Flexibilisering arbeidsmarkt biedt uitdaging flexbranche Strategische keuzes noodzakelijk voor het bedrijfsmodel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Flexibilisering arbeidsmarkt biedt uitdaging flexbranche Strategische keuzes noodzakelijk voor het bedrijfsmodel"

Transcriptie

1 Sectorvisie ING Economisch Bureau Flexibilisering arbeidsmarkt biedt uitdaging Strategische keuzes noodzakelijk voor het bedrijfsmodel Na de groei in 2011 neemt als gevolg van de oplopende werkloosheid de omzet weer af in de. Op langere termijn zal de hoge vervangingsvraag dynamiek op de arbeidsmarkt en daarmee kansen voor flexbedrijven creëren. De verdere flexibilisering van de arbeidsmarkt kan een belemmering voor de branche vormen doordat werkgevers naar verwachting minder vaak voor tijdelijke contracten en uitzendwerk zullen kiezen. Nichemarkten en de mondiale strijd om talent zullen naar verwachting wel mogelijkheden creëren voor de branche. Verslechtering economie en arbeidsmarkt Als gevolg van de dalende investeringen en teruglopende consumptie krimpt de economie en neemt de werkloosheid dit jaar naar verwachting toe. De werkloosheid zal dit jaar - met een verwacht gemiddelde van 6,4% - ruim 1% procentpunt hoger liggen dan vorig jaar. In 2013 loopt de werkloosheid naar verwachting op tot meer dan 7%. Figuur 1 Ontwikkeling omzet (in %) en verandering werkloosheid (omgekeerde schaal, in %-pt), ,6-1,2-0,8-0,4 0 0,4 0,8 1,2 remt groeiperspectief flexmarkt Door de teruglopende vraag naar arbeidskrachten laat de, sterk conjunctuurgevoelige, (uitzenden, detacheren, werving & selectie en payrolling) dit jaar naar verwachting een krimp zien van 5% (figuur 1). Er zijn simpelweg minder vacatures voor tijdelijk personeel in de industrie, techniek, financiële dienstverlening en bij de overheid om te vervullen. Tegen het einde van het jaar kan de situatie, vooruitlopend op herstel in bijvoorbeeld de industrie, mogelijk iets verbeteren. Op korte termijn biedt de relatief lage vacaturegraad (aantal vacatures per 1000 banen) in vrijwel alle sectoren echter weinig groeimogelijkheden voor de branche (figuur 2). Figuur 2 Vacaturegraad per sector aantal vacatures per 1000 banen Industrie Bouw Agrarische sector Handel Transport Horeca ICT Financiële DV Specialistische DV Overheid Onderwijs Zorg * 2013* 1,6 Bron: CBS Vacaturegraad Gemiddelde vacaturegraad omzetontwikkeling (linkeras) verandering werkloosheid (rechteras) Bron: CBS, * ramingen ING Economisch Bureau

2 Figuur 3 Penetratiegraad* uitzendwerk in Europese landen, ,5% 3,0% 2,5% 2,0% 1,5% 1,0% 0,5% 0,0% VK NL FR DLD BE VS OOS JA DM SP Bron: CIETT * Uitzendkrachten als aandeel van de totale beroepsbevolking Nederlandse uitzendmarkt relatief groot en stabiel Binnen Europa heeft het belang van de uitzendmarkt de afgelopen jaren een vlucht genomen. Tussen 1996 en 2010 verdubbelde de penetratiegraad: het aantal uitzendkrachten als aandeel van de beroepsbevolking. In Nederland is dit aandeel rond de 2,5% gestabiliseerd en ligt daarmee nog altijd op een relatief hoog niveau (figuur 3). Impact van arbeidsmarkttrends en -ontwikkelingen op In dit deel van deze sectorvisie zullen trends en ontwikkelingen op de arbeidsmarkt besproken worden die nu én in de toekomst impact hebben op het aanbod en de vraag op de flexmarkt. De focus zal hierbij liggen op de detacheringsbranche. Van flexibele schil De arbeidsmarkt is de laatste jaren ingrijpend veranderd. Allereerst door de forse toename van het aantal zelfstandigen. Terwijl Nederland in 1996 circa ondernemers telde, was dit in 2011 tot ruim 1,1 miljoen opgelopen. Het opzetten van een bedrijf is uitgegroeid tot een reëel alternatief voor het werken in loondienst en lang niet meer zo uitzonderlijk als een aantal jaar geleden. Tegelijkertijd is het aandeel van de beginnende ondernemers dat als zzp er (zelfstandigen zonder personeel) een bedrijf begint toegenomen tot circa 90%. De opkomst van zzp ers raakt de tweede grote verandering op de arbeidsmarkt, namelijk de toenemende flexibilisering. Zowel publieke als private organisaties hebben een flexibele schil gecreëerd om in tijden van conjuncturele ontwikkeling of veranderende marktomstandigheden hun personeelsbestand snel aan te kunnen passen. Deze flexibele schil wordt gevormd door zowel zzp ers als mensen met een flexibele arbeidsrelatie, waaronder uitzendkrachten en mensen met een contract voor bepaalde tijd (figuur 4). Figuur 4 Arbeidspositie als % van werkzame beroepsbevolking 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% Bron: CBS Werknemers met flexibele arbeidsrelatie Zelfstandigen naar flexibele arbeidsmarkt Hoewel het aandeel werknemers met een contract voor onbepaalde tijd gestaag terugloopt, heeft nog altijd 70% van de werkzame beroepsbevolking een vast contract. Er worden al jaren pogingen gedaan ook dit deel van de arbeidsmarkt te flexibiliseren. In het recent gesloten Kunduz-akkoord (VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie) zijn wederom plannen opgenomen om het ontslagrecht te versoepelen. Als gevolg van de voorgestelde versimpeling van de ontslagprocedure en het verdwijnen van een ontslagvergoeding (komt transitiebudget voor in de plaats) wordt het voor werkgevers namelijk eenvoudiger en goedkoper mensen met een vast contract te ontslaan. Doordat de financiële prikkel om in dienst te blijven van dezelfde werkgever met het reduceren van een ontslagvergoeding - wordt teruggebracht, zullen werknemers naar verwachting bovendien sneller en vaker van baan wisselen en wordt de flexibiliteit ook verhoogd aan de aanbodskant van de arbeidsmarkt (OECD). 1 Het is afwachten hoe politieke partijen het ontslagrecht in de toekomst vormgeven, maar gezien een aantal factoren lijkt de tijd rijp voor een hervorming en versoepeling van het ontslagrecht. Het past in de flexibele tijdsgeest. Arbeidsomstandigheden worden flexibeler nu organisaties Het Nieuwe Werken op grote schaal invoeren. Hierbij staat niet langer het aantal gewerkte uren, maar het resultaat centraal en werken werknemers waar en wanneer dat gewenst is. Een verdere flexibilisering van de arbeidsmarkt, waarbij de werkzaamheden en niet de werkgever centraal staan, sluit aan bij deze trend. Nieuwe generaties (waaronder generatie Y: geboren in ) wisselen vaker van werkgever waardoor vaste arbeidsrelaties minder relevant worden. 1 OECD Economic Survey: Netherlands Sectorvisie augustus

3 Het sluit aan bij de behoefte van het Nederlands bedrijfsleven. Om de concurrentiepositie te verstevigen bestaat binnen het bedrijfsleven de wens het ontslagrecht te versoepelen. Mede als gevolg van technologische ontwikkelingen en de toenemende mondialisering zijn organisaties erbij gebaat het personeelsbestand snel aan te kunnen passen aan veranderende markt- en economische omstandigheden. Het Insider-Outsider-probleem groeit. Het verschil tussen mensen met een vast contract en mensen met een flexibele arbeidsrelatie is als gevolg van de oplopende werkloosheid zichtbaarder geworden. De flexibele schil wordt bij ontslag namelijk veelal als eerst geraakt. Daarnaast is deze flexibele schil de laatste jaren toegenomen en heeft het verschil tussen vaste en flexibele arbeidskrachten impact op een steeds grotere groep mensen. Daardoor heeft het insider-outsider probleem meer gewicht gekregen als politiek-maatschappelijk thema. Flexibilisering vaste contracten slecht nieuws voor Een verdere flexibilisering van de arbeidsmarkt biedt enerzijds mogelijkheden voor de doordat mensen vaker en sneller van baan wisselen en de branche (wervingen selectiebureaus in het bijzonder) hierbij een rol kan spelen. Doordat een eventuele versoepeling van het ontslagrecht naar verwachting vooral de arbeidsmobiliteit van ouderen verhoogt, liggen er mogelijkheden voor flexbedrijven die zich op dit deel van de markt richten. Anderzijds leidt een blik op het Deens flexicurity model waarin soepel ontslagrecht (flexibility) is gekoppeld aan scholing, relatief hoge uitkeringen en hulp voor werkzoekenden (security) en veelal als voorbeeld voor de Nederlandse arbeidsmarkt wordt gesteld, tot een pessimistischer beeld. Door de relatief geringe ontslagbescherming bieden Deense werkgevers veel vaker dan in Nederland een contract voor onbepaalde tijd aan en wordt er veel minder vaak voor flexwerk gekozen. Het gevolg is dat de uitzend- en detacheringsbranche een stuk minder groot is in Denemarken (zie figuur 3). Het is afwachten hoe een eventuele versoepeling van het ontslagrecht uitpakt voor de Nederlandse, maar het Deense voorbeeld stemt weinig hoopvol. Zzp ers voeren druk op op De opkomst van zzp ers biedt zowel een kans als een uitdaging voor de branche. Een kans doordat een groot en toenemend aandeel mensen dat door detacheringpartijen geplaatst wordt uit zzp ers bestaat. Aangezien dit het verdienmodel wijzigt - marges zijn geringer doordat het risico bij zzp ers ligt - zullen detacheerders het aantal gedetacheerde uren wel moeten opvoeren. Voor detacheringsbureaus liggen er bovendien mogelijkheden in het geclusterd plaatsen van zzp ers. Organisaties besteden in toenemende mate werk uit dat in teamverband wordt uitgevoerd. De groei van het aantal zzp ers vormt daarnaast ook een uitdaging voor de branche. Doordat zzp ers zelfstandig kunnen opereren en ook zonder tussenkomst van een flexbedrijf werkgevers vinden, kan de positie van detacheringspartijen geleidelijk onder druk komen te staan. Daarnaast heeft de groei van het aantal zzp ers en andere zelfstandigen geleid tot toenemende concurrentie. Doordat de toetredingsdrempel (de benodigde investeringen, vergunningen en kennis om een bedrijf op te richten) laag is, richten relatief veel mensen een eigen onderneming op binnen de bedrijfstak. Zo kwamen er in 2010 en 2011 jaarlijks maar liefst tussen de en nieuwe ondernemers bij in de arbeidsbemiddeling- en uitzendbranche. Doordat startende ondernemingen veelal een geringe omvang en dito overheadkosten hebben, komen de prijzen (en marges) in de sector onder druk te staan. Tabel 1 Baanopeningen naar beroepsklasse en belang vervangingsvraag Belang vervangingsvraag Beroepsklasse Aantal Pedagogische beroepen % Creatieve beroepen % Agrarische beroepen % Technische en industrieberoepen % Transportberoepen % Medische en paramedische beroepen % Economischadministratieve beroepen % Informaticaberoepen % Sociaal-culturele beroepen % Verzorgende en dienstverlenende beroepen % Openbare orde- en veiligheidsberoepen % Totaal % Bron ROA Vervangingsvraag zal leiden tot baanopening De komende jaren zal het aantal arbeidsplaatsen naar verwachting nauwelijks toenemen. In veel sectoren, zoals overheid, onderwijs, agrarische sector, voedingsindustrie en energie- en communicatiesector krimpt het aantal arbeidsplaatsen tot 2016 naar verwachting zelfs. Door de hogere zorgvraag, mede als gevolg van de vergrijzing, neemt de werkgelegenheid in de zorgsector wel sterk toe. Doordat als reactie op de crisis het personeelsbestand in de metaal en elektrotechniek, bouw, handel en transport is teruggebracht bestaat er ook binnen deze sectoren ruimte voor enige groei Sectorvisie augustus

4 van de werkgelegenheid. De hoge vervangingsvraag kan zorgen voor de nodige dynamiek op de arbeidsmarkt. Tussen 2011 en 2016 zullen er naar verwachting ruim 2,5 miljoen baanopeningen zijn, waarvan 2 miljoen voortkomen uit de vervangingsvraag (tabel 1). Dit creëert op termijn mogelijkheden voor detacheringbureaus. Specifieke expertise en detachering binnen moeilijk automatiseerbare processen bieden kans Er zal naar verwachting vooral een tekort zijn aan mensen met een zorg- of technische opleiding. Het is onduidelijk of er op lange termijn een algemeen tekort ontstaat aan ICT ers. 2 De verwachting is wel dat technologische ontwikkelingen ook de komende jaren om extra ICT-diensten en expertise vragen, op onder meer het gebied van cloud computing, big data en mobiel. Daarnaast zal de verdere verbreiding van smarthphones en tablets een impuls geven aan de groei van applicatiesoftware. 3 Als gevolg van de verdere automatisering en verschuiving naar de cloud zal er binnen de ICT waarschijnlijk minder behoefte zijn aan MBO ers. Softwareupdates die voorheen handmatig werden uitgevoerd, worden nu steeds vaker automatisch doorgevoerd. De vraag naar MBO ers binnen de ICT loopt bovendien terug doordat de huidige computergebruiker, die met computers en internet is opgegroeid, minder behoefte heeft aan expertise op dit niveau. Voor detacheringsbureaus is het de uitdaging zich te richten op de IT-vraagstukken van de toekomst, die vooral gelieerd zijn aan moeilijk te automatiseren processen. Mondiale strijd om talent creëert mogelijkheden voor Een andere arbeidsmarktontwikkeling die effect heeft op de is het stijgende opleidingsniveau van de beroepsbevolking. Het aandeel hoogopgeleide arbeidskrachten lag in 2009 boven de 35%, terwijl dit in 1999 nog lager dan 30% was. Het aandeel lageropgeleiden halveerde in dezelfde periode en liep terug tot circa 20%. Ook in andere delen van de wereld is deze verschuiving richting een kenniseconomie zichtbaar. Het aantrekken en behouden van voldoende capabel personeel is van groot belang voor kennisintensieve sectoren, zoals het onderwijs, de industrie en de financiële en zakelijke dienstverlening. Niet alleen voor R&D, ook de mechanisering van de productie vereist personeel dat, naast de beschikking over vakkennis, voldoende gekwalificeerd is om met steeds complexere robots en andere machines te werken. Om de innovatiegedreven groei te kunnen handhaven kijken Nederlandse bedrijven steeds vaker over de grens voor het aantrekken van geschikt personeel. 4 Binnen Europa en ook zeker 2 Verschillende opvattingen zie: UWV (Brancheschets ICT) en ICT Office (marktmonitor 2012). 3 Zo verdubbelt dit jaar naar verwachting het aantal verkochte tablets wereldwijd tot 119 miljoen (Gartner, april 2012). 4 Dit geldt ook voor outsourcing (off- nearshoring) van bedrijfsprocessen. daarbuiten, waar India, de VS, China, Turkije en Japan favoriet zijn. Doordat ook bedrijven uit andere landen meer en meer buiten de eigen landsgrenzen zoeken naar geschikt personeel zal de strijd om talent zich in toenemende mate op mondiaal niveau gaan afspelen. Voor de creëert deze verruiming van het speelveld, die als gevolg van de mondialisering ook de komende jaren zal doorzetten, mogelijkheden. Partijen kunnen zich immers specialiseren in het plaatsen van specialistische werknemers uit landen als India en Turkije. De toenemende concurrentie van flexbedrijven uit deze landen creëert tegelijkertijd ook een uitdaging voor de branche. Het Nieuwe Werken verhoogt (flex)uren In vergelijking met andere landen worden er door Nederlandse werknemers relatief weinig uren gewerkt. Werknemers werken jaarlijks gemiddeld ruim 1400 uur, circa 20% minder dan in Spanje, 30% minder dan in de Verenigde Staten en maar liefst 60% minder dan in Zuid-Korea. Het grote aandeel vrouwen dat in Nederland deeltijd werkt (circa 60% van het totaal) drukt het gemiddelde aantal uren fors omlaag. Het Nieuwe Werken, dat door steeds meer organisaties wordt ingevoerd, kan het aantal arbeidsuren verhogen. Het Nieuwe Werken maakt werk plaats- en tijdonafhankelijk en zorgt er bijvoorbeeld voor dat eventuele zorgtaken beter met werk gecombineerd kunnen worden. Het aantal gewerkte (en potentieel gedetacheerde) uren kan ook toenemen doordat reistijd wordt teruggebracht wanneer mensen thuis - of dichter bij huis - werken Kansen en bedreigingen voor de In dit laatste deel zullen ontwikkelingen, die kansen en uitdagingen voor de flexbedrijven bieden, besproken worden. Wederom zal het accent liggen op detacheringsbureaus. Internet en sociale media zetten verdienmodel van werving- en selectiebureaus onder druk Nu sociale media (zoals hyves, facebook en linkedin) gemeengoed zijn, wordt het steeds vaker ingezet als kanaal voor het vinden van een baan of de juiste kandidaat voor het invullen van een vacature. Zo blijkt voor meer dan de helft van de werknemers sociale media een geschikt middel te zijn in de zoektocht naar een nieuwe functie (Randstad werkmonitor). Voor detacheringsbureaus creëert dit mogelijkheden om eenvoudig met geschikte kandidaten in contact te treden en te plaatsen bij organisaties. Voor werving- en selectiebureaus ligt dit anders. Doordat internet en sociale media werkaanbod en -vraag dichter bij elkaar brengen, is de transparantie op de arbeidsmarkt verhoogd en wordt de toegevoegde waarde van deze branche in potentie uitgehold. 5 5 Met de komst van social media gaat in het bijzonder in de werving via werknemers (referral recruitment) een gevaar schuil voor de. Er zijn ook andere online initiatieven (zoals odesk.com) die opdrachtgevers en nemers dichter bij elkaar brengen. Sectorvisie augustus

5 Dit wordt duidelijk nu budget voor werving en selectie onder druk staat en bedrijven op zoek gaan naar alternatieven. Ondanks de mogelijkheden die sociale media voor organisaties bieden, blijft er ruimte bestaan voor werving- en selectiebureaus. Matchingprocessen van een vacature en werkzoekenden zijn namelijk voorlopig niet volledig te automatiseren en blijven dus deels mensenwerk dat door de externe partijen kan worden uitgevoerd. Dit neemt niet weg dat sociale media de een belangrijke troef, de werknemersdatabase, uit handen heeft genomen. Hierdoor is het bestaansrecht van de bedrijfstak minder vanzelfsprekend en biedt het leveren van profielen alleen onvoldoende meerwaarde. Consolidatietrend komt tijdelijk tot stilstand Naast autonome groei vormen fusies en overnames een alternatief om volumegroei te realiseren. In groei-jaar 2011 zagen partijen in de hun kans schoon en werden er maar liefst 38 bedrijven overgenomen. Doordat het herstel van de dit jaar plaatsmaakt voor krimp (zie figuur 1) teren bedrijven in op hun reserves en vinden er dit jaar veel minder fusies en overnames plaats. De verwachting is echter dat de komende jaren de consolidatie zal doorzetten. Vraag naar preferred suppliership door professionalisering inkoop en economische recessie Als gevolg van de professionalisering van de inkoop willen bedrijven, die personeel inlenen, met een beperkt aantal partijen (preferred suppliers) zaken doen. Bedrijven kunnen ervoor kiezen zelf de preferred suppliers aan te wijzen of om er een broker tussen te plaatsen. Ook de economische situatie stimuleert preferred suppliership. Door het aantal leveranciers te beperken, streven bedrijven kostenbesparingen na. Wanneer de economie aantrekt en de arbeidsmarkt verkrapt, hebben preferred suppliers een goede uitgangspositie om hun omzet te vergroten. Verdere flexibilisering van detachering Ook de detacheringsbranche heeft de afgelopen jaren een flexibele schil aangebracht. Hiermee wordt ingespeeld op de economische cycli en de wisselende vraag naar arbeid. Voor de continuïteit van een detacheringbureau is het essentieel om de juiste balans te vinden tussen vast en flexibel personeel. Dit wordt bemoeilijkt door de flexwet die ervoor zorgt dat na 3 tijdelijke contracten of 3 jaar onafgebroken dienst de werknemer in vaste dienst treedt. Het plaatsen van zzp ers binnen de flexibele schil biedt een oplossing voor detacheringbureaus. Om nog beter toegerust te zijn op markt- en economische ontwikkeling kunnen flexbedrijven ook hun kantoor en wagenpark flexibiliseren. Wanneer snel wijzigingen in het personeelsbestand, kantoorlocaties en wagenpark kunnen worden aangebracht, zal dit een positief effect hebben op hun rendement. Arbeidsmarktontwikkelingen leidend voor flexmarkt De ontwikkeling van staat onder druk als gevolg van de economische krimp en de toename van de werkloosheid. Naast macro-economische ontwikkelingen zal de branche de komende jaren beïnvloed worden door belangrijke trends zoals de flexibilisering van de arbeidsmarkt, de vergrijzing, technologische ontwikkelingen en de mondiale vraag naar talent. Voor vrijwel al deze trends geldt dat ze zowel kansen als bedreigingen bieden en vragen om de juiste keuzes van ondernemers. BOX 1 Strategische keuzes noodzakelijk voor het bedrijfsmodel Zoals uit deze studie blijkt, heeft de flexibilisering van de arbeidsmarkt een grote impact op de. Ondanks deze flexibilisering, de ruimte op de arbeidsmarkt en de groeiende transparantie zal het vinden en volgen van de juiste mensen een uitdaging blijven. Daarom ben ik van mening dat de in Nederland een belangrijke rol zal blijven vervullen. Dit neemt niet weg dat de branche aan verandering onderhevig is. Strategische keuzes zijn noodzakelijk om ook in de toekomst voldoende toegevoegde waarde te bieden. Er zijn verschillende bedrijfsmodellen mogelijk, zoals: De one stop Shop : grote partijen die mede door schaalvoordeel en capaciteit goed kunnen inspelen op de groei van preferred suppliership en de behoefte aan het volledig outsourcen van de HR dienstverlening. De specialist : kleine / middel grote partijen die vanuit een specialisme in kunnen spelen op specifieke behoeften van de klant. Dit kunnen verschillende specialisme zijn, zoals het vinden en aantrekken van buitenlandse talenten of het bieden van expertise binnen een schaars vakgebied. De faciliteerder : partijen die zich richten op de ondersteunende facetten van de HR dienstverlening, waaronder de salarisadministratie en het faciliteren van digitale platformen waarop opdrachtgevers en werkzoekende samenkomen. Karin Radder, Sectormanager Zakelijke dienstverlening Sectorvisie augustus

6 Voor dit rapport zijn verschillende interviews gehouden. Wij willen daarom de volgende mensen bedanken: A. van de Gaag, ABU R. Grijping, Flexucurity E. van Hattem, Harvey Nash S. Jagers, E-matchers A.A. Jansen, Info Support H.J. Kaal, Berenschot J. Kalisvaart, ConQuaestor E. Klave, Flexucurity S.L. Koop, ArrangeGroup A. Lugthart, Brainnet J. Moerenhout, IT Staffing C. Mudde, Peak IT R. van der Net, Senior Groep A. Pronk, IT Staffing I. Sharon, GeneratY J. Theeuwes, SEO Economisch Onderzoek W. Veltman, Pimarox Sectorvisie augustus

7 Meer weten? Kijk op ING.nl/zakelijk Of bel met Karin Radder, sectormanager Zakelijke Dienstverlening Stef Bais, sectoreconoom Ferdinand Nijboer, sectoreconoom Wilt u nieuwe publicaties per ontvangen? Ga naar ING.nl/economischepublicaties Disclaimer De informatie in dit rapport geeft de persoonlijke mening weer van de analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. Deze publicatie is opgesteld namens ING Bank N.V., gevestigd te Amsterdam en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. ING Bank N.V. is onderdeel van ING Groep N.V. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. ING Bank N.V. betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijk zorg betracht om er voor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in dit rapport heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING Bank N.V. geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. De informatie in dit rapport kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING Bank N.V. noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Overneming van gegevens uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron wordt vermeld. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. De tekst is afgesloten op 10 augustus 2012.

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

Minder faillissementen in 2016

Minder faillissementen in 2016 Vooruitzicht faillissementen Minder faillissementen in 2016 Faillissementen nog altijd boven pre-crisis niveau In 2016 voor derde jaar op rij minder faillissementen.maar nog altijd niet terug op pre-crisis

Nadere informatie

Startersmarkt stagneert Gebrek aan vertrouwen remt startersmarkt

Startersmarkt stagneert Gebrek aan vertrouwen remt startersmarkt Starters ING Economisch Bureau Startersmarkt stagneert Gebrek aan vertrouwen remt startersmarkt In 2011 is het aantal startende ondernemers licht toegenomen tot totaal 123.500. Dit aantal ligt nog altijd

Nadere informatie

Economie Utrecht komt verder op stoom

Economie Utrecht komt verder op stoom Economie Utrecht komt verder op stoom De Utrechtse economie heeft de opgaande lijn duidelijk te pakken. Onder impuls van sectoren als de zakelijke dienstverlening en de ICT groeit de economie naar verwachting

Nadere informatie

Zzp er optimistischer over 2013

Zzp er optimistischer over 2013 MKB ING Economisch Bureau Zzp er optimistischer over 2013 Zzp er is flexibel en zoekt nieuwe markten Zelfstandigen zonder personeel (zzp er) zien 2013 met vertrouwen tegemoet. Bijna de helft van de zzp

Nadere informatie

OTTO Work Force. Kwartaalrapportage 1 6 januari 2016. Dit is een uitgave van OTTO Work Force. Aan dit exemplaar kunnen geen rechten worden ontleend.

OTTO Work Force. Kwartaalrapportage 1 6 januari 2016. Dit is een uitgave van OTTO Work Force. Aan dit exemplaar kunnen geen rechten worden ontleend. OTTO Work Force Kwartaalrapportage 1 6 januari 2016 Dit is een uitgave van OTTO Work Force. Aan dit exemplaar kunnen geen rechten worden ontleend. OTTO Work Force Keizersveld 51 5803 AP Venray +31 478

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Midden-Gelderland

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Midden-Gelderland Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Midden-Gelderland Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, maar niet in collectieve sector De economie in Midden-Gelderland groeit en dat leidt ook tot

Nadere informatie

Groei en uitdagingen in detachering

Groei en uitdagingen in detachering Sectorvisie Flexmarkt ING Economisch Bureau Groei en uitdagingen in detachering Na een forse krimp in 2009 neemt de omzet weer toe in de flexmarkt. Eerst bij de uitzendbureaus en vervolgens bij de detacheringbureaus.

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Amersfoort Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Amersfoort Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Amersfoort groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en

Nadere informatie

Aanleiding. Regio West-Friesland

Aanleiding. Regio West-Friesland Aanleiding Naar aanleiding van een verzoek van het hoofd sociale zaken van Hoorn is de afdeling Arbeidsmarktinformatie en -advies van het UWV gevraagd een korte analyse te maken van de arbeidmarkt in West-Friesland.

Nadere informatie

Meerderheid zelfstandigen bouwt geen pensioen op Een derde verwacht onvoldoende

Meerderheid zelfstandigen bouwt geen pensioen op Een derde verwacht onvoldoende ZZP ING Economisch Bureau Meerderheid zelfstandigen bouwt geen pensioen op Een derde verwacht onvoldoende pensioeninkomen te hebben Meer dan de helft van de zelfstandige zonder personeel (zzp ers) bouwt

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Gorinchem

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Gorinchem Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Gorinchem Samenvatting Aantal banen neemt in beperkte mate toe, echter niet in collectieve sector In de krimpregio Gorinchem neemt het aantal banen van

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Kennemerland en IJmond groeit het aantal

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen Samenvatting Meer banen in Rijk van Nijmegen, vooral in zakelijke diensten In Rijk van Nijmegen groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014 Een uitdagende arbeidsmarkt Erik Oosterveld 24 juni 2014 Wat waren de gevolgen van de recessie? Hoeveel banen zijn er verloren gegaan? In welke sectoren heeft de recessie het hardst toegeslagen? Werkgelegenheid

Nadere informatie

EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht. Monique Roso, 12 maart 2014!

EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht. Monique Roso, 12 maart 2014! EBU College Snapshots van de economie in regio Utrecht Monique Roso, 12 maart 2014! Inhoud presentatie 1. economische trends en ontwikkelingen!! 2. economische monitor provincie Utrecht! - economische

Nadere informatie

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Zzp ers in de provincie Utrecht 2013 Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Samenvatting Crisis kost meer banen in 2013 Banenverlies

Nadere informatie

Zet herstel bankensector door?

Zet herstel bankensector door? ING Investment Office Publicatiedatum: 29 mei 2015 Sectorcommentaar financiële waarden Zet herstel bankensector door? Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office De vooruitzichten voor de

Nadere informatie

Een goede opleiding werkt!

Een goede opleiding werkt! Een goede opleiding werkt! aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt Amsterdam, 18 september 2014 Maikel Volkerink www.seo.nl m.volkerink@seo.nl - +31 20 525 1643 Inhoud 1. Hoe komen HO-alumni terecht op de arbeidsmarkt?

Nadere informatie

Productiegroei industrie versnelt

Productiegroei industrie versnelt Industrie Kwartaalbericht Productiegroei industrie versnelt De groei van de industriële productie trekt naar verwachting aan 3% 2016 Export blijft steunpilaar, binnenland trekt bij Exportorders Hoogste

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zeeland

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zeeland Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zeeland Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zeeland groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en deeltijd)

Nadere informatie

Zzp tussen vrijheid en ambitie Minder groei, meer flexibel

Zzp tussen vrijheid en ambitie Minder groei, meer flexibel ZZP Themavisie ING Economisch Bureau Zzp tussen vrijheid en ambitie Minder groei, meer flexibel Het aantal zelfstandigen zonder personeel () groeide de afgelopen jaren flink en nam ook in 2014 toe (+3,1).

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld Arbeidsmarktregio Achterhoek

Highlights Regio in Beeld Arbeidsmarktregio Achterhoek Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Achterhoek Samenvatting Meer banen in marktsector, maar minder in collectieve sector De economie in de Achterhoek herstelt, maar de werkgelegenheidsontwikkeling

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Helmond-De Peel Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Helmond-De Peel groeit het aantal banen van werknemers (voltijd

Nadere informatie

Sterk voor werk DE FEITEN OP EEN RIJ

Sterk voor werk DE FEITEN OP EEN RIJ Sterk voor werk OP EEN RIJ De Wet werk en zekerheid zorgt voor een nieuwe balans tussen flex en zeker Op 1 juli 2015 is de Wet werk en zekerheid volledig in werking getreden. De wet zorgt voor een nieuwe

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In IJsselvechtstreek groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Stedendriehoek en Noordwest Veluwe

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Stedendriehoek en Noordwest Veluwe Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Stedendriehoek en Noordwest Veluwe Samenvatting Meer banen in de Stedendriehoek en Noordwest Veluwe, maar niet in alle sectoren In de Stedendriehoek en

Nadere informatie

Herstel zakelijke diensten op handen

Herstel zakelijke diensten op handen Kwartaalbericht zakelijke dienstverlening ING Economisch Bureau Herstel zakelijke diensten op handen Het ING Economisch Bureau verwacht dat de omzet in de zakelijke dienstverlening in 211 met ruim 3% toeneemt.

Nadere informatie

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Persbericht PB14 56 11 9 214 15.3 uur CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Meer werklozen aan de slag Geen verdere daling aantal banen, lichte groei aantal vacatures Aantal banen

Nadere informatie

Loon voor en na WW. Samenvatting

Loon voor en na WW. Samenvatting Loon voor en na WW Samenvatting len voor en na de WW onderzocht UWV heeft onderzocht in hoeverre het loon van werknemers voor en na de WW-uitkering verschilt. Daarbij is in de periode 2012-2013 gekeken

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Holland Centraal groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

ING Private/Business Banking

ING Private/Business Banking ING Private/Business Banking Workshop Duurzaam Beleggen Congres Grip op je Vermogen 5/6 oktober 2012, Den Haag Jan van Hoven, consultant Susanne van de Wateringen, senior analist 1 Welkom op planeet Aarde

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Rijnmond

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Rijnmond Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Rijnmond Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Rijnmond groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en deeltijd)

Nadere informatie

Balanceren tussen regulering en klantwensen

Balanceren tussen regulering en klantwensen Vooruitzicht Accountantskantoren Balanceren tussen regulering en klantwensen Technologie geeft de doorslag in de controlepraktijk Omzet wettelijke controles 9% van totale omzet Omzet accountancybranche

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Noord-Holland Noord

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Noord-Holland Noord Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Noord-Holland Noord Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Noord-Holland Noord groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015. Technische Analyse Het stappenplan

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015. Technische Analyse Het stappenplan Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015 Technische Analyse Het stappenplan Agenda Geschiedenis technische analyse Wat is technische analyse? Het stappenplan Gemiddelden

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuidoost-Brabant groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Drenthe

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Drenthe Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Drenthe Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Drenthe groeit het aantal banen van werknemers beperkt. Structurele

Nadere informatie

De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden

De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden WHITEPAPER SEPTEMBER 2014 De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden Goed nieuws: de economische crisis lijkt voorbij te zijn. Het Centraal Planbureau 1 meldde in maart van dit jaar dat de

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Twente

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Twente Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Twente Samenvatting Meer banen in Twente, maar niet in alle sectoren In Twente groeit het aantal banen van werknemers (voltijd en deeltijd) in 2015 en 2016

Nadere informatie

Aantal vestigingen: 3.364. Aantal werkzame personen: 21.003. 28% van de bedrijven verwacht personeel aan te nemen

Aantal vestigingen: 3.364. Aantal werkzame personen: 21.003. 28% van de bedrijven verwacht personeel aan te nemen Groene detailhandel Brancheontwikkelingen 2013 Deze factsheet bevat arbeidsmarktinformatie over de groene detailhandel. Onderwerpen die aan bod komen zijn: werkgelegenheid, trends en ontwikkelingen, vacatures

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Werkgelegenheid, vacatures en werving in de provincie Utrecht 2013. De knelpunten die Utrechtse bedrijven ervaren

Werkgelegenheid, vacatures en werving in de provincie Utrecht 2013. De knelpunten die Utrechtse bedrijven ervaren Werkgelegenheid, vacatures en werving in de provincie Utrecht 2013 De knelpunten die Utrechtse bedrijven ervaren Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Crisis kost meer

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

AWVN trends voor HRM Innoveren met flexibiliteitsbeleid

AWVN trends voor HRM Innoveren met flexibiliteitsbeleid AWVN trends voor HRM Innoveren met flexibiliteitsbeleid Introductie AWVN 6 trends voor HRM trend flexibeler Innoveren met HR flexibiliteitsbeleid Verander richtingen arbeidsverhoudingen arbeidsvoorwaarden

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio West-Brabant

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio West-Brabant Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio West-Brabant Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In West-Brabant groeit het aantal banen van werknemers (voltijd

Nadere informatie

3.2 De omvang van de werkgelegenheid

3.2 De omvang van de werkgelegenheid 3.2 De omvang van de werkgelegenheid Particuliere bedrijven en overheidsbedrijven nemen mensen in dienst. Collectieve sector = Semicollectieve sector = De overheden op landelijk, provinciaal en lokaal

Nadere informatie

Wie werf je vast en wie werf je flex? De Wereld Werft 2014 11 december Geert-Jan Waasdorp www.intelligence-group.nl @waasdorpigi

Wie werf je vast en wie werf je flex? De Wereld Werft 2014 11 december Geert-Jan Waasdorp www.intelligence-group.nl @waasdorpigi Wie werf je vast en wie werf je flex? De Wereld Werft 2014 11 december Geert-Jan Waasdorp www.intelligence-group.nl @waasdorpigi 8% Doelstelling Na deze workshop ben je in staat om zelf de contouren van

Nadere informatie

Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt

Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt Arbeidsmarkt en Onderwijs Monitor Noord-Holland Henry de Vaan I&O Research 23 november 2012 Onderzoeksvragen 1. Hoe zit het met de

Nadere informatie

ONDERZOEK JONGEREN EN FLEX FNV JONG

ONDERZOEK JONGEREN EN FLEX FNV JONG ONDERZOEK JONGEREN EN FLEX FNV JONG Streekproef Geslacht Leeftijd Heb je momenteel een baan in loondienst? n % man 138 45,7 vrouw 164 54,3 Total 302 100,0 n % 18-25 jaar 124 41,1 26-35 jaar 178 58,9 Total

Nadere informatie

Verdubbeling van het aantal zorgaanbieders door eenpitters

Verdubbeling van het aantal zorgaanbieders door eenpitters Analyse Gezondheidszorg Verdubbeling van het aantal zorgaanbieders door eenpitters Aantal zorgaanbieders in 6 jaar tijd verdubbeld Eenpitters goed voor overgrote deel van groei aanbieders Groei eenpitters

Nadere informatie

Tekorten op de ICT-arbeidsmarkt verklaard Door Has Bakker (beleidsadviseur ICT~Office)

Tekorten op de ICT-arbeidsmarkt verklaard Door Has Bakker (beleidsadviseur ICT~Office) Tekorten op de ICT-arbeidsmarkt verklaard Door Has Bakker (beleidsadviseur ICT~Office) ICT~Office voorspelt een groeiend tekort aan hoger opgeleide ICT-professionals voor de komende jaren. Ondanks de economische

Nadere informatie

Flexibele Arbeidsrelaties: Vast versus Tijdelijk Contract

Flexibele Arbeidsrelaties: Vast versus Tijdelijk Contract Flexibele Arbeidsrelaties: Vast versus Tijdelijk Contract Rapport van ILC Zorg voor later, Stichting Loonwijzer/WageIndicator, en Universiteit van Amsterdam/Amsterdams Instituut voor Arbeids Studies (AIAS)

Nadere informatie

Economie en financiële markten

Economie en financiële markten Economie en financiële markten Bob Homan ING Investment Office Den Haag, 11 oktober 2013 Vraag 1: Begraafplaats Margraten gesloten vanwege. 1. Bezuinigen bij de Nederlandse overheid 2. Op last van Europese

Nadere informatie

perspectief Delft en Westland Utrecht Agglomeratie Haarlem

perspectief Delft en Westland Utrecht Agglomeratie Haarlem Agglomeratie s-gravenhage Groot-Amsterdam Flevoland Regio s Zaanstreek in economisch Arnh Delft en Westland Utrecht Agglomeratie Haarlem Noord-Overijssel perspectief Kop van 2013 Noord-Holland Veluwe Groot-Rijnmond

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Rabobank Cijfers & Trends Investeren in personeel: essentieel Na de noodzakelijke investeringen in ICT staat de accountancybranche al voor de volgende investeringsronde. Dit keer is het personeel aan de

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I In deze economische monitor vindt u cijfers over de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt van de gemeente Ede. Van de arbeidsmarkt zijn gegevens opgenomen van de tweede helft

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlening

Zakelijke dienstverlening Zakelijke dienstverlening Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Juni 16 Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting Senior sector econoom 3376 kasper.buiting@nl.abnamro.com Inhoud Onderwerp Pag Kernpunten

Nadere informatie

Bij U-Boss word ik altijd warm ontvangen en doen ze echt hun best voor je. Pieter de Haan Uitzendkracht

Bij U-Boss word ik altijd warm ontvangen en doen ze echt hun best voor je. Pieter de Haan Uitzendkracht mijn hart ligt bij een kleinschalige organisatie met een hoogwaardige dienstverlening. Waar mensen hun klanten kennen en waar ze hart voor de zaak hebben Ed Bos Directeur U-Boss Uitzendbureau is de kleinschalige

Nadere informatie

THEMA: ARBEIDSMARKT JOOST DUFFHUES YACHT 24 MEI 2012

THEMA: ARBEIDSMARKT JOOST DUFFHUES YACHT 24 MEI 2012 THEMA: ARBEIDSMARKT JOOST DUFFHUES YACHT 24 MEI 2012 Dynamiek in de (arbeids) markt Politiek Overheid Technologie Economie Arbeidsmarkt Demografie Organisaties (Beroeps) bevolking Sociaal OVERHEID Wet-

Nadere informatie

De Wet Werk en Zekerheid Alle maatregelen overzichtelijk onder elkaar Payrolling als flexibel alternatief

De Wet Werk en Zekerheid Alle maatregelen overzichtelijk onder elkaar Payrolling als flexibel alternatief WHITEPAPER De Wet Werk en Zekerheid Alle maatregelen overzichtelijk onder elkaar Payrolling als flexibel alternatief Het arbeidsrecht gaat vanaf 1 januari 2015 volledig op de schop. Vanaf die datum wordt

Nadere informatie

BLOEMENDETAILHANDEL. Aantal vestigingen: 4.479. Aantal werkzame personen: 14.280. 17% van de bedrijven verwacht personeel aan te nemen

BLOEMENDETAILHANDEL. Aantal vestigingen: 4.479. Aantal werkzame personen: 14.280. 17% van de bedrijven verwacht personeel aan te nemen BLOEMENDETAILHANDEL Brancheontwikkelingen 2013 Deze factsheet bevat arbeidsmarktinformatie over de bloemendetailhandel. Onderwerpen die aan bod komen zijn: werkgelegenheid, trends en ontwikkelingen, vacatures

Nadere informatie

10 dingen over rente die beleggers moeten weten

10 dingen over rente die beleggers moeten weten Online Seminar Beleggen 10 dingen over rente die beleggers moeten weten Simon Wiersma Investment Manager ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Manager ING Beleggen Amsterdam, 13 augustus 2013

Nadere informatie

Proactiviteit op de arbeidsmarkt. Minder mensen & meer beweging

Proactiviteit op de arbeidsmarkt. Minder mensen & meer beweging Proactiviteit op de arbeidsmarkt Minder mensen & meer beweging Drie belangrijke trends Op de arbeidsmarkt zijn een drietal trends te onderscheiden die van invloed zijn op de beschikbaarheid van personeel

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in Zuidoost-Brabant. UWV Gerald Ahn 9 september 2014

De arbeidsmarkt in Zuidoost-Brabant. UWV Gerald Ahn 9 september 2014 De arbeidsmarkt in Zuidoost-Brabant UWV Gerald Ahn 9 september 2014 Recente persberichten (CBS) Wisselende berichten over de markt Werkloosheid in juli verder gedaald Stijging WW-uitkeringen Consumptie

Nadere informatie

DUURZAAM DUURZAAM INZETBAAR PERSONEEL DOOR IN- EN EXTERNE FLEXIBILITEIT: De overheid betaalt 50% mee! De overheid betaalt 50% mee!

DUURZAAM DUURZAAM INZETBAAR PERSONEEL DOOR IN- EN EXTERNE FLEXIBILITEIT: De overheid betaalt 50% mee! De overheid betaalt 50% mee! GA VOOR DUURZAAM DUURZAAM INZETBAAR PERSONEEL DOOR IN- EN EXTERNE FLEXIBILITEIT: 1 Duurzame inzetbaarheid door in- en externe flexibiliteit: de overheid betaalt 50% mee! De overheid zet in op zo lang mogelijk

Nadere informatie

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld

Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld Persbericht Yacht, 23 februari 2010 Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld Trends en ontwikkelingen op de financiële arbeidsmarkt Door: mr.drs. E. Kolthof, Yacht, Competence

Nadere informatie

JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 NÚ KAN DE WERKLOOSHEID OMLAAG 4 FREELANCERS EN FLEXWERKERS STIMULEREN GROEI BEDRIJVEN 5 OMZETONTWIKKELING

Nadere informatie

Passie voor Techniek in goede banen leiden van opleiden naar duurzaam aantrekkelijk

Passie voor Techniek in goede banen leiden van opleiden naar duurzaam aantrekkelijk Passie voor Techniek in goede banen leiden van opleiden naar duurzaam aantrekkelijk Misja Bakx Directeur Matchcare Agenda 1. Arbeidsmarkt ontwikkelingen en veranderingen 2. Trends in de rol van onderwijs,

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Limburg groeit het aantal banen van werknemers (voltijd

Nadere informatie

Par=cipa=emaaatschappij. Veranderende arbeidsmarkt. Heemsteedse Helden * voor én door Heemsteedse ondernemers. *: projectnaam

Par=cipa=emaaatschappij. Veranderende arbeidsmarkt. Heemsteedse Helden * voor én door Heemsteedse ondernemers. *: projectnaam Terugtredende overheid Veranderende regelgeving Veranderende arbeidsmarkt Par=cipa=emaaatschappij Heemsteedse Helden * voor én door Heemsteedse ondernemers *: projectnaam Aanleiding Onze samenleving verandert.

Nadere informatie

ING Investment Office

ING Investment Office ING Investment Office Publicatiedatum: 12 november 2015 Sectorcommentaar Metaal en mijnbouw Door Marina Hagoort, beleggingsanalist van het ING Investment Office In dit rapport vindt u onze vooruitzichten

Nadere informatie

Hét complete Uitzendbureau in de Cloud. matcher

Hét complete Uitzendbureau in de Cloud. matcher Hét complete Uitzendbureau in de Cloud matcher Een processysteem in plaats van een administratiesysteem Meer dan twee keer zoveel tijd besteden aan sales en zo uw omzet verhogen. e-matcher maakt het mogelijk.

Nadere informatie

Samenwerken bij werving & selectie en talentontwikkeling

Samenwerken bij werving & selectie en talentontwikkeling Samenwerken bij werving & selectie en talentontwikkeling Talentenpool: 2 Juni 2016 Nijmegen Nico Sekeris Talentenpool: Flexibilisering en werkzekerheid kan samen Airbnb concepten versterken werving & selectie

Nadere informatie

De volgende alinea wordt toegevoegd in de inleiding van hoofdstuk 7 van de Beleidsregels Ontslagtaak UWV (Bedrijfseconomische redenen):

De volgende alinea wordt toegevoegd in de inleiding van hoofdstuk 7 van de Beleidsregels Ontslagtaak UWV (Bedrijfseconomische redenen): Uitvoeringsinstructie UWV De volgende alinea wordt toegevoegd in de inleiding van hoofdstuk 7 van de Beleidsregels Ontslagtaak UWV (Bedrijfseconomische redenen): Sinds enige tijd komt het voor dat werkgevers

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid M201207 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1987-2010 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid In de periode 1987-2010 is het aantal bedrijven per saldo

Nadere informatie

Waar liggen de kansen?

Waar liggen de kansen? Grip op je vermogen Waar liggen de kansen? Bob Homan ING Investment Office 20 april 2012 Welke economie is het snelst gegroeid na invoering van de euro?* a) Zwitserland b) Duitsland c) VS d) Griekenland

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Het inhuurproces en uw inkoopdoelstellingen. 17 punten van aandacht bij uitbesteding.

Het inhuurproces en uw inkoopdoelstellingen. 17 punten van aandacht bij uitbesteding. Het inhuurproces en uw inkoopdoelstellingen. 17 punten van aandacht bij uitbesteding. De trend waarbij werk in meerdere flexibele vormen wordt aangeboden en vormgegeven, zet zich voort. Er vindt een duidelijke

Nadere informatie

Melkveehouderij. Brancheontwikkelingen 2013. Kerngegevens

Melkveehouderij. Brancheontwikkelingen 2013. Kerngegevens Melkveehouderij Brancheontwikkelingen 2013 Deze factsheet bevat arbeidsmarktinformatie over de melkveehouderij. Onderwerpen die aan bod komen zijn: werkgelegenheid, trends en ontwikkelingen, vacatures

Nadere informatie

Recruitment Process Outsourcing

Recruitment Process Outsourcing Recruitment Process Outsourcing Whitepaper : Recruitment Process Outsourcing Auteur : Jacco Valkenburg RPO: Recruitment Process Outsourcing Nu organisaties weer aan groei durven denken kan het aantrekkelijk

Nadere informatie

Ontwikkelingen arbeidsmarkt: Uitzendbureau? Kans op werk!

Ontwikkelingen arbeidsmarkt: Uitzendbureau? Kans op werk! Ontwikkelingen arbeidsmarkt: Uitzendbureau? Kans op werk! UWV-congres Uitzendbranche Zwolle, 15 november 2012, Rob Witjes, Arbeidsmarktinformatie en -advies, UWV 1 Inhoud presentatie Actuele ontwikkelingen

Nadere informatie

Verdere groei in het verschiet

Verdere groei in het verschiet Vooruitzicht Horeca Verdere groei in het verschiet De horeca kan in 2016 rekenen op verdere groei van de omzet... ondernemers zijn steeds positiever... en vooral in Amsterdam stijgen de hotelkamerprijzen

Nadere informatie

Kortetermijnontwikkeling

Kortetermijnontwikkeling Artikel, donderdag 22 september 2011 9:30 Arbeidsmarkt in vogelvlucht Het aantal banen van werknemers en het aantal openstaande vacatures stijgt licht. De loonontwikkeling is gematigd. De stijging van

Nadere informatie

Opkomende markten: do s en don ts

Opkomende markten: do s en don ts Online Seminar Beleggen Opkomende markten: do s en don ts Simon Wiersma Investment Manager ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Marketing Manager ING Beleggen Amsterdam, 12 november 2013

Nadere informatie

Op zoek naar de juiste professional? Smart Recruitment

Op zoek naar de juiste professional? Smart Recruitment Op zoek naar de juiste professional? Smart Recruitment hebbes! Herkenbaar? Het moment dat u met absolute zekerheid weet dat u de juiste kandidaat voor uw bedrijf heeft gevonden? Of dat u gewoon weet dit

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Kappers In de kappersbranche kunnen de volgende bedrijfstypen worden onderscheiden: zelfstandigen zonder personeel, zzp ers (ondernemers die minder dan 32 uur per week in het kappersbedrijf werkzaam zijn)

Nadere informatie

Horeca herstelt laat

Horeca herstelt laat Kwartaalbericht Horeca NG Economisch Bureau Horeca herstelt laat Omzetgroei in 2010 dankzij prijsstijgingen De verwachte omzetontwikkeling voor de horeca zal in 2010 achterblijven bij die van de Nederlandse

Nadere informatie

Kwartaalbericht Vastgoed

Kwartaalbericht Vastgoed Kwartaalbericht Vastgoed ING Economisch Bureau Vastgoedrendementen lopen verder uiteen In 212 daalde het beleggingsvolume in onroerend goed met 11%. De investeringen in winkels en bedrijfsruimten namen

Nadere informatie

Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen

Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen Annemarie van Gaal Ondernemer & financieel deskundige Bob Homan Manager ING Investment Office Amsterdam, 8 oktober 2013 Agenda 1. Wat is beleggen

Nadere informatie

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil, onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-ondernemers MKB-Nederland

Nadere informatie

Uitdagingen ICT markt

Uitdagingen ICT markt Uitdagingen ICT markt Kwalitatieve verstoring arbeidsmarkt Kwantitatieve verstoring arbeidsmarkt Sociaal-Maatschappelijke frictie door veranderende perceptie van arbeid Traditionele organisatie modellen

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie