JAARSTUKKEN 2013 April 2014

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "JAARSTUKKEN 2013 April 2014"

Transcriptie

1 JAARSTUKKEN 2013 April 2014

2

3 I n h o u d s o p g a v e J a a r s t u k k e n Samenstelling van het Bestuur 3 Hoofdstuk 1 Inleiding en samenvatting 1.1 Inleiding Samenvatting en conclusies op hoofdlijnen Stand van zaken Impuls Sociale Investeringen (ISI) Leeswijzer 15 Hoofdstuk 2 Beleidsverantwoording 2.1 Programmaverantwoording Meerjaren Investering Programma (MIP) Leeswijzer voor de programma s 18 Programma Cultuur (1) 19 Programma Jeugd en onderwijs(2) 27 Programma Economie en toerisme (3) 37 Programma Sociaal maatschappelijke ontwikkeling (4) 47 Programma Werk en inkomen (5) 56 Programma Wonen (6) 67 Programma Infrastructuur/bereikbaarheid (7) 77 Programma Dienstverlening (8) 87 Programma Politiek bestuur (9) 93 Programma Veiligheid, openbare orde en handhaving (10) 101 Programma Sport (11) 113 Programma Ruimtelijke ordening (12) 119 Programma Milieu, energie, water (13) 125 Programma Woon- en leefomgeving (14) 137 Programma Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien (15) Paragrafen Lokale Heffingen Weerstandsvermogen Onderhoud Kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden Partijen Grondbeleid Strategisch investeringsfonds (SIOF) 184 Hoofdstuk 3 Financiële rekening en balans Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 3.1 Financieel resultaat Financieel resultaat 2013 op hoofdlijnen Toelichting op de voor- en nadelen/verschillen rekening en Turap Reserve budgetoverheveling Financiële overzichten Begrotingsrechtmatigheid Balans Balans Toelichting op de balans 203 Controleverklaring 228 1

4 Overzicht Bijlagen A Informatieraster 231 B Verbonden Partijen 271 C Verloop reserves en voorzieningen 307 D Overzicht van gewaarborgde geldleningen 315 E Overzicht personele sterkte, personeelslasten en Wet normering bezoldiging topfunctionarissen 321 F Stand van zaken bezuinigingen 325 G Overzicht verstrekte subsidies 335 H Overzicht incidentele lasten en baten en overzicht structurele stortingen en onttrekkingen 341 I Monitors Inkomen en Werk & Participatie J Verantwoordingsinformatie Specifieke Uitkeringen (SISA)

5 S a m e n s t e l l i n g v a n h e t b e s t u u r V.l.n.r. Gemeentesecretaris Hoek, wethouder Ekhart, wethouder Diks, wethouder Feitsma, burgemeester Crone, wethouder Deinum, wethouder Koster, wethouder van der Molen. Burgemeester dhr. Drs. F.J.M. Crone Verantwoordelijk voor: Veiligheid, openbare orde en handhaving Europese/internationale zaken Grote stedenbeleid Gemeentelijke herindeling Public affairs Culturele Hoofdstad 2018 Wethouder dhr. H. van der Molen Portefeuilles: Wijken en dorpen Beheer openbare ruimte Armoedebeleid Jeugdwerkeloosheid Publieke dienstverlening Bedrijfsvoering Wethouder mw. Drs. T. Koster Portefeuilles: Onderwijs Jeugdbeleid Kennis en innovatie Gezondheidszorg Verkeer en Vervoer Wethouder dhr. S. Feitsma Portefeuilles: Financiën Cultuur/Culturele Hoofdstad 2018 Historisch centrum Leeuwarden Stads- en regiomarketing Samenwerkingsagenda provincie Fryslân-gemeente Wethouder dhr. H. S. Deinum Portefeuilles: Economische zaken Economie en innovatie Watertechnologie Ruimtelijke ordening Samenwerking met regiogemeenten Wethouder mw. I. Diks MA Portefeuilles: Duurzame ontwikkeling Recreatie en toerisme Natuur en landbouw Wonen en stedelijke vernieuwing Monumentenzorg Wethouder dhr. A. Ekhart Portefeuilles: Zorg en opvang Integratie Vluchtelingen Werk en inkomen Sport Gemeentesecretaris dhr. mr. R.J. Hoek Verantwoordelijk voor: De gemeentelijke organisatie 3

6 Inleiding en samenvatting 1. I n l e i d i n g e n s a m e n v a t t i n g 1.1 Inleiding Gedurende het hele jaar legt het college verantwoording af aan de gemeenteraad en de inwoners van Leeuwarden: door wijkbezoeken, informatiebijeenkomsten, beantwoording van mondelinge en schriftelijke vragen, via persberichten of persvragen. Deze jaarstukken vormen het sluitstuk van de verantwoording. Op hoofdlijnen is daarin aangegeven wat terecht is gekomen van wat de gemeente zich in de begroting 2013 heeft voorgenomen en hoeveel dat heeft gekost. Door de herindeling met het noordelijk deel van de gemeente Boarnsterhim, had Leeuwarden op 13 november 2013 vervroegde gemeenteraadsverkiezingen. Vanaf dat moment waren raad en college van burgemeester en wethouders demissionair. De jaarstukken 2013 vormen dan ook de afsluiting van een raads- en collegeperiode. Terugkijkend op de afgelopen 4 jaar zien we dat de economische en financiële crisis al die tijd manifest is geweest. In Leeuwarden waren de gevolgen merkbaar aan de verslechterde situatie op de arbeidsmarkt en de stagnerende woningmarkt. Winkelpanden kwamen leeg te staan en de uitgifte van bedrijfslocaties beleef achter. Er werd een groter beroep op de bijstand gedaan en het was moeilijk om mensen naar werk te begeleiden. Wie steun nodig had, kon op de gemeente rekenen. Lastenverzwaringen bleven beperkt. Een adequate zorg-, armoede-, sport- en cultuurstructuur werd gehandhaafd. Door een relatief goede financiële uitgangspositie was het de afgelopen periode mogelijk om het evenwicht te bewaren tussen een solide financiële huishouding en het geven van sociaaleconomische impulsen aan onze stad. Met goed resultaat is geïnvesteerd in de duurzame economische ontwikkeling van Leeuwarden en in goede bereikbaarheid. Er is voldoende geanticipeerd op de Rijksbezuinigingen. Risico s op het gebied van werkgelegenheid, maatschappelijke ondersteuning en grondexploitatie werden zo goed mogelijk afgedekt. Leeuwarden durfde te kiezen en te focussen. De voorgenomen bezuinigingen zijn reëel en haalbaar gebleken (zie bijlage F stand van zaken bezuinigingen). De gemeente staat er dan ook, ondanks de moeilijke economische tijden, redelijk goed voor. Maar voorzichtigheid is geboden. Want het echte economisch herstel moet nog zichtbaar worden. Er wacht ons de komende jaren nog een forse bezuinigingsopgave. Tegelijkertijd moeten we rekening houden met grote risico s en uitdagingen in het sociale domein. We zien ook dat Leeuwarden is uitgegroeid tot een trekker en drager van ontwikkelingen in de regio. Een hoofdstad, die samenwerkt op verschillende niveaus: regionaal, nationaal en internationaal. Een hoofdstad, die steeds minder werkt vanuit de rol van regisseur en steeds meer faciliteert en daarbij dienstbaar is aan de regio. Samenwerking en maatschappelijk ondernemerschap stonden centraal in de werkwijze van het bestuur de afgelopen periode. Bewoners hebben meer invloed gekregen. Gedragen initiatieven van inwoners of ondernemers werden ondersteund en samen met hen tot uitvoering gebracht. Mensen werden uitgedaagd om mee te doen. Ons vertrouwen is groot in de mensen in wijkpanels en dorpsbelangen, op scholen, in verenigingen, bedrijven en maatschappelijke organisaties die actief zijn in onze gemeente. Zij worden dan ook nadrukkelijker uitgenodigd om samen met het bestuur van Leeuwarden in de komende periode een bijdrage te blijven leveren aan de toekomst van Leeuwarden. 4

7 Inleiding en samenvatting 1.2 Samenvatting en conclusies op hoofdlijnen Programmaverantwoording algemeen De realisatie van de voorgenomen doelstellingen en ambities, zoals die in de begroting 2013 zijn opgenomen, is over het algemeen goed verlopen. Veel ging er goed, maar er zijn ook dingen die beter kunnen. Hieronder worden een aantal in het oog springende voorbeelden genoemd. Wat ging goed? 1. Leeuwarden is verkozen om Culturele Hoofdstad van Europa te zijn in Steeds meer jongeren verlaten de school mét een diploma op zak. 3. De regionale aanpak werkgeversdienstverlening blijkt succesvol voor zowel werkgevers als werkzoekenden. 4. Er is met innovatieve economische projecten op het gebied van zuivel, water en energie veel bedrijvigheid (en banen) naar Leeuwarden gehaald. 5. Er is een nieuwe locatie voor de nachtopvang gevonden in de Wirdumerpoort. 6. De stimulering van het fietsverkeer heeft bijgedragen aan een betere doorstroom van het autoverkeer tijdens spitsuren. 7. De aanpak van straatprostitutie en mensenhandel heeft de overlast voor omwonenden verminderd. 8. Meer Leeuwarders deden aan sport. 9. Leeuwarden is duurzamer geworden door: de aanpak Slim wonen in Leeuwarden, de deelname aan zonnestroom- en andere duurzame energieprojecten en het stimuleren van rijden op groen gas. 10. Er was in 2013 meer ruimte voor bewonersinitiatieven en maatschappelijke dynamiek. Wat kan beter? 1. Meer mensen aan het werk en minder in de bijstand. 2. Meer jongeren aan het werk door bestrijding van de jeugdwerkeloosheid in regionaal verband. 3. Minder kinderen in armoede door een integrale aanpak. 4. Minder mensen met schulden door preventieve schuldhulpverlening en voorlichting. 5. Meer gemeentelijke producten en diensten via internet (digitaal loket) kunnen afhandelen. 6. Minder woninginbraken in wijken en dorpen door meer inzet op preventie en helers. 7. Vergroten van het verantwoordelijkheidsbesef bij eigenaren en bewoners op het gebied van brandveiligheid. 8. Minder illegale bijzet van huisvuil bij ondergrondse containers in de binnenstad door gerichte acties. 9. De samenwerking tussen provincie en gemeente in de aanpak Slim met Water en Energie verbreden en intensiveren richting diverse kennisinstellingen, marktpartijen en andere regionale overheden. 10. Meer ruimte voor initiatieven uit de samenleving en invulling geven aan de veranderende rol van de gemeente Financieel resultaat 2013 samengevat Na alle plussen en minnen en een storting van 7,8 mln in de reserve budgetoverheveling is het rekeningresultaat van de gemeente Leeuwarden uitgekomen op 5 mln voordelig. Het voordeel doet zich vooral voor binnen het Sociale domein: een Incidentele Aanvullen Uitkering (IAU) van het Rijk om het tekort in 2012 op het budget voor uitvoering van de wet werk en bijstand (WWB) op te vangen ( 2,2 mln) meevallers op het terrein van sociaal maatschappelijke ontwikkeling ( 2,8 mln) 5

8 Inleiding en samenvatting Tabel 1 Financieel resultaat x Programma s Begroting 2013 primitief Begroting 2013 na wijziging Resultaat 2013 Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten A. Totaal voor resultaatbestemming B. Totaal mutaties bestemmingsreserves Totaal A + B C. Mutatie Algemene Reserve in verband C. met begrotingsjaar Totaal na resultaatbestemming Voordelig resultaat Figuur 1 Lasten Figuur 2 Baten 6

9 Inleiding en samenvatting Programma s samengevat Cultuur (1) Leeuwarden trok in 2013 veel bezoekers. De stad bruiste met grote evenementen als City Proms, Dancetour en Serious Request. Op het Zaailand openden het nieuwe Filmhuis en Fries Museum hun deuren. Door uitverkiezing tot Culturele Hoofdstad van Europa in 2018 werd Leeuwarden nationaal op de kaart gezet. Het HCL, de Oldehove en het Pier Pander museum trokken een record aantal bezoekers. De waardering voor ons cultuuraanbod is onverminderd groot. Aandachtspunt blijft het afnemende aantal schouwburgbezoekers. In samenwerking met De Harmonie en Romein is gestart met de ontwikkeling van een nieuw poppodium in het Harmoniekwartier. Nagedacht wordt ook over een nieuwe vorm en inhoud voor de bibliotheken in Leeuwarden. Er is een collectieplan gemaakt om te bepalen welke gemeentelijke BKR-kunst op termijn behouden of afgestoten kan worden. De doorontwikkeling van de gesubsidieerde coöperatie Kunstkade gaat goed. Kunstkade brengt kinderen en volwassenen in aanraking met cultuur. Cultuureducatie is naast talentontwikkeling en open mienskip een van de nieuwe speerpunten van het gemeentelijk cultuurbeleid. Deze speerpunten sluiten aan bij de doelstellingen van Leeuwarden Culturele Hoofdstad Jeugd en onderwijs (2) In 2015 worden taken op het gebied van jeugdzorg overgedragen van de provincie naar de gemeente. Met onderwijs- en zorginstellingen is een gecoördineerde aanpak hiervan voorbereid. Onderwijs en doorstroming van jongeren naar de arbeidsmarkt is een belangrijk speerpunt. Schoolbesturen en kinderopvangorganisaties in Leeuwarden hebben in 2013 een gezamenlijk plan gemaakt voor de ontwikkeling van Kindcentra. De Kindcentra moeten ervoor zorgen dat kinderen zonder leerachterstand doorstromen naar het voortgezet onderwijs, om zo een beroep op zorg en/of speciaal onderwijs te verkleinen. Het gemeentelijk beleid van de afgelopen jaren werpt zijn vruchten af. Door de invoering van Entree-onderwijs kregen meer jongeren kans op een baan. Steeds meer kinderen maken gebruik van vroeg- en voorschoolse educatie. Door projecten als De School als vindplaats verlaten jongeren steeds vaker de school mét een startkwalificatie op zak. Economie en toerisme (3) In 2013 is veel bedrijvigheid naar Leeuwarden gehaald en zijn flink wat investeringen in de stad teweeg gebracht. Dat leverde tenminste 170 nieuwe banen op. De nieuwbouw van Wetsus vordert gestaag. Er is een waterapplicatiecentrum in Leeuwarden geopend. Diverse zonnestroomprojecten zijn gerealiseerd. Leeuwarden is inmiddels een aantrekkelijke partner voor innovatieve economische projecten. Leeuwarden wil een centrumstad met kwaliteit en aantrekkingskracht zijn. De aantrekkingskracht was in 2013 groot door de verkiezing tot Culturele Hoofdstad 2018 en Serious Request. Maar de invloed van de gemeente hierop is beperkt. Met het oog op een nominatie voor de verkiezing tot Beste Binnenstad 2015 zijn verschillende stimuleringsmaatregelen in de binnenstad uitgevoerd. De leegstand van winkels neemt niet verder toe. Het marktbeleid is aangepast en de vrijdagmarkt op het Zaailand wordt goed bezocht. De uitgevoerde marketingcampagnes Vrije tijd en Water zijn tussentijds geëvalueerd. Er wordt in het vervolg aangesloten bij de provinciale regiomarketing en bij de aanpak van Leeuwarden Culturele Hoofdstad Voorzichtig lijkt er weer wat vernieuwing in de stad mogelijk te zijn. Er is een schoollocatie aan de Nijlânsdyk en aan de Cornelis Trooststraat verkocht en in ontwikkeling genomen. Door de vastzittende woningmarkt vinden ontwikkelaars over het algemeen de risico s nog te groot. Sociaal maatschappelijke ontwikkeling (4) In 2013 waren er vijf wijkteams actief om integrale ondersteuning te bieden aan bewoners die de problemen zelf niet aankonden. De wijkteams werken volgens het principe: één gezin, één plan en één sociaal werker. Het aantal wijkteams wordt in 2014 uitgebreid naar acht. In 2014 start ook een pilot met jeugd- en gezinsteams. Voor mensen zonder zelfstandige huisvesting is tijdelijke opvang beschikbaar. Door toename van de complexiteit van problemen waar mensen mee te kampen hebben, wordt de begeleidingstijd van deze mensen steeds langer. Er is in 2013 een nieuwe locatie gevonden voor de nachtopvang in de Wirdumerpoort. 7

10 Inleiding en samenvatting De maatregelen om budgetoverschrijding op het gebied van WMO-voorzieningen (zoals hulp bij het huishouden of aanpassingen in de woning) te voorkomen, hebben effect. Er hoeven geen aanvullende maatregelen getroffen te worden. De overheveling van taken op het gebied van AWBZ begeleiding naar de gemeente is verder voorbereid. Er zijn richtinggevende kaders voor de uitvoering ervan vastgesteld. Mantelzorg en wonen in combinatie met zorg waren daarbij belangrijke aandachtspunten. De maatschappelijke participatie lijkt toe te nemen. Er waren in 2013 meer vrijwilligers actief. In vijf wijken zijn experimenten gestart waarin aan bewoners ruimte is gegeven om zelf bepaalde wijkproblemen op te lossen. Gedurende de pilotperiode heeft de gemeente een faciliterende rol. Of deze aanpak het gewenste resultaat heeft moet nog blijken. Werk en inkomen (5) Binnen de regionale arbeidsmarkt werkt Leeuwarden succesvol samen met andere gemeenten, UWV en onderwijs om mensen aan werk te helpen. Maar het aanbod van banen is nog steeds beperkt. Ter bestrijding van de jeugdwerkeloosheid in regionaal verband heeft het Rijk extra geld beschikbaar gesteld. Het streven van de gemeente is om zoveel mogelijk mensen in hun eigen levensonderhoud te laten voorzien. Het nieuw opgezette Talent Centrum Fryslân motiveert werkzoekenden en maakt ze zelfredzamer. Door het project Klant in zicht konden werkzoekenden beter gematcht worden op een baan. Ook de verscherpte aanpak van bijstandsfraude zorgt ervoor dat het aantal bijstandsuitkeringen minder toeneemt dan geraamd. Het risico van budgetoverschrijding is dan ook beperkt gebleven, mede omdat de gemeente aanvullende Rijksbijdragen heeft ontvangen om het tekort op de bijstandsuitkeringen op te vangen. Als gevolg van de economische crisis en door inzet van de sociale wijkteams doen meer mensen een beroep op schuldhulpverlening. Deze toename leidt tot hogere kosten en is een aandachtspunt. De armoedeproblematiek blijft relatief groot en hardnekkig. In de armoedebestrijding is de focus verlegd naar kinderen in armoede en preventie gericht op werk, gezondheid en het verlagen van de energiekosten. Wonen (6) In 2013 zijn er 377 woningen in Leeuwarden bijgekomen, waarvan een groot aantal in het sociale segment. Het aantal sociale huurwoningen lijkt nu voldoende in de behoefte te voorzien. Woningcorporaties verleggen hun focus dan ook naar verbetering van de kwaliteit van de bestaande woningbouw. In de aandachtwijken lukte het om volgens afspraak bijna 5% van de sociale huurwoningen te verduurzamen. Ook op de woningmarkt lijkt toenemend behoefte te zijn aan verbetering van bestaande woningen. De gemeente heeft hier op ingespeeld door het promoten van duurzaamheidspremies en -leningen bij woningeigenaren. Per 2013 staan ca. 360 panden op de gemeentelijke monumentenlijst. Er zijn een aantal grootschalige restauraties uitgevoerd of in uitvoering. In opdracht van de gemeente bijvoorbeeld het Stadsarmhuis (Haniahof) en in opdracht van het Anthony Gasthuis de panden aan de Grote Kerkstraat en Pijlsteeg. De subsidieregelingen voor de aanloopstraten in de binnenstad blijken een mooie stimulans voor het inhalen van achterstallig onderhoud. In 2013 is de opbouw en implementatie van de Friese Regionale uitvoeringsdienst (FUMO) succesvol afgerond. Per 1 januari 2014 voert de FUMO de verplichte taken uit het basispakket en een aantal specialistische milieutaken voor de gemeente uit. De FUMO is gehuisvest in het voormalige gemeentehuis van Boarnsterhim. Er zijn hercontroles brandcompartimentering uitgevoerd bij alle basisscholen en een aantal kamerverhuurpanden met een hoog risico. Bij geconstateerde tekortkomingen zijn eigenaren gevraagd aanvullende maatregelen te treffen. Door voorlichting wordt gestuurd op een groter verantwoordelijkheidsbesef op het gebied van brandveiligheid bij eigenaren en bewoners. Infrastructuur en bereikbaarheid (7) Om de bereikbaarheid van Leeuwarden te verbeteren wordt het programma Leeuwarden Vrij-Baan uitgevoerd. Projecten als de Valeriusstraat en de Julianalaan verlopen volgens planning. De projecten parkeergarage Reviusstraat en de onderdoorgangen bij toekomstig station Werpsterhoek hebben enige vertraging opgelopen. Van de vertraging in het project Westelijke Invalsweg fase 2 ondervindt het verkeer aan de westzijde van de stad tijdelijk hinder. De opgelopen vertraging binnen het project Europaplein kan de uitvoering van het hele programma beïnvloeden en is daarmee een aandachtspunt. 8

11 Inleiding en samenvatting 42 partners zijn inmiddels aangesloten bij het mobiliteitsconvenant, waarin is afgesproken 5% minder autokilometers in de Leeuwarder spits te realiseren. De fietscampagne rij2op5 en een gezamenlijke actie met bedrijvenpark Leeuwarden West en MKB-Noord hebben hier aan bijgedragen. Ter verbetering van de verkeersveiligheid zijn in 2013 extra snelheid remmende maatregelen getroffen in Camminghaburen (Frittemastate) en Goutum (Wergeasterdyk en de Tearnserdyk). Ook een aantal gesubsidieerde maatschappelijke organisaties dragen met verkeerseducatieve projecten bij aan de verkeersveiligheid. Dienstverlening (8) De dienstverlening van het Klantcontactcentrum van de gemeente Leeuwarden is betrouwbaar en kwalitatief hoog, zo blijkt uit de klantwaardering, het (geringe) aantal klachten en de landelijke Benchmark. In 2013 is de kwaliteit van het klantcontact verder verbeterd. De klant kan nu ook via sociale media een vraag aan de gemeente stellen en krijgt daarop snel een reactie. De gemeentelijke website is vertaald naar het Fries. De Stadshal is heringericht en daarmee toegankelijker en veiliger voor klant en medewerker. De technische realisatie van nieuwe webdiensten haperde en daarmee bleef ook het gebruik van het digitaal loket achter bij de prognoses. In 2014 zijn de doorontwikkeling van de digitale dienstverlening en de ontwikkeling van de dienstverlening als gevolg van de 3 decentralisaties belangrijke speerpunten. Politiek bestuur (9) Binnen de regio is samengewerkt aan versterking van de economie en een krachtige regio. Er is een goed overzicht van samenwerkingsverbanden waar Leeuwarden in participeert. Waar de inhoud van die verbanden elkaar raakt wordt gestreefd naar synergie en een efficiënte aanpak. Zo worden bijvoorbeeld bestuurlijke overleggen van Streekagenda en Stadsregio op elkaar afgestemd. Het gemeentebestuur heeft onverminderd (communicatie-)activiteiten ondernomen om haar bewoners goed te informeren en te betrekken bij de Leeuwarder politiek en herindelingsverkiezing. Met de andere herindelingspartners is een gezamenlijke communicatiecampagne uitgevoerd om zoveel mogelijk mensen naar de stembus te krijgen. Bij normale gemeenteraadsverkiezingen kan meegelift worden op landelijke campagnes en was het evenaren van het opkomstpercentage van 2010 (50,6%) misschien mogelijk geweest. Nu was de opkomst in Leeuwarden op de verkiezingsdag 39,6%. Er was in 2013 meer ruimte voor maatschappelijke dynamiek en veerkracht. In de nieuwe collegeperiode blijft de veranderende rol van de gemeente een belangrijk ontwikkelpunt. Veiligheid en openbare orde (10) De gemeente hield rekening met toenemende overlast als bijeffect van de economische crisis en bezuinigingen. In 2013 was bijvoorbeeld een toename te zien van het aantal ruzies en vechtpartijen. Maar vooralsnog lijkt de veiligheidssituatie in Leeuwarden stabiel, zo blijkt uit de wijkveiligheidsindex. Alleen voor de binnenstad geldt nog steeds een code rood. Het geweld is afgenomen, de jeugdoverlast lijkt stabiel en het aantal veelplegers is weer gedaald. De persoonsgerichte aanpak van het Veiligheidshuis werkt effectief. De inzet van drang en dwang in combinatie met zorg en hulpverlening is een sterke component om langdurige overlastkwesties efficiënt aan te pakken. Het lukt steeds beter om de georganiseerde misdaad (mensenhandel, hennepteelt en vastgoedfraude) tegen te gaan. De gemeente past haar beleid continu aan de voortdurend in ontwikkeling zijnde regelgeving op dit vlak aan. In sommige wijken en buurten is desondanks het onveiligheidsgevoel groot. Mogelijk wordt dit mede veroorzaakt door een toename van het aantal woninginbraken en woonoverlast. De aanpak hiervan blijft in 2014 dan ook een belangrijk speerpunt kenmerkte zich verder door veel grote en veilig verlopen evenementen, zoals Serious Request. Door de rentree van SC Cambuur in de eredivisie is het aantal incidenten bij risicowedstrijden iets toegenomen. Er zijn dan ook extra maatregelen genomen door betrokken partijen om het stadion en de omgeving veiliger te maken. In 2013 is de nieuwe brandweerkazerne in gebruik genomen. De brandweer maakt per 1 januari 2014 deel uit van een regionaal opgezette brandweerorganisatie in de Veiligheidsregio Fryslân. 9

12 Inleiding en samenvatting Sport (11) In 2013 hebben weer meer Leeuwarders aan sport gedaan dan het jaar ervoor. Extra buurtsportcoaches werden met succes ingezet om kinderen in aandachtwijken te interesseren voor sport. De herontwikkeling van het sportconcentratiegebied Kalverdijkje was een belangrijk speerpunt. Door een fusie van Rood Geel met VV Leeuwarden is de nieuwe voetbalvereniging SC Leovardia opgericht. De club is gevestigd op Kalverdijkje Noord. Voor Kalverdijkje Zuid zijn er nog gesprekken gaande met de betrokken verenigingen. Het knelpunt van beperkte was- en kleedruimte op het Wiarda sportcomplex is verlicht. Het samenwerkingsinitiatief tussen sportverenigingen op Sportpark Nijlân werd in 2013 genomineerd voor het Beste initiatief 2012/2013. De gemeente blijft meer samenwerking tussen sportverenigingen en efficiënter gebruik van sportvoorzieningen stimuleren. Ruimtelijke ordening (12) De inrichting van de openbare ruimte en de parkeergarage Zaailand ontvingen in 2013 landelijke prijzen. De manifestatie Kloppend hart heeft een groot aantal plannen opgeleverd die de ruimtelijke kwaliteit en attractiviteit van de binnenstad nog verder kunnen vergroten. Waar mogelijk heeft de gemeente in 2013 de realisatie van particuliere initiatieven ondersteund. In 2013 is verder de Tuinen en omgeving ingericht en gestart met de uitvoering van parkeergarage Oostersingel. De nieuwe Omgevingswet is nog steeds in voorbereiding. Hierin wordt het toetsingskader voor ruimtelijke plannen volledig herzien. De gemeente volgt de ontwikkelingen op de voet en oefent waar mogelijk invloed uit. De actualisatieslag van de bestemmingsplannen die vóór juli 2013 gereed moest zijn, is afgerond. Voor het WTC/Expogebied is een richtinggevende inrichtingsschets gemaakt. In dit gebied komt in 2015 ook de nieuwe ijshal. De provincie subsidieert de realisatie van de ijshal. Milieu, energie en water (13) Leeuwarden is goed op weg naar een duurzame stad. Energiebesparing in particuliere woningen is een belangrijk speerpunt. De opgave is groot en het stimuleren van huiseigenaren is intensief. Maar de aanpak Slim Wonen in Leeuwarden werkt effectief. In 2013 zijn door particulieren ca. 400 energierenovaties uitgevoerd. Dat heeft niet alleen minder CO2-uitstoot opgeleverd, maar ook werkgelegenheid in de bouwsector. Er is in 2013 veel achterstand weggewerkt in het beheer en onderhoud van de watergangen in de stad, om deze in goede staat over te kunnen dragen aan het Wetterskip. Wat nog aan onderhoud resteert, wordt afgekocht. Ter verlaging van de milieudruk zijn in 2013 op het gebied van afvalinzameling verschillende maatregelen doorgevoerd. Zo werd vaker oud papier ingezameld en is het aantal ondergrondse containers uitgebreid. Het hergebruik van afval steeg. Bewoners betaalden opnieuw een lager tarief voor afvalstoffenheffing. De gemeente pakt bodemverontreiniging in Leeuwarden adequaat aan. Ook in voormalig noord Boarnsterhim worden de potentiële spoedlocaties die risico s opleveren voor mens of milieu in beeld gebracht. Woon- en leefomgeving (14) In het streven naar een veilige en leefbare openbare ruimte is ook een rol weggelegd voor bewoners. Er zijn kleinschalige experimenten met de overdracht van groenonderhoudstaken aan bewoners in Wytgaard en in Heechterp-Schieringen uitgevoerd met een positief resultaat. Ook kwamen bewoners zelf met diverse initiatieven die bijdroegen aan een groene openbare ruimte. De gemeente komt hierbij steeds meer in de faciliterende rol en de betrokkenheid van de bewoners is duidelijk vergroot. De nieuwe kostenbesparende methode van onkruidbestrijding (heetwatermethode) heeft effect en leidt tot meer tevredenheid bij bewoners. De aanpak van zwerfvuil blijft een aandachtspunt. Op basis van het beleidsplan Openbare verlichting werden verschillende lichtmasten in de stad verwijderd. Dit riep veel vragen bij bewoners op. Het uitvoeringsplan is na nieuw overleg met wijkpanels/dorpsbelangen en bewoners aangepast. Besluitvorming over de verdeling van wijk- en dorpbudgetten is uitgesteld naar Ter voorbereiding op de herindeling is de onderhoudstoestand van kapitaalgoederen (wegen, bruggen, tunnels, groen en dergelijke) in voormalig noord Boarnsterhim in beeld gebracht. Er zijn een aantal achterstanden geconstateerd. Er moeten keuzes gemaakt worden over de wijze waarop dat wordt aangepakt. De omvang van de beschikbare middelen is hierin sterk leidend. 10

13 Inleiding en samenvatting Paragrafen samengevat Lokale heffingen (2.2.1) De totale opbrengst van gemeentelijke belastingen en overige heffingen was in mln. De gemeente heeft de mogelijkheid om belastingen kwijt te schelden. Bewoners, van wie bekend was bij de gemeente dat zij voor kwijtschelding in aanmerking kwamen, hebben automatisch kwijtschelding gekregen. Mede veroorzaakt door de economische situatie, werd er over 2013 meer aan belastingen kwijtgescholden dan begroot. De WOZ-waarden (waardering onroerende zaken) in onze gemeente daalden gemiddeld met 5,4%. In 2013 hebben ca belanghebbenden bezwaar gemaakt tegen de WOZ-waarde van hun woning. Van ongeveer 1% op het totaal aantal woningen is de WOZ-waarde als gevolg van een bezwaar ook verlaagd. Zoals verwacht zijn de kosten van rechtsbijstand-verlening voor WOZ-bezwaren door zogenaamde no cure, no pay -bureaus aanzienlijk gestegen. De vergoeding voor proces- en gerechtskosten is in 2013 verdrievoudigd. In 2013 is verder veel energie gestoken in de voorbereiding van de aanslagoplegging 2014 in verband met de herindeling met Boarnsterhim. In het kader van haar rol als centrumgemeente gaat Leeuwarden met ingang van 2014 de gehele heffing en invordering van de belastingen voor Vlieland uitvoeren. Weerstandsvermogen (2.2.2) Met behulp van een simulatieprogramma is berekend of de beschikbare weerstandscapaciteit van de gemeente toereikend is. Het belangrijkste risico dat voorzien werd in 2013, is komen te vervallen. Door een aanvullende Rijksuitkering kan de overschrijding van het budget bijstandsuitkeringen alsnog worden opgevangen. De grootste risico s vormen nu een aantal garantstellingen en leningen die de gemeente heeft verstrekt aan privaatrechtelijke rechtspersonen en de deelneming Blitsaerd. In totaal 2,5 mln aan algemene risico s moet kunnen worden opgevangen door de beschikbare capaciteit. De minimale omvang van die weerstandscapaciteit (voornamelijk in de vorm van de Algemene Reserve) wordt bepaald door de omvang van de risico s te vermenigvuldigen met 1,5 (150%). Dat komt neer op een benodigde weerstandscapaciteit van minimaal 1,5 x 2,5 mln = 3,75 mln. Voor 2014 komt de Algemene Reserve uit op een bedrag van 13 mln en is er dus voldoende weerstandscapaciteit. De gunstige verhouding is het gevolg van de uitzonderlijke en hoogstwaarschijnlijk eenmalige afname van de risico s. Bekend is dat met ingang van 2015 en daarna met nieuwe, waarschijnlijk aanzienlijke risico s rekening gehouden moet worden in verband met de drie decentralisaties. Maar die risico s worden voor het eerst meegenomen in de begroting Zie voor de risico s van grondexploitaties Grondbeleid (2.2.7). Onderhoud kapitaalgoederen (2.2.3) In 2013 zijn drie voorzieningen in de begroting opgenomen voor kunstwerken, openbare verlichting en verhardingen. Ook zijn voorbereidingen getroffen voor het instellen van voorzieningen voor baggeren en speelvoorzieningen. Er zijn in 2013 weginspecties uitgevoerd en wegwerkzaamheden uitgevoerd aan de Magere Weide, Sixmastraat, Aldlânsdyk, Brédyk (Wytgaard), Bagijnestraat, Emmakade, Huizumerlaan en Prinsesseweg en diverse voet- en fietspaden. Rioleringswerken zijn uitgevoerd in o.a. de wijken Aldlân, Huizum-West, de Hemrik, Vlietzone en in Goutum. Andere uitgevoerde onderhoudswerkzaamheden waren: Het baggeren van de Bonkefeart, het Alddiel en Langdiel, de Zuiderplantage, een haven in Hempens/Tearns en een deel van de watergangen in de wijk Nylân (fase 1) Het hekkelen van ca. 130 kilometer sloot. Onderhoud van 141 objecten en 90 kunstwerken in de openbare ruimte. Reconstructie van Engelse plein (vergroening), Aert v.d. Neerstraat (bomenaanplant), van Miereveltplantsoen (reconstructie), Kurkemeer aanplant groen als compensatie van verwijderd groen langs spoor Camminghaburen, Julianapark (uitbreiding padenstructuur en verfraaien entree) en Groningerplein (diverse aanpassingen). Najaarsstormen hebben onvoorziene schade aangericht en kosten veroorzaakt. In totaal ca. 600 bomen waaiden om. De herstelwerkzaamheden gaan ook in 2014 nog door. 11

14 Inleiding en samenvatting Financiering (2.2.4) De gemeente leende in 2013 geld om alle betalingen te kunnen doen die het uitvoeren van de begroting met zich mee brengt. De rentestand bleef zich gunstig ontwikkelen. De omslagrente die werd gehanteerd voor de toerekening van rente aan de investeringen en de bespaarde rente op reserves en voorzieningen kwam uit op 3,01% i.p.v. 3,5%. Het renterisicobeheer omvat het beperken van de invloed van rentewijzigingen op de financiële resultaten van de gemeente. De Wet financiering decentrale overheden (FIDO) bepaalt dat het maximale bedrag dat in een jaar mag worden afgelost 20% van het begrotingsvolume is. Het renterisico bleef in 2013 met 6,3% ruimschoots onder de wettelijke risiconorm. De wet FIDO bepaalt ook het bedrag dat de gemeente maximaal met kortlopende financiering mag lenen. Deze zogenaamde kasgeldlimiet bedroeg voor Leeuwarden in ,6 mln en is alleen in het eerste kwartaal overschreden. De Wet FIDO staat het toe dat er maximaal 2 achtereenvolgende kwartalen mag worden overschreden. Verder is het beleid van de gemeente om correct te betalen en actief in te vorderen. Werd in ,5% van de binnengekomen facturen op tijd door de gemeente betaald, in 2013 is dit door diverse maatregelen verbeterd naar 80,5%. Daarnaast heeft de gemeente zich in 2013 voorbereid op de verdergaande standaardisering van het Europese betalingsverkeer, invoering nieuwe bankrekeningnummers, verdwijnen acceptgiro s en Chipknip en dergelijke. Bedrijfsvoering (2.2.5) Een aantal grote veranderingen hebben in 2013 hun beslag op de organisatie gelegd. de verwerving van het predicaat Culturele Hoofdstad van Europa 2018; de gemeentelijke herindeling met Boarnsterhim; de regionalisering van de Brandweer; de vorming van een Friese Regionale Uitvoeringsdienst (FUMO); de drie decentralisaties. De voorbereiding van de drie decentralisaties blijft ook na 2013 hoge eisen stellen aan de gemeentelijke bedrijfsvoering. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan de doorontwikkeling van de gemeentelijke organisatie en ambtenaren. Met het oog hierop is in 2013 een nieuw organisatiemodel en de daarbij behorende uitgangspunten vastgesteld. De belangrijkste zijn: organisatie-inrichting volgens een drietal domeinen: sociaal, fysiek en veiligheid; minder overhead (management, staf en ondersteuning); meer ruimte voor professionals; management en medewerkers voldoende toegerust voor nieuwe manier van werken. De ingeschatte personele reductie als gevolg van de bezuinigingsopgave ( 3 mln t/m 2014) is voor ca. 73% gerealiseerd. Deze reductie brengt (tijdelijke) boventalligheid met zich mee. Voor deze personeelsleden wordt, met inzet van de beschikbare frictiemiddelen, alles in het werk gesteld om deze situatie op te lossen. Verbonden partijen (2.2.6) Verbonden partijen zijn privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisaties waarin de gemeente zowel een bestuurlijk als financieel belang heeft. Subsidie-relaties vallen hier dus niet onder. Opnieuw is in 2013 door de aanhoudende economische situatie het perspectief van enkele verbonden partijen verslechterd. De stichting Ontwikkelingsbedrijf Leeuwarden is opgeheven. De gemeente heeft de panden overgenomen. Dekking door de gemeente van het exploitatietekort van De Harmonie blijft noodzakelijk. Met Proloog zijn afspraken gemaakt over de af te lossen kredietfaciliteit. De gemeente heeft de vorderingen op WTC Beheer BV opgeschoven. De korte termijn vooruitzichten qua woningbouwproductie zijn onveranderd ten opzichte van 2012 en dus niet rooskleurig voor de Blitsaerd CV/BV. De focus ligt op afronding van Project A (westelijk deel van het projectgebied). Grondbeleid (2.2.7) Jaarlijks worden alle grondexploitaties volledig herzien. Uit de complexen Marnixveld/Bodeterrein ( ), Leeuwarden-Oost ( ) en Vrijheidswijk Tolhuis ( ) is tussentijds winst genomen. Hierdoor is aan de reserve grondexploitatie toegevoegd. De grondexploitaties van Marnixveld/Bodeterrein en Kalverdijkje zijn afgesloten waardoor 0,75 mln aan de reserve is toegevoegd. De voorziening negatieve complexen is verhoogd tot 3,4 mln en is ter afdekking van het verwachte negatieve resultaat van 12

15 Inleiding en samenvatting Businesspark 4, Newtonpark 4, Wirdum Hikkemieden en Wytgaard. Om de risico s in de Zuidlanden te verkleinen zijn de plankosten met 1,5 mln afgewaardeerd ten laste van de reserve grondexploitatie. Het totale resultaat op waarde 31 december 2013 over de lopende grondexploitaties bedroeg 3,2 mln. De reserve grondexploitatie is bedoeld om de risico s in de grondexploitatie op te vangen. Voor ontwikkelrisico s en risico s gronden in voorraad (inclusief De Zuidlanden) is op de korte termijn rekening gehouden met een risico van 7 mln. De stand van de reserve grondexploitatie was op 31 december ,6 mln. De reserve grondexploitatie is dus toereikend als benodigd weerstandsvermogen. Daarnaast is er voor de langere termijn voor de Zuidlanden een risico berekend van 10,5 mln dat wordt opgevangen binnen de grondexploitatie. Strategisch ontwikkel- en investeringsfonds (SIOF) (2.2.8) Met geld uit het SIOF draagt de gemeente bij aan co-gefinancierde majeure strategische projecten die onder andere zijn opgenomen in de samenwerkingsagenda met de provincie. Er is in ,9 mln vanuit het rekeningresultaat 2012 in het SIOF gestort. Hiertoe is door de raad besloten om een bijdrage uit het SIOF voor Culturele Hoofdstad 2018 mogelijk te maken. De mutaties in het SIOF in 2013 zijn vooral het gevolg van vertragingen in de uitnames. Eind 2013 bedraagt de stand van het SIOF 17 mln. Na aftrek van de reserveringen en de bijdrage vanuit het SIOF aan de incidentele beleidsintensiveringen en projecten uit het collegeprogramma resteert in 2016 nog een saldo van

16 Inleiding en samenvatting 1.3 Stand van zaken Impuls Sociale Investeringen (ISI) De middelen in de Impuls Sociale Investeringen (ISI) zijn incidentele middelen. Het ISI is steeds gevuld doordat de raad via moties bij het vaststellen van de jaarstukken een budget beschikbaar heeft gesteld vanuit de Algemene Reserve. In 2013 heeft de raad de volgende zaken uit de ISI bekostigd: Tabel 1 Financiële eindstanden ISI na verwerken moties & amendementen x Incidenteel ten laste van ISI Motie / Amendement Startsaldo (overheveling + toevoegingen) (Grantstelling) Voedselbank Zakgeldproject Vergoeding eigen bijdrage chronisch gehandicapten Stimulering diversiteitsbeleid Buurt- en wijkbeheer Aftelfeest Groene schoolpleinen (Garantstelling) Resto Van Harte Graffitiproject Resteert In 2013 bestemde de raad bij behandeling van de begroting in totaal voor voor incidentele sociale investeringen. Het saldo in 2013 van is daarom gestort in de reserve budgetoverheveling. Voor een toelichting op de uitvoering van de in de tabel genoemde moties en amendementen in 2013, wordt verwezen naar de betreffende programma s. 14

17 Jaarverslag 1.4 Leeswijzer De opbouw van de jaarstukken wordt in belangrijke mate voorgeschreven in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en is als volgt: Jaarstukken Jaarverslag Jaarrekening Programma Verantwoording Paragrafen Programma rekening Balans Verantwoording Specifieke Uitkeringen Fig r 1 Figuur 3 In hoofdstuk 2 staat het jaarverslag. Hierin staat wat er in 2013 is gebeurd en waar de gemeente zich voor heeft ingezet. Aan het begin van dit hoofdstuk staan de paragrafen met verslaglegging en wijzigingen in het Meerjaren Investering Programma (MIP), Meerjaren Programma Infrastructuur (MPI) en het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV) (2.1.1). In paragraaf staat de beleidsverantwoording voor 14 programma s. Hierin staat in elk programma de vraag centraal of de gestelde doelen uit de Programmabegroting 2013 zijn gerealiseerd. Als een doel, prestatie of speerpunt niet (-), gedeeltelijk (+/-) of anders is uitgevoerd dan is vastgelegd in de begroting, wordt deze afwijking verklaard. Omgekeerd geldt ook dat een prestatie die wel is verricht, maar niet in de begroting is opgenomen, wordt toegelicht en verklaard. Programma 15 wijkt af van de andere programma s. Hierin is een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen en inzicht in het gebruik van het geraamde bedrag voor onvoorzien opgenomen. In paragraaf 2.2 staan de paragrafen, waarvan de meeste op grond van het BBV verplicht zijn. In hoofdstuk 3 staat de jaarrekening met toelichting daarop. Het financiële resultaat op hoofdlijnen en de belangrijkste financiële verschillen per programma staan in paragraaf 3.1. De balans en de toelichting staan in paragraaf 3.2. De Jaarrekening wordt afgesloten met de Controleverklaring. Tot slot, alle in de jaarstukken vermelde bedragen zijn in euro s. 15

18 Jaarverslag 16

19 Jaarverslag 2. B e l e i d s v e r a n t w o o r d i n g 2.1 Programmaverantwoording Meerjaren Investering Programma (MIP) a Meerjarenprogramma Infrastructuur (MPI) Het MPI geeft een overzicht van de infrastructurele maatregelen die binnen de gemeente worden uitgevoerd dan wel voorbereid. Daarbij gaat het om infrastructurele werkzaamheden in grondexploitatiegebieden, zoals De Zuidlanden, rioleringswerkzaamheden en de investeringen die voortvloeien uit het programma Leeuwarden Vrij- Baan. Eventuele afwijkingen bij de uitvoering van maatregelen uit het MPI komen aan de orde bij de verschillende programma s. In het Programma Infrastructuur/bereikbaarheid (7) wordt ingegaan op de verschillende onderdelen uit Leeuwarden Vrij-Baan. Herijkingsafspraken met de provincie In december 2013 zijn de afspraken tussen provincie en gemeente die zijn vastgelegd in de Overeenkomst betreffende Programma Bereikbaarheid Leeuwarden van 1 maart 2010 herijkt. Bij de gemaakte herijkingsafspraken gaat het om actualisering en verduidelijking van zowel inhoudelijke als financiële afspraken uit deze overeenkomst. De financiële afspraken behelzen de wijze van indexatie van de verschillende bijdragen en het kasritme van de wederzijdse betalingen. Met de provincie is een andere wijze van verrekening van de gemeentelijke bijdragen aan de RSP-projecten en aan de Haak om Leeuwarden overeengekomen. De kosten die de gemeente maakt voor de RSP-projecten Westelijke Invalsweg en Drachtsterweg e.o. en voor de Haak om Leeuwarden, worden volledig gedeclareerd bij de provincie. Afgesproken is dat de overeengekomen gemeentelijke bijdrage aan de Haak om Leeuwarden pas in 2015, na oplevering van de Haak, betaald hoeft te worden. De gemeentelijke bijdrage aan de RSP-projecten wordt in vijf gelijke tranches over de periode 2013 tot en met 2017 voldaan b Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV-3) 2013 was het vierde uitvoeringsjaar van de derde ISV-periode. Het Rijk heeft voor de derde ISV-periode, die loopt van 2010 tot 2015 aan de gemeente een investeringsbudget stedelijke vernieuwing beschikbaar gesteld ter grootte van 17,8 mln om het door de gemeente opgestelde meerjarenontwikkelingsprogramma stedelijke vernieuwing (MOP) uit te voeren. Met de vaststelling van het Verdeelbesluit ISV-middelen door de raad in maart 2011 is de uitvoering van start gegaan. Samen met de corporaties en bewonersorganisaties is in 2013 gewerkt aan de uitwerking en uitvoering van zes wijkactieplannen voor de wijken Vlietzone, Valeriuskwartier, Tjerk Hiddes Cambuursterhoek, Schepenbuurt, Oldegalileën & Bloemenbuurt en Nylân. In de verdeling van de ISV-middelen is naast de uitvoering van de zes wijkactieplannen ook nog een aantal andere thema's uit het MOP meegenomen: bodemsanering, geluidsanering, stedelijke woonkwaliteit en de binnenstad. Ook aan deze thema s is in 2013 uitvoering gegeven. Er zijn geen afwijkingen ten aanzien van de realisatie van prestaties te melden. In paragraaf worden de verschuivingen in het Strategisch investerings- en ontwikkelingsfonds (SIOF) verantwoord. 17

20 Jaarverslag Programma s Leeswijzer voor de programma s In elk programma staat de vraag centraal of de gestelde doelen uit de Programmabegroting 2013 zijn gerealiseerd: Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Wat wilden we daarvoor doen en wat hebben we gedaan? Wat mocht het kosten en wat heeft het gekost? De belangrijkste onderwerpen staan op het voorblad van elk programma: speerpunten van een programma met de realisatie en voortgang daarvan; successen; verbeterpunten; eindconclusie; de eindconclusie is van belang voor de volgende begroting. Per programma wordt inzicht gegeven in de mate waarin de strategische hoofddoelen zijn gerealiseerd. In de tabel met de subdoelstellingen is in de kolom Realisatie 2013 de meting van de indicatoren in 2013 weergegeven. In de kolom Saldo wordt het verschil van deze realisatie ten opzichte van de prognose in de programmabegroting 2012 weergegeven. Bij de speerpunten op het voorblad en in de tabellen met prestaties en moties/amendementen bij de begroting 2012 is aangegeven of een prestatie wel (+), niet (-), gedeeltelijk of anders (+/-) is uitgevoerd. Per programma wordt onder het kopje Analyse en toelichting in ieder geval de relevante afwijkingen toegelicht. De volgende vuistregels zijn hiervoor gehanteerd: Subdoelstellingen Subdoelstellingen worden beschreven als een gewenste toestand en vertaald in meetbare indicatoren. Analyse vindt plaats als het verschil tussen de indicator bij een bepaald effect in de begroting van 2013 en de jaarrekening van 2013 (het saldo) groter is dan 10%. Een subdoel is niet geanalyseerd als het betreffende subdoel in de nieuwe programmabegroting is geschrapt. Prestaties Als een prestatie of speerpunt gedeeltelijk of anders is uitgevoerd dan is vastgelegd in de begroting, wordt deze afwijking verklaard. Omgekeerd geldt ook dat een prestatie die wel is verricht, maar niet in de begroting is opgenomen, wordt toegelicht en verklaard. Baten en lasten Onder de vraag Wat mocht het kosten en wat heeft het gekost? worden de gerealiseerde baten en lasten toegelicht. Er wordt een toelichting gegeven als: het verschil tussen een beleidsproduct (onderwerp) en de begroting groter is dan ; afwijkingen politiek van belang zijn; er sprake is van structurele ontwikkelingen die nog niet eerder vermeld zijn. Afwijkingen op kapitaallasten die groter zijn dan worden ook toegelicht. Posten die worden verrekend met reserves hebben weliswaar geen invloed op het resultaat, maar worden wel toegelicht. Posten die niet van invloed zijn op het resultaat, worden niet nader toegelicht. Dit zijn bijvoorbeeld resultaten kleiner dan het hierboven genoemde normbedrag en afwijkingen op de lasten die kunnen worden verklaard door afwijkingen van gelijke omvang op de baten (zoals door aanvullende Rijksbijdragen). 18

- - - } Cultuur leeft en wordt beleefd, actief én passief A B Een culturele infrastructuur die past bij de identiteit van een culturele hoofdstad C D Een bruisende binnenstad

Nadere informatie

Lange termijn agenda voor de gemeenteraad periode 2011-2014

Lange termijn agenda voor de gemeenteraad periode 2011-2014 Lange termijn agenda voor de gemeenteraad periode -2014 Eerste periode 2013 Planning Portefeuille November 2013 Notitie Verkeersveiligheid 4 e kwartaal 2012 Koster SOB/ROI Informerende brief naar de raad

Nadere informatie

Presentatie voor de gemeenteraad van Haarlem. Jaarverslag en jaarrekening 2013

Presentatie voor de gemeenteraad van Haarlem. Jaarverslag en jaarrekening 2013 Presentatie voor de gemeenteraad van Haarlem Jaarverslag en jaarrekening 2013 Algemeen: P&C cyclus Algemeen: verantwoording Terugkijken Wat hebben we bereikt? Wat hebben we gedaan? Wat heeft het gekost?

Nadere informatie

Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014

Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014 Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014 Inleiding Uit onze gemeentelijke armoedemonitor 1 blijkt dat Leeuwarden een stad is met een relatief groot armoedeprobleem. Een probleem dat nog steeds

Nadere informatie

Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015.

Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015. GEMEENTE OLDEBROEK Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015. Voorstel van het college aan de raad Agendapunt Portefeuillehouder: mw. A.A.C. Groot Kenmerk: 247735 /

Nadere informatie

NB beide formulieren invullen (2 tabbladen)

NB beide formulieren invullen (2 tabbladen) Behandelend ambtenaar gemeente Begroting 2015 is Meerjarenbegroting 2016-2018 is Datum vaststelling begroting 2015 Datum ontvangst begroting 2015 Maatstaven Aantal inwoners per 1-1-2015 Aantal woonruimten

Nadere informatie

Aan de Raad. BV - Financiën / SH Besluitvormend

Aan de Raad. BV - Financiën / SH Besluitvormend Aan de Raad Agendapunt: 6b Onderwerp: Jaarverslag 2012 Kenmerk: Status: BV - Financiën / SH Besluitvormend Kollum, 28 mei 2013 Samenvatting Het jaar 2012 wordt door de gemeente Kollumerland c.a. afgesloten

Nadere informatie

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten Algemene doelstelling Accommodatiebeleid Maatschappelijk Vastgoed In stand houden en ontwikkelen van maatschappelijk vastgoed die de sociale infrastructuur versterkt, gekoppeld aan een optimale spreiding

Nadere informatie

Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer

Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer 1. Inleiding In 2008 heeft Aniek Geerts, student Master of Business Administration met begeleiding vanuit de Rijksuniversiteit Groningen door de heer B.J.W.Pennink

Nadere informatie

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten Algemene doelstelling Utrecht Vernieuwt - Krachtwijken Verbetering van de woon- en leefsituatie van een aantal buurten in Utrecht, de Krachtwijken in het bijzonder: Kanaleneiland, Overvecht, Ondiep, Zuilen-Oost

Nadere informatie

Financiële begroting 2015 samengevat

Financiële begroting 2015 samengevat Financiële begroting 2015 samengevat Begrotingscyclus Het beleid en de financiën van de provincie komen op een aantal momenten in het jaar provinciebreed aan de orde. Dit wordt ook wel de begrotings- of

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7. Doetinchem, 22 mei 2013. Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7. Doetinchem, 22 mei 2013. Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014 Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7 Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014 Voorstel: 1. Met ingang van de programmabegroting 2014-2017 een bijstelling doorvoeren van de wijze van

Nadere informatie

Advies: In te stemmen met de Bestuursrapportage 2014 en deze ter vaststelling aan de raad aan te bieden.

Advies: In te stemmen met de Bestuursrapportage 2014 en deze ter vaststelling aan de raad aan te bieden. VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS & VOORSTEL AAN DE RAAD Van: R.C. Ouwerkerk Tel.nr.: 8856 Nummer: 14A.00661 Datum: 5 september 2014 Team: Concernzaken Tekenstukken: Ja Bijlagen: 2 Afschrift aan:

Nadere informatie

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Inleiding Stedelijke herontwikkeling Voor de ruimtelijke ontwikkeling van Utrecht is de Nieuwe Ruimtelijke Strategie opgesteld die in 2012 door de Raad

Nadere informatie

Algemeen Bestuur. De commissie heeft geadviseerd het voorstel door te geleiden voor besluitvorming in het Algemeen Bestuur

Algemeen Bestuur. De commissie heeft geadviseerd het voorstel door te geleiden voor besluitvorming in het Algemeen Bestuur Algemeen Bestuur Onderwerp: Jaarstukken 2014 Portefeuillehouder: B. de Jong Vertrouwelijk: nee Vergaderdatum: 8 juli 2015 Afdeling: MO Medewerker: A Peek Dossiernummer: 927419 versie 7 Behandeld in Datum

Nadere informatie

1.10 Programma 10 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien

1.10 Programma 10 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien 1.10 Programma 10 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Portefeuillehouder: mevrouw J.A. de Vries Baten en lasten Bedragen x 1.000 Realisatie 2011 2012 2013 2014 2015 2016 - Baten 10.1 Provinciefonds

Nadere informatie

Jaarrekening 2013. Gemeente Bunnik. Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad

Jaarrekening 2013. Gemeente Bunnik. Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad Jaarrekening 2013 Gemeente Bunnik Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad Agenda Controle van de jaarrekening De voorschriften voor de jaarrekening Jaarrekeningcontrole 2013 Controle van de jaarrekening

Nadere informatie

Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030

Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030 Raadsvergadering d.d. Casenummer Raadsvoorstelnummer Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030 Gemeente Bussum Vaststellen Perspectiefnota 2015 Brinklaan 35 Postbus 6000 1400 HA Bussum Aan de gemeenteraad.

Nadere informatie

Bijlagen: 1. Jaarverslag en jaarrekening 2011 2. Accountantsrapport 2011

Bijlagen: 1. Jaarverslag en jaarrekening 2011 2. Accountantsrapport 2011 NOTA VOOR DE RAAD Datum: 15 mei 2012 Nummer raadsnota: BI.0120051 Onderwerp: Jaarverslag en jaarrekening 2011 Portefeuillehouder: Peters Bijlagen: 1. Jaarverslag en jaarrekening 2011 2. Accountantsrapport

Nadere informatie

Notitie Financieel Kader 2016-2019. Schiermonnikoog

Notitie Financieel Kader 2016-2019. Schiermonnikoog Notitie Financieel Kader 2016-2019 Schiermonnikoog Voorwoord Hierbij leggen wij de laatste Notitie Financieel Kader uit deze collegeperiode aan u voor. Het meerjarenbeeld blijft is positief in alle jaarschijven

Nadere informatie

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD Datum Raadsvergadering: Bestuurlijk hoofdthema: Programma F Middelen en Economie BBVnummer: 134653 Raadsvoorstel: 134948 Portefeuillehouder: Bert Euser Onderwerp 2e Tussenrapportage

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen 2015-2018

Nota reserves en voorzieningen 2015-2018 Nota reserves en voorzieningen 2015-2018 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Beleidslijnen reserves en voorzieningen... 4 2.1 Definities en regelgeving... 4 2.2 Toerekening van rente... 5 3. Huidige standen

Nadere informatie

PvdA Hillegom Antwoorden op vragen omroep BO

PvdA Hillegom Antwoorden op vragen omroep BO PvdA Hillegom Antwoorden op vragen omroep BO Wat is de naam van uw partij? PvdA Hillegom Wie is uw lijsttrekker? Annemieke van Dijk en Fred van Loenen Wie is uw wethouderskandidaat? De PvdA heeft in Hillegom

Nadere informatie

Hoe financieel gezond is uw gemeente?

Hoe financieel gezond is uw gemeente? Hoe financieel gezond is uw gemeente? drs. R.M.J.(Rein-Aart) van Vugt RA A.(Arie)Elsenaar RE RA 1 Hoe financieel gezond is uw gemeente? In dit artikel geven de auteurs op hoofdlijnen aan welke indicatoren

Nadere informatie

Vergadering d.d.: 14 mei 2009 agendapunt: 9. Onderwerp: Vaststelling jaarverslag/jaarrekening 2008

Vergadering d.d.: 14 mei 2009 agendapunt: 9. Onderwerp: Vaststelling jaarverslag/jaarrekening 2008 RAADSVOORSTEL Vergadering d.d.: 14 mei 2009 agendapunt: 9 Onderwerp: Vaststelling jaarverslag/jaarrekening 2008 Portefeuillehouder: College datum: 6 mei 2009 Samengevat voorstel 1. Het jaarverslag 2008

Nadere informatie

Commissie: Samen leven 9 juni 2016. Gemeenteraad: 30 juni 2016

Commissie: Samen leven 9 juni 2016. Gemeenteraad: 30 juni 2016 Raadsvoorstel Onderwerp: Tijdelijke huisvesting Vergunninghouders Commissie: Samen leven 9 juni 2016 BBVnr: 1084300 Portefeuillehouder: Mevr. T. Keuzenkamp e-mailadres opsteller: b.monsma@bar-organisatie.nl

Nadere informatie

2012 actuele begroting op 31-12-12

2012 actuele begroting op 31-12-12 WWB, 4 e berap Bestuurlijke samenvatting De effecten van de economische crisis zijn niet alleen in de woningmarkt duidelijk merkbaar, maar ook in de in- en uitstroom van cliënten die een beroep doen op

Nadere informatie

Onderwerp Subsidieverlening Het Inter-lokaal inzake dienstverlening in het kader van Werk & Inkomen en de Papierwinkel

Onderwerp Subsidieverlening Het Inter-lokaal inzake dienstverlening in het kader van Werk & Inkomen en de Papierwinkel Openbaar Onderwerp Subsidieverlening Het Inter-lokaal inzake dienstverlening in het kader van Werk & Inkomen en de Papierwinkel Programma / Programmanummer Werk & Inkomen / 1061 BW-nummer Portefeuillehouder

Nadere informatie

Jaarverslag 2015. Bouwen aan een gezamenlijke toekomst, de ODBN verandert

Jaarverslag 2015. Bouwen aan een gezamenlijke toekomst, de ODBN verandert Jaarverslag 2015 Bouwen aan een gezamenlijke toekomst, de ODBN verandert Voorwoord Hierbij bied ik u het jaarverslag 2015 aan. Een jaar waarin de Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN) aanzienlijk is doorontwikkeld

Nadere informatie

Richtlijnen van de commissie BBV

Richtlijnen van de commissie BBV Richtlijnen van de commissie BBV Stellige uitspraken gelden met ingang van begrotingsjaar T+1, het jaar nadat de uitspraak is gepubliceerd. 1. Notitie Software, mei 2007 1.1 Software (als afzonderlijk

Nadere informatie

Onderwerp: Eenmalige bijdrage groot onderhoud Gebouw Irene, Willemstad

Onderwerp: Eenmalige bijdrage groot onderhoud Gebouw Irene, Willemstad RAADSVOORSTEL Verseon kenmerk: 329069 Raadsvergadering van 28 juni 2012 Agendanummer: 10.3 Onderwerp: Eenmalige bijdrage groot onderhoud Gebouw Irene, Willemstad Verantwoordelijk portefeuillehouder: L.M.

Nadere informatie

b e s l u i t : 1 Inleidende bepaling 2 Begroting en verantwoording Nr: 07-104a De raad van de gemeente Barneveld;

b e s l u i t : 1 Inleidende bepaling 2 Begroting en verantwoording Nr: 07-104a De raad van de gemeente Barneveld; Nr: 07-104a De raad van de gemeente Barneveld; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders, nr. 07-104; gelet op artikel 212 van de Gemeentewet; overwegende dat de verordening op de uitgangspunten

Nadere informatie

Versterken binnenstad Het aanbieden van een bibliotheekvoorziening

Versterken binnenstad Het aanbieden van een bibliotheekvoorziening Versterken binnenstad Het aanbieden van een bibliotheekvoorziening (ook als ontmoetingsplek) in de binnenstad. Cultuurparticipatie Kernfuncties leren, lezen en informeren bieden voor burgers mogelijkheden

Nadere informatie

Gedeputeerde Staten. 1. de Gemeentewet; 2. de Algemene wet bestuursrecht; Gemeenteraad van Nissewaard Postbus 25 3200 AA SPIJKENISSE

Gedeputeerde Staten. 1. de Gemeentewet; 2. de Algemene wet bestuursrecht; Gemeenteraad van Nissewaard Postbus 25 3200 AA SPIJKENISSE Gedeputeerde Staten Directie Leefomgeving en Bestuur Afdeling Bestuur Contact J. van Kranenburg T 070-441 80 85 j.van.kranenburg@pzh.nl Postadres Provinciehuis Postbus 90602 2509 LP Den Haag T 070-441

Nadere informatie

2012 actuele begroting op 31-12-12

2012 actuele begroting op 31-12-12 WMO 4 e berap Bestuurlijke samenvatting Landelijke ontwikkelingen bij de overheid hebben in voor nogal wat wijzigingen, maar ook onzekerheid gezorgd. Zo werd besloten dat de overgang van Begeleiding naar

Nadere informatie

Uitgegeven: 25 juni 2010

Uitgegeven: 25 juni 2010 1 Uitgegeven: 25 juni 2010 2010, no. 43 PROVINCIAAL BLAD VAN FRYSLAN Besluit van Gedeputeerde Staten van Fryslân van 22 juni 2010, no. 896248, Afdeling Zorg en Welzijn, betreffende de Vaststelling van

Nadere informatie

Onderwerp : Dekking afwikkeling Meerplein

Onderwerp : Dekking afwikkeling Meerplein Raadsvoorstel *Z02CFE5B97C* Aan de raad Documentnummer : INT-16-27003 Afdeling : Bedrijfsvoering Onderwerp : Dekking afwikkeling Meerplein Inleiding Op 17 april 2009 heeft de gemeente met de VoF Meerplein,

Nadere informatie

INFORMATIEPAKKET. voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein

INFORMATIEPAKKET. voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein INFORMATIEPAKKET voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein Gemeente Leeuwarden Maart 2014 Blad 2 Blad 3 Algemene informatie Deze informatie

Nadere informatie

Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5

Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5 RAADSVOORSTEL Verseon kenmerk: 368891 Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5 Onderwerp: Beleidsbegroting 2013-2016 Verantwoordelijk portefeuillehouder: Drs. F.P. Fakkers SAMENVATTING Vanuit

Nadere informatie

documentnr.: INT/C/16/24902 zaaknr.: Z/C/16/27528 Raadsvoorstel

documentnr.: INT/C/16/24902 zaaknr.: Z/C/16/27528 Raadsvoorstel *Z01633AB306* documentnr.: INT/C/16/24902 zaaknr.: Z/C/16/27528 Raadsvoorstel Onderwerp : Jaarrekening 2015 en begroting 2017 ODBN Datum college : 21 juni 2016 Portefeuillehouder : G.M.P. Stoffels Afdeling

Nadere informatie

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 Raadsstuk Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 1. Inleiding De gemeenteraad stelt kaders vast o.a. in de vorm van gemeentelijke verordeningen. De financiële beheersverordening

Nadere informatie

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mr. M.C. van der Laan

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mr. M.C. van der Laan Cultuurconvenant 2005 2008 OCW, gemeente Amsterdam De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mr. M.C. van der Laan en de Wethouder voor Cultuur van de gemeente Amsterdam, drs. J.H. Belliot

Nadere informatie

nummer 6 van 2010 Vaststelling gewijzigde Beleidsregel subsidieverlening Culturele en Museale Agenda 2009-2012

nummer 6 van 2010 Vaststelling gewijzigde Beleidsregel subsidieverlening Culturele en Museale Agenda 2009-2012 nummer 6 van 2010 Vaststelling gewijzigde Beleidsregel subsidieverlening Culturele en Museale Agenda 2009-2012 Besluit van gedeputeerde staten van Drenthe van 2 februari 2010, kenmerk 2.1/2010001668, afdeling

Nadere informatie

Inhoudsopgave Aanbieding Programma 1. Bestuur en organisatie Programma 2. Dienstverlening Programma 3. Algemene Dekkingsmiddelen

Inhoudsopgave Aanbieding Programma 1. Bestuur en organisatie Programma 2. Dienstverlening Programma 3. Algemene Dekkingsmiddelen Inhoudsopgave Aanbieding 3 Programma 1. Bestuur en organisatie 4 Programma 2. Dienstverlening 5 Programma 3. Algemene Dekkingsmiddelen 6 Programma 4. Veiligheid 7 Programma 5. Openbare ruimte 8 Programma

Nadere informatie

P R O V 1 N su È F R VS l! Ä N. Doe. nr.: Class, nr. * Ingek.: AfdelirrT. Beh. door; Afd. Hoofd AWB.. weken. voor kenn isg. aangenomen/tel.

P R O V 1 N su È F R VS l! Ä N. Doe. nr.: Class, nr. * Ingek.: AfdelirrT. Beh. door; Afd. Hoofd AWB.. weken. voor kenn isg. aangenomen/tel. Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Gedeputeerde Staten van Fryslan Postbus 20120 8900 HM LEEUWARDEN Datum 18 december 2014 Betreft Begroting

Nadere informatie

Investeren in ontwikkelingen. De reserve ontwikkelingsinvesteringen nader beschouwd.

Investeren in ontwikkelingen. De reserve ontwikkelingsinvesteringen nader beschouwd. Investeren in ontwikkelingen De reserve ontwikkelingsinvesteringen nader beschouwd. B&W 11 februari 2003 1. INLEIDING 1.1. Algemeen In de notitie Ruimte voor ontwikkelen van de ruimte voorstel tot het

Nadere informatie

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS Het Algemeen Bestuur van het recreatieschap Dobbeplas; Gezien het voorstel van het Dagelijks Bestuur van 13 oktober 2014; Gelet op het bepaalde in de artikelen

Nadere informatie

Verder werd in 2013 duidelijk dat er vanaf 2015 niet aan een derde ombuigingstranche is te ontkomen.

Verder werd in 2013 duidelijk dat er vanaf 2015 niet aan een derde ombuigingstranche is te ontkomen. G E M E E N T E B O R N E Raadsvoorstel raadsvergadering 20-5-2014 agendapunt nummer 14int00903 onderwerp Jaarstukken 2013 Aan de gemeenteraad. Samenvatting voorstel 2013: De verandeńng in volle gang Vanuit

Nadere informatie

Gebiedsontwikkeling Kinderdijk Herontwikkeling entreezone

Gebiedsontwikkeling Kinderdijk Herontwikkeling entreezone Gebiedsontwikkeling Kinderdijk Herontwikkeling entreezone Programma Fatih Ozdere Algemene introductie Samenwerking met Alblasserdam en SWEK Financien Lennart Graaff - procesmanager Proces project Gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

Onderwijshuisvestingsbeleid gemeente Utrecht. Onderzoeksplan

Onderwijshuisvestingsbeleid gemeente Utrecht. Onderzoeksplan Onderwijshuisvestingsbeleid gemeente Utrecht Onderzoeksplan Rekenkamer Utrecht 16 februari 2009 1 Inleiding Vanuit de raadsfracties van het CDA en de VVD kwam in 2008 de suggestie aan de Rekenkamer om

Nadere informatie

Welkom. Presentatie wijkteams in de gemeente Leeuwarden en hoe zij de financiële hulpverlening hebben ingericht

Welkom. Presentatie wijkteams in de gemeente Leeuwarden en hoe zij de financiële hulpverlening hebben ingericht Welkom Presentatie wijkteams in de gemeente Leeuwarden en hoe zij de financiële hulpverlening hebben ingericht Inhoud Inrichting werkwijze wijkteams Leeuwarden Verdieping in schuldhulpverlening Verdieping

Nadere informatie

Aanleiding en probleemstelling

Aanleiding en probleemstelling No.: Portefeuillehouder: Wethouder Harmsen Afdeling: Welzijn en Onderwijs Behandelaar: C.H.A.M. Weterings De raad van de gemeente Tholen Tholen, 16 juni 2015 Onderwerp: voorstel om in te stemmen met de

Nadere informatie

RAADSVOORS *D14.003565* D14.003565

RAADSVOORS *D14.003565* D14.003565 RAADSVOORS *D14.003565* D14.003565 DATUM 30 juni 2014 AGENDAPUNT 6 ONDERWERP Jaarstukken 2013 en begroting 2015 GGD INLEIDING De Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hollands Noorden (GGD) heeft onlangs de

Nadere informatie

De bij het opstellen van de jaarrekening gehanteerde uitgangspunten hebben betrekking op:

De bij het opstellen van de jaarrekening gehanteerde uitgangspunten hebben betrekking op: ADDENDUM PROGRAMMA- VERANTWOORDING EN REKENING 2005 GEMEENTE HAAREN In het jaarverslag 2005 (bestaande uit de programmaverantwoording en programmarekening) staan enkele onderwerpen vermeld die wij alsnog

Nadere informatie

Haalbaarheid speerpunten en indicatoren begroting

Haalbaarheid speerpunten en indicatoren begroting Haalbaarheid speerpunten en indicatoren begroting Op 8 en 11 oktober jl. heeft de werkgroep Begroting de speerpunten en indicatoren geëvalueerd. We hebben hierbij afgesproken om de voorgestelde wijzigingen

Nadere informatie

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen Financiële verordening gemeente Achtkarspelen De raad van de gemeente Achtkarspelen; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van @; gelet op artikel 212 van de gemeentewet en

Nadere informatie

Concept raadsprogramma Gemeente Muiden 2002 2006 - dd. 16 april 2002

Concept raadsprogramma Gemeente Muiden 2002 2006 - dd. 16 april 2002 Concept raadsprogramma Gemeente Muiden 2002 2006 - dd. 16 april 2002 Intergemeentelijke samenwerking Samenwerken of samenvoeging met andere gemeenten Het uitvoeren van een onderzoek naar de 2002 2003 -

Nadere informatie

Mondelinge vragen gesteld op de begrotingsmarkt. Vraag Gevraagd is om een overzicht van alle risico s en de aannames/berekeningen hierachter.

Mondelinge vragen gesteld op de begrotingsmarkt. Vraag Gevraagd is om een overzicht van alle risico s en de aannames/berekeningen hierachter. Mondelinge vragen gesteld op de begrotingsmarkt. Gevraagd is om een overzicht van alle risico s en de aannames/berekeningen hierachter. Overzicht alle risico s Zoals ook in de paragraaf weerstandsvermogen

Nadere informatie

B&W besluit Publicatie

B&W besluit Publicatie B&W besluit Publicatie Onderwerp Stelselwijziging leningen via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Bestuurlijk behandelvoorstel (2013/367273) CS/CC Collegebesluit 1. Kennis te nemen van het eindrapport

Nadere informatie

GEMEENTE LEEUWARDERADEEL 17

GEMEENTE LEEUWARDERADEEL 17 GEMEENTE LEEUWARDERADEEL 17 Raadsvergadering: 9 juni 2011 Voorstelnummer: 2011/ 36 Stiens, 30 mei 2011 Behandelend ambtenaar: C. de Val / T. Otter E-mail: c.deval@leeuwarderadeel.nl / t.otter@leeuwarderadeel.nl

Nadere informatie

Kunt u ons een opsomming geven van de argumenten waarom de gemeente Boekel afscheid heeft genomen van een eigen sociale dienst?

Kunt u ons een opsomming geven van de argumenten waarom de gemeente Boekel afscheid heeft genomen van een eigen sociale dienst? Geacht college van Burgemeester en Wethouders, Onlangs hebben wij de Programma- en Productbegroting 2016 ontvangen. Dank hiervoor. Uiteraard danken wij ook de ambtenaren voor het samenstellen van deze

Nadere informatie

Bijlagen -Bijlage 1 -Jaarstukken 2013 -Verslag van bevindingen

Bijlagen -Bijlage 1 -Jaarstukken 2013 -Verslag van bevindingen Raadsvoorstel Agendapunt: Onderwerp Vaststelling jaarstukken 2013 Datum voorstel 29 april 2014 Datum raadsvergadering 10 juni 2014 Bijlagen -Bijlage 1 -Jaarstukken 2013 -Verslag van bevindingen Ter inzage

Nadere informatie

Voorstel: Wij stellen uw raad voor bijgaande Nota Reserves en Voorzieningen 2013 vast te stellen. Burgemeester en wethouders van Ferwerderadiel,

Voorstel: Wij stellen uw raad voor bijgaande Nota Reserves en Voorzieningen 2013 vast te stellen. Burgemeester en wethouders van Ferwerderadiel, AAN: De raad van de gemeente Ferwerderadiel. Sector : II Nr. : 06/52.13 Onderwerp : Vaststelling Nota Reserves en Voorzieningen 2013. Ferwert, 9 september 2013. Inleiding: Normaliter wordt de Nota Reserves

Nadere informatie

Duurzame energie. Recreatie en toerisme. Behoud landschap en groenblauwe kwaliteit. VANG (Van Afval Naar Grondstof)

Duurzame energie. Recreatie en toerisme. Behoud landschap en groenblauwe kwaliteit. VANG (Van Afval Naar Grondstof) RSA Speerpunten V oor u ligt een samenvatting van de Regionale Samenwerkingsagenda (RSA) voor Gooi en Vechtstreek. Deze agenda voor intergemeentelijke samenwerking kent een bijzondere geschiedenis, want

Nadere informatie

Begroting 2013 gemeente Leeuwarden

Begroting 2013 gemeente Leeuwarden September 2012 I n h o u d s o p g a v e b e g r o t i n g 2 0 1 3 Inhoudsopgave 1 Samenstelling bestuur 3 Hoofdstuk 1 Begroting 2013 1.1 Samenvatting op hoofdlijnen 5 1.2 Leeswijzer 13 Hoofdstuk 2 2.1

Nadere informatie

Uitvoeringsbesluit subsidieverlening Cultuurnota 2013-2016 provincie Drenthe

Uitvoeringsbesluit subsidieverlening Cultuurnota 2013-2016 provincie Drenthe Uitvoeringsbesluit subsidieverlening Cultuurnota 2013-2016 provincie Drenthe Thema en doelen subsidieprogramma Cultuurnota 2013-2016 Oude wereld, nieuwe mindset De provincie Drenthe staat voor een herkenbare

Nadere informatie

Simpelveld. Advies aan burgemeester en wethouders. Onderwerp: jaarstukken 2014. gemeente. Behandelend ambtenaar:

Simpelveld. Advies aan burgemeester en wethouders. Onderwerp: jaarstukken 2014. gemeente. Behandelend ambtenaar: Advies aan burgemeester en wethouders gemeente Simpelveld Datum advies: 6 mei 2015 Financiële consequenties: Afdeling: Bedrijfsvoering Zaakkenmerk: 47584 Openbare besluitenlijst: ja Behandelend ambtenaar:

Nadere informatie

HEERHUGOWAARD. Voorwoord. Beste Heerhugowaarder,

HEERHUGOWAARD. Voorwoord. Beste Heerhugowaarder, Voorwoord Beste Heerhugowaarder, In dit verkiezingsprogramma 2014 hebben wij onze standpunten en visie in tien thema s kort en bondig weergegeven. Onze visie komen voort uit de sociaalliberale keuzes van

Nadere informatie

Prestatievoorstel & verantwoording 2014 (bijlage bij subsidiebeschikking)

Prestatievoorstel & verantwoording 2014 (bijlage bij subsidiebeschikking) Prestatievoorstel & verantwoording 2014 (bijlage bij subsidiebeschikking) Prestaties : Naam organisatie : Stichting Amersfoort in C Maatschappelijk doel (betreft outcomedoelstellingen) Het bieden

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : T.J. Boersma AB VERGADERING D.D. : 25 juni 2013 NUMMER : WM/MFI/NKu/7725 OPSTELLER : N. Kuper, 0522-276740 FUNCTIE : Afdelingshoofd Financiën VERGADERING MT

Nadere informatie

VOORDRACHT ALGEMEEN BESTUUR NATUUR EN RECREATIESCHAP IJSSELMONDE

VOORDRACHT ALGEMEEN BESTUUR NATUUR EN RECREATIESCHAP IJSSELMONDE AB 3 JULI 2015 IJM/2015-518979893 VOORDRACHT ALGEMEEN BESTUUR NATUUR EN RECREATIESCHAP IJSSELMONDE Onderwerp : Jaarstukken 2014 Kenmerk : IJM/ 2015-518979893 Bijlagen : -3- Besluitdatum : 3 juli 2015 Voorbereid

Nadere informatie

Kunst & cultuur, het investeren waard? Onderzoek naar economische betekenis

Kunst & cultuur, het investeren waard? Onderzoek naar economische betekenis Kunst & cultuur, het investeren waard? Onderzoek naar economische betekenis Presentatie voor het Paradiso-debat In opdracht van Kunsten 92, ACI en Paradiso Zondag 29 augustus 2010 Bastiaan Vinkenburg 1

Nadere informatie

Wij stellen de volgende data voor de oplevering van de planning en controlproducten 2010:

Wij stellen de volgende data voor de oplevering van de planning en controlproducten 2010: Planning en controlcyclus 2010 Samenvatting In dit voorstel is de planning opgenomen van de planning- en controlproducten 2010: de jaarrekening 2009, de voorjaarsnota 2010, de kadernota 2011, de programmabegroting

Nadere informatie

Cultuureducatiebeleid. in Haarlem

Cultuureducatiebeleid. in Haarlem Cultuureducatiebeleid in Haarlem Kenmerken Over de gemeente Aantal inwoners meer dan 90.000 inwoners (grote gemeente) Soort gemeente stadsgemeente Regiofunctie centrumgemeente van de regio Contactgegevens

Nadere informatie

Kanttekeningen bij de Begroting 2015. Paragraaf 4 Financiering

Kanttekeningen bij de Begroting 2015. Paragraaf 4 Financiering Kanttekeningen bij de Begroting 2015 Paragraaf 4 Financiering Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Financieringsbehoefte = Schuldgroei... 4 3 Oorzaak van Schuldgroei : Investeringen en Exploitatietekort... 5 4 Hoe

Nadere informatie

STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND

STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND Nederland moet snel uit de crisis. Steden zijn de economische motor van Nederland. Zij vormen de spil in krachtige netwerken met het bedrijfsleven, het

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen

Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen Verordening financieel beleid en beheer 2015 gemeente Heemstede De raad van de gemeente Heemstede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 28 juli 2015; gezien het advies van de commissie

Nadere informatie

VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND

VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND , 8 a ^ gemeente Roermond VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND datum indiening: 19 december 2013 datum/agendapunt B&Wvergadering: 070114/201 afdeling: Kabinet en Communicatie

Nadere informatie

Voorgesteld wordt de volgende uitgangspunten voor de begroting 2014 te hanteren:

Voorgesteld wordt de volgende uitgangspunten voor de begroting 2014 te hanteren: Nota voor : vergadering Algemeen Bestuur Datum : 19 december 2012 Onderwerp : Uitgangspunten begroting 2014 en planning besluitvorming Agendapunt : 5 Kenmerk : AB/1224 Bijlage: Planning en controlcyclus

Nadere informatie

Provinciale Staten van Overijssel

Provinciale Staten van Overijssel www.prv-overijssel.nl Provinciale Staten van Overijssel Postadres Provincie Overijssel Postbus 10078 8000 GB Zwolle Telefoon 038 425 25 25 Telefax 038 425 48 20 Uw kenmerk Uw brief Ons kenmerk Datum MI/2004/1381

Nadere informatie

Programmabegroting 2014 Bijlagenboek

Programmabegroting 2014 Bijlagenboek 20 november 2013 Programmabegroting 2014 Bijlagenboek na amendementen Tel. 14 036 www.almere.nl hebt u vragen? meer informatie? Gemeente Almere INHOUDSOPGAVE 1 BEGROTING VAN LASTEN EN BATEN... 1 1.1 Begroting

Nadere informatie

advies Jaarrekening 2013 Gemeenschappelijke Regeling Breed

advies Jaarrekening 2013 Gemeenschappelijke Regeling Breed advies Jaarrekening 2013 Gemeenschappelijke Regeling Breed Gemeente Nijmegen Adviesfunctie Gemeenschappelijke Regelingen Danny Ederveen Peggy van Gemert RA/AA Mei 2014 1 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding...

Nadere informatie

Raadscommissievoorstel

Raadscommissievoorstel Raadscommissievoorstel Status: Voorbereidend besluitvormend Agendapunt: 7 Onderwerp: Meerjarenprogramma Duurzaamheid 2014-2015 Datum: 12 november 2013 Portefeuillehouder: dhr. N.L. Agricola Decosnummer:

Nadere informatie

Gemeente Breda ~Q~ ~,,~ Registratienr: [ 40523] Raadsvoorstel

Gemeente Breda ~Q~ ~,,~ Registratienr: [ 40523] Raadsvoorstel ~,,~ Raadsvoorstel Agendapuntnummer: Registratienr: [ 40523] Onderwerp Instemmen met het doonoeren van een stelselwijziging voor de verantwoording- en dekkingswijze van investeringen met maatschappelijk

Nadere informatie

2. Back Office. Momenteel wordt onderzocht of samenwerking in de backoffice

2. Back Office. Momenteel wordt onderzocht of samenwerking in de backoffice Aanhangsel nr 358105 Antwoord van burgemeester en wethouders op schriftelijke vragen als bedoeld in artikel 41, eerste lid, van het Reglement van Orde voor de vergaderingen van de raad der gemeente Leeuwarden,

Nadere informatie

ADVIES STUKKEN GEMEENSCHAPPELIJKE REGELINGEN JAARSTUKKEN 2010 GGD

ADVIES STUKKEN GEMEENSCHAPPELIJKE REGELINGEN JAARSTUKKEN 2010 GGD ADVIES STUKKEN GEMEENSCHAPPELIJKE REGELINGEN JAARSTUKKEN 2010 GGD Algemeen: Uit bijgevoegde checklist blijkt dat de jaarrekening 2010 GGD, op een detail na, voldoet aan het BBV. Het saldo van baten en

Nadere informatie

Programma 8 Financiën

Programma 8 Financiën Programma 8 Financiën Aanspreekpunt bestuurlijk: Betrokken sector(en): Aanspreekpunt(en) ambtelijk: Wethouders ten Heuw en Schoonhoven Personeel en Financiën en Informatie en Faciliteiten Pieter Kistemaker

Nadere informatie

TITEL: Jaarrekening en jaarverslag 2014, begroting 2016 Omgevingsdienst IJmond

TITEL: Jaarrekening en jaarverslag 2014, begroting 2016 Omgevingsdienst IJmond GEMEENTEBESTUUR UITGEEST Nota I advies van: Erwin Stolp Behandelende afdeling: Financiën Datum: 30-04-2015 NR. TITEL: Jaarrekening en jaarverslag 2014, begroting 2016 Omgevingsdienst IJmond KORTE PROBLEEMSTELLING/ONDERWERP:

Nadere informatie

25 juni 2012 11 2012/34 n.v.t wethouder C.M.A. (Cor) van den Berg

25 juni 2012 11 2012/34 n.v.t wethouder C.M.A. (Cor) van den Berg Aan de raad van de gemeente Olst-Wijhe. Raadsvergadering d.d. Agendapunt Voorstelnummer Opiniërend besproken d.d. Portefeuillehouder 25 juni 2012 11 2012/34 n.v.t wethouder C.M.A. (Cor) van den Berg Kenmerk

Nadere informatie

Grip op de begroting. Het financiële roer in handen. Bijdrage Melchior Kerklaan/VNG Gemeentefinanciën

Grip op de begroting. Het financiële roer in handen. Bijdrage Melchior Kerklaan/VNG Gemeentefinanciën Grip op de begroting Het financiële roer in handen Bijdrage Melchior Kerklaan/VNG Gemeentefinanciën Enquête 2014 1164 Deelnemers 742 Raadsleden Hoe staat mijn gemeente er financieel voor? Reserves en toch

Nadere informatie

Nieuwe tijden: op zoek naar nieuwe scenario s

Nieuwe tijden: op zoek naar nieuwe scenario s Aan de gemeenteraad Voortgang nieuwe wijken- en dorpenbeleid 15268 Concernstaf Concernstaf Jurjen Weg van der, 058 233 8831-11 september 2013, verzonden: Geachte leden van de raad, Wij werken al enige

Nadere informatie

12 Stiens, 28 juli 2014

12 Stiens, 28 juli 2014 12 Stiens, 28 juli 2014 Raadsvergadering: 4 september 2014 Voorstelnummer: 2014/49 Portefeuillehouder: C. Vos Behandelend ambtenaar: Jitske Bosch E-mail: j.bosch@leeuwarderadeel.nl Telefoonnr. : 058-2576668

Nadere informatie

Nieuw perspectief voor Westerveld

Nieuw perspectief voor Westerveld Nieuw perspectief voor Westerveld Verkiezingsprogramma voor de gemeenteraad 2014 2018 1 STERK Westerveld is een nieuwe lokale politieke kiesvereniging in de gemeente Westerveld De politieke missie van

Nadere informatie

OCW, provincie Zuid-Holland, provincie Noord-Holland, gemeente Leiden, gemeente Haarlem

OCW, provincie Zuid-Holland, provincie Noord-Holland, gemeente Leiden, gemeente Haarlem Cultuurconvenant 2005 2008 OCW, provincie Zuid-Holland, provincie Noord-Holland, gemeente Leiden, gemeente Haarlem De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mevrouw mr. M.C. van der Laan

Nadere informatie

1. Inleiding en richtlijnen

1. Inleiding en richtlijnen NOTITIE RENTE 2017 1. Inleiding en richtlijnen 1.1 Inleiding Bij de wijzigingen van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de invoering van de Vennootschapsbelasting (VPB) voor de lagere overheden

Nadere informatie

Leeuwarden/Ljouwert Culturele Hoofdstad 2018 Informatiebijeenkomst. 30 november 2011

Leeuwarden/Ljouwert Culturele Hoofdstad 2018 Informatiebijeenkomst. 30 november 2011 Leeuwarden/Ljouwert Culturele Hoofdstad 2018 Informatiebijeenkomst 30 november 2011 Inleiding Jocco Eijssen Programmamanager Culturele hoofdstad 2018 Programma Filmpje Ljouwert Culturele Hoofdstad 2018

Nadere informatie

In de bijgevoegde analyse wordt weergegeven waardoor de verschillen ten opzichte van de meicirculaire zijn ontstaan.

In de bijgevoegde analyse wordt weergegeven waardoor de verschillen ten opzichte van de meicirculaire zijn ontstaan. Memo Aan: de Raad van de gemeente Oude IJsselstreek Cc: Van: College van burgemeester en wethouders Datum: 6 oktober 2015 Kenmerk: 15ini02499 Onderwerp: uitwerking septembercirculaire 2015 (Algemene uitkering

Nadere informatie

Aanpassen begroting Zorg en Welzijn

Aanpassen begroting Zorg en Welzijn Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Aanpassen begroting Zorg en Welzijn Programma / Programmanummer Zorg & Welzijn / 1051 Portefeuillehouder B. Frings Samenvatting Met dit voorstel leggen wij een begrotingswijziging

Nadere informatie

dhr. J. Ophoff - Financiën 1. Bestuur

dhr. J. Ophoff - Financiën 1. Bestuur RAADSVOORSTEL status: B Agendapunt: 14 Onderwerp: Wavin-gelden Commissie: 30-1-, nr. 5 Raadsvoorstel: 7-2-, nr. 132 Portefeuillehouder : Beleidsterrein: Programma: dhr. J. Ophoff - Financiën 1. Bestuur

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen RMH

Nota Reserves en Voorzieningen RMH Nota Reserves en Voorzieningen RMH 1. Inleiding De reserves en voorzieningen vormen een belangrijk onderdeel van de vermogenspositie van de Regio Midden Holland (RMH). Zowel vanuit bestuurlijk als bedrijfseconomisch

Nadere informatie