BV IJ _. r: I

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BV-74-62. .IJ _. r: I"

Transcriptie

1 BV r: J HET ONDERZOEK VERRCHT DOOR HET CENTRUM VOOR BRANDVELGHED TNO TEN BEHOEVE VAN DE BEVE LGNG VAN REZGERS N GEVAL VAN EEN TREN- BRAND N DE SCHPHOLTUNNEL J _ - nstituut TN 0 voer Bouwmatedalen en Bouwconstructies Lange :Oeiweg 5 Rijswijk (ZH) - postbus 49 Delft tel

2 0 - nsthuut TNOvorr Bouwmalerialen en Bouwconstructies centrum voor brandveiligheid LANGE KLEWEG 5 RJSWJK ZH RAPPORT _ NO BV OPDRACHTNO NOVEMBER 1974 SB: HET ONDERZOEK VERRCHT DOOR HET CENTRUM VOOR BRANDVELGHED TNO TEN BEHOEVE VAN DE BEVELGNG VAN REZGERS N GEVAL VAN EEN TRENBRAND N DE SCHPHOLTUNNEL AAN l 1: 1 ; L- Nederlandse Spoorwegen NV Dienst van Weg en Werken Bouwbureau Amsterdam Julianaplein 6 AMSTERDAM i 1- L L r: t J :>:';;j: :1 H - Weknamheden len behoev van opdachlj''' woden ech UlllJOyotd op YOOfW d cfl cle opdachljeve fs'nel cloe' van leel recht OP aanspkej nlnj zich eph' lol Yfl/W'Olng voor 'edereansprrteftj!rttetd-jegens'-cfedc ce e 'er efl 001 C!'r QQM chv14-e nlc OP'''' wordt eanoeloond Dez pporten mooen rech!s woodel;lk en n lqn llehw wocfen llepublic eetd; YOOteelam leen na sehrlll elljk toeslmmlnj_

3 j nstituut TNO voor Bouwmaterialen en Bouwconstructies c errtr um v c o r St/jh RAPPORT No BV BLAD No Opdrachtno RAPPORT BETREFFENDE HET ONDERZOEK VERRCHT DOOR HET CENTRUM VOOR BRANDVELGHED TNO TEN BEHOEVE VAN DE BEVELGNG VAN REZGERS N GEVAL VAN TRENBRAND N DE SCHPHOLTUNNEL 11HOU D 1) nleiding 2) Het materiaalonderzoek 3) Simulatie van een brand 31 De situatie 32 Ontstekingsbronnnen plaats en aard 33 Uitgevoerde metingen visuele vaarnemingen 34 Bespreking meetreultaten 4) Situatie aan het mengfront 5} Samenvatting en cnclusies 6} Literatuur ':JJwerkzaamheden ten beboevevan opdrachtgevers worden slechts utgevoerd op vecrwaarde dat de opdrachtgever afstand doet ven leder recht op aamprakel!fj<stelllng '' en 2!eh erplicht tot vrllvllrlng voor edere aansprekelukheid Jegens derden een en ender behalve ndielt en voor zover grove schuld enief opat wordt aangetoond Oow rapporten mogen slechts GfdelUk en n zjn geheel worden gepubliceerd; voor reclame alleen na lchriftelljke toestemming i 1

4 nstituut TNO vobr Bouwmaterialen en Bouwconstructies entrum '1001 bs'andveuigheid St/jh RAPPORT No BV Opdrachtno BLAD No1 RAPPORT BETREFFENDE HET ONDERZOEK VERRCHT DOOR HET CENTRUM VOOR BRANDVELGHED TNO TEN BEHOEVE VAN DE BEVELGNG VAN REZGERS N GEVAL VAN TRENBRAND N DE SCBPHOLTUNNEL N OP- DRACHT VAN DE NV NEDERLANDSE SPOORWEGEN AMSTERDAM 1) NLEDNG Ter beantwoording van de vraag hoeveel rook produceert een brand werden de volgende experimenten uitgevoerd: a)'bepaling van de vlamoverslagintensiteit en de rookontwikkeling van een aantal materialen zoals deze verwerkt zijn in het rollend materieel dat op de Schiphollijn kan worden verwacht b) Simulatie van de verbranding van een reële kombinatie van' materialen in een groot model teneinde inzicht te verkrijgen in de benodigde ontstekingsbron in een ongunstige situatie de tijdsduur van de ontwikkein - van de brand binnen een bak de rookontwikkeling gedurende deze ontwikkeling van de brand en de rookontwikkeling gedurende de tijd dat de inhoud van de totale bak in brand staat waarbij de brand wordt beheerst door de hoeveelheid toegevoerde lucht Ter beantwoording van de vraag hoeveel rook kan een mens cq een groep mensen verdragen onder bepaalde om- standigheden werd enige literatuurstudie 'verricht ten behoeve van 'opdrachtgevers worden slechts ultgevo!lrdop voorwaarde dat de opdrachtgever afst:md «foet van leder recht op aansprakeljkstelling sn ich verplicht tot Vl1Jwarln9voor lederaaanloprakelljkheld Jegens derden een en ander behalve ndien en voor zover árove schuld en/of opzet wordt eangetoond Deze rapporten mogen alechts woordeujk en n zijn geheel worden gepubliceerd: voor reclame alleen na schriftelijke toestemming

5 LJ nstituut TNO vobr Bouwmaterialen en Bouwconstructies St/jh ':21 RAPPORT No BV BLAD No2 Opdrachtno '2) Het materiaalonderzoek De volgende materialen werden in het vlamoverslagapparaat op hun relatieve brandbaarheid en rookontwikkeling onderzocht: 1) Trijp (overtrek van de l e klas zittingen) 2) Kunstleer (oertrek van de 2 e klas zittingen) 3) Hardboard met linoleum (vloerbedekking) 4) SChuimrubber (verwerkt in de zittingen) 5) Vulhout (achter plaond en zijwanden) 6) Multiplex met plasticcover (eindschotten) 1) Hornitex geperoreerd (zijwandbekleding) 8) Hornitex geperoreerd (laondbekleding) 9) Hornitex (plaondbekleding) :ll; De genoemde apparatuur 1S dezelde zoal die gebruikt wordt bij e bepaling van de bijdrage tot brandvoortplantng van bouwmaterialen (1} Het' apparaat bestaat in principe uit een kubus waarin twee plaatvormige stukjes van het te onder- zoeken materiaal tegenover elkaar worden geplaatst Eén ervan'wordt aangestoken mbv kleine gasvlammetjes Ba verloop van tijd springt de vlam over van de ene plaat naar de ander Door extra energie toe te voeren dmv electrische - gloei spiralen kan de tijdsduur worden beinvloed Aan de onderzijde van de kubus bevindt zich een opening voor de luchttoevoer aan de bovenzijde één voor de afvoer van rook- gassen De dichtheid v an deze rookgassen werd bepaald als unktie van de energietoevoer De uittredende rookgassèn werden onderzocht op hun gehalte aan koolmónoxyde Voor een volledige beschrijving van de gebruikte apparatuur zie voornoemde norm NEN 3883 De resultaten van dit onderzoek zijn' samengevat in de navolgende tabel Aan de genummerde kolommen dient de volgende oetékenis te worden toegekend: Verkzaamheelen ten behoeve van opdrachtgevers worelen slechts uitgevoerd op vcerwaarde dal de opdrachtgever ef;;tsnd doet van leder recht op eanspraltglljkstelllng n zich verplicht tot vr!worlng voor edere aansprakelijkheid Jegens derden een en ander behalve ndien en voor zover grove schuld fm/of opzet wordt aangolo nd ue2':e rapporten mogen etechts woordelijk en in zijn geheel worden gepubliceerd; voor reclame alleen na sc'1ói::eluke toestemming

6 t nstituut TNO vobr Bouwmaterialen en Bouwconstructies _:----centrum voor brandveiligheid St/jh TABEL ' V V soort materiaal toegevoerde energie :aj: - ;-rlcmsec v Lamo ve r-s Lag t Lj d unnj RAPPORT No B V BLAD N0 3 Opdrachtno rookgetal gehalte aan koolmonoxyde [voi %J { 1} Trijp 2) Kunstleer 4) Schuimrubber 5} Vulhout 6) Multiplex met plastic over 7) Hornitex 9} Hornitex (plaondwit) ' V V :> ' ' '15 ' ' ' ' : '15 4 0'03 ; 3'351' ' ' ' l ' ' ' ' '45 ft ' ' b-' ' f _ ten behoeve van opdrachtgevers worden llechts uitgevoerd op voorwaarde dat de opdracht:;jever afstand doet van leder recht op aanllprakelljl<$telllng en zch verplicht tot vrljwerlng VOOT edere eansprakeluklwid Jegens derden een en ander behalve ndie-n en voor zover grove schuld en/of op:zet wordt aangetoond rapporten mogen 81echts woordeiu' en n zun l)eheol worden gepubliceerd: voor reclame alleen na llchrifteluk& toestemming ' '

7 nstituut TNO vobr Bouwmaterialen en Bouwconstructies c e nfr u m VOO r hr a n dv e il 19h e id St/jh RAPPORT NoB V BLAD No 4 Opdrachtno Uit de kolommen en van de tabel volgt dat het materiaal kunstieer waarschijnlijk sterk kan bijdragen tot de brandvoort planting het materiaal schuimrubber is brandtechnisch gezien nog slechter Het voldoet niet aan de basiseis zowel tav zijn bijdrage aan de brandvoortplanting als tav de rookontwikkeling Alle overige onerzochte materialen zullen waarschijnlijk kunnen worden gerangschikt in klasse 3 dwz het materiaal raagt matig bij tot de brandvoortplanting en zal iha nie door een klein begin van brand (bv een pruliebakbrand) tot ontsteking te brengen zijn Trijpen vulhout kunnen worden beschouwd als materialen met e matige_!:ookontwikkeling kunstleer en Multiplex als mate- --ialen me een sterke rookontwikkeling D overige materialen vertoonden een zeer sterke rookontwikkeling (rookgtal >150) en zijn dan i:ha niet aanvaardbaar indien dit tevens samengaat met een sterke bijdrage aan de brandvoortplanting Het percentage koolfuonoxyde 1n de rookgassen bedroeg 005 vol % Uit dit materiaalondrzoek kan samenvattend worden geconcludeer dat het vervangen van schuimrubber door een ander minder brandbaar materiaal sterk kan worden aanbevolen De kans op het ontstaan en uftbreiden van brand in het interieur van een bak zal door vervanging van het schuimrubber wellicht in kombinatie met vervanging-van het kunstleer door trijp zeer sterk worden gereduceerd 31 De situatie Met behulp van de door de Nederlan4se Spoorwegen ter beschikkinggetelde materialen werd in een ruimte van 3 x 3 m 2 rondoppervlak en een hoogte van 25 m een gedeelte van het interieur van een bak nagebouwd (zie foto 1) De voor één proef benodi materialen staan vermeld in de navo Werkzaamheden ten behoeve van opdrachtgevers worden slechts uitgevoerd op voorwaarde dat de opdrachtgever afstand doet van leder recht op llansprllkelul<stelllng en zich verplicht tot vrjwering voor edere llensprakelljkheid Jegens derden een en ander behalve ndien en voor zover grove schuld en/of opzet wordt aangetoond OeZll ra;lporten mogen slechte woordelljk fm in zun Geheel worden gepubliceerd; voor reclame alleen na schrhtefljke toestemming 1

8 J ': nstituut TNO vopr Bouwmàterialen en Bouwconstructies centrum voor brandveiligheid St/jb RAPPORT No BV BLAD No5 Opdrachtnoog6128g Materiaal Hornitex Hornitex plaat plaat Multiplexplaat schot Hoofdsteun Rugleuning Zitting Tafelblad Prullebak (2x) (2x) (2x') zijwand plafond acbter- ë- Afmeting Gewicbt '(kg) 110x225 2 cm 8 100x135 2 cm x225 cm 31 2 '1Oxl 00 cm 8 60xl00 2 cm 11 50xl00 2 cm kg Äangrenzend aan deze verbrandingsruimte werd een gang geprojecteerd ter lengte van 6 meter ter breedte van 2 meter en met een hoogte van 25 meter (zie foto 2) De verbinding tussen de gang en de verbrandingsruimte bestond uit een opening van 2' 40 x 100 cm Het gehele bouwwerk was opgetrokken mbv gestapelde gasbetonblokken (10 x 20 x 50 cm 3 ) en afgedekt dmv gewapende gasbetonplaten Aan de achterzijde van de verbrandingsruimte was een opening breed 80 cm hoog 140 cm voor de toevoer van de voor de verbranding benodigde lucht (zie ook fig! en 2) De verbrandingsruimte met de daarin aanwezige materialen verd te voren mbv een luchtverhitter 24 uur verwarmd tot een temperatuur van ca 30 o C De aangrenzende gang werd niet verwarmd -' 32 Ontstekingsbronnen plaats en Bard Er werd van uitgegaan dat door onvoarzichtigheid met vuur of door opzet brand zou ontstaan in een gedeelte van het interieur De gunstigste plaats voor het ontstaan van brand ia die plaats waar een brandbaar materiaal een zodanige ruimteljke positie inneemt dat accumulatie van warmte op kan treden en toch lucht toegevoerd kan worden om de verbranding te onderhouden Wat dit betreft zouden de volgende plaatsen in volgorde van voorkeur genoemd kunnen worden: :: r:::1erlw1amheden ten behoeve van opdrachtgevers worden slechts uitgevoerd o voorwaarde dat de opdrachtgever'afstand doet v leder recht op lensprmelljkstalilng :en zch verplicht tot vr!lwarlng voor ledero eansprekelljkhetd jegens derden een en ander behalve ndien en voor zover grove schuld an/of opzet wordt aangetoond Deze rapporten mogan slechts woordelijk en n z!ln geheel worden gepubliceerd; voor reclame alleen na schriftelijke toestemming

9 nstituut TNO vobr Bouwmaterialen en Bouwconstructies 'ocr' brndveiigheid St/jh RAPPORT No B V _ 74 _ 6 2 BLAD N 6 Opdrachtno ) onder de zitting maa bovn de vloer 2) in de hoek begrensd door de vlakken van de zitting de rugleuning en het zijpaneel en alle overige-dr;vlakshoeken 3) in de hoek begrensd door de zitting en de rugleuning en alle overige twee vlakshoeken 4) alle overige plaatsen Naast de ruimtelijke positie is echter de brandbaarheid van het betreffende materiaal belangrijk De onderzijde van de zi tting b est eat ui t een plaat multiplex Vergeleken met het schuimrubber en het kunstleer is dit hout niet als niet eer brandbaar te beschouwen Reden waarom an mogelijkheid 1) werd fgezien Een ontstekingsbron geplaatst in positie 2 zou dan het gunstigste geval zijn tav de ontwikkeling van :::J : brand Om deze reden werd aan positie 3 de voorkeur gegeven i:; Deze positie is ook vanuit de praktijksituatie gezien een zeer t':j vaarschijnlijke plek voor het ontstaan van brand Daarnaast werd Ll het tafelblad Een vanuit de praktijk gezien rele mogelijkbeid T voor het ontstaan van brand Uit het materiaalonderzoek volgde 'i 1i gedacht aan het ontstaan van brand in de metalen a:fvalb onder at het materiaal Hornitex bij een toegevoerde stralngsenergie cal van 02 2 na bijna 7 minuten vlamoverslag tervijl [ij tevens imd:c proefopstelling de warmteontwikke n g uit het :: materiaal zelf nog bij draagt aan de temperatuurstij ging in de } omgeving van het proefstuk ubusvormige houistapelingen worden 1 door het Centrum voor Brandveiligheid vaak gebruikt als repro- J duceerbare testbranden Zo' n houtstapeling nu met een ribbe fj 25 x 1 cm 2 tot een totaal gewichtvan ca 14 kg heert een 8 van 20 cm en opgebouwd uit latjes met een dwarsdoorsnede van verbrandingssnelheid van gram per minuut De gevichts- vermindering per tijdseenheid komt overeen et een totale er- J :fektieve w_armteproduktie van ca Watt Het stralingsaandeej :J! - Jiemn j ca 10%n' een sj LUBtje va arbi j een derge1ijke-;hout ::-::) '' ' ' Nerkttamheden ten beho_ van opdrachtgevers worden slechts utgevoerd op voorwaarde dat de opdrachtgever afstand doet van leder recht op llaflspfllkelijkstelllng :: U zldl verplicht tot vruarlng voor edere lllil'lllpfllkelljkholdjegens derden een en ander behalve ndien en voor zover grove schuld on/of opzet wotdt aangetoond ( 0_ rapporten mogen slechts woordelljk en n :zj'geheel worden gepubliceerd; voor reclanlll alleen na schriftelijke toestemming

10 nstituut TNO vobr Bouwmaterialen en Bouwconstructies enirum vo o r bandveiligheid stape1ing St!jh RAPPORT No BV-7462 BLAD No 7 Opdrachtno op een afstand van ca 10 cm van een vertikaal v1ak afstaat zal van het stralingsaandeel als stralingswarmte naar dit vertikale vlak stromen hetgeen overeenkomt met ca 1000 Watt per seconde ndien een configuratie faktor van 1 wordt aangehouden zal indien aan een dergelijke brand een effektief oppervlak van 1000 cm 2 wordt toegekend de toegevoeg- Watt! 2 de stra11ng 1 cm bedragen hetgeen overeenkomt met 4 cal! 2 02 cm sec n d1t geval wordt echter de warmte die ontwikkeld wordt door het materiaal zelf afgevoerd terwijl in het vlamoverslagapparaat deze warmte wordt opgeslagen De brandduur van voornoemde hout stapeling met betrekking tot de lineaire afbrandsnelheid bedraagt ca 6 minuten Uit het bovenstaande volgt dat een brand gekarakteriseerd 'door een houtstapeling als bovenomschreven niet of' nauwelijks in staat zal blijken te zijn een materiaal zoals Hornitex te doen doen ontsteken Vergelijken we nu de verbranding van de inhoud van een afvalbak va de Nederandse Spoorwegen met de verbranding van een dergeiijke houtstapelingdan geldt dat de varmteproduktie en overdracht van een prullebak zeker op l van van de hout stapeling kan worden gesteld Het is dus niet te verwachten dat een prullebakbrand aanleiding zal geven tot verdere uitbreiding van brand via de Hornitex zijwand in het interieur van de wàgon Enige experimenten in qeze richting bevestigen deze konklusie (zie bijlage 2 visuele waarnemingen proef 2) ndien de materialen brandbaarder zijn kan de intensiteit (warmteproduktie en duur) van de ontstekingsbron kleiner zij terwijl toch uitbreiding van brand optreedt Een s garet bleek in in dit eval een te kleine ontstekingsbron e zijn Een prop pàpier ligt op de grens en een zachtboard lont van 15 x 1 x 1 cm 3 gedrenkt in 14 m L spiri tus bleek bij beide proeven aan Le î dd ng te geven tot uitbreiding van brand ten behoeve van opdrachtgevers worden slechts uitgevoerd op voorwaarde dat de opdrachtgever afstand doet van ledm recht op aajtsprakelljkstetllng '11 z1ch YMpllcht tot vrjwaring voor edere eanspral<elljkheid Jegen& derden een en ander behalve ndien en voor zover grove Gchuld en/of opzet wordt _goto<>od )ez rapporten mogen slechts woordel!jk en n zjn geheel worden gepubllcoerd; voor reclame alleen na schrifteljke toestemming

11 J nstituut TNO vohr Bouwmaterialen en Bouwconstructies centrum voor brandveiligheid St/jh RAPPORT No BV Opdrachtno BLAD No 8 Een zachtboard lont gedrenkt in 14 m piritus en brandend in een tweevlakshoek wordt gekarakteriseerd door de volgende grootheden: a) 0 25 minuten spiritus verbrandt vlamhoogte 8 cm b) 25 c ) 25 zachtboard begint mee te branden 5 vlamhöogte 5 cm a) na smeulen van het zachtboard vlamhoogte ca 2 cm e ) 7 t brand uit Een verbrandingssnelheid van 14 m spiritus i 2 minuut komt 'overeen met een totale warmteproductie van 1900 Watt en een s tra1ngs1ntens1te1 1 it ei t; van cal 00k ge duren de de daarop vo 1gen de 25 ' m1nuut b1-1' 1Jt t1j dcmsec ens ne ver brn di 1ng van het zachtboard een dergelijke intnsiteit bestaan Na verge jking met het materiaalonderzoek volgt dan ook dat inderdaad deze ontstekingsbron in staat geacht moet worden het kunstleer en daropvolgend het schuimrubber te?ntsteken (zie bijlagen-l en 2 visuele waarnemingen) Gelet op het vooraf:gaande en de uitgevoerdde experimenten kan dan obk gesteld worden dat een ontstekingsbron vanoeh oorlijke intènsiteit aanwezig dient te zijn om uitbreiding van brand in het interieur te veroorzaken Een sigaret een lucif:er zullen {ha klein zijn Een braridende sigaar een aangestoken krant of: iets dergelijks zullen iha genoeg energie produceren om-door het kunstleer heen te branen -s het eenmaal zover dan zal door de grote brandbaarheid van het schuimrubber de brand zich zeker uitbreiden 33 Uitgevoerde metingen visuele waarnemingen 'Er werden twee proeven uitgevoerd Bij de eerste proef werd als ontstekingsbron- een zachtboard lont gedrenkt in 14 m L s-p-i-r-i---t;us en gep-a:atst in-de!:;weev-hctcsî1oek gevormd door de zitting en rugleuning gebruiktbij de tweede proef werd nagegaan lrkzaamheden ten béhove van opdrachtgavera worden slechts uitgevoerd op voorwaarde dat de opdrachtgever afstand doet van leder recht op lansprllkecljjk$tellinil fl zich verpllçht totvrljwmlng voor lcàare aansprakeljjkheid Jegens derden een en ander behalve ndien en voor zover grova schuld enlot opzet wordt 8lln9Elloond Deze rapporten mogen slechts vloordeljjk en n Zijn geheel worden gcixibliceerd; voor reclame alleen na schriltcl!tk toe slem ming

12 nstituut TNO vobr Bouwmaterialen en Bouwconstructles St/jh RAPPORT No BV BLAD No 9 Opdrachtno in hoeverre brand 1n de prullebak aanleiding zou geven tot de uitbreiding van brand Omdat dit niet het geval bleek te zijn werd de tweede proe op dezelde wijze ontstoken als de eerste proe De proeopstelling en d plaats van de diverse meetpunten is weergegeven in de figuren 1 tlm 3 Tijdens de beide proeven werden gemeten: 1) de temperatuur 10 cm onder het plaond in de verbrandingsruimte(4x) (zie igtir 4 en 5) 2) de temperatuur in de omgeving van de ontstekingsbron (zie figuur 4) (lx) ) de' zuurstoconcentratie in de verbrandingsruimte op zithoogte en op tahoogte (proe1) (2x) (zie fiiuur 6) en op halve hoogte (proef 2) (zie iguur 7) 4)' d het koolmonoxyde gehalte 1n het m1 den van de verbraningsruimte op zit- en stahoogte (2x) (zie guur 8 en 9) 5) de temperatuur in de gang 20 cm 40 cm en 60 cm onder het plaond op een astand van 2 meter en van 5 m vanaf de verbrandingsruimte (6x) (zie ig 10 t/m fig 13) 6) het koolmonoxyde gehalte van de rookgassen in de gang op 30 en 60 cm onder het plaond op een afstand van 2 meter en vn 5 meter vana de verbrandingsruimte (zie fig14 en ig 15) 7) de optische dichtheid van de rookgassen in de gang op en afstand van 5 meter van de verbrandingsruimte (zie ig16 en fig17) _ Gedurende de beide proeven werden voortdurende visuele waarnemingen verricht {zie tabellen 331 en 332} n_ Ver!<zaamhdomten behoeve van pdrachtgevers worden slechts uitgevoerd op voorwaarde dal de opdrachtgever afstand doet ven leder recht op aimspra!telijkstelllng n zien verpflcht tot vrijwaring voor edere l11nsprakelijkneldjegens derden een en ander behalve ndien en voor zover grove schuld e%f opzet wordt aangetoond r:h woordelllk en n zijn gene1 worden gepubliceerd; voor reclame aueen na schriftel1}ko toestemming

13 1 nstituut TNO vobr Bouwmaterialen en Bouwconstructies St/'h RAPPORT NoBV Opdrachtno BLAD No1 O Tabel 331 Waarnemingen experiment 1 t = 0 t = 30 t = l' o 0 Temperatuur in de ruimte 20 e n de gang 9 c Ontstekingsbron zachtboardlont 15 x 1 x 1 cm 3 verzadigd met 14 cc spiritus rugleuning brandt mee Kleine vlammetjes langs het multiplex tussen de kopsteun en de rugleuning t = 2'Kopsteun produceert brandbare gassen _-ir-= 3' Muitiplex tussen de kopsteun en de rugleuning brandt volop mee t = 4' Kopsteun brandt mee over een breedte van 30 cm t =4'10 Hornitex aan plafond en zijwand dragen eveneens bij tot de brand De ontwkkeling van de brand zet sterk door t = 4'45 Tegenover gelegen bank en rugleuning produceren enige brandbare gassen t = 5 ' Tegenover gelegen bank produceert in sterke mate brandbare gassen t = 5'10 Vlam springt over naar de tegenover gelegen bank - t = 5'20 De rooklaag in de kamer bevindt zich op + 80 cm boven 'de vloer t = 6' Vlammen lekken uit de kleine raamopening n de richting van de gane t = 13' Banken branden eescheiden er is weinig-rookproduktie meer in de kamei Matige wind uit Westelijke richtig buitentemperatuur 7 e Nerl<zaamheden ten behoeve van opdrachtgevers worden slechts ultgevoerd op voorwaarde dat de opdrachtgever afstand doel van leder recht op aanspn:;ketljl<steflln9 l'n zich verplicht tot vr!jwarln9 voor edere eansprakelljkheld Jegens derden een en ander behalve ndien en voor zover grove schuld e%f opzet wordt Qngetoond Deze rapjxlrtenrnogen slechts woordel!lk en n zjn geheel worden gepubllceerd; voor reclame alleen na schriftelijke toestemming!

14 j nsmuut TNO vobr Bouwmaterialen en Bouwconstructies St/jh RAPPORT No BV Opdrachtno BLAD No11 Tabel 332 Waarnemingen experiment 2 t = 0 Temperatuur in de ruimte 20 o C in de gang 9 0 C Ontitekingsbron prullenmand gevuld met 5 kunststof koffiebekertjes 2 plastic boterhamzakjes 3 papieren boterhamzakjes stukjes golfkarton t = 15' Hornitex aan de zijwand onder het tafeltje vertoont een lichtbruine verkleurde schijf diameter 6 cm papierbak uitgebrand t-= 15 r tot 25' Papierpak regelmatig bijgevuld met golfkarton De Hornitex zijwand bekleding brandde wel even mee maar de brand zette niet door (zie ook resultaten van het materiaalonderzoek) t = 19 ' Een brandende sigaret op de bank tegen de rug:teun ;> t = 23' De sigaret is uitgegaan t = 26' Prop papier;aangestoken plaats op de bank tegen de rugleuning t = 285' Vlammen tot aan de bovenzijde van de rugleuning t = 29' Rugleuning t = 30'30 Ontstekingsbron: zachtboardlont 15 x 1 x 1 cm 3 - verzadigd met 14 cc spiritus t '= 0 t=32' t'= 1'30 vlammen tot aan onderzijde kopsteun t=34' t'= 3'30 kopsteun en multiplex tussen kopsteun en rugleuning branden mee t+35'30 t'=5' Hêrnitex vän de zijwand brandt mee de tegenover gelegen bank produceert brandbare gassen ten behoeve van opdrachtgevers worden slechts uitgevoerd op voorwaarde dat de opdrachtgever afstand doet van teder recht op aansprakef!jkstemng zich verplicht tot vrijwaring voor edere aansprakel!jkheid jegens derden een en ander behalve ndien en voor zover grove schuld en/of opzet wordt llal'getoond rapporten mogen slecht!! woordelijk en n z!jn geheel worden gepubliceerd; voor reclame alleen na schrifteluke toestemming

15 lnstituut TNO vobr Bouwmaterialen en Bouwconstructies centrum voor brandveiligheid St/jb RAPPORT No Bv BLAD No1 2 Opdrachtno t=36' t'= 5'30 vlam springt over naar de tegenoverlegen bank 1 Matige tot&krachtige wind uit Westelijke richting 0 buitentemperatuur 8 C [ii i J! J ; 11 ill' ::: lerlasamheden ten behoeve van opdrachtgevers worden slechts uitgevoerd op voorwaarde dat de opdrachtgever afstand doet van leder recht op aansprakelljl<$lelllng n zich verplicht tot vrijwarng voor ledero lansprakelljkheid Jegens derden een en ènder behalve indien en voor zover grove schuld cn/of opzet wordt aangetoond rapporten mogen slechts woordelijk en n zun geheel worden gepubliceerd; voor reclame slleen na schriftelijke toestemming

16 nstituut TNO vobr Bouwmaterialen en Bouwconstructies cenrum voor brandveiligheid St/jh espreking meetresultaten RAPPORT No BV BLAD No 13 drachtno t! ::::; n de verbrandingsruimte bevond zich een totale hoeveelheid materiaal van 915 kg ndien er rekening gehouden wordt met de verbrandingswaarde van de diverse materialen en daarbij de verbrandingswaarde van hout 18 x 10 6 Joule/kg wordt gesteld was er een totale vuurbelasting aanwezig van 104 kg hout Bij een vloeroppervlak van 9 m 2 betekent dit een vuurbelasting van bijna 12 kg hout per vierkante meter n de Richtlijnen Bz-andb ev ei Lî gi ng van Gebouwen ti (2] wordt er in het algemeen van uitgegaan dat een dergelijke vuurbelasting indien deze in brand geraakt vanaf het op treden van vlamoverslag gedurende 12 minuten een temperatuur overeenkomend met de standaardbrandkromme zal ontwikkelen Daarna zal de temperatuur weer dalen (zie ig 18) Bouwkonstrukties die weerstand moeten bieden tegen een dergelijke brand zullen daarom iha een minimale brandwerendheid van 12 minuten dienen te hebben ndien er van ; uitgegaan wordt dat het oppervlak onder detij eratuur-_ kromme een maat is voor de warmtebelasting van een bouwelement blijken in dit geval de warmtebelasting vogens -de benadering van NEN 3891 (het oppervlak onder de standaardbrandkrommetot12 minuten) en de werkelijke warmtebelasting (het oppervlak onderde werkelijke tij d-temperatuurkurve tot T = 80% Tmax) slechts ca 5% van elkaar te verschillen ndien een materiaal is ontstoken en er locaal een - hoge temperatuur aanwezig is ontstaat er een dynamisch evenwicht tussen de bij die temperatuur ontwikkelde hoeveelheid brandbare gassen en de toevoer van de voor de verbranding benodigde hoeveelheid lucht s ue aard van het brandbare materiaal zodanig dat de bij een bepaalde temperatuur ontwikkelde hoeveelheid brandbare gassen bijzonder groot is dan blaast de vlam af ti dientengevolge daalt de temperatuur totdat weer evenwicht is bereikt Beyindende materia- _ TLerkzaamheden ten behoeve van op;r;achtgevrs worden sleéhts uitgevoerd op voorwaarde dat de opdrachtgever afstand doet van leder recht op aansprakeljkstelling :: -n zich verplicht tot vruwarlng voor edere aansprakelijkheid Jegens derden een en ander behalve ndien en voor zover grove schuld en/of opzet wordt aangetoond J: )eze rapporten mogen slechts woordoljk en n zun gchl?&1worden gepubliceerd; voor reclame slicen na schriftelijke toestemming ;

17 n$tïtuul TNO vobr Bouwmaterialen en Bouwconstructles centrum voer brandveiligheid St/jh RAPPORT No BV BLAD No 14 Opdrachtno :;1 111 len zich in' een verbrandingsruimte dan kan daarnaast nog de opening van deze ruimte een beperkende invloed hebben op de toegevoegde hoeveelheid lucht Daarnaast is dan diezelfde op en Ln g bepalend voor de hoeveelheid afgevoerde verbrandingsgassen Of een brand al of niet door de ventilatie wordt beheerst hangt dus af van de per tijdseenheid bij een bepaalde temperatuur geproduceerde hoeveelheid brandbare gassen waarbij op zich nog ondersçeid gemaakt kan wqrden tussen de chemische aard van het materiaal (houtachtig polymeen) en de physische aard van het materiaal (porositit specifiek oppervlak) Teneinde een algehele beschrijving van het verbrandingsproces te kunnen geven dient daarnaast nog rekening te worden gehouden met de benodigde hoeveeleid lucht om een volumeeenheid brandbare gassen te kunnen verbranden eh de daarbij dan ontwikkelde 'energie j ;[ Voor ons doel is het van belang te weten of de brand nu vel of niet door de ventilat)e zal worden beheerst ens Harmathy [3] zou dit onderscheid beschreven kunnen Worden door de verhouding /A r Een verhouding tussen ventilatie parameter blm 2 sj m en het oppervlak van de brandstof Ab Deventilatiêparameter: = 1 )3 152 Vï:ä' = 81 kg/sec waarin Pi = dichtheid van lucht g = versnelling van de zwaartekracht A = oppervlak van de op e-n ingen 0 H = hoogte van de openingen 0 ' ::!verkzaamhl?1den ten behoeve van opdrechtgven w:rden slechts uitgevoerd op voorwaarde dat de opdrachtgever efstand doet :an leder recht op eansprjkstefling :n zlch verplicht tot vrij_ring voor edere aansprakelllkheid Jegens derden een en ander behalve ndien en voor zover grove schuld on/of opzet wordt aangetoond '(: )en rapporten mogen slechts woordelllk en in zlln geheel worden gepubliceerd; voor reclame alleen na llchriflelljke toestemming J

18 ! nstituut TNO vobr Bouwmaterialen en Bouwconstructies voor St/jh RAPPORT NoBV BLAD No 15 Opdrachtno Het oppervlak van de vuurbelasting AB: Hornitex: zijwand plafond 1 1 x 225 = 25 1 x 1 35 = 135 Multiplex Hoofdsteun (2x) 13 x 225 =: Rugleuning en zijkanten en zijkanten Zitting en zijkanten - - i c _ _ 8 '1'_' zodat A --o65 F 12 3 x 1 x o6 = x 1 x 05 = m + :i hetgeen er op neer zou komen dat in dit geval de openingen voor luchttoevoer en rookgas afvoer niet bepalend zouden Jn voor de snelheid van verb'randing Bovengenoemdeformllle werd afgeleid op grond van een'zeer groot aantal exp en waarin echter voornamelik houtachtige materialen alsbrandst verden gebruikt Het gebruik van in dit geval schuimrubber leidt er toe dat door het enorme aanbod van brandbare gassen uit het schuimrubber toch in eerste instantie van een door de ventilatie beheerste brand kan worden gesproken (zie bv de zuurstofmetingen van fig6 en fig) Daarna wordt de brand beheerst door het brandstofbedalthans onder deze ventilatiecondities Uit vele proeven is gebleken dat wanneer de brand door de ventilatie wordt beheerst de afbrandsnelheid R eg mi kan worden bepaald uit de relatie R =: k A VH o 0 [ ' waarin k een evenredigheidsconstante is met dimensie----- Jcmeamhedenlenbehoeve van opdrachtgevers worden sle<:ht&utgevoerd op voorwaarde dat de opdrachtgever aistand doet van leder recht op aaneprakenj'-<stelling n zich verplicht tot vru_rlng voor edere eansprakelljkheid Jegens derden een en ender behalve indien en voor zover grove schuld eolor opzet wordt aangetoond ) 'eze rapporten mogen 'slechts wpordelljk en n «tjn geheel worden gepubliceerd; voor reclame alleen na schriftelijke toestemming 1 1

19 nsliluut TNO vobr Bouwmatertelen en Bouwconstructies St/jh RAPPORT No BV Opdrachtno BLAD No 16 zodat R = V'1':8 =11 kg /min /' Bij een totale vuurbelasting van 104 kg zou hieruit voor 104 de brandduur T een tijd vo!gen van = 9 min hetgeen min of meer in overeenstemming is met de meetresultaten (zie fig4 en fig 5) De hoeveelheid lucht nu nodig voor de verbranding van 1 kg hout bedraagt volgens de literatuur uim 4 m 3 3] ]' Combinatie van beide gegeven betekent dat de massa stroom k aan verbrandingsgassen dan ca 12 g/min zal bedragenover kg ' 0 eenkomemmet 12 /sec Bij een temperatuur van ca 500 C betekent dit een volume stroom van ca 25 m 3 /sec hetgeen bij een rooklaagdikte van 05 m en een gangbreedte van 2 m overeenkomt met een gemiddelde snelheid van 2;5 m/ee De visuele waarnemingen tijdens het experiment bevestigen deze konklusie :11 Op grond van het ''bovenstaande en rekening houdende met het feit dat de vuurbelasting per vierkante meter raamoppervlak in een volledige bak groter is dan bij dezegesimuleerde omstandigheden wordt gesteld dat bij een werkelijke brand in een wagon de hoeveelheid geproduceerde rookgassen bepaald zal worden door het aantal openingen ndien alle ramen van de wagon zouden springen bedraagt het oppervlak van de openingen inclusief een binnendeur en twee buitendeuren ca 23 m 2 Dit is het 15 voudige van de modelproef ndien slechts 60% van de ramen zullen springen bedraagt dit het 10 voudige van de modelproef Overeenkomstig zal dan de hoeveelheid geproduceerde rookgassen ca 12 kg/sec bedragen De duur van de brand kan in dat geval op ca35 minuten worden gesteld dwz detjdsduur na vlamoverslag tot aanhe tijdstip waaroi de' gemidele temperatuur 80%va demaximale temperatuur bedraagt De temperatuur in de verbrandingsruimte en de aangrenzende tunnel zullen op den duur dvz 10 minuten na lamove!slag iets hogerz1jn dan in het model 1S gemetel ten b hoe opdrachtgevers worden slechts uitgevoerd op voorwaarde dat do opdrachtgever afstand doet van leder recht op aansprakeluk:;tellinll zich verplicht totjw:;nvoor edere aansprakelijkheid Jegena derden een en ander behalve ndien en voor zover grove schuld en/of op2;etwordt aangetoond repporten mogen lechts woordeljk en n zijn geheel worden gepubliceerd; voor reclame alleen na schrftel!jke toestemming

20 nstituut TNO voor Bouwmatertalen en Bouwconstructies centrum VOO r bclndv eilts h eid St/jh / RAPPORT No BV Opdrachtno BLAD No Situatie aan het mengfront :::::: ; 1:1: l l :) De hete rookgassen die uit de openingen van een wagon koen zullen opstijgen naar het tunneldak en zich vervolgens in horizontale richting verspreiden Tijdens het opstijgen zal zich lucht met rook vermengen De hoeveelheid lucht die op deze wijze met de rook vemengd wordt hangt sterk af van het soort 'opwaartse stroom Voor een turbulente stroom kunnen we er volgens Thomas e a [6J van uitgaan dat de hoeveelheid instromende lucht gegeven wordt door 3 M = 0 1D H /2'[>0 waarin D de omtrek is van de brand Hde hoogte waarover luht instroomt ro de dichtheid van lucht bij kamertemperatuur ff de dichtheid in de opstijgende kolom en g de versnelling van de zwaartekracht is Volgens de wet van BoyleGày-Lussac geldt roto = rft waarin ToTf de omgevingstemperatuur resp de temperatuur van de opstijgende kolom voorstelt Wordt de laatste op 400 C gesteld end_20 meter_h = 2 meter ro = 13 kg/sec en g = 10 m/se2 dan volgt voor M een waarde van 152 kg/sec hetgeen er toe leidt dai de h o ev eelh e î d rookgassen uit de trein met eenfactor van 23 vermeerderd wordt tot ca 276 kg/sec De horizontale verspreiding van de rookgas sen o iv de 1uchten de snelheden in de tunnel de isolatie van de tunnelwand afvoermogelijkheden worden uitgebreid behandeld in de werkrapporten van het G-TNO [ en de TPD-TNO-TH 8] a' verloop van tijd zal de rook door diverse oorzaken zoveel afgekoeld zijn dat menging van rook mt de lucht uit de omgeving optreedt Welke situatie dan verwacht kan worden wordt in het navolgende behandeld VetkzaamhlXfen ten behoeve ven opdrachtgevers worden slechts ullgevoerd op voorwaarde dat de opdrachtgever afstand doet van leder recht op eanspral<ellj'mtelllng 'f ;dch verplicht tot VrlJwarlng voor edere aansprakel!jkheid Jegens derden een en ander behalve ndien en voör zover grove schuld enlof opzet wordt aangetoond _Daze rapporten mogen slechts woordet!ik en n %!jngeheel worden gepublicoen:lö voor reclame alleen na schriftelljh toestemming

H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W +

H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W + H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W + D o e l m a t i g h e i d s t o e t s v o o r g e b i e d e n w a a r v o o r g e e n b o d e m b e h e e r p l a n i s v a s t g e s

Nadere informatie

R e s u l t a a t g e r i c h t h e i d e n c o m p e t e n t i e m a n a g e m e n t b i j d r i e o v e r h e i d s o r g a n i s a t i e s

R e s u l t a a t g e r i c h t h e i d e n c o m p e t e n t i e m a n a g e m e n t b i j d r i e o v e r h e i d s o r g a n i s a t i e s R e s u l t a a t g e r i c h t h e i d e n c o m p e t e n t i e m a n a g e m e n t b i j d r i e o v e r h e i d s o r g a n i s a t i e s O p le i d i n g: M a s t e r P u b l i c M a n a g e m e n

Nadere informatie

INSTITUUT TNO VOOR BOUWMATERIALEN EN BOUWCONSTRUCTIES TOEGEPAST-NATUURWETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK

INSTITUUT TNO VOOR BOUWMATERIALEN EN BOUWCONSTRUCTIES TOEGEPAST-NATUURWETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK * T 'W RAPPORT BETREFFENDE HET GEDRAG BIJ EENZIJDIGE VERHITTING VAN 3 LICHTGEWICHT BETONPLATEN VOORZIEN AAN DE ONDERZIJDE VAN EEN LAAG STEENWOL EN EEN LAAG PYROK MET STREKMETAAL. KA' ' ' F Sk l. lwe Rapportnuinmer

Nadere informatie

Rookdichtheid en zichtlengte

Rookdichtheid en zichtlengte Rookdichtheid en zichtlengte Kennisbank Bouwfysica Auteur: Ruud van Herpen MSc. 1 Het verbrandingsproduct De verbranding van een vuurlast kan in de meest essentiële vorm worden weergegeven in de volgende

Nadere informatie

TEKENLIJST SPIJKERSCHRIFT

TEKENLIJST SPIJKERSCHRIFT TEKENLIJST SPIJKERSCHRIFT Dit is een vereenvoudigde lijst met spijkerschrifttekens uit Mesopotamië. Deze lijst maakt het mogelijk de tijdens de workshop Graven om te Weten bestudeerde tablet te vertalen.

Nadere informatie

Brandveiligheid Brandwerende bouwelementen

Brandveiligheid Brandwerende bouwelementen Brandveiligheid Brandwerende NBN 713-020 1968 Beveiliging tegen brand - Gedrag bij brand bij bouwmaterialen en - Weerstand tegen brand van ) (met erratum) NBN 713-020/A1 1982 Beveiliging tegen brand -

Nadere informatie

7.0 BRANDVEILIGHEID BRANDVEILIGHEID VAN FLEXIBELE SLANGEN INLEIDING

7.0 BRANDVEILIGHEID BRANDVEILIGHEID VAN FLEXIBELE SLANGEN INLEIDING BRANDVEILIGHEID VAN FLEXIBELE SLANGEN. 7.1. INLEIDING Waarom is de brandveiligheid van een slang zo belangrijk? Een luchtkanaalsysteem wordt gebruikt voor de verspreiding van lucht door een gebouw. Dit

Nadere informatie

Truma Secumotion. Gebruiksaanwijzing

Truma Secumotion. Gebruiksaanwijzing Truma Secumotion Toepassingsgebied De Truma gasdrukregelaar SecuMotion zorgt voor een gelijkmatige gasdruk van 30 mbar bij een toegestane ingangs druk van 0,3 16 bar. SecuMotion regelt en bewaakt het verbruik

Nadere informatie

INLEIDING TOT DE BESCHIKKING 2000/147/EG

INLEIDING TOT DE BESCHIKKING 2000/147/EG Bijlage bij de omzendbrief betreffende de Europese indeling inzake reactie bij brand van een reeks van thermische isolatieproducten van gebouwen. INLEIDING TOT DE BESCHIKKING 2000/147/EG De Richtlijn 89/106/EEG

Nadere informatie

Kennis over binnenbrand(bestrijding) evolueert

Kennis over binnenbrand(bestrijding) evolueert Kennis over binnenbrand(bestrijding) evolueert De meesten onder ons volgden jaren geleden de cursus brandweerman. Bij sommigen is dit tientallen jaren geleden. De maatschappij is sterk veranderd sedert

Nadere informatie

io ATerinzagelegging 7906913

io ATerinzagelegging 7906913 Octrooiraad io ATerinzagelegging 7906913 Nederland @ NL @ fj) @ @ Werkwijze en inrichting voor het tot stand brengen van een ionenstroom. Int.CI 3.: H01J37/30, H01L21/425. Aanvrager: Nederlandse Centrale

Nadere informatie

onbrandbaar, hoogste Europese brandklasse beschermt constructies bij brand geen of nauwelijks rookontwikkeling geen smeltende druppels geen

onbrandbaar, hoogste Europese brandklasse beschermt constructies bij brand geen of nauwelijks rookontwikkeling geen smeltende druppels geen ROCKWOOL STEENWOL brandveiligheid zonder kunstgrepen onbrandbaar, hoogste Europese brandklasse beschermt constructies bij brand geen of nauwelijks rookontwikkeling geen smeltende druppels geen vlamoverslag

Nadere informatie

Raad wat de indeling van voor de bouw bestemde producten in klassen van materiaalgedrag bij brand betreft.

Raad wat de indeling van voor de bouw bestemde producten in klassen van materiaalgedrag bij brand betreft. OMZENDBRIEF VAN 14 NOVEMBER 2006 BETREFFENDE DE EUROPESE INDELING INZAKE REACTIE BIJ BRAND VAN EEN REEKS VAN THERMISCHE ISOLATIEPRODUCTEN VAN GEBOUWEN. (ref. II/TEC/06-010229) Mijnheer de Gouverneur, Deze

Nadere informatie

Onderwerp: Verbrandingsgassen van huishoudelijke toestellen

Onderwerp: Verbrandingsgassen van huishoudelijke toestellen Nummer 25 Onderwerp: Verbrandingsgassen van huishoudelijke toestellen 1. Inleiding Voor gasgestookte (huishoudelijke) toestellen gelden vele eisen die voor het overgrote deel betrekking hebben op het veilig

Nadere informatie

BRAND IN DE HEINENOORDTUNNEL

BRAND IN DE HEINENOORDTUNNEL Brandverloop BRAND IN DE HEINENOORDTUNNEL www.efectis.com April 2015 WAAROM EEN ONDERZOEK DOOR EFECTIS? Uitvoeren van testen op passieve en actieve tunnelbescherming In het laboratorium Op lokatie Nieuwe

Nadere informatie

10 Materie en warmte. Onderwerpen. 3.2 Temperatuur en warmte.

10 Materie en warmte. Onderwerpen. 3.2 Temperatuur en warmte. 1 Materie en warmte Onderwerpen - Temperatuur en warmte. - Verschillende temperatuurschalen - Berekening hoeveelheid warmte t.o.v. bepaalde temperatuur. - Thermische geleidbaarheid van een stof. - Warmteweerstand

Nadere informatie

De brandwerendheid van ramen, wanden en deuren

De brandwerendheid van ramen, wanden en deuren De brandwerendheid van ramen, wanden en deuren Bert Nieuwenhuizen (BBN), Jacques Mertens (Peutz), Gisela van Blokland (NEN) Inleiding Dit artikel geeft een korte beschrijving van de wijze waarop de normcommissie

Nadere informatie

Worden branden heter? Ing. M.P. (René) de Feijter rene.defeijter@efectis.com

Worden branden heter? Ing. M.P. (René) de Feijter rene.defeijter@efectis.com Worden branden heter? Ing. M.P. (René) de Feijter rene.defeijter@efectis.com 1 Leidt luchtdicht bouwen en beter isoleren tot hetere branden? Waar wordt de temperatuur van een brand door bepaald? Wat is

Nadere informatie

DIPLOMA. KNM(b. sl' #2hotWN De Jury. Concertwedstrijd Veld hoven. Vereniging: Harmonie Orkest Vleuten. Dirigent: Arjan van Gaasbeek.

DIPLOMA. KNM(b. sl' #2hotWN De Jury. Concertwedstrijd Veld hoven. Vereniging: Harmonie Orkest Vleuten. Dirigent: Arjan van Gaasbeek. DIPLOMA Concetwedstijd Veld hoven 29 novembe 2OL4 Veeniging: Hamonie Okest Vleuten Plaats: Vleuten Diigent: Ajan van Gaasbeek Divisie: 2" divisie Aantal punten: Veplicht gedeelte: Colossus Thomas Doss

Nadere informatie

Drukkerij Van de Sande Ambachtshof 1, 2632 BB Nootdorp

Drukkerij Van de Sande Ambachtshof 1, 2632 BB Nootdorp Dij V S Amcf, 2632 BB N Dij V S - SD - S Pi - Bc.l Hii - Iiw - H Cll - D Ec - Fmiliijf - Mw 200 Amcf - T mi - Omij - Gmlij cii Dllli Aciii - P P: w,, wii - P: iil,, i, l - Af P: ij, ill, w, c, zi Oz l

Nadere informatie

Metacon B.V James Wattstraat 14 2809 PA GOUDA

Metacon B.V James Wattstraat 14 2809 PA GOUDA TNO-rapport 2004-CVB-R0281 Bepaling van de brandwerendheid volgens NEN- EN 1634-1:2001 in samenhang met NEN 6069: 2001 van een brandwerend scherm voorzien van een doek; type BD 30 Centrum voor Brandveiligheid

Nadere informatie

gelijk aan het aantal protonen in de kern. hebben allemaal hetzelfde aantal protonen in de kern.

gelijk aan het aantal protonen in de kern. hebben allemaal hetzelfde aantal protonen in de kern. 1 Atoombouw 1.1 Atoomnummer en massagetal Er bestaan vele miljoenen verschillende stoffen, die allemaal zijn opgebouwd uit ongeveer 100 verschillende atomen. Deze atomen zijn zelf ook weer opgebouwd uit

Nadere informatie

W el k rekenb la d gebru ik j ij?

W el k rekenb la d gebru ik j ij? > VOORBEELD 1 Aan 50 leerli n g e n u it h et v ie r d e j a a r werd gevraa gd welk reke nbl ad z i j h e t l i ef s t g e b r uike n. D e r e s u l t a t e n vi n d j e i n o n d e r s t a a n d e t

Nadere informatie

Technische Universiteit t Li] Eindhoven

Technische Universiteit t Li] Eindhoven Technische Universiteit t Li] Eindhoven Bouwkunde Winkel Hoofdgebouw 5.90 Postbus 513 5600 MB Eindhoven Telefoon (040)472621 Telefax: 452432 Verbeteringsvoorstel ten aanzien van de akoestiek van de zaal

Nadere informatie

Wens 1: Visie en werkwijze - Projectmatig werken voor projectmedewerkers

Wens 1: Visie en werkwijze - Projectmatig werken voor projectmedewerkers Wens 1: Visie en erkijze - Projectmati erken voor projectmedeerkers Visie De basisopleidin projectmati erken voor projectmedeerkers (PWP) is bestemd voor medeerkers die binnenkort starten in een project

Nadere informatie

Basisprincipe inzake regelgeving brandveiligheid gevelconstructies.

Basisprincipe inzake regelgeving brandveiligheid gevelconstructies. Basisprincipe inzake regelgeving brandveiligheid gevelconstructies. Voor gevels en wanden van kantoorgebouwen kunnen brandwerendheidseisen gelden om branddoorslag en/of brandoverslag te voorkomen. De weerstand

Nadere informatie

Bijscholing SAH voor onderofficieren GEVAARLIJKE BRANDFENOMENEN

Bijscholing SAH voor onderofficieren GEVAARLIJKE BRANDFENOMENEN Bijscholing SAH voor onderofficieren GEVAARLIJKE BRANDFENOMENEN Doelstellingen Weten Inzicht hebben in het ontstaan van een flashover / backdraft / rookgasexplosie Weten wat de gevaren zijn van flashover/backdraft/rookgasexplosie

Nadere informatie

Naam: THEBA UNISYSTEMEN B.V. Adres: Populierenlaan 80 tel. 0251 31 57 48 Postcode: 1911 BM fax. 0251 31 58 94 Plaats: Uitgeest

Naam: THEBA UNISYSTEMEN B.V. Adres: Populierenlaan 80 tel. 0251 31 57 48 Postcode: 1911 BM fax. 0251 31 58 94 Plaats: Uitgeest Opdrachtgever / Producent: Naam: THEBA UNISYSTEMEN B.V. Adres: Populierenlaan 80 tel. 0251 31 57 48 Postcode: 1911 BM fax. 0251 31 58 94 Plaats: Uitgeest Onderwerp: Een reguliere binnenwand constructie

Nadere informatie

O v e n C S M 6 9 3 0 0 G G e l i e v e e e r s t d e z e g e b r u i k e r s h a n d l e i d i n g t e l e z e n! B e s t e k l a n t, D a n k u v o o r h e t a a n k o p e n v a n epe rn o d ub ce t

Nadere informatie

Brandschot ; canalures staaldak profiel type 106.

Brandschot ; canalures staaldak profiel type 106. 12-07-2005 Pagina 1 Ko Eisinger Opdrachtgever / producent: Contact persoon: Naam. Firma Alèrt BV. Naam. Dhr R de Nijs. Adres. Schiedamsedijk 29. Tel. 010-4733311. Postcode. 3100 AD Schiedam. Fax. 010-4270258.

Nadere informatie

brandbare stof zuurstof ontstekingsbron

brandbare stof zuurstof ontstekingsbron DE VUURDRIEHOEK Bijna iedereen onderschat de verwoestende kracht van vuur. Een brand moet je in eerste instantie proberen te voorkomen. Als je weet hoe een brand kan ontstaan, ben je al een hele stap verder.

Nadere informatie

MAGASRO HOUTGESTOOKTE CV KETELS

MAGASRO HOUTGESTOOKTE CV KETELS MAGASRO HOUTGESTOOKTE CV KETELS MAGASRO VERBRANDINGSPRINCIPE STOKEN MET COMFORT Hout vullen, aansteken en al het andere verloopt automatisch. De grote verbrandingsruimte zorgt voor een lange verbrandingsduur.

Nadere informatie

Deze opgaven zijn vastgesteld door de commissie bedoeld in artikel 24 van het Besluit eindexamens v.w.o.-h.a.v.o.-m.a.v.o.

Deze opgaven zijn vastgesteld door de commissie bedoeld in artikel 24 van het Besluit eindexamens v.w.o.-h.a.v.o.-m.a.v.o. I V- 14 EINDEXAMEN VOORBEREIDEND WETENSCHAPPELIJK ONDERWIJS IN 1977 Woensdag II mei, 9.30-12.30 uur NATUURKUNDE Zie ommezijde Deze opgaven zijn vastgesteld door de commissie bedoeld in artikel 24 van het

Nadere informatie

jaargang 4 I nummer 4 Specia jubile editie IN DIT Intervi Prijsvra

jaargang 4 I nummer 4 Specia jubile editie IN DIT Intervi Prijsvra j 4 I 4 Sci l jil ii! ER: M M U N IN DIT Ii O Pij V I S c i l i i V li ijz ii W i Hj Dz i lij lli i z zi A Bi O 9 2012 40 j l ij z ii E ijz ijll, i ijz c i V z i ij i l A ili ii z l i W f i i l ii jili

Nadere informatie

Maar het leidde ook tot een uitkomst die essentieel is in mijn werkstuk van een Stabiel Heelal.

Maar het leidde ook tot een uitkomst die essentieel is in mijn werkstuk van een Stabiel Heelal. -09-5 Bijlage voor Stabiel Heelal. --------------------------------------- In deze bijlage wordt onderzocht hoe in mijn visie materie, ruimte en energie zich tot elkaar verhouden. Op zichzelf was de fascinatie

Nadere informatie

UNIFORM EINDEXAMEN MULO tevens TOELATINGSEXAMEN VWO/HAVO/NATIN 2009

UNIFORM EINDEXAMEN MULO tevens TOELATINGSEXAMEN VWO/HAVO/NATIN 2009 MINISTERIE N ONDERWIJS EN OLKSONTWIKKELING EXMENBUREU UNIFORM EINDEXMEN MULO tevens TOELTINGSEXMEN WO/HO/NTIN 2009 K : NTUURKUNDE DTUM : MNDG 06 JULI 2009 TIJD : 09.45 11.25 UUR (Mulo III kandidaten) 09.45

Nadere informatie

Harsh & Hazardous. Dé richtlijnen voor extreme omstandigheden EXPLOSIES

Harsh & Hazardous. Dé richtlijnen voor extreme omstandigheden EXPLOSIES Harsh & Hazardous Dé richtlijnen voor extreme omstandigheden EXPLOSIES Explosies Een explosie is het plotseling vergroten van het volume van een hoeveelheid materie waarna de energie op een heftige manier

Nadere informatie

handleiding pagina s 994 tot 1004 1 Handleiding 1.2 Huistaken huistaak 26: bladzijde 841 huistaak 29: bladzijde 919 2 Werkboek 3 Posters

handleiding pagina s 994 tot 1004 1 Handleiding 1.2 Huistaken huistaak 26: bladzijde 841 huistaak 29: bladzijde 919 2 Werkboek 3 Posters week 32 les 1 toets en foutenanalyse handleiding pagina s 994 tot 1004 nuttige informatie 1 Handleiding 1.1 Kopieerbladen pagina 808: tijd, afstand, snelheid pagina 840: oppervlakte berekenen (omstructureren)

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. en energieomzetting

Hoofdstuk 3. en energieomzetting Hoofdstuk 3 Energie en energieomzetting branders luchttoevoer brandstoftoevoer koelwater condensator stoomturbine generator transformator regelkamer stoom water ketel branders 1 Energiesoort Omschrijving

Nadere informatie

Noordhoff Uitgevers bv

Noordhoff Uitgevers bv Voorkennis V-1a 4 8 + 4 1,80 + 4 0,60 = 32 + 7,20 + 2,40 = 41,60. Ze is 41,60 kwijt. 4 (8 + 1,80 + 0,60) = 4 10,40 = 41,60. Ze krijgt hetzelfde edrag. c 8 + 1,80 + 0,60 4 = 8 + 1,80 + 2,40 = 12,20. Je

Nadere informatie

EXAMEN VOORBEREIDEND WETENSCHAPPELIJK ONDERWIJS IN 1975 (GYMNASIUM EN ATHENEUM) Vrijdag 22 augustus, 9.30-12.30 uur NATUURKUNDE

EXAMEN VOORBEREIDEND WETENSCHAPPELIJK ONDERWIJS IN 1975 (GYMNASIUM EN ATHENEUM) Vrijdag 22 augustus, 9.30-12.30 uur NATUURKUNDE EXAMEN VOORBEREDEND WETENSCHAPPELJK ONDERWJS N 1975 (GYMNASUM EN ATHENEUM) Vrijdag 22 augustus, 9.30-12.30 uur NATUURKUNDE,, " 1: Van een fotocel is de kathode K bedekt met. een laagje metaal mefeen grensgolflengte

Nadere informatie

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Vrijdag 27 mei totale examentijd 3 uur

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Vrijdag 27 mei totale examentijd 3 uur natuurkunde 1,2 Examen VWO - Compex Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Vrijdag 27 mei totale examentijd 3 uur 20 05 Vragen 1 tot en met 17. In dit deel staan de vragen waarbij de computer

Nadere informatie

Meting zonnepaneel. Voorbeeld berekening diodefactor: ( ) Als voorbeeld wordt deze formule uitgewerkt bij een spanning van 7 V en 0,76 A:

Meting zonnepaneel. Voorbeeld berekening diodefactor: ( ) Als voorbeeld wordt deze formule uitgewerkt bij een spanning van 7 V en 0,76 A: Meting zonnepaneel Om de beste overbrengingsverhouding te berekenen, moet de diodefactor van het zonnepaneel gekend zijn. Deze wordt bepaald door het zonnepaneel te schakelen aan een weerstand. Een multimeter

Nadere informatie

Vrijdag 19 augustus, 9.30-12.30 uur

Vrijdag 19 augustus, 9.30-12.30 uur EINDEXAMEN VOORBEREIDEND WETENSCHAPPELIJK ONDERWIJS IN 1977 Vrijdag 19 augustus, 9.30-12.30 uur NATUURKUNDE Zie ommezijde Deze opgaven zijn vastgesteld door de commissie bedoeld in artikel 24 van het Besluit

Nadere informatie

TENTAMEN NATUURKUNDE

TENTAMEN NATUURKUNDE CENTRALE COMMISSIE VOORTENTAMEN NATUURKUNDE TENTAMEN NATUURKUNDE tweede voorbeeldtentamen CCVN tijd : 3 uur aantal opgaven : 5 aantal antwoordbladen : 1 (bij opgave 2) Iedere opgave dient op een afzonderlijk

Nadere informatie

Stoken met hout. Robbie Goris

Stoken met hout. Robbie Goris Stoken met hout Robbie Goris Inverde hout = recent opgeslagen zonne-energie energie stoken met hout = koolstofneutraal t l hout juist stoken = milieuvriendelijk Koolstofcyclus Wat is hout? cellulose &

Nadere informatie

Technisch informatieblad StoSilent Board 100

Technisch informatieblad StoSilent Board 100 Akoestische plaat van glasgranulaat voor vrijhangende plafond- en wandconstructies Kenmerk Toepassing binnen voor vrijhangende plafond- en wandconstructies Bevestiging geschroefd, plaatranden verlijmd

Nadere informatie

Methode voor de berekening van de ontwerpwarmtebelasting

Methode voor de berekening van de ontwerpwarmtebelasting Methode voor de berekening van de ontwerpwarmtebelasting NBN EN 12831:2003 prnbn EN 12831 ANB Christophe Delmotte, Ir Laboratorium Prestatiemetingen Technische Installaties WTCB - Wetenschappelijk en Technisch

Nadere informatie

Afleiding van de basisvergelijking voor de constructie van een zelf-luchtaanzuigende branderkop

Afleiding van de basisvergelijking voor de constructie van een zelf-luchtaanzuigende branderkop Afleiding van de basisvergelijking voor de constructie van een zelf-luchtaanzuigende branderkop Intellectueel eigendom van: Odin verbindings technieken, Hasmi Propaan gereedschappen Auteur: P.R. van t

Nadere informatie

Installatie en gebruikshandleiding

Installatie en gebruikshandleiding Installatie en gebruikshandleiding Voor de schoorsteenveger: Efficiëntie en emissies, zie de bijgevoegde verklaring! Opgelet! Noodzakelijk voor de installatie en werking: controleer of er geen schade is

Nadere informatie

Efectis Nederland BV. Systemair T.a.v. de heer E. Kuiper Kilweg 10-16 3336 LL ZWIJNDRECHT. Geachte heer Kuiper,

Efectis Nederland BV. Systemair T.a.v. de heer E. Kuiper Kilweg 10-16 3336 LL ZWIJNDRECHT. Geachte heer Kuiper, Efectis Nederland BV Retouradres: Postbus 1090, 2280 CB RIJSWIJK Systemair T.a.v. de heer E. Kuiper Kilweg 10-16 3336 LL ZWIJNDRECHT Efectis Nederland BV Centrum voor Brandveiligheid Lange Kleiweg 5 Postbus

Nadere informatie

catalogus 2013 Nederland Transistorstraat 80 1322 CH Almere tel. +31 (0)36 5471 640 fax +31 (0)36 5471 582 e-mail uitgeverij@intertaal.

catalogus 2013 Nederland Transistorstraat 80 1322 CH Almere tel. +31 (0)36 5471 640 fax +31 (0)36 5471 582 e-mail uitgeverij@intertaal. i z IU v l i, c i P i i R i v f I ic U l h i l i l i i v i i l l l zi c i i iv h v h i f R i h l l c l v h i iv iv lv ic i v l iv l i i P i l h h i i - v ll l I B i i U v h ic h ic h & i i v v l f i i

Nadere informatie

Bruto momenteel koelvermogen van een gekoelde ruimte

Bruto momenteel koelvermogen van een gekoelde ruimte C - BRUTO MOMENTEEL KOELVERMOGEN VAN EEN GEKOELDE RUIMTE Bruto momenteel koelvermogen van een gekoelde ruimte De norm NEN 1876 definieert diverse koelvermogens. Tabel 1 somt 7 definities op waarbij gelet

Nadere informatie

7.3 Grenstoestand met betrekking tot de dragende functie 7.3.1 Kanaalplaatvloeren Buiging

7.3 Grenstoestand met betrekking tot de dragende functie 7.3.1 Kanaalplaatvloeren Buiging Tabel 4 Brandwerendheidseisen met betrekking tot bezwijken (zie Bouwbesluit tabellen V) bouwconstructie brandwerendheidseis (min.) bouwconstructie waarvan bet bezwijken l~idt tot bet onbruikbaar worden

Nadere informatie

Module 3 Uitwerkingen van de opdrachten

Module 3 Uitwerkingen van de opdrachten Module 3 Uitwerkingen van de opdrachten Opdracht 1 a De trekkracht volgt uit: F t A f s 10 100 235 235000 N 235 kn b De kracht kan als volgt worden bepaald: 1 l l l E l F E A F EA l 2,1 10 5 10 100 10/2000

Nadere informatie

TNO-rapport WATERSTOFDIFFUSIE IN EEN CONSTRUCTIEDETAIL VAN STAAL VOORZIEN VAN EEN ZINKLAAG

TNO-rapport WATERSTOFDIFFUSIE IN EEN CONSTRUCTIEDETAIL VAN STAAL VOORZIEN VAN EEN ZINKLAAG IT 00 * * FI _ NO 4 5 ilzm 1 W. - j r* * * * * * Ri.:istaaI Pctu' 20.)(iO 3'2 LA U'çhi TNO-rapport 99M1-00809ISCAJVIS WATERSTOFDIFFUSIE IN EEN CONSTRUCTIEDETAIL VAN STAAL VOORZIEN VAN EEN ZINKLAAG TNO

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde B1,2. tijdvak 1 woensdag 30 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. wiskunde B1,2. tijdvak 1 woensdag 30 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HVO 2007 tijdvak 1 woensdag 30 mei 13.30-16.30 uur wiskunde 1,2 ij dit examen hoort een uitwerkbijlage. it examen bestaat uit 19 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 84 punten te behalen. Voor

Nadere informatie

VentilatiemetenmetCO2alstracergas2009

VentilatiemetenmetCO2alstracergas2009 VentilatiemetenmetCO2alstracergas2009 Ventilatie meten met CO 2 als tracergas December 2009 G. Meijer F. Duijm GGD Groningen Postbus 584 9700 AN Groningen Samenvatting De capaciteit van mechanische ventilatie

Nadere informatie

Bovengenoemd project betreft de nieuwbouw van een melkveestal voor vof Aarts aan de Broekstraat 2a te Asten-Heusden.

Bovengenoemd project betreft de nieuwbouw van een melkveestal voor vof Aarts aan de Broekstraat 2a te Asten-Heusden. Documentnummer 1405f d.d. 30 mei 2014 Projectnummer 14.5725.1a Project melkveestal Aarts Betreft brandcompartimentering Bovengenoemd project betreft de nieuwbouw van een melkveestal voor vof Aarts aan

Nadere informatie

Dit examen bestaat uit vier opgaven Bijlage: 1 antwoordpapier

Dit examen bestaat uit vier opgaven Bijlage: 1 antwoordpapier HAVO 11 EXAMEN HOGER ALGEMEEN VOORTGEZET ONDERWIJS IN 1983 Vrijdag 17 juni, 9.00-12.00 uur NATUURKUNDE Dit examen bestaat uit vier opgaven Bijlage: 1 antwoordpapier 2 " Benodigde gegevens kunnen worden

Nadere informatie

HEREXAMEN EIND MULO tevens IIe ZITTING STAATSEXAMEN EIND MULO 2009

HEREXAMEN EIND MULO tevens IIe ZITTING STAATSEXAMEN EIND MULO 2009 MNSTERE VAN ONDERWJS EN VOLKSONTWKKELNG EXAMENBUREAU HEREXAMEN END MULO tevens e ZTTNG STAATSEXAMEN END MULO 2009 VAK : NATUURKUNDE DATUM : VRJDAG 07 AUGUSTUS 2009 TJD : 7.30 9.30 UUR DEZE TAAK BESTAAT

Nadere informatie

ROCKWOOL BRANDOVERSLAG REKENTOOL

ROCKWOOL BRANDOVERSLAG REKENTOOL ROCKWOOL BRANDOVERSLAG REKENTOOL Om snel een inschatting te maken van het risico op brandoverslag bij industriële hallen kunt u de ROCKWOOL brandoverslag Rekentool gebruiken. Hiermee kan de benodigde brandwerendheid

Nadere informatie

R e g i o n a a l Pr o g r a m m a L u c h t k w a l i t e i t

R e g i o n a a l Pr o g r a m m a L u c h t k w a l i t e i t Limburgs Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit R e g i o n a a l Pr o g r a m m a L u c h t k w a l i t e i t T e n b e h o e v e v a n h e t: K a b i n e t s s t a n d p u n t Nationaal Samenwerkingsprogramma

Nadere informatie

Doe-het-zelven en brandveiligheid

Doe-het-zelven en brandveiligheid 6 brandveiligheids INFO Meer informatie of andere folders uit deze serie? Doe-het-zelven en brandveiligheid Ga naar de brandweerkazerne bij u in de buurt of kijk op www.brandweer.nl Voor veel mensen is

Nadere informatie

-5- Noem de blusmethoden voor een klasse A-brand. -5- Omschrijf de brandklassen. -5- Noem de blusmethoden voor een klasse B-brand.

-5- Noem de blusmethoden voor een klasse A-brand. -5- Omschrijf de brandklassen. -5- Noem de blusmethoden voor een klasse B-brand. -5- Met welk bord wordt een explosiegevaarlijke gebied aangegeven? -5- Noem de blusmethoden voor een klasse A-brand. -5- Noem de blusmethoden voor een klasse B-brand. -5- Noem de blusmethoden voor een

Nadere informatie

De beoordeling zal worden gegeven op basis van de mogelijkheden die Bijlage A van NEN 6069:2005 biedt.

De beoordeling zal worden gegeven op basis van de mogelijkheden die Bijlage A van NEN 6069:2005 biedt. Efectis Nederland BV Retouradres: Postbus 1090, 2280 CB RIJSWIJK Kreunen Kunststoffen BV T.a.v. dhr. H. Uitslag Postbus 98 7240 AB LOCHEM Efectis Nederland BV Centrum voor Brandveiligheid Lange Kleiweg

Nadere informatie

Rapportcode: 10.223-6 Datum: 15 december 2010

Rapportcode: 10.223-6 Datum: 15 december 2010 Titel: Toetsing van Sedus bureaustoel MATCH UP aan de eisen t.a.v. afmetingen zoals Rapportcode: 10.223-6 Datum: 15 december 2010 Rapportcode: 10.223-6 Datum: 15 december 2010 Pagina: 2/9 SHR Het Cambium

Nadere informatie

Rapport onderzoek brandverloop woonblok Schiermonnikoog te Zaandam

Rapport onderzoek brandverloop woonblok Schiermonnikoog te Zaandam 2008 Rapport onderzoek brandverloop woonblok Schiermonnikoog te Zaandam Team BrandOnderzoek Brandweer Apeldoorn 14-10-2008 Onderzoek brand Schiermonnikoog Zaandam 1 van 17 TBO Inhoud 1. Inleiding 2. Onderzoeksopdracht

Nadere informatie

A.Kessler Ooendersuaat. 14 Delft. FABRIEKSSOB..EJlA ... -1 AMMONIAK FABRIEK. September 1953 I:.. '

A.Kessler Ooendersuaat. 14 Delft. FABRIEKSSOB..EJlA ... -1 AMMONIAK FABRIEK. September 1953 I:.. ' A.Kessler Ooendersuaat. 14 Delft. FABRIEKSSOB..EJlA... -1 AMMONIAK FABRIEK September 1953 I:.. ' 3 Door afkoelen tot -200~C worden CO en CH 4 vloeibaar, zodat we tenslotte na een wassing met vloeibare

Nadere informatie

PER-IMMISSIEPREVENTIE IN-PERIM 1/5

PER-IMMISSIEPREVENTIE IN-PERIM 1/5 PER-IMMISSIEPREVENTIE IN-PERIM 1/5 Dit informatieblad is speciaal gericht op stomerijen. Er worden tips en aandachtspunten gegeven ter preventie van PER-immissie bij aangelegen panden. De informatie is

Nadere informatie

H 0 5 R R -F 5 x 1, 5 m m

H 0 5 R R -F 5 x 1, 5 m m I b u w k k p l t H I C 6 4 4 0 3 X G l v r s t d z h d l d g t l z! B s t k l t, D k u v r h t k p v -p r d Bu c kt W h p d t u d b s t r s u l t t v r k r p r d u c t, d t v r v r d g d s m t d l l r

Nadere informatie

stralend ontvangend vereiste bijdrage WBDBO vlak vlak gevel brandcompartiment

stralend ontvangend vereiste bijdrage WBDBO vlak vlak gevel brandcompartiment Bijlage I Vuurlastberekening compartimentering Samenvatting resultaten brandoverslag stralend ontvangend vereiste bijdrage WBDBO vlak vlak gevel brandcompartiment noordoostgevel spiegelsymm. 0 min brandcomp.

Nadere informatie

1ste ronde van de 19de Vlaamse Fysica Olympiade 1. = kx. = mgh. E k F A. l A. ρ water = 1,00.10 3 kg/m 3 ( θ = 4 C ) c water = 4,19.10 3 J/(kg.

1ste ronde van de 19de Vlaamse Fysica Olympiade 1. = kx. = mgh. E k F A. l A. ρ water = 1,00.10 3 kg/m 3 ( θ = 4 C ) c water = 4,19.10 3 J/(kg. ste ronde van de 9de Vlaamse Fysica Olympiade Formules ste onde Vlaamse Fysica Olympiade 7 9de Vlaamse Fysica Olympiade Eerste ronde De eerste ronde van deze Vlaamse Fysica Olympiade bestaat uit 5 vragen

Nadere informatie

1976-90 Bbw april 1976

1976-90 Bbw april 1976 W E R K D O C U M E N T HET BEPALEN VAN DE SAMENSTELLING VAN HET GAS DAT ONTSTAAT ALS GEVOLG VAN BIOLOGISCHE ACTIVITEIT IN HET WATER VAN HET VELUWEMEER door., P.R.J. Ceelen 1976-90 Bbw april 1976 I,,.

Nadere informatie

Brandwerende roosters rond

Brandwerende roosters rond Brandwerende roosters rond GR1 / GR1K: Brandwerend ventilatierooster, voor plaatsing in wanden of deuren om brandvoortplanting tegen te gaan. Cirkelvormig doorkijk rooster afgewerkt met aluminium kragen.

Nadere informatie

Gebruiksaanwijzing Gaasbakken

Gebruiksaanwijzing Gaasbakken Gebruiksaanwijzing Gaasbakken Augustus 2013 001_NL Gebruiksvoorschrift F1 F2 F3 Er bestaan drie uitvoeringen gaasbakken. De 4983 heeft een verhoogde bodem. De 4980 en de 4984 hebben een verstevigde bodem

Nadere informatie

de weerstandscoëfficiënt van de bochten is nagenoeg onafhankelijk van het slangtype.

de weerstandscoëfficiënt van de bochten is nagenoeg onafhankelijk van het slangtype. TNO heeft een onderzoek naar de invloed van een aantal parameters op de wrijvings- en weerstandscoëfficiënten van DEC International -slangen en -bochten uitgevoerd (rapportnummer 90-042/R.24/LIS). De volgende

Nadere informatie

Woensdag 30 augustus, 9.30-12.30 uur

Woensdag 30 augustus, 9.30-12.30 uur EXAMEN HOGER ALGEMEEN VOORTGEZET ONDERWIJS IN 1978 Woensdag 30 augustus, 9.30-12.30 uur NATUURKUNDE r Zie ommezijde Deze opgaven zijn vastgesteld door de commissie bedoeld in artikel 24 van het Besluit

Nadere informatie

Indicatieve bepaling brandwerendheid tegel PL2/40 gemonteerd op een spouw met steenwol tegen een staalplaat.

Indicatieve bepaling brandwerendheid tegel PL2/40 gemonteerd op een spouw met steenwol tegen een staalplaat. Indicatieve bepaling brandwerendheid tegel PL2/40 gemonteerd op een spouw met steenwol tegen een staalplaat. Bepaling van het temperatuurverloop in de constructie bij verhitting volgens de koolwaterstofkromme.

Nadere informatie

Woensdag 24 mei, 9.30-12.30 uur

Woensdag 24 mei, 9.30-12.30 uur 'i EXAMEN VOORBEREIDEND WETENSCHAPPELIJK ONDERWIJS IN 1978 Woensdag 24 mei, 9.30-12.30 uur NATUURKUNDE Zie ommezijde Deze opgaven zijn vastgesteld door de commissie bedoeld in artikel 24 van het Besluit

Nadere informatie

EXAMEN VOORBEREIDEND WETENSCHAPPELUK ONDERWIJS IN 1979 , I. Dit examen bestaat uit 4 opgaven. " '"of) r.. I r. ',' t, J I i I.

EXAMEN VOORBEREIDEND WETENSCHAPPELUK ONDERWIJS IN 1979 , I. Dit examen bestaat uit 4 opgaven.  'of) r.. I r. ',' t, J I i I. .o. EXAMEN VOORBEREDEND WETENSCHAPPELUK ONDERWJS N 1979 ' Vrijdag 8 juni, 9.00-12.00 uur NATUURKUNDE.,, Dit examen bestaat uit 4 opgaven ',", "t, ', ' " '"of) r.. r ',' t, J i.'" 'f 1 '.., o. 1 i Deze

Nadere informatie

16.3.2006 Publicatieblad van de Europese Unie L 79/27 COMMISSIE

16.3.2006 Publicatieblad van de Europese Unie L 79/27 COMMISSIE 16.3.2006 Publicatieblad van de Europese Unie L 79/27 COMMISSIE BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 6 maart 2006 tot vaststelling van klassen van materiaalgedrag bij brand voor bepaalde voor de bouw bestemde

Nadere informatie

Tentamen Verbrandingstechnologie d.d. 9 maart 2009

Tentamen Verbrandingstechnologie d.d. 9 maart 2009 Tentamen Verbrandingstechnologie d.d. 9 maart 2009 Maak elke opgave op een afzonderlijk vel papier Diktaat mag gebruikt worden, aantekeningen niet Succes! Opgave 1: Diversen (a) Geef de algemene reactie

Nadere informatie

Meten is weten als je weet wat je meet

Meten is weten als je weet wat je meet Instrumenten om klimaatparameters te meten Meten is weten als je weet wat je meet Om te begrijpen wat gemeten wordt is het belangrijk een idee te hebben over het meetprincipe waarop het instrument gebaseerd

Nadere informatie

T 1.3/2/HL/1. Verdringingsroosters. Serie QLV. voor het turbulentarm toevoeren van lucht. The art of handling air

T 1.3/2/HL/1. Verdringingsroosters. Serie QLV. voor het turbulentarm toevoeren van lucht. The art of handling air T 1.3/2/HL/1 Verdringingsroosters Serie QLV voor het turbulentarm toevoeren van lucht The art of handling air Inhoud Omschrijving Omschrijving 2 Uitvoeringen Afmetingen QLV-90 QLV-180 3 Uitvoeringen Afmetingen

Nadere informatie

aanvullende gebruikers handleiding AQUA Plus Versie 131010 - 1 -

aanvullende gebruikers handleiding AQUA Plus Versie 131010 - 1 - aanvullende gebruikers handleiding AQUA Plus Versie 131010-1 - AANVULLENDE HANDLEIDING AQUA PLUS Deze handleiding is uitsluitend ter aanvulling van de handleiding van de Altech Eclips (papieren of DVD

Nadere informatie

Heteluchtkanon HP18 / HP 30 / HP 45 RVS BEDRIJFSVOORSCHRIFTEN

Heteluchtkanon HP18 / HP 30 / HP 45 RVS BEDRIJFSVOORSCHRIFTEN Heteluchtkanon HP18 / HP 30 / HP 45 RVS BEDRIJFSVOORSCHRIFTEN 1G:\002 Leverancier\030 Producten\005 Onderhoudsinstructies\TECHNISCHE GEGEVENS EN ONDERDELEN BOEKJES\BEDRIJFSVOORSCHRIFTEN Belangrijk Alvorens

Nadere informatie

Noordhoff Uitgevers bv

Noordhoff Uitgevers bv V-1a c d e 1 Voorkennis D C B N A K L Vierhoek ABCD is een vierkant. Vierhoek KLMN is een rechthoek en vierhoek PQRS is een parallellogram. De oppervlakte van vierhoek KLMN is 7 3 4 = 8 roostervierkantjes.

Nadere informatie

Proefopstelling Tekening van je opstelling en beschrijving van de uitvoering van de proef.

Proefopstelling Tekening van je opstelling en beschrijving van de uitvoering van de proef. Practicum 1: Meetonzekerheid in slingertijd Practicum uitgevoerd door: R.H.M. Willems Hoe nauwkeurig is een meting? Onderzoeksvragen Hoe groot is de slingertijd van een 70 cm lange slinger? Waardoor wordt

Nadere informatie

BOUWSYSTEEM VOOR TIJDELIJKE GEBOUWEN. door. 1978-133,Ado. me i. 11.907;1~~s~

BOUWSYSTEEM VOOR TIJDELIJKE GEBOUWEN. door. 1978-133,Ado. me i. 11.907;1~~s~ W E R K D O C U M E N T,, BOUWSYSTEEM VOOR TIJDELIJKE GEBOUWEN door Ing. N.F. Landheer 1978-133,Ado me i 11.907;1~~s~ V O O R D E I J S S E L M E E R P O L D E R S S M E D I N G H U I S L E L Y S T A D

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde B. tijdvak 2 woensdag 22 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. wiskunde B. tijdvak 2 woensdag 22 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 20 tijdvak 2 woensdag 22 juni 3.30-6.30 uur wiskunde B Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 9 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

Cursus Chemie 5-1. Hoofdstuk 5: KWANTITATIEVE ASPECTEN VAN CHEMISCHE REACTIES 1. BELANGRIJKE BEGRIPPEN. 1.1. Relatieve Atoommassa (A r)

Cursus Chemie 5-1. Hoofdstuk 5: KWANTITATIEVE ASPECTEN VAN CHEMISCHE REACTIES 1. BELANGRIJKE BEGRIPPEN. 1.1. Relatieve Atoommassa (A r) Cursus Chemie 5-1 Hoofdstuk 5: KWANTITATIEVE ASPECTEN VAN CHEMISCHE REACTIES 1. BELANGRIJKE BEGRIPPEN 1.1. Relatieve Atoommassa (A r) A r = een onbenoemd getal dat de verhouding weergeeft van de atoommassa

Nadere informatie

De warmteverliescoëfficiënt van een begane grondvloer bij toepassing van Drowa chips als bodemisolatie in kruipruimtes bij een tussenwoning

De warmteverliescoëfficiënt van een begane grondvloer bij toepassing van Drowa chips als bodemisolatie in kruipruimtes bij een tussenwoning TNO-rapport 060-DTM-2011-02437 De warmteverliescoëfficiënt van een begane grondvloer bij toepassing van Drowa chips als bodemisolatie in kruipruimtes bij een tussenwoning Technical Sciences Van Mourik

Nadere informatie

1.4 Veiligheidseisen bij brand. 1.4.1 Bouwbesluit. CORRECTIES v2 (2 februari 2015) bij: A.F. Hamerlinck, Brand, Zoetermeer 2010 (1e druk)

1.4 Veiligheidseisen bij brand. 1.4.1 Bouwbesluit. CORRECTIES v2 (2 februari 2015) bij: A.F. Hamerlinck, Brand, Zoetermeer 2010 (1e druk) CORRECTIES v2 (2 februari 2015) bij: A.F. Hamerlinck, Brand, Zoetermeer 2010 (1e druk) Brand 1 (Brandveiligheid) Door de vervanging van Bouwbesluit 2003 door Bouwbesluit 2012 zijn de veiligheidseisen bij

Nadere informatie

Energie systemen v/h lichaam. Door: Theo Baks, Hennie Lensink

Energie systemen v/h lichaam. Door: Theo Baks, Hennie Lensink Energie systemen v/h lichaam Door: Theo Baks, Hennie Lensink DATUM: 21-2-2014 Inleiding De bloedglucose van een gezond lichaam zit tussen 4/9 mmol/l lactaat. Net als vuur voor verbranding zuurstof nodig

Nadere informatie

Natuurlijke toevoer en comfort Een samenvatting van nationaal en internationaal onderzoek

Natuurlijke toevoer en comfort Een samenvatting van nationaal en internationaal onderzoek Natuurlijke toevoer en comfort Een samenvatting van nationaal en internationaal onderzoek W.F.de Gids TNO Bouw en Ondergrond Symposium 12 november 2008 Etten Leur Tocht Te koude relatief hoge luchtsnelheid

Nadere informatie