Hoofdpijn en verminderd bewustzijn veroorzaakt door het spontane liquorhypotensiesyndroom

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoofdpijn en verminderd bewustzijn veroorzaakt door het spontane liquorhypotensiesyndroom"

Transcriptie

1 casuïstische mededelingen Hoofdpijn en verminderd bewustzijn veroorzaakt door het spontane liquorhypotensiesyndroom M.Weisfelt, P.van den Munckhof, G.J.Bouma, C.B.Majoie en D.A.Bosch Zie ook het artikel op bl Een 51-jarige man presenteerde zich met sinds 6 weken bestaande progressieve hoofdpijnklachten en verwardheid; ook liep hij zwalkend. Er was geen trauma of lumbale punctie aan de klachten voorafgegaan. Een CT-scan van de hersenen toonde dubbelzijdige subdurale vochtcollecties en hyperdensiteiten in de subarachnoïdale ruimte. Vanwege de aanwijzingen voor een subarachnoïdale bloeding werd angiografie verricht, waarbij geen aanwijzingen voor een aneurysma werden gezien. Een MRI-scan van de hersenen toonde afwijkingen die pasten bij liquorhypotensie. CT-myelografie van de gehele wervelkolom toonde een duralek ter hoogte van de thoracale wervels T v -T vi. Op dit niveau werd een epidurale bloedpatch aangebracht, waarna de patiënt volledig herstelde. Het spontane liquorhypotensiesyndroom vertoont klinische gelijkenis met postpunctionele symptomen na het verrichten van een lumbaalpunctie. Over het algemeen kunnen de klachten worden behandeld met conservatieve maatregelen, maar soms zijn invasieve maatregelen nodig om het lek in de meningen te sluiten. Ned Tijdschr Geneeskd 2005;149: Houdingsafhankelijke hoofdpijn ten gevolge van liquorhypotensie is een complicatie die frequent optreedt na het verrichten van een lumbaalpunctie en die eerder diverse malen in dit tijdschrift werd beschreven. 1-3 Afhankelijk van het type, de dikte en de insteekhoek van de naald varieert de incidentie van liquorhypotensie van 16-54%. 3 4 Liquorlekkage kan een iatrogene oorzaak hebben, zoals een lumbaalpunctie of een craniotomie, maar kan ook posttraumatisch of spontaan ontstaan. 5 De therapie is over het algemeen expectatief en afhankelijk van de ernst en de duur van de hoofdpijn. Meestal bestaat de therapie uit bedrust eventueel in combinatie met pijnstilling. Als de klachten persisteren, is het soms noodzakelijk een epidurale bloedpleister ( bloedpatch ) aan te brengen, waarbij het geïnjecteerde bloed een isolerend laagje over het defect in de dura mater vormt Bij het spontane liquorhypotensiesyndroom kunnen de variabiliteit van het klinische beeld, de aspecifieke bevindingen of het ontbreken van afwijkingen op de initiële CT-scan van de hersenen het stellen van de diagnose bemoeilijken, zoals de volgende ziektegeschiedenis illustreert. Academisch Medisch Centrum/Universiteit van Amsterdam, Meibergdreef 9, 1105 AZ Amsterdam. Afd. Neurologie: hr.m.weisfelt, assistent-geneeskundige. Afd. Neurochirurgie: hr.p.van den Munckhof, assistent-geneeskundige; hr.dr.g.j.bouma en hr.prof.dr.d.a.bosch, neurochirurgen. Afd. Radiologie: hr.dr.c.b.majoie, radioloog. Correspondentieadres: hr.m.weisfelt ziektegeschiedenis Patiënt A, een 51-jarige man met een blanco voorgeschiedenis (behoudens hypertensie, waarvoor hij behandeling kreeg met amlodipine 10 mg per dag), werd recent opgenomen in ons ziekenhuis. Volgens de anamnese had hij sinds 6 weken last van hoofdpijn, die niet houdingsafhankelijk was. Sinds een week was hij in toenemende mate verward en vergeetachtig geworden. Hierdoor kon hij zijn werk als heftruckchauffeur niet langer uitvoeren. Sinds 3 dagen ging het lopen moeilijker: Hij leek het stuur kwijt te zijn. Zijn echtgenote vertelde dat hij moest worden geholpen met eten, drinken en de dagelijkse verzorging. Patiënt werd in een ziekenhuis elders onderzocht, waarbij een zeer wisselend bewustzijn, verward gedrag en wankel lopen werden geconstateerd. Bij CT van de hersenen waren afwijkingen zichtbaar die werden geduid als dubbelzijdige subdurale hygromen of hematomen van oudere datum en mogelijk bloed in de subarachnoïdale ruimte ( figuur 1 ). Vervolgens werd magnetische-resonantieangiografie (MRA) van de hersenen verricht, waarbij geen aanwijzingen werden gezien voor een aneurysma of een arterioveneuze malformatie. Vanwege de aanwijzingen voor een subarachnoïdale bloeding werd patiënt voor verdere diagnostiek en behandeling overgeplaatst naar de neurochirurgische afdeling van ons ziekenhuis. Bij neurologisch onderzoek was er een wisselend beeld met perioden van somnolentie en apneus afgewisseld met perioden met een helder bewustzijn. Patiënt was niet meningeaal geprikkeld en er waren geen evidente paresen. De reflexen waren symmetrisch laag opwekbaar en de voetzoolreflex verliep beiderzijds volgens Babinski. Ned Tijdschr Geneeskd april;149(18) 1001

2 gevulde subarachnoïdale ruimte falx cerebri 3e ventrikel mastoid 4e ventrikel a subdurale vochtcollectie zijventrikels schedel falx cerebri falx cerebri sinus sagittalis superior b figuur 1. CT-scans van patiënt A: (a) beiderzijds in de subdurale ruimten zijn smalle vochtophopingen zichtbaar die passen bij subdurale hygromen of oude hematomen; (b) hyperdens aspect van de subarachnoïdale ruimten die verstreken zijn; het beeld lijkt op dat van een subarachnoïdale bloeding Ned Tijdschr Geneeskd april;149(18)

3 a corpus callosum mesencefalon b corpus callosum pons sinus rectus pons sinus rectus foramen magnum foramen magnum clivus cerebellaire tonsillen cerebellaire tonsillen aan de klachten voorafgegaan, zodat werd gedacht aan het spontaan liquorhypotensiesyndroom. Aangezien dit meestal wordt veroorzaakt door lekkage van liquor, werd besloten aanvullende diagnostiek te verrichten naar het niveau van het eventuele liquorlek. Er werd conventionele myelografie in rug- en zijligging verricht na intrathecale toediening van contrastmiddel, waarop geen lekkage werd herkend. Vervolgens werd spiraal-ct verricht van de wervelkolom na intrathecale contrasttoediening in rugligging, waarop wederom geen lekkage van contrastmiddel zichtbaar was. Aansluitend werd patiënt in buikligging gelegd en na enkele minuten werd de CT herhaald. Nu was er uitgebreide lekkage van contrastmiddel naar de ventrale epifiguur 2. MRI-scans van de hersenen van patiënt A: (a) sagittale T -gewogen opname na intraveneuze toediening van gadoliniumcontraststof toont indaling van de cerebellaire tonsillen in het foramen magnum, caudale verplaatsing van het corpus callosum 1 en compressie van de pons tegen de clivus; (b) sagittale T 2 -gewogen opname na intrathecale toediening van een fysiologische zoutoplossing via een lumbale drain: de indaling van de cerebellaire tonsillen is afgenomen. Ter uitsluiting van een aneurysma als oorzaak van een mogelijk doorgemaakte subarachnoïdale bloeding werd angiografie van de cerebrale circulatie verricht, waarbij geen aanwijzingen werden gezien voor een aneurysma of een arterioveneuze malformatie. Omdat de periodieke bewustzijnsdalingen en nachtelijke apneus onveranderd aanwezig bleven, werd MRI van de hersenen verricht. Hierop was indaling van de cerebellaire tonsillen door het foramen magnum zichtbaar en na toediening van intraveneus gadoliniumcontrastmiddel werd een versterkte aankleuring van de meningen gezien ( figuur 2a ). Deze radiologische bevindingen kunnen passen bij liquorhypotensie. Bij onze patiënt was er geen lumbaalpunctie of trauma Ned Tijdschr Geneeskd april;149(18) 1003

4 durale ruimte zichtbaar in het traject van de 1e tot de 8e thoracale wervel. Door de onverwacht snelle en massale lekkage van contraststof was het niet mogelijk het exacte niveau van het liquorlek te bepalen. Gedurende deze periode ging de patiënt klinisch verder achteruit, waarbij de frequentie en de duur van de apneus en de bewustzijnsdalingen toenamen. Deze neurologische achteruitgang werd op basis van deze symptomen en de radiologische bevindingen geduid als toenemende inklemming van de hersenstam in het foramen magnum. Hierop werd een experimentele behandeling uitgevoerd, die wij recent elders beschreven: 8 patiënt kreeg via een lumbale drain in het tijdsbestek van 1 h onder intensieve neurologische controle 40 ml fysiologische zoutoplossing in de subarachnoïdale ruimte toegediend. Bij het inbrengen van de lumbale drain werd een lage druk gemeten van 3 cmh 2 O. Na deze infusie trad een opmerkelijke klinische verbetering op. Patiënts bewustzijn was helder. Hij had een maximale score op de Glasgow-comaschaal en geen hoofdpijn meer. Bij beeldvormend onderzoek door middel van MRI van de hersenen was de indaling van het cerebellum in het foramen magnum duidelijk afgenomen (zie figuur 2b ). Vervolgens werd opnieuw spiraal-ct van de thoracale wervelkolom verricht na intrathecale contraststoftoediening, vrijwel meteen nadat de patiënt van rug- in buikligging was gedraaid. Nu was er vooral epidurale contrastophoping te zien op het niveau van T v -T vi ( figuur 3 ). Vervolgens kreeg patiënt op dit niveau een autologe epidurale bloedpatch met 20 ml bloed. De perioden van apneus en bewustzijnsverlies bleven vervolgens weg en na enkele dagen kon patiënt worden gemobiliseerd. In verband met een nog wankel looppatroon werd hij overgeplaatst naar een revalidatiecentrum, waar hij snel revalideerde. Bij poliklinische controle een jaar later was hij volledig hersteld en voelde hij zich als vanouds. beschouwing Het syndroom van spontane intracraniële hypotensie werd naar verluidt in 1938 voor het eerst beschreven door Schaltenbrand Dit syndroom, oorspronkelijk aliquorrhoea genoemd, bestond uit spontane, houdingsafhankelijke hoofdpijn met nekstijfheid, misselijkheid en braken, tinnitus en vertigo. Het werd beschreven bij patiënten met een lage liquordruk. 11 Van oudsher werd het syndroom van spontane liquorhypotensie door clinici herkend door zijn klinische gelijkenis met postpunctionele symptomen. Toch werd verondersteld dat dit syndroom zeldzaam was, totdat in het begin van de jaren negentig van de vorige eeuw de bijbehorende bevindingen op de MRI-scan van de hersenen werden onderkend. 12 De typische radiologische bevindingen bestaan uit een versterkte meningeale aankleuring na intraveneuze contraststoftoediening en het indalen van de cerebellaire tonsillen door het foramen magnum, zoals te zien is in figuur 2a. Ook kan er een hyperintens signaal van de pachymeningen op de T 2 -gewogen MRI-scan van de hersenen zichtbaar zijn. longtop clavicula oesofagus trachea rib processus spinosus gelekt contrastmiddel corpus TVI figuur 3. CT-opname van de thoracale wervelkolom van patiënt A na intrathecale toediening van contraststof; ter hoogte van T vi is lekkage van contraststof van de subarachnoïdale ruimte naar de epidurale ruimte zichtbaar Ned Tijdschr Geneeskd april;149(18)

5 De aankleuring van de meningen na intraveneuze toediening van contraststof berust mogelijk op veneuze dilatatie door rek aan de meningen. Soms worden subdurale effusies gezien en zelfs kunnen er subdurale hematomen ontstaan door afscheuring van sterk gerekte ankervenen (zie figuur 1 ). Ten gevolge van de lage intracraniële druk ontstaat er verder mogelijk dilatatie van het veneuze systeem De eerder beschreven hyperdensiteiten in de subarachnoïdale ruimte op de CT-scan van de hersenen van onze patiënt, waarop het vermoeden van een subarachnoïdale bloeding werd gebaseerd, berusten dan ook waarschijnlijk op het verstreken zijn van de basale cisternen. Ook kan de kliniek van spontaan liquorhypotensiesyndroom veel gelijkenis vertonen met die van een aneurysmatische subarachnoïdale bloeding en soms gepaard gaan met peracute hoofdpijn en meningeale prikkelingsverschijnselen. Er worden in de literatuur dan ook meerdere patiënten beschreven die wegens het vermoeden van een subarachnoïdale bloeding CT van de hersenen, lumbaalpunctie en cerebrale angiografie ondergingen. 15 Schaltenbrand veronderstelde dat het spontaan liquorhypotensiesyndroom veroorzaakt werd door een geringe liquorproductie, 16 maar tegenwoordig blijkt dat de oorzaak bij de meeste patiënten liquorlekkage is. Meestal bevindt zich het scheurtje dat verantwoordelijk is voor de lekkage in de meningen, op thoracaal niveau of ter plaatse van de craniocervicale overgang. Om het niveau van de liquorlekkage nader te bepalen wordt in de literatuur aanbevolen CT-myelografie van de gehele wervelkolom te verrichten. Hierbij wordt contrastmiddel in de subarachnoïdale ruimte gebracht, waarna met behulp van beeldvorming wordt onderzocht of er lekkage van contraststof naar de epidurale ruimte plaatsvindt. Om de aanwezigheid van liquorlekkage aan te tonen wordt ook wel gebruikgemaakt van radio-isotopencisternografie Het spontaan liquorhypotensiesyndroom herstelt vaak eveneens spontaan of met non-invasieve maatregelen, zoals bedrust ondersteund met pijnstilling en rehydratie. Een gunstig effect van behandeling met corticosteroïden is in een casuïstische mededeling beschreven. 19 Indien conservatieve behandeling faalt, kan een epidurale bloedpatch worden aangebracht. Invasieve maatregelen die beschreven worden, bestaan uit continue epidurale infusie met fysiologisch zout, epidurale injectie van weefsellijm en eventueel chirurgische reparatie van het durale defect Bij infusie van een fysiologische zoutoplossing in de subarachnoïdale ruimte dient men wel rekening te houden met het risico op intracraniële drukverhoging, zeker bij aanwezigheid van andere pathologische afwijkingen, zoals subdurale effusies of hygromen. Het spontaan liquorhypotensiesyndroom kan zeer uiteenlopende klinische beelden veroorzaken, waarbij het initiële beeldvormende onderzoek soms aspecifieke of misleidende bevindingen kan laten zien. Hierdoor is het stellen van de diagnose soms moeilijk en wordt er in eerste instantie vaak een andere aandoening gediagnosticeerd De diagnose wordt gesteld op basis van de anamnese en het neurologisch onderzoek en kan worden bevestigd door de radiologische bevindingen bij MRI van de hersenen en een lage openingsdruk bij lumbaalpunctie. Men moet uiteraard wel bedenken dat een relatieve laagstand van de cerebellaire tonsillen ook kan berusten op een anatomische afwijking, zoals een Chiari-malformatie. Bij deze laatste aandoening kan een lumbaalpunctie zeer gevaarlijk zijn vanwege cerebrale inklemming als complicatie. c onclusie Zoals uit deze ziektegeschiedenis blijkt, moet men bij (houdingsafhankelijke) hoofdpijnklachten, ook als deze niet voorafgegaan zijn door een lumbaalpunctie, denken aan liquorhypotensie. Belangenconflict: geen gemeld. Financiële ondersteuning: geen gemeld. Aanvaard op 26 november 2004 Literatuur 1 Crevel H van, Muizelaar JP, Ouwerkerk RC van. Behandeling van langdurige postpunctionele hoofdpijn. Ned Tijdschr Geneeskd 1987;131: Boer WA de. Hoofdpijn na lumbale punctie. Ned Tijdschr Geneeskd 1987;131: Kleyweg RP, Hertzenberger LI, Carbaat PAT. Minder hoofdpijn na lumbale punctie bij gebruik van een atraumatische naald; dubbel gerandomiseerd onderzoek. Ned Tijdschr Geneeskd 1995;139: Hess JH. Postdural puncture headache: a literature review. AANA J 1991;59: Khurana RK. Intracranial hypotension. Semin Neurol 1996;16: Choi A, Laurito CE, Cunningham FE. Pharmacologic management of postdural puncture headache. Ann Pharmacother 1996;30: Waguri N, Tomita M, Hayatsu K, Okamoto K, Shimoji K. Epidural blood patch for treatment of spontaneous intracranial hypotension. Acta Anaesthesiol Scand 2002;46: Weisfelt M, Munckhof P van den, Majoie CB, Bouma GJ, Bosch DA. Reversal of acute neurological deterioration from spontaneous intracranial hypotension by lumbar subarachnoidal infusion with normal saline. Arch Neurol 2004;61: Rabin BM, Roychowdhury S, Meyer JR, Cohen BA, Lapat KD, Russell EJ. Spontaneous intracranial hypotension: spinal MR findings. AJNR Am J Neuroradiol 1998;19: Schaltenbrand VG. Neuere Anschauungen zur Pathophysiologie der Liquorzirkulation. Zentralbl Neurochir 1938;3: Christoforidis GA, Mehta BA, Landi JL, Czarnecki EJ, Piaskowski RA. Spontaneous intracranial hypotension: report of four cases and review of the literature. Neuroradiology 1998;40: Ned Tijdschr Geneeskd april;149(18) 1005

6 12 Mokri B, Posner JB. Spontaneous intracranial hypotension. Neurology 2000;55: Koss SA, Ulmer JL, Hacein-Bey L. Angiographic features of spontaneous intracranial hypotension. AJNR Am J Neuroradiol 2003;24: Roll JD, Larson 3rd TC, Sorlano MM. Cerebral angiographic findings of spontaneous intracranial hypotension. AJNR Am J Neuroradiol 2003;24: Schievink WI, Wijdicks EF, Meyer FB, Sonntag VK. Spontaneous intracranial hypotension mimicking aneurysmal subarachnoid hemor rhage. Neurosurgery 2001;48: Schaltenbrand G. Normal and pathological physiology of the cerebrospinal fluid circulation. Lancet 1953;1(17): Mokri B. Headaches caused by decreased intracranial pressure: diagnosis and management. Curr Opin Neurol 2003;16: Mokri B. Spontaneous intracranial hypotension. Curr Neurol Neurosci Rep 2001;1(2): Pascual LF, Santos S, Escalza I, Iniguez C, Morales-Asin F. Spontaneous intracranial hypotension: quick clinical and magnetic resonance imaging response to corticosteroids. A case report. Headache 2002;42: Ferrante E, Savino A, Sances G, Nappi G. Spontaneous intracranial hypotension syndrome: report of twelve cases. Headache 2004;44: Schievink WI. Misdiagnosis of spontaneous intracranial hypotension. Arch Neurol 2003;60: Hong M, Shah GV, Adams KM, Turner RS, Foster NL. Spontaneous intracranial hypotension causing reversible frontotemporal dementia. Neurology 2002;58: Abstract Headache and impaired consciousness due to the spontaneous intracranial hypotension syndrome. A 51-year-old man presented with a 6-week history of progressive headache, confusion and ataxic gate. The symptoms were not preceded by trauma or lumbar puncture. A CT-scan of the brain revealed bilateral subdural fluid accumulation and hyperdensities in the subarachnoid space. In view of the signs of a subarachnoid haemorrhage, angiography was performed but showed no indications of an aneurysm. An MRI-scan of the head revealed abnormalities in line with intracranial hypotension. CT-myelography of the whole spine revealed a cerebrospinal fluid leak at the level of the fifth and sixth thoracic vertebrae. The patient recovered completely after placement of an epidural blood patch at this level. Spontaneous intracranial hypotension shows clinical similarities with the symptoms following a lumbar puncture. In most cases it can be treated by conservative measures. However, invasive measures are sometimes necessary to close the defect in the meninges. Ned Tijdschr Geneeskd 2005;149: Ned Tijdschr Geneeskd april;149(18)

Verlies van hersenvocht: een objectiveerbare oorzaak van hoofdpijn en andere whiplashklachten? WHIPLASH MAGAZINE. thema uitgave! HÉT WHIPLASH LIJFBLAD

Verlies van hersenvocht: een objectiveerbare oorzaak van hoofdpijn en andere whiplashklachten? WHIPLASH MAGAZINE. thema uitgave! HÉT WHIPLASH LIJFBLAD WHIPLASH MAGAZINE HÉT WHIPLASH LIJFBLAD 24e jaargang nummer 4 december 2012 thema uitgave! Verlies van hersenvocht: een objectiveerbare oorzaak van hoofdpijn en andere whiplashklachten? Door Dr. Leo Geeraedts

Nadere informatie

C. Wervelkolom. Inhoudsopgave 01 C 02 C 03 C 04 C 05 C 06 C 07 C 08 C 09 C

C. Wervelkolom. Inhoudsopgave 01 C 02 C 03 C 04 C 05 C 06 C 07 C 08 C 09 C C. Wervelkolom nhoudsopgave 1 C 2 C 3 C 4 C 5 C 6 C 7 C 8 C 9 C Congenitale aandoeningen... 1 Myelopathie (excl. trauma s van de wervelkolom)... 1 Mogelijke atlanto-axiale subluxatie... 1 Nekpijn... 1

Nadere informatie

C. Wervelkolom. Inhoudsopgave 01 C 02 C 03 C 04 C 05 C 06 C 07 C 08 C 09 C 10 C

C. Wervelkolom. Inhoudsopgave 01 C 02 C 03 C 04 C 05 C 06 C 07 C 08 C 09 C 10 C C. Wervelkolom nhoudsopgave 1 C 2 C 3 C 4 C 5 C 6 C 7 C 8 C 9 C 1 C Congenitale aandoeningen... 1 Myelopathie (excl. trauma s van de wervelkolom)... 1 Mogelijke atlanto-axiale subluxatie... 1 Nekpijn...

Nadere informatie

Als een donderslag bij heldere hemel

Als een donderslag bij heldere hemel Als een donderslag bij heldere hemel Ruud van der Kruijk, neuroloog Slingeland Ziekenhuis Doetinchem Mede namens Sarah Vermeer, neuroloog Rijnstate, Peter Coppens huisarts te Ulft en Rik van Dijk huisarts

Nadere informatie

Neurotraumatologie. Prof. Dr. J.G. van der Hoeven UMC ST Radboud Nijmegen 12.05-12.50

Neurotraumatologie. Prof. Dr. J.G. van der Hoeven UMC ST Radboud Nijmegen 12.05-12.50 Neurotraumatologie Prof. Dr. J.G. van der Hoeven UMC ST Radboud Nijmegen 12.05-12.50 1 Primair letsel A-B-C-D-E Uitsluiten chirurgisch letsel Voorkomen secundaire schade Beperken O2 verbruik hersenen Normo-/hypothermie

Nadere informatie

Anatomie. Anatomie. Bloedtoevoer. Cerebrum Cerebellum Hersenstam. Schedel Hersenvliezen. Liquor cerebrospinalis Bloedvoorziening

Anatomie. Anatomie. Bloedtoevoer. Cerebrum Cerebellum Hersenstam. Schedel Hersenvliezen. Liquor cerebrospinalis Bloedvoorziening Anatomie Anatomie Cerebrum Cerebellum Hersenstam Schedel Hersenvliezen Liquor cerebrospinalis Bloedvoorziening Bloedtoevoer 1 Bewustzijnsdaling Verandering van: Bewust waarnemen van de omgeving Reactie

Nadere informatie

Percutane vertebroplastiek

Percutane vertebroplastiek Percutane vertebroplastiek Inleiding Patiënten die wervelbreuken hebben ten gevolge van osteoporose, hebben vaak veel last van rugpijn. In enkele gevallen is er ook sprake van neurologische uitval. Vroeger

Nadere informatie

Opvang van het kind met traumatisch schedelhersenletsel in de acute fase

Opvang van het kind met traumatisch schedelhersenletsel in de acute fase Opvang van het kind met traumatisch schedelhersenletsel in de acute fase J.M. Fock Kinderneuroloog UMCG Groningen Disclosures GEEN Traumatisch schedelhersenletsel Definitie: letsel door geweld van buiten

Nadere informatie

Jo Peluso. Endovascular treatment of posterior circulation aneurysms

Jo Peluso. Endovascular treatment of posterior circulation aneurysms Jo Peluso AVM PICA SAB arterioveneuze malformatie posterior inferior cerebellar artery subarachnoïdale bloedingen Endovascular treatment of posterior circulation aneurysms Sinds de introductie van loslaatbare

Nadere informatie

Hoe vaak komt een epidurale bloeding voor bij kinderen? Het is niet goed bekend hoe vaak een epidurale bloeding voor komt bij kinderen.

Hoe vaak komt een epidurale bloeding voor bij kinderen? Het is niet goed bekend hoe vaak een epidurale bloeding voor komt bij kinderen. Epidurale bloeding Wat is een epidurale bloeding? Een epidurale bloeding is een bloeding tussen het schedelbot en het harde hersenvlies aan de buitenkant van de hersenen. Hoe wordt een epidurale bloeding

Nadere informatie

vertigo beoordeling op de SEH Bart van der Worp

vertigo beoordeling op de SEH Bart van der Worp vertigo beoordeling op de SEH Bart van der Worp disclaimer geen duizeligheidsexpert geen belangenverstrengeling oorzaken duizeligheid vestibulair centraal cardiovasculair intoxicatie metabool BPPD neuritis

Nadere informatie

Algehele richtlijnen statusvoering en correspondentie

Algehele richtlijnen statusvoering en correspondentie Algehele richtlijnen statusvoering en correspondentie Uitgangspunt is dat de status volledig ingevuld wordt en dat er aandacht wordt besteed aan een goede verslaglegging. De status is een document waar

Nadere informatie

Epiduroscopie: van high-tech diagnostiek naar oorzakelijke behandeling. Dr. Liesbeth Teugels

Epiduroscopie: van high-tech diagnostiek naar oorzakelijke behandeling. Dr. Liesbeth Teugels van high-tech diagnostiek naar oorzakelijke behandeling Dr. Liesbeth Teugels van high-tech diagnostiek naar oorzakelijke behandeling 1. Principes van epiduroscopie en adhesiolyse 2. Epiduroscopie materiaal

Nadere informatie

Als het mis gaat. Stoornissen bewustzijn. Frans Rutten Anesthesioloog/spoedarts

Als het mis gaat. Stoornissen bewustzijn. Frans Rutten Anesthesioloog/spoedarts Als het mis gaat. Stoornissen bewustzijn Frans Rutten Anesthesioloog/spoedarts Casus 1 Vrouw, 74 jaar diep bewusteloos gevonden in de tuin Bekend met diabetes type II Langzame snurkende ademhaling Langzame

Nadere informatie

12 Langdurige epileptische aanvallen

12 Langdurige epileptische aanvallen 12 Langdurige epileptische aanvallen Definitie en etiologie Incidentie Anamnese Lichamelijk onderzoek Epileptische aanvallen duren van enkele seconden tot hooguit enkele minuten. In de literatuur wordt

Nadere informatie

Externe lumbale drain Het inbrengen van een drain in het onderste gedeelte van de rug

Externe lumbale drain Het inbrengen van een drain in het onderste gedeelte van de rug Externe lumbale drain Het inbrengen van een drain in het onderste gedeelte van de rug Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is een externe lumbale drain? 1 Waarom krijgt u een externe

Nadere informatie

De juxta-articulaire facetcyste

De juxta-articulaire facetcyste Casuïstiek De juxta-articulaire facetcyste een bijzondere oorzaak van het lumbosacraal radiculair syndroom Janet W.K. de Beukelaar, Alof Dallenga, Gert-Jan de Jong, Koos J.A. Ruizeveld de Winter en Stef

Nadere informatie

Epidurale infiltratie (transforaminale of interlaminaire epidurale infiltratie) Lumbaal & Cervicaal

Epidurale infiltratie (transforaminale of interlaminaire epidurale infiltratie) Lumbaal & Cervicaal Epidurale infiltratie (transforaminale of interlaminaire epidurale infiltratie) Lumbaal & Cervicaal Multidisciplinair pijncentrum AZ Monica Harmoniestraat 68 2018 Antwerpen 03/2402268 1 pijnkliniek@azmonica.be

Nadere informatie

Chronisch subduraal hematoom

Chronisch subduraal hematoom Chronisch subduraal hematoom In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot opname op de afdeling Neurochirurgie van het Radboudumc voor behandeling van een chronisch subduraal hematoom. Om u

Nadere informatie

Inleiding. Wat is Normale Druk Hydrocefalie?

Inleiding. Wat is Normale Druk Hydrocefalie? "Normale Druk" Hydrocefalie Inleiding Hydrocefalie, de vorming van een "waterhoofd", berust op een gestoorde omloop van het hersen- en ruggenmergsvocht (liquor). Om dit te begrijpen, is enige kennis hebben

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting 175 Grote infarcten in het stroomgebied van de arteria cerebri media (ACM) kunnen gepaard gaan met oedeemvorming, die in ernstige gevallen kan leiden tot cerebrale inklemming. Patiënten met

Nadere informatie

MDO september 2014 CAT: bewijs voor nimodipine bij SAB

MDO september 2014 CAT: bewijs voor nimodipine bij SAB MDO september 2014 CAT: bewijs voor nimodipine bij SAB B. J. Snel AIOS anesthesiologie Rowland MJ, Hadjipavlou G. Delayed cerebral ischemia after subarachnoid haemorrage: looking beyond vasospasm. Br J

Nadere informatie

Interventionele pijntherapie, een nuttige tussenstap?

Interventionele pijntherapie, een nuttige tussenstap? Interventionele pijntherapie, een nuttige tussenstap? Dr. Veerle Dirckx mariaziekenhuis.be Mensen zorgen voor mensen Interventionele pijntherapie, een nuttige tussenstap? Radiculair pijnsyndroom Symptomen

Nadere informatie

Hoofdpijn. Published on Medics4medics.com (http://www.medics4medics.com) Home > Neurologie > Hoofdpijn

Hoofdpijn. Published on Medics4medics.com (http://www.medics4medics.com) Home > Neurologie > Hoofdpijn Published on Medics4medics.com (http://www.medics4medics.com) Home > Neurologie > Hoofdpijn Hoofdpijn Image not found Active http://www.medics4medics.com/sites/default/files/resize/wysiwyg/hoofdpijn-307x144.gif

Nadere informatie

Factsheet Indicatoren Beroerte (CVAB)

Factsheet Indicatoren Beroerte (CVAB) Factsheet en Beroerte (CVAB) A. Beschrijving CVAB 2014 [2.6.; 15-01- 2015] Registratie gestart: 2014 Nr Type Uitvraag Bron. indicator over (jaar) 1. Percentage TIA- en CVA patiënten ingevuld in de CVAB

Nadere informatie

Externe liquordrainage

Externe liquordrainage Externe liquordrainage Door een complicatie bij uw neurochirurgische behandeling of aandoening is er, in overleg met uw behandelend arts, gekozen voor externe liquordrainage. In deze folder leest u wanneer

Nadere informatie

Laminectomie / lumbale kanaalstenose. Poli Neurochirurgie

Laminectomie / lumbale kanaalstenose. Poli Neurochirurgie Laminectomie / lumbale kanaalstenose Poli Neurochirurgie De wervelkolomchirurg (neurochirurg) heeft bij u een stenose (vernauwing) vastgesteld. In dit informatieboekje leest u meer over deze diagnose en

Nadere informatie

Opvang van beroerte op de spoedgevallen

Opvang van beroerte op de spoedgevallen Opvang van beroerte op de spoedgevallen Status praesens 2013 Voortgezette opleiding Urgentiegeneeskunde Raf Brouns Overzicht Deel I: Theorie 1. Inleiding 2. Time = brain 3. Competence = brain 4. Klinisch

Nadere informatie

Dutch Spine Surgery Registry DSSR

Dutch Spine Surgery Registry DSSR pagina 1 Dutch Spine Surgery Registry DSSR Vetgedrukte items zijn verplicht Lumbale wervelkolom - Ongeïnstrumenteerd, versie: 2015-6-1 - v3.0.0 Identificatie Het BSN-nummer bestaat uit 9 cijfers, inclusief

Nadere informatie

Acuut Lumbosacraal Radiculair Syndroom

Acuut Lumbosacraal Radiculair Syndroom Neurologie Kies rechts op de pagina het onderwerp. Acuut Lumbosacraal Radiculair Syndroom Uitgangspunt Huisarts Patiënt NHG standaard M55 De diagnose acuut lumbosacraal radiculair syndroom wordt gesteld

Nadere informatie

EDITORIAL p. 3. VANUIT DE KLINIEK VAN HOOFDPIJN NAAR GERICHTE BEELDVORMING p. 4. HOOFDPIJN: WANNEER IS BEELDVORMING NODIG? p. 11

EDITORIAL p. 3. VANUIT DE KLINIEK VAN HOOFDPIJN NAAR GERICHTE BEELDVORMING p. 4. HOOFDPIJN: WANNEER IS BEELDVORMING NODIG? p. 11 DRIEMAANDELIJKS Mei > juli Nummer 3 EDITORIAL p. 3 VANUIT DE KLINIEK VAN HOOFDPIJN NAAR GERICHTE BEELDVORMING p. 4 HOOFDPIJN: WANNEER IS BEELDVORMING NODIG? p. 11 BEELDVORMING VAN DE HERSENEN EN STRALINGSBESCHERMING

Nadere informatie

Opvang van beroerte op de spoedgevallen Status praesens 2016

Opvang van beroerte op de spoedgevallen Status praesens 2016 Opvang van beroerte op de spoedgevallen Status praesens 2016 Voortgezette opleiding Urgentiegeneeskunde Ann De Smedt Neurologie, UZ Brussel Overzicht 1. Inleiding 2. Time = brain 3. Competence = brain

Nadere informatie

Wat is een subdurale bloeding? Een subdurale bloeding is een bloeding tussen het harde hersenvlies en de hersenen in.

Wat is een subdurale bloeding? Een subdurale bloeding is een bloeding tussen het harde hersenvlies en de hersenen in. Subdurale bloeding Wat is een subdurale bloeding? Een subdurale bloeding is een bloeding tussen het harde hersenvlies en de hersenen in. Hoe wordt een subdurale bloeding ook wel genoemd? Een subdurale

Nadere informatie

New developments in imaging and treatment of intracranial aneurysms

New developments in imaging and treatment of intracranial aneurysms Anjob Laurent de Gast New developments in imaging and treatment of intracranial aneurysms Sinds de introductie van loslaatbare coils in het begin van de jaren negentig van de vorige eeuw, heeft de endovasculaire

Nadere informatie

Anatomie Sinus Cavernosus Orbita top

Anatomie Sinus Cavernosus Orbita top Anatomie Sinus Cavernosus Orbita top Marijke Wefers Bettink 28 september 2012 Anatomie van de Sinus Cavernosus Sponsachtig complex venen dorsaal van de orbita, omgeven door dura. L en R lateraal van het

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Barzouhi, Abdelilah el Title: Paradigm shift in MRI for sciatica Issue Date: 2013-12-03

Nadere informatie

Research. Diny Heiden Neural Practitioner i.o. Erasmus MC

Research. Diny Heiden Neural Practitioner i.o. Erasmus MC Vrijuit reizen 1 1 Research Diny Heiden Neural Practitioner i.o. Erasmus MC 2 Inhoud presentatie Inleiding Probleem en doel stelling Onderzoeksmethode en resultaten Conclusie en aanbevelingen Rol en taak

Nadere informatie

Wat is een hernia. Bouw van de wervelkolom. Onderstaande afspraken zijn voor u gemaakt op: locatie Delfzicht/locatie Lucas. Polikliniek neurologie:

Wat is een hernia. Bouw van de wervelkolom. Onderstaande afspraken zijn voor u gemaakt op: locatie Delfzicht/locatie Lucas. Polikliniek neurologie: Herniastraat Onderstaande afspraken zijn voor u gemaakt op: locatie Delfzicht/locatie Lucas MRI-onderzoek: Polikliniek neurologie: Route Neuroloog: datum Tijd. datum Tijd Telefoon: 088-066 1000 Wat is

Nadere informatie

ANESTHESIOLOGIE. Bloedpatch. Na een ruggenprik BEHANDELING

ANESTHESIOLOGIE. Bloedpatch. Na een ruggenprik BEHANDELING ANESTHESIOLOGIE Bloedpatch Na een ruggenprik BEHANDELING Bloedpatch In deze folder vindt u informatie over de bloedpatch. U krijgt deze behandeling, omdat u aanhoudende hoofdpijn hebt nadat u een ruggenprik

Nadere informatie

Factsheet Indicatoren CVA (CVAB) 2016

Factsheet Indicatoren CVA (CVAB) 2016 Factsheet en CVA (CVAB) 2016 Registratie gestart: 2014 In- en exclusiecriteria Definities: - CVA (Beroerte): intracerebrale bloeding of herseninfarct. - Intracerebrale bloeding: spontane bloeding in het

Nadere informatie

Syringomyelie. Wat is syringomyelie? Syringomyelie is een verwijding van de centrale holte die normaal door het ruggenmerg loopt.

Syringomyelie. Wat is syringomyelie? Syringomyelie is een verwijding van de centrale holte die normaal door het ruggenmerg loopt. Syringomyelie Wat is syringomyelie? Syringomyelie is een verwijding van de centrale holte die normaal door het ruggenmerg loopt. Hoe wordt syringomyelie ook wel genoemd? De term syringomyelie is samengesteld

Nadere informatie

BPPV komt eerder zelden voor

BPPV komt eerder zelden voor BPPV komt eerder zelden voor Dr.Hélène Valcke NKO Vertigo: tips en valkuilen Een overwegend % vertigo patiënten met positie gebonden vertigo krijgen de diagnose BPPV zonder investigatie. Echter elke vestibulaire

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting. Chapter 5

Nederlandse Samenvatting. Chapter 5 Nederlandse Samenvatting Chapter 5 Chapter 5 Waarde van MRI scans voor voorspelling van invaliditeit in patiënten met Multipele Sclerose Multipele Sclerose (MS) is een relatief vaak voorkomende ziekte

Nadere informatie

Licht traumatisch schedelhersenletsel

Licht traumatisch schedelhersenletsel Spoedeisende Hulp / Spoedpost Licht traumatisch schedelhersenletsel www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl SEH015 / Licht traumatisch schedelhersenletsel

Nadere informatie

Neuroradiologie. Guido Wilms, Philippe Demaerel, Stefan Sunaert. KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN Faculteit Geneeskunde

Neuroradiologie. Guido Wilms, Philippe Demaerel, Stefan Sunaert. KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN Faculteit Geneeskunde KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN Faculteit Geneeskunde Neuroradiologie Guido Wilms, Philippe Demaerel, Stefan Sunaert *Dienst Radiologie, UZ Gasthuisberg, Leuven Indeling Wat is neuroradiologie? Welke technieken

Nadere informatie

Lumbaalpunctie ruggenprik

Lumbaalpunctie ruggenprik Lumbaalpunctie ruggenprik Afdeling neurologie Locatie Veldhoven De ruggenprik (lumbaalpunctie) vindt plaats op: Datum:. Dag/tijdstip: dag..uur Locatie: 0 dagbehandeling, route 165, Veldhoven 0 verpleegafdeling

Nadere informatie

Pijncentrum. Epidurale injectie

Pijncentrum. Epidurale injectie Pijncentrum Epidurale injectie Inleiding Op het pijncentrum is met u besproken dat uw pijnklachten behandeld gaan worden met een epidurale injectie. In deze folder willen wij u informeren over deze behandeling.

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Durale sinus malformatie. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu. Durale sinus malformatie. www.kinderneurologie.eu Durale sinus malformatie Wat is een durale sinus malformatie? Een durale sinus malformatie is een aanlegstoornis waarbij de afvoeren de bloedvaten (aderen) van de hersenen veel wijder zijn dan gebruikelijk

Nadere informatie

Neurologie. Hersenvliezen. Beschermende structuren. Functies: 1. de schedel, hersenvliezen. 2. de bloed-hersen barrière. 3. autoregulatie. Nadelen?

Neurologie. Hersenvliezen. Beschermende structuren. Functies: 1. de schedel, hersenvliezen. 2. de bloed-hersen barrière. 3. autoregulatie. Nadelen? Neurologie Hoeveel hersencellen heeft een mens? Hoeveel raak je er per dag kwijt? Wat is het gewicht van onze hersenen? Hoeveel % van de totale energie verbruiken onze hersenen? Hoeveel liter bloed per

Nadere informatie

Radiotherapie in de palliatieve zorg

Radiotherapie in de palliatieve zorg Radiotherapie in de palliatieve zorg Radiotherapie bij myelumcompressie Karin Kleynen 24-11-2011 Casus: Dhr B 58 jaar Consult Urologie 21-7-2011 Patiënt had sinds 3 weken buik- en rugklachten, met name

Nadere informatie

1 Algemeen pagina 1.1 Inleiding 4 1.2 Programma scholingsdag 4 1.3 Casuïstiek 5 1.4 Voorbereiding 6

1 Algemeen pagina 1.1 Inleiding 4 1.2 Programma scholingsdag 4 1.3 Casuïstiek 5 1.4 Voorbereiding 6 Inhoudsopgave 1 Algemeen pagina 1.1 Inleiding 4 1.2 Programma scholingsdag 4 1.3 Casuïstiek 5 1.4 Voorbereiding 6 2 Anatomie en fysiologie 2.1 Doelstellingen 7 2.2 Het centrale zenuwstelsel 8 2.3 De liquorcirculatie

Nadere informatie

Focus voor het volgende jaar: 3 indicaties. Prof. Dr. Jan Vandevenne

Focus voor het volgende jaar: 3 indicaties. Prof. Dr. Jan Vandevenne Focus voor het volgende jaar: 3 indicaties Prof. Dr. Jan Vandevenne Jo Feb 2010: CT LWZ (huisarts) Mei 2010: CT LWZ (spoedarts) Aug 2010: MRI LWZ (huisarts) Okt 2010: SPECT-CT LWZ (neurochirurg) Jan 2011:

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Greig syndroom

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Greig syndroom Greig syndroom Wat is het Greig syndroom? Het Greig syndroom is een waarbij kinderen een combinatie van verschillende aangeboren afwijkingen hebben zoals extra vingers aan handen en of voeten, aan elkaar

Nadere informatie

ULTRA Ultra-early tranexamic acid after subarachnoid hemorrhage

ULTRA Ultra-early tranexamic acid after subarachnoid hemorrhage ULTRA CRF INVULINSTRUCTIES ULTRA Ultra-early tranexamic acid after subarachnoid hemorrhage CASE RECORD FORM INSTRUCTIES Dit Case Record Form (CRF) moet worden ingevuld door de behandelend arts die bekend

Nadere informatie

Bijscholing AZ Damiaan. Neurochirurgie, cranieel, januari 2013

Bijscholing AZ Damiaan. Neurochirurgie, cranieel, januari 2013 Bijscholing AZ Damiaan Neurochirurgie, cranieel, januari 2013 Selektie: 1. Hydrocefalie 2. Craniocerebraal trauma 3. Spontane intracraniële bloeding 1. Hydrocefalie Anatomie Classificatie Symptomen en

Nadere informatie

Chronische progressieve lagerugpijn met uitstraling in twee dermatomen bij een 44-jarige havenarbeider

Chronische progressieve lagerugpijn met uitstraling in twee dermatomen bij een 44-jarige havenarbeider 17 2 Chronische progressieve lagerugpijn met uitstraling in twee dermatomen bij een 44-jarige havenarbeider Jef Michielsen Introductie Deze casus toont het kenmerkende verhaal van een patiënt die al jaren

Nadere informatie

Tumoren van centrale zenuwstelsel. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014

Tumoren van centrale zenuwstelsel. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Tumoren van centrale zenuwstelsel Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Indeling Metastasen van tumoren van elders In de parenchym van de hersenen In hersenvliezen: leptomeningeale

Nadere informatie

Cursus Praktische neuroanatomie en neuroradiologie

Cursus Praktische neuroanatomie en neuroradiologie Dinsdag 15 en woensdag 16 december 2015 Cursus Praktische neuroanatomie en neuroradiologie Inleiding Ook dit jaar organiseren de afdeling anatomie en neurowetenschappen en de afdeling radiologie samen

Nadere informatie

Titel: HOVON 105. Rituximab bij het primair centraal zenuwstelsel lymfoom. Een gerandomiseerd HOVON / ALLG onderzoek

Titel: HOVON 105. Rituximab bij het primair centraal zenuwstelsel lymfoom. Een gerandomiseerd HOVON / ALLG onderzoek Titel:. Rituximab bij het primair centraal zenuwstelsel lymfoom. Een gerandomiseerd HOVON / ALLG onderzoek Officiële titel: Rituximab in Primary Central Nervous system Lymphoma. A randomized HOVON / ALLG

Nadere informatie

Volwassenen met licht traumatisch hoofd-/hersenletsel

Volwassenen met licht traumatisch hoofd-/hersenletsel Volwassenen met licht traumatisch hoofd-/hersenletsel U heeft een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel opgelopen door een ongeval of een klap tegen uw hoofd. Deze folder informeert u over de mogelijke

Nadere informatie

Met MRI kijken naar neuropsychiatrische SLE

Met MRI kijken naar neuropsychiatrische SLE Prof. dr. Tom Huizinga (l) en prof dr. Mark van Buchem leiden al jaren het onderzoek naar NPSLE Martijn Steenwijk, Bsc; prof. dr. Mark van Buchem, neuroradioloog; drs. Margreet Steup-Beekman, internist-reumatoloog;

Nadere informatie

Factsheet Indicatoren CVA (CVAB) CVAB 2015 [2015.5.ZIN besluit verwerkt; 05-11- 2015] Registratie gestart: 2014

Factsheet Indicatoren CVA (CVAB) CVAB 2015 [2015.5.ZIN besluit verwerkt; 05-11- 2015] Registratie gestart: 2014 Factsheet en CVA (CVAB) CVAB 2015 [2015.5.ZIN besluit ; 05-11- 2015] Registratie gestart: 2014 pagina 1 van 10 enoverzicht Nr. 1. Percentage TIA- en CVA patiënten ingevuld in de CVAB (2014) vergeleken

Nadere informatie

Externe liquordrainage Informatie voor volwassenen

Externe liquordrainage Informatie voor volwassenen Uw behandelend arts heeft u verteld dat u een externe liquordrain krijgt of u heeft deze inmiddels gekregen. In deze folder leest u wanneer en waarom er voor een externe liquordrainage wordt gekozen en

Nadere informatie

Rugklachten bij turnen. Esther Schoots, sportarts 13 oktober 2010

Rugklachten bij turnen. Esther Schoots, sportarts 13 oktober 2010 Rugklachten bij turnen Esther Schoots, sportarts 13 oktober 2010 www.smautrecht.nl www.estherschoots.nl Wat gaan we doen: Rugbelasting bij turnen Turnen en rugklachten: epidemiologie Aandoeningen van de

Nadere informatie

TRAUMATISCH PANCREASLETSEL

TRAUMATISCH PANCREASLETSEL TRAUMATISCH PANCREASLETSEL Frank Oort Gutclub 29 oktober 2014 1 2 Opbouw Casus Achtergrond Traumatisch pancreas letsel bij kinderen Vervolg casus Leerpunten casus 3 Casus Mw. C. 13 jaar Overplaatsing vanuit

Nadere informatie

kno specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Duizeligheid

kno specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Duizeligheid kno haarlemmermeer specialisten in keel-, neus- & oorheelkunde Duizeligheid Wat is duizeligheid? Normaal gesproken krijgt ieder mens voortdurend informatie over de ruimte om zich heen en over de positie

Nadere informatie

HERZIENING CONSENSUS ERNSTIG TRAUMATISCH HERSENLETSEL

HERZIENING CONSENSUS ERNSTIG TRAUMATISCH HERSENLETSEL CBO HERZIENING CONSENSUS ERNSTIG TRAUMATISCH HERSENLETSEL ORGANISATIE: - Centraal Begeleidingsorgaan voor de Intercollegiale Toetsing IN SAMENWERKING MET: - Nederlandse Vereniging van Neurochirurgen -

Nadere informatie

Technische onderzoeken bij het vaataccess

Technische onderzoeken bij het vaataccess Technische onderzoeken bij het vaataccess Dr Thiéry Chapelle Dienst hepatobiliaire, endocriene en transplantatie heelkunde Universitair ziekenhuis Antwerpen Wanneer technisch onderzoeken uitvoeren? 1.

Nadere informatie

Licht traumatisch hoofdletsel (hersenschudding)

Licht traumatisch hoofdletsel (hersenschudding) Licht traumatisch hoofdletsel (hersenschudding) Wat is een hersenschudding Een hersenschudding of licht traumatisch hersenletsel is het gevolg van een klap of stoot tegen het hoofd, maar kan ook optreden

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Hypnic headache. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu. Hypnic headache. www.kinderneurologie.eu Hypnic headache Wat is hypnic headache? Hypnic headache is een hoofdpijnaandoening waarbij mensen tijdens hun slaap last krijgen van hoofdpijn en hierdoor wakker worden uit hun slaap. Hoe wordt hypnic

Nadere informatie

VP-drain. (Ventriculo Peritoneale drain) bij kinderen

VP-drain. (Ventriculo Peritoneale drain) bij kinderen VP-drain (Ventriculo Peritoneale drain) bij kinderen In overleg met uw behandelend arts is besloten om bij uw kind een Ventriculo Peritoneale drain, kortweg een VP-drain genoemd, te plaatsen. Gedurende

Nadere informatie

Chapter 15. Samenvatting

Chapter 15. Samenvatting Chapter 15 Samenvatting Chapter 15 316 Samenvatting Deel I In Nederland worden ieder jaar ongeveer 14.000 kinderen te vroeg (prematuur) geboren, dat wil zeggen bij een zwangerschapsduur van minder dan

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Colloidcyste

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Colloidcyste Colloidcyste Wat is een colloidcyste? Een colloidcyste is een holte gevuld met een geleiachtig vocht in de zogenaamde derde hersenholte. Hoe wordt een colloidcyste ook wel genoemd? Vroeger werd een colloidcyste

Nadere informatie

Hersenbloeding vanuit aneurysma

Hersenbloeding vanuit aneurysma Hersenbloeding vanuit aneurysma Informatie voor patiënten F1048-3110 maart 2013 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

MRI in de diagnostiek van acute trombose Techniek van de toekomst

MRI in de diagnostiek van acute trombose Techniek van de toekomst MRI in de diagnostiek van acute trombose Techniek van de toekomst Dr. Frederikus. Klok fd. Trombose en Hemostase, LUMC Erik - de jonge onderzoeker V Trombose Erik - de (nog steeds) jonge onderzoeker V

Nadere informatie

Spinale infuusbehandeling

Spinale infuusbehandeling Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Infuusbehandeling 14 Spinale infuusbehandeling Spinale infuusbehandeling vindt plaats via een katheter die is ingebracht in de spinale ruimten.

Nadere informatie

radiologie CT (ComputerTomografie) informatiebrochure

radiologie CT (ComputerTomografie) informatiebrochure radiologie CT (ComputerTomografie) informatiebrochure 1 2 Inhoud Inleiding... 3 Wat is een CT-scan?... 3 Voorbereiding van het onderzoek... 4 Verloop van het onderzoek... 5 Belangrijke informatie voor

Nadere informatie

Verwijdering hypofysetumor. Van opname tot en met ontslag

Verwijdering hypofysetumor. Van opname tot en met ontslag Verwijdering hypofysetumor Van opname tot en met ontslag Bij u is de diagnose hypofysetumor gesteld. In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een operatie aan deze hypofysetumor. Deze folder

Nadere informatie

De ziekte van Alzheimer. Diagnose

De ziekte van Alzheimer. Diagnose De ziekte van Alzheimer Bij dementie is er sprake van een globale achteruitgang van de cognitieve functies, zoals het geheugen of de taalfuncties. Deze achteruitgang leidt tot functionele beperkingen in

Nadere informatie

Chapter Protocollen voor de behandeling van supraventriculaire tachycardieën bij de foetus

Chapter Protocollen voor de behandeling van supraventriculaire tachycardieën bij de foetus Chapter 8 Protocollen voor de behandeling van supraventriculaire tachycardieën bij de foetus Martijn A. Oudijk Barbara Ambachtsheer Philip Stoutenbeek Erik J. Meijboom 140 141 Chapter 8 Abstract Protocols

Nadere informatie

Subarachnoidale bloedingen onderzoek in UMCU. G.J.E. Rinkel Hoogleraar en hoofd Neurologie afdeling Neurologie & Neurochirurgie

Subarachnoidale bloedingen onderzoek in UMCU. G.J.E. Rinkel Hoogleraar en hoofd Neurologie afdeling Neurologie & Neurochirurgie Subarachnoidale bloedingen onderzoek in UMCU G.J.E. Rinkel Hoogleraar en hoofd Neurologie afdeling Neurologie & Neurochirurgie Belangenverstrengeling Geen subsidies of betalingen van bedrijven Gezondheidsonderzoek

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Arterioveneuze malformatie

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Arterioveneuze malformatie Arterioveneuze malformatie Wat is een arterioveneuze malformatie? Een arterioveneuze malformatie is een aangeboren afwijking van de bloedvaten waarbij er een directe verbinding ontstaat tussen kleine slagaders

Nadere informatie

Rug Netwerk Twente Orthopedische chirurgie

Rug Netwerk Twente Orthopedische chirurgie Datum: 18-06-2014 Spreker: DFM Pakvis Rug Netwerk Twente Orthopedische chirurgie Rugnetwerk Twente Gezamelijk topzorg leveren aan patienten met klachten op basis van wervelkolom pathologie. Optimale post

Nadere informatie

Wat is de oorzaak van het ontstaan van een meningeoom? Niet bekend Het is niet goed bekend waarom bij een kind een meningeoom ontstaat.

Wat is de oorzaak van het ontstaan van een meningeoom? Niet bekend Het is niet goed bekend waarom bij een kind een meningeoom ontstaat. Meningeoom Wat is een meningeoom? Een meningeoom is een bepaald type hersentumor die ontstaat vanuit de vliezen die rondom de hersenen en het ruggenmerg zitten. Hoe wordt een meningeoom ook wel genoemd?

Nadere informatie

Achtergrond. capitatum lunatum. trapezoideum. duim scafoïd. pink. trapezium

Achtergrond. capitatum lunatum. trapezoideum. duim scafoïd. pink. trapezium Chapter 11 Samenvatting Achtergrond Het scafoïd (scaphoideum) is een van de 8 handwortelbeenderen en vormt de belangrijkste schakel tussen de hand en pols (Figuur 11.1). Scafoïdfracturen komen veel voor

Nadere informatie

MRI spoort prostaatkanker nauwkeurig op

MRI spoort prostaatkanker nauwkeurig op MRI spoort prostaatkanker nauwkeurig op Prostaatkanker is een van de meest voorkomende vormen van kanker bij mannen. Een op de zes mannen krijgt er last van. Maar het is ook een erg lastig op te sporen

Nadere informatie

Rugpoli in Enschede. Lucille Dorresteijn, Neuroloog Marleen Wijnstra, Physician assistant

Rugpoli in Enschede. Lucille Dorresteijn, Neuroloog Marleen Wijnstra, Physician assistant Rugpoli in Enschede Lucille Dorresteijn, Neuroloog Marleen Wijnstra, Physician assistant Stellingen Bij een langer bestaand LRS is een MRI van de LWK aangewezen Ik (huisarts) verwijs nu zelf voor een MRI

Nadere informatie

Scheurbuik? Het mysterie rondom type B aorta dissecties Prof.Dr. Hence Verhagen

Scheurbuik? Het mysterie rondom type B aorta dissecties Prof.Dr. Hence Verhagen Scheurbuik? Het mysterie rondom type B aorta dissecties Prof.Dr. Hence Verhagen Vaatchirurg, Erasmus MC, Rotterdam, Dissecties Ingewikkeld ziektebeeld Komen in alle slagaderen voor Hebben, krijgen, veroorzaken

Nadere informatie

Lumbaal punctie. Patiënteninformatie. h.-hartziekenhuis vzw Mechelsestraat 24 2500 Lier tel. 03-491 23 45 fax 03-491 23 46 www.hhzhlier.

Lumbaal punctie. Patiënteninformatie. h.-hartziekenhuis vzw Mechelsestraat 24 2500 Lier tel. 03-491 23 45 fax 03-491 23 46 www.hhzhlier. HHZH_INF_106.01(0315) h.-hartziekenhuis vzw Mechelsestraat 24 2500 Lier tel. 03-491 23 45 fax 03-491 23 46 www.hhzhlier.be Patiënteninformatie Lumbaal punctie Voorwoord U heeft met uw behandelend arts

Nadere informatie

Multidisciplinaire behandeling van patient met een renaalcelcarcinoom

Multidisciplinaire behandeling van patient met een renaalcelcarcinoom Multidisciplinaire behandeling van patient met een renaalcelcarcinoom Introductie via een case-report Dr. Karen Heyrman, huisarts Initiële symptomen? Klassieke triade: (10%) Hematurie Flankpijn Palpabele

Nadere informatie

SIS. Het Shaken Infant Syndrome. Dr. Johan Marchand. Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Brussel en Academisch Kinderziekenhuis Jette

SIS. Het Shaken Infant Syndrome. Dr. Johan Marchand. Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Brussel en Academisch Kinderziekenhuis Jette SIS Het Shaken Infant Syndrome Dr. Johan Marchand Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Brussel en Academisch Kinderziekenhuis Jette Wetenschappelijk dossier 1 A. Inleiding B. Epidemiologische gegevens

Nadere informatie

Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade. AZ Nikolaas

Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade. AZ Nikolaas Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade Dr. C. Jadoul Neuroloog AZ Nikolaas 1 Casus: recidief slikpneumonie Dame 75 jaar Spoed: algemeen achteruit (mentaal en fysiek) Antec: Parkinson

Nadere informatie

Richtlijn leptomeningeale metastasen van solide tumoren

Richtlijn leptomeningeale metastasen van solide tumoren Disclaimer / 1 januari 2015 De Richtlijnen van de afdeling Neurologie Erasmus MC zijn met zorg samengesteld op basis van de stand van de wetenschap ten tijde van het vaststellen van de Richtlijn. Deze

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands. Samenvatting

Samenvatting in het Nederlands. Samenvatting Samenvatting Dit proefschrift bevat de resultaten van enkele wetenschappelijke studies over magnetische resonantie (MR) enteroclyse en video capsule endoscopie (VCE). Deze twee minimaalinvasieve onderzoeksmethoden

Nadere informatie

Wernicke Deze ziekte lijkt op de ziekte van Wernicke, een ziekte die ontstaat door een tekort aan vitamine B1. deze tekst kunt u nalezen op

Wernicke Deze ziekte lijkt op de ziekte van Wernicke, een ziekte die ontstaat door een tekort aan vitamine B1. deze tekst kunt u nalezen op Biotine responsieve basale ganglia ziekte Wat is een biotine responsieve basale ganglia ziekte? Een biotine responsieve basale ganglia ziekte is een aandoening waarbij een bepaald onderdeel van de hersenen,

Nadere informatie