WOMEN ON BOARDS LEERGANG 2016 EXECUTIVE ACADEMY CULTIVATING LEADERSHIP WOMEN ON BOARDS LEERGANG CULTIVATING LEADERSHIP VOOR DE VIERDE KEER OP RIJ ORGANISEREN WIJ DE SUCCESVOLLE WOMEN ON BOARDS LEERGANG.

Nadere informatie

Leergang. Cultivating Leadership

Leergang. Cultivating Leadership WomEn on Boards Leergang Cultivating Leadership Women on Boards Leergang Cultivating leadership Wie lid wordt van een bestuur of toezichthoudend orgaan komt voor grote uitdagingen en verrassingen te staan.

Nadere informatie

Update Wijzigingen Richtlijnen voor de jaarverslaggeving voor kleine rechtspersonen Wijzigingen in jaareditie 2014

Update Wijzigingen Richtlijnen voor de jaarverslaggeving voor kleine rechtspersonen Wijzigingen in jaareditie 2014 Professional Practice Department Nummer 8, november 2014 Update Wijzigingen Richtlijnen voor de jaarverslaggeving voor kleine rechtspersonen Wijzigingen in jaareditie 2014 Wijzigingen Richtlijnen voor

Nadere informatie

2de editie - Oktober 2013. Vergelijkende studie van het aangifteproces in de personenbelasting In Nederland en andere landen

2de editie - Oktober 2013. Vergelijkende studie van het aangifteproces in de personenbelasting In Nederland en andere landen 2de editie - Oktober 2013 Vergelijkende studie van het aangifteproces in de personenbelasting In Nederland en andere landen Inhoud Inleiding 3 Nederlandse fiscus erg coulant met uitstel 4 De fiscus vult

Nadere informatie

Digital Accountant Efficiënt. Pro-actief. Op maat. Real time. Accountancy Tax & Legal Business Control & IT M&A & Finance

Digital Accountant Efficiënt. Pro-actief. Op maat. Real time. Accountancy Tax & Legal Business Control & IT M&A & Finance Digital Accountant Efficiënt. Pro-actief. Op maat. Real time. Accountancy Tax & Legal Business Control & IT M&A & Finance Samenwerken met de meest efficiënte accountant ooit 2 Inhoud 3 U zoekt meer dan

Nadere informatie

Professional Practice Department Nummer 5, oktober 2014. Update Afscheiden van embedded derivaten

Professional Practice Department Nummer 5, oktober 2014. Update Afscheiden van embedded derivaten Professional Practice Department Nummer 5, oktober 2014 Update Afscheiden van embedded derivaten Afscheiden van embedded derivaten: Inleiding Onlangs zijn in RJ 290 Financiële instrumenten diverse wijzigingen

Nadere informatie

Deloitte Accounting & Compliance Solutions (Deloitte ACS) Credit & collection Optimaal beheer van geïnde gelden

Deloitte Accounting & Compliance Solutions (Deloitte ACS) Credit & collection Optimaal beheer van geïnde gelden Deloitte Accounting & Compliance Solutions (Deloitte ACS) Credit & collection Optimaal beheer van geïnde gelden 2 Introductie Deloitte ACS kan je cashflow en werkkapitaal verstevigen in deze onzekere tijden

Nadere informatie

Raadsleden centraal Goede raad voor een sterke gemeenteraad. Gemeente Albrandswaard 7 april 2014 Erik Wijnstok

Raadsleden centraal Goede raad voor een sterke gemeenteraad. Gemeente Albrandswaard 7 april 2014 Erik Wijnstok Raadsleden centraal Goede raad voor een sterke gemeenteraad Gemeente Albrandswaard 7 april 2014 Erik Wijnstok Agenda Rollen in de gemeente Kadersstellen Financiële verordening 212 Begroting en paragrafen

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in de vastgoedsectoer inzake BTW. Ivan Massin Senior Director

Recente ontwikkelingen in de vastgoedsectoer inzake BTW. Ivan Massin Senior Director Recente ontwikkelingen in de vastgoedsectoer inzake BTW Ivan Massin Senior Director 26 november 2015 Inhoud Schoolgebouwen 5 Sociale woningen privé-initiatief 8 Renovatie woningen 11 Overige topics Infrastructuur

Nadere informatie

Number 10, April 2015. Update De verplichtstelling door de bedrijfstakpensioenfondsen

Number 10, April 2015. Update De verplichtstelling door de bedrijfstakpensioenfondsen Number 10, April 2015 Update De verplichtstelling door de bedrijfstakpensioenfondsen De verplichtstelling door de bedrijfstakpensioenfondsen De Nederlandsche Bank (DNB) heeft aangekondigd vanaf 1 januari

Nadere informatie

ESCo en Financiering Voorbeeld Rotterdamse Groene Gebouwen. CoreNetbijeenkomst, 16 mei 2012

ESCo en Financiering Voorbeeld Rotterdamse Groene Gebouwen. CoreNetbijeenkomst, 16 mei 2012 ESCo en Financiering Voorbeeld Rotterdamse Groene Gebouwen CoreNetbijeenkomst, 16 mei 2012 Introductie Janko Lindenbergh Director Real Estate Advisory Finance & Transactions Deloitte Financial Advisory

Nadere informatie

Rolf Driesen, 15de Overheidscongres, 21 Oktober 2014

Rolf Driesen, 15de Overheidscongres, 21 Oktober 2014 If you have a client logo or other co-branding to include, this should go here. It should never be larger than the Deloitte logo. Waarom kiezen voor een shared services center? Succesfactoren en valkuilen

Nadere informatie

Ranking Verloningsoptimalisaties. Februari 2015

Ranking Verloningsoptimalisaties. Februari 2015 Ranking Verloningsoptimalisaties Februari 2015 Loonsverhoging - Brutoloonsverhoging werknemer (op jaarbasis) 1.000,00 - RSZ werkgever (35%) + 350,00 - Brutokostprijs werkgever 1.350,00 - Belastingbesparing

Nadere informatie

De betrouwbare partner voor lokale besturen Samenwerking op maat

De betrouwbare partner voor lokale besturen Samenwerking op maat De betrouwbare partner voor lokale besturen Samenwerking op maat Optimaliseer het samenwerkingsportfolio van uw lokaal bestuur Context Samenwerking tussen lokale besturen in Vlaanderen is vandaag al een

Nadere informatie

Audit Committee Dialogue New Business Models. We hebben meer software-engineers in dienst dan publicisten

Audit Committee Dialogue New Business Models. We hebben meer software-engineers in dienst dan publicisten Audit Committee Dialogue New Business Models We hebben meer software-engineers in dienst dan publicisten 34 Around the Boardroom Digital World, Global Innovation In november vond een Audit Committee Dialogue

Nadere informatie

Neem een voorsprong! Omkoping en corruptie: Risico-analyse door het bestuur en de Raad van Commissarissen

Neem een voorsprong! Omkoping en corruptie: Risico-analyse door het bestuur en de Raad van Commissarissen Neem een voorsprong! Omkoping en corruptie: Risico-analyse door het bestuur en de Raad van Commissarissen Graag wisselen wij met u van gedachte over uitdagende thema s, zoals corporate compliance, waaronder

Nadere informatie

Hoe transparant is het verslag van de Raad van Commissarissen? Je moet gewoon opschrijven waar je discussie over hebt gehad.

Hoe transparant is het verslag van de Raad van Commissarissen? Je moet gewoon opschrijven waar je discussie over hebt gehad. Hoe transparant is het verslag van de Raad van Commissarissen? Je moet gewoon opschrijven waar je discussie over hebt gehad. Voorwoord Geachte lezer, Eumedion en de VEB hebben in de afgelopen tijd aandacht

Nadere informatie

Nummer 2, oktober 2014. Update Waardering voorziening pensioenregeling DGA in eigen beheer

Nummer 2, oktober 2014. Update Waardering voorziening pensioenregeling DGA in eigen beheer Nummer 2, oktober 2014 Update Waardering voorziening pensioenregeling DGA in eigen beheer Waardering voorziening pensioenregeling DGA in eigen beheer Vanaf boekjaar 2014 mag in de jaarrekening de voorziening

Nadere informatie

Een wereld van pull, flow

Een wereld van pull, flow Executive Edge Sessie Een wereld van pull, flow en schaalbaar leren Deloitte Center for the Edge Europe Op 20 november vond de Executive Edge Sessie plaats, georganiseerd door Deloitte en Singularity University

Nadere informatie

Proeftuin gerichte preventie Gemeenten en maatschappelijke organisaties werken samen. Marly Kiewik

Proeftuin gerichte preventie Gemeenten en maatschappelijke organisaties werken samen. Marly Kiewik Proeftuin gerichte preventie Gemeenten en maatschappelijke organisaties werken samen Marly Kiewik 25 september 2014 Proeftuin Gerichte Preventie: preventie succesvol in de praktijk borgen door een gerichte

Nadere informatie

Deloitte privacy team Privacy dienstverlening. www.prepareforprivacy.nl

Deloitte privacy team Privacy dienstverlening. www.prepareforprivacy.nl Deloitte privacy team Privacy dienstverlening www.prepareforprivacy.nl Voorwoord Privacy staat al enige tijd in de schijnwerpers en zal in de nabije toekomst alleen maar belangrijker worden. Niet alleen

Nadere informatie

BEST MANAGED COMPANIES powered by Deloitte Netherlands and ING. Best Managed Companies 2015 Hoe flexibel is uw business model?

BEST MANAGED COMPANIES powered by Deloitte Netherlands and ING. Best Managed Companies 2015 Hoe flexibel is uw business model? BEST MANAGED COMPANIES powered by Deloitte Netherlands and ING Best Managed Companies 2015 Hoe flexibel is uw business model? Voorwoord Het thema van de Best Managed Companies (BMC) dit jaar is flexibiliteit.

Nadere informatie

Het jaarverslag in de zorg Van maatschappelijk verslag naar maatschappelijke verantwoording

Het jaarverslag in de zorg Van maatschappelijk verslag naar maatschappelijke verantwoording Het jaarverslag in de zorg Van maatschappelijk verslag naar maatschappelijke verantwoording De impact en gevolgen op het jaarverslag Met de recente aanpassing van de Regeling Verslaggeving WTZi (RVW) komt

Nadere informatie

Visie op het monitoren van de prestaties in de bouw Onderdeel van het Supply Chain Excellence Programma

Visie op het monitoren van de prestaties in de bouw Onderdeel van het Supply Chain Excellence Programma Visie op het monitoren van de prestaties in de bouw Onderdeel van het Supply Chain Excellence Programma Drs.ing. Marcel Noordhuis Promovendus Nyenrode Business Universiteit Director Deloitte Real Estate

Nadere informatie

Mid Market Monitor 2015 Kansen ontdekken, creëren en benutten

Mid Market Monitor 2015 Kansen ontdekken, creëren en benutten Mid Market Monitor 205 Kansen ontdekken, creëren en benutten Voorwoord / Inleiding In deze 5e editie van de Deloitte Mid Market Monitor zien we een duidelijke voortzetting van het beeld van de 204 editie:

Nadere informatie

Integratie OCMW's in de gemeenten Gereedheidsscan

Integratie OCMW's in de gemeenten Gereedheidsscan Integratie OCMW's in de gemeenten Gereedheidsscan Zijn de Vlaamse lokale besturen klaar voor de integratie van de OCMW s in de gemeenten? Deloitte stelt de resultaten van haar Gereedheidsscan voor. Context

Nadere informatie

Met Zaakgericht werken van red tape naar red carpet Biedt een zaaksysteem de oplossing?

Met Zaakgericht werken van red tape naar red carpet Biedt een zaaksysteem de oplossing? Met Zaakgericht werken van red tape naar red carpet Biedt een zaaksysteem de oplossing? Information Managing Day, 8 Mei 2015 Even kennismaken Werk Aan resultaten en uitdagingen bij de UvA, CGEY, Novius,

Nadere informatie

Fiscale regels voor leden van de Raad van Toezicht

Fiscale regels voor leden van de Raad van Toezicht Fiscale regels voor leden van de Raad van Toezicht Oktober 2012 Agenda Inleiding Btw-ondernemerschap voor de toezichthouder per 1 januari 2013 Mogelijkheden om btw te voorkomen Mogelijkheden voor btw-aftrek

Nadere informatie

Workshop Fiets & Fiscaliteit Korte uitleg van de spelregels binnen de WKR

Workshop Fiets & Fiscaliteit Korte uitleg van de spelregels binnen de WKR Workshop Fiets & Fiscaliteit Korte uitleg van de spelregels binnen de WKR 2 maart 2015 David Savenije dsavenije@deloitte.nl 06 83555226 Een kort overzicht van de WKR Schematisch overzicht werkkostenregeling

Nadere informatie

Van het datacenter naar de boardroom De bliksemcarrière van data binnen verzekeringsland

Van het datacenter naar de boardroom De bliksemcarrière van data binnen verzekeringsland Van het datacenter naar de boardroom De bliksemcarrière van data binnen verzekeringsland Van het datacenter naar de boardroom heeft binnen het bedrijfsleven de afgelopen jaren een steeds belangrijkere

Nadere informatie

Herken uw kansen in het veranderende onderwijs speelveld Innovatieve ICT-oplossingen als hefboom voor verregaande verbeteringen

Herken uw kansen in het veranderende onderwijs speelveld Innovatieve ICT-oplossingen als hefboom voor verregaande verbeteringen Herken uw kansen in het veranderende onderwijs speelveld Innovatieve ICT-oplossingen als hefboom voor verregaande verbeteringen 2 De Maatschappij stelt steeds hogere eisen aan uw organisatie Toenemende

Nadere informatie

EEHEB 2012. Identificeer latent talent - de excellente student Met oog voor de gehele studieloopbaan

EEHEB 2012. Identificeer latent talent - de excellente student Met oog voor de gehele studieloopbaan EEHEB 2012 Identificeer latent talent - de excellente student Met oog voor de gehele studieloopbaan Groningen, 5 oktober 2012 Agenda Introductie & Context 1 De Excellente Student in de Student Life Cycle

Nadere informatie

Agenda. 1. Introductie en aanleiding: wat zijn decentralisaties? 2. Decentralisaties in de praktijk: Gemeente Den Haag

Agenda. 1. Introductie en aanleiding: wat zijn decentralisaties? 2. Decentralisaties in de praktijk: Gemeente Den Haag Agenda 1. Introductie en aanleiding: wat zijn decentralisaties? 2. Decentralisaties in de praktijk: Gemeente Den Haag 3. Koppeling Sociaal Domein en Grondzaken 1 Aanleiding Focus afgelopen jaren op fysieke

Nadere informatie

Doorbraak van Big data in de vastgoedsector? Big Data in real estate: too big to ignore

Doorbraak van Big data in de vastgoedsector? Big Data in real estate: too big to ignore Zoeken Services Locatie: Nederland Branches Carrière Lee s me er Opinie Doorbraak van Big data in de vastgoedsector? Big Data in real estate: too big to ignore Sinds het begin van dit jaar zijn er duidelijke

Nadere informatie

Latent talent in het Hoger Onderwijs

Latent talent in het Hoger Onderwijs Latent talent in het Hoger Onderwijs De betekenis van de laatste trends in ICT voor het Hoger Onderwijs, studenten en leden van de DEUG 8 november 2012 - Theo Bakker Britains Got Talent nr 43121 Britains

Nadere informatie

Professional Practice Department Nummer 6, november 2014. Update Bepalen en verwerken van ineffectiviteit bij kostprijshedge-accounting

Professional Practice Department Nummer 6, november 2014. Update Bepalen en verwerken van ineffectiviteit bij kostprijshedge-accounting Professional Practice Department Nummer 6, november 2014 Update Bepalen en verwerken van ineffectiviteit bij kostprijshedge-accounting Bepalen en verwerken van ineffectiviteit bij kostprijshedge-accounting:

Nadere informatie

Succes lijkt grootste barrière om na te denken over vernieuwen.

Succes lijkt grootste barrière om na te denken over vernieuwen. 28 Point of View Succes lijkt grootste barrière om na te denken over vernieuwen. Wim Eysink, partner bij Deloitte Risk Services, en Wim Scheper, Innovation Leader bij Deloitte, in gesprek over nieuwe businessmodellen,

Nadere informatie

Nummer 1, oktober 2014. Update Re-Exposure Draft IFRS 4 fase II Verzekeringscontracten

Nummer 1, oktober 2014. Update Re-Exposure Draft IFRS 4 fase II Verzekeringscontracten Nummer 1, oktober 2014 Update Re-Exposure Draft IFRS 4 fase II Verzekeringscontracten Re-Exposure Draft IFRS 4 fase II Verzekeringscontracten 20 juni 2013 publiceerde de International Accounting Standards

Nadere informatie

Impact Cloud computing

Impact Cloud computing Impact Cloud computing op de Nederlandse zakelijke markt De impact van Cloud Computing op de Nederlandse zakelijke markt De economische omstandigheden zijn uitdagend. Nederland is en bedrijven informatietechnologie

Nadere informatie

Fiscale monitoring in de publieke sector

Fiscale monitoring in de publieke sector Franklin Soetens (06-1234 28 58) Hans Willemsen (06-1234 44 50) Jeroen van der Meer (06-1099 92 92) Gerwin Volkerink (06-1234 27 03) Donderdag 26 maart 2015 Introductie Wat verstaan we onder fiscale monitoring?

Nadere informatie

UITNODIGING. 5 juni 2012: CORPORATE UNIVERSITY EVENT 5 JUNI ROTTERDAM SCHOOL OF MANAGEMENT ERASMUS UNIVERSITY SAVE THE DATE

UITNODIGING. 5 juni 2012: CORPORATE UNIVERSITY EVENT 5 JUNI ROTTERDAM SCHOOL OF MANAGEMENT ERASMUS UNIVERSITY SAVE THE DATE ROTTERDAM SCHOOL OF MANAGEMENT ERASMUS UNIVERSITY EXECUTIVE EDUCATION AND ORGANISATIONAL DEVELOPMENT SAVE THE DATE 5 JUNI 14:00-17:30 RSM Open Programmes UITNODIGING 5 juni 2012: CORPORATE UNIVERSITY EVENT

Nadere informatie

Impact Koopzondag op lokale economie Maastricht Werkgelegenheid in ontwikkeling. Februari 2015, Maastricht

Impact Koopzondag op lokale economie Maastricht Werkgelegenheid in ontwikkeling. Februari 2015, Maastricht Impact Koopzondag op lokale economie Maastricht Werkgelegenheid in ontwikkeling Februari 2015, Maastricht Sinds 1 april 2013 is er een nieuwe verordening winkeltijden Hierdoor kan elke winkel voortaan

Nadere informatie

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Werk aan de winkel wat betreft openheid, onderscheidingsvermogen en communicatiekanalen from Accenture and Microsoft 1 Werk aan de winkel wat betreft

Nadere informatie

Engaging title in Green. Descriptive element in Blue 2 lines if needed. Besturen is vooruitzien Ontwikkelprogramma voor corporatiebestuurders

Engaging title in Green. Descriptive element in Blue 2 lines if needed. Besturen is vooruitzien Ontwikkelprogramma voor corporatiebestuurders Besturen is vooruitzien Ontwikkelprogramma voor corporatiebestuurders Engaging title in Green Deloitte Academy Descriptive element in Blue 2 lines if needed De wereld waarin corporaties functioneren, verandert

Nadere informatie

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming.

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. Dit is de Microsoft Cloud. Elke onderneming is uniek. Van gezondheidszorg tot de detailhandel, van fabricage tot financiële dienstverlening: geen twee ondernemingen

Nadere informatie

Hoezo een bank liken!?

Hoezo een bank liken!? Social Media ING Nederland Hoezo een bank liken!? 15e Docter Lezing Amsterdam Schiphol-Oost 8 april 2013 Frank Jan Risseeuw Manager Social Media Hub ING Nederland 1 Eerst even voorstellen Frank Jan Studie

Nadere informatie

Derivatentransacties van woningcorporaties een introductie. Koen Dessens Financial Risk Management

Derivatentransacties van woningcorporaties een introductie. Koen Dessens Financial Risk Management Derivatentransacties van woningcorporaties een introductie Koen Dessens Financial Risk Management 1 veel voorkomende plain vanilla derivaten 2 veel voorkomende exotics derivaten 3 invloed renteveranderingen

Nadere informatie

IBM; dataopslag; storage; infrastructuur; analytics; architectuur; big data

IBM; dataopslag; storage; infrastructuur; analytics; architectuur; big data Asset 1 van 10 Big Data Analytics voor Dummies Gepubliceerd op 30 june 2014 Gelimiteerde editie van de populaire Dummies-reeks, speciaal voor managers. Het boek legt uit waarom Big Data Analytics van cruciaal

Nadere informatie

(Financiële) risico s en aandachtspunten Verrekenmodel Tubbergen Dinkelland

(Financiële) risico s en aandachtspunten Verrekenmodel Tubbergen Dinkelland (Financiële) risico s en aandachtspunten Verrekenmodel Tubbergen Dinkelland Enschede, 9 augustus 2012 Inhoudsopgave Achtergrond en introductie aanpak 2 Samenvatting en conclusies 4 Het verrekenmodel in

Nadere informatie

Visie vanuit de BIG-5 op Standard Business Reporting

Visie vanuit de BIG-5 op Standard Business Reporting www.pwc.nl SBR Programma Visie vanuit de BIG-5 op Standard Business Reporting Amersfoort, Inhoud 1. Introductie en disclaimer 2. Rol binnen het SBR programma 3. Samenwerken of concurreren? 4. Bijzondere

Nadere informatie

Professional Practice Department Audit Function. Fair Value Measurement (In)schattingen van de actuele waarde

Professional Practice Department Audit Function. Fair Value Measurement (In)schattingen van de actuele waarde Professional Practice Department Audit Function Fair Value Measurement (In)schattingen van de actuele waarde One step ahead! Graag gaan wij met u in overleg over een uitdagend thema: de kwaliteit van (in)schattingen

Nadere informatie

Resultaten Commissarissen Survey 2012 De ideale commissaris

Resultaten Commissarissen Survey 2012 De ideale commissaris Resultaten Commissarissen Survey 2012 De ideale commissaris November 2012 Over het onderzoek: Inhoudsopgave onderwerpen: Respons: 134 commissarissen en toezichthouders (11%) Onderzoeksperiode : 12 oktober

Nadere informatie

DE NIEUWE COMMISSARIS

DE NIEUWE COMMISSARIS DOSSIER TOEZICHT ONDER ZOEK Tekst Peter Rikhof Illustratie Yvonne Kroese DE NIEUWE COMMISSARIS Meer diversiteit, permanente opleiding en jaarlijkse evaluatie van het team en de individuele commissarissen.

Nadere informatie

Technologie is essentieel voor de verdere groei van ons land.

Technologie is essentieel voor de verdere groei van ons land. Interview door Sandra Heuts en Cees Jorissen Technologie is essentieel voor de verdere groei van ons land. Egbert ten Cate is op het moment van dit gesprek zowel directeur van Bank Ten Cate & Cie als commissaris

Nadere informatie

Customer Experience De klant en zijn ervaring bij de Bijenkorf! Geert Crooijmans en Ankie Straathof Maart 2011

Customer Experience De klant en zijn ervaring bij de Bijenkorf! Geert Crooijmans en Ankie Straathof Maart 2011 Customer Experience De klant en zijn ervaring bij de Bijenkorf! Geert Crooijmans en Ankie Straathof Maart 2011 De wereld om ons heen verandert 2 Consument in control Het internet en social media Complexiteit

Nadere informatie

Profiteer van veranderende technologieën

Profiteer van veranderende technologieën Profiteer van veranderende technologieën Lees hoe Managed Services Providers u kunnen helpen profiteren van de nieuwste ontwikkelingen Uitdagingen en kansen in veranderende technologieën Ontwikkelingen

Nadere informatie

Drie raden balans tussen strategie en toezicht. WissemaGroup

Drie raden balans tussen strategie en toezicht. WissemaGroup Drie raden balans tussen strategie en toezicht 9 december 2015 Doelstellingen Achtergrond schetsen van de relaties in de gouden driehoek Ideeën presenteren voor de intensivering van de relaties in de gouden

Nadere informatie

Het speelveld van de Chief Commercial Officer

Het speelveld van de Chief Commercial Officer Het speelveld van de Chief Commercial Officer Omgaan met dilemma s Stephan Linnenbank 28 november 2008 Atos, Atos and fish symbol, Atos Origin and fish symbol, Atos Consulting, and the fish symbol itself

Nadere informatie

Grensverleggende AOV Multi generation management Binden, boeien en belonen

Grensverleggende AOV Multi generation management Binden, boeien en belonen Grensverleggende AOV Multi generation management Binden, boeien en belonen Grensverleggende AOV Van 25 tot 60 Naar 25 tot 65.. So what? Niet praktisch: wat staat er in het contract? 2 Multi generation

Nadere informatie

Strategisch Risicomanagement

Strategisch Risicomanagement Commitment without understanding is a liability Strategisch Risicomanagement Auteur Drs. Carla van der Weerdt RA Accent Organisatie Advies Effectief en efficiënt risicomanagement op bestuursniveau Risicomanagement

Nadere informatie

Factsheet DATALEKKEN COMPLIANT Managed Services

Factsheet DATALEKKEN COMPLIANT Managed Services Factsheet DATALEKKEN COMPLIANT Managed Services DATALEKKEN COMPLIANT Managed Services We ontwerpen en implementeren security maatregelen om datalekken te detecteren en het risico daarop te minimaliseren.

Nadere informatie

Een enerverend en inspirerend gesprek met Hans Nieuwlands. door Alina Stan en Marieta Vermulm

Een enerverend en inspirerend gesprek met Hans Nieuwlands. door Alina Stan en Marieta Vermulm Een enerverend en inspirerend gesprek met Hans Nieuwlands door Alina Stan en Marieta Vermulm Op 1 augustus spraken Alina Stan en Marieta Vermulm, beiden lid van de Commissie Young Professionals met Hans

Nadere informatie

Klantbeleving en veerdiensten

Klantbeleving en veerdiensten Klantbeleving en veerdiensten Jos van der Sterren NHTV Breda Academie Toerisme Inhoud De klant van vandaag.. Consumer Decision Journey Travel Tomorrow.. Dé klant van dé veerdienst? Uitdagingen Een consument

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

Asset 1 van 17. Mobile Application Management en security. Gepubliceerd op 18 april 2015

Asset 1 van 17. Mobile Application Management en security. Gepubliceerd op 18 april 2015 Asset 1 van 17 Mobile Application Management en security Gepubliceerd op 18 april 2015 Veel organisaties hebben de afgelopen jaren hun eigen mobiele enterprise apps ontwikkeld. De data hierin is potentieel

Nadere informatie

Impact of BEPS disruptions on TCF / TRM / Tax Strategy

Impact of BEPS disruptions on TCF / TRM / Tax Strategy Impact of BEPS disruptions on TCF / TRM / Tax Strategy Be prepared for the future Herman Huidink & Hans de Jong TCF / TRM Basics (I) Werkstromen Tax Tax risk management & control Tax reporting & compliance

Nadere informatie