Maatschappelijk verslag 2011 Gedreven door zorg

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Maatschappelijk verslag 2011 Gedreven door zorg"

Transcriptie

1 Maatschappelijk verslag 2011 Gedreven door zorg 1

2 De kernwaarden van De Friesland: Hartstocht Ambitie Nuchterheid Samen 2

3 Voorwoord Afgelopen jaar heeft De Friesland Zorgverzekeraar gewerkt aan haar missie om samen met de klant goede zorg en kwaliteit van leven nu en in de toekomst te garanderen. De ambities van De Friesland Zorgverzekeraar zijn groot. Al deze ambities zijn te herleiden tot het strategisch plan van De Friesland Zorgverzekeraar Gedreven door Zorg. Dit plan is ontwikkeld met medewerkers, de Ondernemingsraad en de verzekerdenraad en is getoetst door onze stakeholders. Veel van de activiteiten die volgen uit het Strategisch Plan zijn terug te vinden in dit Maatschappelijk Verslag Of het nu gaat om de kwaliteit van zorg, de herinrichting van het Friese Zorglandschap of om het stimuleren van sport op basisscholen en het aanbieden van reanimatiecursussen. Daarbij altijd vertrekkend vanuit onze maatschappelijke rol en de belangen en wensen van onze klanten. Met hartstocht en ambitie kopen wij voor hen de beste zorg in. Voor De Friesland is 2011 een belangrijk jaar geweest. Voor het tweede jaar op rij werden er zeer positieve resultaten geboekt en groeide het aantal verzekerden van De Friesland flink. We zijn trots op de resultaten die we samen hebben bereikt. Niet in de laatste plaats omdat onze klanten ook in 2011 zeer positief oordeelden over de kwaliteit van onze dienstverlening en service. Deze ontwikkelingen, hebben veel inspiratie en transpiratie van onze medewerkers gevraagd. Wij willen hierbij iedereen bedanken voor hun inzet. In het maatschappelijk verslag 2011 vindt u de weerslag van onze vele activiteiten. Wij wensen u veel leesplezier, Met vriendelijke groet, Diana Monissen Voorzitter Raad van Bestuur Leeuwarden, 27 juni 2012 Ben van Miltenburg lid Raad van Bestuur 3

4 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1. Kerncijfers 6 Hoofdstuk 2. Verslag van de Raad van Bestuur Verantwoording in hoofdlijnen door Raad van Bestuur Beleid maatschappelijk verslag Van toepassing zijnde wet- en regelgeving Jaarverslagvereisten volgens het BW 7 Hoofdstuk 3. Verslag van de Raad van Commissarissen 8 Hoofdstuk 4. Profiel van de organisatie Aard van de activiteiten Geografische werkgebieden Concernstructuur en allianties Kwaliteitsborging werkzaamheden door derden Samenstelling bestuur, directie en ledenraden 11 Hoofdstuk 5. Corporate Governance Algemeen Beloningsbeleid 12 Hoofdstuk 6. Consumentenbelang Informatieverstrekking aan verzekerden Afhandeling van klachten en geschillen 16 Hoofdstuk 7. Naleving wettelijke verplichtingen Toegang tot de verzekering Toegang tot de zorg en/of vergoeding van zorg Eisen aan het verkrijgen van zorg Kwaliteit, tijdigheid en bereikbaarheid zorg Gecontracteerde zorg 23 Farmaceutische zorg 24 Geboortezorg 24 Geestelijke gezondheidszorg 25 Huisartsenzorg 25 Hulpmiddelen & Vervoer 27 Medisch specialistische zorg 28 Mondzorg 29 Paramedische zorg 30 Ketenzorg Betaalbaarheid Opgaven voor verevening Compensatie verplicht eigen risico chronisch zieken en gehandicapten 34 en gegevensverstrekking aan het CAK Redelijkerwijs aangewezen zijn op Overige wettelijke verplichtingen Naleving Zvw met betrekking tot wanbetalers voor het verkrijgen van 36 een bijdrage van CVZ Privacy van persoonsgegevens 36 BIJLAGEN 1: Tabel verantwoording bezoldiging leden van de Raad van Bestuur 38 van de zorgverzekeraar (werkmaatschappij) en gewezen bestuurders 2: Tabel kwaliteit, tijdigheid en bereikbaarheid van zorg 39 3A: Juridische structuur De Friesland Groep, situatie B: Juridische structuur De Friesland Groep, ultimo december 2011 na 44 fusie Achmea 4A: Organogram situatie B: Organogram ultimo december Afkortingen 48 4

5 Hartstocht Ambitie Nuchterheid Samen 5

6 Hoofdstuk 1. KERNCIJFERS Kerncijfers Bedragen in miljoen euro s Premies en bijdragen Per verzekerde in euro s Uitkeringen zorgkosten (netto) Als % van de premies en bijdragen 97% 95% 97% Per verzekerde in euro s Mutatiepercentage 4% 0% 3% Kosten van beheer Als % van de premies en bijdragen 4% 4% 3% Per verzekerde in euro s Resultaat technische rekening Resultaat niet-technische rekening Totaal resultaat Eigen vermogen Als % van de premies en bijdragen 17% 16% 14% Als % van de vereiste solvabiliteit 229% 210% 199% Per verzekerde in euro s Uit te keren zorgkosten op 31 december Als % van de uitkeringen 41% 46% 31% Gemiddeld aantal verzekerden Groei Marktaandeel 3,06% 3,03% 3,07% Aantal personeelsleden (fte) (De Friesland Zorgverzekeraar) Aantal verzekerden per fte

7 Hoofdstuk 2. VERSLAG VAN DE RAAD VAN BESTUUR 2.1 Verantwoording in hoofdlijnen door de Raad van Bestuur Fusie In het jaar 2011 heeft De Friesland Groep de fusie met Achmea afgerond waartoe reeds in 2010 was besloten. Aanvankelijk was deze fusie gepland per 1 januari 2011, maar doordat de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) eind 2010 deze fusie vergunningsplichtig maakte, is de definitieve toestemming voor de fusie pas op 1 juni 2011 afgegeven. De fusie heeft daarop per 31 december 2011 zijn beslag gekregen met daarbij het beding dat wij in ieder geval vijf jaar lang binnen Achmea autonoom kunnen blijven opereren en toch kunnen profiteren van de voordelen die de fusie met zich meebrengt. Onderdeel van de fusie-overeenkomst is verder dat de aandelen van FBTO Zorgverzekeringen N.V, waarin de basisverzekeringsactiviteiten onder deze merknaam zijn ondergebracht, zullen worden overgedragen van Achmea Zorgverzekeringen N.V. aan De Friesland Particuliere Ziektekostenverzekeringen N.V. Dit vindt plaats in 2012 en zal dus niet verder opgenomen worden in het Maatschappelijk Verslag Herinrichting Binnen de organisatie van wat sinds de fusie divisie De Friesland Zorgverzekeraar heet, is na goedkeuring van de ondernemingsraad tevens een traject van interne herinrichting gestart, waarbij de traditionele functioneel-hiërarchische structuur wordt vervangen door Business Units en Resultaat Verantwoordelijke Eenheden die meer horizontaal in plaats van verticaal zijn vorm gegeven. Uiteraard heeft in dit verband uitgebreid een dialoog plaatsgevonden met de ondernemingsraad. Ontwikkelingen Belangrijke stappen zijn gezet om de strategie zoals neergezet in 2010 verder uit te werken. Deze heeft verschillende consequenties gehad. Hard is gewerkt aan een nieuwe benadering van de klanten. Stap voor stap wordt het zogenaamde BSR (Brand Strategy Research) model ingevoerd. Dit model verkent en structureert de achterliggende waarden, behoeften en motieven van mensen binnen een bepaald domein. Het model wordt gevisualiseerd door twee gedragsbepalende dimensies die centraal staan in de Westerse gedragswetenschap: de sociologische en de psychologische dimensie. Op deze wijze ontstaan vier kwadranten, ofwel vier belevingswerelden, van waaruit mensen denken en handelen. Bij het sluiten van de campagne kon De Friesland Groep een groei van circa verzekerden (label De Friesland en Kiemer) noteren. De hoge klantwaarderingen uit het verleden zijn vastgehouden met als climax, dit jaar, de toekenning van de Award Beste Keuze Zorgverzekering 2012 door Verzekeringssite.nl. In 2011 is opnieuw en nu nog krachtiger dan voorheen de populariteit van internetlabels gebleken. Het in 2010 gelanceerde internetlabel Kiemer heeft daarvan geprofiteerd en kende een netto groei van bijna verzekerden. Dat is bijna een verdrievoudiging van het aantal Kiemer-verzekerden waarbij wordt opgemerkt dat die groei voornamelijk van buiten Friesland is gekomen en niet ten nadele van de portefeuille van De Friesland is gegaan. Om kwalitatief hoogwaardige zorg aan haar klanten te kunnen aanbieden probeert De Friesland Groep zoveel mogelijk afspraken te maken met het zorgveld en het zorgveld ervan te doordringen dat De Friesland Groep samen met hen wil optrekken. Zo wordt gewerkt aan nog hogere kwaliteit van zorg en het inzichtelijk maken van die kwaliteit. Dat vertaalt zich weer in een betere gezondheid, een betaalbare premie en tevreden verzekerden. De Friesland Zorgverzekeraar is als opdrachtgever samen met ziekenhuizen, huisartsen en patiëntvertegenwoordigers het project Friesland Voorop gestart om het zorglandschap in Friesland opnieuw in te richten. In gezamenlijkheid en integraal zal worden bekeken hoe de Friese zorg zo vormgegeven kan worden dat deze ook in de toekomst van hoge kwaliteit, bereikbaar en betaalbaar blijft. Doel is om te komen tot eindscenario s voor de realisatie van zorgnetwerken voor de kritische zorgfuncties in de regio. Om dit te realiseren is een herverdeling van de zorg tussen 1e, 2e en 3e lijn nodig en, naast spreiding, tevens concentratie van ziekenhuisvoorzieningen. Uitgangspunt is daarbij de beste zorg op de beste plek voor het desbetreffende zorggebied en de meest logische samenhang van de zorg op de verschillende locaties. In dit kader valt ook te noemen de aanzienlijk inspanning die De Friesland zich heeft getroost om samen met ziekenhuis De Sionsberg in Dokkum in het uiterste Noorden van Friesland de gezondheidszorg overeind te houden, zonder dat aan kwaliteit van zorg wordt ingeboet. Daarbij moeten echter keuzes worden gemaakt, die soms lastig te accepteren zijn voor de mensen in de directe omgeving van zo n ziekenhuis. De Friesland Groep is ook in de campagnetijd niet weggelopen voor haar verantwoordelijkheid en ook in 2012 zal alles op alles worden gezet om samen met De Sionsberg tot een aanvaardbare oplossing te komen voor de problemen die worden veroorzaakt door enerzijds kleinschaligheid en anderzijds steeds hogere eisen op het gebied van kwaliteit van zorg. 2.2 Beleid maatschappelijk verslag Als centraal thema voor het maatschappelijk verslag geldt het begrip transparantie. Transparantie met betrekking tot het maatschappelijk verantwoord opereren als bedrijf in de markt van zorgverzekeraars en zorgaanbieders. Naast transparant handelen wordt ook onderbouwd dat De Friesland in een steeds commerciëlere omgeving zonder winstoogmerk kan en wil werken, dat een verantwoord en kwalitatief hoogwaardig zorgaanbod voortdurend nagestreefd wordt en dat continu de belangen van de verzekerden centraal staan. Eén en ander wordt onderstreept doordat De Friesland zich houdt aan de beginselen van Good Governance. Het maatschappelijk verslag is net als in voorgaande jaren voorbereid en uitgewerkt door een breed samengestelde werkgroep die extra aandacht heeft besteed aan het kunnen onderbouwen van de opgenomen en gepresenteerde feiten en parameters. De opzet en structuur van het maatschappelijk verslag 2011 is grotendeels gelijk aan die van vorig jaar. Uitgangspunt is het format dat is aangeleverd door Zorgverzekeraars Nederland: informatiemodel maatschappelijk verslag Het maatschappelijk verslag wordt na verzending aan de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) door De Friesland voor een ieder vrij toegankelijk gemaakt via de website 2.3 Van toepassing zijnde wet- en regelgeving De belangrijkste wettelijke bepalingen waarmee een zorgverzekeraar te maken krijgt, zijn de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de daaraan gekoppelde bepalingen rond kostenverevening, de Wet Marktordening Gezondheidszorg (Wmg) en de Wet Financieel Toezicht (Wft). Via het aan De Friesland verbonden Zorgkantoor Friesland B.V. heeft daarnaast ook de AWBZ invloed. Tenslotte noemen wij hier de Wet Bescherming Persoonsgegevens en de Mededingingswet, omdat zorgverzekeraars en zorgaanbieders via het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) en de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) ook met deze wetten rekening hebben te houden. De Friesland houdt zich aan de hier genoemde wettelijke spelregels en bewaakt dat organisatiebreed. De afdeling Planning en Control speelt hierbij een belangrijke rol. 2.4 Jaarverslagvereisten volgens het BW De Friesland Zorgverzekeraar N.V. stelt separaat van dit verslag een jaarrekening 2011 op. De jaarverslagvereisten zijn hierin opgenomen. Het bestuur van de vennootschap stelt zich verantwoordelijk voor de in het maatschappelijk verslag 2011 opgenomen informatie met betrekking tot het verslagjaar. Het maatschappelijk verslag 2011 geeft een getrouw beeld van het gevoerde beleid van De Friesland en de diverse activiteiten en werkprocessen, zoals die binnen het bedrijf plaats hebben gevonden in

8 Hoofdstuk 3. VERSLAG RAAD VAN COMMISSARISSEN Samenstelling van de Raad van Commissarissen Als gevolg van de fusieafspraken tussen De Friesland en Achmea is de samenstelling en het aantal leden van de diverse raden van commissarissen bij De Friesland per 31 december 2011 gewijzigd. Het betreft een viertal raden van commissarissen van respectievelijk: 1) Coöperatie De Friesland U.A., 2) De Friesland Zorgverzekeraar N.V., 3) De Friesland Particuliere Ziektekostenverzekeringen N.V., 4) Stichting De Friesland Ziektekostenverzekeringen. Ad 1. De Coöperatie is per 31 december 2011 opgehouden te bestaan. Voor de Coöperatie in de plaats zal in materiële zin DFZ Tussenholding N.V. functioneren. Deze vennootschap krijgt een nieuw aan te wijzen raad van commissarissen, waarvan de leden door Achmea zijn benoemd bij de oprichting, conform de afspraken gemaakt in de fusieovereenkomst. Het betreft de heren J.F. Buurmeijer, M. Minderhoud, W. de Weijer en J.A.S. van Breda Vriesman (vice-voorzitter). Mevrouw I.E.M. Janmaat, de heren D.G. Vierstra en J. Ploeg (voorzitter) maken onderdeel uit van de raad die reeds commissarissen waren van de rechtsvoorganger. Ad 2, 3 en 4. Van de raad van commissarissen van De Friesland Zorgverzekeraar N.V., De Friesland Particuliere Ziektekostenverzekeringen N.V. en Stichting De Friesland Ziektekostenverzekeringen is aan twee leden per 31 december 2011 eervol ontslag verleend: de heer H. Th. Bouma en mevrouw S.T. van Lonkhuijzen-Hoekstra. Per die datum zijn tevens, conform de fusieovereenkomst, vier nieuwe leden benoemd en voorgedragen door Achmea. Het betreft de heren J.F. Buurmeijer, M. Minderhoud, W.H. de Weijer en J.A.S. van Breda Vriesman (vice-voorzitter). Conform de statuten van deze beide vennootschappen werden de leden van de raad van commissarissen ontslagen en benoemd door de algemene vergadering. De benoemingen vonden plaats onder de voorwaarde van instemming door De Nederlandsche Bank, welke instemming is verleend op 22 december Samenstelling en nevenfuncties van de Raad van Commissarissen De Raad van Commissarissen was in 2011 als volgt samengesteld: J. Ploeg, voorzitter (1948, Nederlandse nationaliteit) Commissaris sinds 1 juli 2008 Hoofdfunctie: Geen Nevenfuncties: Erelid European Dealer Council VW/Audi te Hannover Commissaris VDB Groep BV te Drachten Commissaris Friesland Lease BV Commissaris Bovemij Holding Lid bestuur Stichting Vrienden TT Assen Lid raad van toezicht MC groep, Zuiderzee ZH Lelystad (tot ) Lid Stichting NEPAF (Nuon Energy Public Assurance Fund) Voorzitter bestuur Friesche Compagnie Lid platform Defensie/bedrijfsleven (VNO) S.T. van Lonkhuijzen-Hoekstra, vice voorzitter (1960, Nederlandse nationaliteit) Zittingstermijn: 1 juli 2009 tot 1 januari 2012 Hoofdfunctie: voorzitter van de raad van bestuur van GGZ ingeest Nevenfuncties: vice-voorzitter Samenwerkende instellingen Gezondheidszorgregio Amsterdam (SIGRA) commissaris GGZ Verpleegkundig specialist bestuurslid NVZD bestuurslid GGZ Nederland, voorzitter financiering en bekostiging commissaris bij eureko, lid van de audit- en riskcommissie en vice-voorzitter van de raad van commissarissen van de Eureko zorgverzekeringen D.G. Vierstra (1958, Nederlandse nationaliteit) Commissaris sinds 1 juni 2009 Hoofdfunctie: lid van de raad van bestuur (Vorstand) en CFO van Odersun AG, Berlijn, Duitsland Nevenfuncties: voorzitter FINEM (Vereniging van Financieel-economisch Management) lid Curatorium Controllersopleiding EMFC (Universiteit van Amsterdam) lid Programme Board EMIA (Interne Auditopleiding Universiteit van Amsterdam) lid Curatorium Controllersopleiding EMFC (Rijksuniversiteit Groningen) H.Th. Bouma (1944, Nederlandse nationaliteit) Zittingstermijn: 1 januari 2006 tot 1 januari 2012 Hoofdfunctie: geen, parttime raadsheer aan het gerechtshof van Den Haag Nevenfuncties: Voorzitter Juridisch-Fiscale adviescommissie Nederlandse Golf Federatie Bestuurslid Stichting Continuïteit Fortis I.E.M. Janmaat (1964, Nederlandse nationaliteit) Hoofdfunctie: Human resources director business group consumer products international CPE, Koninklijke Friesland Campina J.A.S. van Breda Vriesman (1967, Nederlandse nationaliteit) Commissaris sinds: 31 december 2011 Hoofdfunctie: Lid executive board Eureko B.V. Nevenfuncties: Commissaris AAR Kenia Commissaris Raad van Toezicht Oogziekenhuis Lid Board Interamerican Romania Lid Board Oranta Russia Lid Advisory Board Netspar W.H. de Weijer (1953, Nederlandse nationaliteit) Commissaris sinds: 31 december 2011 Hoofdfunctie: Adviseur en participatiecommissaris NPM-Capital te Amsterdam Nevenfuncties: vicevoorzitter RvC en voorzitter auditcommissie van PGGM N.V., Zeist Voorzitter RvC Tinteltuin bv (kinderopvang), Zaanstad Voorzitter RvC Wielco bv (Harting Bank- Emcart hulpmiddelen), Utrecht lid RvC en voorzitter van de remuneratiecommissie van Certens B.V., Amsterdam tot 31 december Bestuurslid Wereld Foundation (micro krediet), Assen Lid Advisory Board Mediq, Utrecht Lid Raad van Advies Nederlandse Zorg Autoriteit, Utrecht J.F. Buurmeijer (1940, Nederlandse nationaliteit) Commissaris sinds: 31 december 2011 Hoofdfunctie: Sinds 1 januari 2005 geen hoofdfunctie meer Nevenfuncties: Voorzitter RvC Sallcon (Sociale Werkvoorziening Deventer), Voorzitter RvC Matchcare (Nieuwegein) tot 1 juli 2011, Voorzitter RvC Max Ernst (Zwolle) Voorzitter RvC Alexander Calder Holding (Zwolle). 8

9 Lid van de raad van commissarissen Eureko/Achmea Voorzitter van de raad van toezicht landelijk Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ te Driebergen) Voorzitter van de raad van toezicht Adhesie (GGZ-instelling) te Deventer tot , daarna vice voorzitter van de raad van toezicht van de gefuseerde instelling Dimence Voorzitter bestuur Stichting Kulturhus Holten Voorzitter bestuur Stichting van Spaendonck Fundatie M. Minderhoud (1946, Nederlandse nationaliteit) Commissaris sinds: 31 december 2011 Hoofdfunctie: Geen hoofdfunctie meer Nevenfuncties: Lid raad van commissarissen Rabobank Nederland Chairman board of directors Vodafone International Holdings B.V. Chairman board of directors Vodafone Europe B.V. Vicevoorzitter raad van commissarissen Eureko/Achmea. Audit- en riskcommissie Risicobeheer is een centraal aandachtspunt. In 2011 is er een audit- en riskcommissie ingesteld. Daarvoor berustten de taken die hieronder vallen onder de collectieve Raad van Commissarissen. De audit- en riskcommissie in ingesteld om de raad bij te staan in zijn controlerende taak en toezichthoudende rol. De audit- en riskcommissie selecteert en begeleidt de accountants. Daarnaast heeft de commissie een toezichthoudende taak inzake de integriteit van de interne en externe financiële rapportages van de vennootschap, risicobeheer en informatietechnologie. Er is een reglement van de commissie. Deze wordt op dit moment aangepast zodat hij aan de vereisten die de Code daaraan stelt. De commissie bestond in 2011 uit de heer D. Vierstra, voorzitter, en mevrouw S.T. van Lonkhuijzen-Hoekstra. Het rooster van aftreden zal in 2012 worden bepaald. Benoeming en selectie De leden van de raad van commissarissen worden benoemd voor een termijn van vier jaar en kunnen daarna worden herbenoemd. Zij kunnen maximaal 8 jaar aanblijven vanaf de datum van hun eerste benoeming. Kandidaten die worden voorgedragen voor benoeming of herbenoeming dienen te voldoen aan de criteria zoals weergegeven in de alsdan opgestelde profielschets. Er is op dit moment geen vacature. Beloning van commissarissen Voor 2011 bedraagt de bezoldiging voor de voorzitter ,- en voor de leden van de raad van commissarissen ,-. Daarnaast kunnen de leden hun onkosten declareren. Remuneratiecommissie In 2011 is er een remuneratiecommissie ingesteld. Daarvoor berustten de taken die hieronder vallen onder de collectieve raad van commissarissen. De remuneratiecommissie adviseert de Raad van Commissarissen over de honorering van de leden van de raad van bestuur, maakt het remuneratierapport en houdt toezicht op het beloningsbeleid van de vennootschap. De commissie bestaat uit de heer Bouma, voorzitter, en mevrouw Janmaat. De vaststelling van de honorering behoort tot de competentie van de gehele Raad van Commissarissen. 9

10 Hoofdstuk 4. PROFIEL VAN DE ORGANISATIE 4.1 Aard van de activiteiten De Friesland Zorgverzekeraar N.V. heeft als primaire statutaire taak het uitvoeren van de Zorgverzekeringswet en het aanbieden van Basisverzekeringen aan haar leden. Tevens wordt via De Friesland Particuliere Ziektekostenverzekeringen N.V. een afgewogen en volledig pakket aanvullende verzekeringen aangeboden. 4.2 Geografische werkgebieden De Friesland is een landelijk werkende zorgverzekeraar echter primair gericht op Noord-Nederland. Achtergrond voor die keuze is de overtuiging dat alleen op lokaal en regionaal niveau daadwerkelijk sturing is te geven aan zorg en invloed kan worden uitgeoefend op de kwaliteit van de zorg en het zorgaanbod. Dit laat echter onverlet dat De Friesland landelijk werkt en verspreid over heel Nederland verzekerden heeft. In nagenoeg alle Nederlandse gemeenten wonen verzekerden van De Friesland. De Friesland voert sinds eind 2010 naast het merk De Friesland Zorgverzekeraar ook nog een nieuw ingevoerd merk: Kiemer. Kiemer is bewust een landelijk werkende internetverzekeraar die met een geheel eigen propositie zich richt op moderne jonge ouders die hun kinderen leidend laten zijn bij de keuze voor een zorgverzekeraar. De aanvullende pakketten die Kiemer aanbiedt hebben dus speciale dekkingselementen voor kinderen en ouders van jonge kinderen. De formele dekking van alle Kiemer-producten is ingegaan per 1 januari Concernstructuur en allianties De Friesland Zorgverzekeraar N.V., eind 2010 ontstaan als gevolg van afsplitsing van de voormalig Onderlinge Waarborgmaatschappij De Friesland Zorgverzekeraar U.A., was gedurende 2011 een volle 100% dochter van Coöperatie De Friesland U.A. Deze situatie heeft voortgeduurd tot 31 december 2011 toen Coöperatie De Friesland U.A. als gevolg van de fusie tussen De Friesland en het Achmea-concern is verdwenen. Ultimo 2011 is De Friesland Zorgverzekeraar N.V. een 100% dochter vennootschap van DFZ Tussenholding N.V. die aan het hoofd staat van wat vanaf 31 december 2011 Divisie De Friesland Zorgverzekeraar is. Dit is per die datum een autonome divisie binnen het Achmea concern. Alle medewerkers van De Friesland zijn sinds begin 2011 in loondienst van DFZ Personeel B.V. Voor alle rechtspersonen behorende bij De Friesland Groep, thans Divisie De Friesland Zorgverzekeraar, geldt dat door middel van een personele unie het bestuur steeds bij dezelfde twee personen is belegd die de Raad van Bestuur vormen. Hetzelfde geldt voor de leden van de Raad van Commissarissen van de naamloze vennootschappen. Deze Raad van Commissarissen bestond tot 31 december 2011 uit vijf personen en sinds 31 december 2011 uit zeven personen. De Raad van Commissarissen heeft een toezichthoudende taak ten opzichte van het bestuur. Door middel van directe en integrale kostentoerekening worden de gemaakte personeelskosten van DFZ Personeel BV en de gemaakt algemene beheerskosten van DFZ Tussenholding NV verdeeld over de rechtspersonen behorend bij DE Friesland groep. Deze kosten toerekening wordt gecontroleerd door de Nederlandse Zorgautoriteit en de externe accountant. Tot 31 december 2011 had Coöperatie De Friesland U.A. tevens als 100% dochtervennootschap De Friesland Particuliere Ziektekostenverzekeringen N.V. eind 2010 ontstaan als afsplitsing van de Onderlinge Waarborgmaatschappij De Friesland Particuliere Ziektekostenverzekeringen U.A.. Deze vennootschap voert de aanvullende ziektekostenverzekeringen. Tot de De Friesland Groep behoren verder, naast enkele andere rechtspersonen, nog De Friesland Reisverzekeringen N.V. (tot 31 december 2011 en toen overgedragen aan Achmea Schadeverzekeringen N.V.) en De Friesland Verzekeringen B.V. De Reisverzekeringen N.V. voert reis- en annuleringsverzekeringen primair ten behoeve van zorgverzekerden bij De Friesland, terwijl de Verzekeringen B.V. als tussenpersoon ondersteunende producten van andere verzekeraars aanbiedt. Te denken valt hierbij aan uitvaartverzekeringen en speciale maatproducten voor groepsreizen. Als bijlage bij dit verslag is een juridisch organisatieschema gevoegd, alsmede een organogram van De Friesland waarin alle clusters en afdelingen van het bedrijf zijn weergegeven. De Friesland kent twee verzekerdenraden. Een voor De Friesland Zorgverzekeraar N.V. en een voor De Friesland Particuliere Ziektekostenverzekeringen N.V. Deze verzekerdenraden bestaan elk uit minimaal negen en maximaal elf leden-verzekerden. De beide verzekerdenraden vergaderen gezamenlijk. Alle belangrijke beslissingen worden uiteindelijk in de verzekerdenraadvergadering besproken. Te denken valt aan de jaarstukken, de benoeming van de leden van de Raad van Bestuur, het nemen van belangrijke strategische besluiten, etc. Vanaf 31 december 2011 is de samenstelling van de verzekerdenraden gewijzigd als gevolg van de doorgevoerde fusie. In essentie echter komen deze verzekerdenraden bij Divisie De Friesland Zorgverzekeraar in 2012 onverkort terug. De Friesland heeft in 2011 voor derden geen activiteiten uitgevoerd. De alarmservice voor verzekerden in het buitenland verloopt via Mondial Assistence B.V. gelieerd aan Elvia Reisverzekeringen. Voor de uitvoering van de zorgverzekering laat De Friesland elektronisch declaratieverkeer van zorgaanbieders via VECOZO B.V. te Tilburg verlopen. Tevens bestaat er een samenwerkingsverband met de Stichting Buitengewoon Personenvervoer (BPN). Deze laatste regelt als contractant namens De Friesland het zittend ziekenvervoer met taxibedrijven in Nederland. De dochteronderneming uit de De Friesland Groep (tot 31 december 2011), De Friesland Reisverzekeringen N.V., is de reisverzekeraar ten behoeve van ENO Zorg BV te Deventer. Ten behoeve van de diverse onderdelen van de inkomensverzekering voor het (particuliere) product WerktZekerPlan bestaat een samenwerkingsverband met de Goudse Schadeverzekeringen N.V. te Gouda. Met FBTO verzekeringen te Leeuwarden bestaat een samenwerkingsverband voor een onderdeel van het Studentenzekerheidspakket dat door De Friesland op de markt wordt gebracht. Het betreft hier met name de WA- en inboedelverzekering die onderdeel vormt van het Studentenzekerheidspakket en waarbij FBTO risicodrager is. Via Monuta verzekeringen biedt De Friesland een aantal uitvaartverzekeringen aan. De samenwerking met deze (derde) verzekeraars verloopt formeel via De Friesland Verzekeringen B.V. die in feite als tussenpersoon optreedt in het kader van de Wet financieel toezicht en als zodanig ook is aangemeld bij en gecontroleerd wordt door de Autoriteit Financiële Markten. Via De Friesland Particuliere Ziektekostenverzekeringen N.V. is De Friesland-groep voor 10,5% aandeelhouder van Sportstad Heerenveen B.V. Deze deelname heeft te maken met het appartementsrecht op een deel van de uitbreiding van het Abe Lenstrastadion te Heerenveen ten behoeve van de aldaar gevestigde Gezondheidsboulevard Friesland. Effectenbewaarneming (Custodianactiviteiten) ten behoeve van het vermogensbeheer van De Friesland Zorgverzekeraar is belegd bij Kas Bank N.V. te Amsterdam. De administratie en rapportage van het aandelen-, alternatieven- en obligatiefonds werd in 2011 door Caceis Netherlands verzorgd, ook verzorgt deze partij de mandaatcontrole op dagbasis voor de fondsen. 10

11 4.4 Kwaliteitsborging werkzaamheden door derden De Friesland besteedt een beperkt aantal activiteiten uit aan derden: Zorginkoop buiten de noordelijke regio is in 2011 nog beperkt overgelaten aan Multizorg VRZ B.V. te Utrecht (IJsselstein). Deze zorgcontractering vindt plaats in nauw overleg met de eigen accountmanagers en juristen. De samenwerking met Multizorg VRZ B.V. is eind 2011 formeel beëindigd. In het kader van de reisverzekering is de hulpverlening en alarmopvolging buiten Nederland op basis van de 24-uurs service en beschikbaarheid uitbesteed aan Mondial Assistance B.V., onderdeel van Elvia Reisverzekeringen. De afgesproken servicelevels voor Mondial liggen contractueel vast en worden actief gecontroleerd door de afdeling Assurantiën. Effectenbewaarneming (Custodianactiviteiten) is belegd bij Kas Bank N.V. te Amsterdam. Jaarlijks wordt in dit kader door De Friesland een ISAE 3402 rapportage ontvangen, welke gecertificeerd is door de externe accountant, waarin Kas Bank verklaart dat haar processen zodanig zijn ingericht dat de volledigheid en de betrouwbaarheid gewaarborgd zijn. 4.5 Samenstelling bestuur, directie en ledenraden De Raad van Bestuur en de directie van De Friesland Zorgverzekeraar bestond in 2011 uit: mevrouw drs. D.M.J.J. Monissen, voorzitter Raad van Bestuur Nevenfuncties 2011 Lid Raad van Toezicht ROC Midden Nederland Voorzitter Stichting Special Arts Voorzitter Raad van Toezicht NIGZ Lid bestuur Zorgverzekeraars Nederland en q.q. lid bestuur Centrum Klantervaring Zorg en q.q. lid bestuur SKMS Lid Raad van Toezicht Jeugdzorg Flevoland G.J. van Miltenburg, lid Raad van Bestuur Nevenfuncties 2011 Stichting PROMS Leden Management Team (MT) Erwin Duursma, BU-manager Individueel, Online en Kiemer (vanaf ) Nevenfuncties 2011 Raad van Advies, Landschap Noord-Holland Dieneke Mandema, BU-manager Collectiviteiten (vanaf ) Nevenfuncties 2011 Lid Raad van Commissarissen Patheion Iris van Bennekom, BU-manager Zorg & Gezondheid (vanaf tot ) Nevenfuncties 2011 Lid Adviesraad Royal Haskoning te Rotterdam Lid Raad van Toezicht MO Zaak te Utrecht Jury voorzitter Hersenbokaal, Hersenstichting te Den Haag Columnist Hersenmagazine, Hersenstichting te Den Haag Wiebo Soldaat, Manager Klant & Service Geen nevenfuncties Han Bartholomeus, Manager Informatievoorzieningen & Business Support Nevenfuncties 2011 DGA BaHold BV: (interim-)management, Beheer & Advies. Deze BV fungeert als Pensioen-BV, tevens als administratieve eenheid voor interim-werkzaamheden en advieswerk DGA Bartholomeus Consult & Management (BC&M): (interim-) Management, Advies en Consultancy Gedurende het jaar 2011 worden advieswerkzaamheden verricht voor: BeAgencie, Amsterdam: exclusief agent van Fred de la Bretoniere en Shabbies Amsterdam Organisatieadvies, strategisch advies Six Entertainment & Events, Hilversum: evenementen Organisatieadvies, Financieel Advies De Verzekerdenraden van De Friesland Zorgverzekeraar N.V. en De Friesland Particuliere Ziektekostenverzekeringen N.V. bestonden gedurende 2011 uit: De Friesland Zorgverzekeraar: Mevrouw Algera - Veenstra, Beetgum; mevrouw V.M.M. van Balen; Leeuwarden; mevrouw F. Dooper - Lautenbach, Witmarsum; de heer I. Bilker, Dokkum; de heer I.H. Bloem, Leeuwarden; mevrouw B.E. Kramer - Terpstra, Katlijk; mevrouw J. de Vries, Stadskanaal; de heer M. de Vries, Heerenveen; mevrouw M. Wagenaar - Kooijenga, Drachten; mevrouw P. Zijlstra, Easterein. De Friesland Particuliere Ziektekostenverzekeringen: de heer A. Boersma, Exmorra; mevrouw C.M. Dijkstra, Leeuwarden; de heer G.J. Hollemans, Zuidlaren; mevrouw L.W.M. Kemper, Wolvega; mevrouw T. Roersma, Hallum; mevrouw Y.H. Pander, Nieuwehorne; de heer W.P. Pietersen, Leeuwarden; de heer S.J. Pilkes, Heerenveen; mevrouw R. Popma Muntendam, Stiens; de heer F. Postma, Leeuwarden; de heer D. Steensma, Kollum. 11

12 Hoofdstuk 5. CORPORATE GOVERNANCE 5.1 Algemeen Organisatie De divisie De Friesland Zorgverzekeraar bestaat sinds eind 2011 uit de volgende bedrijfsonderdelen: Business Unit Collectiviteiten Business Unit Individueel Business Unit Zorg & Gezondheid Klant & Service Informatievoorziening & Business Support Finance en Control FBTO Zorgverzekeringen N.V. (vanaf eind maart 2012) De Business Units Collectiviteiten, Individueel en Zorg & Gezondheid werken vanuit commercieel perspectief nauw samen en zijn gericht op het werken aan onderscheidend vermogen voor (potentiële) klanten. Onderscheidend vermogen wordt steeds belangrijker in de markt van zorgverzekeringen. In de beleving van de consument zijn de verschillen tussen zorgverzekeraars minimaal. Als regionaal marktleider en meest vertrouwde partij in de provincie Friesland wil De Friesland Zorgverzekeraar dit onderscheid wél kunnen maken op thema s als kwaliteit, keuze en innovatie. De Business Unit Zorg & Gezondheid koopt zorg in voor onze verzekerden. Bij de inkoop van zorg letten wij goed op de kwaliteit, veiligheid en doelmatigheid. We zijn eigenlijk zorgbemiddelaars; we bemiddelen tussen de patiënt en de zorgaanbieder. Onze zorginkopers onderhandelen over onder andere de kwaliteit, doelmatigheid en de prijs met zorgaanbieders met betrekking tot de zorg die zij onze verzekerden kunnen bieden. Onderdeel van deze unit is de uitvoering van de AWBZ voor de regio Friesland. Klant & Service biedt alle verzekerden, maar ook potentiële klanten, op een klantvriendelijke, servicegerichte en efficiënte wijze toegang tot onze organisatie. Andere kerntaken zijn het beheren van klantgegevens en het betaalbaar stellen van declaraties. Onze klant is elke Nederlander: jong, oud, ziek, gezond en meer of minder vitaal. Daarom werken wij met communicatiekanalen, media en technologie die maatschappelijk geaccepteerd zijn. De huidige kanalen zijn telefoon, post, winkels, internet en . Informatievoorziening & Business Support is primair verantwoordelijk voor het resultaatgericht en professioneel realiseren van (noodzakelijke) veranderingen in de IT-systemen, zodat we onze huidige bedrijfsvoering kunnen continueren. Maar ook om voorbereid te zijn op de toekomst. Finance en Control bewaakt de financiële positie van de divisie De Friesland Zorgverzekeraar. Zij draagt zorg voor een adequate financiële administratie, het beheer van de beleggingen en adviseert en rapporteert aan de Raad van Bestuur. Daarnaast verzorgt Finance en Control de interne planning- en control cyclus met als thema s: budgetten, doelstellingen en verantwoording. Finance en Control ondersteunt ook het management van bedrijfsonderdelen bij het opstellen van rapportages voor de directie, resultaatgerichte sturing en geeft hen inzicht in de realisatie van gestelde doelen. De sleutelfuncties Interne Audit, Compliance, Risicomanagement en Actuariaat worden conform de Solvency II eisen ingericht. Interne Audit en Compliance ressorteren als separate functies onder de RvB. Risicomanagement en actuariaat zijn vanuit de te verwachten synergie (een onafhankelijk) onderdeel van Finance en Control. Deze functies spelen een belangrijke rol bij de interne beheersings- en controleprocessen waaronder de naleving van wet- en regelgeving en een pro-actieve beheersing van risico s. Alle ondersteunende diensten zoals personeel, huisvesting, ICT, administratie, en facilitaire dienstverlening worden uitgevoerd door uitvoerende staven en shared service-diensten. Corporate Governance De Nederlands Corporate Governance Code (hierna Code) ook wel Code Tabaksblat genoemd, is sinds 2004 van toepassing op vennootschappen statutair gevestigd in Nederland en waarvan de aandelen of certificaten van aandelen officieel zijn genoteerd op een erkende effectenbeurs. De Code bevat zowel principes als concrete bepalingen die als algemene opvattingen over goede corporate governance kunnen worden beschouwd. De vennootschap vermeldt elk jaar in haar jaarverslag op welke wijze zij de principes van de Code in het afgelopen jaar heeft toegepast. Afwijkingen van de code kunnen onder omstandigheden gerechtvaardigd zijn. Het concreet toepassen van alle bepalingen is namelijk afhankelijk van de concrete omstandigheden waarin de vennootschap en haar aandeelhouders zich bevinden. De vennootschap motiveert of en zo ja waarom en in hoeverre zij afwijkt van de in de Code opgenomen principes en bepalingen volgens het principe comply or explain (pas toe of leg uit). Hoewel de aandelen van De Friesland Groep niet genoteerd zijn op een erkende effectenbeurs en de principes van de Code daarom niet van toepassing zijn, conformeert De Friesland zich wel aan de principes van de Code. Als centraal thema in de bedrijfsvoering en governance van De Friesland Groep geldt het begrip transparantie. Transparantie met betrekking tot het maatschappelijk verantwoord opereren als bedrijf in de markt van zorgverzekeraars en zorgaanbieders. Naast transparant handelen en werken in een steeds commerciëlere omgeving, wordt voortdurend een verantwoord en kwalitatief hoogwaardig zorgaanbod nagestreefd waarbij continu de belangen van de verzekerden centraal staan. Eén en ander wordt onderstreept doordat De Friesland Groep zich houdt aan de beginselen van good governance. Het Verbond van Verzekeraars heeft De Governance Principes Verzekeraars in december 2010 vastgesteld en voor haar leden van toepassing verklaard met ingang van 1 januari In april 2011 hebben Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en de Federatie van Onderlinge Verzekeraars (FOV) de Code onderschreven. De Friesland heeft ervoor gekozen om de Code van Verzekeraars op Groepsniveau toe te passen vanwege de structuur van haar organisatie en corporate governance. De Raad van Bestuur bestuurt en de Raad van Commissarissen houdt toezicht op de Friesland Groep om te waarborgen dat het beleid overal gelijkgeschakeld is. De Code van de zorgverzekeraar wordt door De Friesland Groep in beginsel integraal gevolgd. De Friesland Groep voert de taken uit die haar conform de wettelijke bepalingen zijn toevertrouwd. Relaties met zowel zorgaanbieders als met verzekerden worden aangehouden met het oog op duurzaamheid van de relatie in het belang van allen. Basiswaarden zijn daarbij zekerheid, betrokkenheid en solidariteit. Om te toetsen in hoeverre De Friesland daadwerkelijk uitvoering geeft aan de Code heeft afdeling Interne Audit in opdracht van de Raad van Bestuur onderzocht in hoeverre aan alle principes uit de Code is voldaan, waarbij is vastgesteld dat aan de meeste principes wordt voldaan. Zo is de deskundigheid van Raad van Bestuur en Raad van Commissarissen op niveau, is sprake van duidelijke functiescheiding, wordt expliciet risicomanagement verricht en werkt de Raad van Commissarissen met separate commissies zoals de audit- & riskcommissie. De navolgende onderdelen behoeven nog aandacht: Er is op dit moment nog geen formeel programma voor permanente educatie van de Raad van Commissarissen en Raad van Bestuur en jaarlijkse evaluatie hiervan (respectievelijk principe 2.1.8/2.1.9 en 3.1.3). Het product goedkeuringsproces is eind mei 2012 definitief vastgesteld (principe 4.5). Op dit moment bestaat nog geen profiel op welke wijze de risicobereidheid is vastgesteld binnen De Friesland Groep en er 12

13 heeft dus nog geen goedkeuring plaatsgevonden door de Raad van Commissarissen (principe 3.1.6). In het kader van Solvency II (ORSA) is het risicomanagement van De Friesland Groep wel beschreven (principe 4.1). Het beloningsbeleid van De Friesland Groep moet nog geformaliseerd worden. Een en ander wordt geregeld in het reglement van de remuneratiecommissie van de Raad van Commissarissen (principe 6.1.1). In het reglement van de raad van commissarissen zijn nog geen bepalingen opgenomen over de drie jaarlijkse (zelf)- evaluatie (principe ). Er is (nog) geen achtergrondinformatie over de leden van de Raad van Commissarissen en de raad van bestuur op de website van De Friesland opgenomen (respectievelijk principe en 3.1.1). Beide leden van de Raad van Bestuur hebben de moreel ethische verklaring getekend in februari 2012, maar de publicatie op de website moet nog plaatsvinden. (principe 3.2.3). Er is in 2011 geen overleg geweest op initiatief van IA met DNB en externe accountant om risicoanalyses/ bevindingen en auditplan te bespreken (principe 5.6). De Raad van Bestuur en het management van De Friesland Groep stellen alles in het werk om De Friesland Groep een integere en betrouwbare partner te laten zijn bij het bevorderen van de beschikbaarheid en de kwaliteit van de zorg en het behartigen van de belangen van de verzekerden. De Friesland Groep werkt er dan ook aan de benoemde lacunes in relatie tot de code adequaat te implementeren. Protocollen en procedures De richtlijnen van het fraudeprotocol van het Verbond van Verzekeraars worden gevolgd door De Friesland Groep. Door Zorgverzekeraars Nederland wordt jaarlijks een inventarisatie uitgevoerd naar de activiteiten in het kader van de fraudebeheersing. De gedragscode verwerking persoonsgegevens door zorgverzekeraars die goedgekeurd is door het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) wordt gevolgd. Verder heeft de De Friesland Groep interne procedures aangaande nevenfuncties, privé beleggingstransacties en personeelscreening. Voor het gehele personeel van De Friesland geldt een protocol nevenwerkzaamheden en gunsten en geschenken. Betaalde nevenwerkzaamheden moeten door werknemers bij hun leidinggevende worden aangemeld om te zien of er nergens vermenging van belangen kan spelen. Tevens worden alle geschenken of andere op geld waardeerbare gunsten die personeelsleden van De Friesland ontvangen uit hoofde van hun functie, met een tegenwaarde van meer dan 100,- verplicht bij de leidinggevende aangemeld en daarna vervolgens door de leidinggevende doorgegeven aan de secretaris van de Raad van Bestuur, die hiervan een lijst bijhoudt. Elk jaar wordt de totaallijst van ontvangen gunsten en geschenken, inclusief de tegenwaarde daarvan in euro s, door de secretaris van de Raad van Bestuur ter kennisname aangeboden aan het MT. Specifiek voor de leden van de interne ALM-commissie (Asset Liability Management) geldt een apart Compliance reglement dat door elk van de leden van de ALM-commissie voor akkoord is ondertekend. In dit Compliance reglement zijn door hen na te leven gedragsregels met betrekking tot (voor)kennis van financiële transacties van De Friesland opgenomen. Deze gedragsregels strekken zich ook uit tot hun gedrag in de privé omgeving. Bij het begin van elk jaar vraagt de secretaris van de Raad van Bestuur de privé beleggings- en vermogensgegevens van de leden van de ALM-commissie op om op naleving van het Compliance reglement toe te zien. Bij indiensttreding wordt gevraagd om een Verklaring omtrent Gedrag, originele diploma s moeten worden overlegd en het faillissementregister wordt geraadpleegd. Indien nodig worden referenties nagetrokken en bij twijfel worden diploma s getoetst. Protocol Incassotraject wanbetalers Zvw Periodiek wordt de prolongatiepremie en/of eigen risico door de Friesland Zorgverzekeraar bij de verzekeringnemer in rekening gebracht. Betaling kan door middel van automatische incasso of betaling via een acceptgirokaart. 30 dagen na uitblijven van betaling wordt automatisch het aanmaantraject opgestart. Na het doorlopen van het aanmaantraject (1e aanmaning 30 dagen na prolongatie, 2e aanmaning 26 dagen na 1e herinnering, 3e herinnering 10 dagen na 2e herinnering) wordt de vordering overgedragen aan het incassobureau. Periodiek levert het incassobureau een overzicht aan met dossiers welke zijn voldaan en wat de stand van zaken is van dossiers. Een verzekeringnemer kan, wanneer hij dit wenst, uitstel van betaling krijgen of een betalingsregeling treffen. Dit gebeurt in overleg met de incassomedewerker aan de hand van werkinstructies. Het aanmaantraject wordt dan (tijdelijk) opgeschort door middel van stadiumcodes en/of signalen. Parallel aan het incassotraject loopt het bronheffingstraject. Verzekeringnemers en eventueel onderliggende verzekerden krijgen bij twee en vier maanden achterstand een kennisgeving met een waarschuwing dat de premie inning via het CVZ gaat plaatsvinden wanneer er een achterstand ontstaat van zes nominale maandpremies of groter. In de twee maandsmelding wordt de verzekeringnemer en eventueel onderliggende verzekerden de mogelijkheid geboden om een betalingsregeling te treffen, wordt verzekerden de mogelijkheid geboden om zelf verzekeringnemer te worden en wordt er geattendeerd op schuldhulpverlening. In de vier maandsmelding wordt de verzekeringnemer en eventueel onderliggende verzekerden gewezen op bezwaarmogelijkheid. Wanneer er sprake is van een betalingsregeling, schuldsanering, stabilisatieovereenkomst, overlijden, detentie of een uitgeschreven verzekerde vindt er geen overdracht plaats naar het CVZ. De overdracht wordt tegen gehouden middels signalen. Bij overdracht aan het CVZ wordt de verzekeringnemer en eventueel onderliggende verzekerden hiervan middels een brief van in kennis gesteld. Vanaf de 7e maand int het CVZ een verhoogde premie totdat de achterstand voortvloeiend uit de Basisverzekering is voldaan. Medewerkers van de afdeling Incasso monitoren verzekerden met betalingsachterstand (wanbetalers) middels stadiumcodes en signalen. Periodiek worden reports aan de incassomedewerkers aangeleverd. Incassomedewerkers monitoren de wanbetalers of sturen handmatig het incassoproces aan de hand van de daarvoor geldende werkinstructies. Kortom, er wordt voldaan aan het protocol incassotraject wanbetalers Zorgverzekeringswet. 5.2 Beloningsbeleid Honorering directie en bestuur De beloning voor de Raad van Bestuur en de Raad van Commissarissen ten laste van de uitvoering van de Zorgverzekeringswet bedroeg in ,- respectievelijk ,-. De beloning van de Raad van Bestuur is berekend conform de Wet Openbaarmaking uit Publieke middelen gefinancierde Topinkomens (WOPT) (zie ook bijlage I tabel verantwoording bezoldiging leden van de Raad van Bestuur van de zorgverzekeraar (werkmaatschappij) en gewezen bestuurders). Raad van Bestuur ontvangt geen bonussen. Beloningsbeleid De Friesland hanteert de volgende uitgangspunten en intenties bij haar beloningsbeleid: 1. Ons beloningsbeleid vloeit voort uit onze identiteit. De Friesland streeft altijd naar een transparant uniform beloningsbeleid. Hierdoor worden overdadige excessen of precedent- werking voorkomen. De identiteit en de kernwaarden (hartstocht, nuchter, ambitie en samen) van De Friesland zijn richtinggevend voor het beloningsbeleid van onze onderneming. De Friesland is van mening dat een Zorgverzekeraar een sterk maatschappelijke positie heeft en derhalve is De Friesland geen voorstander voor variabele beloning en/of winstdeling. De Friesland verkiest ervoor om te investeren in het zorgveld met innovatieve projecten. 13

14 2. Interne beloningsverhoudingen. De Friesland streeft altijd naar transparantie en consistentie in de uitvoering van het beloningsbeleid. Er wordt voorkomen om te werken met overdadige excessen en precedent werking. Raad van Bestuur en Management Team worden beloond op basis van een benchmark binnen de branche/zakelijke dienstverlening. Alle overige functies worden onderworpen aan een functiewaarderingsystematiek gekoppeld aan de Cao-schalen vanuit de CAO voor zorgverzekeraars. De Friesland hanteert hierbij vaste beloningsgrondslagen. 3. Vermijden van automatisme in beloning. Het beloningsbeleid bevat daar waar dat wenselijk is geen ongewenste automatismen. Een medewerker doorloopt niet automatisch zijn functieschaal. Hiervoor ligt de beoordelings-systematiek ten grondslag. De mate waarin een medewerker het afgelopen jaar heeft gefunctioneerd bepaalt de snelheid waarin de medewerker zijn schaal doorloopt. Ook aan de verzwaring van een functie ligt een functiewaardering of een marktvergelijking ten grondslag. Zonder een aantoonbare verzwaring van een functie kan een functie niet in een hogere schaal worden geplaatst. Verband tussen beloning en prestaties Vaste beloningsgrondslagen Raad van Bestuur De inhoud en de daarbij behorende verantwoordelijkheden zijn bepalend voor de zwaarte van de positie. Zo ook bij de voorzitter en het lid van de Raad van Bestuur. De omvang daarvan wordt bepaald op basis van functieweging, die in vergelijking tot vergelijkbare posities in de markt wordt bepaald. De individuele posities worden gewogen op elementen als de impact/ verantwoordelijkheid van de functie, de voor de uitoefening van de positie benodigde (vak)kennis, de (politiek/ bestuurlijke) context (en/of de beïnvloedingsmogelijkheden daarvan), het zogeheten afbreukrisico van de positie en organisatorische omvang en complexiteit van het leidinggeven. Dit kan extern worden getoetst met de Hay methode voor marktconform belonen. De remuneratiecommissie van de Raad van Commissarissen stelt op basis van het advies/onderzoek van de totale remuneratie de beloning vast. Raad van Bestuur ontvangt geen bonussen. zorg en gezond leven 14

15 Hartstocht Ambitie Nuchterheid Samen 15

16 Hoofdstuk 6. CONSUMENTENBELANG 6.1 Informatieverstrekking aan verzekerden Klantcontact bij De Friesland De Friesland hecht zeer veel waarde aan het geven van goede informatie aan haar verzekerden. Dit gebeurt telefonisch, face-toface, via , via chat en schriftelijk. Naast de winkels in Heerenveen, Drachten, Leeuwarden en Sneek rijden er twee mobiele winkels door Noord-Nederland. Deze doen vooral de kleinere plaatsen aan. Telefonisch Van 8.00 tot uur staat een goed geëquipeerd callcenter verzekerden binnen enkele seconden te woord. Het streven is de vraag in een keer te beantwoorden zonder dat mensen meerdere keren worden doorverbonden. Om dit te realiseren is een gedegen opleiding voor het personeel noodzakelijk. Medewerkers krijgen eerst drie weken theorie opleiding en aansluitend daarop twee weken praktijk opleiding. Mede hierdoor is het klantcontact hoogwaardig en scoort De Friesland al jaren als één van de beste in de klanttevredenheid onderzoeken. Door veel te investeren in het opleiden van personeel en begeleiding zetten medewerkers zich met veel hartstocht in voor onze klanten. Het gevoel van samen met collega s, maar vooral ook samen met de klant is een van de onderscheidende kenmerken van klantcontact met De Friesland. De medewerker tevredenheid van alle disciplines binnen de afdeling Klantcontacten ligt hoog. Zorg voor uw gezondheid In 2011 is het magazine Lekker Gezond Bezig vervangen door de verzekerdenkrant Zorg voor uw Gezondheid. Een informatiebulletin op tabloidformaat. Deze krant is drie keer verschenen: twee keer met informatie over onze producten en diensten in de vorm van herkenbare verhalen uit de praktijk. Ook ons vernieuwde klantvoordeelprogramma is onderdeel van dit bulletin. Naast de eigen verzekerden is de krant ook aan een selectie van nietverzekerden in de provincies Friesland en Noordoostpolder verstuurd. De derde krant was helemaal gewijd aan de veranderingen in onze verzekering per 1 januari 2012 en verzonden samen met de eindejaarsmailing aan uitsluitend de verzekerden van De Friesland. Brochures/folders/voorwaarden Hoewel internet in belang groeit, zal ook het papier de komende jaren van groot belang zijn als het om het informeren van onze verzekerden gaat. Zo verschijnen de verzekeringsvoorwaarden nog steeds op papier en ontvangen onze verzekerden de voorwaarden nog steeds tezamen met de eindejaarsmailing, waarin de veranderingen voor het komende jaar worden vermeld. Maar ook over deelonderwerpen, bijvoorbeeld als geneesmiddelen niet meer vergoed worden, worden folders uitgegeven en bij de apotheken neergelegd, zodat de verzekerden van De Friesland geïnformeerd zijn. Dit wordt niet alleen door de verzekerde, maar ook door de zorgaanbieder op prijs gesteld, omdat het bijdraagt aan het goed informeren van de klant. In 2012 wordt de stap richting digitalisering van het informatiemateriaal gezet, zodat onze verzekerden ook kunnen kiezen voor het downloaden van voorwaarden en brochures. Internet & social media Internet is een groeiend medium, ook voor De Friesland. Naast informatie over de activiteiten van De Friesland, is internet een waardevolle informatiebron als het gaat om polisvoorwaarden, wetswijzigingen, veelgestelde vragen etc. Maar ook bij de werving van nieuwe verzekerden speelt internet een belangrijke rol. Verzekerden en potentiële verzekerden gebruiken internet om premies en pakketten te vergelijken om zich uiteindelijk online aan te melden. In het kader van selfservice is de persoonlijke omgeving Mijn De Friesland uitgebreid met overzichten van vergoedingen en het eigen risico. Daarnaast zijn persoons- en verzekeringsgegevens in te zien en te wijzigen. Er worden continu nieuwe functionaliteiten en mogelijkheden ontwikkeld, om klanten in de gelegenheid te brengen steeds meer zelf online te regelen. In het verlengde van de site verschijnt met enige regelmaat een e-nieuwsbrief. Ook hierin staan allerlei nieuwtjes over De Friesland en de gezondheidszorg. Maar de lezers worden ook uitgebreid geïnformeerd over de Lekker Gezond Bezig activiteiten die De Friesland, samen met een aantal partners, organiseert. De nieuwsbrief wordt naar ruim adressen verstuurd. Dit kunnen zowel verzekerden als niet-verzekerden van De Friesland zijn. Het aantal bezoeken aan de website groeit nog steeds. In 2011 is het aantal van 1 miljoen bezoeken gepasseerd. Social media is tegenwoordig niet meer weg te denken. Gezien het stijgende gebruik, is ook dit kanaal voor De Friesland belangrijk voor het realiseren van groei- en informatie-doelstelling. Om die reden wordt social media in 2012 verder vormgegeven en ingezet. Aan het einde van het jaar valt bij verzekerden de zogenaamde eindejaarsmailing op de mat. Hierin staan de belangrijkste veranderingen voor het nieuwe jaar, ook ten aanzien van de premie. Daarnaast worden ook incidenteel mailingen/brieven verstuurd om verzekerden te informeren, bijvoorbeeld over het eigen risico. Bij de eindejaarsmailing is in 2011 een overzichtelijk informatiebulletin verstuurd, waarin de veranderingen duidelijk zijn uitgelegd en de vergoedingen binnen de basisverzekering (Alles Verzorgd polis en Vrije Keus polis) en aanvullende verzekeringen zijn in een overzichtelijk schema weergegeven. Informatie met betrekking tot afgewezen zorg/vergoeding van zorg Zie hiervoor paragraaf Afhandeling van klachten en geschillen Schriftelijke klachten en overige procedures en afhandeling Onder een geschil of klacht wordt verstaan elke schriftelijk of per ingediende uiting van onvrede gericht tegen een doen of nalaten van De Friesland of een doen of nalaten van een zorgaanbieder, een zorginstelling of een andere derde. De Friesland hanteert een Geschillen- en klachtenregeling waarin de procedures zijn vastgelegd. Indien De Friesland een beslissing neemt op een ingediend geschil, een klacht etc. wordt in de beantwoording altijd vermeld waar en eventueel binnen welke termijn het geschil/ de klacht buiten De Friesland nogmaals kan worden voorgelegd. In oktober 2011 is het klachtencircuit uitgebreid aan de orde gekomen in de Verzekerdenraad van De Friesland. Mede naar aanleiding daarvan is besloten de klachtenfolder opnieuw te formuleren. De nieuwe informatiefolder wordt begin 2012 ingevoerd. De klachten werden bij De Friesland in 2011 onderverdeeld in vier hoofdgroepen. Ombudsaangelegenheden De eerste groep betreft klachten van verzekerden over derden. Hierbij kan gedacht worden aan klachten over artsen en ziekenhuisbehandelingen. Deze klachten zijn door De Friesland in 2011 behandeld als ombudszaak. Bij deze klachten wordt in beginsel altijd gewezen op de klachtenprocedure van de betrokken zorginstelling of de betrokken zorgaanbieder. Indien nodig of gewenst bemiddelt De Friesland of wordt de juiste (procedurele) weg gewezen. Deze categorie klachten blijft in dit verslag verder buiten beschouwing. Bezwaarschriften Algemene Wet Bestuursrecht De tweede groep klachten betreft de formele bezwaarschriften in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Het gaat hier om schriftelijk ingediende bezwaren tegen een doen of nalaten van De Friesland, gebaseerd op de uitvoering van de Algemene 16

17 Wet Bijzondere Ziektekosten. Deze categorie klachten blijft in dit verslag ook buiten beschouwing omdat deze klachten behoren tot de uitvoeringspraktijk van Zorgkantoor Friesland en geen relatie hebben met de uitvoering van de Zorgverzekeringswet. Hierover vindt u meer informatie in het Uitvoeringsverslag van de betrokken zorgkantoren. Geschillen Zorgverzekeringswet De derde categorie klachten betreft geschillen in de zin van artikel 114 van de Zorgverzekeringswet. Dit type klachten is in het jaar 2006 voor het eerst als aparte categorie geschillen ingevoerd en sinds 2006 is hiervoor een aparte geschillenregeling van toepassing. De hier bedoelde klachten worden geregistreerd en bewaakt door een juridisch medewerker die als vaste secretaris van de interne geschillencommissie optreedt. Alle klagers krijgen een schriftelijke ontvangstbevestiging. De Friesland streeft naar afhandeling van deze categorie klachten binnen een termijn van dertig werkdagen. Indien deze termijn wordt overschreden, ontvangt de klager daarvan gemotiveerd bericht. De interne geschillencommissie van De Friesland wordt altijd voorgezeten door een van de interne juristen en verder inhoudelijk en administratief ondersteund door de secretaris. Klagers die zich niet kunnen vinden in de beslissing van De Friesland kunnen hun klacht voorleggen aan de Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen te Zeist die inzake artikel 114 Zvw geschillen een bindend advies geeft. De doorlooptijden van de afhandeling van deze categorie klachten, alsmede de aard en de gegrondheid van deze klachten, worden per kwartaal in een managementrapportage aangegeven. Per team/werkeenheid is er een vast aanspreekpunt voor de juridisch medewerker. Deze functionarissen krijgen eveneens de kwartaaloverzichten van de juridisch medewerker. De juridisch medewerker heeft tevens tot taak om de clusters Klant en Service en Marketing en Verkoop op de hoogte te houden van opvallende bevindingen, trends en bij de klant levende behoeften om eventueel herhaling van dezelfde klacht te voorkomen en zo nodig procedures of gebruikte formulieren aan te passen. klacht zich daarvoor leent, telefonische ontvangstbevestiging. De Friesland streeft naar afhandeling van de klachten binnen een termijn van vijftien werkdagen. Indien deze termijn wordt overschreden ontvangt de klager daarvan gemotiveerd bericht. De doorlooptijden van de afhandeling van de klachten, alsmede de aard en de gegrondheid van klachten, worden per kwartaal in een managementrapportage aangegeven. Per sectie/werkeenheid is er een vast aanspreekpunt voor de secretaris van de Klachtencommissie. Deze functionarissen krijgen eveneens de kwartaaloverzichten. De secretaris van de Klachtencommissie ziet er op toe dat de klager een helder geformuleerd antwoord krijgt op de klacht. De ondertekening van deze antwoordbrieven geschiedt door de secretaris van de Raad van Bestuur. Klagers die zich niet kunnen vinden in de beslissing van De Friesland, kunnen hun klacht voorleggen aan de Stichting Klachten en geschillen Zorgverzekeringen te Zeist die eventueel De Friesland een bindend advies kan geven. De secretaris van de Klachtencommissie heeft eveneens de taak om de clusters Klant en Service en Marketing en Verkoop op de hoogte te houden van opvallende bevindingen, trends en de bij de klant levende behoeften. Onder het cluster Marketing en Verkoop valt de afdeling productontwikkeling die naar aanleiding van de bevindingen uit het klachtencircuit kan bezien in hoeverre de eigen producten en de eigen communicatiedragers van De Friesland aanpassing behoeven. Indien er sprake is van trends of anderszins patronen rond de klachten en geschillen wordt dit doorgegeven aan de betrokken afdeling om eventueel procedures te wijzigen of anderszins bij te sturen. Structurele procedureverbeteringen zijn niet doorgevoerd n.a.v. het klachtencircuit en de rapportages daarvan. Te wijzen is op het relatief geringe aantal klachten in verhouding tot de honderdduizenden klantcontactmomenten die ieder op zichzelf tot een klacht/geschil aanleiding zouden kunnen geven. De onderverdeling van de klachten niet zijnde artikel 114 Zvw of bezwaarschriften is gemaakt op grond van praktische overwegingen. Dit heeft vooral te maken met het diffuse karakter van veel klachten die niet goed onder een bepaalde categorie te brengen zijn. Klachten over premiedifferentiatie bij de Basisverzekering zijn in het verslagjaar niet binnen gekomen. Hetzelfde geldt voor klachten in verband met de acceptatieplicht. Afhandeling van overige schriftelijke klachten De vierde categorie klachten betreft schriftelijk of per ingediende klachten met betrekking tot een doen of nalaten van De Friesland, niet zijnde een besluit gebaseerd op de uitvoering van de Zorgverzekeringswet (art. 114 Zvw-geschil) of de AWBZ. Het gaat dan met name over geschillen rond de afwikkeling van de aanvullende verzekeringen. Schriftelijk ingediende klachten in deze categorie werden in 2011 geregistreerd en bewaakt door de secretaris van de Klachtencommissie. Alle klagers krijgen een schriftelijke, of als de 17

18 6.2.2 Art. 114 Zvw geschillen Ontvangen geschillen ZVW januari t/m december 2011 Ontvangen Hulpmiddelen 65 Farmacie 19 Paramedische zorg 1 Vervoer 23 Mondzorg 5 Buitenland 16 Med.spec. zorg 28 Pl. chirurgie 65 GGZ 8 No-claim 0 In/uitschrijving 22 Premie 22 Eigen risico 21 Overigen 5 Totaal 300 In 2011 afgehandelde art. 114 Zvw geschillen uitgesplitst naar aard en aantal van de geschillen Gegrond* Ongegrond Niet ontvankelijk Totaal Hulpmiddelen Farmacie Paramedische zorg Vervoer Mondzorg Buitenland Med. spec. zorg GGZ Plastische chirurgie No-claim Eigen risico In/uitschrijving Premie Overigen Totaal art.114 Zvw geschillen in 2011 in behandeling genomen door naar Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen Totaal Hulpmiddelen 1 Farmacie 1 Buitenland 1 Med. spec. zorg 4 Plastische chirurgie 7 Premie 2 Totaal 16 Afhandelingtermijnen geschillen In 2011 zijn op enkele specifieke dossiers na alle geschillen in de zin van art. 114 van de Zorgverzekeringswet binnen de daarvoor door De Friesland gehanteerde termijn van dertig werkdagen afgehandeld. Waar deze termijn niet gehaald is, had dat te maken met vertraging bij het verkrijgen van noodzakelijke informatie van derden ten behoeve van het completeren van het dossier. De gemiddelde werkelijke termijn van afhandeling was 33 dagen, dus 23,4 werkdagen. In 2011 art.114 Zvw geschillen afgehandeld door Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen Bindend Bindend Ombudsman Niet Ingetrokken Totaal advies, advies, met succes succesvol door gegrond ongegrond bemiddeld bemiddeld, verzekerde geen bindend advies gevraagd Hulpmiddelen 1 1 Farmacie 1 1 Buitenland 1 1 Med. spec. zorg Plastische chirurgie Premie Totaal Procedures art. 114 Zvw bij de rechter: 0 18

19 6.2.3 Overige klachten, niet zijnde klachten in de zin van art. 114 Zvw In 2011 ontvangen overige klachten naar aard en aantal uitgesplitst Ontvangen 2011 Transparante informatie 154 Bejegening 10 In/uitschrijving 81 Premies 5 Vergoedingen 195 Zorgplicht Tel. bereikbaarheid Verbod premiedifferentiatie Diversen 99 Acceptatieplicht Totalen 544 In 2011 afgehandelde overige klachten Afgehandeld 2011 Gegrond Ongegrond Informatief Coulance Totaal Transparante informatie Bejegening In/uitschrijving Premies Vergoedingen Zorgplicht Tel. bereikbaarheid Verbod premiedifferentiatie Diversen Acceptatie Totalen 544 Afhandelingtermijnen overige klachten Overige klachten dienen op basis van interne Service Level Agreements binnen 15 werkdagen te worden afgehandeld. Waar deze termijn niet gehaald is, had dat te maken met vertraging bij het verkrijgen van noodzakelijke informatie van derden ten behoeve van het completeren van het dossier. De gemiddelde werkelijke termijn van afhandeling was in ,8 werkdagen. Overige klachten naar Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen Aantal: 23 Afgehandelde overige klachten door Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen Aantal: 23 (17 klachten waren ongegrond) Procedures bij de rechter Aantal: 0 19

20 Hoofdstuk 7. NALEVING WETTELIJKE VERPLICHTINGEN 7.1 Toegang tot de verzekering Naleving van de acceptatieplicht Direct voortvloeiend uit de diverse wettelijke bepalingen hanteert De Friesland voor de Basisverzekering geen enkele vorm van selectie, behoudens eventueel op grond van een fraude- of wanbetalersverleden bij De Friesland in de laatste 5 jaar voorafgaande aan de aanmelding als (Basis)verzekerde. In 2011 zijn echter op deze gronden geen aspirant-verzekerden geweigerd. In het verlengde van deze open toegang staan de aanvullende verzekeringen van De Friesland eveneens non-select open voor aspirant verzekerden, mits zij tevens ook een Basisverzekering bij De Friesland hebben afgesloten. De enige uitzondering hierop vormt het meest uitgebreide aanvullende tandheelkunde pakket. Deze laatste maatregel hanteert De Friesland al vanaf de invoering van de Zorgverzekeringswet, omdat bij deze aanvullende verzekering autoselectie de solidariteitsbasis snel kan aantasten. Naleving van het verbod op premiedifferentiatie De Friesland houdt zich nauwgezet aan het verbod op premiedifferentiatie dat geldt voor de Basisverzekering. Voor alle verzekerden van De Friesland worden dezelfde premies gehanteerd. Behalve collectieve kortingen, binnen de bandbreedte van de Zorgverzekeringswet en op grond van vooruitbetaling van premie, zijn alle Basisverzekeringspremies bij De Friesland gelijk. Ook voor de aanvullende verzekeringen wordt geen premiedifferentiatie op grond van leeftijd, geslacht of regio toegepast. Wel geldt voor aanvullende verzekeringen die zonder Basisverzekering bij De Friesland worden afgesloten een premietoeslag van 50%. Deze toeslag heeft een directe relatie met het aantoonbaar aanzienlijk hogere schadeprofiel die stand-alone aanvullend verzekerden typeert. De Friesland hanteert geen korting op het verplicht eigen risico. 7.2 Toegang tot de zorg en/of vergoeding van zorg Eisen aan het verkrijgen van zorg Vergoedingsprocedures Alle aanvragen ten aanzien van het vergoeden van een verstrekking of het vergoeden van declaraties die voldoen aan de voorwaarden van het verstrekkingenpakket van de Zorgverzekeringswet, worden gemachtigd of vergoed. Wanneer niet wordt voldaan aan de voorwaarden, dan zal de machtiging of de ver- goeding worden afgewezen. De verzekerde kan een eventueel geschil op een afwijzende beslissing kenbaar maken. Zie hiervoor het onderdeel Geschillen Zorgverzekeringswet in dit verslag. De vergoedingsprocedure zonder machtiging is een proces waarbij de verzekerings-voorwaarden de beslisboom vormen. Deze voorwaarden zijn vertaald naar het schadesysteem d.m.v. toetsbare screeningseisen. In 2011 is een systeem ontwikkeld waarmee de afgewezen vergoedingen op basis van de screeningseisen in beeld kunnen worden gebracht, zodat er meer managementinformatie beschikbaar is. Machtigingsprocedures Bij de gemachtigde zorg is de machtigingsprocedure vastgelegd in een werkwijzer, waarbij een beslisboom de beslissingsbevoegdheid en verantwoordelijkheid regelt. Er is een duidelijke scheiding gemaakt tussen het verantwoordelijkheidsgebied van de medewerkers en dat van de medisch adviseurs. De medisch adviseur is verantwoordelijk voor de opgestelde protocollen. Betaalde facturen aan zorgverleners Tijdigheid betalingen Maand Aantal binnen Aantal buiten Eindtotaal % Binnen afgesproken afgesproken afgesproken termijn termijn termijn ,5% ,6% ,8% ,4% ,2% ,3% ,7% ,9% ,0% ,8% ,1% ,6% Totaal ,6% Daarnaast zijn alle medewerkers geschoold in medische terminologie en andere aanvullende opleidingen. Wanneer een verzekerde overstapt van een andere zorgverzekeraar naar De Friesland dan bestaat dat de kans hij bij zijn vorige verzekeraar al een machtiging had verkregen. In deze gevallen hebben wij geprobeerd rechtstreeks bij de oude verzekeraar de gegevens van de machtiging op te vragen. Hiermee zorgen wij er voor dat de overstap van de ene naar de andere verzekeraar voor de verzekerde zo soepel mogelijk verloopt. Uit het onderzoek van de NZa in 2011 naar de naleving van de zorgplicht door zorgverzekeraars is naar voren gekomen dat De Friesland ten onrechte het recht op een verzekerde prestatie opnieuw beoordeelt nadat een verzekerde is overgestapt van een andere zorgverzekeraar. Dit betreft hulpmiddelenzorg. Het gaat hier om een aantal incidentele gevallen. Inmiddels hebben wij de procedures in lijn met de vigerende regelgeving aangepast. Verder kan over de machtigingsprocedures worden opgemerkt dat hier in dit verslag ook over wordt geschreven bij het onderdeel Beleid zorginkoop per verstrekking. Betaalde facturen aan verzekerden Tijdigheid betalingen Maand Aantal binnen Aantal buiten Eindtotaal % Binnen afgesproken afgesproken afgesproken termijn termijn termijn ,1% ,4% ,8% ,7% ,7% ,0% ,8% ,3% ,9% ,1% ,9% ,3% Totaal ,1% 20

ONVZ past dit principe toe. Het principe is uitgewerkt in het reglement van de raad van bestuur.

ONVZ past dit principe toe. Het principe is uitgewerkt in het reglement van de raad van bestuur. Raad van bestuur Samenstelling en deskundigheid Samenstelling 3.1.1. De raad van bestuur is zodanig samengesteld, dat hij zijn taak naar behoren kan vervullen. Complementariteit, collegiaal bestuur en

Nadere informatie

Remuneratierapport 2014 Loyalis N.V.

Remuneratierapport 2014 Loyalis N.V. Remuneratierapport 2014 Loyalis N.V. Voorwoord Dit remuneratierapport geeft inzicht in de belangrijkste ontwikkelingen in het beloningsbeleid van Loyalis N.V. over het jaar 2014. Met dit rapport wil Loyalis

Nadere informatie

COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE

COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE Corporate Governance Novisource streeft naar een organisatiestructuur die onder meer recht doet aan de belangen van de onderneming, haar klanten,

Nadere informatie

Maatschappelijk verslag 2012

Maatschappelijk verslag 2012 Maatschappelijk verslag 2012 1 Voorwoord Foto s pagina s 2, 27 en 35: istockphoto 2 o Ook in 2012 stond de klant centraal voor De Friesland Zorgverzekeraar. Binnen de uitgestippelde route van het strategisch

Nadere informatie

Reglement Raad van Toezicht. Stichting Hogeschool Leiden CONCEPT 140331 ALGEMEEN

Reglement Raad van Toezicht. Stichting Hogeschool Leiden CONCEPT 140331 ALGEMEEN Reglement Raad van Toezicht Stichting Hogeschool Leiden ALGEMEEN Artikel 1. Algemene bepalingen 1. Dit reglement is het Huishoudelijk Reglement van de Raad van Toezicht, bedoeld in artikel 15 van de Statuten

Nadere informatie

Corporate governance code Caparis NV

Corporate governance code Caparis NV Corporate governance code Caparis NV De brancheorganisatie sociale werkgelegenheid en arbeidsintegratie Cedris heeft in het voorjaar van 2010 een branchecode aangenomen. In de inleiding van deze branchecode

Nadere informatie

Overzicht van de afwijkingen van PGGM N.V. ten opzichte van de Nederlandse Corporate Governance Code

Overzicht van de afwijkingen van PGGM N.V. ten opzichte van de Nederlandse Corporate Governance Code Overzicht van de afwijkingen van PGGM N.V. ten opzichte van de Nederlandse Corporate Governance Code De Nederlandse Corporate Governance Code ( Code ) is van toepassing op alle Nederlandse beursgenoteerde

Nadere informatie

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015 Algemeen Mede naar aanleiding van de kredietcrisis en de Europese schuldencrisis in 2011 is een groot aantal codes,

Nadere informatie

Bevoegdheden en verantwoordelijkheden Raad van Toezicht.

Bevoegdheden en verantwoordelijkheden Raad van Toezicht. 6. Raad van Toezicht 14-04-2014 Versie 6.02 Huishoudelijk reglement Raad van Toezicht Status Definitief Artikel 1: Positionering Raad van Toezicht Ingevolge de statuten bestuurt het College van Bestuur

Nadere informatie

PROFIELSCHETS RVC. Profielschets omvang en samenstelling van de raad van commissarissen PGGM N.V.

PROFIELSCHETS RVC. Profielschets omvang en samenstelling van de raad van commissarissen PGGM N.V. PROFIELSCHETS RVC Profielschets omvang en samenstelling van de raad van commissarissen PGGM N.V. Inhoudsopgave 1. Algemeen 2 2. Vaststelling en reikwijdte 3 3. Omvang en samenstelling van de raad van commissarissen

Nadere informatie

REGLEMENT RAAD VAN TOEZICHT FULDAUERSTICHTING

REGLEMENT RAAD VAN TOEZICHT FULDAUERSTICHTING REGLEMENT RAAD VAN TOEZICHT FULDAUERSTICHTING ARTIKEL 1 DEFINITIES In dit reglement wordt verstaan onder: - Bestuur : het bestuur van de Stichting, zijnde het orgaan dat de dagelijkse en algemene leiding

Nadere informatie

HEIJMANS N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE

HEIJMANS N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE HEIJMANS N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE Vastgesteld door de RvC op 10 maart 2010 1 10 maart 2010 INHOUDSOPGAVE Blz. 0. Inleiding... 3 1. Samenstelling... 3 2. Taken en bevoegdheden... 3 3. Taken betreffende

Nadere informatie

Profielschets Raad van Commissarissen

Profielschets Raad van Commissarissen Profielschets Raad van Commissarissen Vastgesteld door de Raad van Commissarissen op 18 maart 2009 en laatstelijk gewijzigd in 2014. 1. Doel profielschets 1.1 Het doel van deze profielschets is om uitgangspunten

Nadere informatie

REGLEMENT AUDIT, RISK & COMPLIANCE COMMISSIE PGGM N.V. 26 november 2013

REGLEMENT AUDIT, RISK & COMPLIANCE COMMISSIE PGGM N.V. 26 november 2013 REGLEMENT AUDIT, RISK & COMPLIANCE COMMISSIE PGGM N.V. 26 november 2013 Inhoudsopgave 1. Algemeen... 3 2. Taken en bevoegdheden... 3 3. Samenstelling... 6 4. De voorzitter... 7 5. De secretaris... 7 6.

Nadere informatie

Implementatie Code Banken

Implementatie Code Banken Implementatie Code Banken Koninginnegracht 2 2514 AA Den Haag T 070 3750 750 www.bngbank.nl BNG Bank is een handelsnaam van N.V. Bank Nederlandse Gemeenten, statutair gevestigd te Den Haag, KvK-nummer

Nadere informatie

PROFIELSCHETS RVC ALLIANDER N.V.

PROFIELSCHETS RVC ALLIANDER N.V. BIJLAGE B BIJ DE TOELICHTING OP DE AGENDA VOOR DE EERSTE ALGEMENE VERGADERING VAN AANDEELHOUDERS VAN ALLIANDER N.V. TE HOUDEN OP 12 MEI 2011 PROFIELSCHETS RVC ALLIANDER N.V. 1. OMVANG EN SAMENSTELLING

Nadere informatie

REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN PROPERTIZE B.V.

REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN PROPERTIZE B.V. REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN PROPERTIZE B.V. Datum: 11 mei 2015 Propertize B.V. is een 100% dochtervennootschap van Stichting Administratiekantoor Beheer Financiële Instellingen. De Vennootschap

Nadere informatie

NB: De agendapunten 4, 6, 8a, 8b, 9, 11, 12, 13, 14 en 15 zullen ter stemming worden gebracht.

NB: De agendapunten 4, 6, 8a, 8b, 9, 11, 12, 13, 14 en 15 zullen ter stemming worden gebracht. Beter Bed Holding N.V. Agenda Algemene Vergadering van Aandeelhouders op donderdag, 28 april 2011 om 12.30 uur bij IBN Vergadercentrum, Hockeyweg 5, 5405 NC Uden 1. Opening. 2. Bespreking jaarverslag 2010.

Nadere informatie

Toelichting toepassen Governance Principes Verzekeraars

Toelichting toepassen Governance Principes Verzekeraars Toelichting toepassen Governance Principes Verzekeraars INHOUD 1. TOELICHTING TOEPASSEN GOVERNANCE PRINCIPES VERZEKERAARS 2. RAAD VAN COMMISSARISSEN SAMENSTELLING EN DESKUNDIGHEID RVC TAAK EN WERKWIJZE

Nadere informatie

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen RAPPORT Prins Willem-Alexanderlaan 651 Postbus 700 7300 HC Apeldoorn Telefoon (055) 579 39 48 www.achmea.nl Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen Rapportage Intern toezicht in het kader van

Nadere informatie

De wettelijk verankerde regels van goede corporate governance en de Governance Code Verzekeraars;

De wettelijk verankerde regels van goede corporate governance en de Governance Code Verzekeraars; Algemene profielschets Raad van Bestuur Menzis maart 2014 1. Algemeen De Coöperatie Menzis U.A. (Menzis) omvat onder andere de drie zorgverzekeraars Menzis, Anderzorg en Azivo, en het Zorgkantoor dat in

Nadere informatie

REGLEMENT VOOR DE AUDIT, COMPLIANCE EN RISICO COMMISSIE VAN PROPERTIZE B.V.

REGLEMENT VOOR DE AUDIT, COMPLIANCE EN RISICO COMMISSIE VAN PROPERTIZE B.V. REGLEMENT VOOR DE AUDIT, COMPLIANCE EN RISICO COMMISSIE VAN PROPERTIZE B.V. Datum: 11 mei 2015 Artikel 1. Definities AvA: Commissie: Reglement: RvB: RvC: Vennootschap: de algemene vergadering van aandeelhouders

Nadere informatie

Werving en selectie. Beleidsbepalers. Van Lanschot N.V. F. van Lanschot Bankiers N.V. Werving & Selectie Beleidsbepalers. Werving & selectiebeleid

Werving en selectie. Beleidsbepalers. Van Lanschot N.V. F. van Lanschot Bankiers N.V. Werving & Selectie Beleidsbepalers. Werving & selectiebeleid Werving & Selectie Werving en selectie Van Lanschot N.V. F. van Lanschot Bankiers N.V. Human Resource Management Pagina 1 van 9 Werving & Selectie Inleiding Met ingang van 1 juli 2012 hebben DNB en AFM

Nadere informatie

TOELICHTING behorende bij de agenda van de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van Alliander N.V., te houden op donderdag 12 april 2012

TOELICHTING behorende bij de agenda van de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van Alliander N.V., te houden op donderdag 12 april 2012 TOELICHTING behorende bij de agenda van de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van Alliander N.V., te houden op donderdag 12 april 2012 1. Opening en mededelingen De heer mr. E.M. d Hondt, voorzitter

Nadere informatie

Profielschets Raad van Commissarissen Wonion

Profielschets Raad van Commissarissen Wonion Profielschets Raad van Commissarissen Wonion Uitgangspunten 1. Deze profielschets wordt gehanteerd: bij de werving en selectie van nieuwe leden van de Raad van Commissarissen; bij de discussie over de

Nadere informatie

-1- AGENDA. 1. Opening en mededelingen.

-1- AGENDA. 1. Opening en mededelingen. AGENDA Voor de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders van Macintosh Retail Group NV, te houden op dinsdag 22 april 2008 om 14.00 uur in het Golden Tulip Apple Park Hotel, Pierre de Coubertinweg

Nadere informatie

Toepassing van de Governance Principes Verzekeraars door Nationale Onderlinge Waarborg Maatschappij tegen Brandschade U.A. in 2011

Toepassing van de Governance Principes Verzekeraars door Nationale Onderlinge Waarborg Maatschappij tegen Brandschade U.A. in 2011 Toepassing van de Governance Principes Verzekeraars door Nationale Onderlinge Waarborg Maatschappij tegen Brandschade U.A. in 2011 Principe Naleving door verzekeraar Toelichting door verzekeraar Raad van

Nadere informatie

Beloningsbeleid Maart 2015

Beloningsbeleid Maart 2015 Beloningsbeleid Maart 2015 Inhoud 1. Inleiding... 2 2. Relevante wet- en regelgeving... 2 4. Bestuur (directie)... 3 5. Raad van Commissarissen... 3 6. Medewerkers... 3 7. Publicatie... 5 8. Governance

Nadere informatie

Reglement Auditcommissie Raad van Commissarissen MN

Reglement Auditcommissie Raad van Commissarissen MN Reglement Auditcommissie Raad van Commissarissen MN Dit reglement is op grond van artikel 8.3 het reglement van de Raad van Commissarissen vastgesteld door middel van een besluit van de Raad van Commissarissen

Nadere informatie

REGLEMENT VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN BEVER HOLDING N.V.

REGLEMENT VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN BEVER HOLDING N.V. REGLEMENT VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN BEVER HOLDING N.V. Definities de Vennootschap de RVC de voorzitter Directie : Bever Holding N.V. : De raad van commissarissen van de vennootschap : De voorzitter

Nadere informatie

Implementatie Regeling beheerst beloningsbeleid Wft 2011 bij BNG

Implementatie Regeling beheerst beloningsbeleid Wft 2011 bij BNG Implementatie Regeling beheerst beloningsbeleid Wft 2011 bij BNG Koninginnegracht 2 2514 AA Den Haag T 070 3750 750 www.bng.nl Vastgesteld door de Raad van Bestuur op en goedgekeurd door de Raad van Commissarissen

Nadere informatie

4. Bij voorkeur zal de raad van toezicht van Stichting P60 bij de werving van nieuwe toezichthouders buiten het eigen netwerk zoeken.

4. Bij voorkeur zal de raad van toezicht van Stichting P60 bij de werving van nieuwe toezichthouders buiten het eigen netwerk zoeken. REGLEMENT RAAD VAN TOEZICHT Opgesteld door de voorzitter op 25.03.2013 Vastgesteld door de raad van toezicht op: 27.05.2013 te Amstelveen HOOFDSTUK I. ALGEMEEN Artikel 1. Begrippen en terminologie Dit

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur 1. Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe een

Nadere informatie

Wij passen dit principe volledig toe zoals de Code voorschrijft. Wij passen dit principe volledig toe zoals de Code voorschrijft.

Wij passen dit principe volledig toe zoals de Code voorschrijft. Wij passen dit principe volledig toe zoals de Code voorschrijft. Raad van commissarissen Samenstelling en deskundigheid 2.1.1 De raad van commissarissen is zodanig samengesteld, dat hij zijn taak naar behoren kan vervullen. Complementariteit, collegiaal bestuur, onafhankelijkheid

Nadere informatie

Rapport. Governance Principes. Univé Noord-Nederland Versie 2.0 JZ&C0713

Rapport. Governance Principes. Univé Noord-Nederland Versie 2.0 JZ&C0713 Governance Principes Rapport Governance Principes Univé Noord-Nederland Versie 2.0 JZ&C0713 Inhoudsopgave 1. Governance Principes 3 2. De Raad van Commissarissen 4 3. De Raad van Bestuur 7 4. Risicomanagement

Nadere informatie

REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN SOURCE GROUP N.V. (de Vennootschap ) Vastgesteld door de raad van commissarissen

REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN SOURCE GROUP N.V. (de Vennootschap ) Vastgesteld door de raad van commissarissen REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN SOURCE GROUP N.V. (de Vennootschap ) Vastgesteld door de raad van commissarissen Versie 1.1 dd. 15 januari 2014 Artikel 1 - Algemene taak 1.1 De raad van commissarissen

Nadere informatie

7.c Kennisgeving door de raad van commissarissen van de voor benoeming voorgedragen

7.c Kennisgeving door de raad van commissarissen van de voor benoeming voorgedragen 1. Opening Agenda voor de algemene vergadering van Koninklijke Ten Cate N.V. te houden op donderdag 17 april 2014 om 14.00 uur in het Polman Stadion, Stadionlaan 1 te Almelo. 2. Mededelingen 3. Jaarverslag

Nadere informatie

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen

Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen RAPPORT Prins Willem-Alexanderlaan 651 Postbus 700 7300 HC Apeldoorn www.achmea.nl Uitvoering van rechtstreeks verzekerde regelingen Rapportage Intern toezicht in het kader van Pension Fund Governance

Nadere informatie

Functieprofiel lid bestuur met portefeuille vermogensbeheer en risicomanagement van Stichting Notarieel Pensioenfonds

Functieprofiel lid bestuur met portefeuille vermogensbeheer en risicomanagement van Stichting Notarieel Pensioenfonds Functieprofiel lid bestuur met portefeuille vermogensbeheer en risicomanagement van Stichting Notarieel Pensioenfonds 1. Algemene kenmerken Het bestuur van de Stichting Notarieel Pensioenfonds (SNPF) is

Nadere informatie

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014 PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE COMMODITY DISCOVERY FUND Bijgewerkt tot 8 juli 2014 Principles of Fund Governance Pag. 1/5 1. INLEIDING Commodity Discovery Management B.V. (de Beheerder ) is de beheerder

Nadere informatie

REGLEMENT VAN DE AUDITCOMMISSIE VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN

REGLEMENT VAN DE AUDITCOMMISSIE VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN REGLEMENT VAN DE AUDITCOMMISSIE VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN Dit reglement is op 11 mei 2012 vastgesteld door de raad van commissarissen van Koninklijke FrieslandCampina N.V. (de "Vennootschap"). Artikel

Nadere informatie

Reglement voor de Raad van Commissarissen van Rentree

Reglement voor de Raad van Commissarissen van Rentree Reglement voor de Raad van Commissarissen van Rentree Artikel 1 Vaststelling en reikwijdte reglement 1. Dit reglement is vastgesteld en goedgekeurd in de vergadering van de Raad van Commissarissen d.d.

Nadere informatie

Governancestructuur WonenBreburg. januari 2012, geactualiseerd augustus 2015

Governancestructuur WonenBreburg. januari 2012, geactualiseerd augustus 2015 Governancestructuur WonenBreburg januari 2012, geactualiseerd augustus 2015 1 Inhoud 1. Inleiding 3 2. Bestuur 3 2.1 Taak en werkwijze 3 2.2 Rechtspositie en bezoldiging bestuur 4 2.3 Tegenstrijdige belangen

Nadere informatie

Profielschets lid Raad van Toezicht SMO Traverse Tilburg

Profielschets lid Raad van Toezicht SMO Traverse Tilburg Profielschets lid Raad van Toezicht SMO Traverse Tilburg Oktober 2015 1 Traverse, thuis in opvang en begeleiding, missie Traverse is een Stichting voor maatschappelijke opvang in Midden-Brabant en organiseert

Nadere informatie

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE Add Value Fund N.V.

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE Add Value Fund N.V. PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE Add Value Fund N.V. I Inleiding Keijser Capital Asset Management B.V. (de Directie ) voert de directie over Add Value Fund N.V. (hierna ook Add Value Fund of Fonds ). De Directie

Nadere informatie

September 2010 REGLEMENT RAAD VAN TOEZICHT UNIVERSITEIT UTRECHT

September 2010 REGLEMENT RAAD VAN TOEZICHT UNIVERSITEIT UTRECHT REGLEMENT RAAD VAN TOEZICHT UNIVERSITEIT UTRECHT De cursief gedrukte tekst is overgenomen uit de relevante wetgeving. Artikel 1 Inleiding 1. Dit reglement heeft betrekking op de Raad van Toezicht (de Raad

Nadere informatie

Informatiebrochure Basis- en aanvullende (tandheelkundige) zorgverzekeringen. OZF Achmea. Uw zorgverzekeraar. Speciaal voor Monuta 70457-A/2014-11

Informatiebrochure Basis- en aanvullende (tandheelkundige) zorgverzekeringen. OZF Achmea. Uw zorgverzekeraar. Speciaal voor Monuta 70457-A/2014-11 Deze brochure is van kracht met ingang van 1 januari 2015. OZF Achmea. Uw zorgverzekeraar. Informatiebrochure Basis- en aanvullende (tandheelkundige) zorgverzekeringen Speciaal voor Monuta 70457-A/2014-11

Nadere informatie

Toepassing van de Governance Principes Verzekeraars door Waard Leven N.V. in 2015 (geldt ook voor Waard Schade N.V. en Hollands Welvaren Leven N.V.

Toepassing van de Governance Principes Verzekeraars door Waard Leven N.V. in 2015 (geldt ook voor Waard Schade N.V. en Hollands Welvaren Leven N.V. Toepassing van de Governance Principes Verzekeraars door Waard Leven N.V. in 2015 (geldt ook voor Waard Schade N.V. en Hollands Welvaren Leven N.V.) Principe Naleving door verzekeraar Toelichting door

Nadere informatie

KENNISBANK - ORGANISATIE

KENNISBANK - ORGANISATIE KENNISBANK - ORGANISATIE MODEL DIRECTIEREGLEMENT STICHTING MEER DAN VOETBAL Samenvatting Het bestuur stelt een profiel voor de directie op, waarin de omvang van de directie en de vereiste kwaliteiten van

Nadere informatie

AGENDA. Voor (het advies inzake) de routebeschrijving en bereikbaarheid met het openbaar vervoer verwijzen wij u naar onze website: www.nedap.com.

AGENDA. Voor (het advies inzake) de routebeschrijving en bereikbaarheid met het openbaar vervoer verwijzen wij u naar onze website: www.nedap.com. AGENDA voor de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders van de N.V. Nederlandsche Apparatenfabriek Nedap, gevestigd te Groenlo, te houden op 16 april 2013, s morgens om 11.00 uur in de Hermitage

Nadere informatie

- Vaststelling van de jaarrekening 2014 van ABN AMRO Group N.V.

- Vaststelling van de jaarrekening 2014 van ABN AMRO Group N.V. Verantwoording stemgedrag eerste half jaar 2015 Stemgedrag op vergaderingen van aandeelhouders en genomen aandeelhoudersbesluiten buiten vergadering 1. Inleiding NLFI onderschrijft het belang van de Nederlandse

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL. Bruto premie: 28,5 mln.; resultaat na belastingen 2,0 mln.; algemene reserve 24,5 mln.

FUNCTIEPROFIEL. Bruto premie: 28,5 mln.; resultaat na belastingen 2,0 mln.; algemene reserve 24,5 mln. FUNCTIEPROFIEL Opdrachtgever: Functienaam: EOC Onderlinge schepenverzekering U.A. Twee leden Raad van Commissarissen 1. ORGANISATIE EOC Onderlinge Schepenverzekering U.A. is een verzekeringsmaatschappij

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V.

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. Dit Reglement is goedgekeurd door de Raad van Commissarissen van Telegraaf Media Groep N.V. op 17 september 2013. 1. Inleiding De Auditcommissie is een

Nadere informatie

AGENDA. 1. Opening en mededelingen.

AGENDA. 1. Opening en mededelingen. AGENDA Voor de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders van Macintosh Retail Group N.V., te houden op donderdag 30 april 2015 om 14.00 uur in het Novotel, Europaboulevard 10 te Amsterdam 1. Opening

Nadere informatie

Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten van Stichting Vocallis.

Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten van Stichting Vocallis. BESTUURSREGLEMENT Vastgesteld door het bestuur op 6 mei 2015. Hoofdstuk I. Algemeen. Artikel 1. Begrippen en terminologie. Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten

Nadere informatie

het bevorderen van de kwaliteit van DVN, door realisering van de doelen van DVN, juiste besteding van middelen en efficiënte bedrijfsvoering;

het bevorderen van de kwaliteit van DVN, door realisering van de doelen van DVN, juiste besteding van middelen en efficiënte bedrijfsvoering; Code Goed Bestuur DVN vastgesteld in de Ledenraad van 6 oktober 2012 Vooraf DVN heeft een aantal kernwaarden vastgelegd rondom de houding, gedragingen en cultuur van de vereniging DVN. Deze zijn uitgewerkt

Nadere informatie

MODEL ALL FINANCE BV. Checklist Administratieve Organisatie en Interne Controle AO/IC

MODEL ALL FINANCE BV. Checklist Administratieve Organisatie en Interne Controle AO/IC MODEL ALL FINANCE BV Checklist Administratieve Organisatie en Interne Controle AO/IC WET OP HET FINANCIEEL TOEZICHT Versie 1: 8 maart 2012 1 INHOUDSOPGAVE Checklist administratieve organisatie en interne

Nadere informatie

Beloningsbeleid ONVZ 2014

Beloningsbeleid ONVZ 2014 Beloningsbeleid ONVZ 2014 Inhoud 1 Inleiding... 2 2 Identified Staff... 2 3 Uitgangspunten beloningsbeleid... 2 4 Relevante wet- en regelgeving en overige kaders... 2 5 Raad van Commissarissen... 3 6 Bestuur...

Nadere informatie

REGLEMENT VAN DE RAAD VAN TOEZICHT VAN DE NEDERLANDSE HARTSTICHTING

REGLEMENT VAN DE RAAD VAN TOEZICHT VAN DE NEDERLANDSE HARTSTICHTING F364/F555/31001776 Versie 28 juni 2013 REGLEMENT VAN DE RAAD VAN TOEZICHT VAN DE NEDERLANDSE HARTSTICHTING Begripsbepaling. Artikel 1. In dit reglement worden de volgende begrippen gehanteerd: a. stichting:

Nadere informatie

EFO Paardenverzekering

EFO Paardenverzekering EFO Paardenverzekering Versie dd 10 juni 2015 BELONINGSBELEID Dit beloningsbeleid is opgesteld om duidelijkheid te verschaffen over het beloningsbeleid van EFO Paardenverzekering aan alle belanghebbenden.

Nadere informatie

BELEIDSREGEL BR/CU-5066

BELEIDSREGEL BR/CU-5066 BELEIDSREGEL Afschrijvingskosten dubieuze debiteuren curatieve GGZ Ingevolge artikel 57, eerste lid, aanhef en onder b, van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg), stelt de Nederlandse Zorgautoriteit

Nadere informatie

REGLEMENT AUDIT- EN RISICOBEHEERCOMMISSIE ZLM VERZEKERINGEN

REGLEMENT AUDIT- EN RISICOBEHEERCOMMISSIE ZLM VERZEKERINGEN REGLEMENT AUDIT- EN RISICOBEHEERCOMMISSIE ZLM VERZEKERINGEN Pagina 1 van 5 Artikel 1 Definities Maatschappij : ZLM Verzekeringen (OVM ZLM U.A.) RvC : Raad van Commissarissen van de maatschappij Directie

Nadere informatie

De remuneratie disclosure is conform artikel 25 van de RBB.

De remuneratie disclosure is conform artikel 25 van de RBB. Remuneratie disclosure 2013 De remuneratie disclosure betreft de remuneratie van de leden van de Raad van Bestuur, de leden van de Raad van Commissarissen en de groep functionarissen die in het nieuwe

Nadere informatie

Corporate governance. Ten aanzien van een drietal specifieke Best Practice bepalingen uit de Code doet Neways als volgt verslag:

Corporate governance. Ten aanzien van een drietal specifieke Best Practice bepalingen uit de Code doet Neways als volgt verslag: Corporate governance De Raad van Commissarissen en de Raad van Bestuur onderschrijven de belangrijkste principes van corporate governance. Goed ondernemingsbestuur is voor Neways een belangrijk uitgangspunt.

Nadere informatie

GEDRAGSCODE FUND GOVERNANCE

GEDRAGSCODE FUND GOVERNANCE GEDRAGSCODE FUND GOVERNANCE ACHMEA BELEGGINGSFONDSEN BEHEER B.V. Inleiding, statutair gevestigd te s-gravenhage (KvK nr. 8062738), beschikt over een vergunning als beheerder van beleggingsinstellingen,

Nadere informatie

Multizorg VRZ Inkoopbeleid Huisartsenzorg 2017. Een toelichting voor zorgaanbieders op het inkoopjaar 2017

Multizorg VRZ Inkoopbeleid Huisartsenzorg 2017. Een toelichting voor zorgaanbieders op het inkoopjaar 2017 Multizorg VRZ Inkoopbeleid Huisartsenzorg 2017 Een toelichting voor zorgaanbieders op het inkoopjaar 2017 1 Inhoud Vooraf... 3 1. Inkoopbeleid... 3 1.1 Algemeen... 3 1.2 Innovatie... 4 2. Kwaliteitsbeleid

Nadere informatie

Voorbeeld directiereglement bij het BV met Raad van Commissarissen-model

Voorbeeld directiereglement bij het BV met Raad van Commissarissen-model Voorbeeld directiereglement bij het BV met Raad van Commissarissen-model Begripsbepaling Artikel 0 In dit reglement wordt verstaan onder: 0.1 De vennootschap : De vennootschap voor XX in XX; 0.2 De statuten

Nadere informatie

RvC-verslagen geven weinig inzicht

RvC-verslagen geven weinig inzicht RvC-verslagen geven weinig inzicht Erasmus Universiteit Rotterdam September 2010 Dr. Mijntje Lückerath-Rovers Drs. Margot Scheltema contact: luckerath@frg.eur.nl Het onderzoek Ondernemingen : Van 60 ondernemingen

Nadere informatie

Visie op belonen. Rabobank Groep

Visie op belonen. Rabobank Groep Visie op belonen Rabobank Groep 2014 1 Contactgegevens: Human Resources Rabobank Humanresourcesrabobank@rn.rabobank.nl 2 Visie op belonen Intentieverklaring De Rabobank Groep hanteert een zorgvuldig, beheerst

Nadere informatie

Keuze Zorg Plan zorgeloos verzekerd in 2009

Keuze Zorg Plan zorgeloos verzekerd in 2009 Keuze Zorg Plan zorgeloos verzekerd in 2009 informatie voor de particulier Zorg Plan en Keuze Zorg Plan zorgeloos verzekerd Een goede zorgverzekering draagt bij aan een gezond en zorgeloos leven. Voor

Nadere informatie

AGENDA. Voor (het advies inzake) de routebeschrijving en bereikbaarheid met het openbaar vervoer verwijzen wij u naar onze website: www.nedap.com.

AGENDA. Voor (het advies inzake) de routebeschrijving en bereikbaarheid met het openbaar vervoer verwijzen wij u naar onze website: www.nedap.com. AGENDA voor de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders van de N.V. Nederlandsche Apparatenfabriek Nedap, gevestigd te Groenlo, te houden op 3 april 2014, s morgens om 11.00 uur in het EYE (filmmuseum)

Nadere informatie

Algemeen. 6. Publicatie Priciples De meest actuele versie van deze Principles of Fund Governance is te vinden op www.gilissen.nl.

Algemeen. 6. Publicatie Priciples De meest actuele versie van deze Principles of Fund Governance is te vinden op www.gilissen.nl. FUND GOVERNANCE Algemeen 1. Compliance functie Een directielid van de Beheerder is aangesteld als Compliance Officer. Deze ziet toe op de correcte naleving van: (i) de Prospectussen van de TG Fondsen;

Nadere informatie

Dit reglement is vastgesteld door de raad van commissarissen van Woningbouwvereniging Habeko wonen op 8 juli 2008.

Dit reglement is vastgesteld door de raad van commissarissen van Woningbouwvereniging Habeko wonen op 8 juli 2008. Bestuursreglement Dit reglement is vastgesteld door de raad van commissarissen van Woningbouwvereniging Habeko wonen op 8 juli 2008. Artikel 1 Status en inhoud van het reglement 1. Dit reglement is opgesteld

Nadere informatie

REGLEMENT AUDIT- EN COMPLIANCECOMMISSIE VAN LANSCHOT N.V. Vastgesteld door de RvC op 25 augustus 2014

REGLEMENT AUDIT- EN COMPLIANCECOMMISSIE VAN LANSCHOT N.V. Vastgesteld door de RvC op 25 augustus 2014 0. INLEIDING REGLEMENT AUDIT- EN COMPLIANCECOMMISSIE VAN LANSCHOT N.V. Vastgesteld door de RvC op 25 augustus 2014 0.1 Dit reglement is opgesteld door de RvC ingevolge artikel 5 van het Reglement van de

Nadere informatie

Instruerend Bestuur Quickscan en checklist

Instruerend Bestuur Quickscan en checklist Instruerend Bestuur Quickscan en checklist Stade Advies BV Kwaliteit van samenleven Quickscan Instruerend Bestuur (0 = onbekend; 1 = slecht; 2 = onvoldoende; 3 = voldoende; 4 = goed; 5 = uitstekend) 1.

Nadere informatie

Reglement Werving- en Selectiecommissie De Woningstichting. gevestigd te Wageningen

Reglement Werving- en Selectiecommissie De Woningstichting. gevestigd te Wageningen Reglement Werving- en Selectiecommissie De Woningstichting gevestigd te Wageningen 1 Artikel 1, Definities Stichting: de Woningstichting, gevestigd in de gemeente Wageningen. RvT: de Raad van Toezicht

Nadere informatie

Update ' toezicht op bestuur in relatie tot de rol van participatiemaatschappijen in hun portefeuillebedrijven'

Update ' toezicht op bestuur in relatie tot de rol van participatiemaatschappijen in hun portefeuillebedrijven' Update ' toezicht op bestuur in relatie tot de rol van participatiemaatschappijen in hun portefeuillebedrijven' 1 Toezicht op bestuur Op 31 mei 2011 is het wetsvoorstel bestuur en toezicht (het "Wetsvoorstel")

Nadere informatie

Profielschets raad van commissarissen

Profielschets raad van commissarissen Profielschets raad van commissarissen 1. Algemeen De raad van commissarissen (rvc) heeft tot taak toezicht te houden op het bestuur en op de algemene gang van zaken in de woningcorporatie en de met haar

Nadere informatie

Profielschets voor omvang en samenstelling Raad van Commissarissen

Profielschets voor omvang en samenstelling Raad van Commissarissen Profielschets voor omvang en samenstelling Raad van Commissarissen Samenstelling De raad van commissarissen zal zich - binnen de grenzen van zijn bevoegdheden - er voor inzetten dat de raad van commissarissen

Nadere informatie

I M T E C H N. V. B U S I N E S S P R I N C I P L E S

I M T E C H N. V. B U S I N E S S P R I N C I P L E S I M T E C H N. V. B U S I N E S S P R I N C I P L E S Algemeen Het beleid van Imtech N.V. is gericht op de continuïteit van de onderneming als een winstgevende organisatie, die met haar bedrijven en medewerkers

Nadere informatie

Toelichting op de toepassing van de Governance Principes Verzekeraars

Toelichting op de toepassing van de Governance Principes Verzekeraars Toelichting op de toepassing van de Verzekeraars Inhoud 1 Toelichting toepassen Verzekeraars... 3 2 Raad van Commissarissen... 4 2.1 Samenstelling en deskundigheid RvC... 4 2.2 Taak en werkwijze RvC...

Nadere informatie

Profielschets Lid Raad van Toezicht, met profiel zorginhoudelijk. Reinier Haga Groep

Profielschets Lid Raad van Toezicht, met profiel zorginhoudelijk. Reinier Haga Groep Profielschets Lid Raad van Toezicht, met profiel zorginhoudelijk Reinier Haga Groep 1. Inleiding Per 12 juli 2013 maakt het HagaZiekenhuis samen met het Reinier de Graaf in Delft deel uit van een overkoepelende

Nadere informatie

De gegevens als bedoeld in artikel 2: 142 lid 3 Burgerlijk Wetboek, zijn gepubliceerd op de website van de vennootschap en luiden als volgt:

De gegevens als bedoeld in artikel 2: 142 lid 3 Burgerlijk Wetboek, zijn gepubliceerd op de website van de vennootschap en luiden als volgt: Onderstaand zijn de gegevens vermeld als bedoeld in artikel 2: 142 lid 3 Burgerlijk Wetboek betreffende mevrouw C.M.C. Mahieu, in verband met de voorgenomen benoeming van mevrouw Mahieu tot lid raad van

Nadere informatie

Zorg Plan en Keuze Zorg Plan zorgeloos verzekerd in 2008. informatie voor de particulier

Zorg Plan en Keuze Zorg Plan zorgeloos verzekerd in 2008. informatie voor de particulier Plan en Keuze Plan zorgeloos verzekerd in 2008 informatie voor de particulier Plan en Keuze Plan de basisverzekering zorgeloos verzekerd Een goede zorgverzekering draagt bij aan een gezond en zorgeloos

Nadere informatie

De zorgverzekeraar en de ROS. Masterclass zorg op de juiste plaats Bijeenkomst ROSSEN op 4 oktober 2012

De zorgverzekeraar en de ROS. Masterclass zorg op de juiste plaats Bijeenkomst ROSSEN op 4 oktober 2012 De zorgverzekeraar en de ROS Masterclass zorg op de juiste plaats Bijeenkomst ROSSEN op 4 oktober 2012 Agenda De verzekeraar neemt een risico van je over dat jezelf niet kan dragen De zorgverzekeraar is

Nadere informatie

FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V.

FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V. FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V. I. INLEIDING Doel Delta Lloyd Asset Management N.V. (DLAM) wenst de DUFAS Principles of Fund Governance na te leven. De onderhavige code heeft

Nadere informatie

NMC 1170.001. Het bedrijf. 1. Korte beschrijving Dar NV

NMC 1170.001. Het bedrijf. 1. Korte beschrijving Dar NV NMC 1170.001 Het bedrijf 1. Korte beschrijving Dar NV Dar is een naamloze vennootschap met een directie en een onafhankelijke Raad van Commissarissen. Dar is opgericht in 2000 als verzelfstandigd bedrijf

Nadere informatie

Dienstenwijzer en Dienstverleningsdocument Your Financials Heerenveen

Dienstenwijzer en Dienstverleningsdocument Your Financials Heerenveen Dienstenwijzer en Dienstverleningsdocument Your Financials Heerenveen Your Financials Heerenveen Bezoekadres : Businesspark Friesland West 27A, 8447 SL Heerenveen Postadres : Businesspark Friesland West

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN ALGEMEEN

VERSLAG VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN ALGEMEEN VERSLAG VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN ALGEMEEN De Raad van Commissarissen heeft tot taak toezicht te houden op het bestuur en op de algemene gang van zaken in de woningcorporatie en de met haar verbonden

Nadere informatie

Reglement van de Raad van Toezicht van De Schutse

Reglement van de Raad van Toezicht van De Schutse De Raad van Toezicht van de Stichting tot het Verzorgen van Verstandelijk Gehandicapten De Schutse, gevestigd te Kesteren, besluit met inachtneming van de statuten van de stichting zoals gewijzigd bij

Nadere informatie

VASTNED OFFICES/INDUSTRIAL N.V. beleggingsmaatschappij met veranderlijk kapitaal gevestigd te Rotterdam

VASTNED OFFICES/INDUSTRIAL N.V. beleggingsmaatschappij met veranderlijk kapitaal gevestigd te Rotterdam VASTNED OFFICES/INDUSTRIAL N.V. beleggingsmaatschappij met veranderlijk kapitaal gevestigd te Rotterdam AGENDA Van de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders van VastNed Offices/Industrial N.V.

Nadere informatie

De Raad van Toezicht voert tenminste jaarlijks met de Raad van Bestuur een functionering en beoordelingsgesprek. (in de maand september)

De Raad van Toezicht voert tenminste jaarlijks met de Raad van Bestuur een functionering en beoordelingsgesprek. (in de maand september) TAKEN EN BEVOEGDHEDEN RAAD VAN TOEZICHT ALERIMUS 1. Taak en werkwijze: De Raad van Toezicht heeft tot taak toezicht te houden op het besturen door de Raad van Bestuur en op de algemene gang van zaken in

Nadere informatie

Bouwfonds Investment Management Belangenconflictenbeleid (Samenvatting)

Bouwfonds Investment Management Belangenconflictenbeleid (Samenvatting) Bouwfonds Investment Management Belangenconflictenbeleid (Samenvatting) October 2013 Bouwfonds Investment Management Belangenconflictenbeleid (Samenvatting) Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Belangenconflicten

Nadere informatie

Zorg Plan en Keuze Zorg Plan. zorgeloos verzekerd via uw werkgever. informatie voor de werknemer

Zorg Plan en Keuze Zorg Plan. zorgeloos verzekerd via uw werkgever. informatie voor de werknemer Zorg Plan en Keuze Zorg Plan zorgeloos verzekerd via uw werkgever informatie voor de werknemer Zorg Plan Zorgeloos verzekerd via uw werkgever Een goede zorgverzekering draagt bij aan een gezond en zorgeloos

Nadere informatie

Best Practice-bepalingen 0.1 Met enige regelmaat wordt een zorgvuldige analyse gemaakt van het gewenste besturingsmodel.

Best Practice-bepalingen 0.1 Met enige regelmaat wordt een zorgvuldige analyse gemaakt van het gewenste besturingsmodel. Bijlage Code Cultural Goverance: Principes en uitwerkingen Nummer Principe De organen van de culturele instelling zijn verantwoordelijk voor de keuze van het besturingsmodel en de naleving van deze code.

Nadere informatie

REMUNERATIERAPPORT over het verslagjaar 2014 Woningbouwvereniging Bergopwaarts te Deurne

REMUNERATIERAPPORT over het verslagjaar 2014 Woningbouwvereniging Bergopwaarts te Deurne REMUNERATIERAPPORT over het verslagjaar 2014 Woningbouwvereniging Bergopwaarts te Deurne Opgesteld door de Remuneratiecommissie van Bergopwaarts en goedgekeurd door de Raad van Commissarissen op 31 maart

Nadere informatie