VERSCHUIVING NAAR ALTERNATIVE FIXED

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VERSCHUIVING NAAR ALTERNATIVE FIXED"

Transcriptie

1 VOORZITTER Hans Copini, MN DEELNEMERS Tjomme Dijkma, TKP Investments Laurentius Harrer, Capital Group Edward Krijgsman, Mercer Investments Luigi Leo, Leo Investment Consulting & Governance Mathias Neidert, bfinance Arjan Vermaire, Pensioenfonds Vervoer Foto s: Fotopersburo Dijkstra Deze Ronde Tafel is tot stand gekomen in samenwerking met Capital Group. VERSCHUIVING NAAR ALTERNATIVE FIXED INCOME Door Hans Amesz De belangstelling voor alternative fixed income is vooral ontstaan door de historisch ongekend lage renteniveaus. Er moet rekening worden gehouden met het feit dat deze situatie nog vrij lang kan voortduren. Zes deskundigen aan het woord over alternative fixed income. 78 FINANCIAL

2 Wat is alternative fixed income? Edward Krijgsman: Een heel brede definitie is: alles behalve staatsobligaties en investment-grade credits. Dan is het mogelijk om beleggingscategorieën als emerging market debt, high yield, private credit en absolute return fixed income strategies bij alternative fixed income onder te brengen. Mathias Neidert: Ook direct lending, een soort senior debt die onderscheiden moet worden van mezzanine en natuurlijk de meer distressed strategieën die lange tijd bestonden als hedge fund strategie, behoren ertoe. Vroeger was emerging market debt een vorm van alternative fixed income. Is dat nog steeds zo? Laurentius Harrer: Het is nu zeker een fixed income asset class terwijl dat vijftien of twintig jaar geleden niet zo was. Er zijn yield curves, we hebben het over duration. Maar emerging market debt heeft toch een paar speciale eigenschappen. Als een van de emerging market valuta s verzwakt, gaat de bijbehorende obligatie yield omhoog. Dat is atypisch voor een normale obligatiemarkt waar de koers van de Amerikaanse dollar en de yield op staatsobligaties vrijwel of helemaal los van elkaar staan. Ik denk dat de term alternative zoiets betekent als niet-traditioneel. Emerging market debt is zeker een van de niet-traditionele fixed income asset classes. Tjomme Dijkma: Andere voorbeelden zijn leningen die vroeger op de balans van banken stonden en nu naar institutionele beleggers gaan. Dat is typisch alternative fixed income. > Hans Copini is sinds 2006 in dienst bij MN als Hoofd Vastrentende Waarden, waar hij eindverantwoordelijk is voor alle interne beheeractiviteiten op het gebied van vastrentende waarden. Dit omvat Staatsleningen, Credits en EMD. Eerder werkte hij onder andere bij Lombard Odier, van Lanschot Bankiers en Robeco op het gebied van Fixed Income management en beheer van beleggingsfondsen. Hij heeft een Bachelor Bedrijfseconomie aan de Fontys Hogeschool Eindhoven en is DSI geregistreerd. FINANCIAL 79

3 > Luigi Leo werkt momenteel als zelfstandig Investment Consultant en is daarnaast actief als Lid van de beleggingscommissie en raad van toezicht van een aantal pensioenfondsen. Hiervoor was hij werkzaam als onder andere Senior Investment Consultant bij Towers Watson en Portefeuillemanager bij ABN AMRO Asset Management. Leo heeft expertise op het gebied van beleidsformulering, portefeuillestructurering en selectie en monitoring van vermogensbeheerders, alsmede op het terrein van manager research. Hij bezit een MBA-graad van IESE Business School en is Register Beleggingsanalist. Wat zijn de gevolgen van de switch van public naar private assets voor beleggingsportefeuilles? Luigi Leo: De liquiditeit neemt af vergeleken met investmentgrade credits en staatsobligaties. De flexibiliteit gaat eveneens omlaag. Ik denk dat je een hogere yield krijgt, gegeven de kredietkwaliteit. Met betrekking tot de volatiliteit geldt dat emerging market debt en high yield in het algemeen volatieler zijn dan de meer private vormen van schuld gerelateerd aan bijvoorbeeld infrastructuur en vastgoed. Als je alternative fixed income in je portefeuille opneemt, moet je waarschijnlijk veel aan je stakeholders uitleggen. Neidert: Een van de barrières waar onze klanten tegenaan lopen bij het investeren in alternative fixed income, is de vraag waar deze nieuwe asset class in de portfolio moet worden geplaatst. Is het debt? Is het fixed income? Is het credit? Dat is vaak de reden dat intenties om erin te beleggen niet verwezenlijkt worden. Sommige beleggers blijven helemaal van alternative fixed income af vanwege deze praktische bezwaren. Dijkma: Het is tegenwoordig nog niet zo eenvoudig om alternative fixed income in de beleggingsportefeuilles van pensioenfondsen op te nemen, want de bestuurders moeten in control zijn en de meeste van deze producten zijn nogal complex. Wij hebben voor pensioenfondsen veel belegd in hypotheken en dat vereist al heel wat uitleg. Waarderingen zijn natuurlijk ook complexer en minder transparant. Dat is door de nieuwe regelgeving een belangrijk punt. Leo: Dit beperkt het aantal soorten alternative assets in de portefeuille. Het kan lang duren om het bestuur van een pensioenfonds de nodige kennis bij te brengen. Die moeten weten waarin belegd wordt en wat de consequenties daarvan zijn. Voor veel bestuurders werkt dat, denk ik, echt belemmerend om bijvoorbeeld in alternative fixed income te beleggen. Harrer: Het is onze verantwoordelijkheid ze zogezegd op te voeden. De mensen waar wij mee te maken hebben, moeten weten dat de ongekend lage rente van minus één tot plus één op bijvoorbeeld Duits overheidspapier helaas geen anomalie is, maar voorlopig blijft bestaan. We moeten tegen onze klanten zeggen dat die geen afwachtende houding kunnen innemen in de trant van: het gaat om een tijdelijk fenomeen en wij hebben genoeg reserves om dat uit te zitten. Ik spreek nogal wat beleggers, met name in Europa, die ten onrechte van mening zijn dat normalisatie van het renteniveau voor de deur staat. Leo: Ik denk niet dat de zeer lage rente de enige reden is om in illiquide assets te gaan. Het gaat er ook om de illiquiditeitspremie te oogsten. Hoe belangrijk zijn de kosten in verhouding tot de opbrengsten? Arjan Vermaire: Je moet een mening hebben over de verwachte alpha en wat je daarvoor wilt betalen. Performance gerelateerde fees zijn betrekkelijk recent een belangrijker topic geworden. Je ziet tevens meer en meer dat de kosten op zichzelf een belangrijk discussiethema zijn geworden, in plaats van de netto opbrengsten. Dat is een algemene trend. 80 FINANCIAL

4 Het meten van kosten heeft daar veel mee te maken. Aan de ene kant willen we transparantie, aan de andere kant wil niemand meer, maar iedereen minder dan het gemiddelde betalen. Dat zorgt voor een race to the bottom. Gaan we bij alternative fixed income dezelfde kant op als bij private equity en hedge funds waar kosten een zeer bepalende factor zijn? Vermaire: Als je ziet hoe gevoelig pensioenfondsen in Nederland zijn voor de absolute kosten en deze allemaal met elkaar vergelijken, dan moeten we daar de komende jaren ernstig rekening mee houden. Krijgsman: Soms betaalt een belegger een fee om alleen maar in de markt te zijn. De belegger betaalt in dat geval niet specifiek een fee omdat de investment manager beter presteert dan een benchmark. In sommige gevallen is er zelfs geen benchmark. Besturen zijn terughoudender geworden om een fee te betalen teneinde in de markt te komen, maar wellicht nog terughoudender om een fee te betalen aan een bekwame manager die probeert een benchmark te verslaan. In de hoofden van bestuurders wordt het onderscheid tussen deze fees steeds meer gemaakt. Leo: Je kunt geen algemene uitspraken voor alle pensioenfondsen doen. Er is iets wat in termen van kosten en verwachte baten optimaal is voor het betrokken pensioenfonds. Dat hangt van de ambitie en kennis van het betreffende fonds af. Neidert: Soms blijkt dat betaald is om toegang te krijgen tot de markt, terwijl dat in werkelijkheid niet is gebeurd, omdat er fees worden betaald over gecommitteerd kapitaal en niet over geïnvesteerd kapitaal. Daar moet aandacht aan besteed worden, want het is onderhandelbaar en gaat vooraf aan het aangaan van een commitment. Je moet over de voorwaarden onderhandelen met je investment manager. Het is een kwestie van vraag en aanbod en beleggers beschikken niet altijd over dezelfde onderhandelingsmacht. Op dit moment is er sprake van een relatief goede balans tussen pensioenfondsen en investment managers, met veel nieuwe toetreders tot de markt. Twee jaar geleden was de balans nog erg scheef, met een toenemende vraag maar nog relatief weinig managers die producten hadden. Dijkma: Als je de huidige yields en de fees vergelijkt, is het duidelijk dat de fees nog steeds te hoog zijn, hoewel ze al naar beneden zijn gekomen. Dit zal zich voortzetten, ik ben er vrij zeker van dat we in de toekomst veel lagere fees zullen zien. De mate van transparantie is niet altijd zoals gewenst. Hoe gaan jullie daarmee om? Vermaire: Je kunt in ieder geval proberen transparantie te incorporeren in je totale governance en erover rapporteren. Je ziet dat dat meer en meer een nieuw soort dienstverlening wordt. Ik denk dat steeds meer beleggers daar ook voor willen betalen. Het fondsmanagement moet er meer aandacht aan besteden. > Tjomme Dijkma is het grootste gedeelte van zijn carrière al actief in Asset Management en sinds 2009 in dienst bij TKP Investments (TKPI). In zijn huidige rol als Senior Portefeuillebeheerder Fixed Income beheert Dijkma fixed income fondsen en discretionaire mandaten. TKPI is een zelfstandig opererende business unit binnen AEGON Asset Management. Voordat Dijkma naar TKPI kwam, werkte hij bij F&C als Hoofd Global Investment Grade Credits. Van 1994 tot 2004 was Dijkma werkzaam als Senior Portefeuillebeheerder Fixed Income bij Centraal Beheer en Achmea Vermogensbeheer. Hij studeerde Public Management aan de Academie van Thorbecke in Leeuwarden. FINANCIAL 81

5 > Mathias Neidert werkt sinds begin 2008 voor bfinance in het Investment Advisory team in Londen als Managing Director Public Markets en Hoofd Fixed Income Research. In deze hoedanigheid adviseert hij vooraanstaande institutionele beleggers wereldwijd bij het inrichten van hun vastrentende portefeuilles. Voor hij naar bfinance kwam, werkte hij voor RBC Dexia in Luxemburg als Investment Analytics Product Manager. Neidert is een CFA Charterholder en heeft een Master in Bedrijfskunde van de Universiteit van St. Gallen in Zwitserland. De lage renteniveaus blijven misschien nog wel een tijd bestaan. Hoe moeten pensioenfondsen daarmee omgaan? Dijkma: De renteafdekking kan behoorlijk omlaag, ondanks het feit dat de yields de laatste tijd een beetje gestegen zijn. Als er ruimte is om te manoeuvreren, moet je die gebruiken. Krijgsman: In de meeste gevallen wordt de basis van een LDI (Liability Driven Investing)-portefeuille gevormd door een grote portefeuille van euro-staatsobligaties en -credits. Je zou erover na kunnen denken een deel daarvan te vervangen door alternative fixed income beleggingscategorieën zonder de rentedekking te reduceren. Wij denken echter dat nogal wat klanten daar aarzelend tegenover staan, mede vanwege de implicaties die het nieuw Financieel Toetsingskader heeft. Wij merken dat veel pensioenfondsen terughoudend zijn om de procentuele afdekking van het renterisico aanzienlijk te verlagen. Dit wordt naar onze mening mede veroorzaakt doordat beleggers in de afgelopen maanden geconfronteerd werden met het feit dat de yield op tienjarige staatsleningen duidelijk lager dan nul procent kan worden, zoals in Zwitserland het geval was. Je moet rekening houden met het feit dat de lage rente nog lang kan bestaan en zelfs nog lager kan. Zal er een verschuiving plaatsvinden van staats- en investment grade bedrijfsobligaties naar alternative fixed income? Normaal was er sprake van een verschuiving naar minder liquide papier, zien we dat nu? Krijgsman: Veel kleinere en middelgrote pensioenfondsen moeten zich afvragen hoe lang ze nog zelfstandig blijven. De discussie over illiquiditeit is bij dit soort fondsen, die wellicht een toekomst van twee, drie, maximaal vijf jaar hebben, een heel andere dan bij zogenoemde going concern pensioenfondsen. Leo: De belangstelling voor alternative fixed income is vooral ontstaan door de lage renteniveaus. Je ziet weleens dat een deel van de matching portfolio wordt overgeheveld naar bijvoorbeeld Amerikaanse obligaties die gehedged worden omdat de yields daar hoger zijn dan hier. Dat is een manier om te voorkomen dat er te veel in illiquide categorieën wordt belegd. Harrer: We praten onszelf aan dat we liquide portfolio s nodig hebben. Maar als we echt de langetermijnbeleggers zijn die we denken dat we zijn, hebben we geen grote liquiditeit nodig. Leo: Daar ben ik het mee eens. Ik heb al gezinspeeld op het oogsten van de illiquiditeitspremie. Dan moet je wel goed bekijken hoe je je illiquiditeitsbudget besteedt. Stap je in private debt of private equity? Wil je het besteden aan real estate debt of infrastructure debt of wil je in real estate equity en infrastructure equity zitten? Hoeveel illiquiditeit kan je je permitteren? Dit moet je kunnen rechtvaardigen. Dijkma: Als er één instelling is die liquiditeitsrisico kan nemen, is het natuurlijk een pensioenfonds. De vraag is natuurlijk hoeveel illiquiditeit een gemiddeld pensioenfonds kan hebben, hoeveel van de portefeuille belegd kan worden in illiquide assets. Vermaire: Vanwege nieuwe wetgeving moeten pensioenfondsen die hun swaps centraal moeten clearen volgens de plannen een variation margin in cash storten. 82 FINANCIAL

6 Hoewel er sprake is van dertig- tot veertigjarige verplichtingen zijn er toch liquide obligaties nodig. We zijn er nogal bezorgd over wat de uiteindelijke gevolgen van de nieuwe wetgeving zullen zijn als er echt een stress test wordt uitgevoerd waarin de rente met anderhalf tot twee procentpunten wordt verhoogd. Als we met zijn allen op hetzelfde moment naar de uitgang rennen, kunnen de gedachten over liquiditeit weggegooid worden. Dat moet niet onderschat worden. Harrer: Als obligatiebeleggers hebben wij een verbazingwekkend voordeel ten opzichte van aandelenbeleggers. Onze obligaties hebben een vervaltijd en hopelijk komt het geld terug. Als we daarvan uitgaan, beschikken we over een constante cash flow. Dat baart ons momenteel grote zorgen, want er moet herbelegd worden. Nu hebben we allemaal nog obligaties met coupons van vijf, zes, zeven procent, maar die moeten worden vervangen door nieuwe obligaties met een veel lagere rente. De consultant van een pensioenfonds moet een portefeuille construeren waarin deze risico s gespreid zijn, waardoor geld op vastgestelde tijden terugvloeit. Er zijn asset classes met een heel korte duration. Is het nu een goede tijd om in minder liquide assets te beleggen? Harrer: Timing is altijd verkeerd. Als het de juiste tijd is om in te stappen, doen mensen dat niet omdat het te riskant is. Er zijn duizend redenen om het niet te doen, vooral als het aan het bestuur moet worden uitgelegd. De fine-tuning van timing is zeer gecompliceerd, maar je moet het doen, om het even, en daarom doe je het in stukken. Je bouwt je beleggingsplan over jaren op, maar je moet beginnen. Leo: Je moet het doen in de juiste ALM (Asset Liability Model)-context: je moet de impact hiervan beoordelen in het licht van de doelstellingen van je fonds. ALM is geen kristallen bol maar het is het beste waarover we beschikken om beslissingen te nemen. Dijkma: Er zijn veel pensioenfondsen die nu overwegen Een van de barrières waar onze klanten tegenaan lopen bij het investeren in alternative fixed income, is de vraag waar deze nieuwe asset class in de portfolio moet worden geplaatst. staatsobligaties te verkopen en wellicht de renteafdekking te verlagen. Met het vrijgekomen geld nieuwe investeringen doen in liquide of illiquide credits met een hoog kredietrisico zou de komende jaren nogal tricky kunnen zijn. Wat is de impact van regelgeving op portfolio management? Krijgsman: Voor de kleine en middelgrote pensioenfondsen minder dan drie miljard euro is het vaak moeilijk en kostbaar de door de toezichthouder opgelegde en andere opgelegde regels toe te passen. Dat is een van de oorzaken waarom kleine en middelgrote pensioenfondsen er vaak aarzelend tegenover staan om bijvoorbeeld een mandaat aan een manager te geven dat met veel vrijheid van handelen gepaard gaat, of het nu om fixed income of andere beleggingscategorieën gaat. Zo n mandaat zou in sommige gevallen nuttig voor de gehele portefeuille kunnen zijn, maar toch zijn pensioenfondsen daar vaak afkerig van, mede wegens de regelgeving. Leo: Regels zijn er om ongelukken te voorkomen, om enigszins in control te zijn. Regelgeving dwingt mensen over zaken na te denken, of ze nu beleggingscategorieën gaan introduceren of niet. Ik zie regelgeving dus niet in de eerste plaats als iets dat beleggers beperkt, maar als iets dat aangeeft wat wel en niet kan worden gedaan, gezien je specifieke omstandigheden. En hoe risico s moeten worden afgewogen. Dat is een goede zaak omdat wij allemaal veel geld runnen, vooral pensioenen, waarmee zorgvuldig moet worden omgegaan. > Laurentius Harrer is Portfolio Manager bij Capital Group. Hij heeft 26 jaar beleggingservaring, waarvan hij 21 jaar werkzaam is bij Capital Group. Eerder in zijn carrière, als Fixed-Income Beleggingsanalist bij Capital, was Harrer verantwoordelijk voor opkomende markten. Voor zijn tijd bij Capital was hij Senior Fixed-Income Portfolio Manager, gespecialiseerd in internationale obligatie- en valutamarkten voor Metzler Investment in Frankfurt, Duitsland. Daarvoor was Harrer werkzaam in institutional sales bij Bayerische Vereinsbank in München. Hij heeft een bachelortitel in Business Administration van de Universiteit van Landshut in Duitsland. Laurentius is werkzaam in Los Angeles. FINANCIAL 83

7 > Edward Krijgsman is Principal bij Mercer Investments en is Hoofd van de afdeling Monitoring en Risk Reporting. Krijgsman adviseert tevens besturen en beleggingscommissies van pensioenfondsen op het gebied van strategische asset allocatie, managerstructuur, managerselectie en continue beleggings- en risicomonitoring. Voor zijn indiensttreding bij Mercer in 2006 heeft Krijgsman vijf jaar bij Friesland Bank gewerkt; eerst als Beleggingsadviseur, later als Senior Beleggingsadviseur. Hij studeerde Commerciële Economie aan de Hogeschool Zeeland te Vlissingen. In 2002 begon hij met de opleiding tot Chartered Financial Analyst (CFA) aan de Vrije Universiteit van Amsterdam, welke hij in 2005 afrondde. Neidert: Regelgeving is overal en biedt opportunities omdat daardoor markten als het ware uit het niets worden gecreëerd. Bestaande gevestigde markten worden vervormd en nieuwe asset classes worden gecreëerd. Dat is interessant. Ik denk dat je met een goede groep lobbyisten in Brussel geld kunt verdienen: regelgeving arbitreren. Toezichthouders denken dat zij de financiële markten veiliger maken en ze gaan door met het invoeren van nieuwe regelgeving. Daar moet gebruik van worden gemaakt. Dijkma: Het is zeker waar dat er regelgeving moet zijn. Daardoor duurt het over het algemeen langer voordat bestuurders een beslissing nemen. Dat hoeft niet per se negatief te zijn, maar de toezichthouders moeten er wel voor zorgen dat regelgeving effectief en efficiënt is. Dat is heel belangrijk. Vermaire: Buffervereisten zijn toegenomen, er wordt gekeken naar hoe een optimale buffer er in termen van assets uit moet zien. Dat kan in economische termen niet optimaal zijn. Maar ik denk dat op zijn minst mensen er meer en meer naar kijken. Dat verklaart zeker de belangstelling voor Nederlandse hypotheken, en bij verzekeraars de belangstelling voor infrastructure debt en voor emerging market debt. Er is dus heel wat gaande, vertekening is het juiste woord. Moet de toezichthouder onderscheid maken tussen verschillende soorten van fixed income? Krijgsman: Ik denk dat de toezichthouder al een onderscheid maakt tussen verschillende beleggingscategorieën in fixed income. Die ziet dat bijvoorbeeld emerging market debt en high yield mainstream beleggingen zijn voor Nederlandse pensioenfondsen. De toezichthouder lijkt een andere kijk op niet-genoteerde private debt of niet-genoteerde hypotheken of absolute return producten te hebben. Ik zeg niet dat dit goed of slecht is. Het lijkt echter te passen bij de gemiddelde pensioenbestuurder die vermoedelijk heel goed weet wat emerging market debt of high yield is, maar met betrekking tot absolute return is de kennis waarschijnlijk minder precies. Voelen we ons beperkt door regelgeving, in de zin dat we wel in bepaalde categorieën willen investeren maar dat niet gedaan hebben? Dijkma: Niet echt. Het vereist eigen vermogen is belangrijk, maar niet het belangrijkste element in een beleggingsbeslissing. Vermaire: Wat je soms ziet is, dat als vanuit een regulerend perspectief een bepaalde belegging veel voordeliger is dan een andere, de kapitaalstroom zeer snel kan gaan. De tijd om na te denken over de attractiviteit van de asset class is beperkt. Zo bezien beïnvloedt regelgeving niet alleen de yield, maar ook de snelheid van beslissen. De Europese Commissie is al bezig met het opstellen van regels ten aanzien van de reductie van CO2-uitstoot en bevordering van infrastructuur. Proberen banken hypotheken en andere producten van hun balansen af te krijgen? En staat er op dat gebied nog meer te gebeuren? Dijkma: Banken voelen er niet veel voor om deze producten tegen de huidige marktprijzen te verkopen. Pensioenfondsen en verzekeraars krijgen meer marktaandeel door nieuwe business, maar niet omdat zij assets van banken overnemen. 84 FINANCIAL

8 Wat te denken van initiatieven als de NLII, waar banken en institutionele beleggers samenwerken door beide in leningen te participeren? Harrer: Dat is een fantastisch model, maar wie beschikt er over de credit expertise? Wie kijkt naar de zaak en zorgt dat het niet slecht gaat? Je moet het runnen via een mezzanine fund waarvan de asset manager over de nodige kennis beschikt of je moet je die kennis zelf eigen maken. Dat laatste is heel kostbaar en niemand wil daar nu mee geconfronteerd worden. In het specifieke Nederlandse geval is er een bestaande asset manager die de credit analyse doet: dubbele check op wat de banken aanbieden. Harrer: Dat veronderstelt dat de banken hun werk goed doen. Neidert: Het samenwerkingsmodel heeft zijn intrede gedaan in de CLO (Collateralized Loan Obligation)-markt in Europa en eveneens in de Verenigde Staten. Concentratie wordt in de hand gewerkt, wat waarschijnlijk gunstig is omdat er dan slechts grote spelers op de markt blijven die de middelen hebben om goede producten met goede credit analyses te leveren. Tegelijkertijd is de concurrentie kleiner geworden. Dat heeft gevolgen voor de prijs. Al met al hoop ik dat we op een gezonder niveau terechtkomen. Hoe kunnen we omgaan met de verminderde liquiditeit in de markten? Krijgsman: Je kunt erover discussiëren of er in de investment-grade credit market inderdaad sprake is van beperkte liquiditeit in vergelijking met een aantal jaren geleden. Wat je ziet is dat veel institutionele beleggers de buy-and-maintain benadering hebben omarmd, speciaal met betrekking tot credits. Dat is een manier om met mogelijk beperkte liquiditeit om te gaan, hoewel niet per se de beste en meest aangewezen manier. Ik spreek nogal wat beleggers, met name in Europa, die ten onrechte van mening zijn dat normalisatie van het renteniveau voor de deur staat. Leo: Strategieën toepassen die een lage turnover hebben. Bijvoorbeeld een buy-and-hold strategie met monitoring op kredietkwaliteit. Neidert: Ik zie telkens weer dat assets die verondersteld worden minder liquide te zijn juist in een sell-off omgeving niet in de uitverkoop worden gedaan. Investment managers willen absoluut niet verkopen omdat ze weten dat ze hard geraakt zullen worden. De meer liquide assets worden in zo n periode door volatiliteit geblokkeerd. In zekere zin is illiquiditeit dus goed, het kan een voordeel zijn voor de portefeuille. Het kan voorkomen dat iedereen die een passief mandaat runt opeens dezelfde obligaties moet verkopen als gevolg van downgrades. Is dat een probleem? Dijkma: Als je bijvoorbeeld credit of emerging market debt aan externe managers uitbesteedt, is het belangrijk te weten dat die managers zich aan het afgesproken AUM (Assets under Management)-niveau houden. Als een manager immers te groot is, te veel assets beheert, is het bijna onmogelijk de juiste assets op het juiste moment te verkopen. Harrer: Wat is de maximale AUM-capaciteit? Je kunt een getal noemen, maar ik weet dat dat op zijn best een ruwe schatting is. Er is natuurlijk wel een grens aan hoeveel geld je in een asset class kunt steken zonder dat er bij wijze van spreken sprake is van verwatering van zeg tien miljard dollar. Die tien > Arjan Vermaire heeft na zijn opleiding algemene economie elf jaar gewerkt voor pensioenfonds Schilders, de laatste jaren als Strateeg/Plaatsvervangend Manager. Van 2009 tot en met 2011 werkte hij voor pensioenfonds TNO als Hoofd Beleggingen. Per 1 januari 2012 is hij Strateeg bij pensioenfonds Vervoer. FINANCIAL 85

9 kan soms vijf worden, maar gaat in andere tijden naar vijftien. Dat hangt ook af van de portfoliostructuur. Je kunt je afvragen hoeveel credits je wilt afdekken. Je hebt mensen nodig en die moet je betalen. Neidert: Als het gaat om capaciteit in een strategie is het van groot belang een en ander niet aan de sales mensen over te laten. Er zijn asset managers in de wereld die nogal sales gedreven zijn en juist dan worden capaciteitslimieten vaak niet vastgesteld, niet gemonitord en niet gerespecteerd. Het is veel beter als hier van het begin af aan portfolio managers bij betrokken zijn; zij hebben er echt belang bij om over capaciteitslimieten na te denken met het oog op hun performance. Hun vermogen om te presteren, staat op het spel als zij de capaciteitslimieten overschrijden. Als dit niet het geval is, kan je er zeker van zijn dat je op een bepaald moment waarschijnlijk te veel assets in je strategie hebt. Wie zorgt er voor marktliquiditeit nu de Europese Centrale Bank (ECB) zo dominant aanwezig is met QE? Dijkma: Dat is een vraag die van een of twee maanden geleden dateert. Toen vroeg iedereen zich af wie aan de ECB zou gaan verkopen. Blijkbaar zijn er nu genoeg verkopende partijen gezien de gestegen yields. De marktliquiditeit kan weer gemakkelijk een probleem worden als de verkoop stopt. Harrer: De ECB is eind maart gestart met het kopen van obligaties en nu is het pas eind mei. Ik denk dat er nog heel lang wordt doorgegaan met het opkoopprogramma, we zitten pas in de eerste fase. In de Verenigde Staten is de QE-film, die uit drie episodes bestond, afgelopen. In Europa moet hij nog beginnen. Neidert: De film in de Verenigde Staten is nog niet helemaal afgelopen, want de cash flows worden nog steeds geherinvesteerd. Er vervallen heel veel obligaties en coupons die op de een of andere manier weer terug in de markt komen. Wat gebeurt er zodra deze cash flows niet geherinvesteerd worden? Dat zou de laatste schokken kunnen veroorzaken. Er wordt geprobeerd dat zoveel mogelijk glad te strijken teneinde de juiste exit te vinden en de markten niet te verstoren. Maar het is waarschijnlijk dat er scherpe punten in de markten ontstaan en aandelen en obligaties op en neer gaan. Dat is tegelijkertijd een opportunity. «Wilt u zien wat de deelnemers van de Ronde Tafel AFI vonden? Bekijk dan de video op onze website: Conclusie Volgens een nogal brede definitie is alternative fixed income alles behalve staatsobligaties en investment grade credits. Dan behoren beleggingscategorieën als emerging market debt, high yield, private credit, direct lending ertoe. Toch vragen veel beleggers zich af waar de asset class alternative fixed income in de portefeuille moeten worden geplaatst. Is het debt, fixed income, credit? Vanwege deze praktische bezwaren blijven sommige beleggers er helemaal vanaf. Het is nog niet zo eenvoudig om alternative fixed income in de portefeuilles van pensioenfondsen op te nemen, want de bestuurders moeten in control zijn en de meeste van deze producten zijn nogal complex. Het kan lang duren om het bestuur van een pensioenfonds de nodige kennis bij te brengen. Voor veel bestuurders werkt dat waarschijnlijk echt als een belemmering om in alternative fixed income te beleggen. Het is de verantwoordelijkheid van de aanbieders om bestuurders zogezegd op te voeden, want die moeten er rekening mee houden dat de ongekend lage rente waarschijnlijk geen anomalie is, maar voorlopig blijft bestaan. Er zijn nogal wat pensioenfondsen die nu overwegen staatsobligaties te verkopen en wellicht de renteafdekking te verlagen. Echter, met het vrijgekomen geld nieuwe investeringen doen in liquide of illiquide credits met een hoog kredietrisico zou de komende jaren nogal tricky kunnen zijn. Door regelgeving zijn de buffervereisten toegenomen en wordt er gekeken naar hoe een optimale buffer er in termen van assets uit moet zien. Het blijkt dat assets die verondersteld worden minder liquide te zijn juist in een sell-off omgeving niet in de uitverkoop worden gedaan. In zekere zin is illiquiditeit dus goed, het kan een voordeel zijn voor de portefeuille. 86 FINANCIAL

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 April 2011 ING Investment Management / ICS Inleiding Jaarlijks stelt het Bestuur van de Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg (Huntsman)

Nadere informatie

NN First Class Balanced Return Fund

NN First Class Balanced Return Fund NN First Class Balanced Return Fund Alle Fonds onder de loep cijfers zijn per 31/03/015 Het NN First Class Balanced Return Fonds won in het eerste kwartaal 8,9% Zeer sterke performances van aandelen en

Nadere informatie

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Per 1 augustus 2016 voert de beheerder van de Aegon Funds, de AEAM Funds en de Aegon Paraplu 1 Funds, Aegon Investment

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/06/015 Het NN First Class Return Fund leverde in het tweede kwartaal 1,7% in De wereldeconomie vertraagde sterk, aandelen begonnen

Nadere informatie

De LifeCycle Mix bij Mijn Pensioen. LifeCycle Mix (LCM): online oplossing met maximale transparantie en gemak

De LifeCycle Mix bij Mijn Pensioen. LifeCycle Mix (LCM): online oplossing met maximale transparantie en gemak De LifeCycle Mix bij Mijn Pensioen LifeCycle Mix (LCM): online oplossing met maximale transparantie en gemak Gespecialiseerd team onderhoudt en ontwikkelt LCM WWW.INGIM.COM 2 ING INVESTMENT MANAGEMENT

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/09/015 Het NN First Class Return Fund verloor in het derde kwartaal 9,6% Het kwartaal werd gekenmerkt door winstnemingen na een positieve

Nadere informatie

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Persbericht Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Hoofdpunten: Dekkingsgraad van 94% is te laag: aanvullende maatregelen nodig Beschikbaar vermogen stijgt met ruim 11 miljard Door gedaalde rente nemen

Nadere informatie

De zoektocht naar rendement: een hernieuwde opleving van alternatives?

De zoektocht naar rendement: een hernieuwde opleving van alternatives? De zoektocht naar rendement: een hernieuwde opleving van alternatives? Nu de rente op obligaties volledig opgedroogd lijkt te zijn, staatsleningen en ook zelfs sommige bedrijfsleningen een negatieve rente

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 02 Uitbesteding & assurance 23 Overwegingen bij uitbesteding back- en mid-office processen van vermogensbeheer Auteurs: Alex Brouwer en Mark van Duren Is het zinvol voor pensioenfondsen en fiduciair managers

Nadere informatie

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies De Vries Investment Services is een onafhankelijk en objectief beleggingsadvieskantoor. Wij begeleiden beleggers bij het realiseren van hun financiële doelstellingen en bieden een service die banken niet

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

Van ALM naar beleggingsbeleid

Van ALM naar beleggingsbeleid Van ALM naar beleggingsbeleid IIR Seminar Professioneel Risicomanagement voor Pensioenfondsen November 26, 2007 ORTEC bv P.O. Box 4074 3006 AB Rotterdam Tel. 010 498 6660 Fax. 010 498 6667 info@ortec.nl

Nadere informatie

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later

Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Vermogensbeheer Voor een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later Een houdbaar en betaalbaar inkomen voor later. Dat is de belofte van uw pensioenfonds aan uw deelnemers. Verder gaan is nu zorgen voor

Nadere informatie

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2013 Portfolio Management Ostrica BV Februari 2013 Rendementsverwachtingen Ostrica 2013 In dit document wordt een onderbouwing gegeven van de rendementsverwachtingen

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Matthijs Claessens 30 september 2010 www.ingim.com Agenda Huidig mandaat bij ING IM Performance, beleid en vooruitzichten

Nadere informatie

investment academy BNPP IP Campus Welkom bij de Investment Academy

investment academy BNPP IP Campus Welkom bij de Investment Academy investment academy Welkom bij de Investment Academy OpleIdIngen voor pensioenfondsbestuurders In 2013 investment academy Investment Academy Kennis en deskundigheid met u delen BNP Paribas Investment Partners

Nadere informatie

Vermogen opbouwen via Mijn Pensioen

Vermogen opbouwen via Mijn Pensioen Deelnemersbrochure Mijn Pensioen 2014 Stichting Pensioenfonds Gasunie Vermogen opbouwen via Mijn Pensioen Een unieke pensioenoplossing: Pensioenopbouw op maat; Altijd online inzage in uw vermogensopbouw.

Nadere informatie

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Het strategisch beleggingsplan van ABP is stapsgewijs opgebouwd. De strategie is gebaseerd op vier pijlers: 1) de doelstelling van ABP 2) beleggingsovertuigingen

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Nieuwegein, 28 september 2006 Agenda < Huidig Mandaat bij ING IM < Performance, Beleid en Vooruitzichten < Financieel Toetsingskader

Nadere informatie

Beleggingsbeginselen

Beleggingsbeginselen Beleggingsbeginselen Stichting Pensioenfonds voor de Architectenbureaus Versie april 2015 Deze Verklaring beleggingsbeginselen maakt onderdeel uit van het beleggingsbeleid van het pensioenfonds en is aangepast

Nadere informatie

Vastgoed en vastgoedfinancieringen

Vastgoed en vastgoedfinancieringen Vastgoed en vastgoedfinancieringen Dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen Syntrus Achmea Real Estate & Finance is dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen. Dankzij onze unieke

Nadere informatie

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Amsterdam, 11 juli 1997 Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in

Nadere informatie

Vastgoed en vastgoedfinancieringen

Vastgoed en vastgoedfinancieringen Vastgoed en vastgoedfinancieringen Dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen is dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen. Dankzij onze unieke combinatie van pensioenexpertise en vastgoedexpertise

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Anna Timmermans 27 september 2007 www.ingim.com Agenda Huidig Mandaat bij ING IM Performance, Beleid en Vooruitzichten 2 Huidig

Nadere informatie

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd Risico pariteit Risico pariteit is een techniek die wordt ingezet om de risico s in een beleggingsportefeuille te reduceren. Sinds 2008 heeft risico pariteit om drie redenen veel aandacht gekregen: 1.

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten.

Verder zien. Meer weten. Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

World Wealth Report 2012: schaalbaarheid essentieel voor behalen groeidoelstellingen en verbeteren klantrelaties

World Wealth Report 2012: schaalbaarheid essentieel voor behalen groeidoelstellingen en verbeteren klantrelaties World Wealth Report 2012: schaalbaarheid essentieel voor behalen groeidoelstellingen en verbeteren klantrelaties Modernisering van bedrijfsmodellen is nodig voor meer flexibiliteit en om aan groeidoelstellingen

Nadere informatie

Verklaring van Beleggingsbeginselen. Joachim Aelvoet CBFA

Verklaring van Beleggingsbeginselen. Joachim Aelvoet CBFA Verklaring van Beleggingsbeginselen Joachim Aelvoet CBFA 17 maart 2011 Onderzoek 29 IBP's +/- 4,5 miljard euro vermogen +/- 100.000 aangeslotenen methode: eerste analyse individueel gesprek conclusies

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis

Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Waarom onze beleggingsstrategie staat als een huis Het strategisch beleggingsplan van ABP is stapsgewijs opgebouwd. De strategie is gebaseerd op vier pijlers: 1) de doelstelling van ABP 2) beleggingsovertuigingen

Nadere informatie

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014 Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014 Portfolio Management Ostrica BV Januari 2014 Rendementsverwachtingen Ostrica 2014 In dit document wordt een onderbouwing gegeven van de rendementsverwachtingen

Nadere informatie

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN Informatie voor werkgevers Ingangsdatum 1 januari 2016 Als uw werknemer niet kiest voor een gegarandeerde uitkering wordt zijn premie belegd. Dit

Nadere informatie

Portefeuillekeuze voor lange-termijn beleggers met liquiditeitsrisico's. Joost Driessen 26 maart 2013

Portefeuillekeuze voor lange-termijn beleggers met liquiditeitsrisico's. Joost Driessen 26 maart 2013 Portefeuillekeuze voor lange-termijn beleggers met liquiditeitsrisico's Joost Driessen 26 maart 2013 Illiquide assets voor lange-termijn beleggers? David Swensen, CIO Yale endowment: "Accepting illiquidity

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie 22 november 2013 1 Inhoudsopgave Wat belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014 Pensioenfonds Robeco Populair Jaarverslag 2014 2014 was een bewogen jaar voor Pensioenfonds Robeco door de sterk dalende rente en de veranderende wet- en regelgeving. In het jaarverslag blikken wij als

Nadere informatie

When Dutch pension funds sneeze all investors catch a cold: 1. Inleiding

When Dutch pension funds sneeze all investors catch a cold: 1. Inleiding When Dutch pension funds sneeze all investors catch a cold: Over de gevolgen van het nieuwe financiële toetsingskader voor pensioenfondsen in Nederland 1. Inleiding In december 2014 schreven wij over het

Nadere informatie

FEB/2011 MAAND. Rapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen

FEB/2011 MAAND. Rapportage Vermogensbeheer. Stichting Pensioenfonds Productschappen FEB/2011 MAAND Rapportage Vermogensbeheer Stichting Pensioenfonds Productschappen Inhoudsopgave Inleiding... 2 1. Kerncijfers... 3 1.1. Dekkingsgraad... 3 1.2. Rendement... 4 1.3. Vermogensmutaties...

Nadere informatie

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153%

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153% Kwartaalbericht 2e kwartaal 2008 Dekkingsgraad op 143% Rendement 0,2% in tweede kwartaal Belegd vermogen 86,3 miljard Klein positief resultaat in moeilijke markt In het tweede kwartaal is een totaalrendement

Nadere informatie

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen ING Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen Zoekt u een aantrekkelijke manier voor vermogensopbouw zonder veel omkijken? Dan zijn de ING Fondsen wellicht iets voor u. ING Fondsen als een moderne,

Nadere informatie

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid Beleggingsbeleid Ardanta Het beleggingsbeleid van Ardanta is uitbesteed aan de afdeling Financial Markets van ASR Nederland. Jaarlijks stellen wij het beleid in samenspraak met deze afdeling vast, waarna

Nadere informatie

Specialist in vastrentende waarden

Specialist in vastrentende waarden Specialist in vastrentende waarden Pensioenen Ons profiel AEGON Asset Management Nederland is dé specialist in vastrentende waarden en asset allocatie die door verplichtingen gedreven is ( Liability Driven

Nadere informatie

Achmea life cycle beleggingen

Achmea life cycle beleggingen Achmea life cycle beleggingen Scheiden. Uw pensioengeld in vertrouwde handen Wat betekent dat voor uw ouderdomspensioen? Interpolis. Glashelder Achmea life cycle beleggingen Als pensioenverzekeraar beleggen

Nadere informatie

NN Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen

NN Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen NN Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen Zoekt u een aantrekkelijke manier voor vermogensopbouw zonder veel omkijken? Dan zijn de NN Fondsen wellicht iets voor u. NN Fondsen als een moderne, heldere

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Vastgoed in ALM context

Vastgoed in ALM context Vastgoed in ALM context april 2010 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Nieuw uitgevoerde ALM analyses... 4 2.1 Huidige economische basisset... 4 2.2 Direct OG in goed gespreide portefeuille... 5 2.3 Beursgenoteerd

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Beleggen. In dit nummer. augustus 2015. Inleiding

Nieuwsbrief. Beleggen. In dit nummer. augustus 2015. Inleiding Nieuwsbrief augustus 2015 Beleggen Inleiding In de nieuwsbrief van juli 2015 over het nieuwe FTK en het toeslag-/premiebeleid kondigden we aan dat het Q8 Pensioenfonds u graag nader wil informeren over

Nadere informatie

Ruilverhouding fondsen

Ruilverhouding fondsen Ruilverhouding fondsen Dit document dient enkel ter informatie en is 1) geen voorstel of aanbod tot het aankopen of verhandelen van de financiële instrumenten hierin beschreven en 2) geen beleggingsadvies.

Nadere informatie

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1 BELEGGINGSSTATUUT Stichting Fonds Oncologie Holland April 2015 30 april 2015, pag. 1 Inhoudsopgave I Beleid.... 3 Algemeen 4 Hefbomen 4 Restricties....4 II Middelenverdeling......5 Strategische asset allocatie

Nadere informatie

Media Relations. UBS Asset Management noteert 52 ETF's aan de Euronext Amsterdam Stock Exchange

Media Relations. UBS Asset Management noteert 52 ETF's aan de Euronext Amsterdam Stock Exchange Media Relations 27 januari 2016 Persbericht UBS Asset Management noteert 52 ETF's aan de Euronext Amsterdam Stock Exchange UBS is hiermee gelijk goed voor 25% van het totale aantal ETF s genoteerd in Amsterdam

Nadere informatie

Persbijeenkomst ABP Jaarverslag 2010

Persbijeenkomst ABP Jaarverslag 2010 Persbijeenkomst ABP Jaarverslag 2010 Joop van Lunteren, vicevoorzitter Xander den Uyl, vicevoorzitter Amsterdam, 11 mei 2011 2010: jaar van contrasten Positief: - goed rendement - dekkingsgraad op 105%

Nadere informatie

DNB Pensioenseminar. Parallelsessie Beleggingen. 21 september 2011

DNB Pensioenseminar. Parallelsessie Beleggingen. 21 september 2011 DNB Pensioenseminar Parallelsessie Beleggingen 21 september 2011 Hoofdvragen I. Wat maakt iemand een goede bestuurder op het gebied van beleggingen? II. Wat verwacht u van de toezichthouder op het gebied

Nadere informatie

BI CARMIGNAC PATRIMOINE

BI CARMIGNAC PATRIMOINE BI CARMIGNAC PATRIMOINE Beleggingsdoelstelling Het compartiment belegt in het fonds Carmignac Patrimoine A (acc) EUR (ISIN: FR0010135103). Dit fonds behoort tot de categorie gediversifieerd en heeft als

Nadere informatie

Long Duration Overlay. Dé oplossing voor de mismatch tussen beleggingen en verplichtingen

Long Duration Overlay. Dé oplossing voor de mismatch tussen beleggingen en verplichtingen Long Duration Overlay Dé oplossing voor de mismatch tussen beleggingen en verplichtingen 2 AEGON: wereldwijde expertise voor financiële veiligheid AEGON N.V. is met ongeveer 27.000 medewerkers wereldwijd

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT

Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT Amsterdam, 21 januari 1997 Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in 1996 gegroeid

Nadere informatie

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Dekkingsgraad 100% Belegd vermogen 74,7 miljard Rendement tweede kwartaal 8,4% Herstelplan goedgekeurd In het tweede kwartaal heeft Pensioenfonds Zorg en Welzijn een rendement

Nadere informatie

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES ONDERZOEK NAAR VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES NOVEMBER 2014 Met dank aan: Naar aanleiding van het besluit van BlackRock om per 31 december 2014 de Funds of ishares op te heffen

Nadere informatie

Beleggingsbeleid in de bedrijfsvoering

Beleggingsbeleid in de bedrijfsvoering De Handreiking Kwaliteit Beleggingsbeleid in de praktijk 26 maart 2015 Alex Poel Beleggingsbeleid in de bedrijfsvoering 1 Achtergrond 2 Dienstverleningsproces 3 Beleggingsbeleid 4 Handreiking beleggingsbeleid

Nadere informatie

Maximale transparantie voor Stichtingen en Instellingen

Maximale transparantie voor Stichtingen en Instellingen Maximale transparantie voor Stichtingen en Instellingen WMP heeft zowel de UN PRI als de UN Global Compact getekend Wealth Management Partners is actief als vermogensbeheerder en vermogensregiseur (investment

Nadere informatie

DNB SEMINAR VERMOGENSBEHEER UITBESTEDING VERMOGENSBEHEER

DNB SEMINAR VERMOGENSBEHEER UITBESTEDING VERMOGENSBEHEER DNB SEMINAR UITBESTEDING Door: Oscar van Angeren I. Regulatory framework en II. Algemene contractuele aspecten 1 I. Regulatory framework Uitbestedingsregels pensioenfondsen: artikel 34 Pw en 12-14 BuPw.

Nadere informatie

Yong Lin FactSet Portfolio Analytics Specialist

Yong Lin FactSet Portfolio Analytics Specialist Yong Lin FactSet Portfolio Analytics Specialist Wat is attributie? Performance attribution Absolute Relative Portfolio Benchmark Contribution Sectors, Countries, Industries, etc. Factors such as fundamental,

Nadere informatie

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012.

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Kwartaalbericht 2012 Samenvatting 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Meer informatie over de dekkingsgraad vindt u op de website. Beleggingsrendement 4,2%

Nadere informatie

4.1. Algemene uitgangspunten 4.2. De beleggingsstrategie

4.1. Algemene uitgangspunten 4.2. De beleggingsstrategie Meer dan 1700 mensen hebben pensioenaanspraken opgebouwd bij Stichting Pensioenfonds Avery Dennison (in deze verklaring voortaan verder "pensioenfonds" genoemd). Zij zijn de (gewezen) deelnemers en pensioengerechtigden

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen

Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen Publicatiedatum CBS-website: 1 oktober 27 Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek Voorburg/Heerlen 27 Verklaring der tekens. =

Nadere informatie

UW MENSEN, UW KAPITAAL. Beleggingsinformatie. Vrij beleggen. Life Cycle beleggen. Rendement en risico s. Kosten

UW MENSEN, UW KAPITAAL. Beleggingsinformatie. Vrij beleggen. Life Cycle beleggen. Rendement en risico s. Kosten UW MENSEN, UW KAPITAAL Beleggingsinformatie 2 Life Cycle beleggen Vrij beleggen Rendement en risico s 4 6 8 Kosten 9 Beleggingsinformatie Hoe werkt het beleggingspensioen van Cappital? In de pensioenregeling

Nadere informatie

Beleggingsvisie. Specials. Pagina 2: Fondsselectie Pagina 3: Fonds onder de aandacht

Beleggingsvisie. Specials. Pagina 2: Fondsselectie Pagina 3: Fonds onder de aandacht Beleggingsvisie Specials Pagina 2: Fondsselectie Pagina 3: Fonds onder de aandacht - Totaaloplossing voor de dynamische wereld van vandaag Economische omgeving Na gedenkwaardig kwartaal blijft klimaat

Nadere informatie

Op welke beleggingsstrategie baseert de beleggingsonderneming haar dienstverlening? Antwoord:

Op welke beleggingsstrategie baseert de beleggingsonderneming haar dienstverlening? Antwoord: Om beleggingsondernemingen goed met elkaar te vergelijken is o.a. inzicht in het beleggingsproces een belangrijke maatstaf. Door vragen te stellen over het beleggingsbeleid krijgt u een goed beeld van

Nadere informatie

NN Investment Partners Voorheen ING Investment Management

NN Investment Partners Voorheen ING Investment Management NN Investment Partners Voorheen ING Investment Management Onderdeel van NN Group N.V. Hoofdkantoor: Den Haag AuM: EUR 184 miljard (per 30 juni 2015) 1.100 medewerkers Actief in 16 landen in Europa, het

Nadere informatie

NN Investment Partners Voorheen ING Investment Management

NN Investment Partners Voorheen ING Investment Management NN Investment Partners Voorheen ING Investment Management Onderdeel van NN Group N.V. Hoofdkantoor: Den Haag AuM: EUR 180 miljard (per 30 sept. 2015) 1.100 medewerkers Actief in 16 landen in Europa, het

Nadere informatie

1. Het pensioenfonds loopt beleggingsrisico. Dat betekent dat in het MVEV een bijdrage van 4% van de technische voorzieningen (TV) is opgenomen.

1. Het pensioenfonds loopt beleggingsrisico. Dat betekent dat in het MVEV een bijdrage van 4% van de technische voorzieningen (TV) is opgenomen. Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen 1 BIJLAGE: VASTSTELLING MVEV EN VEV Vaststelling minimaal vereist eigen vermogen Op grond van artikel 126 van de Wet verplichte beroepspensioenregeling dient

Nadere informatie

Beleggingsaanbod a.s.r. Presentatie Astra Zeneca 27 oktober 2015

Beleggingsaanbod a.s.r. Presentatie Astra Zeneca 27 oktober 2015 Beleggingsaanbod a.s.r. Presentatie Astra Zeneca 27 oktober 2015 Onderdeel van a.s.r. a.s.r. is de Nederlandse verzekeringsmaatschappij voor alle verzekeringen. Bij a.s.r. werken ruim 3.900 medewerkers

Nadere informatie

Zakelijk beleggen. Uitgebreide beleggingsmogelijkheden voor ondernemers

Zakelijk beleggen. Uitgebreide beleggingsmogelijkheden voor ondernemers Informatie ABN AMRO 0900-00 24 (lokaal tarief) Zakelijk beleggen www.abnamro.nl Uitgebreide beleggingsmogelijkheden voor ondernemers Volledig zelf beleggen Beleggen met advies van ABN AMRO Uw vermogen

Nadere informatie

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Consumentenbrief beleggingen van Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Introductie Een groot aantal brancheorganisaties waaronder DSI, DUFAS, NVB, VBA en VV&A hebben het initiatief genomen om Consumentenbrief

Nadere informatie

Nieuwsbrief februari 2016

Nieuwsbrief februari 2016 Nieuwsbrief februari 2016 In deze nieuwsbrief vindt u de volgende onderwerpen: - De beleggingsresultaten over 2015 - Vragen en antwoorden over de beleggingsresultaten en uw pensioenregeling bij Aegon PPI

Nadere informatie

S&V Reflector. Dienen de pensioenfondsen hun langlopende swaps te verkopen? Een risicomanagement discussie

S&V Reflector. Dienen de pensioenfondsen hun langlopende swaps te verkopen? Een risicomanagement discussie S&V Reflector Dienen de pensioenfondsen hun langlopende swaps te verkopen? Een risicomanagement discussie Juni 2011 Sprenkels & Verschuren wil met dit document haar bijdrage leveren aan een verantwoord

Nadere informatie

3. Testsheet Kan op de DNB website een testsheet worden gepubliceerd waarop pensioenfondsen de juistheid van hun rapportage kunnen laten testen?

3. Testsheet Kan op de DNB website een testsheet worden gepubliceerd waarop pensioenfondsen de juistheid van hun rapportage kunnen laten testen? Algemeen 1. Aantal vragen dat DNB stelt Is het logisch dat DNB zoveel vragen moet stellen over de derivatenstaat? (Naar aanleiding van het feit dat alle aanwezigen in de zaal aangaven vragen te hebben

Nadere informatie

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland?

Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland? Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland? 1. In het politieke debat in Nederland (en overigens ook in andere Europese landen) is beleggen in eigen land een hot topic. Dat is ongetwijfeld

Nadere informatie

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor

Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Het beleggingsbeleid van Berben s Effectenkantoor Waarschijnlijk baseert u uw keuze voor een vermogensbeheerder op diverse gronden. Mogelijk heeft u binnen uw netwerk al goede berichten over ons vernomen.

Nadere informatie

LifeCycle Mix via Mijn pensioen. Voor een professioneel en zorgvuldig beheer van uw pensioenkapitaal

LifeCycle Mix via Mijn pensioen. Voor een professioneel en zorgvuldig beheer van uw pensioenkapitaal via Mijn pensioen Voor een professioneel en zorgvuldig beheer van uw pensioenkapitaal LifeCycle Mix via Mijn pensioen Voor een professioneel en zorgvuldig beheer van uw pensioenkapitaal Een persoonlijke

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie oktober 2015 1 Inhoudsopgave Waarom belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

Search for Yield versus Capital

Search for Yield versus Capital Search for Yield versus Capital De huidige situatie op de financiële markten zorgt voor een uitdagende zoektocht naar rendement voor institutionele beleggers. Verzekeraars en pensioenfondsen hebben verplichtingen

Nadere informatie

Grontmij Capital Consultants B.V. Onze klanten in control bij hun beleggingen in vastgoed en infrastructuur.

Grontmij Capital Consultants B.V. Onze klanten in control bij hun beleggingen in vastgoed en infrastructuur. Grontmij Capital Consultants B.V. Onze klanten in control bij hun beleggingen in vastgoed en infrastructuur. Grontmij N.V. 2 Opgericht in 1915 Missie: Leading Europa 350 kantoren 4 business lines Planning

Nadere informatie

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Heeft u vragen? Neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05. Of stuur een e-mail naar private.banking@triodos.nl.

Nadere informatie

Bericht 3 e kwartaal September 2014

Bericht 3 e kwartaal September 2014 Bericht 3 e kwartaal September 2014 Providence Capital NV is geregistreerd als beleggingsonderneming bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en legt zich onder meer toe op het verrichten van vermogensbeheer

Nadere informatie

Workshop Riskmanagement & Governance van beleggen VIIP congres. Amstelveen, 17 april 2012

Workshop Riskmanagement & Governance van beleggen VIIP congres. Amstelveen, 17 april 2012 Workshop Riskmanagement & Governance van beleggen VIIP congres Amstelveen, 17 april 2012 Agenda 1. Ontwikkelingen risicobeheersing beleggingen 2. DNB bevindingen en toezichtthema s 2012 3. Maatregelen

Nadere informatie

Lijst met externe managers BPF Schilders per 31 maart 2016

Lijst met externe managers BPF Schilders per 31 maart 2016 Beleggingscategorie Subcategorie Type belegging Naam belegging/product Azië ex Japan Beleggingsfonds Aberdeen Asset Management Azië ex Japan Wellington Europa Legal & General, Europe Equities Japan Nomura,

Nadere informatie

MaandJournaal Special Onderscheidende obligatie-aanpak biedt kansen Fonds onder de aandacht NN Euro Obligatie Fonds

MaandJournaal Special Onderscheidende obligatie-aanpak biedt kansen Fonds onder de aandacht NN Euro Obligatie Fonds Februari 2016 MaandJournaal Special Onderscheidende obligatie-aanpak biedt kansen Fonds onder de aandacht www.nnip.nl Onderscheidende obligatie-aanpak biedt kansen Door de turbulentie op de financiële

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

Renterisico Scan. Een second opinion voor pensioenfondsen. met betrekking tot hun rente afdekkingsbeleid. For professional investors

Renterisico Scan. Een second opinion voor pensioenfondsen. met betrekking tot hun rente afdekkingsbeleid. For professional investors Renterisico Scan Een second opinion voor pensioenfondsen met betrekking tot hun rente afdekkingsbeleid For professional investors 1 Onderwerpen > Waarom deze Scan? > Hoe werkt het? > Contact over de scan

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014 Samenvatting: stijgende aandelen Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,0% naar 123,6% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Go with the flow. 2 April 2015

Go with the flow. 2 April 2015 2 April 2015 Go with the flow De financiële markten hebben een bewogen 1 e kwartaal achter de rug. Met name Centrale Bank acties hebben grote geldstromen ( flows ) op gang gebracht die tot sterke marktbewegingen

Nadere informatie

Van Stuiver tot Miljardair

Van Stuiver tot Miljardair Van Stuiver tot Miljardair Slim beleggen met een hefboom Rob Stuiver 29 september Programma Het ver-1000 voudigen van uw vermogen in 20 jaar Bouwen van de portefeuille Bouwstenen: Aandelen, Alternatives,

Nadere informatie

Veranderingen in beleggingsfondsen van Robeco. Verandering in verschillende beleggingsfondsen van Robeco. Robeco

Veranderingen in beleggingsfondsen van Robeco. Verandering in verschillende beleggingsfondsen van Robeco. Robeco Veranderingen in beleggingsfondsen van Verandering in verschillende beleggingsfondsen van 2 Verandering in verschillende beleggingsfondsen van 1. Inhoudsopgave Veranderingen in ons aanbod van beleggingsfondsen

Nadere informatie

Strategisch Pensioenmanagement

Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement Strategisch Pensioenmanagement is samenbrengen. Strategisch Pensioenmanagement De belangrijkste taak van Strategisch Pensioenmanagement is ervoor te zorgen dat u in control

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

F&C is een Europese actieve vermogensbeheerder

F&C is een Europese actieve vermogensbeheerder Fiduciair en duurzaam beleggen, gaat dit samen? Rob Kamphuis, Director Fiduciary Management, Slot Zeist, 1 oktober 2008 F&C is een Europese actieve vermogensbeheerder Pur sang vermogensbeheerder sinds

Nadere informatie

DutchInvestor.com [PENSIOENFONDSEN EN INFLATIEBELEGGINGEN: EEN OVERZICHT]

DutchInvestor.com [PENSIOENFONDSEN EN INFLATIEBELEGGINGEN: EEN OVERZICHT] Pensioenfondsen en inflatiebeleggingen: een overzicht Door Stefan Ormel, Directeur Vastrentende Waarden bij First Investments Stefan Ormel (1977) heeft jarenlange ervaring in het beheren van integrale

Nadere informatie

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015 KWARTAALVERSLAG DERDE KWARTAAL 2015 1. In het kort De beleidsdekkingsgraad per 30 september 2015 bedroeg 112,6% Het rendement van 1 juli tot en met 30 september 2015 bedroeg -1,6% Het pensioenvermogen

Nadere informatie