WIJS ONDERWIJS Onderwijs afgestemd op vwo-leerlingen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "WIJS ONDERWIJS Onderwijs afgestemd op vwo-leerlingen"

Transcriptie

1 WIJS ONDERWIJS Onderwijs afgestemd op vwo-leerlingen Volgens leerlingen, basisschoolleerkrachten en docenten Als je wilt dat gras goed groeit, dan moet je er niet aan gaan trekken. Daar gaat het beslist niet harder door groeien. Wat wel helpt, is de omstandigheden voor het gras verbeteren: veel licht geven, goed bemesten en voldoende water geven. (J. Gerrits) Praktijkgericht kwalitatief onderzoek Auteur: Penta Nova, Master Educational Leadership Begeleider: Esther Hoekman Semester 4 Groningen, januari 2012

2 Inhoud Voorwoord.3 Samenvatting 4 Hoofdstuk 1 Aanleiding...5 Hoofdstuk 2 Theoretisch kader..8 Hoofdstuk 3 Methodologie 3.1 Uitwerken van de hoofdvraag en deelvragen Betrouwbaarheid en validiteit...18 Hoofdstuk 4 Resultaten 4.1 Leerling resultaten Leerkracht resultaten Docenten resultaten..25 Hoofdstuk 5 Conclusie, discussie en aanbevelingen 5.1 Conclusie Discussie Aanbevelingen Tot slot.36 Literatuur verwijzingen..37 Bijlagen 1 Operationaliseringschema voor de vragenlijst aan de vwo-leerlingen Vragenlijst voor de vwo-leerlingen Brief naar ouders van de zes vwo-leerlingen om toestemming voor het vervolggesprek Drie gespreksvragen voor de zes vwo-leerlingen tijdens het Vervolggesprek Vragenlijst voor de basisschoolleerkrachten Uitnodigingsmail naar de zeven docenten voor de brainstorm in de workshop Opbrengsten van de workshop met de zeven docenten.53 2

3 Voorwoord Het eindproduct mag er zijn! Door een strakke planning en door veel discipline heb ik dit onderzoek vorm kunnen geven. En waar ik voorheen gegevens snel voor waar aannam, ben ik nu kritisch gaan kijken naar die gegevens die ik moest gebruiken in mijn onderzoek. Door veel te lezen en teksten te vergelijken heb ik mijzelf geleerd een breed beeld te vormen over een onderwerp. Ook in de praktijk ben ik kritischer naar literatuur gaan kijken. Dit onderzoek heeft mij als onderzoeker gevormd en laten groeien in mijn beroep. De afgelopen periode was zeker niet het makkelijkste van de Masteropleiding. Naast mijn werkzaamheden als teamleider op het Gomarus College Drachten en deze studie is er ook nog mijn gezin. Ik heb het geluk gehad dat ik van Doreen alle ruimte gekregen heb om mezelf te ontwikkelen. Het was nooit een probleem als ik s avonds na het eten naar mijn studieplek op school ging om achter de computer aan het werk te gaan. Haar wil ik dan ook als eerste bedanken voor de steun en de motivatie om door te gaan op moeilijke momenten. Ik wil ook onze studiegroep bedanken voor het meedenken, het geven van tips, het meeleven en de intervisiemomenten. En natuurlijk Esther, mijn studiebegeleidster, die mij heel opbouwend en met erg veel geduld en aanwijzingen het juiste zetje heeft gegeven om deze thesis te schrijven! Tot slot wil ik mijn dank ook richten op Sjoerdtje Beiboer, Emma en Erik Donker en Pytsje van Dijk voor het meedenken, meelezen en de administratieve klussen. 3

4 Samenvatting In deze Master thesis wordt in mijn onderzoek beschreven hoe het onderwijsaanbod op het Gomarus College Drachten (GC Drachten) volgens leerlingen, basisschoolleerkrachten en docenten aangepast kan worden zodat het beter aansluit bij de aanwezige capaciteiten en talenten van de vwo-leerlingen. De probleemstelling van het onderzoek richtte zich op het onderwijsaanbod in de onderbouw van het GC Drachten aan vwo-leerlingen binnen een havo/vwo (hv) klas, en hoe de vijfentwintig vwo ers die sinds 2008 zijn aangemeld dat ervaren hebben. Zij hebben een vragenlijst ingevuld en later is er in een vervolggesprek met een zestal leerlingen dieper op de gegeven antwoorden ingegaan. Op vijf basisscholen is gekeken naar de werkwijze in groep 8 en hoe hun onderwijsaanbod aansluit op de vwo-leerlingen. Er is met alle basisschoolleerkrachten een interview afgenomen op hun locatie over de kenmerkende eigenschappen, de extra aandacht, de motivatie en de good practises. Vwo-leerlingen en basisschoolleerkrachten gaven suggesties en aanbevelingen voor de docenten van het GC Drachten. Een zevental docenten heeft tijdens een brainstormoverleg deze aanbevelingen besproken. Zij hebben nagedacht over aanpassingen van hun onderwijsaanbod om zo de capaciteiten en talenten van de vwo-leerlingen optimaal te kunnen ontwikkelen. Geconcludeerd kan worden dat dit onderzoek goed te gebruiken is en dat vwoleerlingen heel goed een betekenisvolle bijdrage kunnen leveren in de evaluatie van het door hun ontvangen onderwijsaanbod. Een belangrijk motief voor leerlingenparticipatie is dan ook dat leerlingen een andere kijk kunnen hebben op het onderwijs dan docenten, en dat het belangrijk is die kijk te kennen (Sol, Y.B., Stokking, K.M. 2008). Op basis van de informatie van de docenten kunnen de volgende direct uitvoerbare aanbevelingen geformuleerd worden: -Geef een kortere instructie aan het begin van de les -Maak gebruik van planners. -Maak meer gebruik van collegiale consultatie om van elkaar te leren. -Vermeerder de kennis over de leerling-kenmerken van de vwo er -Laat vwo-leerlingen vanaf leerjaar 1 uit vwo boeken werken en geef instructie op vwo niveau Docenten geven wel aan dat zij nu kennis hebben van de werkwijze op de basisschool en op het GC Drachten. Ze willen nu echter graag een beter beeld krijgen van de studievaardigheden waarop in de bovenbouw een beroep wordt gedaan. Op deze manier wordt de doorstroom Primair onderwijs Voortgezet onderwijs (onderbouw & bovenbouw) nog meer, en beter, op elkaar afgestemd. 4

5 Hoofdstuk 1. Aanleiding Wanneer een vwo-leerling binnenstroomt in de brugklas van het Gomarus College Drachten (GC Drachten) wordt de lesstof aangeboden binnen de gecombineerde havo/vwo klas (1hv). Terwijl Primair Onderwijs (PO) een duidelijk vwo advies geeft in het onderwijskundig rapport (OKR) wordt de vwo-leerling geplaatst in een 1hv klas en wordt de instructie klassikaal op één (havo) niveau aangeboden. Het is bekend dat het vaker voorkomt dat havo- en vwo-leerlingen samen in de onderbouw bij elkaar in de klas zitten. De twee voornaamste redenen zijn dat er onvoldoende leerlingen met een vwo advies binnenkomen om een volledige vwo klas te formeren én om leerlingen te stimuleren in hun ontwikkeling en zoveel mogelijk doorstroommogelijkheden naar boven open te laten. In het onderwijs is er de laatste jaren toenemende aandacht voor het individuele kind. De inspectie heeft al vaker geconstateerd dat het omgaan met verschillen tussen leerlingen verbetering behoeft (Inspectie van het Onderwijs 2008, 2009). Individuele aandacht voor het kind en de individuele hulp die daaruit voortvloeit, krijgt tegenwoordig in het onderwijs de term zorgbreedte en wordt door diverse (basis)scholen uitgewerkt in het extra testen van een kind, het opstellen van een handelingsplan, remedial teaching, aanpassingen van het leerstofaanbod. Deze individuele aandacht is mede aanleiding voor dit onderzoek en dan specifiek de individuele aandacht voor de vwo-leerling. Scholen hebben een grote verantwoordingsplicht naar buiten toe. Een van de belanghebbenden zijn uiteraard de ouders van de kinderen. Omdat de ouders van deze tijd (2011) hun stem duidelijk laten horen, vaak zélf hoog opgeleid zijn en zich niet gemakkelijk laten gezeggen, moet er door de school(leiding) bewuster over iedere keuze nagedacht worden. Het vergt veel tijd en vakmanschap om juiste keuzes te maken, die te onderbouwen en ook nog duidelijk te communiceren. Zo werd het GC Drachten in februari 2009 geconfronteerd met kritische vragen van ouders met kinderen in de 1hv klas. Er werd beweerd dat hun kind maar weinig uitdaging kreeg tijdens de lessen, dat de lat erg laag werd gelegd, er niet veel huiswerk werd opgegeven en dat mede daardoor een onrustige sfeer ontstaan was in de klas. Dit baarde hen zorgen en ze vroegen zich af of dit gevolgen zou hebben voor het vervolg in het vwo onderwijs. Men ging niet (meer) uit van goed vertrouwen, dat het onderwijs gegeven werd op niveau, dat docenten hun lessen uitdagend maakten en dat de doorstroming niet in gevaar zou komen. Hier was duidelijk dat behaalde resultaten uit het verleden geen garantie bieden voor de toekomst. De kinderen waar het om ging hadden een vwo advies gekregen van de basisschool en waren door de plaatsingscommissie van het GC Drachten als vwo-leerling ingedeeld in deze 1hv klas. Op basis van welke gegevens hebben de basisschoolleerkrachten een vwo advies gegeven? Natuurlijk aan de hand van de eindtoets in Groep 8, meestal de CITO test, het leerlingvolgsysteem en het advies van de basisschoolleerkracht zelf. 5

6 Het docententeam van het GC Drachten werd in 2009 gedwongen scherp te kijken naar de leerling populatie in deze 1hv klas. En te onderzoeken of de verschillende activiteiten in en rondom de lessen wel voldoende gericht waren op het ontdekken en ontplooien van het aanwezige talent. Want wanneer de (vwo) leerling niet op het eigen niveau wordt aangesproken, kan dit resulteren in verschillende problemen zoals verveling, onderpresteren en perfectionisme (Doornekamp, G. Drent, S. en Bronkhorst, E.1999). Omdat lessen op gemiddelde leerlingen zijn gericht, komen leerlingen die extra aandacht nodig hebben en leerlingen die juist meer uitgedaagd moeten worden onvoldoende aan bod. Om dit te verbeteren moeten leraren in staat zijn tot efficiënt klassenmanagement (Inspectie van het Onderwijs 2008, 2009). In het schoolplan van het Gomarus College staat, dat de onderwijsgevende degene is die de leerling voorgaat op het ontwikkelingspad naar de toekomst: in betrokkenheid op de leerling. Rekening houdend met de individualiteit van die leerling wordt deze onderwezen en opgevoed. Van de medewerkers van het Gomarus College vraagt dit een voortdurende reflectie op eigen handelen, naar de leerlingen en naar elkaar, vanuit de wens om te blijven groeien in de taak leerlingen en hun ontwikkeling centraal te zetten in het onderwijs. Dit onderzoek wil een bijdrage leveren aan het verbeteren van het onderwijsaanbod op het GC Drachten, gericht op de vwo-leerlingen. Dat zal gebeuren door de betrokken partijen te bevragen naar hun bevindingen. De partijen die ondervraagd zullen worden zijn: -de vwo-leerlingen die sinds 2008 op het GC Drachten zijn binnengekomen -basisschoolleerkrachten van vijf basisscholen die leerlingen aanleveren aan het GC Drachten -een delegatie van het onderwijsgevende personeel van het GC Drachten. Probleemstelling: In dit onderzoek zal er worden gekeken naar het onderwijsaanbod op het GC Drachten en hoe de vwo-leerlingen dat (hebben) ervaren. Tevens zal er op verschillende basisscholen gekeken worden naar de werkwijze van de basisschoolleerkrachten en hoe hun onderwijsaanbod aansluit op de vwo-leerlingen. Het kan verhelderend zijn inzichtelijk te maken hoe er aan de vwo-leerlingen is lesgegeven op de basisschool en hoe dat gebeurt op het GC Drachten. Ook het personeel van het GC Drachten zal na moeten denken over hoe zij de vwo-leerlingen op hun eigen niveau uitdagen. Uitgangspunt is dus niet het hele onderwijssysteem op het GC Drachten aan te passen en alle havo- en vwo-leerlingen gescheiden van elkaar lessen te laten volgen. Gezien het kleine aantal vwo-leerlingen dat er jaarlijks wordt aangemeld kan dit ook financieel niet uit voor de school. Wel zal de uitkomst van dit onderzoek (mogelijk) inzichtelijk maken op welke manier de vwo-leerlingen een andere begeleiding en uitdaging nodig hebben dan de havo-leerlingen. In het kader van de zal dit praktijkgericht onderzoek plaatsvinden met het oog op het onderwijsaanbod op het GC Drachten, gericht op de beschreven situatie. In dit onderzoek worden de wensen en behoeften van de vwo-leerlingen in kaart gebracht en worden de aanbevelingen voorgelegd aan de docenten. 6

7 Doelstelling: Het doel is gegevens te verzamelen over het onderwijsaanbod aan vwo-leerlingen op het GC Drachten en aanbevelingen te doen tot aanpassing van het onderwijsprogramma. Zo hoopt dit onderzoek er toe bij te dragen dat vwo-leerlingen in de onderbouw van het GC Drachten op hun eigen niveau worden uitgedaagd en gestimuleerd om de bij hen aanwezige capaciteiten en talenten verder te ontwikkelen. Hoofdvraag en deelvragen: Bovenstaande leidt tot de volgende hoofd- en deelvragen: Hoe kan het onderwijsaanbod op het GC Drachten volgens leerlingen, basisschoolleerkrachten en docenten aangepast worden zodat het beter aansluit bij de aanwezige capaciteiten en talenten* van de vwo-leerlingen. Deelvraag 1 Wat hebben vwo-leerlingen nodig om hun aanwezige talenten aan te spreken volgens leerlingen en basisschoolleerkrachten? Deelvraag 2 Wat moet er in het onderwijsaanbod voor vwo-leerlingen op het GC Drachten aangepast worden volgens het docententeam? *Talent wordt in de van Dale (Pocketwoordenboek Nederlands, 2006) omschreven als natuurlijke begaafdheid, aanleg. Het begrip talent slaat op de intrinsieke mogelijkheden die iemand heeft om het iets makkelijker, sneller of beter te doen dan een vergelijkbare leeftijdsgenoot. 7

8 Hoofdstuk 2. Theoretisch kader Op het GC Drachten is het onderwijs zo ingericht dat vwo-leerlingen in de onderbouw les ontvangen in een gemengde havo/vwo klas. Dit heeft voornamelijk te maken met het aantal aanmeldingen dat er vanaf de basisscholen komt. Er zijn niet genoeg vwoleerlingen om een hele klas te vullen. Na het tweede leerjaar worden de leerlingen besproken en volgt er een besluit over hun niveau voor leerjaar drie. Bij het bespreken van een leerling wordt gekeken naar instroom gegevens, behaalde cijfers, leerling-kenmerken, het advies van de mentor en het oordeel van de vakdocenten. Na het derde leerjaar studeren de hv-leerlingen op een andere school/locatie verder omdat er op het GC Drachten alleen in de onderbouw op hv niveau wordt lesgegeven. In een gemiddelde havo/vwo klas gaan vwo-leerlingen zich al snel vervelen, omdat de leerstof voor hen gemakkelijk is en veel herhaling bevat. Zonder veel inspanning maken ze zich de stof in snel tempo eigen. Dit komt doordat vwo-leerlingen een andere manier van informatieverwerking hebben dan de havo-leerlingen. Ze hebben een goed functionerend geheugen, ze kunnen gemakkelijk verschillen en overeenkomsten tussen oude en nieuwe kennis signaleren, komen snel tot inzicht en zien toepassingen waar andere leerlingen dat niet zien. Zij zijn, veel meer dan hun leeftijdgenoten, in staat zelf problemen te zien en oplossingen te zoeken in plaats van na te doen wat de docent voordoet. Deze andere manier van informatie opnemen, verwerken en toepassen leidt er toe dat ze ook sneller kunnen werken: afhankelijk van de leerstof (Franse woordjes leren bijvoorbeeld vraagt iets anders dan wiskundeformules begrijpen) is hun leer- en werktempo twee tot vier keer hoger dan dat van de havo-leerlingen (Pluymakers, M. en Span, P. 2001). Om te bepalen of een leerling havo of vwo capaciteiten heeft moet er gekeken worden welke kenmerken horen bij een havo-leerling en welke bij een vwo-leerling. Leerresultaten geven hierin een belangrijk en soms zelfs wel doorslaggevend oordeel. In onderstaand theoretisch kader wordt bewust generaliserend gesproken over havo- en vwo-leerlingen. Maar zijn de leerresultaten waarop docenten veelal hun oordeel baseren wel een juist middel, of is er meer voor nodig? Soms hoor je op een rapportvergadering een opmerking als: Dit is nou echt een goede havo-leerling, of: dat is toch geen vwo er! Waarom de desbetreffende leerling geen vwo er is, terwijl de rapportcijfers de norm voor toelating op het vwo wel overstijgen, is niet duidelijk. Docenten baseren voor een groot gedeelte hun mening op basis van intuïtie, gevoel en ervaring. Er zijn naast schoolresultaten en intelligentie meer facetten die een leerling geschikt maakt voor of havo of vwo. Er is in Nederland een test ontwikkeld die veelvuldig gebruikt wordt om de intelligentie van leerlingen te meten. Deze GIVO, Groninger Intelligentietest voor Voortgezet Onderwijs, wordt op grote schaal gebruikt, ook binnen het Gomarus College. Het blijkt wenselijk om in de overgangssituatie van de basisschool naar het voortgezet onderwijs te kunnen beschikken over een instrument dat een betrouwbare en valide indicatie geeft van de opleidingsmogelijkheden van een leerling. De behaalde score (IQ) wordt in deze test gelinkt aan een geschikt schooltype. Hieronder is de (verkorte) tabel 1 te zien van deze veelgebruikte test, waarin de score van de test en het bijbehorende schooltype te zien is: 1 Groninger Intelligentietest voor het voortgezet onderwijs (Dijk, H. van & Tellegen, P.J., 2001) 8

9 GIVO-IQ Schooladviezen voor de te volgen leerweg gemengd/theoretische leerweg en HAVO HAVO HAVO/VWO 114 VWO De verschillen tussen havo- en vwo-leerlingen zijn niet schrikbarend groot en de grenzen zijn niet altijd duidelijk aangegeven. Ook is het natuurlijk de vraag of deze kille cijfers een goede indicatie geven van wat een leerling daadwerkelijk kan laten zien. De vwo score van 114 geeft al aan dat hier een grijs gebied ontstaat. Wanneer is een leerling geschikt voor vwo, vwo+, Gymnasium of Tweetalig Onderwijs? Kijkend naar de havo- en vwo-leerlingen die op het GC Drachten binnengekomen zijn sinds 2008, is die populatie heel divers. Doordat het een relatief kleine school is zitten er binnen de 1hv klas leerlingen met, op de GIVO-IQ, scores van 103 t/m 138! Ouders sturen hun kind vooral naar deze vestiging omdat het bekend staat als een kleine en veilige school. Hun hv kind kan in ieder geval drie jaar vlak bij huis Gereformeerd Voortgezet Onderwijs volgen en hoeft niet op 12-jarige leeftijd naar de stad Groningen ( Gereformeerd Onderwijs zo dicht mogelijk bij huis! is een PR kreet die uitgedragen wordt door het Gomarus personeel). Omdat de populatie van de 1hv klas dus heel divers is zal de school deze leerlingen passend onderwijs moeten aanbieden en het als uitdaging moeten zien hen binnen de school een goed afgestemd studieaanbod te geven. Diverse bronnen geven handreikingen over hoe om te gaan met vwo-leerlingen in de klas. -Verschillen in leerling-kenmerken tussen havo- en vwo-leerlingen: Cognitieve vaardigheden; de belangrijkste cognitieve vaardigheid die wordt genoemd als verschil tussen havo- en vwo-leerlingen is het verschil in leervermogen, waarmee gedoeld wordt op opnemend vermogen en tempo. Over leerstijlen wordt aangegeven dat ons onderwijs is voor een groot gedeelte zo is ingericht, dat vooral de denkers volgens de leerstijl van Kolb (Kallenberg, A.J. 2001) en de verbale intelligentie (Gardner H. 2001) worden aangesproken. Ben je hier goed in dan zul je een grotere kans maken om binnen het vwo door te stromen. Op de havo zitten relatief meer doeners en beslissers dan op het vwo (Kallenberg, A.J. 2001). Eerder onderzoek (Kuijper, H. en Guldemond, H. 1997) heeft aangetoond dat havoen vwo-leerlingen verschillend worden uitgedaagd. Vwo ers worden veelal meer uitgedaagd door een individuele taak met een moeilijk probleem dat moet worden opgelost, terwijl havisten een meer spannende taak nodig hebben om gemotiveerd te werken. Hun uitdaging ligt meer in het volbrengen van de taak (goed product) dan in verdieping van de materie. 9

10 -Verschil tussen schoolbeleving en motivatie van havo- en vwo-leerlingen: Hiermee wordt gedoeld op het plezier dat leerlingen hebben in hun school en hoe goed ze hun best doen om te (kunnen) presteren. Over het algemeen zien onderzoekers en lesgevende docenten dat havo-leerlingen meer gericht zijn op het product, bijvoorbeeld een presentatie of een werkstuk, maar het kan ook gewoon een goed cijfer zijn. Ook worden zij pas gemotiveerd als ze midden in de lesstof zitten. Hun belangstelling ligt meer bij onderwerpen die direct aansluiten bij hun eigen belevingswereld (Michels, B. (2006), Kuyper, H. en Guldemond, H. (1997)). Vwo ers zijn meer geïnteresseerd in de inhoud van de les en zijn gevoelig voor individuele uitdagingen binnen een opdracht. Ze zijn vaak ook breder algemeen ontwikkeld, nieuwsgieriger van aard en willen meer vanuit zichzelf dingen te weten willen komen uit de krant of van TV. In het algemeen wordt motivatie gezien als datgene dat een leerling ertoe beweegt om zich in te zetten voor een (school)taak. De omgeving is een grote en beïnvloedbare factor op de leerling hoewel docenten en ouders hieraan niet altijd even gemakkelijk sturing kunnen geven. Vooral leeftijdgenoten zijn van doorslaggevende betekenis als het gaat om de motivatie en de beïnvloeding (groepsgedrag), want pubers zijn in de regel niet continu bezig met schoolresultaten (Fiers, N. en van Gompel, T. 2010). Algemeen erkend wordt, dat pubers meer tijd en energie steken in het zoeken naar hun identiteit en een plek binnen de vriendengroep. De motivatie voor school is dus wel aanwezig maar heeft zeker niet altijd prioriteit. Er is wel een onderscheid te maken in de mate van motivatie: intrinsieke of extrinsieke motivatie. Intrinsieke motivatie wordt ook wel omschreven als een toestand waarin begonnen wordt met een taak of activiteit omdat de taak of activiteit zelf de moeite waard wordt gevonden (Vos, W. 2009) Extrinsieke motivatie is dan een toestand waarin begonnen wordt met een taak of activiteit vanwege de gewenste uitkomsten. Onderzoeker J. Jolles (2004), heeft aangetoond dat ons brein tot ongeveer het 30 e levensjaar ook extern gemotiveerd dient te worden om informatie op een goede manier te verwerken en aan te leren. Deze externe motivatie zou zich vooral moeten richten op informatiebronnen waar leerlingen uit zichzelf niet aan zouden beginnen. Wat algemeen bekend en aanvaard is, is dat vwo-leerlingen over het algemeen een betere algemene ontwikkeling hebben (Michels, B. 2006). Verder is bekend dat voor een hoge intrinsieke motivatie aan een aantal voorwaarden moet worden voldaan (Vos, W. 2009): 1. Leerlingen moeten het idee hebben dat wanneer zij een bepaalde inspanning leveren, zij een bepaalde uitkomst kunnen verwachten. 2. De taak moet voldoende uitdagend zijn. 3. De taak moet de fantasie aanspreken. 4. De taak moet voldoende interessant zijn. 5. Bij de uitvoering van de taak moet voldoende vrijheid zijn. Hieruit kan je concluderen dat bij vwo ers vaker sprake is van intrinsieke motivatie dan bij havo-leerlingen. Ook zou het een goede verklaring kunnen zijn voor de betere leerresultaten die vwo-leerlingen halen, terwijl hun IQ score en/of CITO score niet altijd veel hoger is. 10

11 -Verschil tussen de studievaardigheden en huiswerkgedrag van havo- en vwoleerlingen: Havo-leerlingen hebben behoefte aan structuur en controle, maken kleine stappen en maken meer oefeningen. Hun taakgerichtheid is groot, ook bij huiswerk; het gaat er niet om dat je iets leert van je huiswerk, maar dat je het afkrijgt. Havisten gaan in de regel actiever om met de leerstof in vergelijking met de vwo er. Ook tijdens de les wil de havo-leerling halverwege de les zelf aan de slag, terwijl de vwo er best een uur lang lekker lui kan consumeren (Michels, B. 2006). Vwo-leerlingen werken veelvuldig zelfstandig(er). Ze gaan langer door met zelf zoeken naar oplossingen en hebben hierdoor een groter probleemoplossend vermogen. Om zich een bepaalde vaardigheid eigen te maken kunnen zij grotere stappen zetten en hebben minder oefening nodig (Fiers, N. en van Gompel, T. 2010). Over het algemeen worden op het gebied van prestaties vooral verschillen ervaren bij taalvaardigheid. Havo-leerlingen gebruiken kortere zinnen met relatief veel taalfouten. Terwijl vwo-leerlingen langere grammaticaal correctere zinnen kunnen maken en over een grotere woordenschat beschikken. Volgens bepaalde onderzoekers heeft recent onderzoek aangetoond dat het brein van pubers (en adolescenten) nog niet rijp is voor planning van activiteiten op langere termijn (Jolles, J. 2007). Toch lijkt het er op dat vwo-leerlingen beter zijn in het plannen van hun leertaken dan de havo-leerlingen. Als docenten tijdens een rapportvergadering leerlingen moeten determineren doen ze dat over het algemeen op basis van intuïtie en gevoel, en dat gevoel is volgens henzelf vaak juiste. Zijn er zijn naast schoolresultaten (cijfers) en intelligentie (cijfers) meer facetten die een leerling geschikt maken voor de havo of het vwo? En wat zijn die facetten dan? Zouden die facetten doorslaggevend kunnen zijn bij het maken van een juiste vervolg (opleiding)keuze? Wordt de kennis over de verschillen tussen havo- en vwo-leerlingen als houvast gebruikt bij het maken of herzien van toetsen? Hoe kunnen de docenten op het GC in Drachten die kennis gebruiken om passend onderwijs aan te bieden aan zowel de havo- als de vwo-leerling? Want door de sterke kanten van leerlingen te benadrukken en zicht te hebben op hun tekortkomingen kan de motivatie verhoogd worden en kan het rendement van de les groter worden. Op basis van de ervaringen van docenten, de literatuur en diverse onderzoeken zijn hierboven een aantal verschillen tussen havo- en vwo-leerlingen gedestilleerd, natuurlijk gaat het daarbij om generalisaties. Naast deze kenmerken spelen ook andere zaken als sociaalmilieu, relatie docent leerling, leerstijl en leerhouding een rol van betekenis. Het valt echter buiten het kader van dit onderzoek om daar dieper op in te gaan. Binnen dit onderzoek zal de focus liggen op het onderwijsaanbod aan vwo-leerlingen gericht op hun leerling-kenmerken en hun aanwezige capaciteiten en mogelijkheden. Verder zal aan het einde van het onderzoek bekeken worden of de gegevens uit de literatuur overeenkomen met de informatie die vwo-leerlingen zelf hebben gegeven over het onderwijsaanbod. 11

12 Hoofdstuk 3 Methodologie 3.1 Uitwerken van de hoofdvraag en deelvragen De hoofdvraag binnen dit onderzoek is: Wat moet er in het onderwijsaanbod op het GC Drachten volgens leerlingen, basisschoolleerkrachten en docenten aangepast worden zodat het beter aansluit bij de aanwezige capaciteiten en talenten van de vwo-leerlingen? In dit onderzoek is gekozen voor het gebruik van een praktijkgericht kwalitatief onderzoek. Bij een praktijkgericht onderzoek komt een vraag uit het werkveld van beroepsbeoefenaars. De vraag is veelal gericht op praktische en toepasbare kennis (Verhoeven, N. 2007). Het doel in dit onderzoek is deze kennis te gebruiken om in het GC Drachten het onderwijsaanbod aan te passen. Er is gekozen voor dit verandergericht onderzoek, omdat dit het beste aansluit bij een implementatieproces. Via signalering van het probleem, het formuleren van een diagnose, het opzetten van een plan van aanpak en een gedegen evaluatie, is de onderzoeker gekomen tot adviezen ter verbetering. Binnen dit onderzoek is gekozen voor een kwalitatieve aanpak om zodoende naar achterliggende argumenten en motieven te zoeken bij de verschillende doelgroepen (leerlingen, basisschoolleerkrachten en docenten). In deze situatie gaat het om het verzamelen van meningen en ideeën, dat vraagt om een kwalitatieve aanpak. De betekenis van achterliggende gedachten bij de geïnterviewden wordt als grote meerwaarde gezien (Verhoeven, N. 2007). Het implementeren van een aangepast onderwijsaanbod op het GC Drachten is belangrijk voor het onderzoek, maar de implementatie zelf valt buiten het bereik van dit onderzoek. Het onderzoek is uitgevoerd onder drie onderzoeksgroepen te weten vwo-leerlingen, basisschoolleerkrachten en docenten. Achtereenvolgens is per onderzoeksgroep beschreven hoe het onderzoek vormgegeven zal worden. Op basis van de door de doelgroep bedachte ideeën zijn belangrijke aanbevelingen gedaan. -Uitwerken van deelvraag 1a, de vwo-leerlingen: Deelvraag 1a: Wat hebben vwo-leerlingen nodig om hun aanwezige talenten aan te spreken volgens leerlingen en basisschoolleerkrachten? Vwo-leerlingen kunnen zelf een betekenisvolle bijdrage leveren aan de evaluatie van het door hun ontvangen onderwijsaanbod. Dat is onderbouwd door een onderzoek naar leerlingenparticipatie in het onderwijs dat is uitgevoerd in opdracht van het LAKS (2006). In het onderzoek dat daarop volgde gaven alle bevraagde docenten aan dat leerlingen een betekenisvolle bijdrage kunnen leveren in discussies over onderwijs (Sol, Y.B., Stokking, K.M., (2008). Ze gaven hiervoor meerdere redenen: leerlingen komen met goede suggesties die in de klas kunnen worden toegepast; leerlingen komen met andere inzichten en ideeën dan de docent; leerlingen zijn in staat hun mening duidelijk te verwoorden; leerlingen nemen het meepraten over onderwijs serieus; en leerlingen zijn experts waar het gaat om hoe zij het onderwijs ervaren, ze weten perfect waardoor sommige docenten goed zijn en andere minder. 12

13 Steekproef: Er is een kwalitatieve vragenlijst afgenomen onder de vwo-leerlingen die sinds 2008 op het GC Drachten aangemeld zijn. Onder deze leerlingen, dit zijn acht leerlingen uit klas 2 hv, acht leerlingen uit klas 3hv en negen leerlingen uit klas 4vwo, is een populatieonderzoek uitgevoerd. Waarom sinds 2008? Omdat de aanleiding om te komen tot dit onderzoek in het voorjaar van 2009 is begonnen. Vwo-leerlingen die toen in klas 1hv zaten zijn de eerste doelgroep, de tweede doelgroep komt uit en de laatste doelgroep uit Een meer praktische reden is dat de meeste van deze leerlingen nu (oktober 2011) nog les krijgen op het GC Drachten, zij zijn dus relatief gemakkelijk te bereiken. De verwacht was dat dit respons verhogend zou werken. Het invullen van de vragenlijst was anoniem. Er is uit de ingeleverde vragenlijsten een aselecte steekproef genomen: zes leerlingen, drie jongens en drie meisjes uit meerdere leerjaren, die als eerste de vragenlijst inleverden werden uitgenodigd voor het vervolggesprek. Op deze manier verwachtte de onderzoeker dat er een goede afspiegeling van de gehele populatie leerlingen zou worden genomen, zowel jongens als meisjes uit meerdere leerjaren zijn op deze manier vertegenwoordigd. Dit geeft het best een karakteristieke indruk van het geheel en staat zodoende representatief voor de groep leerlingen. Methode: Er is gekozen voor het afnemen van een open vragenlijst om zo ideeën en aanbevelingen over het onderwijsaanbod op het GC Drachten te verkrijgen. Het is belangrijk om te weten te komen wat er leeft onder deze doelgroep met betrekking tot het onderwijsaanbod. Een voordeel van een vragenlijst is dat het de leerlingen dwingt om meer na te denken. Men zegt in de regel dingen meestal sneller, makkelijker en ook impulsiever dan dat men ze opschrijft (Baarda, D.B. en de Goede, M.P.M. 2009). Men kon de vragenlijst neutraal invullen en leerlingen konden rustig nadenken over de vragen, dit in tegenstelling tot een interview. De vragen die aan de leerlingen gesteld werden zijn niet bedoeld om hen daarop aan te ver- of beoordelen. Leerlingen konden hun antwoorden in alle openheid geven, de deelname aan het onderzoek was vrijwillig. Er is voor gekozen is om de vragenlijst in dezelfde periode te laten afnemen onder dezelfde omstandigheden om storende factoren zoveel mogelijk te vermijden. Er is ook bewust voor gekozen geen interview met deze vierentwintig leerlingen te houden, gezien de geringe tijd die er was om dit onderzoek af te nemen. Een nadeel hiervan is wel dat de mimiek bij de ondervraagde leerlingen niet werd opgemerkt, hiermee is misschien essentiële informatie gemist (Kallenberg, T. 2007). Om dit te ondervangen is er een vervolggesprek gehouden met zes leerlingen, uit meerdere leerjaren. Er is voor een aselecte, niet- gerichte steekproef gekozen. Omdat de doelgroep (eenheid) in grote mate gelijke kenmerken heeft maakt het voor de representativiteit niet uit. Om pragmatische redenen is ervoor gekozen de onderzoeker ook het vervolggesprek bij de 6 leerlingen af te laten nemen, overdracht aan een externe interviewer zou te veel tijd vergen. De onderzoeker leidde dit gesprek en probeerde daarin verdiepingsvragen te stellen. 13

ONDERZOEK. Heterogene en homogene klassen 3 H/V

ONDERZOEK. Heterogene en homogene klassen 3 H/V ONDERZOEK Heterogene en homogene klassen 3 H/V In opdracht van: Montessori Lyceum Amsterdam Joram Levison Jeroen Röttgering Lisanne Steemers Wendelin van Overmeir Esther Lap Inhoudsopgave Inhoudsopgave

Nadere informatie

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten Bijlage 1: Methode In deze bijlage doen wij verslag van het tot stand komen van onze onderzoeksinstrumenten: de enquête en de interviews. Daarnaast beschrijven wij op welke manier wij de enquête hebben

Nadere informatie

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek Prof. dr. Perry den Brok Betrokkenen Connect College (opdrachtgever) Kennisnet (subsidie onderzoek) Technische Universiteit Eindhoven

Nadere informatie

Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011

Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011 Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011 Welke middelen kan een docent tijdens zijn les gebruiken / hanteren om leerlingen van havo 4 op het Sophianum meer te motiveren? Motivatie

Nadere informatie

Onderzoeksvraag Uitkomst

Onderzoeksvraag Uitkomst Hoe doe je onderzoek? Hoewel er veel leuke boeken zijn geschreven over het doen van onderzoek (zie voor een lijstje de pdf op deze site) leer je onderzoeken niet uit een boekje! Als je onderzoek wilt doen

Nadere informatie

TEVREDENHEIDSONDERZOEK ZAANLANDS LYCEUM 2014

TEVREDENHEIDSONDERZOEK ZAANLANDS LYCEUM 2014 TEVREDENHEIDSONDERZOEK ZAANLANDS LYCEUM 2014 Inleiding In maart van dit jaar heeft adviesbureau Van Beekveld en Terpstra in opdracht van het College van Bestuur van OVO Zaanstad op de scholen van OVO een

Nadere informatie

ENQUÊTE: toetsing op maat

ENQUÊTE: toetsing op maat ENQUÊTE: toetsing op maat Bezoekers van de website van de PO-Raad konden hun mening geven over toetsing op maat. Tussen 22 januari en 6 februari 2013 hebben 201 mensen de enquête volledig ingevuld. De

Nadere informatie

Procedure schooladvies

Procedure schooladvies Procedure schooladvies Doel van de procedure: Leerkrachten, ouders en leerlingen hebben zorgvuldige en uitgebreide informatie over het traject dat gevolgd wordt op basisschool Ondersteboven om tot een

Nadere informatie

De kwaliteit van educatieve activiteiten meten. Universiteitsmuseum Utrecht

De kwaliteit van educatieve activiteiten meten. Universiteitsmuseum Utrecht De kwaliteit van educatieve activiteiten meten Universiteitsmuseum Utrecht De kwaliteit van educatieve activiteiten meten Universiteitsmuseum Utrecht Claudia de Graauw Bo Broers Januari 2015 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

TEVREDENHEIDSONDERZOEK

TEVREDENHEIDSONDERZOEK verslag van het TEVREDENHEIDSONDERZOEK afgenomen in NOVEMBER 2014 Inleiding Eén keer in de twee jaar wordt er een tevredenheidsonderzoek gehouden. Ouders, leerlingen van groep 5, 6, 7 en 8 en personeelsleden

Nadere informatie

De leerling heeft in groep 6 t/m 8 op de toetsen die deel uitmaken van het leerlingvolgsysteem over

De leerling heeft in groep 6 t/m 8 op de toetsen die deel uitmaken van het leerlingvolgsysteem over ADVIESWIJZER VOOR PLAATSING IN HET VOORTGEZET ONDERWIJS Inleiding Het Primair en Voortgezet Onderwijs in Noord-Kennemerland hebben samen besloten om de advisering door de basisschool naar het vervolgonderwijs

Nadere informatie

Leren Leren en ExcelLeren

Leren Leren en ExcelLeren Leren Leren en ExcelLeren www.mindsetlearnandgrow.nl Wat is MindSet? MindSet is een groep studenten die leerlingen leert effectief te leren. Wij helpen leerlingen betere schoolresultaten te behalen door

Nadere informatie

DE PLUSBUS. Informatiebrochure voor ouders

DE PLUSBUS. Informatiebrochure voor ouders Informatiebrochure voor ouders DE PLUSBUS In deze brochure vindt u algemene & praktische informatie over de plusklas De Plusbus. De Plusbus is onderdeel van Stichting Palludara. Inhoud Hoogbegaafd, nou

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Leerstijlen en Werkvormen

Achtergrondinformatie Leerstijlen en Werkvormen Achtergrondinformatie Leerstijlen en Werkvormen Marjoleine Hanegraaf (NMI bv) & Frans van Alebeek (PPO-AGV), december 2013 Het benutten van bodembiodiversiteit vraagt om vakmanschap van de teler. Er is

Nadere informatie

SECTORWERKSTUK 2013-2014

SECTORWERKSTUK 2013-2014 SECTORWERKSTUK 2013-2014 1 HET SECTORWERKSTUK Het sectorwerkstuk is een verplicht onderdeel voor alle leerlingen uit het Mavo. Het maken van een sectorwerkstuk is een manier waarop je, als eindexamenkandidaat,

Nadere informatie

Plan van aanpak voor kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong of (hoog)begaafde kinderen

Plan van aanpak voor kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong of (hoog)begaafde kinderen Plan van aanpak voor kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong of (hoog)begaafde kinderen Inhoud Doelgroep 3 Signalering en diagnosticering 3 Het vertrekpunt 3 Onderwijskundige maatregelen 4 Verrijken en

Nadere informatie

KINDEREN DIE MEER KUNNEN

KINDEREN DIE MEER KUNNEN KINDEREN DIE MEER KUNNEN INLEIDING Op de IJwegschool staat het kind centraal. Het onderwijs wordt aangepast aan het kind en niet andersom. Doordat de leerkrachten handelingsgericht werken waarbij de onderwijsbehoeften

Nadere informatie

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN FRANS HAVO EERSTE TIJDVAK 2013

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN FRANS HAVO EERSTE TIJDVAK 2013 TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN FRANS HAVO EERSTE TIJDVAK 2013 Inleiding Quickscan Via WOLF (Windows Optisch Leesbaar Formulier) geven examinatoren per vraag de scores van hun kandidaten voor het centraal examen

Nadere informatie

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN NEDERLANDS HAVO

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN NEDERLANDS HAVO TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN NEDERLANDS HAVO EERSTE TIJDVAK 2012 1 Inleiding 1. Quickscan Via WOLF (Windows Optisch Leesbaar Formulier) geven examinatoren per vraag de scores van hun kandidaten voor het centraal

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Johan Vosbergen Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Johan Vosbergen... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Johan,

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING. Almende College, locatie Isala voor havo en vwo HAVO

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING. Almende College, locatie Isala voor havo en vwo HAVO ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING Almende College, locatie Isala voor havo en vwo HAVO Plaats : Silvolde BRIN nummer : 14UM C1 BRIN nummer : 14UM 00 HAVO Onderzoeksnummer : 276258 Datum onderzoek :

Nadere informatie

Protocol begaafdheid op de Curtevenne

Protocol begaafdheid op de Curtevenne Parklaan 3, Kortenhoef Postbus 118, 1243 ZJ Kortenhoef (035) 656 10 19 info@curtevennesc hool.nl www.curtevennesch ool.nl Protocol begaafdheid op de Curtevenne Ieder kind uniek en toch lekker samen Niet

Nadere informatie

Tally, B., Goldenberg, L.B. (2005). Fostering historical thinking with digitized primary sources. Journal of Research on Technology in Education

Tally, B., Goldenberg, L.B. (2005). Fostering historical thinking with digitized primary sources. Journal of Research on Technology in Education Tally, B., Goldenberg, L.B. (2005). Fostering historical thinking with digitized primary sources. Journal of Research on Technology in Education 38 (1), 1-21. [René Vos, 2012] De auteurs Bill Tally en

Nadere informatie

Leerlingprofielen in het voortgezet onderwijs

Leerlingprofielen in het voortgezet onderwijs Leerlingprofielen in het voortgezet onderwijs In deze leerlingprofielen wordt per onderwijsniveau een beschrijving gegeven van kenmerken en eigenschappen van leerlingen die passen bij dat onderwijsniveau.

Nadere informatie

Protocol begaafdheid op de Curtevenne

Protocol begaafdheid op de Curtevenne Parklaan 3, Kortenhoef Postbus 118, 1243 ZJ Kortenhoef (035) 656 10 19 info@curtevenneschool.nl www.curtevenneschool.nl Protocol begaafdheid op de Curtevenne Ieder kind is uniek en toch lekker samen. en

Nadere informatie

Over het Vecht-College

Over het Vecht-College Over het Vecht-College Het Vecht-College is een particuliere middelbare school voor mavo, havo en vwo. Wij bieden kwalitatief hoogstaand onderwijs, gericht op de individuele behoeften en talenten van kinderen.

Nadere informatie

Het zijn de kleine verschillen die het hem doen

Het zijn de kleine verschillen die het hem doen Het zijn de kleine verschillen die het hem doen Verschillen tussen havo- en vwo-leerlingen op het Pius X - College LD verdiepings- en verbredingstraject Noor Fiers Truke van Gompel Bladel, februari 2010

Nadere informatie

Rapportage sociaal-emotionele ontwikkeling Playing for Success

Rapportage sociaal-emotionele ontwikkeling Playing for Success Rapportage sociaal-emotionele ontwikkeling Playing for Success Leercentrum Nijmegen Oberon, november 2012 1 Inleiding Playing for Success heeft, naast het verhogen van de taal- en rekenprestaties van de

Nadere informatie

NBS Boeimeer Jan Nieuwenhuijzenstraat 2 4818 RJ Breda 076-5146101 www.nbsboeimeer.nl

NBS Boeimeer Jan Nieuwenhuijzenstraat 2 4818 RJ Breda 076-5146101 www.nbsboeimeer.nl NBS Boeimeer Jan Nieuwenhuijzenstraat 2 4818 RJ Breda 076-5146101 www.nbsboeimeer.nl Opbrengsten Bijlage Schoolgids 2012-2013 Onze opbrengsten Schooljaar 2012-2013 Inleiding Of we goed onderwijs bieden

Nadere informatie

Advies voor goed onderwijs, organiseer je samen

Advies voor goed onderwijs, organiseer je samen Advies voor goed onderwijs, organiseer je samen KB BB GL/TL Een handreiking voor leerkrachten van groep 7 en 8 in het basisonderwijs, leerkrachten in het speciaal basisonderwijs en de docenten vmbo onderbouw

Nadere informatie

Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad

Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad Film bekijken? Scan met Layar! vmbo-theoretisch leerweg (tl) havo, atheneum, atheneum+ 900 leerlingen Uit de kunst! Ongeveer 900 leerlingen komen elke dag naar

Nadere informatie

DATATEAMS VOOR ONDERWIJSVERBETERING. SOK studiedag, 6 juni 2014 Kim Schildkamp: k.schildkamp@utwente.nl

DATATEAMS VOOR ONDERWIJSVERBETERING. SOK studiedag, 6 juni 2014 Kim Schildkamp: k.schildkamp@utwente.nl DATATEAMS VOOR ONDERWIJSVERBETERING SOK studiedag, 6 juni 2014 Kim Schildkamp: k.schildkamp@utwente.nl Programma Opbrengstgericht werken Wat is het en waarom belangrijk? Datateam methode Resultaten onderzoek

Nadere informatie

Maart 2012. Protocol (Hoog)begaafdheid. Doel van het protocol.

Maart 2012. Protocol (Hoog)begaafdheid. Doel van het protocol. Maart 2012 Protocol (Hoog)begaafdheid Doel van het protocol. In dit protocol vinden leerkrachten handreikingen om (hoog)begaafde leerlingen (we noemen deze kinderen pluskinderen) te signaleren en te begeleiden.

Nadere informatie

Protocol De overstap naar het voortgezet onderwijs. versie 1.7

Protocol De overstap naar het voortgezet onderwijs. versie 1.7 Protocol De overstap naar het voortgezet onderwijs. versie 1.7 Voor leerlingen en ouders is de overstap naar het voortgezet onderwijs een grote stap. Goede voorlichting en een goede voorbereiding zijn

Nadere informatie

Onderwijstechnieken.nl. Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan!

Onderwijstechnieken.nl. Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan! Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan! 1 Inhoudsopgave: Voorwoord pagina 3 Inleiding pagina 4 Hoofdstuk 1 Hoe een middel een doel werd pagina 5 Hoofdstuk 2 Waar het eigenlijk om gaat pagina

Nadere informatie

Boekwerk. Voorstel voor een project omschrijving. 1.1 Doelstelling

Boekwerk. Voorstel voor een project omschrijving. 1.1 Doelstelling Boekwerk Voorstel voor een project omschrijving 1.1 Doelstelling Het doel van het te ontwikkelen lespakket Boekwerk is leerlingen op een nieuwe manier bezig te laten zijn met taal, boeken en vakinhoud.

Nadere informatie

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Inleiding: Het onderwijs op school is er onder meer op gericht de verantwoordelijkheid en zelfstandigheid van de leerlingen te vergroten. Ook het maken van huiswerk levert

Nadere informatie

Nieuwe afspraken over de overstap. 1. Basisschooladvies is leidend.! LVS-gegevens groep 6, 7 en 8 Werkhouding en gedrag Aanvullende gegevens

Nieuwe afspraken over de overstap. 1. Basisschooladvies is leidend.! LVS-gegevens groep 6, 7 en 8 Werkhouding en gedrag Aanvullende gegevens Na de basisschool Nieuwe afspraken over de overstap Naar welke opleiding kan mijn kind? Het basisschooladvies Het 2e toetsgegeven Welke opleidingen zijn er? Wat verwachten we van de ouders bij deze schoolkeuze?

Nadere informatie

Handleiding bij het maken van een profielwerkstuk. april 2012

Handleiding bij het maken van een profielwerkstuk. april 2012 Handleiding bij het maken van een profielwerkstuk april 2012 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. De tijdlijn 3. De verschillende fasen 4. Onderwerp zoeken 5. Informatie zoeken 6. Nog 10 tips 7. De beoordeling

Nadere informatie

Onderzoek Passend Onderwijs

Onderzoek Passend Onderwijs Rapportage Onderzoek passend onderwijs In samenwerking met: Algemeen Dagblad Contactpersoon: Ellen van Gaalen Utrecht, augustus 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Liesbeth van der Woud drs. Tanya Beliaeva

Nadere informatie

Informatie 8ste jaarsouders

Informatie 8ste jaarsouders Informatie 8ste jaarsouders NIO donderdag 8 november 2012 Deze wordt afgenomen door Eduniek, onze schoolbegeleidingsdienst. Uitslag na de kerstvakantie, samen met het schooladvies. Aanvullende informatie

Nadere informatie

RAPPORT KWALITEITSONDERZOEK VOORTGEZET ONDERWIJS. TCC, locatie Lyceumstraat

RAPPORT KWALITEITSONDERZOEK VOORTGEZET ONDERWIJS. TCC, locatie Lyceumstraat RAPPORT KWALITEITSONDERZOEK VOORTGEZET ONDERWIJS TCC, locatie Lyceumstraat Plaats : Oldenzaal BRIN-nummer : 05AV 02 Onderzoeksnummer : 196677 Datum onderzoek : 11 juni 2013 Datum vaststelling : 12 september

Nadere informatie

Toelatingsprocedure 2015-2016 PO en VO Velsen

Toelatingsprocedure 2015-2016 PO en VO Velsen Toelatingsprocedure 2015-2016 PO en VO Velsen Vastgesteld op 12 november 2014 Inhoud 1. Toelatingsprocedure PO - VO Velsen 1.1 Verantwoording 1.2 De leerlingen waar de afspraken voor gelden 1.3 Overeenstemming

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 9. 5 Planning 83 5.1 Leerdoelen en persoonlijke doelen 84 5.2 Het ontwerpen van het leerproces 87 5.3 Planning in de tijd 89

Inhoud. Inleiding 9. 5 Planning 83 5.1 Leerdoelen en persoonlijke doelen 84 5.2 Het ontwerpen van het leerproces 87 5.3 Planning in de tijd 89 Inhoud Inleiding 9 1 Zelfsturend leren 13 1.1 Zelfsturing 13 1.2 Leren 16 1.3 Leeractiviteiten 19 1.4 Sturingsactiviteiten 22 1.5 Aspecten van zelfsturing 25 1.6 Leerproces vastleggen 30 2 Oriëntatie op

Nadere informatie

Toelatingsprocedure 2016 2017 PO en VO Velsen

Toelatingsprocedure 2016 2017 PO en VO Velsen Toelatingsprocedure 2016 2017 PO en VO Velsen Inhoud 1. Toelatingsprocedure PO - VO Velsen 1.1 Verantwoording 1.2 De leerlingen waar de afspraken voor gelden 1.3 Overeenstemming binnen de regio 2. Van

Nadere informatie

Een brede kijk op onderwijskwaliteit Samenvatting

Een brede kijk op onderwijskwaliteit Samenvatting Een brede kijk op onderwijskwaliteit E e n o n d e r z o e k n a a r p e r c e p t i e s o p o n d e r w i j s k w a l i t e i t b i n n e n S t i c h t i n g U N 1 E K Samenvatting Hester Hill-Veen, Erasmus

Nadere informatie

Inhoudsopgave: Even voorstellen 5. Waar staan we voor 7. Ons onderwijs 7. Boeiend onderwijs: 8. Kwaliteit bewaken 8

Inhoudsopgave: Even voorstellen 5. Waar staan we voor 7. Ons onderwijs 7. Boeiend onderwijs: 8. Kwaliteit bewaken 8 Informatiegids Inhoudsopgave: Even voorstellen 5 Waar staan we voor 7 Ons onderwijs 7 Boeiend onderwijs: 8 Kwaliteit bewaken 8 Veiligheid door respect en regels 9 Open voor vernieuwingen 9 Engels en Frans

Nadere informatie

Onderzoek Module 10.3 Het empirisch onderzoek ontwerpen. Master Innovation & Leadership in Education

Onderzoek Module 10.3 Het empirisch onderzoek ontwerpen. Master Innovation & Leadership in Education Onderzoek Module 10.3 Het empirisch onderzoek ontwerpen Master Innovation & Leadership in Education Leerdoelen Aan het eind van deze lesdag heb je: Kennis van de dataverzamelingsmethodes vragenlijstonderzoek,

Nadere informatie

Onderwijskundig Jaarplan ( OKJP) OnderwijsKundig JaarVerslag ( OKJV)

Onderwijskundig Jaarplan ( OKJP) OnderwijsKundig JaarVerslag ( OKJV) Werken aan kwaliteit op De Schakel Hieronder leest u over hoe wij zorgen dat De Schakel een kwalitatief goede (excellente) school is en blijft. U kunt ook gegevens vinden over de recent afgenomen onderzoeken

Nadere informatie

3 Hoogbegaafdheid op school

3 Hoogbegaafdheid op school 3 Hoogbegaafdheid op school Ik laat op school zien wat ik kan ja soms nee Ik vind de lessen op school interessant meestal soms nooit Veel hoogbegaafde kinderen laten niet altijd zien wat ze kunnen. Dit

Nadere informatie

Samenvatting. VSO De Piramide/ Den Haag. Resultaten Leerlingtevredenheidspeiling (LTP) VSO De Piramide

Samenvatting. VSO De Piramide/ Den Haag. Resultaten Leerlingtevredenheidspeiling (LTP) VSO De Piramide VSO De Piramide/ Den Haag Samenvatting Resultaten Leerlingtevredenheidspeiling (LTP) VSO De Piramide Eerder dit jaar heeft onze school VSO De Piramide deelgenomen aan een tevredenheidspeiling onder leerlingen

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK UNIE NOORD, THEATER HAVO/VWO AFDELINGEN HAVO EN VWO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK UNIE NOORD, THEATER HAVO/VWO AFDELINGEN HAVO EN VWO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK UNIE NOORD, THEATER HAVO/VWO AFDELINGEN HAVO EN VWO Plaats: Rotterdam BRIN-nummer: 02VG-19 Registratienummer: 3482644 Onderzoek uitgevoerd op: 6 december 2012

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Christelijk Gymnasium VWO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Christelijk Gymnasium VWO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Christelijk Gymnasium VWO Plaats : Utrecht BRIN nummer : 16PA C1 BRIN nummer : 16PA 00 VWO Onderzoeksnummer : 283237 Datum onderzoek : 8 april 2015 Datum vaststelling

Nadere informatie

Conclusies uit de enquêtes voor logopedisten op SBO s

Conclusies uit de enquêtes voor logopedisten op SBO s Conclusies uit de enquêtes voor logopedisten op SBO s Ten behoeve van het project Van oefendefect naar oefeneffect! Logopedie in het SBO. is een enquête verspreid over 29 SBO s. Achtereenvolgens worden

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Twents Carmel College, locatie De Thij HAVO VWO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Twents Carmel College, locatie De Thij HAVO VWO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Twents Carmel College, locatie De Thij HAVO VWO Plaats : Oldenzaal BRIN nummer : 05AV C2 BRIN nummer : 05AV 01 HAVO BRIN nummer : 05AV 01 VWO Onderzoeksnummer

Nadere informatie

2013-2017. Huiswerkbeleid

2013-2017. Huiswerkbeleid 01-017 Huiswerkbeleid Inhoudsopgave Beschrijving doelgroep Visie op onderwijs Basisvisie Leerinhouden/Activiteiten De voor- en nadelen van het geven van huiswerk Voordelen Nadelen Richtlijnen voor het

Nadere informatie

Handleiding voor de leerling

Handleiding voor de leerling Handleiding voor de leerling Inhoudopgave Inleiding blz. 3 Hoe pak je het aan? blz. 4 Taken blz. 5 t/m 9 Invulblad taak 1 blz. 10 Invulblad hoofd- en deelvragen blz. 11 Plan van aanpak blz. 12 Logboek

Nadere informatie

Algemeen rapport resultaat

Algemeen rapport resultaat Algemeen rapport resultaat Onderzoekdefinitie: FILTER SCHOOLRESULTAAT School: Schoolindex Oudertevredenheid Algemeen Udens College vmbo Onderzoekperiode: 14-15 OT (1/1-31/5) (01-01-2015 t/m 31-05- 2015)

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten en interpretatie klanttevredenheidsonderzoek 2009

Onderzoeksresultaten en interpretatie klanttevredenheidsonderzoek 2009 Onderzoeksresultaten en interpretatie klanttevredenheidsonderzoek 2009 1 Inleiding: In dit resumé geven wij u inzicht in de resultaten van het klanttevredenheidsonderzoek van 2009. Het gehele rapport omvat

Nadere informatie

VERTROUWELIJK. Rapportage intake-assessment Fontys Economische Hogeschool Tilburg

VERTROUWELIJK. Rapportage intake-assessment Fontys Economische Hogeschool Tilburg VERTROUWELIJK Rapportage intake-assessment Fontys Economische Hogeschool Tilburg School: Opleiding: Klas: Fontys Economische Hogeschool Tilburg Communicatie 1CD E-mail: jotamdveer@home.nl Studentnummer:

Nadere informatie

Nulmeting ouderbetrokkenheid. Handleiding bij vragenlijsten ouderbetrokkenheid

Nulmeting ouderbetrokkenheid. Handleiding bij vragenlijsten ouderbetrokkenheid Nulmeting ouderbetrokkenheid Handleiding bij vragenlijsten ouderbetrokkenheid 1 Ouderbetrokkenheid in beeld Met behulp van deze vragenlijst ouderbetrokkenheid kunnen Rotterdamse scholen voor basis- en

Nadere informatie

tevredenheidsonderzoek leerlingen 678 2015

tevredenheidsonderzoek leerlingen 678 2015 tevredenheidsonderzoek leerlingen 678 2015 Uitslagen Vragenlijst Basisschool 't Stekske Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 De vragenlijst... 3 Gegevens... 3 Schoolgegevens... 4 Periode van

Nadere informatie

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Inleiding: Het onderwijs op school is er onder meer op gericht de verantwoordelijkheid en zelfstandigheid van de leerlingen te vergroten. Ook het maken van huiswerk levert

Nadere informatie

Zorg voor onze kinderen

Zorg voor onze kinderen Zorg voor onze kinderen Versie 5.0 juni 2011 Gelukkig de kinderen, die zonder angst, naar school gaan. Gelukkig de kinderen, die zonder hoge cijfers zich geaccepteerd weten. Gelukkig de kinderen, die ondanks

Nadere informatie

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN ECONOMIE HAVO EERSTE TIJDVAK 2013

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN ECONOMIE HAVO EERSTE TIJDVAK 2013 TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN ECONOMIE HAVO EERSTE TIJDVAK 2013 Inleiding Quickscan Via WOLF (Windows Optisch Leesbaar Formulier) geven examinatoren per vraag de scores van hun kandidaten voor het centraal

Nadere informatie

doordat er op dat moment geen leeftijdsgenootjes aanwezig zijn. Als ze iets mochten veranderen gaven ze aan dat de meeste kinderen iets aan de

doordat er op dat moment geen leeftijdsgenootjes aanwezig zijn. Als ze iets mochten veranderen gaven ze aan dat de meeste kinderen iets aan de SAMENVATTING Er is onderzoek gedaan naar de manier waarop kinderen van 6 8 jaar het best kunnen worden geïnterviewd over hun mening van de buitenschoolse opvang (BSO). Om hier antwoord op te kunnen geven,

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

Informatieboekje Voortgezet Onderwijs

Informatieboekje Voortgezet Onderwijs Informatieboekje Voortgezet Onderwijs 1 2 Voorwoord Dit informatieboekje geeft een overzicht van de belangrijkste gegevens over het VMBO, Havo en VWO. Hoe het VMBO is opgebouwd, welke vakken in de onderbouw

Nadere informatie

Presentatie tijdens lesjes middag. De Vos: jouw slimste keuze!

Presentatie tijdens lesjes middag. De Vos: jouw slimste keuze! Presentatie tijdens lesjes middag De Vos: jouw slimste keuze! Visie Strategisch Beleidsplan Onze primaire functie en ons hoofddoel is het ontplooien van leerlingen op basis van individuele kwaliteiten.

Nadere informatie

De Brede School Academie Utrecht

De Brede School Academie Utrecht OOK IN uw wijk! De Brede School Academie Utrecht Er gebeurt iets nieuws in Utrecht. Iets bijzonders. Basisscholen uit de wijken Overvecht, Hoograven, Ondiep/Zuilen, Kanaleneiland en Lombok/Oog in Al werken

Nadere informatie

Beleid uitstroom leerlingen groep 8

Beleid uitstroom leerlingen groep 8 Beleid uitstroom leerlingen groep 8 Oktober 2014 Marion Kersten Inhoud Inleiding... 3 Het adviseringstraject... 4 Bepalen (pre)-advies.... 5 Het kind... 5 De methodegebonden toetsen... 6 De methode-onafhankelijke

Nadere informatie

Schoolportretten bij onderzoek naar examens in extra vakken / vakken op een hoger niveau

Schoolportretten bij onderzoek naar examens in extra vakken / vakken op een hoger niveau Schoolportretten bij onderzoek naar examens in extra vakken / vakken op een hoger niveau Colofon: Dit is een uitgave van het ministerie van OCW, directie Voortgezet Onderwijs Coordinatie: Muriel Cluitmans

Nadere informatie

WORKSHOP ONDERZOEKSMETHODEN

WORKSHOP ONDERZOEKSMETHODEN WORKSHOP ONDERZOEKSMETHODEN INHOUD Kwantitatieve onderzoeksmethoden Algemene kenmerken Enquête Experiment Kwalitatieve onderzoeksmethoden Algemene kenmerken Observatie Interview Kwaliteit van het onderzoek

Nadere informatie

Competenties De Fontein

Competenties De Fontein Competenties De Fontein We werken met de volgende 4 competenties: 1. Verantwoordelijkheid 2. Samenwerken 3. Organisatie en planning, zelfstandigheid 4. Motivatie - In klas 1 wordt gewerkt aan de volgende

Nadere informatie

BESPREEKPUNTEN VANUIT AFGENOMEN ENQUETES; 2014 HET OUDERTEVREDENHEIDONDERZOEK;

BESPREEKPUNTEN VANUIT AFGENOMEN ENQUETES; 2014 HET OUDERTEVREDENHEIDONDERZOEK; BESPREEKPUNTEN VANUIT AFGENOMEN ENQUETES; 2014 HET OUDERTEVREDENHEIDONDERZOEK; Inleiding: Allereerst wil ik iedereen bedanken voor het invullen van deze onderzoeken. We zijn erg blij met de uitkomsten

Nadere informatie

Conferentie: 23 mei 2012. Wat levert het op? Opbrengsten van opbrengstgericht werken voor leerlingen, de school en u. Overzicht workshops

Conferentie: 23 mei 2012. Wat levert het op? Opbrengsten van opbrengstgericht werken voor leerlingen, de school en u. Overzicht workshops Conferentie: 23 mei 2012 Wat levert het op? Opbrengsten van opbrengstgericht werken voor leerlingen, de school en u Overzicht workshops Workshops Workshopleider Organisatie Titel workshop 1. Dr. Margot

Nadere informatie

NTERVIEW. In Bedrijf.Bite Coaching, loopbaan & studiekeuze. Doen waar je goed in bent

NTERVIEW. In Bedrijf.Bite Coaching, loopbaan & studiekeuze. Doen waar je goed in bent NTERVIEW In Bedrijf.Bite Coaching, loopbaan & studiekeuze Doen waar je goed in bent Ieder mens moet regelmatig keuzes maken. Dat begint al met de keuze voor een bepaalde school, een studie of een opleiding.

Nadere informatie

Informatiebrochure over de studieplaats voor leerlingen en hun ouder(s)/verzorgers

Informatiebrochure over de studieplaats voor leerlingen en hun ouder(s)/verzorgers Informatiebrochure over de studieplaats voor leerlingen en hun ouder(s)/verzorgers Schooljaar 2015-2016 1 Trinitas College locatie Han Fortmann R.K. scholengemeenschap voor gymnasium, atheneum en havo

Nadere informatie

Evaluatierapport. Workshop. Bewust en positief omgaan met ADHD. Universiteit van Tilburg Forensische psychologie. 23 april 2010

Evaluatierapport. Workshop. Bewust en positief omgaan met ADHD. Universiteit van Tilburg Forensische psychologie. 23 april 2010 Evaluatierapport Workshop Bewust en positief omgaan met ADHD Universiteit van Tilburg Forensische psychologie 23 april 2010 Drs. Arno de Poorter (workshopleider) Drs. Anne van Hees (schrijver evaluatierapport)

Nadere informatie

Advieswijzer voor plaatsing in het voortgezet onderwijs 2015-2016

Advieswijzer voor plaatsing in het voortgezet onderwijs 2015-2016 Advieswijzer voor plaatsing in het voortgezet onderwijs 2015-2016 Inleiding Deze advieswijzer is opgesteld door de werkgroep POVO en kan door basisscholen gebruikt worden als hulpmiddel om het advies VO

Nadere informatie

De beste basis voor je toekomst

De beste basis voor je toekomst Visser t Hooft Lyceum Leiderdorp KANSRIJK EN UITDAGEND De beste basis voor je toekomst i 11gymnasium 11atheneum 11havo vhl.nl 11mavo (vmbo-t) Muzenlaan 155 q Op de open avond vond ik de school meteen leuk

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN ENGELS VWO EERSTE TIJDVAK 2014

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN ENGELS VWO EERSTE TIJDVAK 2014 TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN ENGELS VWO EERSTE TIJDVAK 2014 Inleiding Quickscan Via WOLF (Windows Optisch Leesbaar Formulier) geven examinatoren per vraag de scores van hun kandidaten voor het centraal examen

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL DEN DIJK

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL DEN DIJK RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL DEN DIJK School : Basisschool Den Dijk Plaats : Odiliapeel BRIN-nummer : 05YW Onderzoeksnummer : 95105 Datum schoolbezoek : 23 augustus 2007 Datum vaststelling

Nadere informatie

28-10-2015. Je kunt deze presentatie na afloop van de les downloaden.

28-10-2015. Je kunt deze presentatie na afloop van de les downloaden. Docent: Marcel Gelsing Je kunt deze presentatie na afloop van de les downloaden. Ga naar: www.gelsing.info Kies voor de map Eindopdrachten Download: Integrale eindopdracht Fase 1.pdf Les 1: fase 1 en 2

Nadere informatie

NAAR DE BRUGKLAS, MAAR WELKE?

NAAR DE BRUGKLAS, MAAR WELKE? VMBO NAAR DE BRUGKLAS, MAAR WELKE? Kind: aanleg, belangstelling, prestaties,beroepswens Basisschool: toetsen, leerprestaties, interesse, motivatie, vaardigheden, gedrag. Leerlingvolgsysteem + Advies Toelatingseisen:

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek leerlingen. Produs Praktijkonderwijs

Tevredenheidsonderzoek leerlingen. Produs Praktijkonderwijs leerlingen Produs Praktijkonderwijs Juni 2013 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1 Inleiding... 3 1.1 Kader... 3 1.2 Doelstelling tevredenheidsonderzoek... 3 1.3 Methode van onderzoek... 3 2 Onderzoek tevredenheid

Nadere informatie

Bijlage 5 Interviewformulier studieadviseurs

Bijlage 5 Interviewformulier studieadviseurs Bijlage 5 Interviewformulier studieadviseurs Studentnummer: Naam aanmelder: Stap 1. Welkom heten en uitleggen wat het onderzoek inhoudt (Tijd: 5 minuten) Landelijk en bij de FEM is er sprake van een hoge

Nadere informatie

Stichting Jeugd en Jongerenwerk Midden-Holland 2005. Hoe maak ik een jeugdenquête

Stichting Jeugd en Jongerenwerk Midden-Holland 2005. Hoe maak ik een jeugdenquête Stichting Jeugd en Jongerenwerk Midden-Holland 2005 Hoe maak ik een jeugdenquête Inhoudsopgave Inleiding 3 Hoofdstuk 1 Wanneer een enquête 4 Hoofdstuk 2 Hoe maak ik een enquête 5 Hoofdstuk 3 Plan van aanpak

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL 'PATER VAN DER GELD'

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL 'PATER VAN DER GELD' RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL 'PATER VAN DER GELD' School : basisschool 'Pater van der Geld' Plaats : Waalwijk BRIN-nummer : 13NB Onderzoeksnummer : 94513 Datum schoolbezoek : 12 juni

Nadere informatie

OVERGANGSNORMEN Metameer Sector havo/vwo per jaargroep

OVERGANGSNORMEN Metameer Sector havo/vwo per jaargroep OVERGANGSNORMEN Metameer Sector havo/vwo per jaargroep Leerjaar: 1 Afdeling: ht Vastgesteld: oktober 2012 Vooraf Leerjaar 1 + 2 van de ht-klassen aan het Metameer is een determinatieperiode. De zorg om

Nadere informatie

Voor leerlingen die extra aandacht nodig hebben LWOO leerweg ondersteunend onderwijs PRO praktijkonderwijs Kenmerken: kleinere groepen, werken in eigen tempo, bij LWOO zelfde vmbo-programma als in het

Nadere informatie

Basisschool De Poolster straalt, vanuit deze gedachte werkt het team samen met de kinderen en ouders aan kwalitatief goed onderwijs op onze school.

Basisschool De Poolster straalt, vanuit deze gedachte werkt het team samen met de kinderen en ouders aan kwalitatief goed onderwijs op onze school. Voorwoord Basisschool De Poolster straalt, vanuit deze gedachte werkt het team samen met de kinderen en ouders aan kwalitatief goed onderwijs op onze school. Onze visie op eigentijds, boeiend onderwijs

Nadere informatie

Diepteanalyse loopbaangesprekken Welk docentgedrag helpt?

Diepteanalyse loopbaangesprekken Welk docentgedrag helpt? Diepteanalyse loopbaangesprekken Welk docentgedrag helpt? Peter den Boer Esther Stukker Lectoraat keuzeprocessen ROC West-Brabant Opzet workshop 1. Introductie en voorstellen 2. U (kort) 3. Presentatie

Nadere informatie

MASTERCLASS De datateam methode Examenresultaten Nederlands

MASTERCLASS De datateam methode Examenresultaten Nederlands MASTERCLASS De datateam methode Examenresultaten Nederlands Taal op koers 29 oktober 2014 Cindy Poortman en Kim Schildkamp Uitdagingen in de onderwijspraktijk Voortijdige schooluitval Gebrek aan praktische

Nadere informatie

GROTE OUDER- EN LEERLINGENENQUETE 2010

GROTE OUDER- EN LEERLINGENENQUETE 2010 GROTE OUDER- EN LEERLINGENENQUETE 2010 1 Algemeen In 2010 is er een Grote Ouder- en Leerlingenenquete geweest. Het onderzoek is uitgevoerd door het bekende bureau Beekveld en Terpstra. Alle ouders en de

Nadere informatie

Sociaal-emotionele ontwikkeling & Sociale Veiligheid. Beleid en protocollen

Sociaal-emotionele ontwikkeling & Sociale Veiligheid. Beleid en protocollen Sociaal-emotionele ontwikkeling & Sociale Veiligheid Beleid en protocollen OBS De Viermaster Papendrecht 2014-2015 Inleiding In dit document staat omschreven welk beleid en welke protocollen gehanteerd

Nadere informatie

HUISWERKBELEID. Inhoudsopgave... 1. Inleiding... 2. Het doel van dit huiswerkbeleid... 2. Voorwaarden huiswerkbeleid... 2

HUISWERKBELEID. Inhoudsopgave... 1. Inleiding... 2. Het doel van dit huiswerkbeleid... 2. Voorwaarden huiswerkbeleid... 2 HUISWERKBELEID Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 Het doel van dit huiswerkbeleid... 2 Voorwaarden huiswerkbeleid... 2 Doelstellingen huiswerk... 3 Opbouw van het huiswerk... 3 Incidenteel huiswerk... 6

Nadere informatie

Tevredenheid ouders. Uitslagen Vragenlijst. De Bakelgeert

Tevredenheid ouders. Uitslagen Vragenlijst. De Bakelgeert Tevredenheid ouders Uitslagen Vragenlijst De Bakelgeert Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 De vragenlijst... 2 Gegevens... 4 Organisatiegegevens... 4 Periode van afname... 4 Aantal respondenten...

Nadere informatie