Staan voor gezondheid en veiligheid op Schiphol

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Staan voor gezondheid en veiligheid op Schiphol"

Transcriptie

1 Resultaten onderzoek statijden beveiligers Schiphol zomer 2014

2

3

4 Staan voor gezondheid en veiligheid op Schiphol Luchthavenbeveiligers hebben een zwaar en verantwoordelijk beroep. Vijf jaar geleden heeft TNO onderzoek gedaan naar hun arbeidsomstandigheden. Als beveiligers te lang achter elkaar hetzelfde werk doen, brengt dat risico s met zich mee voor hun gezondheid. Daarnaast neemt de alertheid af, wat veiligheidsrisico s met zich mee kan brengen. Daarom heeft TNO grenzen vastgesteld voor de statijd: de maximale tijd dat beveiligers achter elkaar hetzelfde werk mogen doen. Risico s bij langdurig staan Het mag als algemeen bekend worden verondersteld: Langdurig staan is niet goed voor je gezondheid. Toch is dit in het werk van luchthavenbeveiligers niet goed geregeld. Uit de beschikbare wetenschappelijke gegevens blijkt dat staand werken aanleiding kan geven tot pijnklachten in de lage rug, benen, knieën en voeten. Ook kunnen als gevolg van staand werken spataderen in de benen ontstaan. Zwangere vrouwen hebben een verhoogd risico op vroeggeboorte als gevolg van staand werken (Gezondheidsraad, 2011). Met staand werk bedoelen we: werk waarbij het lichaamsgewicht voor het merendeel gedragen wordt door benen en voeten, en waarbij de verplaatsing tijdens het werk minder dan één meter is. Voorzichtig schattend betekent dit dat in Nederland bijna twee miljoen mensen risico lopen op blijvende gezondheidsschade door langdurig en eenzijdig staand werk (TNO, 2005). Maar er is meer aan de hand in het werk van luchthavenbeveiligers. Het werkt kenmerkt zich, naast de lichamelijke belasting, ook nog eens door tal van psychisch belastende factoren. Denk maar aan de tijdsdruk waarin zij werken, in verband met vluchtschemas, of aan de gevraagde hoge alertheid en hoge mate van visuele belasting bij de controletaken. Daarbij komt nog dat het werken in de nacht leidt tot een verstoring van het biologisch ritme. De vermoeidheid die door deze verstoring kan ontstaan, leidt tot een toenemende moeite om aandachtig werk te verrichten en om dat vol te kunnen houden. Dat maakt het toch al zware werk dus nog zwaarder. Beveiligers worden hierdoor niet voldoende in staat gesteld om de kern van hun werk, het beperken van de veiligheidsrisico s, naar behoren te kunnen uitvoeren. Beveiligers moeten hun werk goed kunnen doen, zodat de luchthaven veilig is en de passagiers snel en zonder zorgen door de securitychecks heen kunnen (Hester Konijnenberg, adviseur veilig en gezond werken, FNV Bondgenoten, 2014). Het is daarom niet voor niks, dat TNO in 2009 tot bepaalde normen is gekomen (voor een samenvatting van het onderzoek, zie achterin dit rapport, voor het hele onderzoek, ga naar Invoering van de normen nog niet gerealiseerd De werkgevers waren mede-opdrachtgever van het TNO-onderzoek en in de laatste cao is overeengekomen dat er afspraken zouden worden gemaakt over invoering van de TNOnormen. PROTOCOL VIII STATIJDEN VOOR LUCHTHAVENBEVEILIGING Cao-partijen maken voor het einde van de cao, maar in ieder geval voor de volgende tender wordt uitgeschreven, afspraken over de doorvoering van de uitkomsten van het statijdenonderzoek. Ten einde draagvlak bij de opdrachtgevers te creëren zodat de uitkomsten van het onderzoek doorgevoerd worden, zullen partijen het rapport gezamenlijk aan de opdrachtgevers aanbieden en bespreken. (CAO Particuliere Beveiliging)

5 De beveiligers op Schiphol hebben sindsdien regelmatig aangedrongen op implementatie van de TNO-normen. Zowel bij de werkgevers als bij de opdrachtgever. Beide partijen blijven echter naar elkaar wijzen als het gaat om verantwoordelijkheid nemen voor invoering van de normen. Normen worden opgerekt De normen van TNO zijn helder. Op de filters waar passagiers worden gecontroleerd geldt een maximale statijd van 120 minuten (op verschillende andere posten een norm van 180 minuten; dit sluit aan bij afspraken die al in de cao particuliere beveiliging stonden). Werkgevers en Schiphol wekken de indruk dat ze de statijden serieus nemen door op papier hun eigen normen te hanteren - maar dat zijn normen die afwijken van de normen van TNO. Zo staat in de eigen cao van G4S Aviation Security een norm van 150 minuten en ook I-Sec hanteert een richtlijn van 150 minuten, maar heeft dat nergens vastgelegd. Schiphol heeft begin dit jaar aangegeven de statijden belangrijk te vinden, maar heeft tot nu toe niet aangedrongen op de implementatie van het TNO rapport. Blijkbaar zien ze de TNOnormen voor gezonde en veilige statijden als iets waar best aan gesleuteld kan worden. Ernstige overschrijdingen TNO normen aan de orde van de dag In juli en augustus 2014 hebben 69 Schipholbeveiligers hun werktijden van in totaal 741 werkdagen in een logboekje bijgehouden. Uit deze logboekjes blijkt hoe vaak de TNOnormen worden overschreden en hoe lang die overschrijdingen duren. Op een gemiddelde werkdag hadden deze beveiligers te maken met 1,1 overschrijdingen van de relevante TNO-norm. Totaal ging het dan om 81 minuten per werkdag per beveiliger. De overschrijdingen komen het vaakst voor en duren het langst op de centrale filters (waar passagiers worden gecontroleerd die naar een bestemming in het Schengengebied vliegen). Van de 259 werkdagen die op de centrale filters in kaart zijn gebracht, vonden op meer dan 200 dagen 2 overschrijdingen plaats. Met een gemiddelde overschrijding van 3 uur per dag. Hier worden dus ernstige gezondheids- en veiligheidsrisico s genomen. Er moet nu wat gebeuren Het geeft te denken dat de ernstigste overschrijdingen plaatsvinden op de centrale filters. In de eerste plaats horen de centrale filters tot de posities waar de mentale belasting het grootst is volgens het TNO-rapport. Het is belangrijk dat beveiligers alert zijn. Daarom moeten de normen juist ook op de centrale filters worden gerespecteerd. Verder is Schiphol bezig om de decentrale filters te vervangen door centrale filters. Dit betekent dat honderden beveiligers die nu nog op een decentraal filter werken, vanaf volgend jaar op een centraal filter komen te werken. Daarmee dreigen de overschrijdingen op de centrale filters een nog groter probleem te worden. Werkgevers en Schiphol moeten nu hun verantwoordelijkheid nemen en gaan staan voor veiligeheid en gezondheid, door de TNO-normen vast te leggen in de cao en in de voorwaarden die Schiphol stelt aan beveiligingsbedrijven.

6 Datum Begin dienst Starttijd Post* 7:30 A Soort onderbreking... 8:00 B :00 Break * 10:20 C :45 Pauze 12:15 D :10 Break** 14:25 D Einde dienst: 15:30... *De namen van de posten zijn aangepast om de leesbaarheid te vergroten.

7 Datum... Opmerkingen *Looptijd is géén pauze! En zeker niet als je een... kwartier moet lopen.... **15 minuten pauze, kantine is 5 minuten lopen... (dus 5 minuten pauze)

8 Datum Begin dienst Starttijd Post * 0:00 A Soort onderbreking... Geen :00 Looptijd 02:15 B Geen... 3:00 Pauze... 3:45 C... 5:10 Sanitair... 5:18 C Einde dienst: 6:00... *De namen van de posten zijn aangepast om de leesbaarheid te vergroten.

9 Datum... Opmerkingen De dienst viel vandaag mee, maar er is weinig... personeel en al helemaal geen extra persoon die... we normaal erbij zouden moeten hebben (nooit in... de nachtdienst).het bedrijf had ook deze week... een boete gehad, want ze stonden in de min met... het personeel. Te weinig man, heb ook gehoord dat... supervisors in hun dienst op een post stonden. De... zomer periode is heel hectisch gewoon heel veel... collega s die 12 uren draaien in een dienst

10 Datum Begin dienst Starttijd Post* 8:00 A Soort onderbreking... 9:30 Looptijd 9:40 B :10 Pauze 14:10 C :05 Break 17:20 C :45 Break 20:00 C Einde dienst: 20:25... *De namen van de posten zijn aangepast om de leesbaarheid te vergroten.

11 Datum... Opmerkingen Heb van 8:00 tot 13:10 geen break gehad, omdat... ik op post B zat. Vind ik niet erg omdat het zitten... op post B al een break op zich is.... Meer dan 6 uur op post C gestaan, na ongeveer 3 uur... staan de eerste break gehad, wat erg zwaar is.... Post C is de lane precies achter de paspoortcontrole... die meestal open is. Alle passagiers blijven bij die... lane staan en kijken niet verder. Dus je bent er... constant aan het werk

12 Persoonlijke ervaringen van beveiligers Zoals u in de voorbeelden op de vorige pagina s kunt zien, hebben beveiligers ook onder Opmerkingen beschreven hoe ze hun dag hebben ervaren en welke bijzonderheden er waren. Hieronder een bloemlezing van die opmerkingen. 12/8 Op zich een redelijke dag, maar wederom lange statijd in begin van dienst. Dat had invloed op verloop van de rest van de dienst (qua vermoeidheid). 14/7 Werden met 6 man naar de filter gestuurd. Zo konden we onderling de pauzes regelen. We mochten een half uur eerder naar huis. Zo kan het dus ook! 30/7 Sta-tijd van 3,5 uur. Planning geeft wel eerder een lane naast mij van 2,5 uur statijd een break. Zij ziet dat planning technisch beter uitkomen. 06/08 Op deze lane stonden we altijd met z n 6en. Tegenwoordig staan wij met z n 5en. Het komt door te kort aan mensen. Niemand weet wat de vraag van Schiphol is. 29/7 Van tot op post A en geen break, wel sanitair. Rond beetje duizelig. 2/8 Lane met 5 mannen. Volgens procedure moeten er op een lane met 5 personen 2 dames bij. Daarna op een lane met 4 mannen en 1 dame met beperking, die niet kan fouilleren, dus weer een lane zonder vrouwelijk fouilleerder. 9/8 4 breaks! Ik sta verbaasd! 1/7 Op de H pier is het zo ondragelijk warm dat daar niet te werken valt en in de lounge is het koel door de airco, die wisseling is te groot.

13 22/7 Eind juli hebben we veel last gehad van warmte op de H pier. Iedereen stond op warme dagen te gutsen van het zweet. Collega s hebben temperaturen gemeten van 30+ graden. 9/8 4 vrouwen tegelijk op één lane, gelijktijdig staan op andere lanes enkele vrouwen meerdere rondes achter elkaar te fouilleren. Tekort aan vrouwen! Verdeling v/d vrouwen die er zijn laat ook te wensen over. Vrouwen op ordegrens. Waarom dan?? 29/7 Deze dag regende het erg veel. Mijn waardeloze parka, die ik van mijn bedrijf kreeg, was helemaal doorweekt. Deze hoort water- en winddicht te zijn. Door het absorberen van water, werd de jas zwaar en zakte het vocht naar het onderste gedeelte, waardoor mijn broek ook nat werd. 28/7 We hebben break van 5 min omdat er niemand is die ons even kan laten zitten. We staan met 1 lane van 5 personen. 7/8 Tussendoor genoeg breaks gekregen. Mede door de ploegleider van dienst. Erg prettig gewerkt. 11/7 Na 4 uur en 15 min zonder break op post A te hebben gestaan, had ik het wel gehad. Was erg blij dat mijn dienst over was. Had ook pijn in de voeten. 21/7 Gehele dag geen break gehad. Dorstig weer. Looptijd in m n pauze. Haasten dus weer. Daarna lang duizelig. 7/ naar de kantine, weer terug op de post zijn! Geen tijd om bakkie te doen! Schandalig! 1/8 Het lange staan geeft veel fysieke problemen, nek, rug, knieën en voeten doen dagelijks pijn. Grote deel van de dag op post A gestaan. Voornamelijk fouilleren. Dit omdat er niet genoeg mannen waren. *De namen van de posten zijn aangepast en ook zijn sommige vaktermen vereenvoudigd om de leesbaarheid te vergroten.

14 Statijden onderzoek FNV Beveiliging zomer 2014 Luchthavenbeveiligers hebben een zwaar en verantwoordelijk beroep. Vijf jaar geleden heeft TNO in opdracht van het Sociaal Fonds Particuliere Beveiliging onderzoek gedaan naar de arbeidsomstandigheden van luchthavenbeveiligers. De onderzoekers van TNO hebben gemeten of beveiligers door langdurig staand werk fysieke klachten ervaren, maar ook of langdurig intensief werk effect heeft op hun alertheid. Uit het onderzoek bleek onder meer dat het concentratievermogen bij veel beveiligers zodanig afnam dat een veiligheidsrisico niet uit te sluiten is. TNO heeft op basis van het onderzoek normen geformuleerd voor veilige statijden. De TNO-normen vormen een breed gedragen instrument om iets te doen aan de werkdruk in de luchthavenbeveiliging. De werkgevers waren mede-opdrachtgever van het onderzoek en in de meest recente cao zijn werkgevers en werknemers overeengekomen dat er nog voor de tender afspraken gemaakt zouden worden over doorvoering van de bevindingen van TNO. Die tender is inmiddels gestart. Schipholbeveiligers hebben herhaaldelijk aangedrongen op implementatie van de TNOnormen. Afgelopen zomer heeft een groep beveiligers hun werktijden in logboekjes bijgehouden. In de huidige rapportage wordt geanalyseerd in hoeverre er bij deze groep sprake is van overschrijding van de TNO-normen en zo ja in welke mate. Gegevensverzameling en analyse Tussen 1 juli en 19 augustus 2014 hebben 69 luchthavenbeveiligers op Schiphol in een logboekje hun werktijden bijgehouden. Zij hebben gegevens verzameld over totaal 741 werkdagen (dit is exclusief werkdagen die buiten de analyse zijn gehouden, zie hieronder). De logboekjes zijn ingevuld door werknemers van G4S, I-Sec, Securitas en Trigion. Over het algemeen valt op hoe zorgvuldig de beveiligers de logboekjes hebben ingevuld. Vaak hebben ze letterlijk tot op de minuut nauwkeurig opgeschreven hoe laat ze gewerkt hebben, op welke posten en hoe laat ze een onderbreking van hun werkzaamheden hebben gehad. In de gevallen waar toch sprake was van onleesbare of incomplete informatie is de betreffende werkdag buiten de analyse gehouden. Per individuele werkdag is vastgesteld welke TNO-norm van toepassing is. Vervolgens is berekend of er sprake is van overschrijding van de relevante TNO-norm, hoe vaak dit is gebeurd en hoeveel minuten de totale overschrijding is geweest. Operationalisatie van de TNO-normen TNO heeft specifieke normen geformuleerd voor de verschillende soorten werkzaamheden. Voor het interviewen van passagiers op zogenaamde High Risk Flights geldt een norm van 90 minuten; voor de filters waar de passagierscontroles plaatsvinden een norm van 120 minuten en voor werkzaamheden bij de personeelsdoorgangen, in het bemanningscentrum en in de bagagekelder een norm van 180 minuten (deze normen hebben betrekking op Schiphol; TNO heeft daarnaast onderzoek gedaan op Eindhoven Airport).

15 Bij de filters kan een onderscheid worden gemaakt tussen centrale en decentrale filters. Voor bestemmingen in het Schengengebied worden passagiers op een centrale lokatie gecontroleerd; voor andere bestemmingen gebeurt dit momenteel aan de gates. Bij de decentrale filters verplaatsen beveiligers zich van gate naar gate, waardoor er sprake is van natuurlijke onderbrekingen van het werk. Op de centrale filters hebben beveiligers met een constante stroom passagiers te maken. Schiphol is bezig om de decentrale filters te vervangen door centrale filters. Om te kunnen bepalen hoe lang een statijd duurt, is van belang hoe lang een onderbreking van de werkzaamheden moet zijn voordat een nieuwe statijd aanbreekt. Voor de centrale filters stelt TNO dat een beveiliger na 120 minuten werk ofwel een andere taak moet gaan doen die minder mentaal belastend is (bijvoorbeeld op de personeelsdoorgangen), ofwel minimaal 30 minuten pauze moet krijgen. Voor andere werkzaamheden is geen expliciete norm geformuleerd voor de duur van de onderbreking. In de huidige analyse is voor decentrale filters en overige werkzaamheden uitgegaan van een minimale onderbreking van 15 minuten. Verder is uitgegaan van de cumulatieve onderbreking. Als bijvoorbeeld een beveiliger op een decentraal filter 1 uur werkt, dan 5 minuten onderbreking voor sanitair heeft, dan 1,5 uur werkt en dan 10 minuten koffie drinkt, dan is dit geïnterpreteerd als een totale onderbreking van 15 minuten, waarmee een nieuwe statijd aanbreekt. Merk op dat hier ook had kunnen worden gekozen voor een strengere norm waarbij een statijd pas eindigt na een periode van 15 minuten aaneengesloten onderbreking. Als die strengere norm was gehanteerd zou de totale hoeveelheid statijdoverschrijding groter zijn uitgevallen. Voor de volledigheid: niet alleen breaks en pauzes zijn als onderbreking meegerekend, maar ook bijvoorbeeld looptijd, roken, sanitair, tutor (computertraining) en wachten in de lounge. Mensen die op de filters werkzaam zijn, doen soms ook relatief minder belastende taken, bijvoorbeeld personeelsdoorgangen. Deze taken zijn ook opgevat als onderbreking van de statijd. In de dataset zitten geen werkdagen waar de norm van 90 minuten op van toepassing is. De werkdagen uit de logboekjes zijn ingedeeld in de groepen Centraal (norm 120/30), Decentraal (norm 120/15), Overig (norm 180/15) en Nvt (geen norm van toepassing of er kon niet worden vastgesteld welke norm van toepassing is; het gaat hier bijvoorbeeld om buitenposten). De aantallen werkdagen per norm zijn als volgt: Centraal Decentraal Overig Nvt Uit de bovenstaande omschrijving blijkt dat bij de analyse op verschillende onderdelen is gekozen voor een relatief soepele interpretatie van de TNO-normen. Dit bekekent dat de resultaten mogelijk een iets te rooskleurig beeld van de werkelijkheid geven. Zie het rekenvoorbeeld voor een fictief voorbeeld van hoe de normen zijn berekend.

16 Resultaten Zoals gezegd zijn er berekeningen gemaakt van het aantal overschrijdingen en het totale aantal minuten overschrijding per werkdag (een werkdag die begint voor en eindigt na middernacht is als één werkdag opgevat; als twee personen op dezelfde datum gegevens hebben bijgehouden dan is dit opgevat als twee verschillende werkdagen). Onderstaande grafieken laten zien hoe vaak het voorkomt dat er op een werkdag 0, 1, 2, of 3 overschrijdingen plaatsvinden. De rechtergrafiek laat zien dat in de groep Overig ongeveer 1 op de 3 werkdagen een overschrijding plaatsvindt (gemiddeld zijn er 0.4 overschrijdingen per werkdag). In de groep Decentraal zijn er veel werkdagen met 1 oveschrijding, maar 0 en 2 komt ook voor (gemiddeld 0.9). In de groep Centraal vinden op de overgrote meerderheid van de werkdagen 2 overschrijdingen plaats (gemiddeld 1.8). Het gemiddeld aantal overschrijdingen per werkdag voor de totale dataset is 1.1. Naast het aantal overschrijdingen per werkdag is ook de gemiddelde totale overschrijding per werkdag berekend, uitgedrukt in minuten. De onderstaande grafiek laat de resultaten zien. 200 Gemiddelde overschrijding 150 Minuten Centraal Decentraal Overig

17 Gemiddeld is de totale overschrijding per werkdag 81 minuten. Voor de centrale filters is dit nog meer; ongeveer 3 uur. Dat komt neer op 40 procent van de totale tijd dat beveiligers op een filter staan. Bij de andere twee groepen is de gemiddelde overschrijding duidelijk korter. Dat neemt niet weg dat lange overschrijdingen daar ook voorkomen. In de groep Decentraal waren er 34 werkdagen met een totale overschrijding van minstens een uur; in de groep Overig waren dat er 25. Bij de interpretatie van de resultaten van de centrale filters is van belang dat daar wordt gewerkt met breaks van 15 minuten, die op zich dus onvoldoende zijn om een statijd te onderbreken. Daarnaast komen er lange diensten voor, soms van 10 uur (4 op 4 afrooster) of zelfs 12 uur. Conclusie In juli en augustus hebben 69 Schipholbeveiligers gedurende 741 werkdagen hun werktijden bijgehouden. Een analyse van hun logboekjes laat zien dat regelmatig langer achter elkaar wordt gewerkt dan verantwoord is volgens de door TNO vastgestelde normen voor veilige statijden. Met name op de centrale filters komen overschrijdingen vaak voor en duren ze lang. Dit zijn de posten waar de belasting het grootst is en waar het dus juist extra belangrijk is om de statijden te respecteren. De bevindingen voor de centrale filters zijn temeer van belang, omdat Schiphol bezig is om de decentrale filters te vervangen door centrale filters. Rekenvoorbeeld statijd Voor elke werkdag is berekend hoeveel overschrijdingen er zijn en hoeveel minuten de totale overschrijding is. Een fictief voorbeeld om het uit te leggen: 2:15 post A 5:05 break 5:20 post B 5:55 pauze 6:30 post C 9:50 retour 10:05 post C 10:35 afgelost Stel dat dit rooster wordt geanalyseerd aan de hand van de norm 120/30, dan levert dit het volgende beeld op: Eerst 2:50 werken, 15 min pauze (is minder dan 30 min dus de statijd loopt door), 35 min werken, 35 min pauze (optellen bij de 15 min pauze die nog stond, totale pauze tot nog toe is 50 min, daarmee is de norm van 30 min dus ruimschoots bereikt en eindigt deze statijd). Totaal 3:25 gewerkt, dat is een overschrijding van 85 min. Dan 3:20 werken, 15 min pauze (statijd loopt door), 30 min werken. Totaal 3:50 gewerkt, dat is een overschrijding van 110 min. Totaal dus 2 overschrijdingen met een totale duur van 195 min. Met een norm van 120/15 zouden er overigens 2 overschrijdingen van totaal 130 min zijn geweest.

18 Bijlage: Veilige grenzen voor statijden D.A.C.M. Commissaris, E.M. de Korte, T. Bosch, R. Könemann en P.J.L. Valk TNO, 27 januari 2010 Samenvatting In opdracht van het Sociaal Fonds Particuliere beveiliging voerde TNO in de tweede helft van 2009 een onderzoek uit naar de fysieke en mentale belasting van luchthavenbeveiligers op Schiphol en Eindhoven Airport. De eerste onderzoeksvraag was of maximale statijden wenselijk zijn voor deze groep en zo ja, hoe lang men in bepaalde functies mag staan. De tweede vraag was of roulatie van invloed is op de maximale statijd. Uit het onderzoek, dat observatie van en interviews over alle functies en objectieve metingen bij 34 personen in 5 functies omvatte, is het volgende voorstel over maximaal aaneengesloten statijden gekomen: voor de gecombineerde functie op Eindhoven Airport adviseren we geen andere maximale statijd dan nu in de cao particuliere beveiliging is afgesproken. Wel dient de beveiliger minimaal 30 minuten meer te zitten tijdens zijn werk dan nu het geval is. In de alertheidtest lieten 4 van de 8 deelnemers een te grote afname in testprestatie zien. De groep als geheel bleef echter boven de grens. Hoewel er geen formele reden is (formeel wil zeggen: volgens de regels van dit onderzoek) om als functiegroep van de huidige statijd af te wijken op Eindhoven Airport, zien we wel een zorgpunt op individueel niveau. We adviseren alertheidbevorderende maatregelen in te voeren (zie hoofdstuk 8); voor de visiteur centraal filter adviseren we een maximale statijd van 120 minuten om veiligheidsrisico s door een te grote afname in alertheid te beperken. Dit maximum geldt alleen als voldaan is aan de aanbeveling om de visiteur minimaal 75 minuten meer te laten zitten tijdens zijn werk dan nu het geval is. Wordt niet aan deze aanbeveling voldaan, dan adviseren we een maximale statijd van 100 minuten om gezondheidsklachten in de voeten te beperken. Daarna dient de visiteur zijn werk verder zittend uit te voeren. Om veiligheidsrisico s te beperken dient de visiteur na 120 minuten een andere taak te gaan doen die minder mentaal belastend is of minimaal 30 minuten te pauzeren. Een alternatief hiervoor is de invoering van alertheidbevorderende maatregelen, terwijl de visiteur wel zijn taak blijft uitvoeren. Het is niet bewezen dat dit alternatief net zo effectief is als taakonderbreking, maar het is zeker een stap in de goede richting. De maximale statijd van 120 minuten komt overeen met de maximaal aaneengesloten taaktijd van een verkeersleider en ground controller; de visiteur decentraal filter heeft te maken met leegloop en daardoor een kortere sta-duur dan de visiteur centraal filter. Meer zittend werken dan nu het geval is, is niet nodig op een gemiddelde werkdag met meer dan 20% leegloop. De mentale belasting van de visiteur decentraal filter tijdens het afhandelen van een vlucht is vergelijkbaar met die van een visiteur centraal filter. Daarom adviseren we ook voor deze groep een maximale statijd van 120 minuten om veiligheidsrisico s door een te grote afname in alertheid te beperken. Deze statijd komt overeen met die van een verkeersleider en ground controller;

19 voor de HBS agent adviseren we geen andere maximale statijd dan nu in de cao particuliere beveiliging is afgesproken. Omdat men gedurende een 8-urige werkdag bijna 7 uur zit, adviseren we een deel van het zitten te vervangen door staan en/of lopen, bijvoorbeeld in de functie van visiteur of Apollo agent; voor de HRF agent adviseren we een maximale statijd van 90 minuten om veiligheidsrisico s door een te grote afname in alertheid te beperken. Na die 90 minuten dient de HRF agent een andere taak te gaan doen die minder mentaal belastend is of minimaal 30 minuten te pauzeren. Een alternatief hiervoor is de invoering van alertheidbevorderende maatregelen, terwijl de agent wel zijn taak blijft uitvoeren. Het is niet bewezen dat dit alternatief net zo effectief is als taakonderbreking, maar het is zeker een stap in de goede richting. Verder is het belangrijk dat de HRF agent meer zit tijdens zijn werk dan nu het geval is. De gemeten sta-duur blijft weliswaar binnen de norm op een gemiddelde werkdag, maar de onderzochte agents hebben zoveel last van hun voeten, dat ze risico lopen op blijvende gezondheidsklachten. We adviseren om de passagiers zittend te laten interviewen, zodat het staan en lopen zoveel mogelijk beperkt worden; voor de visiteur personeel adviseren we geen andere maximale statijd dan nu in de cao particuliere beveiliging is afgesproken. Wel dient de visiteur personeel minimaal 90 minuten meer te zitten tijdens zijn werk dan nu het geval is. Beide adviezen zijn ook van toepassing op de visiteur BMC-0 en BMC-1. Om de belasting van de meest belastende functies, HRF agent en visiteur centraal filter, te verminderen adviseren we werkplekverbeteringen en alertheidbevorderende maatregelen. Roulatie met functies waarin de fysieke en mentale belasting lager is, HBS agent en visiteur personeel, lost het gezondheids- en veiligheidsprobleem weliswaar meer op, maar is lastig in te voeren vanwege keuzes die Schiphol maakt in de uitbesteding van werkzaamheden.

20

21 September 2014 Tekst: Dirk Kloosterboer, Hester Konijnenberg Eindredactie: Marianne Jekkers, Marco van Moort Vormgeving: Studio Spass Druk: Platform P

22

Veilige grenzen voor statijden

Veilige grenzen voor statijden TNO Kwaliteit van Leven Nederlandse Organisatie voor toegepastnatuurwetenschappelijk onderzoek / Netherlands Organisation for Applied Scientific Research TNO-rapport R09683/031-20116.01.02 Veilige grenzen

Nadere informatie

Dossier Zittend en staand Werk

Dossier Zittend en staand Werk Dossier Zittend en staand Werk Landurig staand werken belemmert de doorbloeding van de benen. Langdurig staand werken vraag flink wat spierkracht. Staand werken kan op den duur tot voetklachten en spataderen

Nadere informatie

Daarnaast is door FNV, gesteund door andere partijen, gevraagd op 26 april concreet tot afspraken te komen op een 4-tal onderwerpen.

Daarnaast is door FNV, gesteund door andere partijen, gevraagd op 26 april concreet tot afspraken te komen op een 4-tal onderwerpen. Position paper van Amsterdam Airport Schiphol en beveiligingsbedrijven G4S, Securitas, I-SEC aangaande de arbeidsomstandigheden van de beveiliging op Schiphol 1. Aanbevelingen uit en proces rond TNO rapport

Nadere informatie

Inventarisatie behoeften van

Inventarisatie behoeften van Inventarisatie behoeften van werkenden met een chronisch ziekte overzicht behoeften In dit deel van het onderzoek brengen we de behoefte aan praktische ondersteuning in kaart van werkenden met een chronische

Nadere informatie

Een werknemer mag maximaal 12 uur per dienst werken. Per week mag hij maximaal 60 uur werken.

Een werknemer mag maximaal 12 uur per dienst werken. Per week mag hij maximaal 60 uur werken. DE NIEUWE ARBEIDSTIJDENWET Op 1 april 2007 is de nieuwe arbeidstijdenwet in werking getreden. De regels in de Arbeidstijdenwet zijn vereenvoudigd. Hierdoor krijgen werkgever en werknemer meer mogelijkheden

Nadere informatie

MOTIVATIE-ONDEZOEK MEDEWERKERS

MOTIVATIE-ONDEZOEK MEDEWERKERS MOTIVATIE-ONDEZOEK MEDEWERKERS Instructie voor het invullen van de vragenlijst: Deze vragenlijst bestaat uit vijf modules: Module 1: De samenwerking tussen medewerkers en collega s binnen het eigen team

Nadere informatie

Masterclass Langdurig zitten als arbeidsrisico. Leiden, 24 november 2015

Masterclass Langdurig zitten als arbeidsrisico. Leiden, 24 november 2015 Masterclass Langdurig zitten als arbeidsrisico Leiden, 24 november 2015 Masterclass Langdurig zitten als arbeidsrisico Het rendement van dynamisch werken TNO, Leiden, 24 november 2015 Op 24 november verzorgde

Nadere informatie

Checklist Arbeidstijdenwet

Checklist Arbeidstijdenwet Checklist Arbeidstijdenwet Overtreding van de arbeidstijdenregels heeft doorgaans een bedrijfseconomisch motief. De I-SZW streeft er daarom na om overtreders in hun portemonnee te raken. U kunt dit voorkomen

Nadere informatie

Vragenlijst Samen Werken

Vragenlijst Samen Werken TNO Arbeid TNO-vragenlijst 01830254 V0312563.v2 Vragenlijst Samen Werken Polarisavenue 151 Postbus 718 2130 AS Hoofddorp www.arbeid.tno.nl T 023 554 93 93 F 023 554 93 94 Datum Februari 2003 Auteurs Aukje

Nadere informatie

JUS. Jaarurensystematiek. een inhoudelijke toelichting bij de invoering in de gehandicaptenzorg. JaarUrenSystematiek (JUS)

JUS. Jaarurensystematiek. een inhoudelijke toelichting bij de invoering in de gehandicaptenzorg. JaarUrenSystematiek (JUS) JUS Jaarurensystematiek een inhoudelijke toelichting bij de invoering in de gehandicaptenzorg JaarUrenSystematiek (JUS) Inleiding In de CAO Gehandicaptenzorg 2007-2008 (CAO) is opgenomen dat per 1 januari

Nadere informatie

De eerste cao voor postverspreiders. Informatie over de overeenkomst van opdracht en de arbeidsovereenkomst

De eerste cao voor postverspreiders. Informatie over de overeenkomst van opdracht en de arbeidsovereenkomst De eerste cao voor postverspreiders Informatie over de overeenkomst van opdracht en de arbeidsovereenkomst Liberalisering en cao Op 1 april 2009 is de postmarkt geliberaliseerd. Een van de voorwaarden

Nadere informatie

Toelichting op de jaarurensystematiek

Toelichting op de jaarurensystematiek Toelichting op de jaarurensystematiek Toelichting op de jaarurensystematiek Toelichting Artikel 4.3 CAO Kinderopvang Opgesteld door CAO-partijen in de Kinderopvang 1 van 8 Toelichting op de jaarurensystematiek

Nadere informatie

Hulp bij het huishouden. Hattem

Hulp bij het huishouden. Hattem Rapport: Hulp bij het huishouden Hattem Uw gegevens: Driezorg Wonen, Welzijn & Zorg Postbus 658 8000 AR Zwolle (038) 453 67 11 www.driezorg.nl Contactpersoon Mevr. J. Kloosterboer Uitvoerende organisatie

Nadere informatie

CAO UITVAARTBRANCHE Onderhandelingsresultaat Afspraken d.d. 21 augustus 2014

CAO UITVAARTBRANCHE Onderhandelingsresultaat Afspraken d.d. 21 augustus 2014 CAO UITVAARTBRANCHE Onderhandelingsresultaat Afspraken d.d. 21 augustus 2014 INLEIDING Branchevereniging Gecertificeerde Nederlandse Uitvaartondernemingen, NARDUS samenwerkende uitvaartorganisaties, Werkgeversvereniging

Nadere informatie

Overzicht van besprekingspunten en de verschillen daarin tussen werkgever en vakbonden bij Feenstra Verwarming per 14-10-2014

Overzicht van besprekingspunten en de verschillen daarin tussen werkgever en vakbonden bij Feenstra Verwarming per 14-10-2014 Overzicht van besprekingspunten en de verschillen daarin tussen werkgever en bij Feenstra Verwarming per 14-10-2014 Huidige regeling volgens De ATW rooster overeenkomst is tussen directie, en OR afgesproken

Nadere informatie

Voorkomen is nog altijd beter dan.

Voorkomen is nog altijd beter dan. Voorkomen is nog altijd beter dan. Colofon Auteur Erwin Napjus Human-Invest B.V. Loosdrecht/ Oktober 2012 Inleiding Een gezonde en veilige werkomgeving is belangrijk. Voor uw medewerkers, maar ook voor

Nadere informatie

Veelgestelde vragen Uren, looptijden, uitbetaling en meer

Veelgestelde vragen Uren, looptijden, uitbetaling en meer Veelgestelde vragen Uren, looptijden, uitbetaling en meer Veelgestelde vragen over uren, looptijden, uitbetaling en meer 1. Wat is het verschil tussen contracturen, looptijd en werktijd? Contracturen Het

Nadere informatie

NVAB Richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk. Advisering en begeleiding door de bedrijfsarts. datum plaats. naam persoon.

NVAB Richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk. Advisering en begeleiding door de bedrijfsarts. datum plaats. naam persoon. NVAB Richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk datum plaats Advisering en begeleiding door de bedrijfsarts persoon 1 datum Programma 1. Waarom een richtlijn? 2. Inhoud van de richtlijn: Arbobeleid

Nadere informatie

jouw gezondheid telt! Zwangerschap HAIRDRESSER

jouw gezondheid telt! Zwangerschap HAIRDRESSER HEALTHY jouw gezondheid telt! Zwangerschap HAIRDRESSER Zwangerschap Zwangerschap is een heugelijk feit voor de medewerkster. De werkgever is verplicht om de gezondheid van de medewerkster en haar (ongeboren)

Nadere informatie

arbo 42 11-10-2013 17:27:30

arbo 42 11-10-2013 17:27:30 arbo 42 11-10-2013 17:27:30 e brengen een hoge werkdruk vaak in verband met een breed scala aan gezondheids- en veiligheidsrisico s, variërend van vermoeidheid en fysieke klachten tot hartziekten of ongelukken

Nadere informatie

In de maand september heeft FNV Metaal onderzoek gedaan naar de praktijk en de ervaringen met werktijden in de branche..

In de maand september heeft FNV Metaal onderzoek gedaan naar de praktijk en de ervaringen met werktijden in de branche.. In de maand september heeft FNV Metaal onderzoek gedaan naar de praktijk en de ervaringen met werktijden in de branche.. Drie hoofdvragen: 1. Dragen de werktijden in de branche bij aan behoud van vitaliteit

Nadere informatie

G4S Aviation Security Planning Visitatie

G4S Aviation Security Planning Visitatie G4S Aviation Security Planning Visitatie Versie voor ledenraadpleging 7 april 2015 Inleiding Tijdelijke afspraken over roosteraanpassingen Looptijd afspraken: 3 juni 2015 t/m 31 oktober 2015 Vangnet na

Nadere informatie

16. Werktijden in het voortgezet onderwijs

16. Werktijden in het voortgezet onderwijs 16. Werktijden in het voortgezet onderwijs Inhoudsopgave Inleiding De arbeidstijdenwet Pauzes Rust Nachtdiensten Zondag Zwanger Weektaak van onderwijsondersteunend personeel Vakantieverlof voor onderwijsondersteunend

Nadere informatie

WERK EN KANKER: JE HOEFT ER NIET ALLEEN VOOR TE STAAN

WERK EN KANKER: JE HOEFT ER NIET ALLEEN VOOR TE STAAN WERK EN KANKER: JE HOEFT ER NIET ALLEEN VOOR TE STAAN Ieder jaar krijgen in Nederland 30.000 werknemers dat is 1 op de 250 - te horen dat zij kanker hebben. Een nog groter aantal, 1 op de 79 mannelijke

Nadere informatie

mei 2015 verbouwt vernieuwt verbindt SCHIPHOL verbouwt, vernieuwt, verbindt CENTRALE SECURITY

mei 2015 verbouwt vernieuwt verbindt SCHIPHOL verbouwt, vernieuwt, verbindt CENTRALE SECURITY connects verbouwt vernieuwt verbindt SCHIPHOL verbouwt, vernieuwt, verbindt Sinds 2013 merken reizigers, bezoekers en gebruikers dat Schiphol stevig aan het vernieuwen en verbouwen is. Schiphol maakt het

Nadere informatie

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST CAO-I AKZONOBEL NEDERLAND

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST CAO-I AKZONOBEL NEDERLAND COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST CAO-I AKZONOBEL NEDERLAND (versie juli 2013) De werkingssfeer van de CAO-I AkzoNobel Nederland omvat: (stand per 1 januari 2013) - Akzo Nobel Nederland B.V. De ondergetekenden:

Nadere informatie

De conclusies uit het overleg tussen bedrijfsleiding en groepscommissie, alsmede de achterliggende beweegredenen worden schriftelijk vastgelegd.

De conclusies uit het overleg tussen bedrijfsleiding en groepscommissie, alsmede de achterliggende beweegredenen worden schriftelijk vastgelegd. Roosterconvenant Partijen hebben in het kader van het programma Transform 2015- Securing Our Future geconcludeerd dat het adequaat toepassen van de roosterregeling binnen KLM kan leiden tot de verlaging

Nadere informatie

Voorbeeld visualisatie rapportage

Voorbeeld visualisatie rapportage Voorbeeld visualisatie rapportage Van dms Jeffrey Slort 1 e Barendrechtseweg 108 j.slort@vandms.nl 2992 XC BARENDRECHT 0620146404 IBAN: NL97INGB0004527010 KvK Nr. 530112321 www.vandms.nl BIC: INGBNL2A

Nadere informatie

In onderstaande tabel is de jaarlijkse arbeidsduur van een reeks jaren weergegeven:

In onderstaande tabel is de jaarlijkse arbeidsduur van een reeks jaren weergegeven: BIJLAGE IX VORMGEVING 36-URIGE WERKWEEK 1 Inleiding: In artikel 8 is de arbeidstijd gedefinieerd. Per week werkt een werknemer met een fulltime contract gemiddeld 36 uur. Er zijn diverse mogelijkheden

Nadere informatie

Hogeschool van Amsterdam. Beeldschermwerk? Voorkom RSI!

Hogeschool van Amsterdam. Beeldschermwerk? Voorkom RSI! Hogeschool van Amsterdam Beeldschermwerk? Voorkom RSI! RSI, dat krijg ik toch niet, dat krijgen anderen... Iedereen die dagelijks langer dan 2 uur ononderbroken op de computer werkt loopt het risico om

Nadere informatie

ARBEIDSTIJDEN VOOR AIOS EN ANIOS

ARBEIDSTIJDEN VOOR AIOS EN ANIOS ARBEIDSTIJDEN VOOR AIOS EN ANIOS 2 inhoud BELANGRIJKE DEFINITIES 4 ARBEIDS- EN RUSTTIJDEN OVERZICHT 6 CAO S 8 CAO GGZ 14 SLOTWOORD 19 Per 1 augustus 2011 is het Arbeidstijdenbesluit gewijzigd. De wijziging

Nadere informatie

Werk en kanker: je hoeft er niet alleen voor te staan.

Werk en kanker: je hoeft er niet alleen voor te staan. Kanker, waarbij het verleden, het heden en de toekomst niet langer met elkaar verbonden lijken. Kanker... je hebt het niet alleen en je hoeft er niet alleen voor te staan Werk en kanker: je hoeft er niet

Nadere informatie

Gezond & veilig werken in de ploegendienst. - Kan dat wel?-

Gezond & veilig werken in de ploegendienst. - Kan dat wel?- Gezond & veilig werken in de ploegendienst - Kan dat wel?- Over mij Marjolein van Kleef Voedingsdeskundige ploegendienst Organisatieadviseur Bedrijfsdiëtist Voorlichter Trainer Enerjoy Enerjoy motiveert

Nadere informatie

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden Enquête Mantelzorg en dementie 2014 Vooraf In juli 2014 vroegen wij onze leden naar hun ervaringen met mantelzorg in het algemeen, en mantelzorg

Nadere informatie

Handreiking werknemer Aan het werk blijven met een chronische aandoening

Handreiking werknemer Aan het werk blijven met een chronische aandoening Handreiking werknemer Aan het werk blijven met een chronische aandoening Eén op de drie mensen krijgt te maken met een chronische aandoening. Werken met een chronische aandoening is goed mogelijk. Vaak

Nadere informatie

SECURITAS. Beveiliging in het 1000 eilandenrijk

SECURITAS. Beveiliging in het 1000 eilandenrijk SECURITAS Beveiliging in het 1000 eilandenrijk Het bestuur van BGO heeft onderzocht hoe de beveiliging van Securitas tot op heden functioneert. Daartoe is een enquête gehouden onder de leden die een contract

Nadere informatie

Bijeenkomst GMR. woensdag 11 maart 2015

Bijeenkomst GMR. woensdag 11 maart 2015 Bijeenkomst GMR woensdag 11 maart 2015 Uitgangspunten personeelsbeleid Personeelsbeleid ten dienste van schitterend onderwijs Vakmanschap in beweging Onze medewerkers willen goed werk leveren Uitgangspunten

Nadere informatie

Veel plezier en succes!

Veel plezier en succes! Je werkt de hele dag in een groepje van 3 of 4 leerlingen aan een groot open probleem. De bedoeling is dat er aan het eind van de dag een werkstuk ligt als resultaat van jullie werk. Hieronder zie je een

Nadere informatie

WERKGELEGENHEID BIJ CONTRACTSWISSELING

WERKGELEGENHEID BIJ CONTRACTSWISSELING WERKGELEGENHEID Artikel 38 WERKGELEGENHEID BIJ CONTRACTSWISSELING 1. Van een contractswisseling is sprake indien een schoonmaakbedrijf- of glazenwassersbedrijf als gevolg van een heraanbesteding hetzelfde

Nadere informatie

Er is sprake van een arbeidsovereenkomst wanneer aan de volgende drie voorwaarden is voldaan:

Er is sprake van een arbeidsovereenkomst wanneer aan de volgende drie voorwaarden is voldaan: Arbeidsovereenkomst Na het arbeidsvoorwaardengesprek stelt een werkgever meestal een arbeidsovereenkomst op. Klakkeloos ondertekenen is niet verstandig. Wat houdt een arbeidsovereenkomst in en wat hoort

Nadere informatie

Protocol detachering medewerkers naar Nayak Aircraft services 2015

Protocol detachering medewerkers naar Nayak Aircraft services 2015 Protocol detachering medewerkers naar Nayak Aircraft services 2015 Regional Jet Center BV., gevestigd en kantoorhoudende op de luchthaven Schiphol, gemeente Haarlemmermeer (hierna RJC) en De Unie, gevestigd

Nadere informatie

Arbocatalogus Tuincentra

Arbocatalogus Tuincentra Arbocatalogus Tuincentra Arbocatalogus Tuincentra Voorwoord Voor u ligt de Arbocatalogus Tuincentra, het oplossingenboek voor arborisico s in tuincentra. In de tuincentra denken we bij veiligheid automatisch

Nadere informatie

Beleving op Schiphol

Beleving op Schiphol Beleving op Schiphol Schiphol wil Europe s preferred airport zijn. Dat lukt aardig: onze nationale luchthaven is ook dit jaar weer verkozen tot de beste van Europa en tot de nummer drie op de wereldranglijst.

Nadere informatie

Beveiligers die ook post bezorgen

Beveiligers die ook post bezorgen Beveiligers die ook post bezorgen PostNL kan postbezorgers geen fulltime baan meer bieden, maar wil wel werven onder kostwinners. Veel facilitaire branches hebben te maken met een veranderende en soms

Nadere informatie

SAMENVATTING UITSPRAAK. A, B, C, D, E, F, G, werknemers van ROC H, gevestigd te I, verzoekers, hierna te noemen de werknemers gemachtigde: de heer J

SAMENVATTING UITSPRAAK. A, B, C, D, E, F, G, werknemers van ROC H, gevestigd te I, verzoekers, hierna te noemen de werknemers gemachtigde: de heer J SAMENVATTING 106262 - Geschil over toepassing vakantieregeling werkgever; BVE Het geschil is in goed overleg tussen partijen aan de Commissie voorgelegd (N-7 cao bve). De werkgever heeft gaandeweg het

Nadere informatie

Samenvatting rapportage. Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid. Contractcatering

Samenvatting rapportage. Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid. Contractcatering Samenvatting rapportage Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid Contractcatering In samenwerking met: Rijnland Advies 1 Inleiding Even terugkijken.. De komende jaren verandert de arbeidsmarkt

Nadere informatie

II Het dienstverband

II Het dienstverband II Het dienstverband Voorwaarden De onderwerpen in dit boek hebben betrekking op de situaties waarbij er sprake is van een - tijdelijk of vast - dienstverband. Er is sprake van een dienstverband als er

Nadere informatie

verlof en cao Alle in dit document vermelde berekeningen en verwijzingen naar de CAO zijn gebaseerd op de CAO voor het kappersbedrijf 2010-2011.

verlof en cao Alle in dit document vermelde berekeningen en verwijzingen naar de CAO zijn gebaseerd op de CAO voor het kappersbedrijf 2010-2011. verlof en cao Salonhub biedt werkgevers gereedschap om op eenvoudige wijze de verlofkaart van medewerkers bij te werken. Het bijwerken van de verlofkaart gebeurt vrijwel geheel automatisch op basis van

Nadere informatie

Het werken met arbeidsovereenkomsten. www.euroadviseurs.nl. Arbeidsovereenkomsten informatie

Het werken met arbeidsovereenkomsten. www.euroadviseurs.nl. Arbeidsovereenkomsten informatie Het werken met arbeidsovereenkomsten Arbeidsovereenkomsten informatie Hier krijgt u verdere informatie over het kiezen en samenstellen van de juiste arbeidsovereenkomst. www.euroadviseurs.nl Het werken

Nadere informatie

Leidraad veilig werken met ladders

Leidraad veilig werken met ladders Leidraad veilig werken met ladders De ladder valt onder de richtlijn Arbeidsmiddelen. Deze richtlijn verplicht de werkgever de werknemers met zodanige arbeidsmiddelen (ladders, trappen en rolsteigers)

Nadere informatie

Onderzoek naar. Eigen Risico 2010

Onderzoek naar. Eigen Risico 2010 Onderzoek naar Eigen Risico 2010 2 Aanleiding: Het viel de Vereniging Auto van de Zaak op dat werkgevers verschillende maatstaven hanteren bij het al dan niet doorberekenen van het Eigen Risico bij schade

Nadere informatie

Rapportage beoordelen en incidenteel belonen 2012

Rapportage beoordelen en incidenteel belonen 2012 Rapportage beoordelen en incidenteel belonen 2012 Oktober 2013 Samenvatting Provinciebreed wordt er in 2012 met 91% van de medewerkers een planningsgesprek gevoerd, met 81% een voortgangsgesprek en met

Nadere informatie

Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1

Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1 Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1 blijven? In de linkerkolom vindt u de verschillende onderwerpen die in deze folder behandeld worden. Door te klikken op deze items gaat u direct naar

Nadere informatie

MEDEWERKERS VRAGENLIJST BRANCHE-RIE TECHNISCHE GROOTHANDEL

MEDEWERKERS VRAGENLIJST BRANCHE-RIE TECHNISCHE GROOTHANDEL 1 Betrekken medewerkers bij de uitvoering van de RI&E. Medewerkers zijn een belangrijke bron van informatie over veiligheid en gezondheid op het werk. Zij hebben belang bij veilige en gezonde werkomstandigheden.

Nadere informatie

Minimumloon, jeugdloon januari 2016 - juni 2016 plus Uurloon

Minimumloon, jeugdloon januari 2016 - juni 2016 plus Uurloon Minimumloon, jeugdloon januari 2016 - juni 2016 plus Uurloon Het wettelijk minimum loon of wettelijk minimum jeugdloon is het loon of het salaris dat je minimaal uitbetaald hoort te krijgen. Werknemers

Nadere informatie

EVC Beoordelings- en ontwikkeltraject AF-Erkenningsregeling

EVC Beoordelings- en ontwikkeltraject AF-Erkenningsregeling EVC Beoordelings- en ontwikkeltraject AF-Erkenningsregeling Het EVC (Elders Verworven Competenties) beoordelings- en ontwikkeltraject AF is bedoeld om bedrijven die in eerste instantie niet voldoen aan

Nadere informatie

Henke Groenwold GGD Amsterdam 23 mei 2014

Henke Groenwold GGD Amsterdam 23 mei 2014 Geurhinder en andere gezondheidsklachten door houtrook Henke Groenwold GGD Amsterdam 23 mei 2014 19 november 2013 Inhoud GGD Amsterdam Welke vragen krijgt de GGD Voorbeelden van houtrook overlast Waar

Nadere informatie

Naam document Soort document. Werkinstructie Roosterregels werkinstructie. Definitieve versie 01. d.d 15-07- 2015. Bijbehorende processen

Naam document Soort document. Werkinstructie Roosterregels werkinstructie. Definitieve versie 01. d.d 15-07- 2015. Bijbehorende processen Naam document Soort document Contactpersoon Autorisator Eigenaar Vastgesteld op Instemming OR Bijbehorende processen Laatste wijzigingen Werkinstructie Roosterregels werkinstructie Claudia Bakker Jan Windey

Nadere informatie

SPATADERBEHANDELING SCLEROCOMPRESSIETHERAPIE (SCT)

SPATADERBEHANDELING SCLEROCOMPRESSIETHERAPIE (SCT) SPATADERBEHANDELING SCLEROCOMPRESSIETHERAPIE (SCT) 17841 Inleiding Samen met uw arts heeft u besloten uw spataderen te laten behandelen door middel van het inspuiten van een medicinale vloeistof. De vloeistof

Nadere informatie

Werken in de horeca. 12 meest gestelde vragen door werknemers. L1NDA BV www.l1nda.nl

Werken in de horeca. 12 meest gestelde vragen door werknemers. L1NDA BV www.l1nda.nl Werken in de horeca 12 meest gestelde vragen door werknemers INTRODUCTIE Een (bij)baan in de horeca. Sinds april 2014 is er geen horeca CAO, maar wat betekent dat voor jou als werknemer? Je wilt natuurlijk

Nadere informatie

Studiemateriaal t.b.v. zeggenschap en medezeggenschap in ons aanvullend pensioen

Studiemateriaal t.b.v. zeggenschap en medezeggenschap in ons aanvullend pensioen FNV Bondgenoten 2012 Pagina 1 van 49 19-4-2012 FNV Bondgenoten 2012 Pagina 2 van 49 19-4-2012 FNV Bondgenoten 2012 Pagina 3 van 49 19-4-2012 FNV Bondgenoten 2012 Pagina 4 van 49 19-4-2012 FNV Bondgenoten

Nadere informatie

Jaarurensystematiek CAO-Sport

Jaarurensystematiek CAO-Sport Jaarurensystematiek CAO-Sport Werkgeversorganisatie in de Sport Arnhem, november 2007 Jaarurensystematiek CAO-Sport 1 Werkgeversorganisatie in de Sport Postbus 185 6800 AD Arnhem Papendallaan 50 T: 0264834450

Nadere informatie

Lezing Onregelmatige Werktijden Medezeggenschapsdag. Utrecht, 6 november 2014

Lezing Onregelmatige Werktijden Medezeggenschapsdag. Utrecht, 6 november 2014 Lezing Onregelmatige Werktijden Medezeggenschapsdag Utrecht, 6 november 2014 Shift-Instituut Onregelmatig Werk is een paritaire stichting, die staat voor een gezamenlijke aanpak als voorwaarde voor succesvol

Nadere informatie

Lonen en vergoedingen

Lonen en vergoedingen VERSIE: OpTe141223 VERVANGT VERSIE: OpTe131216 Lonen en vergoedingen Cao Open Teelten Per 1 januari 2015 TOELICHTING OP DE CAO-LOONTABELLEN Nieuw loongebouw en loonsverhogingen Per 1 juli 2007 is een nieuw

Nadere informatie

Informatiefiche Arbeidsduur in de sector 319.01

Informatiefiche Arbeidsduur in de sector 319.01 Informatiefiche Arbeidsduur in de sector 319.01 1. De wekelijkse arbeidsduur voor voltijdse werknemers De gemiddelde wekelijkse arbeidsduur bedraagt 38 uur per week (zie CAO van 1/07/1998 betreffende veralgemening

Nadere informatie

Self Assessment in de Schoenherstelsector. Het zelf meten van blootstelling aan oplosmiddelen. Notitie

Self Assessment in de Schoenherstelsector. Het zelf meten van blootstelling aan oplosmiddelen. Notitie Notitie Aan De Schoenherstelbranche Auteurs Selma Hertsenberg Marc Lurvink Dick Brouwer Maikel van Niftrik Erik Tielemans Onderwerp Rapportage onderzoek naar "Self Assessment" en blootstelling aan oplosmiddelen

Nadere informatie

5 Opstellen businesscase

5 Opstellen businesscase 5 Opstellen In de voorgaande stappen is een duidelijk beeld verkregen van het beoogde project en de te realiseren baten. De batenboom geeft de beoogde baten in samenhang weer en laat in één oogopslag zien

Nadere informatie

Contracten voor bepaalde tijd

Contracten voor bepaalde tijd Contracten voor bepaalde tijd onderneem actie Per 1 januari en 1 juli 2015 is het nodige veranderd voor arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd. In deze whitepaper lichten wij toe welke wijzigingen doorgevoerd

Nadere informatie

Rapportage Competenties. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

Rapportage Competenties. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: Rapportage Competenties Naam: Bea het Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea het Voorbeeld / 16.06.2015 / Competenties (QPN) 2 Inleiding In dit rapport wordt ingegaan op de competenties

Nadere informatie

Informatie afkomstig van www.abu.nl

Informatie afkomstig van www.abu.nl Als je gaat werken voor een uitzendonderneming zijn er een aantal zaken waar je rekening mee moet houden en wat je zou moeten weten, zoals bijvoorbeeld: Wat neem je mee naar de inschrijving? Welke wet-

Nadere informatie

Examen HAVO. Wiskunde B1

Examen HAVO. Wiskunde B1 Wiskunde B1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.30 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 21 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een

Nadere informatie

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Gezond werken aan het beeldscherm (voor medewerkers) Brochure voor medewerkers over het voorkomen van gezondheidsklachten door beeldschermwerk Inhoudsopgave Gezond

Nadere informatie

1. De looptijd van de nieuwe cao is van 1 januari 2014 tot 1 april 2016. De cao was toch (stilzwijgend) verlengd tot en met 31 december 2014?

1. De looptijd van de nieuwe cao is van 1 januari 2014 tot 1 april 2016. De cao was toch (stilzwijgend) verlengd tot en met 31 december 2014? Meest gestelde vragen cao-akkoord W&MD Er wordt op dit moment hard gewerkt aan de cao-teksten en de implementatie van de gemaakte afspraken. In dit document een bundeling van de meest gestelde cao-vragen

Nadere informatie

Rapport Cliëntervaringsonderzoek. Zorgbureau Endless Almere. Zorg Thuis Verslagjaar 2014. Uitgevoerd door Bureau De Bok, Franeker

Rapport Cliëntervaringsonderzoek. Zorgbureau Endless Almere. Zorg Thuis Verslagjaar 2014. Uitgevoerd door Bureau De Bok, Franeker Rapport Cliëntervaringsonderzoek Zorgbureau Endless Almere Zorg Thuis Verslagjaar 2014 Uitgevoerd door Bureau De Bok, Franeker 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Respons en benadering cliënten... 3 Resultaten

Nadere informatie

Een effectiviteitsanalyse van de

Een effectiviteitsanalyse van de Verzuimende werknemers Een effectiviteitsanalyse van de verzuimbegeleiding door Top-Care Onderzoek naar de effectiviteit van de verzuimspecifieke aanpak van Top-Care Esther Hilbers 1 In deze rapportage

Nadere informatie

www.gezonduitgeven.nl Checklist werkplekinstelling voor de medewerker

www.gezonduitgeven.nl Checklist werkplekinstelling voor de medewerker Basis checklist voor een gezonde werkplek Een goede werkhouding is van belang om prettig en gezond te werken. Met deze basis checklist kun je je werkplek zo instellen dat je gezondheidsklachten zoveel

Nadere informatie

premieoverzicht 2005

premieoverzicht 2005 stichting pensioenfonds wonen ouderdomspensioen/nabestaandenpensioen/prepensioen 2,75% 7,25% 10,00% extra ouderdomspensioen/ extra nabestaandenpensioen 1) 2,00% 6,00% 8,00% arbeidsongeschiktheidspensioen

Nadere informatie

Checklist voor opsporen beeldschermgebonden lichamelijke klachten

Checklist voor opsporen beeldschermgebonden lichamelijke klachten Checklist voor opsporen beeldschermgebonden lichamelijke klachten vhp ergonomie Huygensstraat 13a 2515 BD s-gravenhage t 070 389 2010 e info@vhp-ergonomie.nl i www.vhp-ergonomie.nl 1 Blok 1: klachten 1

Nadere informatie

Stop met roken, eet gezond, en neem vooral een abonnement op de sportschool. U adviseert zich suf. Maar wie luistert? Lees hier verder >>>

Stop met roken, eet gezond, en neem vooral een abonnement op de sportschool. U adviseert zich suf. Maar wie luistert? Lees hier verder >>> Jaargang 2016 / nieuwsbrief 32 / maart en april 2016 De mens is niet de zwakste schakel We beschouwen de mens traditioneel als zwakste schakel in hoogtechnologische omgevingen. Maar (teams van) werknemers

Nadere informatie

DSM Nederland t.a.v. de directie mevrouw E. Kuppens en de heer A. Nicolai Postbus 43 6130 AA SITTARD. 12 november 2014 0495 433187

DSM Nederland t.a.v. de directie mevrouw E. Kuppens en de heer A. Nicolai Postbus 43 6130 AA SITTARD. 12 november 2014 0495 433187 Postadres Postbus 10250, 6000 GG Weert DSM Nederland t.a.v. de directie mevrouw E. Kuppens en de heer A. Nicolai Postbus 43 6130 AA SITTARD Industrie T 0900 9690 (lokaal tarief) F 030 66 30 000 www.fnvbondgenoten.nl

Nadere informatie

Op weg voor mensen en werk

Op weg voor mensen en werk Op weg voor mensen en werk uitzenden outplacement re-integratie loopbaanadvies www.personeelsned.nl Wie is PersoneelsNed PersoneelsNed zorgt voor mensen èn werk. Een tweeledige en belangrijke doelstelling!

Nadere informatie

Inzet beroepskrachten en opvang in stamgroepen

Inzet beroepskrachten en opvang in stamgroepen 1 Inzet beroepskrachten en opvang in stamgroepen KDV KieKeBoe Bianca Wegbrands 2012/2013 Akkoord leidsters 02/01/2012 Vastgesteld door de OWG De opvang vindt plaats in stamgroepen. Toelichting: voor de

Nadere informatie

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving Onderzoeksopzet Marktonderzoek Klantbeleving Utrecht, september 2009 1. Inleiding De beleving van de klant ten opzichte van dienstverlening wordt een steeds belangrijker onderwerp in het ontwikkelen van

Nadere informatie

WERKT IJD ENR EG ELING

WERKT IJD ENR EG ELING WERKTIJDENREGELING Artikel 1 Algemene bepalingen Voor de toepassing van deze regeling wordt verstaan onder: 1. medewerker: diegene die op basis van een ambtelijke aanstelling of arbeidsovereenkomst in

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting 8. * COgnitive Functions And Mobiles; in dit advies aangeduid als het TNO-onderzoek.

Samenvatting. Samenvatting 8. * COgnitive Functions And Mobiles; in dit advies aangeduid als het TNO-onderzoek. Samenvatting In september 2003 publiceerde TNO de resultaten van een onderzoek naar de effecten op het welbevinden en op cognitieve functies van blootstelling van proefpersonen onder gecontroleerde omstandigheden

Nadere informatie

Dossier : vermoeidheid

Dossier : vermoeidheid Dossier : vermoeidheid Inleiding In slaap vallen achter het stuur kan fataal zijn. Toch rijden heel wat bestuurders gewoon door, hoewel ze zich moe voelen. Ze denken dat ze door een raam te openen of door

Nadere informatie

Op weg naar duurzame inzetbaarheid

Op weg naar duurzame inzetbaarheid Op weg naar duurzame inzetbaarheid Nederland vergrijst. De pensioenleeftijd gaat omhoog. Er dreigt krapte op de arbeidsmarkt. En landelijk is er steeds meer langdurig ziekteverzuim. Allemaal factoren om

Nadere informatie

Regionale voorlichtingsbijeenkomsten CAO Woondiensten 2009-2010. Mei en juni 2010

Regionale voorlichtingsbijeenkomsten CAO Woondiensten 2009-2010. Mei en juni 2010 Regionale voorlichtingsbijeenkomsten CAO Woondiensten 2009-2010 Mei en juni 2010 Programma Karakter CAO Loopbaanontwikkeling Pauze Kilometervergoeding Werktijden Salarissen en vakantietoeslag Vragen? Karakter

Nadere informatie

BedrijfsGezondheidsIndex 2006

BedrijfsGezondheidsIndex 2006 BedrijfsGezondheidsIndex 2006 Op het werk zijn mannen vitaler dan vrouwen Mannen zijn vitaler en beter inzetbaar dan vrouwen. Dit komt mede doordat mannen beter omgaan met stress. Dit blijkt uit de jaarlijkse

Nadere informatie

11 september 2014. Onderhandelingsakkoord CAO-PO 01-07-2014 tot en met 30-06-2015

11 september 2014. Onderhandelingsakkoord CAO-PO 01-07-2014 tot en met 30-06-2015 11 september 2014 Onderhandelingsakkoord CAO-PO 01-07-2014 tot en met 30-06-2015 Eerste Informatievoorziening en te hanteren procedures: Met dit onderhandelingsakkoord hebben sociale partners beoogd tot

Nadere informatie

Checklist: werken in koel- en vrieshuizen

Checklist: werken in koel- en vrieshuizen Checklist: werken in koel- en vrieshuizen Intro Terwijl in de zomermaanden veel mensen klagen over de hitte, buiten of op kantoor, zijn er in Nederland ook werknemers voor wie het bijna altijd koud is.

Nadere informatie

Examen VWO. Wiskunde A1 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Wiskunde A1 (nieuwe stijl) Wiskunde A1 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 19 juni 13.30 16.30 uur 20 02 Voor dit examen zijn maximaal 82 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

Een werkgever is ook verplicht zich aan allerlei wetten te houden. Een van die wetten is de Arbeidsomstandighedenwet, kortweg de Arbo-wet.

Een werkgever is ook verplicht zich aan allerlei wetten te houden. Een van die wetten is de Arbeidsomstandighedenwet, kortweg de Arbo-wet. Arbo Inhoud Arbowet Als werknemer in een winkel heb je samen met de werkgever afspraken genaakt over het werk dat je doet. Dat zijn niet de enige regels waaraan een bedrijf zich moet houden. We gaan het

Nadere informatie

Rapport. Werkbaarheidsprofiel voor zelfstandige ondernemers in de horeca 2013. Brussel, februari 2015. Ria Bourdeaud hui, Stephan Vanderhaeghe.

Rapport. Werkbaarheidsprofiel voor zelfstandige ondernemers in de horeca 2013. Brussel, februari 2015. Ria Bourdeaud hui, Stephan Vanderhaeghe. Rapport Werkbaarheidsprofiel voor zelfstandige ondernemers in de horeca 2013 Brussel, februari 2015 Ria Bourdeaud hui, Stephan Vanderhaeghe. Dit rapport verstrekt informatie uit de Vlaamse Werkbaarheidsmonitor

Nadere informatie

Informatiemateriaal ergonomie

Informatiemateriaal ergonomie H6 Informatiemateriaal HSEQ Blijf alert tijdens het werk. Bij twijfel: stel je vraag, begin niet of leg het werk stil! Sinds de eerste succesvolle boring op het Nederlands continentaal plat in 1970, is

Nadere informatie