AANGEBOREN INTRA-ABDOMINALE AFWIJKINGEN EN BUIKWANDDEFECTEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "AANGEBOREN INTRA-ABDOMINALE AFWIJKINGEN EN BUIKWANDDEFECTEN"

Transcriptie

1 Tijdschr. voor Geneeskunde, 60, nr. 12, 2004 AANGEBOREN INTRA-ABDOMINALE AFWIJKINGEN EN BUIKWANDDEFECTEN 1 K. SMETS 2, 5, I. KERREMANS 3, P. DEFOORT 4 Inleiding Twee buikwanddefecten worden besproken: omfalokèle en gastroschisis. Het antenataal diagnostisch onderscheid is belangrijk gelet op het verschillend spectrum en voorkomen van eraan geassocieerde afwijkingen. Bij de intra-abdominale afwijkingen wordt dieper ingegaan op de verschillende soorten intestinale obstructie, de ovariumcyste, en het sacrococcygeaal teratoom, dat gepaard kan gaan met een belangrijke intra-abdominale component. Nefro-uropathieën en hernia diaphragmatica worden bij de huidige bespreking buiten beschouwing gelaten. Ten slotte worden ook enkele ethische aspecten belicht die een rol spelen bij de diagnose van aangeboren afwijkingen. Omfalokèle en gastroschisis Omschrijving en klinische diagnose In beide gevallen gaat het om een congenitaal defect van de ventrale buikwand. De omfalokèle (bij 1/3.200 tot 1/ van levendgeborenen) is een uitstulping in de navelstreng en is dus meestal bedekt met navelstrengepitheel (fig. 1). Gastroschisis (bij 1/4.000 tot 1/ van levendgeborenen) is een buikwanddefect naast de navelstreng (meestal rechtsonder) en is niet bedekt met epitheel (1-3). Bij gastroschisis 1 Postgraduaat onderwijs georganiseerd door het Perinataal Centrum van het Universitair Ziekenhuis te Gent: Perinatale Club N 2. 2 Dienst Intensieve Neonatologie, 3 Dienst Heelkunde, 4 Dienst Vrouwenziekten, Universitair Ziekenhuis Gent. 5 Correspondentieadres: prof. dr. K. Smets, Dienst Intensieve Neonatologie, Universitair Ziekenhuis Gent, De Pintelaan 185, 9000 Gent; Samenvatting Congenitale afwijkingen geven vaak aanleiding tot een medische interventie, tot gevolgen op lange termijn, zelfs tot overlijden. Het is dikwijls de gynaecoloog die als eerste foetale afwijkingen ontdekt en informatie aan de ouders moet verstrekken. In deze prenatale gesprekken moet ook de kinderarts-neonatoloog betrokken worden, om een nauwkeurig beeld van de neonatale en pediatrische weerslag te geven. De ouders gaan van hun kant vaak te rade bij hun vertrouwenspersoon, de huisarts. In dit artikel wordt enkel een overzicht gegeven van enkele intra-abdominale afwijkingen en buikwanddefecten, die vaak antenataal vastgesteld worden. De nadruk ligt hierbij op de postnatale klinische presentatie, de aanpak en de prognose. Ook ethische aspecten worden aangehaald. Voor een meer gedetailleerde beschrijving van de verschillende ziektebeelden wordt naar de gespecialiseerde literatuur verwezen. is de breukpoort meestal klein, bij omfalokèle kan deze ook groot zijn. Wanneer men bij de geboorte geconfronteerd wordt met een defect van de ventrale buikwand, zal men zorgen voor een steriele bedekking. Men plaatst een brede maagsonde ter decompressie en tracht hypothermie te vermijden. Het toegenomen vochtverlies moet gecompenseerd worden. Bij het vervoer wordt de baby best in stabiele 850

2 Fig. 1: Omfalokèle. zijligging gelegd om tractie op de uitpuilende abdominale organen te vermijden (4). Bij een klein defect zal men primair de huid kunnen sluiten. Vaak echter moet men overgaan tot het gradueel sluiten van het buikwanddefect door overnaaiing met een kunststof patch die progressief verkleind wordt tot de volledige inhoud in het abdomen past (fig. 2). Dit is een langdurige procedure en het aantal verwikkelingen (infecties en dergelijke) neemt na 14 dagen duidelijk toe. Vaak hebben deze baby s langdurig respiratoire ondersteuning nodig vanwege de mechanische compressie vanuit het abdomen op de longen en kan de voeding pas zeer laattijdig gestart worden door langdurige darmparalyse. Er is een verhoogd risico van necrotiserende enterocolitis en langdurige malabsorptie. De prognose van omfalokèle kan bepaald worden door geassocieerde afwijkingen (in 50% der gevallen) zoals hartafwijkingen, en door de eventuele aanwezigheid van chromosoomafwijkingen (o.a. triploïdie, trisomie ). Ze kan deel uitmaken van een syndromale toestand, zoals het syndroom van Beckwith-Wiedemann, de pentalogie van Cantrell (distaal sternumdefect; buikwanddefect; anterieur diafragmadefect; pericarddefect met pericardioperitoneale verbinding; intracardiaal defect) en het CHARGEsyndroom (coloboma oculi, heart disease, atresia choanae, retarded growth, genital anomalies, ear anomalies) (5). Gastroschisis gaat niet gepaard met een verhoogd risico van geassocieerde chromosoomafwijkingen. Men zal wel steeds nagaan of er een stenose of atresie van de darm aanwezig is (6). Ook torsie en devitalisatie van de naar buiten uitstulpende darm zijn mogelijk. Omschrijving Duodenumatresie Duodenumatresie is meestal het gevolg van het niet kanaliseren van de primitieve darm in de elfde week. De incidentie bedraagt 1/

3 Fig 2: Kunststof patch over gastroschisis. levendgeborenen. De meeste gevallen zijn sporadisch. gehele darm alvorens een duodenojejunostomie of duodenoduodenostomie uit te voeren (7). Op een overzichtsröntgenfoto van het abdomen ziet men het zogenaamd double bubble - beeld: distentie van de maag en het eerste deel van het duodenum gevuld met lucht. Verder in het abdomen zijn er geen darmgassen. Ook op echografie kan men deze double bubble zien wanneer de maag en het duodenum gevuld worden met vloeistof. Men plaatst een nasogastrische sonde en corrigeert eventuele dehydratie en elektrolytenstoornissen. Gezien de verhoogde kans op multipele atresieën onderzoekt de chirurg de Duodenumatresie komt vaker voor bij het Down-syndroom, soms samen met gastro-intestinale (slokdarm- en rectumatresie) en cardiovasculaire anomalieën. Tevens is er een verhoogde kans op musculoskeletale afwijkingen (vooral wervels: driemaal meer kans op 6 lendenwervels) (8). Omschrijving Dunnedarmatresie Een dunnedarmatresie is een aangeboren afwijking waarbij een volledige afsluiting van de dunne darm bestaat (dit in tegenstelling tot een stenose of vernauwing). Boven de afsluiting is de 852

4 darm sterk uitgezet, terwijl het distale deel van de darm doorgaans zeer nauw is (door non use ), geen gassen bevat, maar wel slijm en celafval kan uitscheiden. Het kan gaan om een inwendige obstruerende membraan in de darm, een solide afsluiting of meerdere solide afsluitingen op het verloop van de darm. Het defect ontstaat meestal tijdens de 2de of 3de intra-uteriene maand. Hoewel de afsluiting overal in het darmkanaal kan voorkomen, wordt het ileum het meest aangetast. Een bijzondere vorm is de apple peel -jejunale atresie. Hierbij is de continuïteit van de jejunale darmwand volledig onderbroken. Het distale segment van het ileum is spiraalvormig gewonden rond een tak van de a. ileocolica. De totale darmlengte is aanzienlijk verkort (9). Via radiologisch onderzoek zal men trachten het niveau van de obstructie te lokaliseren. Een overzichtsfoto van het abdomen zonder contraststof toont uitgezette darmlissen boven het niveau van de afsluiting. Een prenataal opgetreden perforatie kan zich uiten onder de vorm van diffuse verkalkingen op het peritoneum (meconiumperitonitis) (10). Aanvullend zal men soms een radiologisch onderzoek met contraststof verrichten. Behandeling Preoperatief plaatst men een maagsonde ter lediging van de maag (preventie van aspiratie in de luchtwegen) en ter decompressie van de darmen. Het kind wordt intraveneus gevoed en zo stabiel mogelijk naar het operatiekwartier gebracht. Een operatie is de enige afdoende behandeling. Postoperatieve verwikkelingen omvatten vergroeiingen, peritonitis en andere infecties (luchtwegen). Vooral bij apple peel -jejunale atresie vereist de aanpassing van de te korte darm soms weken tot maanden hyperalimentatie (11). De prognose wordt bepaald door het tijdstip van diagnose en van behandeling en door het pre- en postoperatief gevoerd beleid. Apple peel -jejunale atresie (4% van alle jejunale atresieën) is mogelijk autosomaal recessief. Op basis van rapporten bij siblings meldt men een herhalingsrisico van 22% (12). Eventuele volgende zwangerschappen moeten van dichtbij echografisch gevolgd worden. Apple peel -atresie gaat gepaard met een hoge incidentie van geassocieerde afwijkingen (dit in tegenstelling tot gewone vormen van jejunale atresie), zoals galwegenatresie, multipele intestinale atresieën, atriumseptumdefect, anus imperforatus, malrotatie (50%). Ovariumcyste De diagnose kan echografisch gesteld worden. Aanwezigheid van débris in de cyste kan wijzen op foetale torsie. Een baby met een ovariumcyste mag op de materniteit blijven indien er verder geen klinische problemen zijn (ook indien operatieve indicatie). Indien de diameter van de ovariumcyste meer dan 5 cm bedraagt, kan dit een indicatie zijn voor operatie, zeker indien klinische symptomen aanwezig zijn, zoals abdominale distensie of braken (13, 14). Een echografisch complexe cyste vertegenwoordigt meestal een torsie, maar kan ook, zij het zelden, een neoplasma zijn. Ook hier moet ingegrepen worden. De morbiditeit van een onbehandelde torsie is aanzienlijk (bloeding, buikvliesontsteking, darmobstructie, wandering tumor ). Het conservatief beleid bestaat uit het echografisch opvolgen van de cyste. Involutie begint binnen 2 weken tot 6 maanden na geboorte tot ze niet meer zichtbaar is, wat te verwachten is binnen de eerste 2 levensjaren (13). Indien binnen de eerste 2 levensweken toename van de cyste wordt vastgesteld, kan men best opereren. Er bestaat dan immers 50% kans op torsie. De prognose is over het algemeen gunstig. Unilaterale ovariumcysten en hun behandeling brengen de latere fertiliteit niet in het gedrang. 853

5 Omschrijving Sacraal teratoom De benaming teratoom komt van het Griekse woord terav, wat monster betekent. Teratomen zijn neoplasma s die ectopisch celof weefselmateriaal bevatten van meerdere primaire kiemcellagen van het embryo. De incidentie bedraagt 1/ tot 1/ van de levendgeborenen. Ongeveer drie vierde van de teratomen komt voor bij meisjes. Klinische presentatie Een sacraal teratoom presenteert zich als een massa uitpuilend tussen de coccyx en het rectum. Benigne teratomen geven meestal geen functionele stoornissen. Bij 15% vindt men geassocieerde afwijkingen: anus imperforatus, defecten van het sacrale bot, duplicatuur van uterus of vagina, spina bifida, meningomyelokèle. De diagnose wordt hoofdzakelijk via klinisch onderzoek gesteld. Een röntgenfoto in profiel toont een naar ventraal verplaatst rectum en verkalkingen bij een derde tot de helft van de tumoren. Echografisch noteert men vaste en cystische componenten, soms met dense echogene foci met slagschaduw. De aanpak van een sacraal teratoom is primair heelkundig, met obligaat verwijderen van het os coccyx. Het ter plaatse laten van het os coccyx resulteert in 30-40% tot een recidief, waarvan meer dan 50% maligne van aard is. De ziektevrije overleving bedraagt meer dan 90%. Een per- of onmiddellijk postoperatief overlijden treedt slechts zelden op (hartstilstand en hyperkaliëmie door tumorlysis zijn beschreven) (15). Ethische beschouwingen De ante- of postnatale vaststelling van congenitale afwijkingen brengt een aantal ethische aspecten met zich mee, zoals het mededelen van slecht nieuws en het bespreken en kiezen van de behandelingsopties. Bij het mededelen van slecht nieuws heeft de arts de plicht de informatie niet alleen zakelijk te verschaffen, maar dit ook te doen op een manier die tevens emotionele ondersteuning biedt aan de ouders. Over deze vaardigheid, die sinds kort ook meer aandacht krijgt in de artsenopleiding, is er een toenemende hoeveelheid literatuur beschikbaar (16-18). Bij het bespreken van de therapeutische mogelijkheden moet men het ethisch principe van autonomie in acht houden. De ouders moeten geholpen worden om met kennis van zaken mede beslissingen te nemen overeenkomstig hùn waarden en doelstellingen. Dit zal meestal minder moeilijk zijn in situaties waarin het kind waarschijnlijk niet lang zal leven (bv. omfalokèle bij triploïdie of trisomie 13 of 18) of met zekerheid ernstige ontwikkelingsstoornissen tegemoet gaat, ofwel met even grote zekerheid een gunstige prognose heeft. Moeilijker wordt het in de grijze zone, wanneer er bv. onzekerheid is over de neuromotorische prognose van de patiënt. Hierbij moet de arts vermijden de beslissing uitsluitend bij de ouders te leggen. Enerzijds hebben zij geen medische competentie om te oordelen; anderzijds zou men hen met een te grote verantwoordelijkheid belasten, die later kan leiden tot een vreselijk schuldgevoel. Ouders weten zeer goed dat de evaluatie van sequelen of behandelingsstrategieën een technische kennis vereist waarover zij niet beschikken en dat dus de uiteindelijke beslissing daarover niet bij hen berust. Zij voelen aan dat hun domein zich elders situeert, buiten de medische evaluatie (19). Het is vanuit dit krachtveld dat het ethisch vraagstuk zijn oorsprong kent. De arts, die vaak vertrouwd is met ernstige pathologie, zal deze gemakkelijker aanvaarden en zich opstellen als beschermer van het kind. Bij de ouders kan dit overkomen als beschermen van het leven ten koste van elke prijs, zonder rekening te houden met de mogelijke risico s voor het kind (blijvende handicap) of voor de familie (ontwrichting van het gezin). De bekommernis van de arts mag niet alleen gericht zijn op het redden van het leven van het kind, maar moet ook de levenskwaliteit van het kind en de toekomst van de familie waarin het kind 854

6 terechtkomt in acht nemen. Hiervoor heeft de arts informatie nodig over de evolutie op lange termijn van eerder behandelde kinderen. Het blijft dus belangrijk deze op objectieve en eerlijke wijze te rapporteren. Besluit De aanpak van intra-abdominale afwijkingen en buikwanddefecten bij pasgeborenen heeft een aantal specifieke aspecten. Na de antenatale diagnose kan men de ouders meestal pas na de bevalling dit is soms pas na weken een therapeutische optie aanbieden. Het is belangrijk dat de ouders ondertussen zo goed mogelijk begeleid worden, onder andere door het verstrekken van de juiste informatie over de aanpak en de prognose. De arts moet weten dat de prognose soms meer bepaald wordt door geassocieerde afwijkingen dan door de primair vastgestelde afwijking. Gezien de vaak gespecialiseerde aanpak van deze compexe afwijkingen onmiddellijk na de geboorte, worden deze patiëntjes best geboren in een ziekenhuis met uitgebreide neonatale heelkundige ervaring en een dienst voor intensieve neonatologie. Abstract Congenital intra-abdominal anomalies and ventral abdominal wall defects The scope of this article is to provide information concerning abdominal congenital anomalies which can be detected antenatally, so that the reader may gain a sufficient understanding of the disease, its treatment and prognosis, to inform accurately the parents. In some instances, associated anomalies influence the ultimate prognosis more significantly than the primarily presenting disorder. A specialized approach by a multidisciplinary team is often warranted. Newborns with omphalocele and gastroschisis, e.g., are at risk for heat and evaporative losses, trauma and contamination of exposed viscera, as well as for intestinal ischemia. Simple ovarian cysts < 6 cm request a close ultrasonographic follow-up for spontaneous resolution without surgery, while larger complex lesions may warrant surgical intervention. Antenatal recognition of congenital malformations requiring specialized investigations and management, should result in an antenatal transfer to a tertiary perinatal center. LITERATUUR 1. STOLL C, ALEMBIK Y, DOTT B, ROTH MP. Risk factors in congenital abdominal wall defects (omphalocoele and gastroschisis): a study in a series of 265,858 consecutive births. Ann Genet 2001; 44: HOWELL KK. Understanding gastroschisis: an abdominal wall defect. Neonatal Netw 1998; 17: ASHBURN DA, PRANIKOFF T, TURNER CS. Unusual presentation of gastroschisis. Am Surg 2002; 68: LOCKRIDGE T, CALDWELL AD, JASON P. Neonatal surgical emergencies: stabilization and management. J Obstet Gynecol Neonatal Nurs 2002; 31: VANAMO K, SAIRANEN H, LOUHIMO I. The spectrum of Cantrell s syndrome. Pediatr Surg Int 1991; 6: FLEET MS, DE LA HUNT MN. Intestinal atresia with gastroschisis: a selective approach to management. J Pediatr Surg 2000; 35: RUANGTRAKOOL R, MUNGNIRANDR A, LAOHAPEN- SANG M, SATHORNKICH C. Surgical treatment for congenital duodenal obstruction. J Med Assoc Thai 2001; 84: ATWELL JD, KLIDKJIAN AM. Vertebral anomalies and duodenal atresia. J Pediatr Surg 1982; 17: ADEYEMI SD. Jejunoileal atresia: a prognostic classification based on tropical experience. Pediatr Surg Int 1989; 4: HAN SJ, HAN A, CHOI SH, OH JT, HWANG EH. Biliary atresia associated with meconium peritonitis caused by perforation of small bowel atresia. J Pediatr Surg 2001; 36: FESTEN S, BREVOORD JC, GOLDHOORN GA, et al. Excellent long-term outcome for survivors of apple peel atresia. J Pediatr Surg 2002; 37: SMITH MB, SMITH L, WELLS W, et al. Concurrent jejunal atresia with apple peel deformity in premature twins. Pediatr Surg Int 1991; 6: DOLGIN SE. Ovarian masses in the newborn. Semin Pediatr Surg 2000; 9: DEFOORT P, THIERY M, DEROM R, VANHAESEBROUCK P, DE PRAETER C, COPPENS M. Ovarian cysts in the fetus and neonate. Z Geburtsh Perinatol 1990; 194: JONA JZ. Progressive tumor necrosis and lethal hyperkalemia in a neonate with sacrococcygeal teratoma. J Perinatol 1999; 19: CREAGAN ET. How to break bad news and not devastate the patient. Mayo Clin Proc 1994; 69: CHISHOLM CA, PAPPAS DJ, SHARP MC. Communicating bad news. Obstet Gynecol 1997; 90: STRONG C. Fetal anomalies: ethical and legal considerations in screening, detection, and management. Clin Perinatol 2003; 30: GRANBOULAN V. L information aux parents et la notion de consentement en néonatologie. Progrès Néonatol 2001; 21:

Aangeboren hartafwijkingen, een prenatale diagnose. Lieke Rozendaal Kindercardioloog LUMC 20-01-2015

Aangeboren hartafwijkingen, een prenatale diagnose. Lieke Rozendaal Kindercardioloog LUMC 20-01-2015 Aangeboren hartafwijkingen, een prenatale diagnose Lieke Rozendaal Kindercardioloog LUMC 20-01-2015 20 januari 2015 Aangeboren hartafwijkingen (AHA) Zeldzaam: 6-8 op 1000 pasgeborenen Complexe hartafwijkingen:

Nadere informatie

Inclusief levendgeboren kinderen, doodgeboren kinderen en afgebroken zwangerschappen.

Inclusief levendgeboren kinderen, doodgeboren kinderen en afgebroken zwangerschappen. Factsheet Aangeboren hartafwijkingen bij kinderen Cijfers en feiten Prevalentie Aangeboren hartafwijkingen betreffen aanlegstoornissen in de structuur van het hart en/of de grote vaten. De gemiddelde totale

Nadere informatie

7.3 Zwelling buikwand

7.3 Zwelling buikwand 22-Chirurgie 7.3 01-06-2005 10:10 Pagina 159 159 7.3 Zwelling buikwand F.W.J. Hazebroek Een 29-jarige vrouw wordt op de afdeling verloskunde van een academisch ziekenhuis opgenomen in verband met reeds

Nadere informatie

Echoscopie tijdens de zwangerschap ONDERZOEK

Echoscopie tijdens de zwangerschap ONDERZOEK Echoscopie tijdens de zwangerschap ONDERZOEK Echoscopie tijdens de zwangerschap Tijdens je zwangerschap kunnen we met een echo het kindje in je buik bekijken. Een echoscopie is een beeldvormende techniek

Nadere informatie

1. Algemene cijfers Noot voor de lezer: waar wordt gesproken over kind wordt ook foetus bedoeld.

1. Algemene cijfers Noot voor de lezer: waar wordt gesproken over kind wordt ook foetus bedoeld. 1. Algemene cijfers Noot voor de lezer: waar wordt gesproken over kind wordt ook foetus bedoeld. Het aantal geboortes in Noord Nederland In tabel 1 is weergegeven hoeveel kinderen levend en dood geboren

Nadere informatie

Echoscopisch onderzoek van een congenitale cysteuze malformatie van de long (CCAML)

Echoscopisch onderzoek van een congenitale cysteuze malformatie van de long (CCAML) Echoscopisch onderzoek van een congenitale cysteuze malformatie van de long (CCAML) Nina C.J. Peters Titia E. Cohen-Overbeek Verloskunde en Prenatale Geneeskunde Erasmus MC Normaal long weefsel schematisch

Nadere informatie

Behandeltraject van het kind met gastro-intestinale en buikwand pathologie. Prof. dr. R.M.H. Wijnen

Behandeltraject van het kind met gastro-intestinale en buikwand pathologie. Prof. dr. R.M.H. Wijnen Behandeltraject van het kind met gastro-intestinale en buikwand pathologie Prof. dr. R.M.H. Wijnen Oesophagusatresie OESOPHAGUSATRESIE -1- Typen: X-Thorax Bronchogram OESOPHAGUSATRESIE TYPE III Operatie:

Nadere informatie

11/01/2013. Een minuutje geduld. Geboorte.. De mens. Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? . andere zoogdieren

11/01/2013. Een minuutje geduld. Geboorte.. De mens. Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? . andere zoogdieren Geboorte.. De mens Een minuutje geduld Vroeg- of Laattijdig afnavelen Dr. David Van Laere Neonatoloog UZ Antwerpen. andere zoogdieren Afklemmen van de navelstreng anno 2012 Controversieel? Zoek de verschillen?

Nadere informatie

Chapter Protocollen voor de behandeling van supraventriculaire tachycardieën bij de foetus

Chapter Protocollen voor de behandeling van supraventriculaire tachycardieën bij de foetus Chapter 8 Protocollen voor de behandeling van supraventriculaire tachycardieën bij de foetus Martijn A. Oudijk Barbara Ambachtsheer Philip Stoutenbeek Erik J. Meijboom 140 141 Chapter 8 Abstract Protocols

Nadere informatie

man, vrouw en kind info voor patiënten Ambulante hysteroscopie

man, vrouw en kind info voor patiënten Ambulante hysteroscopie man, vrouw en kind info voor patiënten Ambulante hysteroscopie Inhoud 01 Inleiding... 04 02 Wat is een ambulante hysteroscopie?... 04 03 Waarom een ambulante hysteroscopie?... 05 04 Het onderzoek... 06

Nadere informatie

Noot voor de lezer: waar wordt gesproken over kind wordt ook foetus bedoeld.

Noot voor de lezer: waar wordt gesproken over kind wordt ook foetus bedoeld. 1. Algemene cijfers Noot voor de lezer: waar wordt gesproken over kind wordt ook foetus bedoeld. Het aantal geboortes in Noord Nederland In tabel 1 is weergegeven hoeveel kinderen levend en dood geboren

Nadere informatie

Vraag het aan uw zorgverlener

Vraag het aan uw zorgverlener Een eenvoudig, veilig bloedonderzoek dat zeer gevoelige resultaten geeft Een geavanceerde niet-invasieve test voor de bepaling van foetale trisomie en evaluatie van het Y-chromosoom Vraag het aan uw zorgverlener

Nadere informatie

Prof Gunnar Naulaers

Prof Gunnar Naulaers Prof Gunnar Naulaers Ziekenhuis gestraft als jonge moeder te lang blijft Kate Middleton Asks Mother To Help With Princess Charlotte Instead Of Second Nanny Wordt de materniteit te veel als hotel gezien?

Nadere informatie

Er zijn twee onderzoeken mogelijk: 1. Met de combinatietest wordt onderzocht of er een verhoogde kans bestaat dat uw ongeboren kind Downsyndroom

Er zijn twee onderzoeken mogelijk: 1. Met de combinatietest wordt onderzocht of er een verhoogde kans bestaat dat uw ongeboren kind Downsyndroom Prenatale screening op Downsyndroom en lichamelijke afwijkingen INHOUD 1. Wat leest u in deze brochure? 2. Onderzoek naardownsyndroomen lichamelijke afwijkingen 2.1 Onderzoek naar Downsyndroom 2.2 Onderzoek

Nadere informatie

IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte

IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte DEFINITIE: Vroeggeboorte: bevalling bij amenorroeduur < 37 weken Bij een zwangerschapsduur van meer dan 35 weken wordt het risico van belangrijke

Nadere informatie

TRAUMATISCH PANCREASLETSEL

TRAUMATISCH PANCREASLETSEL TRAUMATISCH PANCREASLETSEL Frank Oort Gutclub 29 oktober 2014 1 2 Opbouw Casus Achtergrond Traumatisch pancreas letsel bij kinderen Vervolg casus Leerpunten casus 3 Casus Mw. C. 13 jaar Overplaatsing vanuit

Nadere informatie

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5)

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Hester A. Lijphart Eerste begeleider: Dr. E. Simon Tweede

Nadere informatie

Medicalisering van de partus:

Medicalisering van de partus: Medicalisering van de partus: Gevolgen voor de borstvoeding Rob Hardeman Klinisch verloskundige Ziekenhuis Rivierenland Tiel "Borstvoeding loont" 7-10-2008 Medicaliseren van de partus Actief ingrijpen

Nadere informatie

Risicoberekening voor TRISOMIE 21 in het eerste trimester

Risicoberekening voor TRISOMIE 21 in het eerste trimester Risico op trisomie 21 Centrum Menselijke Erfelijkheid Risicoberekening voor TRISOMIE 21 in het eerste trimester Hoewel de meeste baby s gezond zijn, heeft elke baby een kleine kans op een lichamelijke

Nadere informatie

Darmoperatie bij Diverticulitis. Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis

Darmoperatie bij Diverticulitis. Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis Darmoperatie bij Diverticulitis Chirurgie Waregem O.L.V. van Lourdes Ziekenhuis Chirurgie Waregem_Versie 1_Feb 2016 Inleiding Deze folder geeft uitleg over een operatie van de dikkedarm bij diverticulitis.

Nadere informatie

Gastro Intestinaal Systeem Post-IC/HC Onderwijs

Gastro Intestinaal Systeem Post-IC/HC Onderwijs Gastro Intestinaal Systeem Post-IC/HC Onderwijs Heleen Snel - Maat & Evelien Langenberg Verpleegkundig Specialist Nathalie Scheld-Potuijt Regie verpleegkundige Theorie GI Systeem Anatomie/fysiologie Aangeboren

Nadere informatie

Wat is NIPT? Yvonne Arens, klinisch geneticus 27 februari 2013

Wat is NIPT? Yvonne Arens, klinisch geneticus 27 februari 2013 Wat is NIPT? Yvonne Arens, klinisch geneticus 27 februari 2013 Screening ivm chromosoomafwijkingen Waarom Screening op Chromosoomafwijkingen? Risico op een kind met: Mentale Retardatie en/of Verstandelijke

Nadere informatie

Navel- en bovenbuikbreuk

Navel- en bovenbuikbreuk Navel- en bovenbuikbreuk In deze folder vindt u informatie over de navelbreuk en de bovenbuikbreuk (vlak boven de navel). Beide breuken zijn buikwandbreuken. Deze folder bevat algemene informatie. Het

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies 8 Chapter 8 74 Samenvatting Hoofdstuk 1 geeft een algemene inleiding op dit proefschrift. De belangrijkste doelen van dit proefschrift waren achtereenvolgens: het beschrijven

Nadere informatie

Hartafwijkingen bij het Marfan syndroom. Lieke Rozendaal kindercardioloog LUMC

Hartafwijkingen bij het Marfan syndroom. Lieke Rozendaal kindercardioloog LUMC Hartafwijkingen bij het Marfan syndroom Lieke Rozendaal kindercardioloog LUMC 20 januari 2015 Marfan syndroom 28 Fevrier 1896 Autosomaal dominant overervende bindweefselziekte Incidentie 1/5000, 25-30%

Nadere informatie

Geschreven door Diernet Team zaterdag, 11 december 2010 15:44 - Laatst aangepast vrijdag, 17 december 2010 13:16

Geschreven door Diernet Team zaterdag, 11 december 2010 15:44 - Laatst aangepast vrijdag, 17 december 2010 13:16 Omschrijving Oorzaken Verschijnselen Diagnose Therapie Prognose Omschrijving Chronische diarree is een verandering in de frequentie, consistentie, of het volume van de stoelgang (ontlasting) voor meer

Nadere informatie

Patient and Family Centered Care in the NICU. A. Debeer

Patient and Family Centered Care in the NICU. A. Debeer Patient and Family Centered Care in the NICU A. Debeer It must not be forgotten that, ultimately, the care of even very sick newborns is the responsibility of the parents and that medical and nursing staff

Nadere informatie

Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade. AZ Nikolaas

Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade. AZ Nikolaas Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade Dr. C. Jadoul Neuroloog AZ Nikolaas 1 Casus: recidief slikpneumonie Dame 75 jaar Spoed: algemeen achteruit (mentaal en fysiek) Antec: Parkinson

Nadere informatie

Een gezonde start? Cohorte 0-jarigen. Cohorte 0-jarigen: Aspecten van de gezondheid en groei van een Vlaamse geboortecohorte

Een gezonde start? Cohorte 0-jarigen. Cohorte 0-jarigen: Aspecten van de gezondheid en groei van een Vlaamse geboortecohorte Cohorte 0-jarigen Een gezonde start? Aspecten van de gezondheid en groei van een Vlaamse geboortecohorte Cécile Guérin - Mathieu Roelants Prof. dr. Karel Hoppenbrouwers Studiedag SWVG Leuven, 2 december

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE GASTROSCOPIE. Onderzoek van het maag- darmkanaal

PATIËNTEN INFORMATIE GASTROSCOPIE. Onderzoek van het maag- darmkanaal PATIËNTEN INFORMATIE GASTROSCOPIE Onderzoek van het maag- darmkanaal Mevrouw, mijnheer Binnenkort word je verwacht op de afdeling endoscopie voor een gastroscopie. Bij een gastroscopie bekijkt de arts

Nadere informatie

24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst

24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst 24 weken zwanger en dan? Kansen, onmogelijkheden, resultaten en toekomst Dr. J.J. Duvekot, gynaecoloog/perinatoloog Moeder en Kind Centrum subafdeling verloskunde en prenatale geneeskunde Erasmus MC, Rotterdam

Nadere informatie

Chirurgie. Buikwandbreuken. Afdeling: Onderwerp:

Chirurgie. Buikwandbreuken. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Chirurgie Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht over enkele buikwandbreuken die naast de liesbreuken (zie folder liesbreuk) relatief vaak voorkomen. Het is goed u te

Nadere informatie

Postgraduaat onderwijs 2014. Ileo en colostoma. M. Schoneveld. abdominale heelkunde UZ-Brussel

Postgraduaat onderwijs 2014. Ileo en colostoma. M. Schoneveld. abdominale heelkunde UZ-Brussel Postgraduaat onderwijs 2014 Ileo en colostoma M. Schoneveld abdominale heelkunde UZ-Brussel Anus Praeter Anus praeter naturalis Een chirurgisch aangelegde uitgang, een kunstmatig aangelegde anus op de

Nadere informatie

Nieuwe evidence-based richtlijn acute pancreatitis. Marc Besselink HPB chirurg, AMC Amsterdam m.g.besselink@amc.nl

Nieuwe evidence-based richtlijn acute pancreatitis. Marc Besselink HPB chirurg, AMC Amsterdam m.g.besselink@amc.nl Nieuwe evidence-based richtlijn acute pancreatitis Marc Besselink HPB chirurg, AMC Amsterdam m.g.besselink@amc.nl Pancreatitis.nl Het idee Update van de 2002 acute pancreatitis richtlijn van de International

Nadere informatie

Kindersterfte Doodsoorzaken - 2008

Kindersterfte Doodsoorzaken - 2008 Kindersterfte Doodsoorzaken - 2008 Alle oorzaken Minder dan 5 jaar 573 0 324 249 Van 1 tot 4 jaar 86 0 48 38 Minder dan 28 dagen 335 0 193 142 Minder dan 7 dagen 254 0 143 111 Minder dan 1 dag 133 0 79

Nadere informatie

Samenvatting Chapter 15

Samenvatting Chapter 15 Samenvattting Samenvatting Chapter 15 Er zijn 2 soorten tweelingen: een-eiig en twee-eiig. Twee-eiige tweelingen komen vaker voor dan een-eiige tweelingen (65% versus 35%). Alle tweeeiige tweelingen hebben

Nadere informatie

info Maternele Intensieve Zorgen - Dag op dag MB 2783

info Maternele Intensieve Zorgen - Dag op dag MB 2783 info Maternele Intensieve Zorgen - Dag op dag MB 2783 Inhoud > Welkom 3 Het team van de MIC 4 Uw verblijf 5 Onderzoeken 7 De bevalling en kraamperiode 9 Ontslag 11 Praktische info 15 inhoudsverantwoordelijke:

Nadere informatie

INWENDIGE GENEESKUNDE Art. 20 pag. 1. 4203 472010 472021 Volledige heelkundige behandeling van papillomen of condylomen K 20

INWENDIGE GENEESKUNDE Art. 20 pag. 1. 4203 472010 472021 Volledige heelkundige behandeling van papillomen of condylomen K 20 INWENDIGE GENEESKUNDE Art. 20 pag. 1 c) De verstrekkingen die tot het specialisme gastro-enterologie (FH) behoren: 4203 472010 472021 Volledige heelkundige behandeling van papillomen of condylomen K 20

Nadere informatie

Samenvatting Samenvatting Hoofdstuk 1 bevat een korte inleiding over eeneiige tweelingzwangerschappen en de daarbij voorkomende problemen. Ongeveer 1-2% van alle zwangerschappen zijn tweelingzwangerschappen.

Nadere informatie

trisomie 13 en trisomie 18: de prenatale diagnose

trisomie 13 en trisomie 18: de prenatale diagnose trisomie 13 en trisomie 18: de prenatale diagnose Katelijne Bouman, klinisch geneticus Afdeling Genetica Universitair Medisch Centrum Groningen Trisomie 13 en 18: de prenatale diagnose Geboorteprevalentie

Nadere informatie

CHAPTER 12. Samenvatting

CHAPTER 12. Samenvatting CHAPTER 12 Samenvatting Samenvatting 177 In hoofdstuk 1 wordt een toegenomen overleving gerapporteerd van zeer vroeggeboren kinderen, gerelateerd aan enkele nieuwe interventies in de perinatologie. Uitkomsten

Nadere informatie

12.3 Acute onderbuikpijn

12.3 Acute onderbuikpijn 31-Chirurgie 12.3 01-06-2005 10:38 Pagina 237 12.3 Acute onderbuikpijn D.C. Aronson 237 U wordt geroepen bij een tien dagen oude jongen. Hij werd geboren als prematuur van 28 weken met een geboortegewicht

Nadere informatie

INFO LIESBREUK EN KUGEL - HERSTEL

INFO LIESBREUK EN KUGEL - HERSTEL INFO LIESBREUK EN KUGEL - HERSTEL Nederrij 133 2200 Herentals T.: 014/ 24 61 11 website: www.azherentals.be Definitie Een breuk (=hernia) is een uitstulping van het buikvlies door een zwakke plek of opening

Nadere informatie

Addendum bij de multidisciplinaire richtlijn Dreigende Vroeggeboorte gepubliceerd in 2011. Opgesteld door de Otterlo Werkgroep, versie 2014

Addendum bij de multidisciplinaire richtlijn Dreigende Vroeggeboorte gepubliceerd in 2011. Opgesteld door de Otterlo Werkgroep, versie 2014 Addendum bij de multidisciplinaire richtlijn Dreigende Vroeggeboorte gepubliceerd in 2011 Opgesteld door de Otterlo Werkgroep, versie 2014 Uitgangsvraag: Leidt een rescue -behandeling met corticosteroïden

Nadere informatie

CHIRURGIE VAN DE DIKKE DARM EN HET RECTUM

CHIRURGIE VAN DE DIKKE DARM EN HET RECTUM CHIRURGIE VAN DE DIKKE DARM EN HET RECTUM In de dikke darm en het rectum kunnen tumoren en ontstekingen voorkomen die een chirurgische ingreep vereisen. Bij dit soort operaties worden de darmen volledig

Nadere informatie

24.2 Braken. Probleemlijst. Specifieke anamnese. Differentiële diagnose. Aanvallen van krampende buikpijn Differentiële diagnose

24.2 Braken. Probleemlijst. Specifieke anamnese. Differentiële diagnose. Aanvallen van krampende buikpijn Differentiële diagnose 53-Chirurgie 24.2 01-06-2005 11:49 Pagina 429 429 24.2 Braken N.M.A. Bax Een moeder brengt haar zes maanden oude dochter omdat zij de laatste 24 uur regelmatig terugkerende huilbuien heeft en ontroostbaar

Nadere informatie

Vlaamse consensus over beleid bij congenitale toxoplasmose (CT)

Vlaamse consensus over beleid bij congenitale toxoplasmose (CT) Vlaamse consensus over beleid bij congenitale toxoplasmose (CT) A. Zecic NICU, UZ Gent Transmissierisico tijdens de zwangerschap Maternale seroconversie Incidentie Ziekte bij pasgeborene 1e trim 15 % ernstig

Nadere informatie

Voorwoord 13. Hoofdstuk 1 Fysiologisch en anatomisch rappel 15

Voorwoord 13. Hoofdstuk 1 Fysiologisch en anatomisch rappel 15 Inhoudstafel Voorwoord 13 Hoofdstuk 1 Fysiologisch en anatomisch rappel 15 1.1 Menstruele cyclus 15 1.1.1 Ovulatie 15 1.1.2 Menstruele cyclus ter hoogte van het endometrium 17 1.2 Gametogenese 18 1.3 De

Nadere informatie

Chapter 15. Samenvatting

Chapter 15. Samenvatting Chapter 15 Samenvatting Chapter 15 316 Samenvatting Deel I In Nederland worden ieder jaar ongeveer 14.000 kinderen te vroeg (prematuur) geboren, dat wil zeggen bij een zwangerschapsduur van minder dan

Nadere informatie

The Lancet Midwifery Series

The Lancet Midwifery Series The Lancet Midwifery Series Een artikelenreeks over de invloed van verloskundigenzorg op vrouwen en hun pasgeborenen, gezinnen, families en gemeenschappen Joke Klinkert, verloskundige, MPH, directeur EVAA

Nadere informatie

Bejaarden met buikpijn: beeldvorming op basis van een warrig verhaal. Hendrik Mertens Medische Beeldvorming Zaterdag 21 september 2013

Bejaarden met buikpijn: beeldvorming op basis van een warrig verhaal. Hendrik Mertens Medische Beeldvorming Zaterdag 21 september 2013 Bejaarden met buikpijn: beeldvorming op basis van een warrig verhaal Hendrik Mertens Medische Beeldvorming Zaterdag 21 september 2013 Abdominale pijn Veel voorkomende klacht in de geriatrische populatie

Nadere informatie

Bevallen na een eerdere keizersnede

Bevallen na een eerdere keizersnede In Nederland bevalt 1 op de 5 vrouwen per keizersnede. Veel vrouwen worden nadien opnieuw zwanger. Na een eerdere keizersnede bestaat er bij een volgende zwangerschap een medische indicatie, dat wil zeggen

Nadere informatie

Beleidsadvies Onverwachte bevindingen bij het SEO opgesteld door de Werkgroep Foetale Echoscopie

Beleidsadvies Onverwachte bevindingen bij het SEO opgesteld door de Werkgroep Foetale Echoscopie Prenatale screening Downsyndroom en SEO Beleidsadvies Onverwachte bevindingen bij het SEO opgesteld door de Werkgroep Foetale Echoscopie Inleiding Bij de voorlichting aan het begin van de zwangerschap,

Nadere informatie

C. Wervelkolom. Inhoudsopgave 01 C 02 C 03 C 04 C 05 C 06 C 07 C 08 C 09 C 10 C

C. Wervelkolom. Inhoudsopgave 01 C 02 C 03 C 04 C 05 C 06 C 07 C 08 C 09 C 10 C C. Wervelkolom nhoudsopgave 1 C 2 C 3 C 4 C 5 C 6 C 7 C 8 C 9 C 1 C Congenitale aandoeningen... 1 Myelopathie (excl. trauma s van de wervelkolom)... 1 Mogelijke atlanto-axiale subluxatie... 1 Nekpijn...

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

ENQUÊTE COLLEGE MOEDER/PASGEBORENE Materniteit & neonatologie Deel voor pediaters IN TE VULLEN DOOR PEDIATER

ENQUÊTE COLLEGE MOEDER/PASGEBORENE Materniteit & neonatologie Deel voor pediaters IN TE VULLEN DOOR PEDIATER ENQUÊTE COLLEGE MOEDER/PASGEBORENE Materniteit & neonatologie Deel voor pediaters LUIK 1. Algemene vragen (kwantitatief luik) Hoeveel bevallingen hadden plaats in uw dienst in de loop van 2004? Aantal

Nadere informatie

Kinderen met de ziekte van Hirschsprung

Kinderen met de ziekte van Hirschsprung Kinderen met de ziekte van Hirschsprung Uw kind is opgenomen op één van de verpleegafdelingen van Universitair Kinderziekenhuis St Radboud, omdat bij uw kind de ziekte van Hirschsprung is vastgesteld.

Nadere informatie

Hopeloos moederschap, een verloskundig paradigma.

Hopeloos moederschap, een verloskundig paradigma. Hopeloos moederschap, een verloskundig paradigma. Dienst voor Perinatale Zorg Hôpital du Vésinet Frankrijk 1 ? Verloskunde? wanneer de medische zorg verzwaart door : dan. een belangrijke co morbiditeit

Nadere informatie

ENQUÊTE COLLEGE MOEDER/PASGEBORENE Materniteit & neonatologie Deel voor gynaecologen

ENQUÊTE COLLEGE MOEDER/PASGEBORENE Materniteit & neonatologie Deel voor gynaecologen ENQUÊTE COLLEGE MOEDER/PASGEBORENE Materniteit & neonatologie Deel voor gynaecologen LUIK 1. Algemene vragen (kwantitatief luik) Hoeveel bevallingen hadden plaats in uw dienst in de loop van 2004? Aantal

Nadere informatie

man, vrouw en kind info voor patiënten Operatieve hysteroscopie

man, vrouw en kind info voor patiënten Operatieve hysteroscopie man, vrouw en kind info voor patiënten Operatieve hysteroscopie Inhoud 01 Inleiding... 04 02 Wat is een hysteroscopie?... 04 03 Waarom een operatieve hysteroscopie?... 05 04 De ingreep... 06 05 Na de ingreep...

Nadere informatie

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie Is Orthopedische Manuele Therapie nog Orthopedische Manuele Therapie? Zijn de huidige paradigma shifts wenselijk?

Nadere informatie

Prenatale screening en diagnostiek

Prenatale screening en diagnostiek Dienst Gynaecologie Verloskunde Informatie voor de patiënte Prenatale screening en diagnostiek De term prenatale diagnostiek wordt vaak als een overkoepelende term gebruikt voor alle mogelijke testen en

Nadere informatie

De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen.

De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen. De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen. The Relationship between Intimacy, Aspects of Sexuality and Attachment

Nadere informatie

C. Wervelkolom. Inhoudsopgave 01 C 02 C 03 C 04 C 05 C 06 C 07 C 08 C 09 C

C. Wervelkolom. Inhoudsopgave 01 C 02 C 03 C 04 C 05 C 06 C 07 C 08 C 09 C C. Wervelkolom nhoudsopgave 1 C 2 C 3 C 4 C 5 C 6 C 7 C 8 C 9 C Congenitale aandoeningen... 1 Myelopathie (excl. trauma s van de wervelkolom)... 1 Mogelijke atlanto-axiale subluxatie... 1 Nekpijn... 1

Nadere informatie

Een veilig gevoel op school met een chronische longziekte

Een veilig gevoel op school met een chronische longziekte Een veilig gevoel op school met een chronische longziekte Kinderpneumologie Dr. Marleen Moens 53 6 Een veilig gevoel op school met een chronische longziekte: mucoviscidose. 6.1. Inleiding 6.1.1. Definitie

Nadere informatie

Risk & Requirements Based Testing

Risk & Requirements Based Testing Risk & Requirements Based Testing Tycho Schmidt PreSales Consultant, HP 2006 Hewlett-Packard Development Company, L.P. The information contained herein is subject to change without notice Agenda Introductie

Nadere informatie

Downsyndroom In dit informatieblad leest u meer over Downsyndroom. Pagina 1 van 3

Downsyndroom In dit informatieblad leest u meer over Downsyndroom. Pagina 1 van 3 Downsyndroom In dit informatieblad leest u meer over Downsyndroom. Pagina 1 van 3 Wat is Downsyndroom? Downsyndroom is een aangeboren aandoening. Het wordt veroorzaakt door een extra chromosoom. Chromosomen

Nadere informatie

Hersteloperatie van de eileiders

Hersteloperatie van de eileiders man, vrouw en kind info voor de patiënt Hersteloperatie van de eileiders UZ Gent, Vrouwenkliniek Hersteloperatie van de eileiders na sterilisatie Wat is een hersteloperatie van de eileiders? In deze patiëntenbrochure

Nadere informatie

Geachte collega. Er naar uitziend u opnieuw talrijk te mogen verwelkomen, namens de Wetenschappelijke Commissie, dr. Joris Arts voorzitter

Geachte collega. Er naar uitziend u opnieuw talrijk te mogen verwelkomen, namens de Wetenschappelijke Commissie, dr. Joris Arts voorzitter SYMPOSIA 2013-2014 Geachte collega Het voorbije academiejaar was een groot succes. De opkomst op de verschillende symposia was beduidend hoger dan de vorige jaren. De nauwere samenwerking met HABO was

Nadere informatie

Ileus in de palliatieve setting. Patricia Quarles van Ufford Internist-oncoloog Palliatief consult team Hagaziekenhuis

Ileus in de palliatieve setting. Patricia Quarles van Ufford Internist-oncoloog Palliatief consult team Hagaziekenhuis Ileus in de palliatieve setting Patricia Quarles van Ufford Internist-oncoloog Palliatief consult team Hagaziekenhuis Inleiding Richtlijn palliatieve zorg 2009 www.pallialine.nl Richtlijn ileus Praktijkervaring

Nadere informatie

Richtlijn: Thorax wand tumoren

Richtlijn: Thorax wand tumoren Richtlijn: Thorax wand tumoren Primaire thoraxwand tumoren zijn een multidisciplinaire topic waar verschillende groepen aan samenwerken. Ze komen zelden voor. Een overzicht van de verschillende histologische

Nadere informatie

Tweede screening bij Rhc-negatieve vrouwen: Wat levert het op?

Tweede screening bij Rhc-negatieve vrouwen: Wat levert het op? Tweede screening bij Rhc-negatieve vrouwen: Wat levert het op? 1 INHOUD PSIE programma Antistoffen Ontstaan en Risico Achtergrond Rhc-screening Doel Rhc-screening Evaluatiestudie Rhc-screening Opzet Inclusies

Nadere informatie

Een aangeboren hartafwijking, levenslang? Maarten Witsenburg, kinder- /congenitaal cardioloog ErasmusMC Thoraxcentrum en Sophiakinderziekenhuis

Een aangeboren hartafwijking, levenslang? Maarten Witsenburg, kinder- /congenitaal cardioloog ErasmusMC Thoraxcentrum en Sophiakinderziekenhuis Een aangeboren hartafwijking, levenslang? Maarten Witsenburg, kinder- /congenitaal cardioloog ErasmusMC Thoraxcentrum en Sophiakinderziekenhuis Aangeboren hartafwijkingen Embryonale ontwikkeling, wat kan

Nadere informatie

Vergrote eierstok. Ovariumcysten. Poli Gynaecologie

Vergrote eierstok. Ovariumcysten. Poli Gynaecologie 00 Vergrote eierstok Ovariumcysten Poli Gynaecologie 1 De inhoud van deze voorlichtingsfolder is mede samengesteld door de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG). Uw gynaecoloog zal

Nadere informatie

B. Hals (weke delen) Voor cervicale wervelkolom, zie rubrieken C en K. Inhoudsopgave 01 B 02 B 03 B 04 B 05 B 06 B 07 B 08 B 09 B 10 B 11 B 12 B 13 B

B. Hals (weke delen) Voor cervicale wervelkolom, zie rubrieken C en K. Inhoudsopgave 01 B 02 B 03 B 04 B 05 B 06 B 07 B 08 B 09 B 10 B 11 B 12 B 13 B B. Hals (weke delen) Voor cervicale wervelkolom, zie rubrieken C en K Inhoudsopgave 1 B 2 B 3 B 4 B 5 B 6 B 7 B 8 B 9 B 1 B 11 B 12 B 13 B Palpabele schildkliernoduli en euthyreotische struma... 1 Lange

Nadere informatie

Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap.

Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap. Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap. Promovendi: Drs. Nina Molenaar, arts, Erasmus MC Marlies Brouwer, MSc, psycholoog, UU Projectleaders:

Nadere informatie

Nieuwe ESPGHAN richtlijnen bij obstipatie

Nieuwe ESPGHAN richtlijnen bij obstipatie Nieuwe ESPGHAN richtlijnen bij obstipatie Dr. S. Vande Velde Dienst kindergastro-enterologie UZ Gent Prof Dr Van Winckel Prof Dr Van Biervliet Dr De Bruyne 1 Meisje 8 jaar oud Op spoed met mama, al 2 maand

Nadere informatie

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Met opmaak: Links: 3 cm, Rechts: 2 cm, Boven: 3 cm, Onder: 3 cm, Breedte: 21 cm, Hoogte: 29,7 cm Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Stigmatisation of Persons

Nadere informatie

Beleidsadvies onverwachte bevindingen bij het SEO opgesteld door de Werkgroep Foetale Echoscopie

Beleidsadvies onverwachte bevindingen bij het SEO opgesteld door de Werkgroep Foetale Echoscopie Beleidsadvies onverwachte bevindingen bij het SEO opgesteld door de Werkgroep Foetale Echoscopie Inleiding Bij de voorlichting aan het begin van de zwangerschap, dient de zwangere vrouw die informatie

Nadere informatie

Dutch Lung Surgery Audit (DLSA)

Dutch Lung Surgery Audit (DLSA) Dutch Lung Surgery Audit (DLSA) Beschrijving Dit overzicht toont de kwaliteitsindicatoren welke per 1 april 2014 ontsloten zullen worden in het kader van het getrapte transparantiemodel van DICA. De ontsluiting

Nadere informatie

Gelet op. zoon X; Aanvrager: De heer Y Dr. A

Gelet op. zoon X; Aanvrager: De heer Y Dr. A ADVIES VERLEEND DOOR HET FONDS VOOR DE MEDISCHE ONGEVALLEN, IN TOEPASSING VAN ART. 21 VAN DE WET VAN 311 MAART 2010 BETREFFENDE DE VERGOEDING VAN SCHADE ALS GEVOLGG VAN GEZONDHEIDSZORG. Gelet op de adviesaanvraag

Nadere informatie

Prenatale screening: de combinatietest Kansbepaling vroeg in de zwangerschap op het syndroom van Down

Prenatale screening: de combinatietest Kansbepaling vroeg in de zwangerschap op het syndroom van Down Prenatale screening: de combinatietest Kansbepaling vroeg in de zwangerschap op het syndroom van Down Albert Schweitzer ziekenhuis polikliniek Gynaecologie april 2012 Pavo 0530 Inleiding Iedere ouder wenst

Nadere informatie

Prenatale screening. Gynaecologie en verloskunde

Prenatale screening. Gynaecologie en verloskunde Prenatale screening Gynaecologie en verloskunde Wat is prenatale screening? De meeste kinderen worden gezond geboren. Een klein percentage (3 4 %) heeft echter bij de geboorte een aangeboren aandoening.

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Bij foetale en neonatale long hypoplasia is het aantal long cellen, luchtwegen en alveoli verminderd hetgeen resulteert in een verminderd long volume en gewicht. Long hypoplasie

Nadere informatie

Pulse oximetrie screening materniteit

Pulse oximetrie screening materniteit Pulse oximetrie screening materniteit Michiel Voeten Neonatale Intensieve Zorgen UZ Antwerpen VVK vergadering neonatologie 15 januari 2016 Inhoud Historie screening Achtergrond hartafwijkingen Pulse oximetrie

Nadere informatie

Evidence based Medicine II Korte casus III

Evidence based Medicine II Korte casus III Evidence based Medicine II Korte casus III Sil van Cauwenberghe Melissa De Henau Tutor: Chelsey Plas Clinicus: Prof. Dr. Waelput 17/02/15 pag. 1 Inhoud Probleemlijst Differentiaaldiagnoses Cyste Lymfekliermetastase

Nadere informatie

Nekplooimeting. gecombineerd met vroege bloedtest in de zwangerschap mogelijk tot 13 6/7 weken zwangerschapsduur. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie

Nekplooimeting. gecombineerd met vroege bloedtest in de zwangerschap mogelijk tot 13 6/7 weken zwangerschapsduur. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Nekplooimeting gecombineerd met vroege bloedtest in de zwangerschap mogelijk tot 13 6/7 weken zwangerschapsduur Afdeling Verloskunde/Gynaecologie In het kort Deze folder geeft informatie over de echoscopische

Nadere informatie

Prenatale screening op Downsyndroom en lichamelijke afwijkingen

Prenatale screening op Downsyndroom en lichamelijke afwijkingen Prenatale screening op Downsyndroom en lichamelijke afwijkingen Definitieve versie 13-3-2007 1 INHOUD 1. Wat leest u in deze brochure? 2. Onderzoek naar Downsyndroom en lichamelijke afwijkingen 2.1 Onderzoek

Nadere informatie

Congenitaal gehoorverlies en de kinderarts. CDS symposium 17 maart 2010 Margot Mulder, kinderarts

Congenitaal gehoorverlies en de kinderarts. CDS symposium 17 maart 2010 Margot Mulder, kinderarts Congenitaal gehoorverlies en de kinderarts CDS symposium 17 maart 2010 Margot Mulder, kinderarts Kindergeneeskundig onderzoek naar de oorzaak van het congenitaal gehoorverlies doel Patiënt: te verwachten

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord. Over de auteurs. 1 Inleiding 1

Inhoud. Voorwoord. Over de auteurs. 1 Inleiding 1 Voorwoord Over de auteurs V XIII 1 Inleiding 1 2 Anamnese 3 2.1 Inleiding 3 2.2 Specifieke anamnese 3 2.3 Algemene anamnese 3 2.4 Ontwikkelingsanamnese 4 2.5 Voorgeschiedenis 4 2.6 Familieanamnese 5 3

Nadere informatie

Coderingen in een HL7v3 RIM EPD. 7 Brachmanoth 2008, kwart over 3 lokale tijd Utrecht Ir. Yeb Havinga

Coderingen in een HL7v3 RIM EPD. 7 Brachmanoth 2008, kwart over 3 lokale tijd Utrecht Ir. Yeb Havinga Coderingen in een HL7v3 RIM EPD 7 Brachmanoth 2008, kwart over 3 lokale tijd Utrecht Ir. Yeb Havinga - 1 - Inhoud Waarom een standaard codering? Inleiding Portavita Multidisciplinair EPD HL7 Observation

Nadere informatie

Foetaal Alcohol Syndroom: Een ondergediagnosticeerde en voorkombare aandoening. Pieter Jelle Vuijk, neuropsycholoog STAP 23 september

Foetaal Alcohol Syndroom: Een ondergediagnosticeerde en voorkombare aandoening. Pieter Jelle Vuijk, neuropsycholoog STAP 23 september Foetaal Alcohol Syndroom: Een ondergediagnosticeerde en voorkombare aandoening Pieter Jelle Vuijk, neuropsycholoog STAP 23 september Indeling presentatie Inleiding FASD: o.a. voorkomen, diagnostiek, gedragskenmerken

Nadere informatie

Vroegtijdige weeën en dreigende vroeggeboorte

Vroegtijdige weeën en dreigende vroeggeboorte Vroegtijdige weeën en dreigende vroeggeboorte Deze brochure geeft informatie over de oorzaak, gevolgen en behandeling van vroegtijdige weeën, een dreigende vroeggeboorte en vroegtijdig gebroken vliezen.

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Curettage

PATIËNTEN INFORMATIE. Curettage PATIËNTEN INFORMATIE Curettage Mevrouw Binnenkort word je opgenomen in het dagziekenhuis van het AZ Lokeren. Wij vragen je om deze folder aandachtig te lezen. Indien je nog vragen hebt, aarzel dan niet

Nadere informatie

Reanimatie van de pasgeborene

Reanimatie van de pasgeborene Reanimatie van de pasgeborene Anne Debeer, neonatale intensieve zorgen, UZ Leuven Katleen Plaskie, neonatale intensieve zorgen, St Augustinus Wilrijk Luc Cornette, neonatale intensieve zorgen, AZ St-Jan

Nadere informatie

Follow-up van volwassenen die als kind zijn behandeld voor kanker Web-based. based nazorgplan

Follow-up van volwassenen die als kind zijn behandeld voor kanker Web-based. based nazorgplan Follow-up van volwassenen die als kind zijn behandeld voor kanker Web-based based nazorgplan Annette Berendsen, Dr. AJ. Berendsen, huisarts Afdeling Huisartsgeneeskunde UMCG 1 Follow-up van volwassenen

Nadere informatie