We waren zo blij dat ons die kans werd geboden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "We waren zo blij dat ons die kans werd geboden"

Transcriptie

1 nabestaanden Nummer 20 jaargang 10 December 2011 Dit is een uitgave van NTS-Donorvoorlichting, Contact Informatie van en voor nabestaanden van orgaan- en weefseldonoren De nabestaanden en de getransplanteerde: in deze Nabestaanden Contact leest u de verhalen van beide kanten. Het verdriet van de nabestaanden, maar ook de troost die orgaandonatie kan bieden. En het geluk van de getransplanteerde, maar ook de onzekerheid over de toekomst. In dit nummer verder aandacht voor de discussie over anonimiteit bij donatie en natuurlijk berichten we over het Donormonument. Wendy en Timo Pot: We waren zo blij dat ons die kans werd geboden In het najaar van 2010 verloren Wendy en Timo Pot uit Ommen hun pasgeboren dochter Lianne aan een hersenbloeding. Ze gaven toestemming voor orgaandonatie. En nu leeft een klein meisje verder dankzij het hartje van Lianne. Dat sterkt ons enorm. Wendy: Ik had een goede zwangerschap. Lianne is thuis geboren en had een Apgar-score van Een blakend kind. We hebben al een zoon en met een meisje erbij was het compleet. Timo: Toch durfden we niet echt heel blij te zijn. Natuurlijk waren we blij, maar voorzichtig blij. Ons zoontje Stefan had na zijn geboorte stille ondervoeding aan de borst : hij kreeg niet genoeg borstvoeding binnen, maar dat had niemand door. Hij kwam toen met uitdrogingsverschijnselen in het ziekenhuis, waar hij een week heeft gelegen met sondevoeding. Dat was toen best kritiek. We waren nu dus extra alert bij Lianne. Maar alles leek goed te gaan. Wendy: Op een vrijdagavond, Lianne was drie weken oud, moest ze erg spugen na de borstvoeding. En ze begon hard te krijsen. Zo hard dat ik niet meer wist wat ik met haar aan moest. We hebben haar samen in bed gelegd zodat ze tot rust kon komen. Ze is toen gelukkig weer in slaap gevallen. Zelf ben ik ook meteen gaan slapen, ik was erg moe. Wel heb ik Timo gevraagd of hij een paar keer wilde gaan kijken tijdens de nacht. Timo: Dat heb ik gedaan, en zo op het oog sliep ze lekker. Ze sliep sowieso al hele nachten door. Ze was een avondkindje, dan was ze zich lekker aan het indrinken voor de nacht. Wendy: Rond half zeven ben ik weer gaan kijken. En toen vond ik haar, bewusteloos. Ze keek met haar ogen naar één kant en reageerde bijna niet. Heel apathisch. Ik zag meteen dat het mis was. Ik heb haar nog wel verschoond en ben toen met haar naar Timo gegaan. Ik zei: het is niet goed, er gebeurt ons weer wat. Tekst: Annet Huizing Foto s: Henk Gaasbeek fotografie Ommen

2 Timo: Toen ik die slappe armpjes een beentjes zag, ging er meteen een knop om. Ik zag ook dat het helemaal niet goed was. Ze reageerde nauwelijks. Wendy: De huisartsenpost heeft meteen een ambulance gestuurd. Timo: Op zo n moment doe je wat je moet doen. We hebben ons aangekleed en wat spullen bij elkaar gepakt en ik heb Stefan bij de buren gebracht. Hij was toen 2,5 en begreep er niets van. Hij is een paar dagen boos op me geweest. Wendy: De ambulancebroeders hebben Lianne gelijk zuurstof gegeven. Ze zag zo grauw. Door die zuurstof kreeg ze weer wat kleur. Ik ging mee met de ambulance en Timo reed erachteraan. In het ziekenhuis in Hardenberg hebben ze haar direct aan een infuus met antibiotica gelegd. Ze lag in een speciale couveusekamer voor spoedgevallen. Er waren gelukkig twee verpleegkundigen die ik nog kende van de tijd dat Stefan in het ziekenhuis lag. Zij en de kinderarts hebben zich helemaal op Lianne gericht. Nadat ze haar gestabiliseerd hadden, is een scan gemaakt. Daarop was te zien dat ze bloedingen had in de hersenholtes. Het was zo ernstig dat er een intensivist met een babyambulance uit Groningen moest komen om haar op te halen. Toch keek ze op dat moment weer redelijk uit haar ogen. Timo: Je weet dat het ernstig is, dat merkten we aan iedereen, maar we dachten: misschien komt het toch nog goed. Je blijft altijd hoop houden. Pas later, na de obductie, bleek dat Lianne GBS (groep- B-streptokokken) had met een hersenvliesontsteking en een grote bloeding met kleine bloedinkjes in haar hoofd. Wendy: We konden niet mee met de ambulance naar Groningen, maar mochten ook niet zelf rijden. Een buurvrouw en haar dochter, allebei verpleegkundigen, ik weet niet wat er is tussen hemel en aarde, maar het lijkt alsof Lianne ons heeft uitkozen om dit verlies te dragen

3 hebben ons gebracht. Toen we daar aankwamen, gingen ze Lianne net opereren om de druk in haar hoofdje te verlagen. Na de operatie bleef ze stabiel, maar de drains werkten niet goed. De druk bleef zich opbouwen, dat kon je ook zien, haar hoofdje werd steeds groter en haar ogen puilden uit. Timo: Voor mijn gevoel was er geen teken van verbetering. Ik wist dat we haar kwijt waren. Ik had haar ook niet meer wakker gezien. Wendy: We zeiden tegen de buren dat ze wel weer mochten gaan, maar toen ze Lianne zagen, schrokken ze en bleven ze totdat onze familie er was. Timo: Van zaterdag op zondag hebben we in een hotel geslapen. Ik kwam slecht in slaap, maar uiteindelijk sliep ik toch, we waren kapot. En we wisten dat ze in goede handen was. Wendy: Op zondagochtend vertelden de artsen ons dat Lianne zou komen te overlijden, misschien die dag nog. Timo: We kregen te horen wat we al wisten. Je blijft hoop houden, maar we waren realistisch genoeg om te zien dat het niet meer goed zou komen. We hadden zaterdagavond eigenlijk al afscheid genomen. Ik zei toen: het is goed meisje, als je gaat, ga dan. Wendy: Het voelde als een horrorfilm die je niet kunt terugspoelen. Maar we waren niet in paniek. Je kunt niet anders dan het over je heen laten komen. We moesten haar in handen geven van de artsen. Dat deden we ook vol vertrouwen. Timo: Je staat in de overlevingsstand. Je bent erbij maar je bent ook afwezig. En je eet omdat het moet. Het hartje, Wendy: Op maandagochtend zeiden de artsen dat Lianne vermoedelijk hersendood was. Ze gingen dat testen. Dat was ook het moment dat ze ons vroegen om alvast na te denken over orgaandonatie. We keken elkaar aan en zeiden: dat doen we. Het gevoel klopte meteen. De artsen schrokken een beetje van onze snelle reactie. Ze zeiden dat we er nog wel over mochten nadenken. Timo: Maar dat was niet nodig. Orgaandonatie was het laatste wat we konden doen. We waren blij dat ons die kans werd geboden. Lianne was zo aan het vechten, alsof ze in leven bleef om iets te kunnen doorgeven. Wendy: Op maandagavond had ik een gesprek met transplantatiecoördinator Cees. Ik was zo bang dat er geen matches zouden zijn voor Liannes organen. Dat alles voor niets zou zijn geweest. Toen zei Cees: Het hartje is al geaccepteerd, er is een ontvanger voor gevonden. Ik was zo opgelucht. Timo: En dan ook nog eens haar hartje, het symbool van leven en liefde. Wendy: We zagen opeens overal hartjes. Mijn zus Jill had van de magneten op het magneetbord een symbool van leven en liefde hartje gemaakt, Lianne had een knuffel met een hartje. Alles viel op zijn plek. Timo: De uitnameoperatie was dinsdagnacht. Tot die tijd hebben we maximaal afscheid kunnen nemen van Lianne. We zijn al die dagen bij haar geweest en hebben dat intens beleefd. Alles mocht, we konden bij haar gaan liggen want ze lag in een groot bed. Wendy: Ook hebben we haar laten dopen, dat was op zondag. Het was een mooie dienst, in het ziekenhuis, op haar kamertje. Iedereen was erbij, Stefan, onze familie, vrienden en buren. Dat gaf rust. Timo: Na de tweede fase van de hersendoodtest zeiden ze dat er een fotograaf kon komen van stichting Make a Memory. We wilden graag de fotograaf uit Ommen die onze huwelijksfoto s had gemaakt. Toevallig bleek hij ook te zijn aangesloten bij die stichting. Hij heeft een prachtig fotoboekje gemaakt van Lianne. Wendy: Na de uitnameoperatie werd Lianne teruggebracht door een verpleegkundige. Ze zei dat we niet moesten schrikken. Ik vroeg: ze zal toch nog wel warm zijn? Maar dat was niet zo. Toch lag ze er heel mooi bij, sereen. Ze leek wel een engeltje. Timo: We schrokken niet, het was al tot ons doorgedrongen dat het echt gebeurd was. Er was rust over haar heen gekomen. Het krampachtige was weg van haar gezichtje. Ze straalde uit dat het goed was zo. Wendy: We hebben haar om de beurt in onze armen gehouden en later hebben we haar mee naar huis genomen en haar daar opgebaard. Stefan ging vaak kijken en haar aaien. En dan speelde hij weer verder. Timo: De uitvaart was ook bijzonder. We hebben haar as hier thuis. Een pottenbakster heeft een urn gemaakt in de vorm van een vogeltje. Net zo n soort vogeltje als op het geboortekaartje en de rouwkaart stond. Timo: Acht weken later kwam de transplantatiecoördinator langs. We waren heel zenuwachtig. Wendy: Hij zei: Jullie hoeven niet nerveus te zijn, met het hartje gaat het goed. Het hartje is gedoneerd aan een klein meisje in Duitsland. Timo: Dat was een enorme opluchting. Wendy: Ik heb toen een brief geschreven aan onze familie en vrienden en iedereen die bij de zorg voor Lianne was betrokken. Daarin schreef ik dat door dat bericht een last van onze schouders viel. Timo: Ik weet niet wat er is tussen hemel en aarde, maar het lijkt alsof Lianne ons heeft uitkozen om dit verlies te dragen. Ze is drie weken bij ons geweest, maar daarna moest ze verder voor de volgende opdracht. Kun je dat zo zeggen? Zo voelt het voor ons. En die gedachte sterkt ons enorm.

4 Eline Vreijsen: Achter mijn bril zit een boodschap Toen Eline Vreijsen (24) een paar jaar geleden meewerkte aan de campagne voor donorregistratie, kon ze niet bevroeden dat ze zelf snel een donor nodig zou hebben. Dat gebeurde in 2010, nadat een agressieve bacterie haar rechteroog te grazen had genomen. Tekst: Ellen Segeren Foto: eigendom Eline Vreijsen Wat gebeurde er precies? Op een ochtend werd ik wakker met een dik oog. Ik was erg moe en dacht: het gaat wel over als ik bijgeslapen ben. Maar de volgende nacht deed het verschrikkelijk zeer en belde ik vanuit bed mijn ouders. Ik durfde niet alleen op te staan uit angst dat ik flauw zou vallen. Bij de huisartsenpost werd een bindweefselontsteking geconstateerd. Maar de medicijnen sloegen helemaal niet aan, het werd zelfs veel erger. De volgende ochtend zag ik niets meer met dat oog. Mijn huisarts verwees me met spoed naar het ziekenhuis, waar ik bij een hoornvliesspecialiste kwam. Het bleek een pseudomonasbacterie te zijn die waarschijnlijk in de lenzenvloeistof zat. De oogarts gaf me druppels die ik elk uur moest toedienen, ook s nachts. Gelukkig deden mijn ouders dat. Ik kon zelf niks meer, ik trok me helemaal terug in mezelf.

5 Werkten deze medicijnen wel? Gelukkig wel. Maar mijn hoornvlies was al onherstelbaar beschadigd. De oogarts zei dat een transplantatie de enige oplossing was om mijn zicht misschien te kunnen redden, maar dat moest dan binnen een paar dagen gebeuren. Enerzijds kostte het tijd om de bacterie rustig te krijgen en anderzijds was er haast bij de transplantatie. En er moest op het juiste moment een donorhoornvlies beschikbaar zijn. Dat moet enorm spannend zijn geweest. Zeker. Om te ontsnappen aan de stress heb ik veel muziek geluisterd. Vooral naar een lied van Marco Borsato dat me steun gaf: Voor één lach. Daarin zingt hij over overgave en vertrouwen. Ik had veel vertrouwen in mijn oogarts, die een paar maanden daarvoor was gepromoveerd op hoornvliestransplantatie. Ik weet niet of dat toeval was Toen kwam er een telefoontje? Ja, twee dagen later was er een donorhoornvlies. Daar heb ik nog steeds gemengde gevoelens over, want normaal gesproken sta je zes tot negen maanden op de wachtlijst. Maar omdat het de redding van mijn oog betekende, was het zo urgent dat ik in aanmerking kwam. Daar heb ik me best schuldig over gevoeld. En het was een hoornvlies dat matchte? Dat schijnt bij een hoornvlies minder nauw te luisteren dan bij organen. De bloedgroep deed er bijvoorbeeld niet toe. Weet je iets van de donor? Nee, behalve dat hij een wat oudere man was. Nu heb ik nog geen behoefte om meer te weten, het is allemaal al zo ingrijpend. Dat het hoornvlies van een man was, voelde ik gek genoeg intuïtief meteen. Wat heeft de transplantatie met je gedaan? Ik ben dolblij dat mijn oog gered is. Daar ben ik me continu van bewust. Ik ben er heel voorzichtig mee. Dit is het allermooiste cadeau dat ik heb gekregen. Mijn dankbaarheid is niet in woorden uit te drukken. Ik heb een brief aan de nabestaanden geschreven om dat te proberen. Het is een dubbel gevoel dat er eerst iemand moest sterven om mij zoiets bijzonders te kunnen geven. Het gebeurde allemaal in een paar dagen tijd. Dat heeft je leven vast aardig op z n kop gezet. Ja, volkomen. Mijn tweelingzus en ik doen allebei modellenwerk en een jaar of zes geleden werkten we mee aan de campagne voor donorregistratie. Pas als het zo dichtbij komt, besef je hoe belangrijk het is. Vlak voor de operatie heb ik gebeld met iemand die ook zo n transplantatie had gehad. Dat contact ontstond via de Hoornvlies Patiënten Vereniging. Dat was zo waardevol voor me, dat ik daar in het bestuur ben gegaan. Ik ben psycholoog en dat, in combinatie met het bestuurslidmaatschap, maakt dat ik iets kan betekenen voor lotgenoten. Hoe gaat het nu met je oog? Ik zie inmiddels weer zo n 80 procent. Al op de eerste dag na de operatie zag ik 20 procent en na vijf dagen 45 procent. Het ging snel. Het oog heeft nu wel een grote cilindrische afwijking die hopelijk bijtrekt als alle hechtingen eruit zijn. Die zitten erin tot anderhalf jaar na de transplantatie. Sommige dingen kan ik niet meer. Lezen houd ik niet lang vol, dus ik heb geen volledige werkweek. Make-up kan ik niet gebruiken, dus modellenwerk zit er voorlopig niet in. Maar ik ben dolblij dat het goed is afgelopen. Het had niet veel gescheeld of ik had nog maar met één oog gezien. Dan kun je geen diepte zien. Ik lakte kort na de operatie mijn nagels en stak steeds het kwastje naast het flesje. Koffie schenk je naast het kopje, dingen op de grond zie je niet, mensen op straat herken je niet. Al is het niet levensbedreigend, ik heb gemerkt hoe lastig het is. Je blik wordt letterlijk nauwer, je bent als het ware zelf minder aanwezig. Heeft de transplantatie je leven veranderd? Absoluut. Ik keek voorheen alleen naar de toekomst. Ineens kwam ik terecht in een wereld waar ik geen benul van had. Ik werd gedwongen om van dag tot dag te leven. Nu leef ik van de ene fase naar de volgende. Gewone dingen worden bijzonder. Als ik nu een zonsondergang zie, geniet ik daar veel meer van dan voor die tijd. En Marco Borsato live zien was ook een intense ervaring. Het blijft een dubbel gevoel: blijheid om de goede afloop, maar ook de confrontatie met dingen die niet meer gaan zoals voorheen. En je draagt een bril Ja, en wat voor een! Ik dacht: als ik dan toch een bril ga dragen, dan maar meteen een duidelijk aanwezige. Hij is groot en aan de zijkant vrij breed, dus hij beschermt mijn oog goed. En er zit een boodschap achter die bril, een geschiedenis. Het is een soort statement, hij past bij me en mag best gezien worden. Eline heeft een paar weken na het interview afstoting van het hoornvlies gehad. Ze zag niets meer met dit oog en moest misschien weer een nieuw hoornvlies. Ze heeft hier medicatie voor gekregen en de afstoting is op dit moment weer onder controle. De kans op herstel van het hoornvlies is 75%.

6 Onthulling Nationaal Donormonument Op vrijdag 21 oktober vond de feestelijke onthulling plaats van het Nationaal Donormonument op het plein naast de Grote Kerk in Naarden. In het bijzijn van zo n 400 aanwezigen openden oud-kamerlid en oud-voorzitter van NOC*NSF Erica Terpstra en burgemeester Joyce Sylvester van Naarden de enorme cadeauverpakking rond het monument, waarna honderden ballonnen opstegen. Het Nationaal Donormonument is een standbeeld van twee meter hoog met de naam de Klim. Het beeld is ontworpen door Egbert Hermsen en uitgevoerd door kunstenaar Ben Overkamp. Het staat symbool voor een getransplanteerde die dankzij zijn donor naar een nieuw leven klimt en een nabestaande die uit een dal van verdriet klimt. Cadeau aan de anonieme donor Peter van Roosmalen, voorzitter Stichting Nationaal Donormonument en longgetransplanteerd: Het monument is een cadeau van alle getransplanteerden aan hun anonieme donor. Wanneer iemand een transplantatie ondergaat, weet hij of zij niet wie het orgaan heeft gedoneerd. Voor getransplanteerden is hun donor een held, omdat deze hen een tweede leven heeft gegeven. Zij kunnen meestal niet in contact komen met nabestaanden om deze dankbaarheid te tonen. Het Nationaal Donormonument is dan ook onze manier om te zeggen: donoren bedankt! Voor getransplanteerden en nabestaanden De feestelijke onthulling was niet alleen een mooi moment voor de vele aanwezige getransplanteerden, maar ook voor de nabestaanden van donoren. Voor hen is het Nationaal Donormonument een plek van troost, want door de keuze van hun naasten hebben anderen een kans op een nieuw leven gekregen. Tijdens het programma in de Grote Kerk werd onder andere verteld hoe het initiatief voor een nationaal monument jaren geleden is ontstaan en hoe het monument uiteindelijk met hulp van vele sponsoren en betrokkenen tot stand is gekomen. Positieve aandacht voor orgaandonatie Er is momenteel nog steeds een groot tekort aan donoren. Met het monument willen we laten zien dat Nederland blij is met degenen die er wél voor kiezen om hun organen af te staan na hun dood. Zo hopen we ook anderen te inspireren om zich als donor te registreren, vertelt Peter van Roosmalen. Foto s: Else Luxzenburg

7 Anonimiteit bij donatie: een goede zaak of niet?? In Nederland is het sinds jaren de afspraak dat de anonimiteit van een donor, van nabestaanden en van de ontvanger gewaarborgd blijft. Naast emotionele redenen In Nederland is het sinds jaren de afspraak dat de anonimiteit van een donor, van voor de terughoudendheid, liggen hier ook regels aan ten grondslag. Bijvoorbeeld op nabestaanden en van de ontvanger gewaarborgd blijft. Naast emotionele redenen het gebied van de privacy. De NTS staat achter de afspraken die hierover zijn gemaakt voor de terughoudendheid, liggen hier ook regels aan ten grondslag. Bijvoorbeeld op en wil de anonimiteit tussen ontvanger en nabestaanden blijven het gebied van de privacy. De NTS staat achter de afspraken die hierover zijn gemaakt en wil de anonimiteit tussen ontvanger en nabestaanden blijven waarborgen. waarborgen.? Op zondag 16 oktober besteedde KRO Brandpunt aandacht aan anonimiteit rond orgaandonatie. In Nederland is het met de huidige regels niet mogelijk voor de ontvanger van een donororgaan om familie van een overleden donor te ontmoeten. Deze uitzending wilde duidelijk maken dat het voor sommige mensen heel belangrijk is dat dit wel gebeurt. In de dagen daarna werd in verschillende media aandacht gegeven aan het onderwerp, en in de Telegraaf werd een bericht geplaatst over de nieuwe Donorshow van BNN. Een programma waarin nabestaanden van orgaandonoren en mensen die dat orgaan hebben ontvangen met elkaar in contact worden gebracht. Ook begin november verscheen een bericht in de pers waarin stond dat de afspraken rond anonimiteit die er op het moment zijn in Nederland, niet meer zouden gelden. Dit bericht was echter onjuist. De meningen over handhaven van de anonimiteit rond donatie blijken uiterst verdeeld te zijn. Dankbaarheid De belangstelling voor het onderwerp is begrijpelijk. Sommige getransplanteerden zouden ontzettend graag de nabestaanden van hun donor willen bedanken. Ook zijn nabestaanden vaak nieuwsgierig naar hoe een deel van hun dierbare overledene voortleeft in een ander mens. Iedereen kan zich een dergelijke behoefte voorstellen. Voorstanders van het opheffen van de anonimiteit stellen dat dit zou leiden tot een positievere houding ten opzichte van orgaandonatie in de samenleving. Dit zou blijken uit een onderzoek in New York waarover in de Brandpunt-uitzending werd gesproken. Voor deze aanname bleek echter geen enkel bewijs te zijn. Bedankbrieven Bij NTS-Donorvoorlichting komen met een zekere regelmaat vragen van mensen binnen die op zoek zijn naar de nabestaanden van hun donor, of andersom, naar de ontvanger van een orgaan of weefsel van een geliefde overledene. Hoewel we hen daarbij niet kunnen helpen, kunnen we wel via een transplantatiecoördinator aan nabestaan- den laten weten hoe het gaat met de ontvanger van de organen. Ook nu is het dus al mogelijk dat nabestaanden van donoren en getransplanteerden met elkaar in contact komen door elkaar (anoniem) een brief te sturen. Dit verloopt via de transplantatiecoördinatoren die werkzaam zijn in de verschillende transplantatiecentra. Uitgangspunt hierbij is dat beide partijen hiermee akkoord gaan. Ervaring heeft geleerd dat voor de overgrote meerderheid dit contact voldoende is en dat men geen behoefte heeft om elkaar ook daadwerkelijk te ontmoeten. Een dergelijk bedankbrief wordt echter in bijna alle gevallen enorm op prijs gesteld. Natuurlijk hebben nabestaanden en getransplanteerden altijd de vrijheid om zelf op zoek te gaan. DonaDona Henk Bakker en Pieter van de Rest (beiden hartgetransplanteerd) hebben onlangs een website ontwikkeld die het mogelijk maakt voor nabestaanden en getransplanteerden contact te maken. Dit is de website DonaDona.nl. Beiden hopen met deze website in een behoefte te voorzien. Ze vinden donoren helden, en laten op de website weten dat dit best getoond mag worden. Ook geven ze aan voor de eventuele psychosociale begeleiding te willen zorgen wanneer mensen met elkaar in contact komen. Hun uitgangspunt is dat partijen zich op eigen initiatief kunnen inschrijven en integere bedoelingen hebben met het gewenste contact. Ongelijkheid Het beeld dat nabestaanden hebben van de ontvanger kan echter veel rooskleuriger zijn dan de werkelijkheid is. Het beeld van een jonge moeder die na een transplantatie helemaal hersteld is en weer van haar leven en gezin kan genieten, is natuurlijk prachtig; maar dit is niet altijd de praktijk. Uit onderzoek blijkt dat nabestaanden teleurgesteld kunnen zijn over bijvoorbeeld de culturele achtergrond, leefstijl, seksuele geaardheid, levensbeschouwing of politieke overtuiging van de ontvanger. Ook bestaat de kans dat nabestaanden bezorgd kunnen zijn of de ontvanger zorgvuldig omgaat met het

8 orgaan en daar invloed op willen houden. Dit zou extra zorgen en stress kunnen opleveren waar men van tevoren niet op gerekend had. Verschillende verwachtingen Donatie en transplantatie gaan met veel emoties gepaard. Vreugde, maar ook veel verdriet. Een ontvanger van een orgaan is uiteraard heel dankbaar voor een transplantatie. De nabestaanden hebben echter veel verdriet. Hierdoor is er sprake van een ongelijkwaardige situatie en vaak ook van verschillende verwachtingen tussen ontvanger en nabestaanden. Hoewel er voorbeelden bekend zijn van goed verlopen contacten tussen nabestaanden van donoren en ontvangers, is van te voren moeilijk in te schatten wat een contact kan betekenen voor de twee partijen. Psychologen stellen, op basis van onderzoek, dat anonimiteit van de ontvanger ertoe kan bijdragen dat de nabestaanden de overledene beter kunnen loslaten, wat bijdraagt aan een goede rouwverwerking. Confrontatie met de ontvanger kan dit proces soms verstoren. Van de kant van de getransplanteerden is er ook vaak terughoudendheid. Denk aan een soort schuldgevoel dat men nooit kan terugbetalen wat men heeft ontvangen. De getransplanteerde patiënt staat per definitie altijd in het krijt en zal deze morele druk voelen wanneer de nabestaanden aangeven dat zij wel contact met hem of haar willen. Weigering van dit verzoek kan immers overkomen als ondankbaarheid. Hoewel sommige getransplanteerden aangeven nieuwsgierig te zijn naar de achtergronden van de donor, bestaat er over het algemeen toch niet de behoefte om met de nabestaanden persoonlijk geconfronteerd te worden. Uit recent onderzoek in België is gebleken dat 75% van de patiënten die een transplantatie ondergingen vóór handhaving van anonimiteit zijn. * Privacybescherming en de wet Los van emotionele redenen tot terughoudendheid, zijn er in Nederland ook heel duidelijke regels opgesteld waaraan ziekenhuizen en andere betrokken organisaties zich dienen te houden. Met andere woorden, al zouden zij dat willen, ze mogen niet meewerken aan het leggen van contact tussen nabestaanden en ontvangers van een orgaan. Ziekenhuizen en andere bij donatie betrokken organisaties betrachten dan ook de grootst mogelijke terughoudendheid en verstrekken geen persoonsgegevens. Dit zijn zij ook verplicht op basis van de Europese privacyregelgeving en het Eisenbesluit lichaamsmateriaal. Hierin wordt gesteld dat de identiteit van de ontvanger van menselijk lichaamsmateriaal niet aan de donor of diens familie (en andersom) bekendgemaakt mag worden.** Medewerkers in de gezondheidszorg hebben ook een geheimhoudingsplicht, en het recht op privacy is een basisrecht. In Nederland mag men er overal, en zeker ook in de gezondheidszorg, van uitgaan dat persoonlijke en medische gegevens goed zijn afgeschermd en niet worden doorgegeven aan derden. * Dobbels et al. Clinical Transplantation 2009; 23: * Artikel 9.1 van de Wet Veiligheid en Kwaliteit Lichaamsmateriaal. antwoordkaart Wilt u Nabestaanden Contact twee keer per jaar ontvangen, dan kunt u de antwoordkaart naar ons toesturen. U krijgt dan een abonnement tot wederopzegging. Als u uw abonnement wilt opzeggen, kunt u dat eveneens met deze kaart doen. U kunt natuurlijk ook altijd bellen. Naam: Ja, ik wil Nabestaanden Contact gratis ontvangen Nee, u mag toezending stopzetten Organisatienaam: Straat: heer/mevrouw: Postcode en plaats: Ik ben*: nabestaande belangstellende (* s.v.p. aankruisen wat van toepassing is) De antwoordkaart kunt u (zonder postzegel) sturen naar: NTS-Donorvoorlichting Antwoordnummer VB Leiden Colofon Nabestaanden Contact is een uitgave van NTS- Donorvoorlichting en verschijnt twee keer per jaar. Meningen verwoord in bijdragen hoeven niet overeen te komen met opvattingen van NTS-Donorvoorlichting. Overname van artikelen uit Nabestaanden Contact is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van NTS-Donorvoorlichting. NTS-Donorvoorlichting Postbus 2304, 2301 CH Leiden Tel: (071) Redactie: Patricia Batavier, Elise van Hees, Michèle van Beek, Annet Huizing, Jacqueline Blok-Singerling Vormgeving: i-matic, Leiden Druk: Drukkerij Domstad bv

INFORMATIE VOOR NABESTAANDEN. Dit is een uitgave van de Nederlandse Transplantatie Stichting transplantatiestichting.nl.

INFORMATIE VOOR NABESTAANDEN. Dit is een uitgave van de Nederlandse Transplantatie Stichting transplantatiestichting.nl. INFORMATIE VOOR NABESTAANDEN Dit is een uitgave van de Nederlandse Transplantatie Stichting transplantatiestichting.nl Orgaandonatie Waarom krijgt u deze brochure? Iemand in uw naaste omgeving is overleden

Nadere informatie

Informatie voor nabestaanden. Dit is een uitgave van NTS-Donorvoorlichting www.donorvoorlichting.nl. Orgaandonatie

Informatie voor nabestaanden. Dit is een uitgave van NTS-Donorvoorlichting www.donorvoorlichting.nl. Orgaandonatie Informatie voor nabestaanden Dit is een uitgave van NTS-Donorvoorlichting www.donorvoorlichting.nl Orgaandonatie Waarom krijgt u deze brochure? Iemand in uw naaste omgeving kan orgaandonor worden na het

Nadere informatie

orgaan DONATIE DONATIE informatie voor nabestaanden

orgaan DONATIE DONATIE informatie voor nabestaanden orgaan DONATIE DONATIE informatie voor nabestaanden Voorwoord Uit reacties van nabestaanden van orgaandonoren is gebleken dat tijdens en na de orgaandonatieprocedure behoefte bestaat aan informatie. Met

Nadere informatie

Orgaan- en weefseldonatie. Soms zou ik willen dat gisteren nooit voorbijging, omdat vandaag zo anders is.

Orgaan- en weefseldonatie. Soms zou ik willen dat gisteren nooit voorbijging, omdat vandaag zo anders is. Orgaan- en weefseldonatie Soms zou ik willen dat gisteren nooit voorbijging, omdat vandaag zo anders is. Inhoudsopgave Orgaan- en weefseldonatie... 1 Inleiding... 3 Wat is hersendood?... 4 Door wie en

Nadere informatie

wens Dit was haar Mama leefde heel gezond. Romy en Maxime s moeder was donor

wens Dit was haar Mama leefde heel gezond. Romy en Maxime s moeder was donor Romy en Maxime s moeder was donor Dit was wens haar Eind 2010 overleed Lilian, de moeder van Romy (26), Maxime (23) en Quint (15), op 47-jarige leeftijd in het ziekenhuis. Terwijl de familie de schok verwerkte,

Nadere informatie

Donoren zijn van levensbelang Inclusief donorformulier

Donoren zijn van levensbelang Inclusief donorformulier Dit is een uitgave van NTS-Donorvoorlichting www.donorvoorlichting.nl Donoren zijn van levensbelang Inclusief donorformulier Donoren zijn van levensbelang Donororganen en donorweefsels zijn nodig om ernstig

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

> Orgaan- en weefseldonatie na het vaststellen van de hersendood

> Orgaan- en weefseldonatie na het vaststellen van de hersendood www.azstlucas.be > Orgaan- en weefseldonatie na het vaststellen van de hersendood Informatie voor nabestaanden Voorwoord Wanneer u geconfronteerd wordt met orgaandonatie, wil dat zeggen dat u een familielid,

Nadere informatie

weefsel D O NATIE DONATIE informatie voor nabestaanden

weefsel D O NATIE DONATIE informatie voor nabestaanden weefsel D O NATIE DONATIE informatie voor nabestaanden Voorwoord Donatie van organen en weefsels is voor nabestaanden vaak een ingrijpende gebeurtenis. Naast een gesprek met de arts blijken nabestaanden

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Hulp aan het thuisfront. Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk

Hulp aan het thuisfront. Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk Hulp aan het thuisfront Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk werk helpt iedereen binnen of direct rondom Defensie met problemen die voortkomen uit het werk.

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

Bent u al donor? Ja Nee

Bent u al donor? Ja Nee Nederland zegt Bent u al donor? Ja Nee Wist u dat u als donor in één keer acht levens kunt redden? En dat het heel makkelijk is om u als donor te registreren? Of u nu oud, jong, groot, klein, dik, dun,

Nadere informatie

Meer weten? Ga naar www.donorvoorlichting.nl.

Meer weten? Ga naar www.donorvoorlichting.nl. Vraag 1 Wat is doneren? Doneren betekent geven of schenken. Iemand die orgaan- of weefseldonor is, geeft na zijn dood zijn organen of weefsels weg voor transplantatie. Dit heet donatie. Bekijk het filmfragment

Nadere informatie

De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter.

De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter. De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter. 22 Tekst hilde tromp Beeld Eljee Styling en visagie Marianne

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Orgaandonatie. Informatie voor nabestaanden

Orgaandonatie. Informatie voor nabestaanden Orgaandonatie Informatie voor nabestaanden 2 - Orgaandonatie Waarom u deze brochure krijgt Iemand in uw naaste omgeving is overleden en kan organen doneren. De kans is groot dat u nu voor het eerst te

Nadere informatie

Weefseldonatie. Informatie voor nabestaanden

Weefseldonatie. Informatie voor nabestaanden Weefseldonatie Informatie voor nabestaanden 2 - Weefseldonatie Waarom u deze brochure krijgt Iemand in uw naaste omgeving is overleden en kan weefsels doneren. De kans is groot dat u nu voor het eerst

Nadere informatie

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen Neus correctie 2012 Aanleiding Al een tijdje heb ik last van mijn neus. Als kind van een jaar of 5 kreeg ik een schep tegen mijn neus, wat er waarschijnlijk voor heeft gezorgd dat mijn neus brak. Als kind

Nadere informatie

DONOR IN HART EN NIEREN

DONOR IN HART EN NIEREN DONOR IN HART EN NIEREN vmbo MODULE: blz blz donor in hart en nieren Module 2 DONOR IN HART EN NIEREN vmbo MODULE: blz Lessen over orgaandonatie Dit boekje gaat over orgaandonatie Donororganen en donorweefsels

Nadere informatie

EEN DIERBARE VERLIEZEN

EEN DIERBARE VERLIEZEN EEN DIERBARE VERLIEZEN 994 Inleiding Deze folder is bedoeld voor nabestaanden. U leest hierin over de gevoelens die u kunt ervaren en hoe u in deze moeilijke tijd goed voor uzelf kunt zorgen. U heeft kort

Nadere informatie

Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding

Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding PRAKTIJK VOOR VERLIESVERWERKING Wilma Luyke Doetinchem Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding "Ik kan U vertellen dat ik in zak en as zat voordat ik bij Wilma aanklopte. Mijn vrouw is plotseling

Nadere informatie

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem Het overlijden van een broer of zus is een ingrijpende gebeurtenis. Toch wordt het onderwerp in de rouwliteratuur doodgezwegen. Tot verbazing van Minke Weggemans. De pastoraal therapeute schreef er daarom

Nadere informatie

Andere mensen helpen bij rouwverwerking na overlijden kind vrijdag, 11 september 2015 12:00

Andere mensen helpen bij rouwverwerking na overlijden kind vrijdag, 11 september 2015 12:00 Tekst: Judice Ledeboer Foto s: Ken Wong Met gierende sirenes werd Djenaeya, die bij de geboorte niet ademde naar het Sehos gebracht waar een team artsen alles deed om het kleine meisje aan het ademen te

Nadere informatie

een dierbare verliezen

een dierbare verliezen een dierbare verliezen een dierbare verliezen U heeft kort geleden iemand verloren. Dat kan heel verwarrend zijn. Vaak is het moeilijk te accepteren dat iemand er niet meer is. Soms is het verdriet of

Nadere informatie

Borstkanker ''Angst voor het onbekende''

Borstkanker ''Angst voor het onbekende'' Borstkanker ''Angst voor het onbekende'' Borstkanker ''Angst voor het onbekende'' Ellen Wagter-Streep Schrijver: Ellen Wagter-Streep ISBN: 9789402129663 Ellen Wagter-Streep Inhoud Inhoud... 05 Voorwoord...

Nadere informatie

Verlies, verdriet en rouw

Verlies, verdriet en rouw Verlies, verdriet en rouw Albert Schweitzer ziekenhuis november 2013 pavo 0233 Inleiding Iemand die u dierbaar was, waar uw zorg naar uitging, is overleden. Het wegvallen van de overledene brengt wellicht

Nadere informatie

Hoe het verloren schaap werd gevonden

Hoe het verloren schaap werd gevonden Hoe het verloren schaap werd gevonden Evangelie-nieuws voor eeuwige redding Hoe het verloren schaap werd gevonden Een waar voorval in het leven van J.N. Darby Vele jaren geleden werd hem gevraagd een

Nadere informatie

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1 Zwanger Ik was voor het eerst zwanger. Ik voelde het meteen. Het kon gewoon niet anders. Het waren nog maar een paar cellen in mijn buik. Toch voelde ik het. Deel 1 0-3 maanden zwanger Veel te vroeg kocht

Nadere informatie

Informatie na overlijden. Wat u moet weten en doen als een familielid of directe naaste in het Waterlandziekenhuis is overleden

Informatie na overlijden. Wat u moet weten en doen als een familielid of directe naaste in het Waterlandziekenhuis is overleden Informatie na overlijden Wat u moet weten en doen als een familielid of directe naaste in het Waterlandziekenhuis is overleden Inhoud Inleiding 4 Eigen keuze 4 Verblijf in het mortuarium 4 Verzorging en

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

Ik ben ook donor, hoor!

Ik ben ook donor, hoor! nabestaanden Nummer 23 jaargang 12 Juli 2013 Dit is een uitgave van de NTS, transplantatiestichting.nl Contact Informatie van en voor nabestaanden van orgaan- en weefseldonoren Petra en Laura verloren

Nadere informatie

ALLES DUBBEL. Survivalgids. voor startende tweelingmama s. Denise Hilhorst

ALLES DUBBEL. Survivalgids. voor startende tweelingmama s. Denise Hilhorst Voorproefje ALLES DUBBEL Survivalgids voor startende tweelingmama s Denise Hilhorst Inhoud Dubbel van start 7 Dubbel ervaren 8 Dubbel zwanger 10 Dubbel voorbereiden 19 Dubbel bevallen 25 Dubbel voeden

Nadere informatie

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja Voorwoord Verliefd zijn is super, maar ook doodeng. Want het kan je heel onzeker maken. En als het uiteindelijk uitgaat, voel je je intens verdrietig. In dit boek lees je over mijn liefdesleven, de mooie,

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Toestemming geven voor orgaandonatie na een hartstilstand

Toestemming geven voor orgaandonatie na een hartstilstand Universitair Medisch Centrum Groningen Toestemming geven voor orgaandonatie na een hartstilstand Informatie voor nabestaanden Toestemming geven voor orgaandonatie na een hartstilstand 2 Universitair Medisch

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Gedwongen opname met een IBS of RM *

Gedwongen opname met een IBS of RM * Gedwongen opname met een IBS of RM * Informatie voor cliënten Onderdeel van Arkin Inleiding In deze folder staat kort beschreven wat er gebeurt als u gedwongen wordt opgenomen. De folder bevat belangrijke

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Take a look at my life week 5&6

Take a look at my life week 5&6 Take a look at my life week 5&6 Maandag 27 januari 2014 Zou vandaag gaan werken, maar heb op het laatste moment afgezegd omdat het nogal glad was op de weg. Dus ik durfde het niet aan om op de fiets naar

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

Orgaandonatie Geven om verder leven

Orgaandonatie Geven om verder leven HHZH_INF_087.03(0315) h.-hartziekenhuis vzw Mechelsestraat 24 2500 Lier tel. 03-491 23 45 fax 03-491 23 46 www.hhzhlier.be Patiënteninformatie Orgaandonatie Geven om verder leven Voorwoord Wanneer u geconfronteerd

Nadere informatie

Jimmy s thuiskomst. Er was echter één huis waar geen lichtjes brandden. Het leek haast alsof niemand daar kerstmis vierde.

Jimmy s thuiskomst. Er was echter één huis waar geen lichtjes brandden. Het leek haast alsof niemand daar kerstmis vierde. Jimmy s thuiskomst H et was kerstavond en het was bitter koud in het jaar 1953. De mensen deden nog snel hun laatste kerstinkopen en in de betere buurten waren de huizen gezellig verlicht. Er was echter

Nadere informatie

Voor kleuters is het belangrijk om een knuffel vast te houden, het geeft houvast, een knuffel troost, geeft vertrouwen, een veilig gevoel.

Voor kleuters is het belangrijk om een knuffel vast te houden, het geeft houvast, een knuffel troost, geeft vertrouwen, een veilig gevoel. Pasen Wat lijkt het lang geleden dat we met Kerst de geboorte van Jezus vierden. Het thema van Pasen is vasthouden en loslaten. Om te ontdekken dat het geloof in Jezus houvast biedt, moeten de mensen om

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

PORTRET FOTOGRAFIE SUSANNE MIDDELBERG. Susanne. Middelberg

PORTRET FOTOGRAFIE SUSANNE MIDDELBERG. Susanne. Middelberg PORTRET FOTOGRAFIE SUSANNE MIDDELBERG Susanne Middelberg Een harde werker met een spontane en warme persoonlijkheid, dat is de fotografe die we zien in de serie Wonderwoman. Susanne Middelberg heeft ook

Nadere informatie

Ik besloot te verder te gaan en de zeven stappen naar het geluk eerst helemaal af te maken. We hadden al:

Ik besloot te verder te gaan en de zeven stappen naar het geluk eerst helemaal af te maken. We hadden al: Niet meer overgeven Vaak is de eerste zin die de klant uitspreekt een aanwijzing voor de hulpvraag. Paula zat nog maar net toen ze zei: ik ben bang om over te geven. Voor deze angst is een mooie naam:

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 9. 1. Ik haat de dood 11 Overdenking bij 1 Korintiërs 15: 1-7 42

Inhoud. Woord vooraf 9. 1. Ik haat de dood 11 Overdenking bij 1 Korintiërs 15: 1-7 42 Inhoud Woord vooraf 9 1. Ik haat de dood 11 Overdenking bij 1 Korintiërs 15: 1-7 42 2. Papa, ik ben bang dat jij ook dood gaat 44 Overdenking over 1 Korintiërs 15: 35-49 78 3. Ik ben mijzelf niet meer

Nadere informatie

Wanneer en hoe raakt de huisarts betrokken bij een gezin waar jonge kinderen zijn en een van de ouders kanker heeft

Wanneer en hoe raakt de huisarts betrokken bij een gezin waar jonge kinderen zijn en een van de ouders kanker heeft Ervaringen in de huisartsenpraktijk. Cunera Jonker, huisarts in Delft Het was een mooie dag in de herfst. Varkentje plukte appels uit de boom.. toen Kikker aan kwam lopen. Hij keek bezorgd. Ik heb iets

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 KINDERLEED

Hoofdstuk 1 KINDERLEED Hoofdstuk 1 KINDERLEED Mijn twee zusjes en ik woonden in Amsterdam in de Vrolikstraat 158. Ik weet niet meer welke etage, maar dat is niet van belang. Ik ben geboren op 4 december 1931. Mijn middelste

Nadere informatie

e v a i n b e e l d Ruth de Wit eva 3

e v a i n b e e l d Ruth de Wit eva 3 Ruth de Wit (35) is getrouwd met David (38), en trotse moeder van Menno ( ), Bram (8), Thom (7), Thijs (7) en Lars (7). Vlak voor de geboorte van Menno moesten ze alweer afscheid van hem nemen. De komst

Nadere informatie

Ontmoetingskerk Laren NH 10 april 2016 Lucas 24

Ontmoetingskerk Laren NH 10 april 2016 Lucas 24 Ontmoetingskerk Laren NH 10 april 2016 Lucas 24 Het zien van een dode is voor sommigen geen onbekend verschijnsel. Dat wie je lief was en is aan je verschijnt, s nachts in droom of overdag, zo opeens,

Nadere informatie

Nazorg bij orgaan- en weefseldonatie. Informatie voor uitvaartverzorgers en mortuariummedewerkers

Nazorg bij orgaan- en weefseldonatie. Informatie voor uitvaartverzorgers en mortuariummedewerkers Nazorg bij orgaan- en weefseldonatie Informatie voor uitvaartverzorgers en mortuariummedewerkers 2 - Nazorg bij orgaan- en weefseldonatie Waarom deze brochure? U kunt in uw werk als uitvaartondernemer/uitvaartverzorger

Nadere informatie

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur 1 Les één Welkom bij deze e-cursus waarin we je zullen laten zien hoe jij groter kunt worden en je problemen kleiner! Zijn er

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik.

Eerste nummer. Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie. Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. juni 2014 Op kamers Eerst durfde ik de woonkamer niet naar binnen. Eetfobie Eerste nummer Het was moeilijk om te zien dat mijn nichtje van 5 meer at dan ik. INHOUD juni 2014 Eten als een kind Op kamers

Nadere informatie

8a. Wat en hoe? Het stappenplan, tips en ideeën

8a. Wat en hoe? Het stappenplan, tips en ideeën 8a. Wat en hoe? Het stappenplan, tips en ideeën Ga je een sectorwerkstuk maken? Dan is orgaan- en weefseldonatie een goed onderwerp! Hier vind je allerlei tips, bronnen en ideeën om een sectorwerkstuk

Nadere informatie

INFORMATIE KINDEREN IN ROUW 0-3 JAAR STICHTING STERRENKRACHT

INFORMATIE KINDEREN IN ROUW 0-3 JAAR STICHTING STERRENKRACHT INFORMATIE KINDEREN IN ROUW 0-3 JAAR STICHTING STERRENKRACHT Voorwoord Beste ouders/verzorgers, Deze informatie is bedoeld om antwoord te geven op vragen als: Hoe ga ik om met het verdriet, angst of boosheid

Nadere informatie

Moeder worden, moeder zijn

Moeder worden, moeder zijn Moeder worden, moeder zijn Uitgeverij Eenvoudig Communiceren Postbus 10208 1001 EE Amsterdam Telefoon: (020) 520 60 70 Fax: (020) 520 60 61 E-mail: info@eenvoudigcommuniceren.nl Website: www.eenvoudigcommuniceren.nl

Nadere informatie

Het huis Anubis - Hoofdstuk 1

Het huis Anubis - Hoofdstuk 1 Het huis Anubis - Hoofdstuk 1 Het is 7 uur in de ochtend. Het is een dag nadat Nienke de traan van Isis aan Anchesenamon had gegeven. Nienke was al vroeg wakker, want ze kon niet meer slapen. Ze had weer

Nadere informatie

Orgaan- en weefseldonatie DBD, donor na hersendood. Brochure voor nabestaanden

Orgaan- en weefseldonatie DBD, donor na hersendood. Brochure voor nabestaanden Orgaan- en weefseldonatie DBD, donor na hersendood Brochure voor nabestaanden 2 - Orgaan- en weefseldonatie Voorwoord Donatie van organen en weefsels is voor nabestaanden vaak een ingrijpende gebeurtenis.

Nadere informatie

NABESTAANDEN. Ineke, Dennis en Robin: Het was bij hem nooit gespreksonderwerp geweest

NABESTAANDEN. Ineke, Dennis en Robin: Het was bij hem nooit gespreksonderwerp geweest NABESTAANDEN Nummer 26 jaargang 13 December 2014 Dit is een uitgave van de NTS, transplantatiestichting.nl Contact Informatie van en voor nabestaanden van orgaan- en weefseldonoren In dit nummer weer drie

Nadere informatie

Getuigenissen // Connected // Seks en internet. Regina (16)

Getuigenissen // Connected // Seks en internet. Regina (16) Regina (16) Ik heb mijn vriend leren kennen tijdens een spelletje op internet. Mijn tegenstander stelde voor om op MSN verder te praten. Hij zette zijn webcam op en toen zag ik zijn vriend Lander. Die

Nadere informatie

Sterven is doodeenvoudig. Iedereen kan het.

Sterven is doodeenvoudig. Iedereen kan het. Sterven is doodeenvoudig. Iedereen kan het. Wim Brands in gesprek met René Gude ISVW UITGEVERS INHOUD Inleiding 7 I Reservetijd 9 II Troost van de filosofie 13 III Jezelf uit de knoop halen 19 IV De zin

Nadere informatie

Veel mooie herinneringen verzachten onze smart. Voorgoed uit ons midden, voor altijd in ons hart. Iedere moeder is uniek: Zij was dat heel speciaal

Veel mooie herinneringen verzachten onze smart. Voorgoed uit ons midden, voor altijd in ons hart. Iedere moeder is uniek: Zij was dat heel speciaal Veel mooie herinneringen verzachten onze smart. Voorgoed uit ons midden, voor altijd in ons hart. Iedere moeder is uniek: Zij was dat heel speciaal De mensen van voorbij Zij worden niet vergeten De mensen

Nadere informatie

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer.

4 Heer, u hebt aan de mensen uw regels gegeven. Zo weet ik wat ik moet doen. 5 Ik wil leven volgens uw wetten, en dat volhouden, elke dag weer. Psalmen Psalm 119 Heer, ik wil leven volgens uw wetten 1 Gelukkig zijn mensen die altijd het goede doen, die leven volgens de wet van de Heer. 2 Gelukkig zijn mensen die altijd denken aan de woorden van

Nadere informatie

Obductie Informatie voor nabestaanden

Obductie Informatie voor nabestaanden 00 Obductie Informatie voor nabestaanden 1 Inleiding U heeft deze folder gekregen omdat uw echtgenoot, familielid of dierbare is overleden. De behandelend arts heeft u gevraagd of obductie gedaan mag worden.

Nadere informatie

Eerste druk, mei 2012 2012 Joyce Huis Corrector: Dick Hanemaaijer Fotograaf cover: Mike Wennekes Fotograaf portretfoto: Jan Otto Voogd

Eerste druk, mei 2012 2012 Joyce Huis Corrector: Dick Hanemaaijer Fotograaf cover: Mike Wennekes Fotograaf portretfoto: Jan Otto Voogd De weg door ellende Eerste druk, mei 2012 2012 Joyce Huis Corrector: Dick Hanemaaijer Fotograaf cover: Mike Wennekes Fotograaf portretfoto: Jan Otto Voogd isbn: 978-90-484-2425-2 nur: 402 Uitgever: Free

Nadere informatie

Een dierbare verliezen

Een dierbare verliezen Patiënteninformatie Een dierbare verliezen Informatie over het verlies van een dierbare en de gevoelens die u daarover kunt hebben Een dierbare verliezen Informatie over het verlies van een dierbare en

Nadere informatie

Een huwelijk sluit je niet, maar een huwelijk open je.

Een huwelijk sluit je niet, maar een huwelijk open je. Een huwelijk sluit je niet, maar een huwelijk open je. Zo komt het dat een man zich losmaakt van zijn vader en moeder en zich hecht aan zijn vrouw, met wie hij één van lichaam wordt. - Genesis 2:24 samen_bw_v3.indd

Nadere informatie

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1 2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1! " #$% & #& '$' '& + ()" *% $, $ -% 1 H. Jagersma en M. Vervenne, Inleiding in het Oude Testament, Kampen, 1992. J. Bowker, Het verhaal

Nadere informatie

Het verhaal van Elvis, onze Shih-Tzu (12/06/1996 12/12/2012)

Het verhaal van Elvis, onze Shih-Tzu (12/06/1996 12/12/2012) Het verhaal van Elvis, onze Shih-Tzu (12/06/1996 12/12/2012) Ik ontmoet Elvis op een moeilijk punt in mijn leven. Mijn zus wilde om wat extra geld te verdienen hondjes gaan verkopen. Elvis en zijn zusje

Nadere informatie

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het.

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. ONTMOET HUMANITAS Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. Zonder uitzondering. Lukt het je niet alleen,

Nadere informatie

Bij zorgen over de ontwikkeling of het gedrag van uw kind van 0-7 jaar. Integrale Vroeghulp Regio Arnhem, Nijmegen en Tiel

Bij zorgen over de ontwikkeling of het gedrag van uw kind van 0-7 jaar. Integrale Vroeghulp Regio Arnhem, Nijmegen en Tiel Bij zorgen over de ontwikkeling of het gedrag van uw kind van 0-7 jaar. ONS KIND ONTWIKKELT ZICH ANDERS. ER KLOPT IETS NIET, MAAR WAT? IK MAAK ME ZORGEN OVER ONS KIND, MET WIE KAN IK DIE DELEN? Onze jongste

Nadere informatie

Onderzoek (v)echtscheidingen

Onderzoek (v)echtscheidingen Onderzoek (v)echtscheidingen 31 augustus 2013 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden samen met Villa Pinedo van 30 juli tot en met 30 augustus, deden 664 jongeren mee waarvan de ouders gescheiden

Nadere informatie

Als een naaste sterft

Als een naaste sterft Als een naaste sterft Informatie voor nabestaanden gemini-ziekenhuis.nl Inhoudsopgave Gang van zaken en formaliteiten na overlijden 3 Laatste zorg voor de overledene 4 Omgaan met verlies van een dierbare

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Zondag 2 november 2014 * Gedachtenis van de overledenen Kogerkerk * Preek Spreuken 9. 1 18 / Matteüs 25, 1-13 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Vandaag een prachtige en poëtische tekst

Nadere informatie

De epilepsie van Annemarie Als je hersens soms op hol slaan

De epilepsie van Annemarie Als je hersens soms op hol slaan Annemarie begreep er niks van. Had ze zo raar op de grond liggen doen? Wat stom. Zelf wist ze alleen nog maar dat haar buik naar aanvoelde en dat ze heel bang werd. Van de rest wist ze niets. Annemaries

Nadere informatie

Alzheimer Magazine 19

Alzheimer Magazine 19 Per 1 januari 2015 worden gemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Dit heeft ingrijpende gevolgen, met name voor thuiswonende mensen met dementie en

Nadere informatie

Van verslaving naar herstel!

Van verslaving naar herstel! Van verslaving naar herstel! Eerste druk, 2013 2013 Anita Van Besauw isbn: 9789048429356 nur: 340 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

ISABEL EN BAS VAN RHIENEN (6)

ISABEL EN BAS VAN RHIENEN (6) Als tweeling ben je nooit alleen. Maar je bent ook altijd de helft van iets. Vijf broers en zussen vertellen hoe ze samen zichzelf zijn. Tekst Nanneke van Drunen Foto s Edith Verhoeven ISABEL EN BAS VAN

Nadere informatie

Iris marrink Klas 3A.

Iris marrink Klas 3A. Iris marrink Klas 3A. 1 Inhoud. 1- Voorpagina 2- Inhoud, inleiding & mijn mening 3- Dag 1 4- Dag 2 5- Dag 3 6- Dag 4 7- Dag 5 Inleiding. Ik kreeg als opdracht om een dagverslag te maken over Polen. 15

Nadere informatie

Ge dicht bij de dood

Ge dicht bij de dood Ge dicht bij de dood Men moet niet wenen om wat niet meer is maar gelukkig zijn om wat is geweest De laatste dagen van het einde dan wordt de grote wereld klein is plotseling alles onbeduidend tot het

Nadere informatie

7. Wel of niet vertellen

7. Wel of niet vertellen Quizvragen hoofdstuk 6 1. Wanneer krijgt iemand een bloedtransfusie? 2. Hoe is het virus in jouw bloed terechtgekomen? 3. Komt een verkoudheid door de kou of door een virus? 4. Kan het virus in flesvoeding

Nadere informatie

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis.

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. 1 Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. Dat is nu al de derde keer in een paar dagen. We moeten vandaag op de eerste verdieping zijn, kamer 105. Mevrouw dr. W.H.F. Scheltema, internist,

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Jezus was moe. Hij had het helemaal gehad. Het begon er allemaal mee toen sommige van de schiftgeleerden zagen hoe wij, zijn leerlingen, een stuk brood

Nadere informatie

Infoblad. Als je weet dat je een baby met een aandoening krijgt

Infoblad. Als je weet dat je een baby met een aandoening krijgt Als je weet dat je een baby met een aandoening krijgt Soms krijgen ouders tijdens de zwangerschap te horen dat hun kind een aandoening heeft. Dan volgt een moeilijke keuze: laat je het kind komen of breek

Nadere informatie

In de middag gingen we naar het Martiniziekenhuis, dit is mijn terrein. Omdat Daan op de kinderafdeling heeft gelegen ken ik daar mensen.

In de middag gingen we naar het Martiniziekenhuis, dit is mijn terrein. Omdat Daan op de kinderafdeling heeft gelegen ken ik daar mensen. Folders uitdelen Ik begin aan mijzelf te twijfelen, ben ik echt wel goed bezig. Ben ik echt wel toe aan andere ouders helpen. Zo overtuigd dat ik het aankon, zo erg is dat naar beneden gehaald omdat ik

Nadere informatie

EEN MAN DOOR GOD GESTUURD

EEN MAN DOOR GOD GESTUURD Bijbel voor Kinderen presenteert EEN MAN DOOR GOD GESTUURD Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul

Nadere informatie

DE VLUCHT & andere spannende verhalen

DE VLUCHT & andere spannende verhalen DE VLUCHT & andere spannende verhalen 2 Bianca Kruger DE VLUCHT & andere spannende verhalen Enschede 2015 3 Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden auteur

Nadere informatie

Toetsopdracht. Communicatieve vaardigheden 2 de stage(cova 2S) Naam: Sanne Terpstra. Studentnummer: 500646500. Klas: 2B2

Toetsopdracht. Communicatieve vaardigheden 2 de stage(cova 2S) Naam: Sanne Terpstra. Studentnummer: 500646500. Klas: 2B2 Toetsopdracht Communicatieve vaardigheden 2 de stage(cova 2S) Naam: Sanne Terpstra Studentnummer: 500646500 Klas: 2B2 Datum: 15 januari 2013 Reflectieverslag bijeenkomst 1,2 en 3 Zingevingsgesprekken Dit

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen?

Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen? Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen? Vooraf Oud en nieuw is leuk en gezellig: oliebollen eten, spelletjes doen, televisie kijken, met zijn allen aftellen tot twaalf uur en vuurwerk afsteken.

Nadere informatie