Piramidetocht. Namen: Colofon. Uitgave 2015 Nationaal Park Weerribben-Wieden Veldopdrachten:

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Piramidetocht. Namen: Colofon. Uitgave 2015 Nationaal Park Weerribben-Wieden Veldopdrachten:"

Transcriptie

1 Colofon Uitgave 2015 Nationaal Park Weerribben-Wieden Piramidetocht Veldopdrachten: Life & Nature centrum de RietNymf Illustraties: Femke van Gent Vormgeving: Ontwerpbureau Lood In samenwerking met: Natuurmonumenten Bezoekerscentrum De Wieden Staatsbosbeheer Buitencentrum eerribben W Met dank aan meester Gert Zweers en de leerlingen van groep 7 en 8 van Eben-Haëzer gereformeerde basisschool te St. Jansklooster Namen:

2 Opdracht 1 Helderwater Opdracht 6 Drinkwater In de natuurgebieden van Noordwest Overijssel wordt diep grondwater opgepompt door waterleidingbedrijf Vitens. Vitens zorgt zo voor het winnen, zuiveren en leveren van drinkwater van topkwaliteit bij jullie thuis. Het grondwater wordt door de natuur zelf al voorgezuiverd. Vooral het zand dat hier dieper in de grond zit, speelt daarbij een rol. Filter, leeg potje, kleurstof, potje met zand, afvalpotje. 1. Doe de helft van het zand in het filter. Vul het lege potje met slootwater. Maak dit water extra troebel door er wat modder door te mengen. Giet dit water in het filter. Houd het potje meteen onder het filter en vang zo het water op. Welke kleur heeft het gezeefde water? Zie je verschil? Leeg het filter en het potje in het afvalbakje. 2. Doe de andere helft van het zand in het filter. Haal weer water uit de sloot, maar doe er nu twee druppels kleurstof bij. Giet dit door het filter. Vang het water op. Heeft het zand de kleurstof uit het water gefilterd? Leeg het filter en het potje weer in het afvalbakje. Zorg ervoor dat het afvalbakje goed dicht zit voordat je het in de tas doet! Je hebt gezien dat zand een goed filter is voor bepaalde dingen die in het water zitten. Je hebt ook gezien dat niet alles uit het water gefilterd wordt. Licht speelt een belangrijke rol in de voedselpiramide. Planten maken onder invloed van licht suikers en zuurstof. Licht zorgt er dus voor dat planten kunnen groeien. Alle leven in de sloot heeft zuurstof nodig. Het is dus belangrijk dat het water helder is voor alle leven in de sloot. Er zijn vissen die er voor zorgen, dat het water troebel wordt. Secchischijf aan touw en stok Kijk met behulp van de Secchischijf hoe helder het water is. Laat de Is schijf het erg langzaam als er giftige in het vloeistoffen water zakken, op de totdat grond je geknoeid de schijf worden? niet meer ziet. Elke knoop is 10 centimeter. Hoe A. diep Dat dringt is niet het goed licht voor in ons water drinkwater. Als het op een dag wordt opge- door? pompt, heeft de natuur niet alle vervuiling eruit gehaald. B. Dat maakt niet uit. Als het op een dag wordt opgepompt, heeft de natuur alles er wel weer uit gehaald. Roer met behulp van de stok onderin de sloot. Kijk nu nog eens met de Secchischijf, hoe diep dringt het licht nu door? Is er door het roeren iets veranderd aan de helderheid van het water? Welke vissoort zorgt voor troebel water, waardoor het licht minder diep in het water doordringt? A. De Brasem, die op de bodem op zoek is naar voedsel en daarvoor veel in de bodem woelt. B. Het stekelbaarsje, die tussen de waterplanten op zoek is naar kleine waterbeestjes

3 Opdracht 1 Helderwater Opdracht 6 Drinkwater In de natuurgebieden van Noordwest Overijssel wordt diep grondwater opgepompt door waterleidingbedrijf Vitens. Vitens zorgt zo voor het winnen, zuiveren en leveren van drinkwater van topkwaliteit bij jullie thuis. Het grondwater wordt door de natuur zelf al voorgezuiverd. Vooral het zand dat hier dieper in de grond zit, speelt daarbij een rol. Filter, leeg potje, kleurstof, potje met zand, afvalpotje. 1. Doe de helft van het zand in het filter. Vul het lege potje met slootwater. Maak dit water extra troebel door er wat modder door te mengen. Giet dit water in het filter. Houd het potje meteen onder het filter en vang zo het water op. Welke kleur heeft het gezeefde water? Zie je verschil? Leeg het filter en het potje in het afvalbakje. 2. Doe de andere helft van het zand in het filter. Haal weer water uit de sloot, maar doe er nu twee druppels kleurstof bij. Giet dit door het filter. Vang het water op. Heeft het zand de kleurstof uit het water gefilterd? Leeg het filter en het potje weer in het afvalbakje. Zorg ervoor dat het afvalbakje goed dicht zit voordat je het in de tas doet! Je hebt gezien dat zand een goed filter is voor bepaalde dingen die in het water zitten. Je hebt ook gezien dat niet alles uit het water gefilterd wordt. Licht speelt een belangrijke rol in de voedselpiramide. Planten maken onder invloed van licht suikers en zuurstof. Licht zorgt er dus voor dat planten kunnen groeien. Alle leven in de sloot heeft zuurstof nodig. Het is dus belangrijk dat het water helder is voor alle leven in de sloot. Er zijn vissen die er voor zorgen, dat het water troebel wordt. Secchischijf aan touw en stok Kijk met behulp van de Secchischijf hoe helder het water is. Laat de Is schijf het erg langzaam als er giftige in het vloeistoffen water zakken, op de totdat grond je geknoeid de schijf worden? niet meer ziet. Elke knoop is 10 centimeter. Hoe A. diep Dat dringt is niet het goed licht voor in ons water drinkwater. Als het op een dag wordt opge- door? pompt, heeft de natuur niet alle vervuiling eruit gehaald. B. Dat maakt niet uit. Als het op een dag wordt opgepompt, heeft de natuur alles er wel weer uit gehaald. Roer met behulp van de stok onderin de sloot. Kijk nu nog eens met de Secchischijf, hoe diep dringt het licht nu door? Is er door het roeren iets veranderd aan de helderheid van het water? Welke vissoort zorgt voor troebel water, waardoor het licht minder diep in het water doordringt? A. De Brasem, die op de bodem op zoek is naar voedsel en daarvoor veel in de bodem woelt. B. Het stekelbaarsje, die tussen de waterplanten op zoek is naar kleine waterbeestjes

4 Opdracht 2 Plantengroei In een gezonde sloot groeien veel verschillende soorten planten. Er is dan Opdracht 5 Gifstoffen veel voedsel voor planteneters. Tussen de Je hebt planten gehoord leven van allerlei de voedselpiramide. Daarvan rovers zich weet er je goed dat een verbergen, roof- dieren. Ook kunnen om dier plotseling leeft van kleinere toe te slaan. dieren, die weer leven van nog kleinere dieren en die weer leven van planten. Zoekkaart De otters die waterplanten hier vroeger leefden, konden bijna geen jongen meer krijgen doordat ze teveel gifstoffen bin- Kijk nen naar hadden de gekregen. verschillende Het soorten gif werd planten opgeslagen die in de het sloot vetweefsel groeien. van Waar de bevinden otter. Doordat deze er planten veel zich? gif opgeslagen was, drijvend werd de op otter het water, onvruchtbaar. langs de Onder water, oever, Als de of otter midden een tijdje in de minder sloot staand? te eten had, bijvoorbeeld in de winter, werd het Hoeveel vet verteerd verschillende en kwam soorten het gif planten werden zie je? de otters ziek en gingen vrij. Dan dood. Aantal soorten Planten hebben licht nodig om te leven. Levende planten zorgen voor voedsel, zuurstof en schuilgelegenheid. Eendenkroos potje met 25 drijft fiches, op het dobbel- water- Gifspel, steen. oppervlak, waardoor er geen licht in het water kan doordringen. Welke stelling is waar? Zie de bladzijde hiernaast. A. Eendenkroos op het water is goed, want eendenkroos maakt veel Wanneer zuurstof. er in Eendenkroos het water gifstoffen is daarom voorkomen goed kan de dat: voedselpiramide in de sloot. A. Geen kwaad, want het verdeelt zich B. wel Eendenkroos over organismen op het water en is ieder niet krijgt goed. maar Door een het eendenkroos beetje. komt er bijna geen licht in de sloot. Er B. Wel groeien kwaad, daardoor want het geen dier waterplanten onder voedselpiramide het eendenkroos. staat, Dat krijgt is dat boven aan uiteindelijk niet goed voor veel de gifstoffen voedselpiramide binnen. in de sloot. Leg het speelbord van het gifspel plat op de grond. Neem de 25 fiches. Elke fiche stelt een gifstof voor. Aan het begin zitten alle 25 gifstoffen onderin de voedselpiramide. Leg dus in de onderste rij op elk vakje één gifstof. Spelregels Gooi om beurten met de dobbelsteen. Opdracht 3 Temperatuur Het getal dat je gooit is het aantal fiches dat je mag verplaatsen naar de Temperatuur volgende rij. Een speelt gifstof een belangrijke kan per dobbelbeurt in het dus leven maar op en 1 rij in omhoog. het water. De rol straling Gooi je bijvoorbeeld van de zon heeft 4, dan veel mag invloed. je dus 4 keer een gifstof (=fiche) verplaatsen naar de volgende rij. Thermometer aan touw. Let op! De vakjes mogen niet meer gifstoffen bevatten, de temperatuur dan het van getal het dat water bij Meet op staat. verschillende Zodra één dieptes. fiche meer Houd ligt, de thermometer is het dier dood 1 minuut en speelt op het de zelfde niet diepte. meer mee. Langs dat dode dier kunnen Aan dan de geen oppervlakte gifstoffen is het meer worden verplaats. water:. De gifstoffen C. blijven daar liggen. Op de bodem is het water: Het. spel C. is uit wanneer de otter dood is Meet of wanneer hoe diep al het eten water van is: de otter dood. is. cm. De temperatuur van de lucht is:. C. Meet je verschillende temperaturen? Kan je uitleggen hoe dat komt? Kikkers, padden en salamanders leggen in het voorjaar eitjes in het water, waaruit jonge dieren groeien. Kikkervisjes, salamanderlarven en kleine visjes vormen een belangrijke voedselbron voor grotere soorten. Waar kunnen ze het beste hun eitjes afzetten, zodat die zich het snelst ontwikkelen? A. Tussen de waterplanten, net onder de oppervlakte, want daar is het water het warmst. B. Op de bodem, want daar liggen ze lekker koel en blijven ze langer goed

5 Opdracht 2 Plantengroei In een gezonde sloot groeien veel verschillende soorten planten. Er is dan Opdracht 5 Gifstoffen veel voedsel voor planteneters. Tussen de Je hebt planten gehoord leven van allerlei de voedselpiramide. Daarvan rovers zich weet er je goed dat een verbergen, roof- dieren. Ook kunnen om dier plotseling leeft van kleinere toe te slaan. dieren, die weer leven van nog kleinere dieren en die weer leven van planten. Zoekkaart De otters die waterplanten hier vroeger leefden, konden bijna geen jongen meer krijgen doordat ze teveel gifstoffen bin- Kijk nen naar hadden de gekregen. verschillende Het soorten gif werd planten opgeslagen die in de het sloot vetweefsel groeien. van Waar de bevinden otter. Doordat deze er planten veel zich? gif opgeslagen was, drijvend werd de op otter het water, onvruchtbaar. langs de Onder water, oever, Als de of otter midden een tijdje in de minder sloot staand? te eten had, bijvoorbeeld in de winter, werd het Hoeveel vet verteerd verschillende en kwam soorten het gif planten werden zie je? de otters ziek en gingen vrij. Dan dood. Aantal soorten Planten hebben licht nodig om te leven. Levende planten zorgen voor voedsel, zuurstof en schuilgelegenheid. Eendenkroos potje met 25 drijft fiches, op het dobbel- water- Gifspel, steen. oppervlak, waardoor er geen licht in het water kan doordringen. Welke stelling is waar? Zie de bladzijde hiernaast. A. Eendenkroos op het water is goed, want eendenkroos maakt veel Wanneer zuurstof. er in Eendenkroos het water gifstoffen is daarom voorkomen goed kan de dat: voedselpiramide in de sloot. A. Geen kwaad, want het verdeelt zich B. wel Eendenkroos over organismen op het water en is ieder niet krijgt goed. maar Door een het eendenkroos beetje. komt er bijna geen licht in de sloot. Er B. Wel groeien kwaad, daardoor want het geen dier waterplanten onder voedselpiramide het eendenkroos. staat, Dat krijgt is dat boven aan uiteindelijk niet goed voor veel de gifstoffen voedselpiramide binnen. in de sloot. Leg het speelbord van het gifspel plat op de grond. Neem de 25 fiches. Elke fiche stelt een gifstof voor. Aan het begin zitten alle 25 gifstoffen onderin de voedselpiramide. Leg dus in de onderste rij op elk vakje één gifstof. Spelregels Gooi om beurten met de dobbelsteen. Opdracht 3 Temperatuur Het getal dat je gooit is het aantal fiches dat je mag verplaatsen naar de Temperatuur volgende rij. Een speelt gifstof een belangrijke kan per dobbelbeurt in het dus leven maar op en 1 rij in omhoog. het water. De rol straling Gooi je bijvoorbeeld van de zon heeft 4, dan veel mag invloed. je dus 4 keer een gifstof (=fiche) verplaatsen naar de volgende rij. Thermometer aan touw. Let op! De vakjes mogen niet meer gifstoffen bevatten, de temperatuur dan het van getal het dat water bij Meet op staat. verschillende Zodra één dieptes. fiche meer Houd ligt, de thermometer is het dier dood 1 minuut en speelt op het de zelfde niet diepte. meer mee. Langs dat dode dier kunnen Aan dan de geen oppervlakte gifstoffen is het meer worden verplaats. water:. De gifstoffen C. blijven daar liggen. Op de bodem is het water: Het. spel C. is uit wanneer de otter dood is Meet of wanneer hoe diep al het eten water van is: de otter dood. is. cm. De temperatuur van de lucht is:. C. Meet je verschillende temperaturen? Kan je uitleggen hoe dat komt? Kikkers, padden en salamanders leggen in het voorjaar eitjes in het water, waaruit jonge dieren groeien. Kikkervisjes, salamanderlarven en kleine visjes vormen een belangrijke voedselbron voor grotere soorten. Waar kunnen ze het beste hun eitjes afzetten, zodat die zich het snelst ontwikkelen? A. Tussen de waterplanten, net onder de oppervlakte, want daar is het water het warmst. B. Op de bodem, want daar liggen ze lekker koel en blijven ze langer goed

6 Opdracht 4 Dekking In de natuur gaat het om eten en gegeten worden. Om er voor te zorgen dat je zelf niet opgegeten wordt tijdens het eten, is het belangrijk dat je voldoende dekking hebt. Zo word je zo weinig mogelijk gezien tijdens je leven. Veel dieren maken gebruik van landschapselementen in hun omgeving, bijvoorbeeld om zich te verplaatsen en te verstoppen. Landschapselementen zijn bijvoorbeeld struiken, grasranden en begroeide oevers. Het landschap om je heen. Je hebt gekeken naar landschapselementen om je heen. Planten en dieren vormen de bouwstenen van de voedselpiramide. Hoe meer bouwstenen, hoe steviger de voedselpiramide is. Een natuurgebied met veel verschillende soorten planten en dieren heeft daarom een stabielere voedselpiramide. Wanneer krijg je in het algemeen een stevige voedselpiramide, bij weinig of bij veel landschapselementen? A. Weinig landschapselementen, zodat de dieren die daar leven alle ruimte hebben en ver kunnen kijken. Landschapselementen Strand Waar leeft het dier Welke landschapselementen zie je hier om je heen? Kruis deze hiernaast aan. Trek een lijn van het dier naar het goede landschapselement. Het dier kan meerdere landschapselementen gebruiken, dus meerdere lijnen zijn mogelijk. B. Veel verschillende landschapselementen, zodat de dieren er zich op verschillende plekken schuil kunnen houden. Heg Bos Rietland Wei Berg Otter Blauwe reiger Begroeide oever Sloot Meer 6 7

Het geheim van de piramide

Het geheim van de piramide colofon Uitgave 2015 Nationaal Park Weerribben-Wieden www.np-weerribbenwieden.nl Illustraties Femke van Gent Vormgeving Ontwerpbureau Lood Velp Het geheim van de piramide In samenwerking met Natuurmonumenten

Nadere informatie

Werkblad Waterrapport 1 - Kleur van het water

Werkblad Waterrapport 1 - Kleur van het water Werkblad Waterrapport - Kleur van het water Water in sloten, plassen, meren en rivieren kan allerlei verschillende kleuren hebben door de stoffen die erin opgelost zijn. Meestal betekent helder en lichtgekleurd

Nadere informatie

Ga je mee op watersafari?

Ga je mee op watersafari? Informatie en reserveringen voor het Nationaal Park Weerribben-Wieden: www.np-weerribbenwieden.nl Beulakerpad 1 8326 AH Sint Jansklooster t 0527-246196 / 06-12890380 e n.vanderlaan@ivn.nl Ga je mee op

Nadere informatie

Opdrachten thema. Veluwe

Opdrachten thema. Veluwe Opdrachten thema Schema groepjes en opdrachten bij vorm 2: elke opdracht vaste begeleider Groepje 1: schaatsenrijders Groepje 2: beekprikken Groepje 3: schrijvertjes Groepje 4: bloedzuigers Groepje 5:

Nadere informatie

Diertjes vangen en bekijken

Diertjes vangen en bekijken Hossebos wateropdracht 1 Diertjes vangen en bekijken Zoek een plekje aan de waterkant, waar je goed bij het water kunt. Leg alle materialen klaar. Vul het aquarium half met water en zet het op een plekje

Nadere informatie

Visje,visje, in de sloot. Waterdiertjes vangen en bekijken

Visje,visje, in de sloot. Waterdiertjes vangen en bekijken Water 1 en 2 5 Visje,visje, in de sloot Waterdiertjes vangen en bekijken Doelen Begrippen Materialen Duur Inleiding (10 minuten) De leerlingen: ontdekken dat er in de sloot behalve eenden ook andere dieren

Nadere informatie

Voorbereiding post 4. Van ven en veen Groep 3-4

Voorbereiding post 4. Van ven en veen Groep 3-4 Voorbereiding post 4 Van ven en veen Groep 3-4 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de Powerpointserie als voorbereiding op post 4: Van ven en veen voor groep 3 en 4. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel

Nadere informatie

Het geheim van de piramide

Het geheim van de piramide Het geheim van de piramide handleiding voor de leerkracht 2 handleiding voor de leerkracht Inleiding Wist u dat er in de moerasgebieden van Nationaal Weerribben- Wieden piramides voorkomen? Natuurlijk

Nadere informatie

Voorbereiding post 2. Hap, ik heb je! Groep 4-5-6

Voorbereiding post 2. Hap, ik heb je! Groep 4-5-6 Voorbereiding post 2 Hap, ik heb je! Groep 4-5-6 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 2: Hap, ik heb je! voor groep 4, 5 en 6. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel Werkvel

Nadere informatie

Voorbereiding post 2. Hap, ik heb je! Groep 7-8

Voorbereiding post 2. Hap, ik heb je! Groep 7-8 Voorbereiding post 2 Hap, ik heb je! Groep 7-8 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 2: Hap, ik heb je! voor groep 7 en 8. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel Werkvel Opruimen

Nadere informatie

Voorbereiding post 2. Hap, ik heb je! Groep 1-2-3

Voorbereiding post 2. Hap, ik heb je! Groep 1-2-3 Voorbereiding post 2 Hap, ik heb je! Groep 1-2-3 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 2: Hap, ik heb je! voor groep 1, 2 en 3. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel Werkvel

Nadere informatie

1e klas. BiNaSch slootwateronderzoek. Deze reader is van: Scala Rietvelden Vakgroepen natuurkunde, scheikunde en biologie 1e klas. Klas:.

1e klas. BiNaSch slootwateronderzoek. Deze reader is van: Scala Rietvelden Vakgroepen natuurkunde, scheikunde en biologie 1e klas. Klas:. 1e klas BiNaSch slootwateronderzoek Deze reader is van: Klas:. Docent: Vakgroepen natuurkunde, scheikunde en biologie 1e klas Waterkwaliteit In deze lessencyclus ga je naar de kwaliteit van het water van

Nadere informatie

Een project van het IVN Veldhoven / Vessem voorjaar 2009

Een project van het IVN Veldhoven / Vessem voorjaar 2009 Een project van het IVN Veldhoven / Vessem voorjaar 2009 Doelgroep: groepen 4 t/m 8 Plaats: een goed bereikbare plek aan stilstaand of stromend water (zie kaartje). Doel: Ontdekken dat er zich een interessante

Nadere informatie

Doe- pad Watertorenweg

Doe- pad Watertorenweg Doe- pad Watertorenweg Achtergrond informatie voor de begeleider. Groep 7-8 Colofon Deze lesbrief in opgesteld door De Hortus, Centrum voor Natuur en Mileu, in opdracht van de Gemeente Harderwijk. Wij

Nadere informatie

Op de website smartkidslab.nl vind je de meetinstrumenten en uitleg hoe je aan de slag kunt.

Op de website smartkidslab.nl vind je de meetinstrumenten en uitleg hoe je aan de slag kunt. Hoe schoon is de lucht die je inademt? Is zwemwater hetzelfde als drinkwater? Zitten er veel of weinig microben in de grond? En wat betekent dat? Ontdek hoe gezond jouw buurt is en wat je zelf kan doen

Nadere informatie

vergelijk blije vissen helder water HEEL HELDER 100 KRAAKHELDER!

vergelijk blije vissen helder water HEEL HELDER 100 KRAAKHELDER! Zonlicht is niet alleen fijn voor het leven op het land... ook voor de planten en dieren onderwater is het heel belangrijk! lichtgrens in cm diepte vergelijk jouw data 10 20 HEEL TROEBEL! kortademige vis

Nadere informatie

Opdrachtkaarten Lente

Opdrachtkaarten Lente Zandspoor Opdrachtkaarten Lente Zandspoor Opdrachtkaarten Lente Je onderzoekt straks in het duingebied allerlei dingen die met zand te maken hebben. De materialen die daarvoor nodig zijn, zitten in de

Nadere informatie

lesbrieven vervuild water avonturenpakket de uitvinders en het werkbladen Lesbrief 2:

lesbrieven vervuild water avonturenpakket de uitvinders en het werkbladen Lesbrief 2: lesbrieven werkbladen Lesbrief 2: vervuild water avonturenpakket de uitvinders en het VERBORGEN OOG Copyright De Uitvinders Uitgave 2014 Versie 3.0 vervuild water WAter zuiveren Proef 1 Bezinken Materialen

Nadere informatie

SPREEKBEURT KOI VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT KOI VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT KOI l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE KOI BIJ ELKAAR GEZOCHT.

Nadere informatie

WATERKWALITEIT IN HET BEATRIXPARK

WATERKWALITEIT IN HET BEATRIXPARK Klas: Groep: Vijver: namen van de groepsleden 1 2 3 4 5 Opdracht: WATERKWALITEIT IN HET BEATRIXPARK Je gaat in het Beatrixpark de waterkwaliteit bepalen van 1 of meerdere vijvers. Die kwaliteit zal niet

Nadere informatie

Bewoners. Noordzee. Introductie. Als de Noordzee een paspoort zou hebben dan zou het er zo uitzien:

Bewoners. Noordzee. Introductie. Als de Noordzee een paspoort zou hebben dan zou het er zo uitzien: Gemiddelde: diepte 94 meter Oppervlak: 572.000 km2 Bodem: hoofdzakelijk zand Bewoners van de Noordzee Introductie Als de Noordzee een paspoort zou hebben dan zou het er zo uitzien: De Noordzee is natuurlijk

Nadere informatie

Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd

Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd Gebruiksaanwijzing leerdagboek Exempel Schoon water Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd Aanwijzingen Schrijf- en tekenruimte in leerdagboek

Nadere informatie

Over haaien, vissen en bruinvissen. Leerlingen ontdekken het verschil tussen hondshaaien, bruinvissen en vissen.

Over haaien, vissen en bruinvissen. Leerlingen ontdekken het verschil tussen hondshaaien, bruinvissen en vissen. VO Werkblad Doel: Leerlingen ontdekken het verschil tussen hondshaaien, bruinvissen en vissen. Materialen: - Werkblad 3: - Potlood - Filmpjes: Dolfijnen, bruinvissen en vissen. De filmpjes zijn te vinden

Nadere informatie

Werkblad slootdiertjes

Werkblad slootdiertjes Werkblad slootdiertjes Hoe groot is het dier? Hoeveel poten heeft het dier? Hoe ziet de achterkant van het dier eruit? Zit er bij de kop rode franje? Heeft het dier een schelp? Hoe heet het dier? 0, 4,

Nadere informatie

Les met werkblad - biologie

Les met werkblad - biologie Les met werkblad - biologie Doel: Leerlingen hebben na de deze les een idee hoe het is om te wadlopen. Ze weten wat ze onderweg tegen kunnen komen. Materialen: - Werkblad 5: Wadlopen - Platte bak (minimaal

Nadere informatie

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT AXOLOTL AMFIBIEËN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT AXOLOTL AMFIBIEËN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT AXOLOTL AMFIBIEËN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE AXOLOTL BIJ

Nadere informatie

Opdrachtkaarten Herfst

Opdrachtkaarten Herfst Zandspoor Opdrachtkaarten Herfst Zandspoor Opdrachtkaarten Herfst Je gaat in het duingebied onderzoek doen naar allerlei dingen die met zand te maken hebben. De materialen die daarvoor nodig zijn, zitten

Nadere informatie

aan het water koeler is dan op het land langzamer afkoelt dan aarde

aan het water koeler is dan op het land langzamer afkoelt dan aarde Het klimaat GROEP 3-4 27 45 minuten 1, 42 en 43 De leerling: aan het water koeler is dan op het land langzamer afkoelt dan aarde landklimaat en zeeklimaat blauwe kleurpotloden Zorg voor de activiteit De

Nadere informatie

SPREEKBEURT Chinese vuurbuiksalamander

SPREEKBEURT Chinese vuurbuiksalamander SPREEKBEURT Chinese vuurbuiksalamander l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER

Nadere informatie

ANTWOORDBLADEN WATEREXCURSIE. 1 Tekenblad bij Opdracht 1. Naam van de school: Naam van de sloot of de straat langs de sloot: Jullie namen:

ANTWOORDBLADEN WATEREXCURSIE. 1 Tekenblad bij Opdracht 1. Naam van de school: Naam van de sloot of de straat langs de sloot: Jullie namen: ANTWOORDBLADEN WATEREXCURSIE 1 Tekenblad bij Opdracht 1 Naam van de school: Naam van de sloot of de straat langs de sloot: Jullie namen: Water antwoord- en rapportbladen 2015 1 2 VERONTREINIGING 2a Zet

Nadere informatie

Chemisch wateronderzoek 1. klimaatstad. water leeft 2. Abio. klimaatstad

Chemisch wateronderzoek 1. klimaatstad. water leeft 2. Abio. klimaatstad Chemisch wateronderzoek 1 water leeft 2 Abio Chemisch wateronderzoek 2 Chemisch wateronderzoek 3 WATER LEEFT Chemisch wateronderzoek Een goede waterkwaliteit is van groot belang voor het leven van waterdieren

Nadere informatie

Thema 2 Planten en dieren

Thema 2 Planten en dieren Naut samenvatting groep 7 Mijn Malmberg Thema 2 Planten en dieren Samenvatting Eten en gegeten worden Als je de leefomgeving van een plant of dier bestudeert, kijk je naar de levenloze natuur; dus naar

Nadere informatie

SPREEKBEURT MAANVIS VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT MAANVIS VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT MAANVIS l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE MAANVIS BIJ ELKAAR

Nadere informatie

HET BEVERPAD. Bijlagen LESPROGRAMMA VOOR GROEP 3 EN 4 BASISONDERWIJS. staatsbosbeheer

HET BEVERPAD. Bijlagen LESPROGRAMMA VOOR GROEP 3 EN 4 BASISONDERWIJS. staatsbosbeheer HET BEVERPAD LESPROGRAMMA VOOR GROEP 3 EN 4 BASISONDERWIJS staatsbosbeheer Bijlagen BIJLAGE I +P -KKE: J -8 V=M -8 + tj t:ns I J 8=H ) ' - >. - G = Gft=o F =N O=E:E: BIJLAGE 2 Lieve kinderen, Ik, beverpappa,

Nadere informatie

NoNiksie kijkt in de spiegel

NoNiksie kijkt in de spiegel colofon NoNiksie kijkt in de spiegel Uitgave 2014 Nationaal Park WeerribbenWieden www.np-weerribbenwieden.nl Idee NoNiksie Natuurmonumenten samen met Natuurmuseum Brabant Illustraties Femke van Gent Vormgeving

Nadere informatie

Lopen er beesten op het water? De sloot in al haar lagen

Lopen er beesten op het water? De sloot in al haar lagen L E E S T E K S T Lopen er beesten op het water? De sloot in al haar lagen Sloten zijn meestal geen natuurlijke waterwegen, maar worden door de mens gegraven omdat er vaak problemen zijn om het overtollige

Nadere informatie

Naam:_ KIKKERS. pagina 1 van 6

Naam:_ KIKKERS. pagina 1 van 6 Naam:_ KIKKERS _ De kikker is een amfibie. Er zijn veel soorten kikkers op de wereld. In Nederland zie je de bruine en de groene kikker het meest. De groene kikkers zijn graag veel in het water, de bruine

Nadere informatie

Verwerkingsles biodiversiteit onderbouw

Verwerkingsles biodiversiteit onderbouw Verwerkingsles biodiversiteit onderbouw Doelen: Kinderen weten dat sommige dieren, zoals kikkers en vlinders, gedaanteverwisselingen doormaken tijdens hun leven Kinderen ontdekken dat rupsen en vlinders

Nadere informatie

Voorbereiding post 4. Mondjes open mondjes dicht Groep 3-4

Voorbereiding post 4. Mondjes open mondjes dicht Groep 3-4 Voorbereiding post 4 Mondjes open mondjes dicht Groep 3-4 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 4: Mondjes open mondjes dicht, voor groep 3 en 4. Inhoud: Algemeen

Nadere informatie

Voorbereiding post 4. Mondjes open mondjes dicht Groep 1-2

Voorbereiding post 4. Mondjes open mondjes dicht Groep 1-2 Voorbereiding post 4 Mondjes open mondjes dicht Groep 1-2 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 4: Mondjes open mondjes dicht, voor groep 1 en 2. Inhoud: Algemeen

Nadere informatie

SPREEKBEURT Vissengroep Harnasmeervallen

SPREEKBEURT Vissengroep Harnasmeervallen SPREEKBEURT Vissengroep Harnasmeervallen l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER

Nadere informatie

Bewoners van de Noordzee

Bewoners van de Noordzee Bewoners van de Noordzee Doel Materialen Vak Niveau Duur Werkwijze De leerlingen kunnen: verschillende groepen dieren noemen die in de Noordzee leven (vissen, anemonen, kwallen,kreeftachtigen); uitleggen

Nadere informatie

Ideeën voor leerkrachten ter voorbereiding op de insectenwandeling door de Natuurtuin 't Loo

Ideeën voor leerkrachten ter voorbereiding op de insectenwandeling door de Natuurtuin 't Loo Ideeën voor leerkrachten ter voorbereiding op de insectenwandeling door de Natuurtuin 't Loo Om kinderen te interesseren voor kleine kriebelbeestjes is het doen van eigen waarnemingen zeer geschikt. Omdat

Nadere informatie

Ga je mee op watersafari?

Ga je mee op watersafari? Ga je mee op watersafari? handleiding voor de leerkracht 2 handleiding voor de leerkracht Beste leerkracht Binnenkort komt u met uw leerlingen van groep 5 en/of 6 naar Nationaal Park Weerribben-Wieden

Nadere informatie

Inleiding In het najaar worden de dagen steeds korter en de nachten steeds langer. Kun je je voorstellen dat je in de maand november naar bed gaat?

Inleiding In het najaar worden de dagen steeds korter en de nachten steeds langer. Kun je je voorstellen dat je in de maand november naar bed gaat? Inleiding In het najaar worden de dagen steeds korter en de nachten steeds langer. Kun je je voorstellen dat je in de maand november naar bed gaat? Je valt in een diepe slaap en wordt in maart pas weer

Nadere informatie

Doe- pad Watertorenweg. Achtergrond informatie voor de begeleider. Groep 5-6

Doe- pad Watertorenweg. Achtergrond informatie voor de begeleider. Groep 5-6 Doe- pad Watertorenweg Achtergrond informatie voor de begeleider. Groep 5-6 Colofon Deze lesbrief in opgesteld door De Hortus, Centrum voor Natuur en Mileu, in opdracht van de Gemeente Harderwijk. Wij

Nadere informatie

Waterproefjes. Drijvende punaise. Nodig schaal vloeipapier punaises met platte metalen kop afwaszeep

Waterproefjes. Drijvende punaise. Nodig schaal vloeipapier punaises met platte metalen kop afwaszeep Waterproefjes Zelf aan de slag met water? Hier staan een aantal waterproefjes die je thuis of in de klas kunt doen. Sommige natuur- en milieu-educatiecentra hebben ook kant en klare leskisten met waterproefjes.

Nadere informatie

Hoi boer. De speler links van de gever begint het spel door een kaart open op tafel te draaien. Daarna doet de volgende speler hetzelfde; enzovoort.

Hoi boer. De speler links van de gever begint het spel door een kaart open op tafel te draaien. Daarna doet de volgende speler hetzelfde; enzovoort. Een kaartspel voor 4 personen Hoi boer De speelkaarten worden gelijkelijk verdeeld, zodanig dat iedere speler een gelijk aantal kaarten heeft. Deze kaarten liggen omgekeerd voor de speler op tafel. De

Nadere informatie

Winterslaap. Met filmpjes, werkblad en puzzels. groep 5/6. uitgave januari 2013

Winterslaap. Met filmpjes, werkblad en puzzels. groep 5/6. uitgave januari 2013 uitgave januari 2013 Winterslaap Met filmpjes, werkblad en puzzels groep 5/6 inhoud blz. Inleiding 3 1. Wat is een winterslaap? 4 2. Lage hartslag 5 3. Lage temperatuur 6 4. Winterrust 7 5. Winterslapers

Nadere informatie

Speurtocht in Wetland Passewaay

Speurtocht in Wetland Passewaay Speurtocht in Wetland Passewaay Naam:... School:... Groep:... Datum:... Informatieblad Wetland Passewaay Wetland Passewaay Sinds het voorjaar van 1996 is in de uiterwaarden van Tiel veel veranderd. Voor

Nadere informatie

2. Maak met de 4 buizen een vierkant op de grond. Dit is het zoekraam.

2. Maak met de 4 buizen een vierkant op de grond. Dit is het zoekraam. Opdracht 1. Gebruik je ogen goed. In het bos kun je van alles ontdekken! Komen er onder de bomen verschillende soorten insecten en of bodemdiertjes voor? Het beste bos 1. Materiaal tas 1: zoekraam, 1 schepje,

Nadere informatie

1 Meten. Wat kan Iris zo bij zichzelf onderzoeken?

1 Meten. Wat kan Iris zo bij zichzelf onderzoeken? 1 Meten Wat kan Iris zo bij zichzelf onderzoeken? hoe sterk haar spieren zijn hoe vaak haar hart klopt of haar bloeddruk goed is of haar botten stevig genoeg zijn 2 Plastic afval Het plastic afval geeft

Nadere informatie

De woestijn. Uitgestrekt, droog en heet!

De woestijn. Uitgestrekt, droog en heet! De woestijn Uitgestrekt, droog en heet! Bij een woestijn denken we vaak vooral aan zand, zand en nog eens zand. Maar er zijn ook heel andere woestijnen op aarde. Er zijn bijvoorbeeld ook kleiwoestijnen,

Nadere informatie

Praktijkopdrachten groep 7/8.

Praktijkopdrachten groep 7/8. Praktijkopdrachten groep 7/8. 1 2 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 Opdrachten bij de water excursie 3 Hoe ziet de plas eruit?...3 Planten in het water en op de oever.3 Voorbeelden van planten in om de poel

Nadere informatie

In het water. Allemaal beestjes. Onderzoeken. Scheppen. Dit heb je nodig: Schepnetje. Dit heb je nodig: Petrischaaltje Zoekkaart Waterdiertjes Loep

In het water. Allemaal beestjes. Onderzoeken. Scheppen. Dit heb je nodig: Schepnetje. Dit heb je nodig: Petrischaaltje Zoekkaart Waterdiertjes Loep In het water 1 Allemaal beestjes In sloten en plassen leven veel waterdiertjes zoals libellen, kikkers en visjes. In schoon water hebben deze waterbewoners het meer naar hun zin dan in vies water. In vies

Nadere informatie

3 Voedselweb van het wad

3 Voedselweb van het wad Spel Doel: De leerlingen leren dat verschillende waddieren en planten van elkaar afhankelijk zijn, doordat ze elkaar eten. Alle dieren en planten zijn met elkaar verbonden, in een voedselweb. Materialen:

Nadere informatie

ONDERZOEKERS:...(vul je naam in) Volg de aanwijzingen en ontdek met de cijfercode wat de naam van de boom is. Onze boom heet :...

ONDERZOEKERS:...(vul je naam in) Volg de aanwijzingen en ontdek met de cijfercode wat de naam van de boom is. Onze boom heet :... Rode opdracht: bomen Pak de boomzoeker 1, 2 en 3 uit de werkmap Volg de aanwijzingen en ontdek met de cijfercode wat de naam van de boom is. Onze boom heet :... Als je naar de takken van de boom kijkt,

Nadere informatie

Naam: WATER. pagina 1 van 8

Naam: WATER. pagina 1 van 8 Naam: WATER Geen leven zonder water Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te

Nadere informatie

BOSSEN WERELDWIJD EDUKIT 4

BOSSEN WERELDWIJD EDUKIT 4 3 8 6 10 BOSSEN WERELDWIJD Verschillende soorten bossen In devorige edukit hebben we het gehad over de 2 grote categorieën in bomen, loofbomen en naaldbomen. Nu wordt het uitzicht van een bos niet enkel

Nadere informatie

Informatie: zoetwaterdiertjes

Informatie: zoetwaterdiertjes Informatie: zoetwaterdiertjes In het zoete water wonen heel veel diertjes. Ze zien er best schattig uit, maar pas op! Leven in een sloot is heerl gevaarlijk. Kijk maar eens naar dit diertje. Het is de

Nadere informatie

Helder water door quaggamossel

Helder water door quaggamossel Helder water door quaggamossel Kansen en risico s Een nieuwe mosselsoort, de quaggamossel, heeft zich in een deel van de Rijnlandse wateren kunnen vestigen. De mossel filtert algen en zwevend stof uit

Nadere informatie

De Dender ontspringt in... en mondt uit in de... in de stad... Deze stad dankt zijn naam hieraan.

De Dender ontspringt in... en mondt uit in de... in de stad... Deze stad dankt zijn naam hieraan. De Dender ontspringt in... en mondt uit in de... in de stad... Deze stad dankt zijn naam hieraan. Dit werkblad en volgend werkblad worden in de klas gemaakt, voor dat ze op stap gaan en de Dender van dichtbij

Nadere informatie

Aantekeningen Hoofdstuk 2: Planten, dieren, mensen BBL. 2.1 Namen 1 Hoe komen planten en dieren aan hun naam? De naam van een plant of een dier kan: *

Aantekeningen Hoofdstuk 2: Planten, dieren, mensen BBL. 2.1 Namen 1 Hoe komen planten en dieren aan hun naam? De naam van een plant of een dier kan: * Aantekeningen Hoofdstuk 2: Planten, dieren, mensen BBL 2.1 Namen 1 Hoe komen planten en dieren aan hun naam? De naam van een plant of een dier kan: * * * 2 Hoe kun je de naam van een organisme opzoeken?

Nadere informatie

Winterslaap. groep 5/6

Winterslaap. groep 5/6 Winterslaap groep 5/6 inhoud blz. Inleiding 3 1. Wat is een winterslaap? 4 2. Lage hartslag 5 3. Lage temperatuur 6 4. Winterrust 7 5. Winterslapers 8 Werkblad winterslaap 15 Schrijf je eigen e-boek 16

Nadere informatie

LESPAKKET ECOLOGIE. Naam. Dierenrijk is onderdeel van

LESPAKKET ECOLOGIE. Naam. Dierenrijk is onderdeel van LESPAKKET ECOLOGIE VMBO Naam Docent Klas LEKKER BEESTEN TUSSEN DE DIEREN Dierenrijk is onderdeel van WELKOM IN DIERENRIJK SPOREN Om ervoor te zorgen dat je een leuke en leerzame excursie hebt, volgen hier

Nadere informatie

ZAAI- GOED DEZE LESBRIEF IS VAN..

ZAAI- GOED DEZE LESBRIEF IS VAN.. ZAAI- GOED DEZE LESBRIEF IS VAN.. DIT BOEKJE GAAT OVER ZADEN EN WAT ER MEE GEBEURT ALS JE ZE IN DE GROND STOPT Heb jij wel eens wat in de tuin gezaaid? ja / nee Misschien woon je in een huis zonder tuin

Nadere informatie

Voedselweb van strand en zee

Voedselweb van strand en zee Spel Doel: Materialen: Groepsgrootte: Duur: De leerlingen leren dat verschillende zeedieren en planten van elkaar afhankelijk zijn, doordat ze elkaar eten. Alle dieren en planten zijn met elkaar verbonden,

Nadere informatie

Brabant Water Les je dorst educatieplatform Verdiepende suggesties

Brabant Water Les je dorst educatieplatform Verdiepende suggesties Brabant Water Les je dorst educatieplatform Verdiepende suggesties Voor groep 6 tot en met 8 Verdiepende suggesties voor de bovenbouw De volgende lessuggesties zijn veelal gericht op actief coöperatief

Nadere informatie

SPREEKBEURT BETTA VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT BETTA VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT BETTA l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE BETTA BIJ ELKAAR

Nadere informatie

Oude bomen. Opdracht 1 - Bijzondere bomen. Opdracht 2 De leeftijd van een boom meten. Benodigdheden

Oude bomen. Opdracht 1 - Bijzondere bomen. Opdracht 2 De leeftijd van een boom meten. Benodigdheden Oude bomen meetlint In Amsterdam staan veel bomen. Sommige van die bomen zijn al heel oud en hebben veel meegemaakt. Bomen kunnen veel betekenen voor mensen. Denk bijvoorbeeld aan de kastanjeboom in de

Nadere informatie

Woordenschat Taal Actief groep 4 Thema 8 Les 1

Woordenschat Taal Actief groep 4 Thema 8 Les 1 Woordenschat Taal Actief groep 4 Thema 8 Les 1 branden Iets dat door vuur kapot en op gaat. de brandweer Een plek waar mensen werken die branden blussen. Ze dragen dikke pakken en rijden in rode brandweerauto

Nadere informatie

Het kiemen van zaden

Het kiemen van zaden Het kiemen van zaden Dit Werkblad is van... Bij deze opdrachten gaan we in een aantal weken het ontkiemen van zaden volgen. We hebben daarvoor bonen uitgekozen, omdat dit zaden zijn, waarbij de ontkieming

Nadere informatie

Zwijsen. jaargroep 4. naam: reken-wiskundemethode voor het basisonderwijs. rekentrainer. jij. Bezoek alle leuke dingen. Teken de weg.

Zwijsen. jaargroep 4. naam: reken-wiskundemethode voor het basisonderwijs. rekentrainer. jij. Bezoek alle leuke dingen. Teken de weg. Zwijsen jaargroep naam: reken-wiskundemethode voor het basisonderwijs! jij rekentrainer Bezoek alle leuke dingen. Teken de weg. Groep blad 1 Hoe komt de hond bij het bot? Teken. Kleur de tegels. Kleur

Nadere informatie

Wat weet jij over biologisch en over de bodem?

Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Met leuke vragen, opdrachten en experimenten voor thuis! Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Biologisch, lekker natuurlijk! Heb je er wel eens over nagedacht dat alles wat je eet, van een plant

Nadere informatie

01 De hut vol info. POSTENTOCHTantwoordblad. biotoopstudie. 4. ja/neen. 5. ja/neen GROEP

01 De hut vol info. POSTENTOCHTantwoordblad. biotoopstudie. 4. ja/neen. 5. ja/neen GROEP 01 De hut vol info 1........ 2....... ha Het natuurreservaat is zo groot als.... voetbalvelden. 3......... 4. ja/neen 1...... 2...... 5. ja/neen een schildpad..... 6. 5 km 2 km 02 Vier landschappen op

Nadere informatie

Spelregels. Het spelen van levend ganzenbord

Spelregels. Het spelen van levend ganzenbord Het spelen van levend ganzenbord Voor het spelen van het levend ganzenbord verdeel je de deelnemers in minimaal twee groepen. Deze groepen spelen het levend ganzenbord tegen elkaar. Het doel van het levend

Nadere informatie

De Noordzee HET ONTSTAAN

De Noordzee HET ONTSTAAN De Noordzee De Noordzee is de zee tussen Noorwegen, Groot-Brittannië, Frankrijk, België, Nederland, Duitsland en Denemarken. De Noordzee is een ondiepe (30-200 m) randzee van de Atlantische oceaan met

Nadere informatie

Handleiding. Boom planten. Tielsestraat 83 A 4043 JR Opheusden Tel:

Handleiding. Boom planten.  Tielsestraat 83 A 4043 JR Opheusden Tel: Handleiding Boom planten www. Tielsestraat 83 A 4043 JR Opheusden Tel: 0488 48 2266 info@ www. Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Instructie boom planten 3. Instructie beukenhaag planten 4. Veelgestelde vragen

Nadere informatie

bodem ph indicator ph-waarde van water = 7 = neutraal ph-waarde van citroen = 2 = zuur ph-waarde van cola = 3 = zuur

bodem ph indicator ph-waarde van water = 7 = neutraal ph-waarde van citroen = 2 = zuur ph-waarde van cola = 3 = zuur bodem ph indicator Met deze test meet ik hoe zuur of niet zuur (=basisch) de bodem is, uitgedrukt in een ph-getal. Hoe zuurder de grond hoe lager het getal. ph-waarde van water = 7 = neutraal ph-waarde

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Pijlgifkikkers Inhoudsopgave Inleiding Inleiding 1. Soorten pijlgifkikkers 2. Voortplanting 3. Voeding 4. Waar leven ze 5. Wat kunnen pijlgifkikkers allemaal 6. De vijanden Slotwoord Literatuurlijst Dit

Nadere informatie

Kortom, iedere gifkikker heeft zo zijn eigen middeltjes om te zorgen dat hij genoeg te eten krijgt, zonder zelf opgegeten te worden.

Kortom, iedere gifkikker heeft zo zijn eigen middeltjes om te zorgen dat hij genoeg te eten krijgt, zonder zelf opgegeten te worden. 1 Eten en (niet) gegeten worden 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 De meest onwaarschijnlijke kleuren van alle dieren vind je bij de kikkers.

Nadere informatie

Voorbereiding post 1. De kringloop van het water Groep 4-5

Voorbereiding post 1. De kringloop van het water Groep 4-5 Voorbereiding post 1 De kringloop van het water Groep 4-5 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 1: De kringloop van het water, voor groep 4 en 5. Inhoud: Algemeen

Nadere informatie

ONDERZOEKERS:...(vul je naam in)

ONDERZOEKERS:...(vul je naam in) Rode opdracht: bomen Pak de Boomzoeker 1,2 en 3 uit de werkmap Volg de aanwijzingen en ontdek met de cijfercode wat de naam van de boom is. Onze boom heet :... Staat deze boom in bloei? 0 - Ja 0 - Nee

Nadere informatie

Bronnen. Meer info. Naam: Co-wetenschapp(st)er: Klas:

Bronnen. Meer info. Naam: Co-wetenschapp(st)er: Klas: Bronnen - Het grote experimenteerboek, uitgeverij Deltas, 2003 - Aan de slag met Findus, uitgeverij Davidsfonds/Infodok, 2000 - Grasspriet Themadossier 4 Tuinbouw, Plattelandsklassen vzw Meer info Telefoon:

Nadere informatie

Doe- pad Watertorenweg

Doe- pad Watertorenweg Doe- pad Watertorenweg Achtergrond informatie voor de begeleider. Groep 3-4 Colofon Deze lesbrief in opgesteld door De Hortus, Centrum voor Natuur en Mileu, in opdracht van de Gemeente Harderwijk. Wij

Nadere informatie

Voorbereiding post 1. De kringloop van het water Groep 6-7-8

Voorbereiding post 1. De kringloop van het water Groep 6-7-8 Voorbereiding post 1 De kringloop van het water Groep 6-7-8 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 1: De kringloop van het water, voor groep 6, 7 en 8. Inhoud: Algemeen

Nadere informatie

Kopieer dit e-boek en stuur het door naar anderen.

Kopieer dit e-boek en stuur het door naar anderen. Lente groep 3/4 inhoud blz Lente 3 1 Langer licht 4 2 Bollen 5 3 Wakker worden 6 4 Frisse blaadjes 7 5 Kikkerdril 8 6 Op reis 9 7 In de wei 10 8 Er op uit! 11 9 Filmpjes 12 Werkblad winter 13 Schrijf je

Nadere informatie

Amfibieën en poelen. Gerlof Hoefsloot

Amfibieën en poelen. Gerlof Hoefsloot Amfibieën en poelen Gerlof Hoefsloot Inhoud presentatie Functie van een poel: vroeger en nu Hoe werkt een poel? Wat bepaalt een goede ecologische situatie Soorten amfibieën Beheer van amfibieënpoelen,

Nadere informatie

rekentrainer jaargroep 5 Timo loopt steeds verder weg. Teken Timo bij de kruisjes op de weg en maak de tekening af. Zwijsen naam:

rekentrainer jaargroep 5 Timo loopt steeds verder weg. Teken Timo bij de kruisjes op de weg en maak de tekening af. Zwijsen naam: Zwijsen jaargroep naam: reken-wiskundemethode voor het basisonderwijs rekentrainer Timo loopt steeds verder weg. Teken Timo bij de kruisjes op de weg en maak de tekening af. Vul in. Groep blad 1 0 + 10

Nadere informatie

SPREEKBEURT SLUIERSTAARTGOUDVIS

SPREEKBEURT SLUIERSTAARTGOUDVIS l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT SLUIERSTAARTGOUDVIS VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE SLUIERSTAARTGOUDVIS

Nadere informatie

rekentrainer jaargroep 6 Vul de maatbekers. Kleur. Zwijsen naam:

rekentrainer jaargroep 6 Vul de maatbekers. Kleur. Zwijsen naam: Zwijsen jaargroep naam: reken-wiskundemethode voor het basisonderwijs recept voor glazen bananenmilkshake bananen, l ijs, l melk,1 l limonadesiroop 1 cl ijs 1 liter Schil de bananen. Snijd ze in grote

Nadere informatie

De vijverkalender. In januari heeft de vijver niet veel aandacht nodig. Enkele punten van aandacht zijn:

De vijverkalender. In januari heeft de vijver niet veel aandacht nodig. Enkele punten van aandacht zijn: De vijverkalender Hovenier Roel Zuidema biedt u advies en tips voor u vijver. Welke taken en welk onderhoud kunt u het best in bepaalde perioden uitvoeren? Vijver in januari In januari heeft de vijver

Nadere informatie

Veldonderzoek. Deel 1. Biologisch onderzoek. Onderzoek van het water van het Apeldoorns Kanaal.

Veldonderzoek. Deel 1. Biologisch onderzoek. Onderzoek van het water van het Apeldoorns Kanaal. Biologisch onderzoek Deel 1 Onderzoek van het water van het Apeldoorns Kanaal. Controleer het onderzoeksmateriaal potloden touw met loodje (10 m) meetlint peilstok of lat (2 m) bakje thermometer plastic

Nadere informatie

Handleiding. Geschikte tijd uitvoering jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Handleiding. Geschikte tijd uitvoering jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Handleiding Naam opdracht De omgeving met andere ogen bekeken Geschikte tijd uitvoering jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec zeer geschikt ongeschikt Benodigde materialen opdrachtenbladen pen

Nadere informatie

Afdrukken pagina 2-19 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd

Afdrukken pagina 2-19 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd Gebruiksaanwijzing leerdagboek Miniatuur Een kreeft in de klas Afdrukken pagina 2-19 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd Aanwijzingen Schrijf- en tekenruimte

Nadere informatie

Water & waterzuivering. Inlage

Water & waterzuivering. Inlage Water & waterzuiv waterzuiv Inlage Water & waterzuiv Proef 1 Ik en water - 2x Werkblad 1 - Schaar Dit is een memoryspel. Je speelt dit dus minstens met zijn tweeën. Het gaat over dingen die je niet kunt

Nadere informatie

Mijn project noemt Het Wari-spel. De doelgroep van mijn programma is iedereen die houdt van strategische spelen.

Mijn project noemt Het Wari-spel. De doelgroep van mijn programma is iedereen die houdt van strategische spelen. Voorstel project Mijn project noemt Het Wari-spel. De doelgroep van mijn programma is iedereen die houdt van strategische spelen. Het doel van mijn project is de spelers een ontspannende, plezierige en

Nadere informatie

Voedselweb en voedselketen

Voedselweb en voedselketen Informatie: Moeilijkheid:**** Tijdsduur: *** Een plant groeit, dieren eten die plant op, die dieren worden weer opgegeten door andere dieren, die dieren gaan weer dood, het dier wordt weer opgeruimd door

Nadere informatie

... Hoe ziet een Rijke Noordzee eruit?

... Hoe ziet een Rijke Noordzee eruit? ... Hoe ziet een Rijke Noordzee eruit? Samen voor een gezonde zee!... Stichting De Noordzee is de onafhankelijke natuur- en milieuorganisatie die zich inzet voor een duurzaam gebruik van de Noordzee en

Nadere informatie

Lente. groep 3, 4 en 5

Lente. groep 3, 4 en 5 Lente groep 3, 4 en 5 Inhoud Lente 3 1. Langer licht 4 2. Bollen 5 3. Wakker worden 6 4. Frisse blaadjes 7 5. Kikkerdril 8 6. Op reis 9 7. In de wei 10 8. Er op uit! 11 9. Filmpjes 12 Werkblad lente 14

Nadere informatie