Hoge vaccinatiegraad van het Rijksvaccinatieprogramma in Nederland*

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoge vaccinatiegraad van het Rijksvaccinatieprogramma in Nederland*"

Transcriptie

1 Hoge vaccinatiegraad van het Rijksvaccinatieprogramma in Nederland* E. Alies van Lier, Petra J. Oomen, M.W.M. (Wytze) Oostenbrug, S.L.N. (Laurens) Zwakhals, Ingrid H. Drijfhout, Pieter A.A.M. de Hoogh en Hester E. de Melker* Gerelateerd artikel: Ned Tijdschr Geneeskd. 2009;153:B97 DOEL OPZET METHODE RESULTATEN CONCLUSIE Beschrijven van de vaccinatiegraad van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) in Nederland voor de verslagjaren Beschrijvend, retrospectief. De vaccinatiegraad werd per vaccinatie en geboortecohort bepaald op basis van registratiegegevens uit Præventis. Met dit nieuwe systeem worden vaccinaties nauwkeuriger aan de RVP-richtlijnen getoetst. Daarnaast werd op individueel niveau bepaald of de gewenste vaccinatietoestand werd bereikt voor een bepaalde streefleeftijd (1, 2, 5 of 10 jaar). In het laatste verslagjaar voldeden alle landelijke vaccinatiepercentages aan de WHO-normen. Voor zuigelingen liep de vaccinatiegraad in dat jaar uiteen van 94,5% voor difterie-kinkhoest-tetanus-poliomyelitis (DKTP) tot 96,0% voor bof-mazelen-rubella (BMR). Bij kleuters en schoolgaande kinderen was de vaccinatiegraad voor elk van de vaccinaties ruim 90%. In 5 van de 12 provincies en 128 van de 443 gemeenten lagen één of meerdere vaccinatiepercentages onder de norm van 90%. De vaccinatiegraad voor de tweede BMR-vaccinatie en voor hepatitis B-vaccinatie van kinderen van wie één of beide ouders zijn geboren in een land waar hepatitis B meer dan gemiddeld voorkomt (92,5 respectievelijk 90,7%), was relatief laag. De vaccinatiegraad in Nederland is hoog. Extra aandacht is nodig voor de vaccinatiegraad voor kleuters en schoolkinderen in het algemeen. In het bijzonder geldt dat voor de tweede BMR-vaccinatie en voor vaccinatie van kinderen van wie één of beide ouders zijn geboren in een land waar hepatitis B meer dan gemiddeld voorkomt. *Dit onderzoek is eerder in rapportvorm verschenen. 1 Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Centrum Infectieziektebestrijding, Bilthoven. Afd. Epidemiologie en Surveillance: ir. E.A. van Lier en dr. H.E. de Melker, epidemiologen. Afd. Regionale Coördinatie Programma s (RCP): P.J. Oomen, datamanager; dr. M.W.M. Oostenbrug, informatiekundige; mr. P.A.A.M. de Hoogh, jurist. Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding (LCI): drs. I.H. Drijfhout, medisch adviseur. Sector Volksgezondheid en Zorg, Centrum voor Volksgezondheid Toekomst Verkenningen: drs. S.L.N. Zwakhals, geograaf en ruimtelijk onderzoeker. Contactpersoon: ir. E.A. van Lier Het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) heeft als hoofddoelstelling het voorkómen van ziekte en sterfte door middel van vaccinaties. De vaccinatiegraad is een van de pijlers voor monitoring van de effectiviteit en veiligheid van het RVP. Hoewel Nederland ook internationaal gezien al geruime tijd een hoge vaccinatiegraad heeft, vormt vooral de sociale en geografische clustering van ongevaccineerde, religieus bezwaarden een gevaar voor het optreden of hernieuwd optreden van ziekten door gebrek aan voldoende groepsimmuniteit. 2 Nederland is één van de weinige landen waar men de vaccinatiegraad al sinds lange tijd op individueel niveau registreert. In 2005 is een nieuw registratiesysteem ingevoerd. 3 De vaccinatiegraad voor hepatitis B en separaat voor de eerste en de tweede vaccinatie tegen bof-mazelenrubella (BMR-1 en BMR-2) zijn nu voor het eerst beschikbaar. Daarnaast kan in tegenstelling tot het verleden de vaccinatiegraad op een bepaalde leeftijd nauwkeurig op individueel niveau worden nagegaan. Dit betekent dat men striktere criteria voor tijdigheid van vaccinatie kan toepassen dan in het verleden. In dit artikel beschrijven wij de vaccinatiegraad voor zuigelingen geboren in , kleuters geboren in en schoolgaande kinderen geboren in NED TIJDSCHR GENEESKD. 2009;153:B370 1

2 TABEL 1 Vaccinatieschema voor de geboortecohorten (zuigelingen), (kleuters) en (schoolgaande kinderen) leeftijd vaccinaties opmerkingen 2 maanden DKTP-Hib-1 + Hep B Hep B-vaccinatie alléén voor 3 maanden DKTP-Hib-2 kinderen van dragermoeders 4 maanden DKTP-Hib-3 + Hep B en kinderen geboren vanaf 11 maanden DKTP-Hib-4 + Hep B van wie tenminste 14 maanden BMR-1 + Men C één van de ouders afkomstig 4 jaar DTP-5 + ak is uit een land waar hepatitis 9 jaar DTP-6 + BMR-2 B middel- of hoogendemisch voorkomt ANALYSE VAN DE VACCINATIESTATUS Voor dit onderzoek werd per kind en per vaccinatiesoort bepaald of de gewenste vaccinatietoestand was bereikt op een bepaalde individuele leeftijd (tabel 2). Dit is anders dan vóór 2006, toen een vastgestelde datum werd gehanteerd die voor elk kind gelijk was, ongeacht de leeftijd. Door deze nieuwe benadering had een kind geboren aan het eind van een kalenderjaar evenveel tijd om de gewenste vaccinatietoestand te bereiken als een kind geboren aan het begin van een kalenderjaar. Bovendien werd bepaald of de gewenste vaccinatietoestand tijdig was bereikt volgens de richtlijnen van het RVP. De vaccinatiegraad werd per vaccinatie en per geboortejaar geanalyseerd op landelijk, provinciaal en gemeentelijk niveau. 1 RESULTATEN DKTP = difterie-kinkhoest-tetanus-poliomyelitis; Hib = Haemophilus influenzae type b; Hep B = hepatitis B; BMR = bof-mazelen-rubella; Men C = meningokokken groep C; ak = acellulair kinkhoestvaccin (verslagjaren ). Het vaccinatieschema voor deze geboortecohorten staat in tabel 1. DATA EN METHODEN REGISTRATIESYSTEEM VAN DE VACCINATIESTATUS De regiokantoren van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), de vroegere entadministraties, ontvangen, via elektronische aansluiting op de gemeentelijke basisadministratie voor persoonsgegevens (GBA), actuele gegevens van alle inwoners in Nederland tot het bereiken van de 13-jarige leeftijd. De regiokantoren zijn verantwoordelijk voor het aanmaken en verzenden van oproepkaarten voor ouders van kinderen die voor vaccinatie in aanmerking komen. Verrichte vaccinaties worden vervolgens op deze oproepkaart geregistreerd door het consultatiebureau of de GGD, waarna de oproepkaart wordt teruggezonden naar het regiokantoor. Op basis van de geretourneerde oproepkaarten registreert het regiokantoor op individueel niveau elke vaccinatie afzonderlijk in het registratiesysteem. Met het nieuwe informatiesysteem Præventis, dat in gebruik is genomen in 2005, worden vaccinaties nauwkeuriger aan de regels van het RVP getoetst dan in het verleden. In Præventis is namelijk een softwaremodule ingebouwd die de geldigheid van vaccinaties op individueel niveau beoordeelt volgens een algoritme op basis van richtlijnen RVP die jaarlijks door het Centrum Infectieziektebestrijding (CIb) worden gepubliceerd. 4-6 Tabel 3 geeft een overzicht van de vaccinatiegraad in Nederland per geboortecohort en naar soort vaccinatie voor de verslagjaren (zuigelingen geboren in , kleuters geboren in en school- TABEL 2 Individuele leeftijd waarop de vaccinatiegraad per vaccinatie wordt vastgesteld * ; de vaccinatietoestand wordt met een kleur weergegeven zuigelingen 1 jaar zuigelingen 2 jaar kleuters 5 jaar schoolkinderen 10 jaar DKTP-3 DKTP-4 DTP-5 DTP-6 Hib-3 Hib-4 BMR-1 Men C Hep B-3/4 ak BMR-2 DKTP = difterie-kinkhoest-tetanus-poliomyelitis; ak = acellulair kinhoestvaccin; Hib = Haemophilus influenzae type b; BMR = bof-mazelenrubella; Men C = meningokokken groep C; Hep B = hepatitis B. *Sterk vereenvoudigd schema omdat kinderen afhankelijk van hun leeftijd op verschillende manieren een bepaalde vaccinatietoestand kunnen bereiken. 16 Vaccinatietoestand: ( ) primaire serie gehad; ( ) basisimmuniteit verkregen (dat wil zeggen: naar verwachting, want op individueel niveau wordt mogelijk niet altijd daadwerkelijk basisimmuniteit bereikt); ( ) gerevaccineerd; ( ) vaccinatiereeks volledig afgesloten. Bron: RIVM-rapport /2008 Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland, verslagjaar Volgens de richtlijnen van het Rijksvaccinatieprogramma worden vaccinaties als volgt toegediend: DKTP-Hib-1 + Hep B na 2 maanden, DKTP-Hib-2 + Hep B na 3 maanden, DKTP-Hib-3 + Hep B na 4 maanden, DKTP-Hib-4 + Hep B na 11 maanden, BMR-1 + Men C na 14 maanden, DTP-5 + ak op de leeftijd van 4 jaar en DTP-6 + BMR-2 op de leeftijd van 9 jaar. Hep B alleen voor risicogroepen: kinderen van wie één of beide ouders geboren zijn in een land waar hepatitis B middel- of hoogendemisch voorkomt en kinderen van moeders die drager zijn van het hepatitis B-virus. 2 NED TIJDSCHR GENEESKD. 2009;153:B370

3 TABEL 3 Vaccinatiegraad van kinderen per geboortecohort en naar soort vaccinatie * vaccinaties vaccinatiegraad (in %) per verslagjaar zuigelingen cohort DKTP 94, ,5 Hib 95, ,1 Men C 94,8 95,6 95,9 BMR 95,4 95,9 96 Hep B (E) 86,7 88,7 90,7 Hep B (D) 90,3 92,3 97,4 kleuters cohort DTP 92,5 92,1 91,5 ak 89,3 90,8 91 schoolkinderen cohort DTP 93 92,5 92,6 BMR 92,9 92,5 92,5 DKTP = difterie-kinkhoest-tetanus-poliomyelitis; ak = acellulair kinhoestvaccin; Hib = Haemophilus influenzae type b; BMR = bof-mazelenrubella; Men C = meningokokken groep C; Hep B = hepatitis B. *Bron: RIVM-rapport /2008 Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland, verslagjaar De vaccinatiegraad werd vastgesteld op de leeftijd van 2 jaar (zuigelingen), 5 jaar (kleuters) en 10 jaar (schoolkinderen). Het percentage voor Hib lag iets hoger dan voor DKTP, ondanks het gebruik van een combinatievaccin sinds 2003, doordat de voorwaarden voor het bereiken van specifieke vaccinatietoestanden voor elke vaccinsoort afzonderlijk werden gedefinieerd. 20 (E) = alleen voor kinderen van wie één of beide ouders zijn geboren in een land waar hepatitis B endemisch voorkomt; (D) = alleen voor kinderen van moeders die drager zijn van het hepatitis B-virus. Twee BMR-vaccinaties (in het verleden werd over tenminste één BMRvaccinatie gerapporteerd). gaande kinderen geboren in ). Voor deze verslagjaren zagen we op landelijk niveau dat vrijwel alle vaccinatiepercentages boven de 90 lagen, voor zuigelingen zelfs boven de 95. Alleen voor acellulair kinhoestvaccin (ak) bij kleuters geboren in 2000 (89,3%), en voor hepatitis B bij zuigelingen geboren in 2003 (86,7%) en 2004 (88,7%) lag het vaccinatiepercentage net onder de Voor zuigelingen lagen in verslagjaar 2008 naast de landelijke ook alle provinciale vaccinatiepercentages (hepatitis B uitgezonderd) boven de norm van 90 (tabel 4). Dit gold echter niet voor kleuters en schoolgaande kinderen in de provincies Zeeland, Flevoland, Gelderland, Utrecht en Noord-Holland, waar één of meerdere vaccinatiepercentages net onder de 90 lagen. Ook op gemeenteniveau zagen wij dat het aantal gemeenten met vaccinatiepercentages boven de 90 voor zuigelingen (figuur 1) groter was dan voor kleuters en schoolgaande kinderen (figuur 2). Het totale aantal gemeenten waarin één of meer vaccinatiepercentages (hepatitis B uitgezonderd) onder de 90 lagen, was afgenomen van 173 gemeenten in verslagjaar 2006 tot 128 gemeenten in verslagjaar Voor het eerst waren ook de vaccinatiepercentages voor de tweede BMR-vaccinatie (schoolgaande kinderen) bekend. Van de schoolgaande kinderen van 10 jaar kreeg ongeveer 5% wel de eerste BMR-vaccinatie (ruim 97%), maar niet de tweede (ruim 92%). Sinds 2003 is de vaccinatie tegen hepatitis B onderdeel van het RVP. Voor het eerst was er nu ook inzicht in de vaccinatiegraad voor deze vaccinatie (tabel 5). Het vaccinatiepercentage voor hepatitis B onder kinderen van dragermoeders was vooral in het laatste verslagjaar 2008 hoog (97%); ook in de 4 grote steden lag dit percentage gemiddeld op 97. Het hepatitis B-vaccinatiepercentage voor de groep kinderen die in aanmerking komt voor deze vaccinatie omdat één of beide ouders is geboren in een land waar hepatitis B middel- of hoogendemisch voorkomt, was relatief laag (90,7% in 2008), maar liet een lichte stijging zien in de periode Binnen deze laatste groep lag het percentage voor difteriekinkhoest-tetanus-poliomyelitis (DKTP) (93,5%) en Haemophilus influenzae type b (Hib) (94,4%) overigens ook iets lager dan landelijk. 1 In de grote steden lag dit hepatitis B-vaccinatiepercentage over het algemeen net iets boven het provinciale gemiddelde. BESCHOUWING De landelijk gemiddelde vaccinatiepercentages lagen in het laatste verslagjaar 2008 voor alle vaccinaties ruim boven de 90 en voldeden hiermee aan de WHO-normen; die luiden: minimaal 80% voor poliomyelitis en minimaal 90% voor mazelen. Ze voldeden ook aan de voor Nederland geformuleerde en deels aangescherpte normen: minimaal 90% voor alle vaccinaties. Op provinciaal en gemeentelijk niveau werd echter niet altijd voldaan aan de bovengenoemde norm. Over het algemeen betrof dit provincies en gemeenten met relatief veel inwoners die om religieuze redenen vaccinatie afwijzen de zogenaamde bible belt. De vaccinatiepercentages voor zuigelingen lagen over het algemeen iets hoger dan voor kleuters en schoolgaande kinderen. Dit kwam onder andere doordat voor vaccinaties die meerdere malen worden toegediend (zoals DKTP/ DTP) een grotere kans bestaat dat één of meer vaccinaties niet voldoen aan de criteria voor geldigheid of tijdigheid. Voor deze is het vervolgens niet altijd meer mogelijk de toestand volledig afgesloten te bereiken. 1 Mogelijk speelt ook het verschil in soort vaccinatie, namelijk individuele NED TIJDSCHR GENEESKD. 2009;153:B370 3

4 TABEL 4 Vaccinatiegraad (in %) van kinderen in het verslagjaar 2008 per provincie: voor cohort 2005 voor DKTP, Hib, BMR en Men C, voor cohort 2002 voor DTP en ak en voor cohort 1997 voor DTP en BMR (tabel als citaat overgenomen uit: RIVM-rapport /2008 Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland, verslagjaar ) 1 DKTP = difterie-kinkhoest-tetanus-poliomyelitis; ak = acellulair kinhoestvaccin; Hib = Haemophilus influenzae type b; BMR = bof-mazelen-rubella; Men C = meningokokken groep C; Hep B = hepatitis B. vaccinatie versus massavaccinatie, en frequentie van contactmomenten tussen de verschillende leeftijdsgroepen een rol. In dit onderzoek werden voor het eerst individuele leeftijdsgrenzen gehanteerd als moment waarop de vaccinatiegraad werd bepaald: 1 of 2 jaar voor zuigelingen, 5 jaar voor kleuters en 10 jaar voor schoolgaande kinderen. In de toekomst is het van belang de tijdigheid van vaccinatie in meer detail te onderzoeken. Duidelijk is dat een deel van de kinderen zijn of haar vaccinatie later inhaalt, ondanks de ruime leeftijdsgrenzen die werden gekozen. Het blijft belangrijk om te benadrukken dat kinderen conform het RVP-schema worden gevaccineerd en dat het uitstellen van vaccinaties ongewenst is. 1 VACCINATIEGRAAD VERSUS BESCHERMING Een hoge vaccinatiegraad vertaalt zich niet direct één op één in een even hoge bescherming. Het kan gebeuren dat vaccinatie niet leidt tot een immuunrespons (primair vaccinfalen) of dat de verworven immuniteit afneemt in de loop van de tijd (secundair vaccinfalen). Verder kunnen niet-immune individuen lange tijd worden beschermd door immune individuen (groepsimmuniteit). Ook kan een pathogeen door adaptatie of mutatie aan de bestaande immuniteit ontsnappen. Surveillancegegevens laten zien dat de doelziekten van het RVP veelal zijn teruggedrongen. 7 Wat de vastgestelde vaccinatiegraad betekent voor de langdurige bescherming van de bevolking tegen de doelziekten uit het RVP is afhankelijk van de ziekteverwekker. Voor difterie, tetanus en poliomyelitis ligt het percentage schoolgaande kinderen van 10 jaar dat op zuigelingenleeftijd de primaire serie vaccinaties en de boostervaccinatie heeft gekregen hoog. Bij een iets kleiner deel wordt langdurige immuniteit verwacht door vaccinatie op de leeftijd van 4 jaar en 9 jaar. 1 Uit het zogenaamde PIENTER-onderzoek (afkorting van: peiling immunisatie-effect Nederland ter evaluatie van het RVP ) in 1995/ 96 bleek dat geboortecohorten geboren sinds invoering van vaccinatie goed beschermd zijn tegen poliomyelitis, difterie en tetanus. 8 Voor kinkhoest is naar aanleiding van de hoge incidentie bij kinderen in de leeftijd van circa 5-9 jaar in 2001 een boostervaccinatie op 4-jarige leeftijd geïntroduceerd. 9 De effectiviteit hiervan blijkt zeer hoog. Het aantal kinkhoestgevallen onder de gevaccineerde geboortecohorten is sterk gereduceerd. 10,11 Door verminderde kans op transmissie heeft deze vaccinatie ook een positief effect op jonge zuigelingen, de leeftijdsgroep waar kinkhoest het ernstigst verloopt. Voor Hib heeft vaccinatie 2, 3, 4 en 11 maanden na de geboorte door hoge vaccinatiepercentages geleid tot terugdringing van het aantal gevallen van invasieve ziekte door Hib. 12 In 2002 werd voor het eerst sinds de introductie van de vaccinatie in 1993 een lichte toename van het aantal invasieve Hib-infecties onder gevaccineerde kinderen gesignaleerd. Het aantal infecties was echter veel lager dan vóór introductie van vaccinatie. 13 Na een piek in 2004 is het aantal patiënten met invasieve Hib-infectie afgenomen; het aantal ingestuurde isolaten was 49 in 2004, 43 in 2005 en 24 in De incidentie van meningokokken C is zeer effectief 4 NED TIJDSCHR GENEESKD. 2009;153:B370

5 FIGUUR 1 Vaccinatiegraad in % per gemeente voor zuigelingen (cohort 2005) (bron: RIVM-rapport /2008 Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland, verslagjaar ). 1 NED TIJDSCHR GENEESKD. 2009;153:B370 5

6 FIGUUR 2 Vaccinatiegraad in % per gemeente voor kleuters (cohort 2002) en schoolgaande kinderen (cohort 1997) (bron: RIVM-rapport /2008 Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland, verslagjaar ). 1 6 NED TIJDSCHR GENEESKD. 2009;153:B370

7 TABEL 5 Vaccinatiegraad (in %) van zuigelingen voor hepatitis B (Hep B) in het verslagjaar 2008 per provincie en voor de 4 grote steden voor cohort 2005 (tabel als citaat overgenomen uit: RIVM-rapport /2008 Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland, verslagjaar ) 1 teruggedrongen na toevoeging van vaccinatie aan het RVP op 14 maanden en een inhaalcampagne voor 1-18-jarigen in Tot op heden is er geen melding binnengekomen van vaccinfalen bij gevaccineerden (bron: S.C. de Greeff, RIVM/CIb). Gezien de hoge besmettelijkheid van bof, rubella (rodehond) en met name mazelen is het belangrijk verhoging van het percentage kinderen dat de tweede BMR-vaccinatie krijgt na te streven. 1 Tijdens de epidemieën van mazelen in 1999/2000 en rodehond in 2004/2005 werden voornamelijk de niet-gevaccineerde bevindelijk gereformeerden aangedaan, de verspreiding onder de algemene bevolking bleef beperkt. 15,16 In de recente bofepidemie LEERPUNTEN Nederland is één van de weinige landen waar de vaccinatiegraad al sinds lange tijd op individueel niveau wordt geregistreerd. Nederland kent een hoge vaccinatiegraad, ook internationaal gezien. Met behulp van het nieuwe registratiesysteem Præventis kan men op individueel niveau bepalen of de gewenste vaccinatietoestand werd bereikt voor een bepaalde streefleeftijd (1, 2, 5 of 10 jaar). Ook in de verslagjaren bleek de vaccinatiegraad in Nederland hoog (circa 95%): in het laatste verslagjaar voldeden alle landelijke vaccinatiepercentages aan de WHO-normen. werden tot 15 mei 2008 ook 29 bofgevallen onder gevaccineerden aangetroffen; 17 van de betrokkenen waren 2 keer gevaccineerd. 17 In de periode 28 april-18 oktober 2008 werden in Nederland 100 gevallen van mazelen gemeld, voornamelijk onder ongevaccineerden, dat wil zeggen personen met een antroposofische levensbeschouwing, sympathisanten van Kritisch Prikken of beide (www.rivm.nl/vtv/object_ map/o2655n21466.html). Wanneer het mazelenvirus zich zou verspreiden onder bevindelijk gereformeerden, zou dit tot een veel omvangrijker epidemie kunnen leiden. Het is belangrijk het hoge vaccinatiepercentage voor hepatitis B onder kinderen van dragermoeders ook in de toekomst vast te houden omdat deze kinderen een grote kans hebben om geïnfecteerd te raken. Bovendien is de kans op dragerschap na besmetting op jonge leeftijd zeer groot (95% voor zuigelingen en kinderen < 5 jaar versus 1-5% voor volwassenen), wat op termijn kan leiden tot onder andere levercirrose en levercarcinoom. 18 Het vaccinatiepercentage voor hepatitis B onder kinderen van wie één of beide ouders in een hepatitis B-endemisch land geboren zijn, is relatief laag. Aandacht voor verhoging van dit percentage is nodig. 1 Deze kinderen hebben een grotere kans om in aanraking te komen met hepatitis B-dragers (binnen het gezin, de sociale omgeving in Nederland of bij bezoek aan het land van herkomst van één of beide ouders). 19 NED TIJDSCHR GENEESKD. 2009;153:B370 7

8 CONCLUSIE Belangenconflict: geen gemeld. Financiële ondersteuning: geen gemeld. Ook in de verslagjaren was de vaccinatiegraad van het RVP in Nederland hoog. Extra aandacht is nodig voor de vaccinatiegraad van kleuters en schoolkinderen in het algemeen. In het bijzonder geldt dat voor de tweede BMR-vaccinatie en voor vaccinatie van kinderen van wie één of beide ouders zijn geboren in een land waar hepatitis B meer dan gemiddeld voorkomt. Aanvaard op 18 november 2008 Citeer als: Ned Tijdschr Geneeskd. 2009;153:B370 > Meer op LITERATUUR 1 Van Lier EA, Oomen PJ, Oostenbrug MW, Zwakhals SL, Drijfhout IH, de Hoogh PA, et al. Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland: verslagjaar RIVM-rapport Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu; De toekomst van het Rijksvaccinatieprogramma: naar een programma voor alle leeftijden. Publicatienr. 2007/02. Den Haag: Gezondheidsraad; Oostenbrug MW. Eindrapport Project Ontwikkeling Praeventis. TNOrapport KvL/KidZ/ [1.0]. Leiden: TNO; Kingma JH. Rijksvaccinatieprogramma Den Haag: Inspectie voor de Gezondheidszorg; Kingma JH. Rijksvaccinatieprogramma Den Haag: Inspectie voor de Gezondheidszorg; Coutinho RA. Rijksvaccinatieprogramma Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu; De Kramer MA, de Greeff SC, Hahné SJ, de Melker HE. Morbiditeit en mortaliteit van ziekten uit het Rijksvaccinatieprogramma Infectieziekten Bulletin. 2008;19: De Melker HE, van den Hof S, Berbers GA, Conyn-van Spaendonck MA. Evaluatie van het Rijksvaccinatieprogramma: immuniteit van de Nederlandse bevolking tegen difterie, tetanus en poliomyelitis. Ned Tijdschr Geneeskd. 2001;145: Pertussis: a critical appraisal (2). Publicatienr. 2000/14. Den Haag: Gezondheidsraad; De Greeff SC, Schellekens JF, Mooi FR, de Melker HE. Pertussis in the Netherlands RIVM-rapport Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu; De Greeff SC, Schellekens JF, Mooi FR, de Melker HE. Effect van vaccinatie tegen kinkhoest op de incidentie van kinkhoest in Nederland, Ned Tijdschr Geneeskd. 2005;149: Conyn-van Spaendonck MA, Veldhuijzen IK, Suijkerbuijk AW, Hirasing RA. Sterke daling van het aantal invasieve infecties door Haemophilus influenzae in de eerste 4 jaar na de introductie van de vaccinatie van kinderen tegen H. influenzae type B. Ned Tijdschr Geneeskd. 2000; 144: Spanjaard L, van den Hof S, de Melker HE, Vermeer-de Bondt PE, van der Ende A, Rijkers GT. Toename van het aantal invasieve infecties door Haemophilus influenzae type b. Ned Tijdschr Geneeskd. 2005;149: De Greeff SC, de Melker HE, Spanjaard L, van den Hof S, Dankert J. Eerste effect van landelijke vaccinatiecampagne tegen meningokokken-cziekte: snelle en sterke afname van het aantal patiënten. Ned Tijdschr Geneeskd. 2003;147: Van den Hof S, van den Kerkhof JH, ten Ham PB, van Binnendijk RS, Conyn-van Spaendonck MA, van Steenbergen JE. Mazelenepidemie in Nederland, Ned Tijdschr Geneeskd. 2001;145: Hahné SJ, Abbink F, van Binnendijk RS, Ruijs WL, van Steenbergen JE, de Melker HE. Rubella-epidemie in Nederland in 2004/ 05: alertheid op congenitaal rubellasyndroom vereist. Ned Tijdschr Geneeskd. 2005;149: Karagiannis I, van Lier EA, van Binnendijk R, Ruijs H, Fanoy E, Conynvan Spaendonck MA, et al. Mumps in a community with low vaccination coverage in the Netherlands. Euro Surveillance. 2008;13(4-6): Maddrey WC. Hepatitis B: an important public health issue. J Med Virol. 2000;61: Algemene vaccinatie tegen hepatitis B. Publicatienr 2001/03. Den Haag: Gezondheidsraad; Oostenbrug MW. Vaccinatieschema s in Praeventis, notitie LVE Bunnik: Landelijke Vereniging van Entadministraties, TNO Kwaliteit van Leven, Ordina Oracle Solutions; NED TIJDSCHR GENEESKD. 2009;153:B370

Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland Verslagjaar 2011. Rapport 210021014/2011 E.A. van Lier et al.

Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland Verslagjaar 2011. Rapport 210021014/2011 E.A. van Lier et al. Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland Verslagjaar 2011 Rapport 210021014/2011 E.A. van Lier et al. Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland Verslagjaar 2011 RIVM Rapport 210021014/2011

Nadere informatie

Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland verslagjaar 2006-2008

Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland verslagjaar 2006-2008 RIVM Rapport 210021007/2008 Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland verslagjaar 2006-2008 E.A. van Lier P.J. Oomen M.W.M. Oostenbrug, TNO Kwaliteit van Leven S.L.N. Zwakhals I.H. Drijfhout P.A.A.M.

Nadere informatie

Rapport 210021010/2009

Rapport 210021010/2009 Rapport 210021010/2009 E.A. van Lier et al. Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland Verslagjaar 2009 RIVM-rapport 210021010/2009 Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland Verslagjaar

Nadere informatie

Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland Verslagjaar 2012

Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland Verslagjaar 2012 Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland Verslagjaar 2012 RIVM rapport 201001001/2012 E.A. van Lier P.J. Oomen H. Giesbers I.H. Drijfhout P.A.A.M. de Hoogh H.E. de Melker Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma

Nadere informatie

Rapport /2010 E.A. van Lier et al. Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland

Rapport /2010 E.A. van Lier et al. Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland Rapport 210021011/2010 E.A. van Lier et al. Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland Verslagjaar 2010 RIVM-rapport 210021011/2010 Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland Verslagjaar

Nadere informatie

RIVM rapport /2006. Vaccinatietoestand Nederland per 1 januari 2005

RIVM rapport /2006. Vaccinatietoestand Nederland per 1 januari 2005 RIVM rapport 210021005/2006 Vaccinatietoestand Nederland per 1 januari 2005 F. Abbink, P.J. Oomen 1, S.L.N. Zwakhals, H.E. de Melker, A. Ambler-Huiskes 2 1 Landelijke Vereniging van Entadministraties 2

Nadere informatie

Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland Verslagjaar 2015. RIVM rapport 2015-0067 E.A. van Lier et al.

Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland Verslagjaar 2015. RIVM rapport 2015-0067 E.A. van Lier et al. Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland Verslagjaar 2015 RIVM rapport 2015-0067 E.A. van Lier et al. Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland Verslagjaar 2015 RIVM Rapport 2015-0067

Nadere informatie

Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Verslagjaar 2014. RIVM rapport 150202003/2014 E.A. van Lier et al.

Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Verslagjaar 2014. RIVM rapport 150202003/2014 E.A. van Lier et al. Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Verslagjaar 2014 Nederland RIVM rapport 150202003/2014 E.A. van Lier et al. Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland Verslagjaar 2014 RIVM Rapport 150202003/2014

Nadere informatie

Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland Verslagjaar RIVM rapport /2013 E.A. van Lier et al. Dit is een uitgave van:

Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland Verslagjaar RIVM rapport /2013 E.A. van Lier et al. Dit is een uitgave van: Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland Verslagjaar 2013 RIVM rapport 150202001/2013 E.A. van Lier et al. Dit is een uitgave van: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Postbus 1 3720

Nadere informatie

Rijksvaccinatieprogramma 2010

Rijksvaccinatieprogramma 2010 Rijksvaccinatieprogramma 2010 Richtlijn voor de uitvoering van vaccinaties tegen difterie, kinkhoest, tetanus, poliomyelitis, Hib-ziekte (ziekte veroorzaakt door Haemophilus influenzae type b), hepatitis

Nadere informatie

Titel: De vaccinatiestatus van kinderen van kermisexploitanten

Titel: De vaccinatiestatus van kinderen van kermisexploitanten Titel: De vaccinatiestatus van kinderen van kermisexploitanten Auteurs: Mw. Drs. W.L.M. Ruijs, arts infectieziektebestrijding GGD Rivierenland Tiel Mw. Dr. J.L.A. Hautvast, arts voor Maatschappij en Gezondheid

Nadere informatie

Antwoorden op kamervragen van de Kamerleden Van Gerven en Langkamp over vaccinatie tegen polio, bof, mazelen en rodehond.

Antwoorden op kamervragen van de Kamerleden Van Gerven en Langkamp over vaccinatie tegen polio, bof, mazelen en rodehond. Antwoorden op kamervragen van de Kamerleden Van Gerven en Langkamp over vaccinatie tegen polio, bof, mazelen en rodehond. (2080910270) 1 Wat is uw reactie op het bericht dat de gepromoveerde arts P. uit

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 27158 31 augustus 2015 Regeling van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 19 augustus 2015, houdende regels

Nadere informatie

Rijks- Vaccinaties. programma 2012. Rijksvaccinatieprogramma. RVP-richtlijn. 1 Algemeen. Overzicht van vaccinaties in 2012

Rijks- Vaccinaties. programma 2012. Rijksvaccinatieprogramma. RVP-richtlijn. 1 Algemeen. Overzicht van vaccinaties in 2012 Rijks- Rijksvaccinatieprogramma vaccinatie- RVP-richtlijn programma 2012 Deze richtlijn geeft de kaders voor de medisch-professionele uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Het RVP bevat vaccinaties

Nadere informatie

Vaccinaties voor kinderen van 4 jaar. Rijksvaccinatieprogramma

Vaccinaties voor kinderen van 4 jaar. Rijksvaccinatieprogramma Vaccinaties voor kinderen van 4 jaar Rijksvaccinatieprogramma In Nederland gingen vroeger veel kinderen dood aan infectieziekten waartegen nu vaccins bestaan. Omdat bijna alle kinderen in Nederland worden

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 22 894 Preventiebeleid voor de volksgezondheid Nr. 18 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM ( )

Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM ( ) Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM (1998-2014) Inleiding Kinkhoest is een acute, zeer besmettelijke infectie van de bovenste luchtwegen die veroorzaakt wordt door de bacterie Bordetella

Nadere informatie

Het is een goed moment om na te denken over de toekomst van het RVP

Het is een goed moment om na te denken over de toekomst van het RVP Samenvatting Het is een goed moment om na te denken over de toekomst van het RVP Sinds 1957 worden Nederlandse kinderen gevaccineerd tegen infectieziekten. Dat gebeurt in het kader van het zogenoemde Rijksvaccinatieprogramma

Nadere informatie

Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM ( )

Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM ( ) Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM (1998-2013) Inleiding Kinkhoest is een acute, zeer besmettelijke infectie van de bovenste luchtwegen die veroorzaakt wordt door de bacterie Bordetella

Nadere informatie

8 Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM ( )

8 Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM ( ) 8 Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM (1998-2012) Inleiding Kinkhoest is een acute, zeer besmettelijke infectie van de bovenste luchtwegen die veroorzaakt wordt door de bacterie Bordetella

Nadere informatie

Het Rijksvaccinatieprogramma, vrijwillig maar niet vrijblijvend

Het Rijksvaccinatieprogramma, vrijwillig maar niet vrijblijvend Het Rijksvaccinatieprogramma, vrijwillig maar niet vrijblijvend Marina Conyn-van Spaendonck Programmamanager RVP Nijmegen, 14 september 2012 Symposium bij de promotie van Helma Ruijs Vaccinatie acceptatie

Nadere informatie

Vaccinaties voor baby s van 6-9 weken, 3, 4 en 10-11 maanden. Rijksvaccinatieprogramma

Vaccinaties voor baby s van 6-9 weken, 3, 4 en 10-11 maanden. Rijksvaccinatieprogramma Vaccinaties voor baby s van 6-9 weken, 3, 4 en 10-11 maanden Rijksvaccinatieprogramma In Nederland gingen vroeger veel kinderen dood aan infectieziekten waartegen nu vaccins bestaan. Omdat bijna alle kinderen

Nadere informatie

Vaccinaties voor peuters van 14 maanden. Rijksvaccinatieprogramma

Vaccinaties voor peuters van 14 maanden. Rijksvaccinatieprogramma Vaccinaties voor peuters van 14 maanden Rijksvaccinatieprogramma In Nederland gingen vroeger veel kinderen dood aan infectieziekten waartegen nu vaccins bestaan. Omdat bijna alle kinderen in Nederland

Nadere informatie

Bescherm uw kind tegen 12 infectieziekten. Rijksvaccinatieprogramma

Bescherm uw kind tegen 12 infectieziekten. Rijksvaccinatieprogramma Bescherm uw kind tegen 12 infectieziekten Rijksvaccinatieprogramma In Nederland gingen vroeger veel kinderen dood aan infectieziekten waar tegen nu vaccins bestaan. Omdat bijna alle kinderen in Nederland

Nadere informatie

Vaccinaties voor kinderen van 9 jaar. Rijksvaccinatieprogramma

Vaccinaties voor kinderen van 9 jaar. Rijksvaccinatieprogramma Vaccinaties voor kinderen van 9 jaar Rijksvaccinatieprogramma In Nederland gingen vroeger veel kinderen dood aan infectieziekten waartegen nu vaccins bestaan. Omdat bijna alle kinderen in Nederland worden

Nadere informatie

Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM ( )

Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM ( ) Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM (1998-2015) Inleiding Kinkhoest is een acute, zeer besmettelijke infectie van de bovenste luchtwegen die veroorzaakt wordt door de bacterie Bordetella

Nadere informatie

Wijziging Rijksvaccinatieprogramma. Vervroegde vaccinatie

Wijziging Rijksvaccinatieprogramma. Vervroegde vaccinatie Wijziging Rijksvaccinatieprogramma Vervroegde vaccinatie Wijziging Rijksvaccinatieprogramma Vervroegde vaccinatie Nr 1999/09, Den Haag, 1 juli 1999 Deze publicatie kan als volgt worden aangehaald: Gezondheidsraad.

Nadere informatie

1 Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM ( )

1 Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM ( ) 1 Kinkhoest Rubriekhouder: Mw. dr. H. de Melker, RIVM (1998-2016) Inleiding Kinkhoest is een acute, zeer besmettelijke infectie van de bovenste luchtwegen die veroorzaakt wordt door de bacterie Bordetella

Nadere informatie

Vragen en antwoorden; invoering nieuw inentingsschema tegen pneumokokken. Versie 1. 27.11.2013

Vragen en antwoorden; invoering nieuw inentingsschema tegen pneumokokken. Versie 1. 27.11.2013 Vragen en antwoorden; invoering nieuw inentingsschema tegen pneumokokken. Versie 1. 27.11.2013 De achtergrond van de overgang naar het nieuwe inentingsschema met 1 prik minder Waarom is het niet meer nodig

Nadere informatie

> Retouradres Postbus EJ Den Haag. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

> Retouradres Postbus EJ Den Haag. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Veranderingen in de meldingsplicht voor infectieziekten door de Wet Publieke Gezondheid

Veranderingen in de meldingsplicht voor infectieziekten door de Wet Publieke Gezondheid STAND VAN ZAKEN Veranderingen in de meldingsplicht voor infectieziekten door de Wet Publieke Gezondheid J.A. (Hans) van Vliet, George B. Haringhuizen, Aura Timen en Paul Bijkerk De Wet Publieke Gezondheid

Nadere informatie

Wie komen er voor het RVP in aanmerking?

Wie komen er voor het RVP in aanmerking? Wie komen er voor het RVP in aanmerking? Vanaf 1 januari 2015 wordt het RVP niet meer via de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten geregeld, en is dus geen verstrekking meer in het kader van de AWBZ. Met

Nadere informatie

Bescherm uw kind. Informatie voor ouders tegen infectieziekten. Rijksvaccinatieprogramma

Bescherm uw kind. Informatie voor ouders tegen infectieziekten. Rijksvaccinatieprogramma Bescherm uw kind Informatie voor ouders tegen infectieziekten Rijksvaccinatieprogramma Waar gaat deze folder over? De overheid heeft het Rijksvaccinatieprogramma gemaakt voor alle kinderen in Nederland.

Nadere informatie

Vaccinaties nu en in de toekomst

Vaccinaties nu en in de toekomst Vaccinaties nu en in de toekomst Gezondheidsconferentie Vaccinaties tijdens de Europese Vaccinatieweek. Mechelen, 21 april 2012 1 Marina Conyn-van Spaendonck Programmamanager RVP Vaccinaties, succesvolle

Nadere informatie

Bescherm uw kind. Laat uw kind inenten tegen infectieziekten. Rijksvaccinatieprogramma

Bescherm uw kind. Laat uw kind inenten tegen infectieziekten. Rijksvaccinatieprogramma Bescherm uw kind Laat uw kind inenten tegen infectieziekten Rijksvaccinatieprogramma Laat uw kind inenten De overheid heeft het Rijksvaccinatieprogramma gemaakt voor alle kinderen in Nederland. Met het

Nadere informatie

Vragen en antwoorden over het besluit van de minister van VWS van 28 april 2004 over een combinatievaccin met een acellulaire kinkhoestcomponent

Vragen en antwoorden over het besluit van de minister van VWS van 28 april 2004 over een combinatievaccin met een acellulaire kinkhoestcomponent Vragen en antwoorden over het besluit van de minister van VWS van 28 april 2004 over een combinatievaccin met een acellulaire kinkhoestcomponent Algemeen 1. Waarom besluit de minister om het DKTP-Hib-vaccin

Nadere informatie

RIVM rapport /2004. Het Rijksvaccinatieprogramma in Nederland: het vóórkomen van de doelziekten ( )

RIVM rapport /2004. Het Rijksvaccinatieprogramma in Nederland: het vóórkomen van de doelziekten ( ) RIVM rapport 210021001/2004 Het Rijksvaccinatieprogramma in Nederland: het vóórkomen van de doelziekten (1997-2002) F Abbink, SC de Greeff, S van den Hof, HE de Melker Dit onderzoek werd verricht in opdracht

Nadere informatie

Mazelen en rubella surveillance overzicht, 1 mei 4 sep 2013 (week 36)

Mazelen en rubella surveillance overzicht, 1 mei 4 sep 2013 (week 36) Mazelen en rubella surveillance overzicht, 1 mei 4 sep 2013 (week 36) Bron gegevens: Osiris/CIb-LCI/CIb-IDS. Auteurs: Esther Swart, Susan Hahné (CIb-EPI). Met dank aan Maarten Mulders, VVG, en Irmgard

Nadere informatie

ISBN 90-6905-705-0. http://www.nivel.nl nivel@nivel.nl Telefoon 030 2 729 700 Fax 030 2 729 729. 2004 NIVEL, Postbus 1568, 3500 BN UTRECHT

ISBN 90-6905-705-0. http://www.nivel.nl nivel@nivel.nl Telefoon 030 2 729 700 Fax 030 2 729 729. 2004 NIVEL, Postbus 1568, 3500 BN UTRECHT Dit rapport is een uitgave van het NIVEL in 2004. De gegevens mogen met bronvermelding (Drs. A. van der Putten, Dr. T.A. Wiegers, Onderzoek naar de verspreiding van het nieuwe voorlichtingsmateriaal van

Nadere informatie

Hepatitis B Inleiding Hepatitis A Preventie hepatitis B Preventie hepatitis A

Hepatitis B Inleiding Hepatitis A Preventie hepatitis B Preventie hepatitis A Naast deze infokaart over hepatitis zijn er ook infokaarten beschikbaar over: infectieziekten algemeen, tuberculose, seksueel overdraagbare aandoeningen, jeugd en onveilig vrijen en jeugd en vaccinatie.

Nadere informatie

OVERGEWICHT ERNSTIG OVERGEWICHT. Leeftijd 2 jaar Leeftijd 3 jaar Leeftijd 4 jaar

OVERGEWICHT ERNSTIG OVERGEWICHT. Leeftijd 2 jaar Leeftijd 3 jaar Leeftijd 4 jaar OVERGEWICHT Limburg-Noord Overgewicht Leeftijd 2 jaar Leeftijd 3 jaar Leeftijd 4 jaar Overgewicht Leeftijd 2 jaar Leeftijd 3 jaar Leeftijd 4 jaar Cohort 2006 1 1 9 Cohort 2006 6 7 8 Cohort 2007 5 5 6 Cohort

Nadere informatie

Veelgestelde vragen over mazelen

Veelgestelde vragen over mazelen Veelgestelde vragen over mazelen Inhoud Wat is er aan de hand? Over de ziekte mazelen Vragen voor ouders met kinderen Vragen voor volwassenen Vragen voor werknemers in gezondheidszorg Vaccin tegen mazelen

Nadere informatie

epidemiologische mededelingen

epidemiologische mededelingen epidemiologische mededelingen Veiligheidsbewaking van Rijksvaccinatieprogramma; minder bijwerkingen van DKTP-Hib-combinatievaccin sinds overgang in 2005 naar vaccin met acellulaire kinkhoestcomponent N.A.T.van

Nadere informatie

OVERGEWICHT ERNSTIG OVERGEWICHT. Leeftijd 2 jaar Leeftijd 3 jaar Leeftijd 4 jaar

OVERGEWICHT ERNSTIG OVERGEWICHT. Leeftijd 2 jaar Leeftijd 3 jaar Leeftijd 4 jaar OVERGEWICHT Limburg-Noord Overgewicht Leeftijd 2 jaar Leeftijd 3 jaar Leeftijd 4 jaar Overgewicht Leeftijd 2 jaar Leeftijd 3 jaar Leeftijd 4 jaar Cohort 2006 7 7 11 Cohort 2006 6 7 8 Cohort 2007 4 5 4

Nadere informatie

Bescherm uw kind. Laat uw kind inenten tegen infectieziekten. Rijksvaccinatieprogramma

Bescherm uw kind. Laat uw kind inenten tegen infectieziekten. Rijksvaccinatieprogramma Bescherm uw kind Laat uw kind inenten tegen infectieziekten Rijksvaccinatieprogramma Laat uw kind inenten De overheid heeft het Rijksvaccinatieprogramma gemaakt voor alle kinderen in Nederland. Met het

Nadere informatie

Toepassing van modellen bij de bestrijding van infectieziekten. Jacco Wallinga

Toepassing van modellen bij de bestrijding van infectieziekten. Jacco Wallinga Toepassing van modellen bij de bestrijding van infectieziekten Jacco Wallinga 1 Model in de medische wetenschappen De muis als diermodel 2 Model in de epidemiologie Een logistisch regressie model 3 Model

Nadere informatie

iiiiiiiiiiii liii liii liii uh

iiiiiiiiiiii liii liii liii uh Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport > Retouradres Postbus 1 3720 DA Bilthoven Aan de Directeur-Generaal van de Volksgezondheid Ministerie van

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

1823: Kinderen werden niet zonder pokkenbriefje op de lagere school toegelaten

1823: Kinderen werden niet zonder pokkenbriefje op de lagere school toegelaten De geschiedenis en toekomst van het Rijksvaccinatieprogramma De adviserende d rol van de Gezondheidsraad d Inhoud De weg naar het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) Vaccins in het RVP Organisatie van het RVP

Nadere informatie

Transmissieroute : Wetenschap, return of investment of l art pour l art? Het Rijksvaccinatieprogramma van surveillance tot interventie

Transmissieroute : Wetenschap, return of investment of l art pour l art? Het Rijksvaccinatieprogramma van surveillance tot interventie 4 Transmissieroute : Wetenschap, return of investment of l art pour l art? Het Rijksvaccinatieprogramma van surveillance tot interventie Vaccinatie tegen bacteriële meningitis Vaccinatie ter preventie

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 13 juli 2017 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 13 juli 2017 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Kinkhoest is gevaarlijk voor zuigelingen en jonge kinderen

Kinkhoest is gevaarlijk voor zuigelingen en jonge kinderen Samenvatting Kinkhoest is gevaarlijk voor zuigelingen en jonge kinderen Kinkhoest is een gevaarlijke ziekte voor zuigelingen en jonge kinderen. Hoe jonger het kind is, des te vaker zich restverschijnselen

Nadere informatie

Liefs Jill. hip, hot & handig nieuws. Prikgids prikken - inentingen - vaccins

Liefs Jill. hip, hot & handig nieuws. Prikgids prikken - inentingen - vaccins Liefs Jill hip, hot & handig nieuws Prikgids prikken - inentingen - vaccins DKTP - Hib - Pneumokokken In de Liefs Jill Prikgids lees je alles over de inentingen die jouw kind tot en met 4 jaar krijgt.

Nadere informatie

Mazelen surveillance overzicht, 1 mei jan 2014 (week 3)

Mazelen surveillance overzicht, 1 mei jan 2014 (week 3) Mazelen surveillance overzicht, 1 mei 2013 15 jan 2014 (week 3) Bron gegevens: Osiris/CIb-LCI/CIb-IDS. Auteurs: Annemarijn van Ginkel, Susan Hahné (CIb-EPI). Met dank aan Tessa Schurink-van t Klooster,

Nadere informatie

Invoering van algemene hepatitis B-vaccinatie in het Rijksvaccinatieprogramma

Invoering van algemene hepatitis B-vaccinatie in het Rijksvaccinatieprogramma Stand van zaken Invoering van algemene hepatitis B-vaccinatie in het Rijksvaccinatieprogramma Marina A.E. Conyn-van Spaendonck, Hans J.A. van Vliet, Susan J.M. Hahné en Hans Houweling KLINISCHE PRAKTIJK

Nadere informatie

Samenvatting: De gegevens uit de jeugdgezondheidszorgdossiers van

Samenvatting: De gegevens uit de jeugdgezondheidszorgdossiers van a r t i k e l Vaccinatiegedrag in gezinnen met op reformatorische scholen in de regio Zuid-Holland Zuid J.J.M.F. Wagemakers (1), W.A. Karst (1), A. van Heukelum (3) en J.H.T.C. van den Kerkhof (1) (1)

Nadere informatie

Achtergrond en praktijk. Verandering in het vaccinatieschema Pneumokokken

Achtergrond en praktijk. Verandering in het vaccinatieschema Pneumokokken Verandering in het vaccinatieschema Pneumokokken Achtergrond en praktijk Inhoud 1. Essentie (3) 2. Achtergrond Invasieve Pneumokokkenziekte (4-6) 3. Achtergrond vaccinatieschema (7) 4. Caribisch Nederland

Nadere informatie

Epidemiology of pertussis in the Netherlands and implications for future vaccination strategies de Greeff, S.C.

Epidemiology of pertussis in the Netherlands and implications for future vaccination strategies de Greeff, S.C. UvA-DARE (Digital Academic Repository) Epidemiology of pertussis in the Netherlands and implications for future vaccination strategies de Greeff, S.C. Link to publication Citation for published version

Nadere informatie

Mazelen en rubella surveillance overzicht, 1 mei 14 aug 2013 (week 33)

Mazelen en rubella surveillance overzicht, 1 mei 14 aug 2013 (week 33) Mazelen en rubella surveillance overzicht, 1 mei 14 aug 2013 (week 33) Bron gegevens: Osiris/CIb LCI/CIb IDS. Auteurs: Esther Swart, Mirjam Knol (CIb EPI). Met dank aan Henriette Giesbers, VZP, en Irmgard

Nadere informatie

> Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

> Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340 78

Nadere informatie

De onderstaande teksten zijn gekopieerd van de site http://www.rivm.nl ofwel de site van het Rijks Instituut voor Volksgezondheid en Milieu.

De onderstaande teksten zijn gekopieerd van de site http://www.rivm.nl ofwel de site van het Rijks Instituut voor Volksgezondheid en Milieu. De onderstaande teksten zijn gekopieerd van de site http://www.rivm.nl ofwel de site van het Rijks Instituut voor Volksgezondheid en Milieu. De dikgedrukte koppen geven de verschillende pagina s van de

Nadere informatie

Toename van het aantal invasieve infecties door Haemophilus influenzae type b

Toename van het aantal invasieve infecties door Haemophilus influenzae type b Wij verzamelden gegevens van verschillende surveillancebronnen in Nederland. Het Nederlands Referentielaboratorium voor Bacteriële Meningitis (NRBM) verzamelt sinds 1975 Hib-isolaten uit liquor en bloed

Nadere informatie

Vaccinatiegraad en jaarverslag Rijksvaccinatieprogramma Nederland 2016

Vaccinatiegraad en jaarverslag Rijksvaccinatieprogramma Nederland 2016 Vaccinatiegraad en jaarverslag Rijksvaccinatieprogramma Nederland 2016 Vaccinatiegraad en jaarverslag Rijksvaccinatieprogramma Nederland 2016 RIVM Rapport 2017-0010 Colofon RIVM 2017 Delen uit deze publicatie

Nadere informatie

"Old Friends Revisited" Bof in Studentensteden. MINC 14 oktober 2010. Henriëtte ter Waarbeek, arts-coördinator infectieziektebestrijding

Old Friends Revisited Bof in Studentensteden. MINC 14 oktober 2010. Henriëtte ter Waarbeek, arts-coördinator infectieziektebestrijding "Old Friends Revisited" Bof in Studentensteden MINC 14 oktober 2010 Henriëtte ter Waarbeek, arts-coördinator infectieziektebestrijding Bron: J Whelan, R van Binnendijk, K Greenland, et al. Ongoing mumps

Nadere informatie

Opname van pneumokokkenvaccinatie in het RVP heeft geleid tot aanzienlijke daling van pneumokokkenziekte

Opname van pneumokokkenvaccinatie in het RVP heeft geleid tot aanzienlijke daling van pneumokokkenziekte Samenvatting Opname van pneumokokkenvaccinatie in het RVP heeft geleid tot aanzienlijke daling van pneumokokkenziekte Pneumokokken kunnen ernstige ziekten veroorzaken, zoals hersenvliesontsteking, bloedvergiftiging

Nadere informatie

Liefs Jill. hip, hot & handig nieuws. Prikgids prikken - inentingen - vaccins

Liefs Jill. hip, hot & handig nieuws. Prikgids prikken - inentingen - vaccins Liefs Jill hip, hot & handig nieuws Prikgids prikken - inentingen - vaccins DKTP-Hib-HepB In de Liefs Jill Prikgids lees je alles over de inentingen die jouw kind tot en met 4 jaar krijgt. Zo weet je altijd

Nadere informatie

Vaccinatierapport Kind en Gezin

Vaccinatierapport Kind en Gezin Vaccinatierapport Kind en Gezin 2010 Erwin Van Kerschaver, wetenschappelijk adviseur-hoofdarts Ingrid Testelmans, stafmedewerker databeheer PGO Diederik Vancoppenolle, wetenschappelijk adviseur Kind en

Nadere informatie

U denkt dat uw kind mazelen heeft Wanneer u vermoedt dat uw kind mazelen heeft, verzoeken wij u contact op te nemen met uw huisarts.

U denkt dat uw kind mazelen heeft Wanneer u vermoedt dat uw kind mazelen heeft, verzoeken wij u contact op te nemen met uw huisarts. Aan alle ouders en verzorgers, Bij een aantal niet-gevaccineerde kind(eren) in het Land van Heusden en Altena is mazelen geconstateerd. In deze brief willen wij u in overleg met de GGD West-Brabant informeren

Nadere informatie

FORMULIER ZIEKTEGESCHIEDENIS

FORMULIER ZIEKTEGESCHIEDENIS FORMULIER ZIEKTEGESCHIEDENIS Voor een goede behandeling is het belangrijk je ziektegeschiedenis te kennen. Neem daarom de tijd voor het invullen van onderstaand schema. Het kan zijn dat je soms wat na

Nadere informatie

Tabellenboek Gemeente Waterland

Tabellenboek Gemeente Waterland Tabellenboek Gemeente Waterland 2011 Inhoudsopgave Algemene gezondheidszorg 3 Maatschappelijke gezondheidszorg 7 Jeugdgezondheidszorg 8 2 Algemene gezondheidszorg Infectieziektebestrijding 2008 2009 2010

Nadere informatie

NIVEL Zorgregistraties eerste lijn Surveillance in 2014

NIVEL Zorgregistraties eerste lijn Surveillance in 2014 NIVEL Zorgregistraties eerste lijn Surveillance in 2014 De surveillance van NIVEL Zorgregistraties eerste lijn wordt gerealiseerd op basis van een geautomatiseerde verzameling van routinematig vastgelegde

Nadere informatie

Workshop 1 Vaccinatie: bescherming van individu en maatschappij. moderator Marleen Finoulst

Workshop 1 Vaccinatie: bescherming van individu en maatschappij. moderator Marleen Finoulst Workshop 1 Vaccinatie: bescherming van individu en maatschappij moderator Marleen Finoulst Presentaties Adviezen Hoge Gezondheidsraad: Marc Van Ranst Individuele bescherming: antroposofische invalshoek:

Nadere informatie

Vaccineren ja of nee? Rijksvaccinatieprogramma Groot succes Keerzijde van het succes

Vaccineren ja of nee? Rijksvaccinatieprogramma Groot succes Keerzijde van het succes Vaccineren ja of nee? Groot succes Keerzijde van het succes Ingrid Drijfhout 06 54332826 Medisch adviseur RIVM 1 Disclosure belangen spreker Belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties

Nadere informatie

PERSCONFERENTIE VACCINATIEGRAADSTUDIE 8 februari 2016

PERSCONFERENTIE VACCINATIEGRAADSTUDIE 8 februari 2016 PERSCONFERENTIE VACCINATIEGRAADSTUDIE 8 februari 2016 OPBOUW PERSCONFERENTIE 1. Intro en voorstelling sprekers 2. Voorstelling resultaten vaccinatiegraadstudie Prof. dr. Corinne Vandermeulen (KU Leuven)

Nadere informatie

RIVM rapport 210021004/2006. Het Rijksvaccinatieprogramma nu en in de toekomst Ontwikkelingen in 2005

RIVM rapport 210021004/2006. Het Rijksvaccinatieprogramma nu en in de toekomst Ontwikkelingen in 2005 RIVM rapport 210021004/2006 Het Rijksvaccinatieprogramma nu en in de toekomst Ontwikkelingen in 2005 H.E. de Melker (red.) Met medewerking van: F. Abbink, H.G.A.M. van de Avoort, W.A.M. Berbers, R.S. van

Nadere informatie

Terugblik Rijksvaccinatieprogramma RIVM Briefrapport /2011 M.A.E. Conyn-van Spaendonck

Terugblik Rijksvaccinatieprogramma RIVM Briefrapport /2011 M.A.E. Conyn-van Spaendonck Terugblik Rijksvaccinatieprogramma 2010 RIVM Briefrapport 215121001/2011 M.A.E. Conyn-van Spaendonck Terugblik Rijksvaccinatieprogramma 2010 RIVM Briefrapport 215121001/2011 M. Conyn-van Spaendonck Colofon

Nadere informatie

Mazelenepidemie in Nederland,

Mazelenepidemie in Nederland, Oorspronkelijke stukken Mazelenepidemie in Nederland, 1999-2000 s.van den hof, j.h.t.c.van den kerkhof, p.b.g.ten ham, r.s.van binnendijk, m.a.e.conyn-van spaendonck en j.e.van steenbergen Rijksinstituut

Nadere informatie

HBV-vaccinatieprogramma voor risicogroepen

HBV-vaccinatieprogramma voor risicogroepen HBV-vaccinatieprogramma voor risicogroepen Hans van den Kerkhof Paul van Beek Anouk Urbanus Landelijke Coördinatie Infectieziekte (LCI) Centrum Infectieziektebestrijding RIVM 1 Disclosure belangen Hans

Nadere informatie

Tabellenboek Gemeente Landsmeer

Tabellenboek Gemeente Landsmeer Tabellenboek Gemeente Landsmeer 2011 Inhoudsopgave Algemene gezondheidszorg 3 Maatschappelijjke gezondheidszorg 7 Jeugdgezondheidszorg 8 2 Algemene gezondheidszorg Infectieziektebestrijding 2008 2009 2010

Nadere informatie

Tabellenboek Gemeente Purmerend

Tabellenboek Gemeente Purmerend Tabellenboek Gemeente Purmerend 2011 Inhoudsopgave Algemene gezondheidszorg 3 Maatschappelijke gezondheidszorg 7 Jeugdgezondheidszorg 8 Algemene gezondheidszorg Infectieziektebestrijding 2008 2009 2010

Nadere informatie

Bijlage: Verkenning meldplicht vaccinatiegraad kinderdagverblijven en basisscholen

Bijlage: Verkenning meldplicht vaccinatiegraad kinderdagverblijven en basisscholen Bijlage: Verkenning meldplicht vaccinatiegraad kinderdagverblijven en basisscholen De minister van VWS heeft toegezegd te onderzoeken of kinderdagverblijven en scholen verplicht kunnen worden hun vaccinatiegraad

Nadere informatie

Indicatoren zorguitkomsten benchmark JGZ Invulschema s September 2008 TNO

Indicatoren zorguitkomsten benchmark JGZ Invulschema s September 2008 TNO 1 11/25/2008 Indicatoren zorguitkomsten benchmark JGZ Invulschema s September 2008 TNO Opvoedproblemen 0-19 jaar Indicator % kinderen van 0-4 jaar met een opvoedingsprobleem/spanning welke wel gesignaleerd

Nadere informatie

Kinderziekten. Inhoudsopgave

Kinderziekten. Inhoudsopgave Kinderziekten Inhoudsopgave Inleiding Rijksvaccinatieprogramma Bof Mazelen Rodehond Kinkhoest Nekkramp Waterpokken Vijfde Ziekte Zesde Ziekte Roodvonk Pseudokroep Naar de huisarts bij Inleiding Kinderziekten.

Nadere informatie

VACCINATIEGRAAD IN VLAANDEREN 2016

VACCINATIEGRAAD IN VLAANDEREN 2016 VACCINATIEGRAAD IN VLAANDEREN 2016 Prof. dr. Corinne Vandermeulen Prof. dr. Karel Hoppenbrouwers Dr. Mathieu Roelants Prof. dr. Heidi Theeten Dr. Tessa Braeckman Mevr. Kirsten Maertens Dr. Stéphanie Blaizot

Nadere informatie

vaccinatierapport 2009

vaccinatierapport 2009 vaccinatierapport 2009 Ingrid Testelmans, Stafmedewerker Databeheer preventieve gezinsondersteuning (PGO) Bea Buysse wetenschappelijk adviseur Inhoudsopgave INLEIDING EN SITUERING... 4 SCHEMA VAN DE AANBEVOLEN

Nadere informatie

CIJFERS INFECTIEZIEKTEN IN BEELD2013 WEST-VLAANDEREN Infectieziektebestrijding/

CIJFERS INFECTIEZIEKTEN IN BEELD2013 WEST-VLAANDEREN Infectieziektebestrijding/ Rapport CIJFERS INFECTIEZIEKTEN IN BEELD213 WEST-VLAANDEREN Infectieziektebestrijding/24.6.214 24.6.214 cijfers infectieziekten in beeld213 West- 1/31 Inhoudstafel 1 Overzichtstabel 213 3 2 Cijfers infectieziekten

Nadere informatie

Kinkhoest: niet alleen een kinderziekte!

Kinkhoest: niet alleen een kinderziekte! Kinkhoest: niet alleen een kinderziekte! Informatiefolder over kinkhoest (preventie) Kinkhoest niet alleen een kinderziekte Kinkhoest is een infectie van de luchtwegen die wordt veroorzaakt door de bacterie

Nadere informatie

Epi-nieuws. Toezicht Volksgezondheid. Registratie overzicht 2012 West-Vlaanderen

Epi-nieuws. Toezicht Volksgezondheid. Registratie overzicht 2012 West-Vlaanderen Epi-nieuws Toezicht Volksgezondheid Registratie overzicht 1 West-Vlaanderen Toezicht Volksgezondheid Team Infectieziektenbestrijding West-Vlaanderen Koning Albert I-laan 1- - Brugge Registratie van infectieziekten

Nadere informatie

Antwoord. 1. Schema. Poliomyelitis x x x Difterie/tetanus/kinkhoest x x x x Mazelen/bof/rodehond Haemophilus Influenzae B x x x x Hepatitis B x x x

Antwoord. 1. Schema. Poliomyelitis x x x Difterie/tetanus/kinkhoest x x x x Mazelen/bof/rodehond Haemophilus Influenzae B x x x x Hepatitis B x x x Vraag nr. 233 van 27 juni 1997 van mevrouw SONJA BECQ Vaccinaties Beleid In ons land is vaccinatie tegen polio algemeen wettelijk verplicht. Andere vaccinaties zijn niet verplicht. In het kader van de

Nadere informatie

CIJFERS INFECTIEZIEKTEN IN BEELD 2013 OOST-VLAANDEREN Infectieziektebestrijding/

CIJFERS INFECTIEZIEKTEN IN BEELD 2013 OOST-VLAANDEREN Infectieziektebestrijding/ / Rapport CIJFERS INFECTIEZIEKTEN IN BEELD 213 OOST-VLAANDEREN Infectieziektebestrijding/24..214 Inhoudstafel 1 Overzichtstabel 213 3 2 Cijfers infectieziekten Oost- 213 3 Cijfers infectieziekten 213 1

Nadere informatie

IMMUUN WORDEN EN BLIJVEN

IMMUUN WORDEN EN BLIJVEN IMMUUN WORDEN EN BLIJVEN I. EEN GEZONDE BABY Julia is een paar weken geleden bevallen van een zoon: Onno. Op het consultatiebureau komt Julia van alles te weten over hoe ze voor Onno moet zorgen, zodat

Nadere informatie

Gemeente Venlo. Inleiding. Jeugdgezondheidszorg. Inzicht Jeugdgezondheidszorg 2016

Gemeente Venlo. Inleiding. Jeugdgezondheidszorg. Inzicht Jeugdgezondheidszorg 2016 Inzicht Jeugdgezondheidszorg 2016 Gemeente Venlo Inleiding De GGD, onderdeel van de Veiligheidsregio Limburg-Noord, helpt gemeenten bij de uitvoering van de wettelijke taken op het gebied van publieke

Nadere informatie

Gezondheidsraad. Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Gezondheidsraad. Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Uw kenmerk : - Bijlagen : - Geachte minister, Gezamenlijk volgen Gezondheidsraad en RIVM/CIb de internationale en nationale ontwikkelingen met betrekking

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting 161. Samenvatting. Nederlandse samenvatting voor niet ingewijden

Nederlandse samenvatting 161. Samenvatting. Nederlandse samenvatting voor niet ingewijden Nederlandse samenvatting 161 1 2 3 Samenvatting Nederlandse samenvatting voor niet ingewijden 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Nederlandse samenvatting 163 Wereldwijd is het percentage kinderen dat te vroeg geboren

Nadere informatie

JEUGDGEZONDHEIDSZORG 0-4 JAAR

JEUGDGEZONDHEIDSZORG 0-4 JAAR JEUGDGEZONDHEIDSZORG 0-4 JAAR GEZONDE JEUGD Kinderen zijn lichamelijk, geestelijk en sociaal voortdurend in ontwikkeling. Bij de meeste kinderen gaat dit zonder al te grote problemen. Bij sommige kinderen

Nadere informatie

CIJFERS INFECTIEZIEKTEN IN BEELD 2013 VLAAMS-BRABANT Infectieziektebestrijding/

CIJFERS INFECTIEZIEKTEN IN BEELD 2013 VLAAMS-BRABANT Infectieziektebestrijding/ / Rapport CIJFERS INFECTIEZIEKTEN IN BEELD 213 VLAAMS-BRABANT Infectieziektebestrijding/24..214 24..214 cijfers infectieziekten in beeld 213 Vlaams-Brabant 1/32 Inhoudstafel 1 Overzichtstabel 213 3 2 Cijfers

Nadere informatie

Gezondheidsdoelstellingen in Vlaanderen: een stand van zaken

Gezondheidsdoelstellingen in Vlaanderen: een stand van zaken Gezondheidsdoelstellingen in Vlaanderen: een stand van zaken Jo Vandeurzen Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Inhoud Gezondheidsdoelstellingen: algemene principes Stand van zaken per

Nadere informatie

Verhoogd risico op hepatitis B door onvolledige of ontijdige immunisatie bij een kwart van de zuigelingen van hepatitis-b-virusdraagsters

Verhoogd risico op hepatitis B door onvolledige of ontijdige immunisatie bij een kwart van de zuigelingen van hepatitis-b-virusdraagsters Oorspronkelijke stukken Verhoogd risico op hepatitis B door onvolledige of ontijdige immunisatie bij een kwart van de zuigelingen van hepatitis-b-virusdraagsters c.p.b.van der ploeg, h.kateman, p.e.vermeer-de

Nadere informatie

JEUGDGEZONDHEIDSZORG 0-4 JAAR

JEUGDGEZONDHEIDSZORG 0-4 JAAR JEUGDGEZONDHEIDSZORG 0-4 JAAR GEZONDE JEUGD Kinderen zijn lichamelijk, geestelijk en sociaal voortdurend in ontwikkeling. Bij de meeste kinderen gaat dit zonder al te grote problemen. Bij sommige kinderen

Nadere informatie

49 epidemiologisch bulletin, 2008, jaargang 43, nummer 4

49 epidemiologisch bulletin, 2008, jaargang 43, nummer 4 49 epidemiologisch bulletin, 2008, jaargang 43, nummer 4 Korte berichten Onderzoek I Onderzoek naar aard, omvang en oorzaken van ondervertegenwoordiging van niet-westerse allochtone jongeren in de Jeugd-GGz

Nadere informatie