Beschouwing Rapportage CE: maart Ronald.E. Aberson

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beschouwing Rapportage CE: maart 2006- Ronald.E. Aberson"

Transcriptie

1 Beschouwing Rapportage CE: maart Ronald.E. Aberson Betreft rapport: Op(de)weg met pure plantenolie? (report 2GAVE-05.05) Datum In hoofdlijnen komen uit de studie van CE verkeerde uitkomsten en conclusies, omdat men zich baseert op verouderde teeltwijzen van koolzaad en aannames die niet overeenkomen met de huidige praktijk. Verder ontbreekt een uiteenzetting van de verbeteringen die momenteel voorhanden zijn en die geïntegreerd in een cyclus, PPO nog milieuvriendelijker maken. Hiermee kan PPO nu en in de periode die te overbruggen is tot de tweede generatie bio brandstoffen een substantiële bijdrage leveren aan het behalen van de Europese norm voor inzet van biobrandstoffen. De teeltwijze waaraan de conclusies worden ontleend, zijn gebaseerd op te lage opbrengst per hectare, te hoog kunstmest en bestrijdingsmiddelen verbruik, te veel energie (fossiele diesel) voor de productie van koolzaad, een te hoog vochtgehalte in het zaad en het waardeloos onder ploegen van het koolzaadstro. De feitelijke onjuistheden zal ik aangeven en vooral die, die bepalend zijn voor het eindresultaat.het frustrerende van het CE rapport is dat zowel staatssecretaris van Geel en Wijn conclusies trekken uit dit rapport die op basis van onjuiste feiten zijn ontstaan. Ik tracht dit kort en bondig toe te lichten.uitgangspunten waar het in hoofdlijnen om gaat voor een goede berekening zijn het volgende: Opbrengst per hectare voor winterkoolzaad: De afgelopen vijf jaar is een gemiddelde opbrengst in het noorden van Nederland voor winterkoolzaad 4000kg /hectare gerealiseerd. (Voorbeeld Oliemolen delfzijl 2004 over 500 hectare 4760 kg/ha 2005 over 1500 hectare 4050 kg/ha) CE delft gaat in de berekening in het rapport er vanuit dat 3300 kg /ha gehaald wordt.(blz. 26 onder tabel 5.1) CE delft berekent dan de olieopbrengst als volgt (zie punt 14 onder aan blz. 26): 3,3ton/ha x(100%-16%)x43%*75%=0,9ton/ha olie 16% = vochtgehalte van het zaad 43% = oliegehalte van het koolzaad 75% = rendement van de koudpers Hier ontstaan al de grote rekenfouten: Ten eerste: CE delft rekent met 16 % vocht van het zaad (blz. 23 1e alinea vochtgehalte vanaf land tussen 14 en 18%) In de praktijk bij navraag meerdere akkerbouwers en bedrijven die koolzaad opslaan ligt het vochtgehalte tussen de 8 en 12,5 %.Bij een droog jaar tijdens oogst schommelt het vochtgehalte rond de 8%, bij een natte oogst rond de 10 % en bij hoge uitzondering maximaal 12,5 %) Dit geldt voor winterkoolzaad.winterkoolzaad geeft de hoogste opbrengst en wordt meestal midden juli geoogst. Wat in de berekening duidelijk fout gaat is dat men met 16% vocht rekent.

2 In de berekening voor koolzaad drogen rekent men bij CE van 16% vocht terugdrogen naar 0 % vocht. Koolzaad met 0% vocht is niet geschikt voor olieproductie. Hiervoor wordt een vochtgehalte van 8% nagestreefd. In de praktijk wordt normaal van 10% vocht teruggedroogd(koolzaad vanaf het land) naar 8% vocht, dit is 2% terug drogen in plaats van 16%. Hier wordt het droogproces met factor 8 (= 800% lijkt wat erger)overdreven en wat in het energieverbruik betreft aardgas ook zo meegenomen wordt. Voor de berekening van de energiebalans ontstaat hier de eerste grote fout. Koudpersen gebeurt altijd met een vochtgehalte tussen de 7% en 8% vocht. Een koudpers kan geen koolzaad persen bij 0 % vocht, de pers zal vast lopen. Het vocht verdwijnt niet uit de olie maar blijft in de koek achter.(vocht in olie mag maximaal 750mg /kg zijn volgens de voorlopige DIN standaard 51605, het vochtgehalte in de koek is normaal 11%) CE laat in hun berekeningen het vochtpercentage wel mee wegen in de berekeningen voor het energie verbruik, maar laat het vocht dat deel uitmaakt v.d. perskoek in de opbrengst berekening niet mee wegen. Het rendement van een koudpers zou 75% zijn volgens de berekeningsmethode van CE. Huidige professionele koudpersen hebben een rendement van minimaal 81%. Voor hobby doeleinden zullen de rendementen rond de 75% liggen. Om serieus met koolzaadolie productie bezig te zijn moet men uit gaan van minimaal 81%. Toch geeft de benadering van CE hier een vertekend beeld ten opzichte van warmpersen.(rendement 98 % volgens CE) Uit de warme persing ontstaat koolzaadextractie schroot, dit schroot is vrij volledig ontdaan van olie (oliegehalte <0,5%).Hierdoor verliest het schroot veel energiewaarde voor veevoer. Tevens wordt dmv gebruik van hexaan,destillatieprocessen, enz., vitamines (A en E) volledig vernietigd. Bij warmpersen moet i.t.t. koudpersen, via een energieverslindende methode de overige restolie ontdaan worden van koolzaadkoek dat na warme persing koolzaadextractie schroot heet.dus in het kort koudpersen levert koolzaadkoek met een restolie gehalte van 11% tot 14 % en warmpersen levert koolzaadextractie schroot met een restolie gehalte van 0,5%. Omdat de laatste jaren de fossiele brandstofprijzen enorm gestegen zijn is koudpersen weer interessant geworden omdat het verwijderen van restolie voor warme persing enorm duur geworden is. Het tweede voordeel van koolzaadkoek van koudepersing ten opzichte van warmepersing genaamd koolzaadextractie schroot is dat de koolzaad koek veel gezonder is voor vee ivm de vitamines A en E en dat door het hogere restolie gehalte onverzadigde vrije vetzuren.als dit veevoer door dieren wordt opgenomen ontstaat hierdoor indirect een gezonder voedsel product voor de mens in de vorm van zuivel of vlees. Koolzaadextractie schroot bevat residuen (o.a hexaan en andere ongewenste stoffen ) die ongezond zijn voor vee. Het probleem in de veevoer sector is dat koolzaadextractie schroot wel bekend is en een marktwaarde kent omdat grote hoeveelheden in de veevoer handel worden aangeboden en heeft zodoende een marktprijs. Koolzaadkoek is minder bekend en het aanbod is veel kleiner. Hierdoor is er nog geen goede marktprijs voor bekend. Op basis van voederwaarde (energie en eiwitgehalte) is een theoretische waarde vast te stellen. Het eiwit gehalte in koolzaadkoek schommelt tussen de 31% en 38%.De energiewaarde ligt op 1150 VEM (=voedereenheidmelk term wordt in de melkveehouderij gebruikt om de energiewaarde van een product aan te geven.) De energiewaarde van koolzaadkoek ligt minimaal

3 25% hoger dan koolzaadextractie schroot.hierdoor zou theoretisch koolzaadkoek meer geld opbrengen dan koolzaadextractieschroot. Koolzaadextractie schroot bevat 36% tot 38% eiwit en heeft een energie waarde van 850 VEM. Het product is vitamine arm en bevat verder geen toegevoegde waarde voor veevoer. Koolzaadkoek kan de import van (gemodificeerde) soja t.b.v. veevoerproductie beperken of zelfs geheel vervangen. Dit is in het CE rapport niet mee gewogen. Voor een juiste berekening voor koudpersen geldt het volgende vanuit gaande voor vergelijking met een lage opbrengst per hectare zoals CE stelt van 3300 kg/ha: 3300kg x 34%(wat koudpers uit 43 % oliegehalte /kg zaad haalt)=1120 kg olie 1120 kg olie/ha is 220 kg olie/ha meer dan CE berekend. Gaan we uit van een normaal gemiddelde opbrengst per hectare van 3750 kg dan is de olieopbrengst x 34% =1275kgha olie = 1416 liter/ha olie. Daarnaast komt 2475 kg koolzaadkoek vrij. De stro opbrengt ligt rond de 2,5 ton/ha a 3 ton/ha. 3750kg koolzaad per hectare is nu voor Nederland een normaal gemiddelde,wanneer koolzaad aantrekkelijker wordt zal de professionele veehouder/akkerbouwer nog hogere opbrengsten halen(b.v Duitsland 5000 kg /hectare). Dit wat betreft opbrengsten per hectare. Dan energieverbruik:voor drogen wordt aardgas gebruikt, de vochtgehaltes zijn veel te hoog aangehouden bij CE dit werkt negatief uit op de energiebalans.(factor 8) Dan brandstof verbruik op de akker: tractoren dorsmachine. CE geeft aan op blz. 21 tabel 3.3: 150 liter diesel Werkelijkheid volgens o.a akkerbouwer Waalkens voor saldo berekening voor het blad De boerderij(uitgever elsevier)ligt het diesel verbruik per hectare maximaal op 100 liter. Dit betekent weer een overschrijding van 50 %. Dan gewasbeschermingsmiddelen (blz. 21 punt3.2.2) CE geeft aan 7 liter per hectare dit ligt in de praktijk op maximaal 3 liter Meer dan 50 % overschrijding Opbrengsten koolzaadstro(blz22 punt 3.3) Er zou volgens CE geen belangstelling voor de markt zijn voor koolzaadstro wel voor graan stro. Het bedrijf agristro in Winschoten verwerkt jaarlijks ton koolzaadstro dit wordt gemalen in vierkante zakken verpakt en voornamelijk afgezet in de paardenhouderij en als stalbedekking voor melkvee gebruikt.(wordt veelal in Duitsland afgezet in de paardenhouderij) Op retourvrachten uit Frankrijk en Denemarken wordt koolzaadstro meegenomen naar agristro om daar verwerkt te worden. Inzet van kunstmest ipv dierlijke mest (blz. 92 tekst midden) Vervanging van een deel van de kunstmest door dierlijke mest geen goed idee wanneer broeikasgas emissies dienen te worden gereduceerd.

4 CE zegt dus dat dierlijke mest geen goede optie is om kunstmest te vervangen.we weten dat Nederland een mestoverschot heeft.het mestoverschot is 12 miljoen ton per jaar.overtollige mest wordt geëxporteerd naar o.a Frankrijk en Duitsland.Dit kost 85 miljoen autokilometers per jaar. Volgens CE zouden we geen dierlijke mest moeten gebruiken maar beter kunstmest moeten inzetten om gewassen te telen. In Nederland zou een integrale, milieuvriendelijke en economisch aantrekkelijke keten gerealiseerd kunnen worden: Mest met afval producten uit landbouw en voedingsmiddelen industrie vergisten. Dit levert biogas en digistaat op. Het biogas, dat ca. 60% methaan bevat kan in een WKK, groene stroom en groene warmte opleveren. Dit methaan dat op deze wijze gecontroleerd wordt verwerkt, zou anders grotendeels als diffusie methaan emissie, bijdragen aan het broeikas effect. Zoals je wellicht weet is methaan een 20 keer zo sterk broeikasgas als CO2. De groene stroom kan gebruikt worden voor de koolzaadpersing, e.d. Mogelijk is met de warmte v.d. WKK ook het zaad te drogen. Vergistte mest toepassen voor bemesting van koolzaad, enz. i.p.v. kunstmest. Hierdoor wordt de lachgas emissie bij de kunstmest productie volledig ondervangen Voor de productie van 1 kilo kunstmest moet 3 kuub aardgas verbruikt worden. Om een gezonde bodem te behouden of te verkrijgen heeft de grond voor verbouwen van gewassen dierlijke mest nodig het liefst met stro,dit zorgt voor een goede structuur en voldoende bodemleven, de koolstof stikstofverhouding moet in balans zijn. Door dierlijke mest en stro af te wijzen zoals CE stelt verarmt de grond met alle gevolgen van dien. Emissie vergelijking PPO t.o.v zwavelarme diesel(blz. 94 3e alinea) Het is maar net uit welke uitlaat je emissies meet. In de vergelijkende berekeningen lijkt het dat in de ketens van PPO t.o.v. fossiele brandstoffen sommige zaken meegewogen als dit in het voordeel is voor fossiele brandstoffen. Voorbeelden hiervan zijn: Lachgas uitstoot van kunstmest productie worden toegeschreven aan PPO, waarbij men zich ook nog baseert op een te hoog kunstmest (met een achterhaalde productiemethode) gebruik, te lage opbrengst per hectare en te hoog vochtgehalte v.h. zaad. In ruwe olie zitten milieuverontreinigende stoffen, zoals zwavel, as, zware metalen, enz. die tijdens het raffinage proces achter blijven in de laatste residuen. Deze residuen worden grootschalig toegepast als brandstof voor zeeschepen. Onlangs is de toegestane waarde van zwavel voor deze brandstoffen verhoogd naar 5%!! Deze zwavel komt dan wel niet meer uit de uitlaat van onze auto`s, maar wel via een andere pijp in ons milieu. Overigens is het toegestane zwavel percentage van transport diesel in Nederland veel hoger dan in de ons omringende landen. PPO is zwavel vrij. Volgens CE is inzet van PPO beperkt in de voertuigenmarkt (blz. 7 5e alinea kop: Techniek) met name indirect geïnjecteerde motoren en voertuigen zijn geschikt. Andere directe injectiesystemen en voor de modernste voertuigen zijn ombouwpakketten nog in ontwikkeling.

5 Wij als solaroilsystems importeren ombouwsets vanuit Duitsland voor deze moderne inspuitsystemen. Wij hebben in NL al meer dan 80 vrachtauto's met voornamelijk pompverstuiver en commonrail motoren rijden. In Duitsland rijden meer dan 1000 vrachtauto's met dit systeem voornamelijk moderne inspuitsystemen (>85%). De eerste vrachtwagens op PPO zijn de miljoen kilometer inmiddels gepasseerd. Een grote Duitse truckfabrikant past door deze ontwikkeling zijn software aan om PPO nog beter te kunnen verbranden. De voorlopige Din standaard zal een handvat zijn voor de autoindustrie om in de toekomst meer voertuigen voor PPO geschikt te maken. Zelfs voor de volkswagengroep (vw, seat, audi, skoda) leveren wij eentank systemen; dwz starten op ppo.(systeem Wolf) Dus geen diesel meer nodig voor de warm rijd fase. In de racerij ;de dieselklasse op de Neurenbergring wordt meegedaan aan 24-uursraces op dit eentanksysteem op PPO.zie onderstaande foto s. Mit Pflanzenöl auf dem Nürburgring Aufgrund unserer technischen Spitzenstellung in der Umrüstung von Pumpe-Düse Motoren hat sich das Rennteam von Paul Martin Dose entschlossen, unsere Triebwerke im Rennsport auf dem Nürburgring einzusetzen. Audi A3 Pumpe Düse mit 180 PS und dem enormen Drehmoment von 410 Nm. Damit werden Endgeschwindigkeiten bis zu 245 km/h erreicht. Der Renneinsatz stellt enorme Anforderungen an die technische Ausführung der Pflanzenölumrüstung, da Verbrennungsqualität und Höchstleistung gefordert sind.

6 Ein Projekt von Regio-Öl Aachen unter Schirmherrschaft des Umweltministeriums NRW Umweltministerin Bärbel Höhn beim 24-Stunden-Rennen Dit initiatief wordt mede ondersteunt door(zie ) milieuminister Bärbel Höhn. Hier ligt het bewijs dat de auto-industrie deze techniek al lang had kunnen toepassen. Het bedrijf Wolf pflanzenoeltechnik die deze techniek levert is in 1989 begonnen met de ombouw van personenauto's op PPO.Typerend voor dit eentanksysteem is dat de brandstofinspuiting volledig geoptimaliseerd is voor de verbranding van PPO.Dat wil zeggen dat onder andere de software van de auto veranderd wordt om een goede koudestart te realiseren en om de verbranding volgens de Euronorm te laten voldoen.(ook nog voor diesel of een willekeurig mengsel met PPO). Intussen hebben zij meer dan 800 auto's omgebouwd waarvan 300 vanaf het bouwjaar 2000 met de moderne pompverstuivertechniek. Alle auto's rijden op koudgeperste koolzaadolie. Er zijn in Duitsland nog een tiental professionele bedrijven die zich met PPO ombouw bezighouden en die er voor gezorgd hebben dat enkele tienduizenden trucks nu op PPO rijden met de meest moderne inspuitsystemen. Veel transporteurs in zuid-duitsland stappen over van biodiesel of gewone diesel naar PPO. Biodiesel heeft een meer verbruik van 10% t.o.v PPO en diesel en ongeveer ook 10% vermogensverlies t.o.v PPO en diesel. Biodiesel wordt in Duitsland ook accijnsvrij verkocht.de prijs van biodiesel ligt ongeveer 10 eurocent onder de diesel prijs. Om een prijs vergelijking te maken t.o.v diesel moet men ± 10% bij de prijs van biodiesel optellen om een goede vergelijking te maken.hierdoor ligt de prijs voor de gebruiker weer even hoog als diesel.ppo ligt in Duitsland gemiddeld 30 a 35 eurocent onder de dieselprijs.hierdoor is de afgelopen jaren een ware run ontstaan om trucks op PPO om te zetten om in deze harde markt nog enigszins geld te kunnen verdienen. Bladzijde 19 1e alinea Volgens tekst CE: er vindt in Duitsland en Frankrijk nauwelijks teelt voor PPO plaats. Er zijn in Duitsland nu al meer dan 300 decentrale oliemolens, alleen in Bayern is vorig jaar (2005) al meer dan 30 miljoen liter koudgeperste koolzaadolie in het wegverkeer afgezet.

7 Tevens zijn er grote transporteurs die direct bij Cargill en ADM warmgeperste PPO(koolzaadolie) kopen.de producent van onze ombouwsystemen hebben ook een oliehandel en transporteren per maand 1,2 miljoen liter koolzaadolie alleen al voor een gedeelte van hun eigen klanten.en zo zijn er nog honderden die dat op deze wijze doen voornamelijk in Duitsland. Waarschijnlijk is het beeld wat men krijgt van afname van PPO niet juist te traceren omdat men er vanuit gaat dat de PPO's afgezet zijn in de voedingsmiddelen industrie. Voertuigemissies PPO (Blz. 36, 37) CE trekt conclusies uit emissies waarbij de eerste auto professioneel is omgebouwd(elsbett systeem)hieruit komen ook goede waarden. De tweede auto is niet duidelijk of deze is aangepast voor PPO en door welke ombouwer. Auto 3 en 4 zijn niet omgebouwd. Hieruit worden wel conclusies getrokken. Er zijn voornamelijk in Duitsland verschillende ombouwsystemen te koop.van de 50 ombouwers is 80% hobbyist de andere 20% is professioneel en richt zich dan ook op bedrijven.professionele ombouwers laten hun systeem TŰV goedkeuren dit geldt ook voor de emissies van voertuigen. Over het algemeen zijn de emissies voor roet, CO en HC duidelijk lager.de NOX verschilt per type motor van -5% tot +5%. Het is dus ook hier weer belangrijk dat wanneer men onderzoek doet dit gedegen uit te voeren en niet aan de hand van een paar voertuigen conclusies trekt. Punt tekst CE rapport Emissies van Euro 4 /5 voertuigen een vooruit blik Ter info: in Duitsland rijden al meerdere maanden 12 vrachtwagens(mercedes Actros ) Euro 5 op PPO met de ad blue techniek (ureum). Wat niet aan de orde gesteld is in het CE rapport: Bij het decentraal regionaal koudpersen van koolzaad ontstaan twee productstromen: koolzaadolie en koolzaadkoek. Deze koolzaadkoek (plantaardige eiwit bron)kan geïmporteerd soja wat als krachtvoer voor vee gebruikt wordt geheel vervangen. Zodoende ontstaat er een brandstof die in de eigen regio geproduceerd wordt en een eiwitrijk krachtvoer die ook regionaal vervaardigd wordt. Voordeel van dit systeem is dat zowel de olie als koek in de regio voor nieuwe werkgelegenheid zorgt. Ook de geldstroom blijft in de regio. Iedere liter geproduceerde koolzaadolie vervangt een liter diesel. Diesel wordt via ruwe olie van buiten Europa geïmporteerd en hierdoor vloeit harde valuta buiten de unie weg en zo ook uit de regio. Iedere geproduceerde kilo koolzaadkoek vervangt de geïmporteerde soja. Ook hier geldt dat de geldstroom binnen de regio blijft. De grote milieu voordelen die door deze opzet ontstaan zijn : korte lijnen wat betreft de productie van brandstof en levering van deze brandstof. Immers iedere liter geproduceerde koolzaadolie vervangt diesel wanneer binnen een omtrek van zo n 20 km van de oliepers een voertuig deze brandstof verbruikt. Iedere kilo koolzaadkoek vervangt soja wat uit o.a de Verenigde Staten moet worden geïmporteerd.

8 In het CE rapport wordt met deze zaken geen rekening gehouden en wat milieutechnisch gezien wel degelijk van belang is. Transport voor Soja en Diesel(ruwe olie) vanuit verre landen zou meegenomen moeten worden in de energiebalans. Koolzaadolie levert de volgende voordelen op ten opzichte van fossiele brandstoffen: CO2 neutraal en bij een gedegen onderzoek veel beter dan wat in het rapport vermeld wordt. Er treedt geen grond en water vervuiling op. Er zijn geen opslagbeperkingen (valt onder levensmiddelen.) en is niet giftig of explosief. De voertuigen die geschikt zijn voor ombouw zijn auto s,vrachtauto s, tractoren,boten en zelfs locomotieven. Warmtekrachtkoppelingen worden steeds meer omgebouwd en kunnen hierdoor groene stroom terug leveren aan het elektriciteitsnet. Om een indruk te geven om bijvoorbeeld een vrachtauto om te bouwen dan kost dat ± 5000 EURO ex BTW. Het installeren van de ombouwset levert ongeveer 35 manuren werk op per vrachtauto. Ook deze regionale activiteit levert geld op dat binnen Nederland verdiend wordt.dit zorgt weer voor inkomsten/loonbelasting, winstbelasting, BTW, enz. Solaroilsystems heeft het afgelopen jaar meerdere dealerbedrijven (5 stuks met meerdere nevenvestigingen) aangesteld om trucks van PPO ombouw te voorzien. Omdat de beperkte accijnsvrijstelling van 3,5 miljoen liter per jaar inmiddels vol gepland is worden nu alleen nog trucks omgebouwd die internationaal rijden en voornamelijk in Duitsland tanken omdat daar een algehele accijnsvrijstelling geldt en vanaf dit jaar(2006) ook in België Het Duitse Ifö instituut heeft berekend dat tussen de 70% en 83% van de gemiste diesel accijns weer terugkomt in boven genoemde belastingen terwijl dit ook nog gebaseerd is op de inzet van biodiesel,bij PPO zal de belastingopbrengst nog hoger uit vallen omdat er ook nog arbeid en geld voor ombouw van motoren moet worden geïnvesteerd. Energiegebruik (tekst CE 5.2 blz. 27) Volgens CE varieert het stroomverbruik bij kleinschalig koudpersen,exclusief drogen tussen de 20kWe/ton droog zaad tot 90kWe/ton.Gemiddeld gaan ze uit van 45kWe/ton. Het stroomverbruik oliemolen Delfzijl ligt op 32kWe/ton droog zaad. Kosten (tekst CE blz. 9) De productie kosten voor PPO bedragen 0,50-0,90 per liter PPO,inclusief bovenregionale distributie,exclusief ombouwen van het voertuig.de productiekosten voor diesel bedragen 0,30/L.Dit volgens CE vastgesteld.(productie kosten voor diesel liggen nu eerder tussen de 0,40 en 0,50/L) Voor de berekening van de kostprijs van een liter PPO geproduceerd door decentrale koudpers installaties bestaat er een eenvoudige rekenmethode: 3 kilogram koolzaadkorrel (±8 % vocht) levert na persing: o 1 kilogram koolzaadolie en o 2 kilogram koolzaadkoek De prijs vanaf decentrale oliemolens in Duitsland rechtstreeks naar de gebruiker (auto of vrachtauto) zonder tussenkomst van handel lag de prijs vorig jaar gemiddeld op 0,63 per liter(ex 7% BTW = in Duitsland laag BTW tarief voor landbouw produkten.) Om 1 liter PPO te maken in een koudpers is:

9 3 kilogram koolzaadkorrel nodig; kost 0,21/kg (gedroogd 8% vocht) = 3 x 0,21= 0,63 Na het persen ontstaat: o 1 kilogram koolzaadolie = 1,1 liter koolzaadolie = 1,1 x 0,63= 0,69 o 2 kilogram koolzaadkoek levert 0,12 /kg = 2 x 0,12 = 0,24 o Opbrengsten minus kosten = kostprijs o De kostprijs van een liter koolzaadolie is dan verkoop : 0,69 + 0,24 = 0,93 o Minus de inkoop 3 kg koolzaadkorrel = 0,63 Blijft over de kostprijs van PPO 0,30 per liter. (exclusief energiekosten,afschrijving,loon enz). Zoals bovenaan genoemd stelt CE dat de productiekosten tussen de 0,50 en 0,90 bedragen. Ieder jaar komen er tientallen decentrale koudpersen bij voornamelijk in Duitsland,het zou toch te gek zijn dat deze installatie er voor de lol neer worden gezet. PPO,biodiesel en ethanol worden door de geleerden de eerste generatie biobrandstoffen genoemd. Betreft de broeikasgassen balans(blz. 7 tekst CE) Daarvan wordt gezegd dat de reductie afhankelijk kan zijn van koolzaadopbrengst en toegepaste productietechniek variëren van 15% (toename broeikasgasemissies) tot 65%. Dan wordt er nog over de tweede generatie biobrandstoffen gesproken, deze zouden veel belovender zijn ten opzichte van de eerste generatie wat betreft het milieu rendement. (meer CO2 reductie). Fischer Trops, waterstof,enz hebben dan ook de toekomst. Hieronder een vergelijk tussen PPO en waterstof. parameter 1. verbranding Solar-waterstoftechniek H 2 2. winning Electrolyse E: 2 H 2O -> 2 H 2 + O 2 energie voor E = 150 % * vloeibaar maken = 30% * 3. opslag Gasvormig (druktank) Vloeibaar (kryotank) Als metal-hydride Vooral problematisch Hoog energie-verbruik Hoog verlies van H 2 4. transport Gasvormig + vloeibaar: Omslachtig + risikovol Als metal-hydride: Zwaar! 3kg/kWh Pure plantaardige olietechniek 2H 2 O -> 2H + O 2 C 60 H 12 O + 87 O 2 -> 60CO H 2O Olieplanten planten Zaad persen Planten = 12 % * Persen = 3 % * Normaal vloeibaar in Staal- of kunststoftanks Probleemloos Zonder energietoevoer Zonder verlies Probleemloos Moeilijk ontvlambaar Niet explosief Licht: < 0.1 kg / kwh Vergelijking ten voordele van H 2 5. energiedichtheid 2.3 kwh / liter (vloeibaar) 9.2 kwh / liter 6. kosten > 2.5 / liter +/- 0.5 / liter 7. technologie Brandstofcel: Zeer complex, gevoelig Geen lange tijd ervaring Nog zeer duur Pure plantaardige oliemotor Pure plantaardige olie WKK Eenvoudig, beproefd Nu betaalbaar

10 8. sociaalaspect Grootindustrieel Gecentraliseerd Evt. hoge afhankelijkheid 9. milieuaspect Vluchtig, gevaar In de stratosfeer Mogelijk reactie met O haalbaarheid H 2-installatie enkel als proefproject Brandstofcel is niet marktrijp Landbouw Gedecentraliseerd Weinig afhankelijk H gaat niet verloren Biologisch afbreekbaar CO 2 neutraal Onmiddellijk bruikbaar > auto s (Duitsland) als brandstof goedkoper dan benzine en diesel Bij het produceren van PPO s wereldwijd gezien ontstaan na persing altijd twee producten waaronder olie en de koek. Grofweg gezien ontstaat er meestal twee maal zoveel koek als olie. Wereldwijd groeien er meer dan 1200 verschillende soorten plantaardig oliehoudende gewassen. Van deze plantaardige oliehoudende gewassen weten we nu dat er ongeveer 500 soorten geschikt zijn voor motorbrandstof.in europa zijn dat naast koolzaadolie b.v zonnebloemolie,sojaolie.in Azië palmolie in Afrika jethropha olie. Iedere regio in de wereld heeft zo zijn eigen oliehoudende gewas die ook bestand is om in de omstandigheden te groeien die daar ter plekke heersen. Zo doende kan iedere bevolkingsgroep waar ook ter wereld zich voorzien van oliehoudende gewassen voor voedsel en energieproductie. Armoedebestrijding in de wereld zal alleen slagen wanneer er in een regio zowel voedsel en energie voorhanden is dat door de lokale bevolking vervaardigd c.q verbouwd wordt. Dus het wereldwijd verbouwen van PPO soorten genereert brandstof en plantaardige eiwitten die dienen voor voedsel productie, direct of indirect voor mens en dier. Deze eerste generatie biobrandstoffen kunnen wereldwijd voedsel en energieschaarste voorkomen. De tweede generatiebiobrandstoffen kunnen voornamelijk alleen door grote multinationals geproduceerd worden. Door deze monopolistische structuur worden burgers opgezadeld met hoge kosten in verband met een inefficiënte manier van energie opwekking en transport. Burgers blijven afhankelijk,de hoge kosten worden op hen afgewenteld. De huidige energievoorziening is inefficiënt.kijken we naar een doorsnee energiecentrale bijvoorbeeld olie,gas of kernenergie dan is het rendement laag ; ongeveer 30% van de opgewekte elektriciteit komt in de woning via het stopcontact aan.de rest gaat verloren aan koelwarmte bij de centrale.dus 70 % van de verbruikte energie lozen we in zee of in een rivier. Van Geel gaf dan ook aan dat het beter zou zijn om nieuw te bouwen kerncentrales aan zee te bouwen i.p.v aan rivieren. De rivieren zouden te veel opwarmen. Dit soort energieverspilling past dan ook niet meer in deze tijd. De politiek wil nu inzetten op kernenergie.als meerdere landen dit ook willen gaan doen dan zal de uranium vraag stijgen en op termijn zal ook dit weer leiden tot prijsverhogingen en zelfs tot uranium schaarste Het meer gaan toepassen van warmte kracht centrales (WKK) zal tot een betere energie benutting leiden. Ongeveer 90 % van de energie wordt omgezet in stroom en warmte. Voorstanders van kernenergie zouden ook voor een warmte kracht koppeling op basis van kernenergie hun elektriciteit en warmte kunnen gaan opwekken. Een mini wkk op kernenergie zou prima een dorp van stroom en warmte kunnen voorzien. Het ontstane kernafval zou men dan bij de voorstanders van kernenergie in de achtertuin kunnen gaan begraven. Ik ben benieuwd wie dan nog voorstanders zijn

11 Waarom schrijf ik dit omdat het mijn inziens verstandig zou zijn dat we eens beter moeten gaan nadenken wat voor energievorm we gaan kiezen op de lange termijn. Warmte krachtkoppelingen geven het hoogste rendement (>90%).De grootste warmtekrachtkoppelingen (wkk) op PPO zijn 17 megawatt groot.dit betekent er wordt 17 megawatt elektriciteit opgewekt en er ontstaat ongeveer 17 megawatt warmte.om een vergelijk te geven een doorsnee energiecentrale die we nu kennen en die alleen voor stroomproductie fungeert is 500 megawatt groot. Dus 30 wkk op ppo vervangen een grote kolen,gas of kerncentrale. Door wkk s op PPO over Nederland te verdelen ontstaat een stabieler elektriciteitsnet.deze opzet maakt Nederland minder afhankelijk van buitenlandse energieleveranciers. Het nadeel van wkk is dat men in de zomer vaak warmte over heeft. Door zoveel mogelijk wkk te plaatsen waar altijd warmte gevraagd wordt bijvoorbeeld de industrie gaat er zo weinig mogelijk energie verloren. Tevens bestaat de mogelijkheid om met de warmte zoutwater om te zetten in drinkwater dit is het zelfde principe waarmee op zeeschepen van zeewater drinkwater gemaakt wordt. Kleinere wkk s kunnen in dorpen woningen van stroom en warmte voorzien. Hierdoor wordt aardgas overbodig en dmv een ringleiding door het dorp kunnen woningen voorzien worden van warmwater voor verwarming en tapwater. Deze toepassing wordt al meerdere jaren toegepast in Denemarken. Door een wkk eigendom te maken van de bewoners van het dorp of woonwijk kunnen met de huidige energietarieven voor gas en elektra makkelijk de kosten voor installatie,brandstof,onderhoud afschrijving enz. betaald worden. Dit type wkk s gaan minimaal 30 jaar mee. Deze manier van opzet bewijst dat wanneer men bereidt is een visie te ontwikkelen voor de lange termijn dat een land zichzelf kan voorzien van hernieuwbare energie zonder afhankelijk te zijn van fossiele brandstoffen. Door deze techniek samen te brengen met andere energiezuinige ontwerpen kunnen we stellen dat we door energie-efficiënte oplossingen op geen enkele wijze stappen terug hoeven doen in comfort en kosten voor de burger. Zouden we in de woningbouw meer de passiefhuis (www.passiefhuis.nl) techniek toepassen dan kunnen we alleen al in Nederland t.o.v bestaande nieuwbouw al meer dan 60 % energie besparen en een wooncomfort verbetering vaststellen. De meerkosten bedragen niet meer dan 8% t.o.v bestaande bouw. Dit wordt op termijn dmv hypotheekaftrek binnen enkele jaren terug verdiend en geeft voor de lange termijn een lage energierekening. We zien het voorbeeld zoals het al lang gaat,de grote energiemaatschappijen maken de dienst uit,ze smijten met geld in de vorm van reclame en sponsering. Het grote voordeel van deze opzet is natuurlijk dat overheden een overzichtelijke structuur hebben waarop belastingen eenvoudig kunnen worden geheven. Het is immers veel makkelijker via een multinational accijns te heffen dan iedere willekeurige boer,burger,ondernemer die op een goedkope eenvoudige wijze waar ook ter wereld zijn energie en voedsel produceert. Het lijkt er dan ook sterk op dat het CE rapport is opgesteld om de eerste generatie biobrandstoffen te remmen in ontwikkeling en door deze tijdsvertraging de tweede generatie biobrandstoffen meer tijd te geven om de gehele energievoorziening in de toekomst over te nemen. Professor Schrimpf van de stichting Bundesverband Pflanzenoele heeft berekend dat wanneer alle fossiele brandstoffen die jaarlijks wereldwijd verbruikt worden vervangen kunnen worden door PPO s indien 2 % van het totale landoppervlak hiervoor wordt aangewend.

12 Het verbazingwekkende is dat we overal ter wereld gewend zijn om voor voedselproductie ieder jaar te zaaien en te oogsten terwijl we in de energiesector niks anders doen dan grote hoeveelheden opgeslagen fossiele brandstoffen te verbruiken die in duizenden jaren zijn ontstaan. De tweede generatie brandstoffen bijvoorbeeld vergassen van biomassa in de vorm van houtsnippers en ander plantaardig afval kan een vloeibare brandstof uit gegenereerd worden. De opbrengsten zouden per hectare veel hoger zijn dan bij de eerste generatiebiobrandstoffen. De vraag die dan al vaker gesteld is wat is de energie balans om van hout bijvoorbeeld diesel(fisher Trops) te maken en waarom wordt er geen rekening mee gehouden dat bij de eerste generatie brandstoffen ook nog voedsel wordt geproduceerd meestal ook nog twee keer zoveel als de hoeveelheid olie die van een hectare komt. Conclusie het grootschalig inzetten van de tweede generatiebiobrandstoffen zal tot voedselschaarste leiden. Met vriendelijke groet, Ronald E. Aberson Solaroilsystems B.V

Les Biomassa. Werkblad

Les Biomassa. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Biomassa Werkblad Les Biomassa Werkblad Niet windenergie, niet zonne-energie maar biomassa is de belangrijkste bron van hernieuwbare energie in Nederland. Meer dan 50%

Nadere informatie

Ecohuis Antwerpen A2 & PPO. 24 Oktober 2006 Jan Bekaert

Ecohuis Antwerpen A2 & PPO. 24 Oktober 2006 Jan Bekaert Ecohuis Antwerpen A2 & PPO 24 Oktober 2006 Jan Bekaert Pure Planten Olie (PPO) als brandstof in dieselmotoren Dieselmotor: eigenschappen Voordelen van een dieselmotor Hoog rendement: 35% (benzine: 25%)

Nadere informatie

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014 Energie in Beweging Wat is Well to Wheel Met Well to Wheel wordt het totale rendement van brandstoffen voor wegtransport uitgedrukt Well to Wheel maakt duidelijk

Nadere informatie

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Bron 1: Elektrische auto s zijn duur en helpen vooralsnog niets. Zet liever in op zuinige auto s, zegt Guus Kroes. 1. De elektrische auto is in

Nadere informatie

Biodieselproductie uit palmolie en jatropha in Peru en impact voor duurzaamheid.

Biodieselproductie uit palmolie en jatropha in Peru en impact voor duurzaamheid. Biodieselproductie uit palmolie en jatropha in Peru en impact voor duurzaamheid. Een Levens Cyclus Duurzaamheids Analyse Auteur: Baukje Bruinsma November 2009 Samenvatting. Door het verbranden van fossiele

Nadere informatie

Boeren met energie. 11 November 2010

Boeren met energie. 11 November 2010 Boeren met energie 11 November 2010 Wat doen wij? Ontwikkelen projecten energie uit biomassa Opzetten expertisecentrum energie uit hout droogtechnieken stookgedrag rookgasmetingen rookgasreiniging Ontwikkelen

Nadere informatie

Productie van biobrandstof uit koolzaad

Productie van biobrandstof uit koolzaad Productie van biobrandstof uit koolzaad Stijn Windey Inhoud Koolzaad als brandstof KOBRA: ALT demonstratieproject koolzaadbrandstoffen Energiekenniscentrum 2 Inhoud Koolzaad als brandstof KOBRA: ALT demonstratieproject

Nadere informatie

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les.

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 1 Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 2 Colofon Dit is een uitgave van Quintel Intelligence in samenwerking met GasTerra en Uitleg & Tekst Meer informatie Kijk voor meer informatie

Nadere informatie

Biomassa: brood of brandstof?

Biomassa: brood of brandstof? RUG3 Biomassa: brood of brandstof? Centrum voor Energie en Milieukunde dr ir Sanderine Nonhebel Dia 1 RUG3 To set the date: * >Insert >Date and Time * At Fixed: fill the date in format mm-dd-yy * >Apply

Nadere informatie

De maatregelen bestaan in hoofdlijnen uit: Betrekken medewerkers bij reduceren energieverbruik en reduceren CO2-uitstoot

De maatregelen bestaan in hoofdlijnen uit: Betrekken medewerkers bij reduceren energieverbruik en reduceren CO2-uitstoot Beleidsverklaring Co2 Deze beleidsverklaring met betrekking tot de CO2 uitstoot is onderdeel van het door M, van der Spek Hoveniersbedrijf B.V. gevoerde milieubeleid. M. van der Spek Hoveniersbedrijf B.V.

Nadere informatie

Presentatie Gist is Groen. Herman Klein Teeselink, HoSt B.V.

Presentatie Gist is Groen. Herman Klein Teeselink, HoSt B.V. Presentatie Gist is Groen Herman Klein Teeselink, HoSt B.V. Sheet 1 of 26 De grootste Nederlandse leverancier van Biogas installaties - en Hout-WKK systemen Boerderij type Biogas Installaties Industrieel

Nadere informatie

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect.

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect. LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Informatieblad Begrippen Biobrandstof Brandstof die gemaakt wordt van biomassa. Als planten groeien, nemen ze CO 2 uit de lucht op. Bij verbranding van de biobrandstof komt

Nadere informatie

De Visie: Elektriciteit en warmte uit houtpellets

De Visie: Elektriciteit en warmte uit houtpellets De Visie: Onze missie is om een houtpelletketel te maken die ook elektriciteit kan opwekken. Het bijzondere daaraan? ÖkoFEN ontwikkelt een CO2-neutrale technologie met houtpellets als energiedrager, met

Nadere informatie

Waarom doen we het ook alweer?

Waarom doen we het ook alweer? Apart inzamelen van gft-afval Als Vereniging Afvalbedrijven stimuleren we dat al het afval in Nederland op de juiste manier wordt verwerkt. Hierbij houden we rekening met het milieu en de kosten. De meest

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

Du"rzClftl e 9nformatiecentr lam

DurzClftl e 9nformatiecentr lam Du"rzClftl e 9nformatiecentr lam ~ 0900-9892 Biomassa is een nieuwe brandstof die meer en meer in de belangstelling komt te staan. Het is een milieuvriendelijke en -in principe- onuitputtelijke brandstof.

Nadere informatie

30/01/2012. Wat denk jij over. Wat gebeurt er?

30/01/2012. Wat denk jij over. Wat gebeurt er? Kraak je energiekosten Wat denk jij over klimaat en energie 2 Flauwekul. Opwarming van de aarde Mijn probleem niet, maar die van de volgende generatie. Bekommerd! Ik wil mee m n steentje bijdragen zodat

Nadere informatie

KLIMAATTRANSPARANTIE

KLIMAATTRANSPARANTIE KLIMAATTRANSPARANTIE GEBOUWEN CO 2 Footprint Rapportage Volledig 2011 ACO BV Doetichem Werkmaatschappij Versie 1.0 19-04-2012 INLEIDING Carbon Footprint staat synoniem voor CO 2 -voetafdruk of CO 2 -emissie

Nadere informatie

[Samenvatting Energie]

[Samenvatting Energie] [2014] [Samenvatting Energie] [NATUURKUNDE 3 VWO HOOFDSTUK 4 WESLEY VOS 0 Paragraaf 1 Energie omzetten Energiesoorten Elektrisch energie --> stroom Warmte --> vb. de centrale verwarming Bewegingsenergie

Nadere informatie

Afsluitende les. Leerlingenhandleiding. Alternatieve brandstoffen

Afsluitende les. Leerlingenhandleiding. Alternatieve brandstoffen Afsluitende les Leerlingenhandleiding Alternatieve brandstoffen Inleiding Deze chemie-verdiepingsmodule over alternatieve brandstoffen sluit aan op het Reizende DNA-lab Racen met wc-papier. Doel Het Reizende

Nadere informatie

Goedkoopste alternatief op dit moment De grond onder de molens is gewoon te gebruiken Eigen coöperatie mogelijk (zelfvoorziening)

Goedkoopste alternatief op dit moment De grond onder de molens is gewoon te gebruiken Eigen coöperatie mogelijk (zelfvoorziening) WIND OP LAND 11% (10% BESCHIKBAAR LANDOPPERVLAK) VOORDELEN Goedkoopste alternatief op dit moment De grond onder de molens is gewoon te gebruiken Eigen coöperatie mogelijk (zelfvoorziening) NADELEN Bij

Nadere informatie

Biogas is veelzijdig. Vergelijking van de opties 1-2-2012. Vergelijking opties voor benutting van biogas

Biogas is veelzijdig. Vergelijking van de opties 1-2-2012. Vergelijking opties voor benutting van biogas 1--1 Ongeveer 7 deelnemende organisaties Promotie van optimale benutting van biomassa Kennisoverdracht door workshops, excursies, nieuwsbrief en artikelen in vakbladen Vergelijking opties voor benutting

Nadere informatie

Clean fuel. LNG Facts & Figures

Clean fuel. LNG Facts & Figures 1 LNG Facts & Figures Waarom LNG Schoon Zonder nabehandeling voldoen aan emissie standaarden Veilig Lichter dan lucht als het verdampt Moeilijk ontsteekbaar Enorme voorraden Past in Europese doelstelling

Nadere informatie

Les Kernenergie. Werkblad

Les Kernenergie. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Kernenergie Werkblad Les Kernenergie Werkblad Wat is kernenergie? Het Griekse woord atomos betekent ondeelbaar. Het woord atoom is hiervan afgeleid. Ooit dachten wetenschappers

Nadere informatie

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder 16/12/2010 Cogen Vlaanderen Daan Curvers COGEN Vlaanderen Houtige biomassa in de landbouw 16

Nadere informatie

BELEIDSOPTIES NUL-ENERGIEWONING

BELEIDSOPTIES NUL-ENERGIEWONING 1 BELEIDSOPTIES NUL-ENERGIEWONING IN HET KADER VAN DE BELANGSTINGSAFTREK HEEFT DE FEDERALE REGERING EEN DEFINITIE GEPUBLICEERD OVER DE NULEREGIEWONING Bij nader toezien was dit een foutieve en zeer contraproductieve

Nadere informatie

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen achtergrond Afscheid van fossiel kan Klimaatverandering is een wereldwijd probleem. Energie(on)zekerheid ook. Dat betekent dat een transitie naar een veel duurzamere economie noodzakelijk is. Het recept

Nadere informatie

DE KLIMAATNOOT IN MALI

DE KLIMAATNOOT IN MALI DE KLIMAATNOOT IN MALI Valmont s duurzaamheids project i.s.m. Stichting Trees for Travel Duurzaamheid staat al meer dan 26 jaar bij Valmont centraal. Na het laten uitvoeren van een LCA (Levenscyclus Analyse)

Nadere informatie

BIO BASED ECONOMY WERKT!

BIO BASED ECONOMY WERKT! KOOLZAAD als biobrandstof Klimaatvriendelijk en boordevol energie BIO BASED ECONOMY WERKT! GROENE GRONDSTOFFEN Energietoepassingen INLEIDING Koolzaad is een low-cost teelt die weinig onderhoud vraagt.

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

Uw wagenpark op biobrandstof laten rijden Een overzicht van de nieuwste mogelijkheden

Uw wagenpark op biobrandstof laten rijden Een overzicht van de nieuwste mogelijkheden Uw wagenpark op biobrandstof laten rijden Een overzicht van de nieuwste mogelijkheden Een inleiding op de Technical Guidance Koolstofkringloop Waar gaat deze folder over? Duurzame mobiliteit is een hot

Nadere informatie

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst.

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Duurzame biomassa Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Nuon Postbus 4190 9 DC Amsterdam, NL Spaklerweg 0 1096 BA Amsterdam, NL Tel: 0900-0808 www.nuon.nl Oktober 01 Het groene alternatief Biomassa

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2014

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2014 Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2014 CO 2 Prestatieladder - Niveau 3 Datum: 1 november 2014 Versie: 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Basisgegevens... 2 2.1 Beschrijving van de organisatie...

Nadere informatie

Presentatie Microferm studiegroep Westhoek Holsteins

Presentatie Microferm studiegroep Westhoek Holsteins Presentatie Microferm studiegroep Westhoek Holsteins Door Bart Brouwer Sheet 1 of 26 Agenda Introductie HoSt B.V. Waarom Microferm? Het Microferm concept Beschrijving installatie Voordelen Economie Vragen

Nadere informatie

Zelf Duurzaam Stroom opwekken

Zelf Duurzaam Stroom opwekken Zelf Duurzaam Stroom opwekken De meest efficiënte thuiscentrale ter wereld Gas wordt stroom Innovatieve Brandstofcel-technologie De BlueGEN wordt op uw gasaansluiting aangesloten en wekt vervolgens stroom

Nadere informatie

Presentatie Pioneering 27 september 2011

Presentatie Pioneering 27 september 2011 Presentatie Pioneering 27 september 2011 1 Contactgegevens Dinkelborgh energie (DBE) Presentatie voor Pioneering Hans Visser (DBE) 06 53 87 86 79 Dinkelborgh Energie Wilhelminastraat 8 7591 TN Denekamp

Nadere informatie

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw Hoe maak je biogas? Inhoud presentatie Wie en wat is Biogas Plus? Hoe werkt een biogasinstallatie? Voor wie is een biogasinstallatie interessant? Is een biogasinstallatie duurzaam? Zijn subsidies nodig?

Nadere informatie

Presentatie voor Agrivaknet Kleinschalig mest vergisten met Microferm

Presentatie voor Agrivaknet Kleinschalig mest vergisten met Microferm Presentatie voor Agrivaknet Kleinschalig mest vergisten met Microferm Door Bart Brouwer Sheet 1 of 26 Kleinschalige mestvergisting met Microferm Staatssecretaris Joop Atsma en gedeputeerde Theo Rietkerk

Nadere informatie

Leerlingenhandleiding

Leerlingenhandleiding Leerlingenhandleiding Afsluitende module Alternatieve Brandstoffen - Chemie verdieping - Ontwikkeld door dr. T. Klop en ir. J.F. Jacobs Op alle lesmaterialen is de Creative Commons Naamsvermelding-Niet-commercieel-Gelijk

Nadere informatie

1.5 Alternatieve en gasvormige brandsstoffen

1.5 Alternatieve en gasvormige brandsstoffen 1.5 Alternatieve en gasvormige brandsstoffen Vooreerst worden de gasvormige brandstoffen uiteengezet. Vervolgens worden de verschillende alternatieve brandstoffen. 1.5.1 Gasvormige brandstoffen Aardgas

Nadere informatie

Lessenserie Energietransitie

Lessenserie Energietransitie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Thema s en onderwerpen Overzicht Lessenserie Energietransitie Thema s en onderwerpen per les De zoektocht naar voldoende energie voor de komende generaties is één van de belangrijkste

Nadere informatie

Jij en energie: Problemen en oplossingen

Jij en energie: Problemen en oplossingen Figuur 1 Affakkelen van gassen, fossiele brandstofopslag in Den Helder bron: AMeces Toen eind jaren zestig de grote gasvoorraad in Nederland ontdekt werd, zijn de industrie en de huishoudens massaal overgeschakeld

Nadere informatie

CO 2 Prestatieladder. Ketenanalyse diesel. Aspect(en): 4.A.1

CO 2 Prestatieladder. Ketenanalyse diesel. Aspect(en): 4.A.1 CO 2 Prestatieladder Ketenanalyse diesel Auteur: Dhr. A.J. van Doornmalen Aspect(en): 4.A.1 Vrijgegeven: Dhr. A.J. van der Heul Datum: 17 april 2014 Inhoudsopgave 1.0 Inleiding... 3 2.0 Doelstelling...

Nadere informatie

Jan Schouten. Volvo Truck Nederland

Jan Schouten. Volvo Truck Nederland Jan Schouten Quality Safety Environmental care A company driven by strong core values CO 2 -neutrale productie Eerste 100 % CO 2 -neutrale truckfabriek in Gent Windenergie, zonne-energie, biobrandstoffen

Nadere informatie

(autogas en propaan)

(autogas en propaan) Petitie Geen accijnsverhoging LPG (autogas en propaan) De Vereniging Vloeibaar Gas (VVG) vraagt u de voorgenomen accijnsverhoging op LPG met 0,07 per liter naar 0,18 per liter per 1 januari 2014 niet door

Nadere informatie

Milieuvriendelijke voertuigtechnologieën

Milieuvriendelijke voertuigtechnologieën Milieuvriendelijke voertuigtechnologieën Studiedag elektrische wagens en laadpalen 31 mei 2012 Overview Mobimix.be? Duurzaam vlootbeheer? Technologie Milieuprestaties Financieel Conclusies + vragen Overview

Nadere informatie

Ik rijd op plantenolie. U ook al? Martina Hülsbrinck PPO.BE vzw 1

Ik rijd op plantenolie. U ook al? Martina Hülsbrinck PPO.BE vzw 1 Ik rijd op plantenolie. U ook al? Martina Hülsbrinck PPO.BE vzw 1 Waarom rijd ik op plantenolie? Mijn motivatie Engagement toekomst Ecologische economie Verantwoording tegenover volgende generatie Zingeving

Nadere informatie

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Naam: Milieu Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Slootrandenbeheer Baggeren Krabbescheer bevorderen

Nadere informatie

Wetgevende aspecten: ondersteuningsmaatregelen en emissienormen

Wetgevende aspecten: ondersteuningsmaatregelen en emissienormen Wetgevende aspecten: ondersteuningsmaatregelen en emissienormen Overzicht 1. Algemeen 2. Investeringssteun 3. Certificaten 4. Emmisienormen Algemeen Bio-WKK Biomassa als duurzame brandstof groene stroom

Nadere informatie

KLIMAATTRANSPARANTIE

KLIMAATTRANSPARANTIE KLIMAATTRANSPARANTIE GEBOUWEN CO 2 Footprint Rapportage Volledig 2014 ACO BV Doetichem Werkmaatschappij Versie 1.0 11-03-2015 INLEIDING Carbon Footprint staat synoniem voor CO 2 -voetafdruk of CO 2 -emissie

Nadere informatie

De praktijk van vergroenen van belastingen. Milieunetwerk GroenLinks, 16 september

De praktijk van vergroenen van belastingen. Milieunetwerk GroenLinks, 16 september De praktijk van vergroenen van belastingen Milieunetwerk GroenLinks, 16 september CE Delft Onafhankelijk onderzoek en advies sinds 1978 Energie, transport en grondstoffen Economische, technische en beleidsmatige

Nadere informatie

E85 rijdende flexifuel auto uitstoot ten gevolge van de aanwezigheid van benzine in de brandstof.

E85 rijdende flexifuel auto uitstoot ten gevolge van de aanwezigheid van benzine in de brandstof. Energielabel auto Personenwagens moeten voorzien zijn van een zogenaamd energielabel. Deze maatregel is ingesteld om de consument de mogelijkheid te geven om op eenvoudige wijze het energieverbruik van

Nadere informatie

KLIMAATTRANSPARANTIE

KLIMAATTRANSPARANTIE KLIMAATTRANSPARANTIE GEBOUWEN CO 2 Footprint Rapportage Volledig 2013 ACO BV Doetichem Werkmaatschappij Versie 1.0 18-03-2014 INLEIDING Carbon Footprint staat synoniem voor CO 2 -voetafdruk of CO 2 -emissie

Nadere informatie

Emissiekentallen elektriciteit. Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies

Emissiekentallen elektriciteit. Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies Emissiekentallen elektriciteit Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies Notitie: Delft, januari 2015 Opgesteld door: M.B.J. (Matthijs) Otten M.R. (Maarten) Afman 2 Januari

Nadere informatie

Rendementen en CO -emissie van elektriciteitsproductie in Nederland, update 2012

Rendementen en CO -emissie van elektriciteitsproductie in Nederland, update 2012 Webartikel 2014 Rendementen en CO -emissie van 2 elektriciteitsproductie in Nederland, update 2012 Reinoud Segers 31-03-2014 gepubliceerd op cbs.nl CBS Rendementen en CO2-emissie elektriciteitsproductie

Nadere informatie

De CO2 prestatieladder kent 3 scopes. Deze betreffend de uitstoot van CO2 als gevolg van de volgende activiteiten:

De CO2 prestatieladder kent 3 scopes. Deze betreffend de uitstoot van CO2 als gevolg van de volgende activiteiten: CO2 inventarisatie 2011 Scope 1 & 2 Inleiding: Om te voldoen aan de CO2 prestatieladder van de Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden en Ondernemen (afgekort skao) heeft Klaver Fietsparkeervoorziening

Nadere informatie

KLIMAATTRANSPARANTIE

KLIMAATTRANSPARANTIE KLIMAATTRANSPARANTIE GEBOUWEN CO 2 Footprint Rapportage Volledig 2012 ACO BV Doetichem Werkmaatschappij Versie 1.0 08-04-2013 INLEIDING Carbon Footprint staat synoniem voor CO 2 -voetafdruk of CO 2 -emissie

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Bioethanol in den Niëderlanden

Bioethanol in den Niëderlanden Bioethanol in den Niëderlanden Nationale Ziele und Bioethanol für Mobilität Age van der Mei 13 december 2007 DUINN Age van der Mei. Dit werk is auteursrechtelijk beschermd. Niets uit dit stuk mag worden

Nadere informatie

Gas als zonnebrandstof. Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030

Gas als zonnebrandstof. Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030 Gas als zonnebrandstof Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030 1 Inhoudsopgave 1 2 3 4 5 Introductie Meer hernieuwbare energie Extra hernieuwbare energie in Nederland? Verkennen

Nadere informatie

Biomassa WKK in de glastuinbouw

Biomassa WKK in de glastuinbouw Management samenvatting Biomassa WKK in de glastuinbouw Evaluatie van transitieroutes Februari 2005 Auteurs Opdrachtgevers : Ir. Joep Coenen, Cogen Projects Ir. Stijn Schlatmann, Cogen Projects : Productschap

Nadere informatie

Tijdelijke duurzame energie

Tijdelijke duurzame energie Tijdelijke duurzame energie Tijdelijk Uitgewerkte businesscases voor windenergie, zonne-energie en biomassa Anders Bestemmen Tijdelijke duurzame energie Inleiding In het Corporate Innovatieprogramma van

Nadere informatie

Energie nulmeting. Regio Amstelland-Meerlanden. Bosch & Van Rijn Consultants in renewable energy & planning. Twynstra Gudde Adviseurs en Managers

Energie nulmeting. Regio Amstelland-Meerlanden. Bosch & Van Rijn Consultants in renewable energy & planning. Twynstra Gudde Adviseurs en Managers Energie nulmeting Regio Amstelland-Meerlanden Concept 22 oktober 2008 Opdrachtgever: Twynstra Gudde Adviseurs en Managers Opgesteld door: Bosch & Van Rijn Drs. G. Bosch Ing. J. Dooper Inhoudsopgave 1.

Nadere informatie

Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw

Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw Leo de Ruijsscher Algemeen directeur De Blaay-Van den Bogaard Raadgevende Ingenieurs Docent TU Delft faculteit Bouwkunde Inleiding Nu de brandstofcel langzaam

Nadere informatie

Het onmogelijke mogelijk maken

Het onmogelijke mogelijk maken Het onmogelijke mogelijk maken Duurzame biobrandstoffen Titus Galema Inhoud Definitie/geschiedenis Duurzaamheid en criteria van Cramer Gota Verde in Honduras (beschrijving/aanpak/resultaten/geleerde lessen)

Nadere informatie

FOSSIELE BRANDSTOFFEN

FOSSIELE BRANDSTOFFEN FOSSIELE BRANDSTOFFEN De toekomst van fossiele energiebronnen W.J. Lenstra Inleiding Fossiele energiebronnen hebben sinds het begin van de industriele revolutie een doorslaggevende rol gespeeld in onze

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2013

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2013 Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2013 CO 2 Prestatieladder - Niveau 3 Datum: 1 november 2013 Versie: 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Basisgegevens... 2 2.1 Beschrijving van de organisatie...

Nadere informatie

De Energiezuinige Wijk - De opdracht

De Energiezuinige Wijk - De opdracht De Energiezuinige Wijk De Energiezuinige Wijk De opdracht In deze opdracht ga je van alles leren over energie en energiegebruik in de wijk. Je gaat nadenken over hoe jouw wijk of een wijk er uit kan zien

Nadere informatie

Tekst lezen en vragen stellen

Tekst lezen en vragen stellen Tekst lezen en vragen stellen 1. Om een tekst goed te begrijpen is het erg belangrijk om een tekst actief te lezen. In de uitleg lees je hoe je dat moet doen. Als je actief leest, dan: - controleer je

Nadere informatie

Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa

Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa Jennie van der Kolk, Alterra Helmond, 22-02-13 Nico Verdoes, Livestock Research Inhoud presentatie Wetenschapswinkel

Nadere informatie

aardgas tank ik bij DATS 24 www.dats24.be CNG aardgas voor voertuigen De slimme ecomobiele toekomst is vandaag Transitiebrandstof

aardgas tank ik bij DATS 24 www.dats24.be CNG aardgas voor voertuigen De slimme ecomobiele toekomst is vandaag Transitiebrandstof CNG aardgas voor voertuigen CNG betekent letterlijk samengeperst natuurlijk gas en is eenvoudigweg de samengeperste variant van het aardgas dat we kennen voor huishoudelijk gebruik. CNG is al een tijdje

Nadere informatie

Bio energiecentrales Eindhoven

Bio energiecentrales Eindhoven Bio energiecentrales Eindhoven Frans Kastelijn Projectmanager Gemeente Eindhoven Maart 2009 Inhoudsopgave 1. Duurzame energie op lokaal niveau 2 Activiteiten op lokaal niveau 3. Bio energiecentrales in

Nadere informatie

Legrand Nederland B.V.

Legrand Nederland B.V. 1 van 9 Rapportage CO -voetafdruk Opgemaakt door Marieke Megens Legrand Nederland B.V. Periode: 1 januari t/m 31 december 014 Datum: 11 februari 015 Climate Neutral Group BV Donkerstraat 19a 3511 KB Utrecht

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Hoeveel CO 2 -reductie is nodig? doel nieuwe kabinet: in 2020 30% minder CO 2 -uitstoot dan in 1990 UN-IPCC: stabilisatie

Nadere informatie

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Titel: CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 Auteurs: R. Hurkmans

Nadere informatie

Systeemdocument AgriMoDEM mestraffinage

Systeemdocument AgriMoDEM mestraffinage vestiging Drachten behorende bij onderbouwing Knarweg 14, Lelystad. Op het gebied van schoon en zuinig produceren, heeft de agrarische sector nog een aantal belangrijke doelstellingen te behalen. Belangrijkste

Nadere informatie

TOEKOMSTBEELD. Gigantische warmteverliezen, energieschaarste, bevoorradingsonzekerheid

TOEKOMSTBEELD. Gigantische warmteverliezen, energieschaarste, bevoorradingsonzekerheid TOEKOMSTBEELD Gigantische warmteverliezen, energieschaarste, bevoorradingsonzekerheid TOEKOMSTBEELD In veel opzichten kan energie-efficiëntie worden gezien als Europa's grootste energiebron Energie-efficiëntieplan

Nadere informatie

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers Net voor de Toekomst Frans Rooijers Net voor de Toekomst 1. Bepalende factoren voor energie-infrastructuur 2. Scenario s voor 2010 2050 3. Decentrale elektriciteitproductie 4. Noodzakelijke aanpassingen

Nadere informatie

Duurzame energie, dat loont voor u als akkerbouwer. Belangrijkste duurzame energietoepassingen in de akkerbouw

Duurzame energie, dat loont voor u als akkerbouwer. Belangrijkste duurzame energietoepassingen in de akkerbouw Duurzame energie, dat loont voor u als akkerbouwer Belangrijkste duurzame energietoepassingen in de akkerbouw Als akkerbouwer kunt u duurzame energie opwekken en toepassen. Brandstof en elektriciteit blijven

Nadere informatie

De plaats van WKK in een rationele energiepolitiek

De plaats van WKK in een rationele energiepolitiek Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen De plaats van WKK in een rationele energiepolitiek Jean-Pierre Lemmens COGEN Vlaanderen easyfairs Industrie & Milieu 2010 Seminarie Bio-energie

Nadere informatie

4.A.1 Inventaris ketenanalyse 1

4.A.1 Inventaris ketenanalyse 1 4.A.1 Inventaris ketenanalyse 1 Niets uit dit bestek/drukwerk mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt d.m.v. drukwerk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Bedreigingen. Broeikaseffect

Bedreigingen. Broeikaseffect Bedreigingen Vroeger gebeurde het nogal eens dat de zee een gat in de duinen sloeg en het land overspoelde. Tegenwoordig gebeurt dat niet meer. De mensen hebben de duinen met behulp van helm goed vastgelegd

Nadere informatie

Mestverwerking in De Peel

Mestverwerking in De Peel Mestverwerking in De Peel Mestverwerking Jan van Hoof, Jeanne Stoks, Wim Verbruggen Maart 2012 Agenda Doel van de avond Wat is mest? Wat is het mestprobleem? Waar komt mest vandaan? Hoeveel mest is er?

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 2013

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 2013 Voortgangsrapportage CO 2 reductie 2013 CO 2 Prestatieladder - Niveau 3 Datum: 17 maart 2014 Versie: 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Basisgegevens... 2 2.1 Beschrijving van de organisatie... 2 2.2

Nadere informatie

Logistieke toepassingen van waterstof binnen Colruyt Group

Logistieke toepassingen van waterstof binnen Colruyt Group Logistieke toepassingen van waterstof binnen Colruyt Group Ludo Sweron 29 februari 2012 slide 1 Visie duurzaam ondernemen Colruyt Group Samen duurzaam meerwaarde creëren door waardengedreven vakmanschap

Nadere informatie

Bio-energiecentrales Eindhoven

Bio-energiecentrales Eindhoven Bio-energiecentrales Eindhoven Frans Kastelijn Programmamanager Energie Gemeente Eindhoven December 2014 Inhoudsopgave 1. Algemeen 2. Duurzame energie en activiteiten op lokaal niveau 3. Bio-energie centrales

Nadere informatie

Vergroening van belastingen Concrete handvaten

Vergroening van belastingen Concrete handvaten Vergroening van belastingen Concrete handvaten Frans Rooijers & Martijn Blom 2 1 Vergroening belastingen Van arbeid naar milieubelastende factoren 1. Regulerend >> afname milieueffecten 2. Inkomsten voor

Nadere informatie

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in geleverde elektriciteit Feiten en conclusies uit de notitie van ECN Beleidsstudies Sinds 1999 is de se elektriciteitsmarkt gedeeltelijk geliberaliseerd. In

Nadere informatie

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam:

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam: Rotie maakt onderdeel uit van de Simadan Groep. De Simadan Groep is een wereldwijd uniek industrieel ecosysteem waarin bij het verwerken van organische reststromen en frituurvet geen bruikbare energie

Nadere informatie

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder

Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water. 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015. ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Opdrachtgever: Directie HKV lijn in water 3.A.1 CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 ten behoeve van de CO 2 -Prestatieladder Titel: CO 2 -emissie inventaris eerste helft 2015 Auteurs: R. Hurkmans

Nadere informatie

Nederland importland. Landgebruik en emissies van grondstofstromen

Nederland importland. Landgebruik en emissies van grondstofstromen Nederland importland Landgebruik en emissies van grondstofstromen Vraagstelling en invulling Welke materiaalstromen naar en via Nederland veroorzaken wereldwijd de grootste milieudruk? Klimaat, toxische

Nadere informatie

Energie Rijk. Lesmap Leerlingen

Energie Rijk. Lesmap Leerlingen Energie Rijk Lesmap Leerlingen - augustus 2009 Inhoudstafel Inleiding! 3 Welkom bij Energie Rijk 3 Inhoudelijke Ondersteuning! 4 Informatiefiches 4 Windturbines-windenergie 5 Steenkoolcentrale 6 STEG centrale

Nadere informatie

Soorten brandstoffen en aandrijvingen. Alternatieve Brandstoffen. Alternatieve Brandstoffen. Enkele voorbeelden. Alternatieve aandrijvingen

Soorten brandstoffen en aandrijvingen. Alternatieve Brandstoffen. Alternatieve Brandstoffen. Enkele voorbeelden. Alternatieve aandrijvingen Soorten brandstoffen en aandrijvingen WATT Roadshow wagens, alternatieve transportmiddelen en technologie De voor- en nadelen van WATT-voertuigen Prof. Joeri Van Mierlo Conventionele brandstoffen Benzine,

Nadere informatie

Rapport. Klimaatvoetafdruk 2010 van Van Vessem & Le Patichou. (openbare versie)

Rapport. Klimaatvoetafdruk 2010 van Van Vessem & Le Patichou. (openbare versie) Rapport Klimaatvoetafdruk 21 van Van Vessem & Le Patichou (openbare versie) Auteur: drs. Han van Kleef Datum: 4 april 211 Document: 2724RAPP1144 Rapport Klimaatvoetafdruk 21 Van Vessem & Le Patichou 1.

Nadere informatie

Legrand Nederland B.V.

Legrand Nederland B.V. 1 van 10 Rapportage CO -voetafdruk Opgemaakt door Marieke Megens Legrand Nederland B.V. Periode: 1 januari t/m 31 december 013 Datum: 14 maart 014 Climate Neutral Group BV Donkerstraat 19a 3511 KB Utrecht

Nadere informatie

Wat is het Agroconvenant?

Wat is het Agroconvenant? Wat is het Agroconvenant? Nationale doelen Agroconvenant: 200 PJ Biomassa, 12 PJ Windenergie 2 %/jr Efficiencyverbetering 30 % Reductie broeikasgasemissies Gebaseerd op ambitieuze Schoon & Zuinig doelen,

Nadere informatie

Hesselink Koffie. Opgemaakt door Daniëlle de Bruin. Periode: 1 januari t/m 31 december 2014. 1 van 10. Datum: 15 december 2014

Hesselink Koffie. Opgemaakt door Daniëlle de Bruin. Periode: 1 januari t/m 31 december 2014. 1 van 10. Datum: 15 december 2014 1 van 10 Rapportage CO -voetafdruk Opgemaakt door Daniëlle de Bruin Hesselink Koffie Periode: 1 januari t/m 31 december 014 Datum: 15 december 014 Climate Neutral Group BV Donkerstraat 19a 3511 KB Utrecht

Nadere informatie

Inleiding Basisbegrippen Energie Materialen Vormgeving Bruikbaarheid Binnenklimaat Kosten

Inleiding Basisbegrippen Energie Materialen Vormgeving Bruikbaarheid Binnenklimaat Kosten Bruikbaarheid Binnenklimaat Kosten Bouwsector 6% BNP 42.000.000.000 CO2 uitstoot 50% Fossiel energieverbruik 50% Wegverkeer 25% 40% van alle afval dat is 25.000.000.000 kg per jaar Vertegenwoordigt een

Nadere informatie