Hoofdstuk IV Duits recht

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoofdstuk IV Duits recht"

Transcriptie

1 Hoofdstuk IV Duits recht 1. Inleiding De terugwerkende kracht van de verdeling speelde in het oude Franse recht, en speelt ook nog in het huidige Franse recht, een grote rol bij beoordeling van de gevolgen van over aandelen verrichte beschikkingshandelingen. In mindere mate gold voor het oude Nederlandse Burgerlijk Wetboek hetzelfde. In de inleiding op deze studie is gesteld dat het huidige Nederlandse Burgerlijk Wetboek heeft gebroken met die terugwerkende kracht. Behalve bij het Romeinse recht sluit het daarmee aan bij het Duitse recht. Tracht men nu de regels te doorgronden die de Nederlandse wetgever met betrekking tot de bedoelde beschikkingshandelingen heeft getroffen, dan ligt het dientengevolge voor de hand daarvoor een vergelijking te maken met het Duitse recht. 2. De werking van de verdeling in het Duitse recht In het oude Franse recht 1 en in het oude Nederlandse Burgerlijk Wetboek waren geen regels opgenomen voor de gemeenschap in het algemeen en diende men zich voornamelijk te behelpen met de regels die waren opgenomen voor de gemeenschap tussen erfgenamen. In het Duitse Bürgerliches Gesetzbuch is dit anders; titel 15 van boek 2 2 van het BGB geeft regels voor de "Gemeinschaft" in het algemeen. Krachtens 741 BGB zijn deze regels steeds toepasselijk indien een recht gemeenschappelijk toekomt aan meer personen, tenzij uit de wet anders voortvloeit: "Steht ein Recht mehreren gemeinschaftlich zu, so finden, sofern sich nicht aus dem Gesetz ein anderes ergibt, die Vorschriften der 742 bis 758 Anwendung (Gemeinschaft nach Bruchteilen)." 1. Het recht dat in Frankrijk gold in de periode na invoering van de Code civil in 1804 en voor invoering van de wet op de "indivision" in Dit boek behandelt het "Recht der Schuldverhältnisse", dat wil zeggen het verbintenissenrecht. De titel voorafgaande aan die over de "Gemeinschaft" behandelt de "Gesellschaft", oftewel de maatschap. Waarschijnlijk is deze plaatsing te verklaren uit de gelijkenis van de verhouding tussen deelgenoten enerzijds met die tussen maten anderzijds.

2 210 DUITS RECHT Voor enkele met name genoemde gevallen van gemeenschap zijn echter ook elders in het wetboek bepalingen te vinden, zoals bijvoorbeeld voor de nalatenschap, de huwelijksgemeenschap, de maatschap en voor het geval een eigendomsrecht aan meer personen gemeenschappelijk toekomt. 3 De wijze nu waarop de verdeling in het Duitse recht plaats dient te vinden, is geregeld in titel 15 over de "Gemeinschaft" in het algemeen. Deze titel geeft daar twee mogelijkheden voor. Laten de gemeenschappelijke voorwerpen zich "ohne Verminderung des Wertes in gleichartige, den Anteilen der Teilhaber entsprechende Teile zerlegen" dan dient de verdeling krachtens 752 BGB te worden verricht door "Teilung in Natur". Is deze "Teilung in Natur" niet mogelijk, dan dient het gemeenschappelijke voorwerp krachtens 753 BGB geveild te worden. Slechts als er daarbij geen belangstelling is van een derde, dient veiling onder de deelgenoten plaats te vinden. Deze beide paragrafen zouden de indruk kunnen wekken dat het de deelgenoten niet vrij staat een verdeling naar eigen believen te treffen. Uit de parlementaire geschiedenis blijkt echter dat deze voorschriften slechts zijn gericht tot de rechter voor het geval de deelgenoten niet tot overeenstemming kunnen komen over de wijze van verdeling en hem daarom om een oplossing hebben verzocht. Kunnen zij het onderling wel eens worden dan is rechterlijke tussenkomst niet nodig en zal de verdeling kunnen geschieden door middel van een "Theilungsvertrag"; 4 de voorschriften van de 752 en 753 BGB kunnen daarbij worden genegeerd. Over de werking van de verdeling zijn geen bepalingen in het BGB opgenomen. Daarvoor dient men te rade te gaan bij de parlementaire geschiedenis van het BGB. Over de werking van het "Theilungsvertrag" is daar het volgende te lezen naar aanleiding van de 752 tot en met 754 BGB: "Einigen sich die sämmtlichen Theilhaber über die Art der Theilung, so liegt ein Theilungsvertrag vor,.... Ein solcher Vertrag schafft, wie ein anderer obligatorischer Vertrag, selbstverständlich lediglich persönliche Rechte und Pflichten der Theilhaber auf Erfüllung." 5 De verdeling heeft dus slechts obligatoire werking; zij roept persoonlijke rechten en plichten in het leven. De strekking van die rechten en plichten is in de parlementaire geschiedenis aan de orde gesteld bij een andere paragraaf, te weten bij 757 BGB. In deze paragraaf wordt het geval behandeld waarin een gemeenschappelijk goed na toedeling aan één der deelgenoten met een gebrek behept blijkt 3. Resp. de , , , BGB. 4. Mugdan II, p. 492, Mugdan II, p. 492, 493.

3 IV te zijn. Staat de verkrijger dan een middel ten dienste zijn schade te verhalen op de overige deelgenoten? 757 BGB biedt het antwoord; op dezelfde wijze als een verkoper is ieder van de overige deelgenoten voor zijn aandeel verplicht de verkrijger te vrijwaren voor dat gebrek. 6 Bij bespreking nu van de reden deze bepaling in de wet op te nemen, gaf de wetgever geen uitsluitsel over de wijze waarop de verdeling werkte. Hij voerde namelijk aan dat: "die Auffassung vertreten und möglich ist, der Theilhaber, welcher seinen Bruchtheil zu Gunsten eines anderen Theilhabers aufgebe, schließe keinen Veraüßerungsvertrag im Sinne der 370, 381, der andere Theilhaber gelange vielmehr nur zu einer Verstärkung seines Rechtes durch Befreiung von dem zu duldenden Mitrechte des zu seinen Gunsten verzichtenden Theilhabers. Diese Auffassung könnte zur Verneinung der Anwendbarkeit der gedachten Vorschriften führen." 7 De wetgever achtte dus mogelijk dat de toedeling niet opgevat diende te worden als een vervreemdingsovereenkomst die met een koopovereenkomst te vergelijken was, maar als een overeenkomst die de deelgenoten verplichtte afstand te doen van hun rechten ten gevolge waarvan het recht van de deelgenoot aan wie het goed was toegedeeld zou worden versterkt. 8 Deze opvatting zou er toe kunnen leiden dat men de regels over de vrijwaring bij koop niet van toepassing zou achten bij de verdeling. Om de toepasselijkheid van die regels op de verdeling te garanderen is 757 in het BGB opgenomen. In de meer recente literatuur is deze door de wetgever geuite twijfel over de werking van de verdeling niet terug te vinden; men is het erover eens dat toedeling van een goed aan één der deelgenoten de overigen verplicht tot levering. Staudinger-Langhein zegt het als volgt: "Wollen die Teilhaber das bisher gemeinschaftliche Eigentum in Alleineigentum eines der bisherigen Teilhaber umwandeln, so liegt darin eine Übertragung der Einzelanteile der ausscheidenden Teilhaber auf den übernehmenden Teilhaber,...." 9 6. "Wird bei der Aufhebung der Gemeinschaft ein gemeinschaftlicher Gegenstand einem der Teilhaber zugeteilt, so hat wegen eines Mangels im Rechte oder wegen eines Mangels der Sache jeder der übrigen Teilhaber zu seinem Anteil in gleicher Weise wie ein Verkaüfer Gewähr zu leisten." 7. Mugdan II, p Ook bij bespreking van het Romeinse recht is de opvatting aan de orde gesteld dat uitvoering van de verdeling niet plaats vindt door overdracht van aandelen maar door afstand daarvan (zie noot 89 in I.4). 9. Staudinger-Langhein, 747 BGB, Rz. 70. Zie ook MK-Schmidt, 747 BGB, Rz. 23: "Veräußerung des Gegenstands an einen Teilhaber ist Veräußerung der übrigen Bruchteile an ihn." MK- Schmidt, 757 BGB, Rz. 2: "Die Bestimmung greift nur ein bei der Zuteilung eines gemeinschaftlichen Gegenstandes an einen Teilhaber, d.h. bei der zu Aufhebungszwecken durchgeführten Übertragung auf ihn allein." Pringsheim, p. 10: "Auch die Auseinandersetzung bekommt nur ihren Sinn, wenn man sie als eine Übertragung der Anteilsrechte der Miterben untereinander zu dem Zwecke versteht, durch häufig aller Anteile in einer Hand das Alleineigentum herzustellen."

4 212 DUITS RECHT Door toedeling van een gemeenschappelijk goed aan één der deelgenoten verplichten de overigen zich hun aandelen daarin aan hem te leveren. 10 Dienovereenkomstig dient de "Teilung in Natur" als volgt plaats te vinden: "Realteilung wird so vollzogen, daß nach Parzellierung alle übrigen Teilhaber ihre Miteigentumsanteile an der Parzelle gem. 747 S1 auf den Teilhaber übertragen, dem die Parzelle vertraglich zusteht." 11 Nadat de deelgenoten het goed in parten hebben opgedeeld dienen zij hun aandelen per part aan elkaar over te dragen. Geconcludeerd kan worden dat de verdeling in het Duitse recht dus dient te geschieden op dezelfde wijze als waarop de verdelingsovereenkomst in het Romeinse recht uitgevoerd diende te worden. Wat de werking betreft van een verdeling die door de rechter wordt uitgesproken, verschillen het Duitse en het Romeinse recht overigens van elkaar. In het Romeinse recht werd een dergelijke verdeling beschouwd als een afzonderlijke wijze van eigendomsverkrijging; door rechterlijke toedeling van een goed aan één der deelgenoten werd deze daar alleen-eigenaar van. Uitvoering van het vonnis door leveringen was dus overbodig. In het Duitse recht daarentegen werd de werking van de rechterlijke verdeling gelijk gesteld aan de werking van de verdelingsovereenkomst; in beide gevallen dient uitvoering plaats te vinden door levering Overdracht van een aandeel in een gemeenschappelijk goed 3A. Overdracht van een aandeel in een nalatenschapsgoed Uitdrukkelijk is in het Bürgerliches Gesetzbuch vastgelegd dat een medeerfgenaam niet bevoegd is te beschikken over zijn aandeel in een afzonderlijk goed van de nalatenschap, en wel in 2033 Abs. 2 BGB: "Über seinen Anteil an den einzelnen Nachlaßgegenständen kann ein Miterbe nicht verfügen." 10. Er zijn echter ook schrijvers die menen dat toedeling de deelgenoten verplicht het gehele goed gemeenschappelijk te leveren. Zie bijvoorbeeld Lübtow (II, p. 838). 11. Staudinger-Langhein, 749 BGB, Rz Mugdan II, p. 494: "Der Ent. hat demnach mit dem gemeinrechtlichen Systeme gebrochen; es giebt hiernach auch kein konstitutives Theilungsurtheil. Das Verfahren ist vielmehr das in der CPO. geordnete, das Urtheil ein gewöhnliches, obligatorisches, und unterliegt in Ansehung der Vollstreckung den allgemeinen Grundsätzen."

5 IV.3A 213 In het eerste ontwerp van het BGB kwam deze bepaling niet voor. In dat ontwerp werd voor de verhouding tussen de mede-erfgenamen verwezen naar de regels over de gemeenschap in het algemeen. 13 Eén van die regels verklaarde een deelgenoot bevoegd over zijn aandeel in een gemeenschappelijk goed te beschikken. 14 Ook een mede-erfgenaam werd dus bevoegd geacht te beschikken over zijn aandeel in een afzonderlijk goed van de nalatenschap. Men zag deze bevoegdheid als kenmerk van de "Gemeinschaft nach Bruchtheilen", dat wil zeggen van een gemeenschap "nach ideellen, im Verhältnisse zum Ganzen gedachten Antheilen". 15 Met deze keuze voor de nalatenschap als "Bruchtheilsgemeinschaft" sloot het eerste ontwerp aan bij het Romeinse recht. In het tweede ontwerp werd daarvan afgeweken en koos men ervoor "das Rechtsverhältniß der Miterben im Sinne der Erbengemeinschaft zur gesammten Hand zu ordnen". 16 De belangrijkste reden daarvoor was gelegen in de belangen van de nalatenschapscrediteuren. 17 Hun diende betaald te worden alvorens de nalatenschapsbaten ten goede zouden komen aan de erfgenamen: "Miterben dürfen nichts gewinnen, so lange noch unbezahlte Nachlaßschulden vorhanden sind." 18 Volgens de wetgever nu dwong deze regel tot de opvatting dat er bij de mede-erfgenamen vóór de verdeling slechts sprake was van mede-gerechtigdheid tot "der Erbschaft als einem Ganzen, nicht in Ansehung der damit verbundenen Rechte und Pflichten." 19 Die medegerechtigdheid diende beschouwd te worden als "ein einheitliches Recht" en niet als een som van rechten op de afzonderlijke goederen van de nalatenschap: "Der einzelne Miterbe habe nicht, wie nach röm. Recht, eine Anzahl selbständiger Vermögensrechte, vielmehr nur Mitgliederrechte in der Gemeinschaft.... Bei der Gemeinschaft zur gesammten Hand bestehe die Gemeinschaft nicht an allen einzelnen Gegenständen des Vermögensganzen, das Verhältniß sei vielmehr ein einheitliches und die einzelnen Objekte kämen nur als Bestandtheile eines Ganzen in Betracht. Dadurch aber werde bewirkt, daß der Antheil an einen solchen Vermögen ein einheitliches Recht sei...." Mugdan V, p. LXXXVIII, 2151: "Auf das Rechtsverhältniß der Miterben finden, soweit nicht aus dem Gesetze ein anderes sich ergiebt, die Vorschriften über Gemeinschaft Anwendung." (Zie ook p. 369). 14. Mugdan II, p. CXXXVIII, 763: "Jeder Theilhaber kann über seinen Antheil an dem gemeinschaftlichen Gegenstande verfügen....." 15. Mugdan II, p Mugdan V, p Mugdan V, p Mugdan V, p Mugdan V, p Mugdan V, p. 497.

6 214 DUITS RECHT In deze beschouwingen is de opvatting terug te vinden die ook bij bespreking van het oude Franse recht aan de orde is gekomen; een mede-erfgenaam heeft slechts een aandeel in de gehele nalatenschap, en niet tevens in de afzonderlijke bestanddelen daarvan. 21 In het oude Franse recht is deze opvatting doorslaggevend gebleken voor de onbevoegdheid van een mede-erfgenaam onvoorwaardelijk over zijn aandeel te beschikken. Zojuist is gesteld dat een mede-erfgenaam ook in het BGB onbevoegd is verklaard te beschikken over zijn aandeel in een afzonderlijk goed van de nalatenschap, en wel in 2033 Abs. 2. Dit beschikkingsverbod is niet uitdrukkelijk toegelicht door de wetgever. Waarschijnlijk echter zijn de zojuist geciteerde beschouwingen uit de parlementaire geschiedenis daar doorslaggevend voor geacht; evenals voor het Franse recht kan ook voor het Duitse recht worden geconcludeerd dat de onbevoegdheid van een medeerfgenaam over zijn aandeel in een afzonderlijk goed van de nalatenschap te beschikken, haar grondslag vindt in de opvatting dat het bestaan van een dergelijk aandeel eenvoudigweg niet wordt erkend. De parlementaire geschiedenis van het BGB doet overigens vermoeden dat de wetgever deze opvatting heeft ontleend aan het "Allgemeines Landrecht für die Preußischen Staaten" uit Naar aanleiding van het eerste ontwerp namelijk, waarin voor de nalatenschap nog was gekozen voor de regels van de "Bruchtheilsgemeinschaft", merkte hij het volgende op: "Das ALR. beruht auf einer wesentlich anderen Auffassung (vgl. I 9 368, 382, ff., insbes. 127 ff., 151); hiernach findet vor der Erbtheilung nur ein Miteigenthum der Erben statt an der Erbschaft als einem Ganzen, nicht in Ansehung der damit verbundenen Rechte und Pflichten;...." 23 In het ALR waren de mede-erfgenamen volgens de wetgever slechts medeeigenaar van de gehele nalatenschap, niet van de afzonderlijke goederen daarvan. Hierboven 24 is gebleken dat de wetgever deze opvatting in het tweede ontwerp bepalend heeft geacht bij de regeling van de verhouding tussen de mede-erfgenamen. De belangrijkste van de bepalingen uit het ALR nu die in het zojuist aangehaalde citaat van de wetgever zijn opgesomd, is waarschijnlijk I9 382: "Mehrere zugleich zu einer Erbschaft berufne Personen werden Miteigenthümer derselben." 21. Zie II.3A. 22. Zie ook Ascheuer, p. 220 e.v. 23. Mugdan V, p Zie Mugdan V, p. 497.

7 IV.3A 215 Deze paragraaf zou inderdaad de indruk kunnen wekken dat er in het ALR bij de mede-erfgenamen slechts mede-eigendom bestond van de gehele nalatenschap, en niet van de afzonderlijke bestanddelen daarvan. De vraag is echter of deze indruk wel juist is. Ook voor het geval de nalatenschap toeviel aan een alleengerechtigde erfgenaam blijkt in het ALR namelijk gesproken te zijn over de eigendom van de nalatenschap in zijn geheel, en wel in I9 368: "Dieser erlangt das Eigenthum der Erbschaft, nebst allen damit verbundnen Rechten und Pflichten, ohne daß es weiter einer Besitzergreifung bedarf." Moeilijk te ontkennen is echter dat een alleengerechtigde erfgenaam als opvolger onder algemene titel van de erflater eigenaar wordt van de afzonderlijke goederen die tot de nalatenschap behoren. De uitdrukking dat hij "das Eigenthum der Erbschaft" verwerft, doet daar niets aan af. Men zou zeggen dat voor de betekenis van 382 eenzelfde conclusie getrokken mag worden; de stelling dat een mede-erfgenaam mede-eigenaar is van de nalatenschap sluit niet uit dat hij daarmee eveneens mede-eigenaar is van de afzonderlijke tot de nalatenschap behorende goederen. Hoewel ook de andere bepalingen waar de ontwerper van het BGB in het hierboven afgedrukte citaat naar verwijst, niet dwingen tot de door hem verdedigde opvatting dat een mede-erfgenaam slechts een aandeel heeft in de gehele nalatenschap, blijkt die opvatting in de Pruisische jurisprudentie wel degelijk te zijn aanvaard. 25 Die jurisprudentie is in de Pruisische literatuur echter niet zonder kritiek gebleven. Centraal stond daarbij de vraag of een mede-erfgenaam bevoegd was te beschikken over zijn aandeel in een afzonderlijk goed van de nalatenschap. Over die bevoegdheid was geen uitdrukkelijke bepaling opgenomen in het ALR. Men diende zich daarvoor te behelpen met I : "Die gemeinschaftlichen Rechte der Miterben sind nach den allgemeinen Grundsätzen vom Miteigenthume zu beurtheilen." Krachtens deze paragraaf waren op de verhouding tussen de mede-erfgenamen de voorschriften toepasselijk die geschreven waren voor de mede-eigendom in het algemeen. Eén van die voorschriften, I 17 60, verklaarde een deelgenoot bevoegd over zijn aandeel te beschikken: "Bey gemeinschaftlichem Eigenthume, welches weder durch Vertrag, noch durch Verordnung eines Dritten entstanden, ist jeder Theilnehmer sein Anrecht auch einem Fremden zu überlassen wohl befugt." Dernburg, Lehrbuch des Preußischen Privatrechts, De overige deelgenoten was overigens wel een recht van voorkoop toegekend: "Doch bleibt den übrigen Theilnehmern, wenn dieselben die Gemeinschaft unter sich fortsetzen wollen, das Vorkaufsrecht vorbehalten."

8 216 DUITS RECHT Aanvaardde men nu de stelling dat een mede-erfgenaam mede-eigenaar was van de afzonderlijke goederen van de nalatenschap, dan zal men moeilijk onder het resultaat uit hebben kunnen komen dat hij op grond van deze bepalingen eveneens bevoegd was te beschikken over zijn aandeel in een afzonderlijk goed van de nalatenschap. In de jurisprudentie werd deze stelling echter verworpen; aldus kwam men tot de conclusie dat een mede-erfgenaam niet bevoegd was dergelijke beschikkingshandelingen te verrichten. 27 Zoals hierboven is gesteld is deze conclusie in de literatuur niet onbestreden gebleven. Aangevoerd werd dat zij niet gegrond kon worden op het ALR zelf, noch op de juridische verhandelingen van de belangrijkste samenstellers daarvan. Zij zou daarentegen voor het eerst te vinden zijn geweest in een rescript van de Minister van Justitie van Pruisen uit het jaar 1833 en zou vervolgens ten onrechte zowel in andere uitspraken als in vele handboeken zijn nagevolgd. 28 Zojuist hebben we uit de parlementaire geschiedenis afgeleid dat de ontwerper van het BGB zich op hetzelfde standpunt heeft gesteld als de Pruisische jurisprudentie. Evenals in het Pruisische recht echter is dit standpunt ook in het Duitse recht van na de invoering van het BGB niet onbetwist gebleven. Wel is men het er over eens dat een mede-erfgenaam niet bevoegd is te beschikken over zijn aandeel in een afzonderlijk goed van de nalatenschap; deze onbevoegdheid is immers uitdrukkelijk vastgelegd in 2033 Abs. 2 BGB. Over de grondslag van deze bepaling blijkt men echter van mening te verschillen. 29 Aan de ene kant wordt overeenkomstig de Pruisische jurisprudentie gesteld dat haar grondslag daarin zou zijn gelegen dat een mede-erfgenaam slechts een aandeel heeft in de gehele nalatenschap en niet tevens in de afzonderlijke 27. Dernburg, Lehrbuch des Preußischen Privatrechts, 238. Dernburg zelf kiest voor een tussenoplossing. Hij ( 238, p. 664) spreekt zich niet uit tegen het bestaan van aandelen in de afzonderlijke goederen van de nalatenschap, maar stelt dat die aandelen niet onafhankelijk zijn te zien van het aandeel in de gehele gemeenschap en dat een mede-erfgenaam dientengevolge niet bevoegd is daarover te beschikken: "Wer am Nachlaß als Miterbe betheiligt ist, ist mitberechtigt an einem Vermögensganzen, welches aus einer größern Anzahl von Objekten besteht, aber nicht mit denselben identisch ist. Mag man grundsätzlich sagen, daß er, wie am Ganzen so auch an den einzelnen Objekten zu ideellen Theilen mitberechtigt ist, so ist doch dieses Recht an den Einzelsachen nach der Natur der Sache kein unabhängiges. Wie es in Folge des Antheilrechtes am Nachlaß entsteht, so ist es demselben untergeordnet. Der Theilhaber kann daher nicht einseitig über dasselbe der Art verfügen, daß es aus der den gesammten Nachlaß umspannenden Gemeinschaft heraustritt." 28. Göppert, p. 82 e.v. Op p. 160 concludeert Göppert dat de mede-eigendom in het Pruisische recht niet wezenlijk verschilt van de mede-eigendom in het Romeinse recht en dat een medeerfgenaam ook in het Pruisische recht bevoegd geacht moet worden te beschikken over zijn aandeel in een afzonderlijk goed van de nalatenschap. 29. Zie Lange-Kuchinke, p. 1022, nt 39.

9 IV.3A 217 goederen daarvan. 30 Behalve op de hierboven aan de orde gestelde overwegingen van de wetgever kan voor die stelling ook een beroep worden gedaan op enkele arresten van het Reichsgericht waarin het bestaan van aandelen in die goederen is ontkend. 31 Aan de andere kant zijn er schrijvers die het bestaan van aandelen in de afzonderlijke goederen van de nalatenschap wel erkennen 32 en die redenen van meer praktische aard doorslaggevend achten voor het beschikkingsverbod van 2033 Abs. 2 BGB. 33 Ook voor dit standpunt is jurisprudentie van het Reichsgericht aan te voeren. 34 Zonder zich uit te spreken over het karakter van de rechten van een mede-erfgenaam blijkt het Bundesgerichtshof in een arrest uit 1969 in laatstgenoemde zin te hebben beslist. In dat arrest voerde deze rechter voor het bedoelde beschikkingsverbod namelijk dezelfde grond aan als de Nederlandse Hoge Raad voor het oude Nederlandse recht deed in zijn eveneens in 1969 gewezen Turfschuur-arrest, te weten dat met dat verbod wordt voorkomen dat de overige deelgenoten gedwongen zouden kunnen worden partiële verdelingen te verrichten: "Nach 2033 Abs. 2 BGB kann ein Miterbe über einzelne Nachlaßgegenstände nicht verfügen. Diese Regelung will eine Zersplitterung des Nachlasses vermeiden und die Miterben davor bewahren, sich hinsichtlich einzelner Nachlaßgegenstände mit verschiedenen Fremden auseinandersetzen zu müssen." 35 In zoverre komen het Duitse en het oude Nederlandse recht dus met elkaar overeen. 30. Zie bijvoorbeeld Baur, 3 II 1b aa, p. 16: "Der Anteil des einzelnen Gesamthänders an den einzelnen zum Gesamthandsvermögen gehörigen Gegenständen ist sachenrechtlich nicht faßbar; daher kann über ihn auch nicht verfügt werden." Kipp-Coing, 114, p. 619: "Im Anschluß an die preußische Rechtsprechung wird man sagen müssen, daß die Miterben an den einzelnen Nachlaßgegenständen keinen ideellen Anteil haben, der ihrem Erbteil entspricht." Voor meer literatuur, zie Lübtow II, p. 815, nt RG 57,432; 65,227,232ff; 67,61; 68,410, Staudinger-Werner, 2032 BGB, Rz. 8: " 2033 Abs. 2 damit zu erklären, daß es keinen solchen Anteil gebe, ist sehr willkürlich. Auch die Logik verlangt die Annahme solcher Anteile, wenn man davon ausgeht, daß die einzelnen Gemeinschafter die Träger der Gesamthandsrechte sind und nicht eine davon unterschiedene selbständige Einheit O vgierke scher Prägung." Staudinger-Werner, 2033 BGB, Rz. 39: "Zur Rechtfertigung dieses Verfügungsverbotes bedarf es keineswegs der Leugnung eines Anteilsrechts überhaupt, noch der Annahme eines besonderen gesetzlichen Veräußerungsverbotes (...)." Soergel-Wolf, 2033 BGB, Rz. 23: "An den einzelnen Nachlaßgegenständen hat der Miterbe vor der Auseinandersetzung zwar ein Anteilsrecht (s Rz 3). Eine Verfügung darüber ist aber nach 2033 Abs. 2 ausgeschlossen." 33. Zie daarvoor onder meer het hieronder te bespreken arrest van het Bundesgerichtshof, BGH NJW 1969, 92. Verschillende schrijvers voeren beide gronden aan. Zie bijvoorbeeld MK-Dütz, 2033 BGB, Rz. 3 en RGZ 94, BGH NJW 1969, 92.

10 218 DUITS RECHT In het oude Nederlandse recht is uit deze grondslag afgeleid dat een medeerfgenaam wel bevoegd is over zijn aandeel in een afzonderlijk goed van de nalatenschap te beschikken, indien hij daarvoor de toestemming heeft verkregen van de overige mede-erfgenamen. In dat geval stellen zij zich immers vrijwillig bloot aan de kans gedwongen te worden tot partiële verdelingen. 36 Verscheidene schrijvers zijn van mening dat deze conclusie voor het Duitse recht niet opgaat. Behalve de belangen van de overige mede-erfgenamen zouden ook de belangen van de nalatenschapscrediteuren zich verzetten tegen de overdracht van een aandeel in een afzonderlijk goed van de nalatenschap: "Nach 2033 Abs. 2 BGB kann ein Miterbe nicht über seinen Anteil an einem Nachlaßgegenstand verfügen. Eine solche Verfügung ist auch nicht mit Zustimmung der anderen Miterben möglich, weil der Zweck des 2033 Abs. 2 BGB darin besteht, die Nachlaßgläubiger vor der Gefahr der Zersplitterung des Nachlasses zu bewahren." 37 Voor deze opvatting is steun te vinden in de parlementaire geschiedenis van het BGB. Gebleken is dat de in 2033 Abs. 2 BGB neergelegde bepaling door de Duitse wetgever niet uitdrukkelijk is toegelicht, maar dat zij waarschijnlijk is beschouwd als vanzelfsprekend kenmerk van de "Gesamthandsgemeinschaft". De wetgever was immers van mening dat een deelgenoot bij een zodanige gemeenschap slechts een aandeel heeft in het geheel, niet eveneens in de afzonderlijke goederen daarvan. Ontkent men het bestaan van aandelen in die goederen, dan spreekt het vanzelf dat men eveneens de bevoegdheid ontkent daarover te beschikken. Wel uitdrukkelijk heeft de Duitse ontwerper toegelicht waarom hij ervoor gekozen heeft voor de nalatenschap de regels van de "Gesamthandsgemeinschaft" op te nemen: als belangrijkste reden voerde hij aan dat de nalatenschapscrediteuren daarmee beschermd zouden worden overeenkomstig het adagium "Miterben dürfen nichts gewinnen, so lange noch unbezahlte Nachlaßschulden vorhanden sind." 38 Uiteindelijk zou ook het voor de "Gesamthandsgemeinschaft" kenmerkende beschikkingsverbod van 2033 Abs. 2 BGB dientengevolge beschouwd kunnen worden als te zijn opgenomen in het belang van de nalatenschapscrediteuren. Ter beantwoording van de vraag waarin dat belang precies gelegen is, kan worden gewezen op 2059 BGB. 39 Deze paragraaf kent de nalatenschapscrediteuren het recht toe zich op de nalatenschapsgoederen te verhalen. 36. Zie noot 40 in III.3A. 37. Zunft, p Zonder motivering komen tot hetzelfde oordeel: Lübtow II, p. 815; Palandt- Edenhofer, 2033 BGB, Rz. 20. Onder verwijzing naar Zunft komt ook Staudinger-Werner ( 2033 BGB, Rz. 44) tot deze conclusie. 38. Mugdan V, p In de Duitse literatuur wordt deze vraag niet aan de orde gesteld.

11 IV.3A 219 Overdracht door een erfgenaam van zijn aandeel in één van die goederen aan een derde zou tot gevolg hebben dat de nalatenschapscrediteuren zich in plaats van op het gehele goed slechts zouden kunnen verhalen op de aandelen van de overige erfgenamen daarin. Het gevaar voor de nalatenschapscrediteuren aldus te worden benadeeld is voorkomen door een erfgenaam in 2033 Abs. 2 BGB onbevoegd te verklaren een dergelijke beschikkingsdaad te verrichten, zonder daarbij een uitzondering te maken voor het geval de overige erfgenamen hun toestemming verlenen. Bij bestudering van de jurisprudentie rijst echter de vraag of deze conclusie wel juist is: uit enkele arresten van het Reichsgericht volgt namelijk dat het beschikkingsverbod van 2033 Abs. 2 BGB op eenvoudige wijze ontdoken kan worden. In die arresten erkent het Reichsgericht de mogelijkheid de "Gesamthandsgemeinschaft" tussen de mede-erfgenamen om te zetten in een "Bruchteilsgemeinschaft". Een dergelijke omzetting wordt gezien als een verdeling die uitgevoerd moet worden door een zakenrechtelijke handeling; 40 bij stukken grond is dus overschrijving in de registers vereist. Hieronder nu zal blijken dat een deelgenoot in een "Bruchteilsgemeinschaft" wel bevoegd is over zijn aandeel te beschikken. Door voor een goed uit de nalatenschap de "Gesamthandsgemeinschaft" om te zetten in een "Bruchteilsgemeinschaft" 41 blijkt een mede-erfgenaam uiteindelijk dus wel degelijk in staat zijn aandeel met medewerking van de overige mede-erfgenamen over te dragen aan een derde en aldus de nalatenschapscrediteuren in hun verhaalsrechten te benadelen Staudinger-Werner, 2042 BGB, Rz. 27: RGZ 57,435; 88,27. Zie over die omzetting bijvoorbeeld ook MK-Dütz, 2032 BGB, Rz. 31: "Das Gesamthandseigentum kann von den Miterben als Ganzes oder auch nur hinsichtlich einzelner Nachlaßgegenstände in Bruchteilseigentum... umgewandelt werden. Hierfür sind auf der Grundlage einer schuldrechtlichen Vereinbarung dingliche Veräußerungsakte erforderlich,...." 41. Die omzetting hoeft niet de gehele nalatenschap te betreffen; men kan zich beperken tot enkele goederen daaruit (Staudinger-Werner, 2042 BGB, Rz. 27; zie ook het in de vorige noot afgedrukte citaat uit MK-Dütz 2033 BGB, Rz. 31). 42. Er zijn ook schrijvers die menen dat beschikking over een aandeel in een goed van de nalatenschap wel mogelijk is zonder omzetting in een "Bruchteilsgemeinschaft" indien ze plaatsvindt dóór de gezamenlijke mede-erfgenamen; Lange-Kuchinke, p Anders Staudinger- Werner, 2033 BGB, Rz. 40. Waar Staudinger-Werner beschikking door de gezamenlijke medeerfgenamen over het "Anteil" van één van hen in een afzonderlijk goed van de nalatenschap niet mogelijk acht, daar acht hij beschikking door de gezamenlijke erfgenamen over een "Bruchteil" in een afzonderlijk goed van de nalatenschap wel mogelijk.

12 220 DUITS RECHT 3B. Overdracht van een aandeel in een goed dat niet behoort tot een nalatenschap of andere algemeenheid van goederen Behoort een gemeenschappelijk goed niet tot een nalatenschap of andere algemeenheid van goederen, 43 dan zijn de bepalingen over de "Gemeinschaft" in beginsel onverkort toepasselijk. Eén van die bepalingen, 747 S.1 BGB, verklaart een deelgenoot bevoegd over zijn aandeel te beschikken: "Jeder Teilhaber kann über seinen Anteil verfügen....." Met deze hoofdregel sluit het Duitse recht aan bij het Romeinse recht. In tegenstelling tot de "Gesamthandsgemeinschaft" waarvan onder andere sprake is bij de nalatenschap, wordt de gemeenschap in het algemeen dan ook beschouwd als "Gemeinschaft nach Bruchtheilen". 44 Uit de parlementaire geschiedenis blijkt dat dat niet zonder discussie is gebeurd. Toekenning in het eerste ontwerp van de bevoegdheid over een aandeel te beschikken, geschiedde met het argument dat dat aandeel beschouwd moest worden als een zelfstandig vermogensobject van de deelgenoot. Daarover diende hij te kunnen beschikken, zelfs indien de overige deelgenoten zouden menen daardoor in enig belang te worden geschaad: "In der rechtlichen Verfügung über seinen Antheil ist kein Theilhaber beschränkt soweit der Bruchtheil Gegenstand eines Rechtes sein kann. Der Antheil ist selbständiges freies Vermögensobjekt des Theilhabers, welchem er zusteht.... Dieser kann hiernach auch durch Veräußerung seines Antheiles einen anderen Theilhaber an seine Stelle setzen, sofern nicht das Gesetz die Veräußerung für unzulässig erklärt. Die anderen Theilhaber können die Veraüßerung nicht widersprechen, wenngleich sie aus irgend welchem Grunde durch die Veräußerung ihr Interesse für bedroht halten sollten." 45 Bij het tweede ontwerp werd voorgesteld de beschikkingsbevoegdheid van een deelgenoot te beperken. Aangevoerd werd dat het voor een deelgenoot geenszins onverschillig is met welke personen hij in de gemeenschap zal worden geconfronteerd. Hun identiteit drukt een stempel op de gemeenschapsverhoudingen en daarmee ook op de aandelen. Dientengevolge hebben de deelgenoten er belang bij te kunnen verhinderen dat één van hen zich in de gemeenschap laat vervangen door een derde: "Es sei für den Theilhaber keineswegs gleichgültig, welche Genossen er habe; vielmehr sei die Persönlichkeit der Theilhaber für das Leben in der Gemeinschaft oft von entscheidender Bedeutung. Dadurch, daß ein Theilhaber an seine Stelle einen Fremden setze, drücke er vielleicht dem Gemeinschaftsverhältnisse und somit auch dem Rechte des einzelnen Theilhabers einen ganz anderen Stempel auf." Zie Staudinger-Langhein, 741 BGB, Rz Zie hierboven, IV.3A. 45. Mugdan II, p Mugdan II, p

13 IV.3B 221 Voorgesteld werd de deelgenoten in staat te stellen dit belang te beschermen door hun, onder meer in navolging van art. 841 uit de Franse Code civil, 47 in 747 BGB een recht van voorkoop toe te kennen: "Jeder Theilhaber kann über seinen Antheil verfügen. Verkauft er ihn einem Dritten, so hat jeder andere Theilhaber das Recht zum Vorkaufe." 48 Dit voorstel nu werd afgewezen; aanneming daarvan zou een te grote beperking van de beschikkingsvrijheid van de deelgenoten tot gevolg hebben. Bovendien zou uit de geschiedenis blijken dat het recht van voorkoop tot vele problemen aanleiding had gegeven. Voor opneming van dat recht in de wet zouden dientengevolge zwaarwegende argumenten aangevoerd moeten kunnen worden. Volgens de wetgever waren dergelijke argumenten niet voorhanden, omdat bij de gemeenschap een bijzondere persoonlijke verhouding tussen de deelgenoten ontbrak als gevolg van de omstandigheid dat de gemeenschap vaak ontstond door louter toeval: "Jedes Vorkaufsrecht enthalte eine große Belastung für den Eigenthümer. Derselbe werde vielfach, da er in der freien Verfügung über sein Recht beschränkt sei, eine günstige Gelegenheit zum Verkaufe vorübergehen lassen müssen. Die Strömung gehe in neuerer Zeit aus dem angedeuteten Grunde und wegen der vielfachen mit dem Vorkaufsrechte verbundenen Kontroversen und Streitigkeiten auf eine Beseitigung oder Beschränkung desselben. Er bedürfe deshalb des Nachweises eines besonderen Bedürfnisses, wenn ein solches Vorkaufsrecht neu eingeführt werden soll. Ein socher Nachweis sei nicht erbracht. Abgesehen von der Erbengemeinschaft, die hier nicht in Frage stehe, sei regelmäßig bei der Gemeinschaft, die oft durch einen reinen Zufall herbeigeführt werde, ein näheres persönliches Verhältniß der Theilhaber nicht vorhanden, und es sei kein Anlaß, den einzelnen Theilhaber zu Gunsten der Anderen mit einem schwer wiegenden Vorkaufsrechte zu belasten." 49 Niet uitgesloten werd echter dat zich gevallen voor zouden kunnen doen waarin van een dergelijke verhouding tussen de deelgenoten wel sprake was. In dat geval zouden de deelgenoten in staat zijn het binnendringen van een derde in de gemeenschap te voorkomen door zelf bij overeenkomst een recht van voorkoop in het leven te roepen en naleving daarvan te verzekeren met een boetebeding: "Lägen ausnahmsweise die Fälle so, daß ein engeres Verhältniß den Betheiligten als wünschenswerth erscheine, so sei es ihnen unbenommen, vertragsmäßig ein Vorkaufsrecht festzusetzen und die Einhaltung desselben durch eine Strafe zu sichern." 50 Opneming van een wettelijk recht van voorkoop was daarvoor niet vereist. Zoals hierboven is gebleken werd volgens de wetgever aldus voorkomen dat 47. En het ALR, I en 65. Mugdan II, p Mugdan II, p Mugdan II, p Mugdan II, p

14 222 DUITS RECHT afbreuk zou worden gedaan aan de vrijheid van de deelgenoten over hun aandelen te beschikken. Opmerkelijk is dat men het in het tweede ontwerp ter voorkoming van twee andere aan de beschikkingsbevoegdheid verbonden nadelen wel noodzakelijk achtte wettelijke voorzieningen te treffen, die waarschijnlijk nog sterker afbreuk deden aan de vrije overdraagbaarheid van de aandelen dan een wettelijk recht van voorkoop dat gedaan zou hebben. Eén van die nadelen is hierboven steeds aan de orde gesteld aan de hand van de begripsomschrijving van het aandeel die we bij bespreking van het Romeinse recht hebben gevonden. Het aandeel in een gemeenschappelijk voorwerp is daar omschreven als het recht de eigendomsbevoegdheden op dat voorwerp uit te oefenen in samenwerking met de overige deelgenoten. Die samenwerking zal vorm worden gegeven door een uitdrukkelijk of stilzwijgend gesloten overeenkomst. Overeenkomsten nu werken in beginsel slechts tegen degenen die daarbij partij zijn geweest. De vrije overdraagbaarheid van aandelen zal krachtens deze regel tot gevolg hebben dat de deelgenoten er rekening mee moeten houden geconfronteerd te worden met een derde-verkrijger die niet aan een dergelijke overeenkomst gebonden zal zijn. Reeds in het Romeinse recht werd op deze regel een uitzondering gemaakt voor de tussen de deelgenoten gesloten overeenkomst om niet te verdelen; hoewel de verkrijger van het aandeel geen partij was geweest bij die overeenkomst, was hij daaraan wel gebonden. In het eerste ontwerp van het BGB blijkt deze uitzondering bewust niet te zijn opgenomen. Wilde men voorkomen dat de verkrijger verdeling zou vorderen, dan diende de vervreemder er volgens de wetgever maar voor te zorgen dat de verkrijger zich bij overeenkomst zou verplichten van verdeling af te zien: "Die Vereinbarung über den Ausschluß des Rechtes, die Aufhebung zu verlangen, ruft wie eine hierauf gerichtete Verfügung des Erblassers, nur obligatorische Rechtsbeziehungen unter den betr. Theilhabern hervor, bindet also die Sondernachfolger nicht. Ein besonderer Ausspruch im Gesetze ist jedoch diesfalls entbehrlich. Denn, soweit das Gesetz nicht das Gegentheil bestimmt, sind die Vertragschließenden nicht im Stande, durch ihren bloßen Willen die Wirkung des Vertrages gegen Dritte herbeizuführen. Der Erreichung dieses Zweckes steht der Grundsatz entgegen, daß die Privatautonomie im Gesetze nicht besonders anerkannte dingliche oder gegen Dritte wirksame Rechte nicht zu schaffen vermag Wohl aber kann ein Theilhaber seinen Rechtsnachfolger zu Gunsten der 51. Een uitzondering werd gemaakt voor het geval het gemeenschappelijke goed een stuk grond was: "Nur bei einem im Miteigenthume stehenden Grundstücke kann der Antheil eines Eigenthümers zu Gunsten des jeweiligen Eigenthümers eines anderen Antheiles, bz. können die Antheile sämmtlicher Miteigenthümer gegenseitig in der Art belastet werden, daß das Recht, die Aufhebung zu verlangen, ausgeschlossen wird, auch diesfalls übrigens nur mit den aus 767 Abs. 2,3 sich ergebenden Beschränkungen ( 949)." (Mugdan II, p. 492).

15 IV.3B 223 übrigen Theilnehmer durch Vertrag nach allgemeinen Grundsätzen ( 412 ff.) verpflichten, die Aufhebung nicht zu verlangen." 52 In het tweede ontwerp kwam de wetgever echter tot een ander oordeel. Zou men de verkrijger niet binden aan de overeenkomst om niet te verdelen, dan zou een deelgenoot volgens hem eenvoudig in staat zijn die overeenkomst te ontduiken door zijn aandeel over te dragen. Om die ontduiking te voorkomen diende voor dit geval dan ook te worden afgeweken van de regel dat overeenkomsten slechts kunnen worden tegengeworpen aan degenen die daarbij partij zijn geweest: "Wenn es auch theoretisch anomal erscheine, einer an sich blos obligatorischen Vereinbarung Wirkung gegen Dritte beizulegen, so nöthige doch hierzu die Erwägung, daß ohne die Wirkung gegen die Sondernachfolger die Vereinbarung über die Dauer der Gemeinschaft ihren Zweck verfehlen und von jedem Theilhaber leicht durch die Veräußerung seines Antheiles illusorisch gemacht werden könnte." 53 Dit argument rechtvaardigde volgens de wetgever niet alleen opneming van 751 S.1 BGB, volgens welke de verkrijger van het aandeel van rechtswege gebonden was aan de tussen de oorspronkelijke deelgenoten gesloten overeenkomst om niet te verdelen, maar ook opneming van 746 BGB, 54 volgens welke de verkrijger eveneens gebonden was aan overeenkomsten betreffende het beheer en gebruik van het gemeenschappelijke voorwerp. 55 Deze gebondenheid nu staat op gespannen voet met de hierboven aan de orde gestelde overwegingen naar aanleiding van het tweede ontwerp die de wetgever doorslaggevend achtte bij afwijzing van het voorstel het recht van voorkoop in de wet vast te leggen. Dat recht zou de deelgenoten teveel beperken in hun vrijheid over de aandelen te beschikken; als gevolg van dat recht zouden ze veelvuldig het gevaar lopen een gunstige gelegenheid tot verkoop aan zich voorbij te zien gaan. 56 Opgemerkt kan worden dat een soortgelijk gevaar verbonden is aan de regel dat tussen de oorspronkelijke deelgenoten gesloten overeenkomsten aan de verkrijger tegengeworpen kunnen worden; ook die regel heeft een feitelijke beperking tot gevolg van de vrijheid van de deelgenoten over hun aandelen te beschikken. 52. Mugdan II, p. 491, Mugdan II, p BGB: "Haben die Teilhaber die Verwaltung und Benutzung des gemeinschaftlichen Gegenstandes geregelt, so wirkt die getroffene Bestimmung auch für und gegen die Sondernachfolger." 55. Mugdan II, p Zie hierboven, bij noot 49.

16 224 DUITS RECHT Dat ook de wetgever zelf zich er van bewust was dat die vrijheid in het tweede ontwerp beperkt was, kan worden afgeleid uit zijn overwegingen naar aanleiding van een voorstel de verkrijger van een aandeel te beschermen tegen gebondenheid aan overeenkomsten waar hij geen weet van heeft gehad. Geopperd is hem voor dat geval een beroep toe te staan op de regels die een verkrijger te goeder trouw beschermen die geleverd heeft gekregen van een beschikkingsonbevoegde. Krachtens één van die regels kan een op een goed rustende zakelijke last niet aan de verkrijger worden tegengeworpen indien hij bij de overdracht van het bestaan daarvan niet op de hoogte is geweest en dat evenmin behoefde te zijn. 57 Betoogd werd nu dat een tussen de deelgenoten ter zake van een gemeenschappelijk goed gesloten overeenkomst ook beschouwd moet worden als een zakelijke last die op het aandeel drukt; evenals een zakelijke last immers kan een dergelijke overeenkomst in beginsel aan de verkrijger worden tegengeworpen. Deze vergelijking deed de vraag rijzen of de bescherming van de verkrijger te goeder trouw in beide gevallen gelijk was; mocht, met andere woorden, worden aangenomen dat een tussen de deelgenoten ter zake van de gemeenschap gesloten overeenkomst niet kan worden tegengeworpen aan de verkrijger die bij de overdracht niet van het bestaan daarvan op de hoogte was of behoorde te zijn, op dezelfde wijze als een op een goed rustende zakelijke last niet kan worden tegengeworpen aan de verkrijger die niet op de hoogte was van die last en dat evenmin hoefde te zijn? De wetgever meende dat deze vraag ontkennend beantwoord moest worden: "Es sei aber ferner nicht gerechtfertigt, diese Wirkung durch Anwendung der den gutgläubigen Erwerber schützenden Vorschriften zu beschränken. Die Beschränkung werde damit begründet, daß man durch die Vereinbarung über den Ausschluß der Theilung eine Art dinglicher Belastung des Antheiles jedes Theilhabers zu Gunsten der anderen Theilhaber entstehen lasse und daß deshalb der redliche Erwerber eines Antheiles vor Nachtheilen in Folge seiner Unkenntniß von dieser Belastung ebenso geschützt werden müsse, wie bezüglich anderer dinglicher Belastungen. Diese Begründung erscheine jedoch nicht stichhaltig. Die Vorschriften zum Schutze des redlichen Erwerbes bezweckten die Sicherung und Erleichterung des Verkehres und seien deshalb auf solche Gegenstände zu beschränken, bezüglich deren der Gesetzgeber einen ungehinderten Verkehr ermöglichen wolle. Zum Gegenstande des Verkehres eigne sich aber der Antheil eines Theilhabers an einem gemeinschaftlichen Gegenstande seiner Natur nach nicht; ein solcher Antheil sei ein illiquides Vermögensstück, welches stets eine Auseinandersetzung erforderlich mache. Der Erwerber eines Antheiles müsse sich nach der für die Gemeinschaft maßgebenden Ordnung erkundigen; er sei nicht berechtigt, anzunehmen, daß für die Gemeinschaft nur die dispositiven Bestimmungen des Gesetzes gälten, in dieser Beziehung sei guter Glaube bei dem Erwerber eines Antheiles stets ausgeschlossen." BGB. 58. Mugdan II, p

17 IV.3B 225 Doorslaggevend achtte de wetgever blijkens dit citaat dat de regels ter bescherming van de verkrijger te goeder trouw strekken tot bescherming van een vrij verkeer en dat hun toepasselijkheid dientengevolge beperkt moet worden tot voorwerpen die geacht mogen worden daarvan deel uit te maken. Voor ons betoog nu is van belang dat aandelen in gemeenschappelijke goederen volgens de wetgever niet beschouwd mogen worden als zodanige voorwerpen; de wetgever heeft niet gewild dat met betrekking tot die aandelen een ongehinderd verkeer mogelijk zou zijn. Op grond daarvan kwam hij tot de conclusie dat er bij de overdracht van een aandeel geen beroep mogelijk was op de regels ter bescherming van de verkrijger te goeder trouw om uit te komen onder de gebondenheid aan door de oorspronkelijke deelgenoten ter zake van de gemeenschap gesloten overeenkomsten; de verkrijger diende zich vóór de overdracht steeds op de hoogte te stellen van die overeenkomsten. Uit deze overwegingen blijkt dat aandelen in gemeenschappelijke goederen ook volgens de wetgever zelf niet als zonder meer vrij overdraagbaar beschouwd mogen worden. Behalve door de gebondenheid van de verkrijger aan tussen de deelgenoten gesloten overeenkomsten wordt die vrijheid ook beperkt door een andere maatregel die in het tweede ontwerp is opgenomen om de deelgenoten te beschermen tegen voor hen nadelige gevolgen van de overdraagbaarheid van een aandeel. Die maatregel betreft de wijze waarop voldoening afgedwongen kan worden van tussen de deelgenoten bestaande schulden ter zake van de gemeenschap. Reeds in het eerste ontwerp was bepaald dat die voldoening bewerkstelligd kon worden door de betreffende schulden in mindering te brengen op hetgeen de deelgenoot-debiteur zou worden toegedeeld: "Hat ein Theilhaber gegen einen anderen Theilhaber eine Forderung, welche in der unter ihnen bestehenden Gemeinschaft sich gründet, so kann er verlangen, daß die Forderung bei Aufhebung der Gemeinschaft aus dem Antheile des Schuldners an dem gemeinschaftlichen Gegenstande berichtigt werde." 59 Door overdracht van een aandeel nu zou deze wijze van voldoening onmogelijk zijn geworden; niet de deelgenoot-debiteur zou dan partij zijn bij de verdeling, maar degene aan wie hij het aandeel had overgedragen. Uitdrukkelijk werd overwogen dat het bij die verdeling niet mogelijk zou zijn de bedoelde schulden van de vervreemder ten laste te brengen van de verkrijger: 59. Mugdan II, p. CXL.

18 226 DUITS RECHT "Der Theilhaber-Gläubiger hat den Anspruch nur gegen den Theilhaber-Schuldner, nicht gegen die Singularsuccessoren des Letzteren. Veräußert der Schuldner seinen Antheil, so kann der Gläubiger den Anspruch gegen den Erwerber nicht geltend machen." 60 Als gevolg van deze regel zou de overdracht van een aandeel door één der deelgenoten een benadeling van de overigen tot gevolg kunnen hebben. In zijn toelichting op het eerste ontwerp blijkt dit nadeel ook te zijn erkend door de wetgever, en wel naar aanleiding van de constatering dat een mede-erfgenaam volgens dat ontwerp, evenals in het Romeinse recht, bevoegd werd geacht te beschikken over zijn aandeel in een afzonderlijk goed van de nalatenschap: "Dem Systeme des gemeinen Rechtes fehlt es indessen nicht an schwerwiegenden Nachtheilen. Vor Allem können andere Miterben schwer benachtheiligt werden. Dem einzelnen Miterben wird die Verfügung über seinen Bruchtheil oder Theil an den einzelnen Erbschaftsgegenständen ermöglicht. Hat ein Miterbe eine Nachlaßschuld voll bezahlt (was, wie die Erfahrung lehrt, häufig kaum zu umgehen ist), hat dieser Miterbe Auslagen für die Erbschaft bestritten, oder hat er Ersatzansprüche gegen jenen wegen dessen rechtswidrigen Verhaltens erlangt, so sieht er sich außer Stande, dafür aus dem Nachlasse Befriedigung zu suchen." 61 Voor het geval de gemeenschap bestaat tussen erfgenamen is dit bezwaar in het tweede ontwerp voorkomen. Hierboven is immers gebleken dat in het tweede ontwerp, ten aanzien van die gemeenschap hoofdzakelijk ter bescherming van de nalatenschapscrediteuren is gekozen voor de regels van de "Gesamthandsgemeinschaft". Eén van de kenmerken daarvan is dat een deelgenoot niet bevoegd wordt geacht te beschikken over zijn aandeel in een afzonderlijk goed van de gemeenschap. Voor de nalatenschap is deze onbevoegdheid uiteindelijk vastgelegd in 2033 Abs. 2 BGB. Als gevolg daarvan hoeven de erfgenamen niet te vrezen dat door overdracht van een aandeel in een nalatenschapgoed afbreuk zal worden gedaan aan hun recht bij de verdeling voldoening af te dwingen van de schulden die de vervreemder ter zake van de nalatenschap aan hen had; een mede-erfgenaam is eenvoudigweg niet bevoegd een zodanige overdracht te bewerkstelligen. Bij de gemeenschappen waarop de bepalingen uit het tweede boek over de "Gemeinschaft" onverkort van toepassing zijn, is in het tweede ontwerp niet afgeweken van de in het eerste ontwerp opgenomen Romeinsrechtelijke regel dat een deelgenoot bevoegd is over zijn aandeel te beschikken. Betekent dit dat de deelgenoten in een zodanige gemeenschap er wél rekening mee moeten houden, als gevolg van de overdracht van een aandeel de mogelijkheid te verliezen bij de verdeling voldoening af te dwingen van de schulden die de vervreemder ter zake van de gemeenschap heeft? Naar aanleiding van het 60. Mugdan II, p Mugdan V, p. 282.

19 IV.3B 227 tweede ontwerp voerde de wetgever aan dat een bevestigend antwoord op deze vraag in strijd zou zijn met het "moderne rechtsbewustzijn". In afwijking van de toelichting op het eerste ontwerp zou de toenmalig heersende leer het namelijk wél mogelijk hebben geacht die schulden van de vervreemder bij de verdeling aan de verkrijger tegen te werpen: "Der Standpunkt des Entw., wonach dem Theilhaber das Recht, bei der Theilung Berichtigung der auf dem Gemeinschaftsverhältnisse beruhenden Forderungen aus dem Antheile des Schuldners zu verlangen, nur diesem gegenüber, nicht auch dessen Sondernachfolgern gegenüber zustehen soll, entspreche nicht dem modernen Rechtsbewußtseine. Der Entw. sei einer älteren, im gemeinen Rechte verbreiteten Meinung gefolgt, die jedoch neuerdings bekämpft werde; es herrsche gegenwärtig die Auffassung, daß nach gemeinem Rechte die Anrechnung der von einem Theilhaber zu erstattenden Auslagen auch Sondernachfolgern gegenüber zulässig sei." 62 In die heersende leer had de overdracht niet tot gevolg dat er een nieuwe gemeenschapsverhouding zou ontstaan tussen de verkrijger en de overige deelgenoten, maar dat de verkrijger de bestaande verhouding voorzette: "Denn nach der heutigen Anschauung entstehe durch den Eintritt des Erwerbers kein neues Gemeinschaftserhältniß an Stelle des bisherigen, sondern der Erwerber setze die bestehende Gemeinschaft fort und müsse sie daher auch so hinnehmen, wie sie sich bis zu seinem Eintritte gestaltet habe." 63 Een praktisch argument voor die leer was volgens de wetgever dat aanvaarding van de in de toelichting op het eerste ontwerp verdedigde opvatting tot gevolg zou hebben dat een deelgenoot-debiteur in staat zou zijn door overdracht afbreuk te doen aan het recht van de overige deelgenoten voldoening van die schulden bij de verdeling af te dwingen. Om dit gevolg nu te voorkomen werd in het tweede ontwerp vastgelegd dat die schulden wel degelijk bij de verdeling aan de verkrijger tegengeworpen konden worden: "Es komme auch in Betracht, daß die Vorschrift des 770 ohne die Zusatzbestimmung, welche die Anträge vorschlagen, praktisch bedeutungslos sein würde, da der Schuldner jeder Zeit in der Lage wäre, ihre Wirkungen durch Weiterveräußerungen seines Antheiles zu vereiteln." 64 In het BGB werd deze regel uiteindelijk vastgelegd in de 756 jo. 755 Abs. 2 BGB. Evenals voor de in het tweede ontwerp opgenomen bepaling dat de verkrijger gebonden is aan ter zake van de gemeenschap tussen de overige deelgenoten gesloten overeenkomsten, geldt ook voor deze regel dat zij een feitelijke beperking tot gevolg heeft van de vrijheid van de deelgenoten over hun aandelen te beschikken. Behalve met het gevaar gebonden te zijn aan overeenkomsten waarbij hij geen partij is geweest, zal de verkrijger er als 62. Mugdan II, p Mugdan II, p Mugdan II, p

20 228 DUITS RECHT gevolg van die regel eveneens rekening mee moeten houden bij een verdeling met lege handen achter te blijven in het geval dat de overige deelgenoten gebruik maken van hun recht de schulden van de vervreemder in mindering te brengen op hetgeen hem toegedeeld zal worden; deze gevaren zullen het moeilijk maken het aandeel tegen een redelijke prijs te verkopen. Hierboven nu is gebleken dat de mogelijkheid een aandeel onder gunstige voorwaarden te verkopen voor de ontwerper reden is geweest het recht van voorkoop niet in de wet op te nemen en aldus toe te staan dat de deelgenoten gedwongen kunnen worden toetreding van een derde tot de gemeenschap te dulden. De zojuist gevonden resultaten tonen aan dat afbreuk aan deze mogelijkheid is gedaan door wel enkele andere maatregelen ter bescherming van de overige deelgenoten in de wet op te nemen; hoewel volgens de uiteindelijke regeling geen rekening gehouden behoeft te worden met het recht van voorkoop, zal verkoop van het aandeel onder gunstige voorwaarden vaak niet mogelijk zijn vanwege de kans dat de koper met die maatregelen geconfronteerd zal worden. Deze constatering doet de vraag rijzen of het niet beter was geweest de deelgenoten wél in staat te stellen zich te verzetten tegen toetreding van een derde tot de gemeenschap. Behalve door hun een recht van voorkoop toe te kennen had dit ook kunnen geschieden door in het tweede ontwerp evenals bij de nalatenschap ook bij de "Gemeinschaft" in het algemeen afstand te doen van de romeinsrechtelijke regel dat een deelgenoot bevoegd is over zijn aandeel te beschikken; voor dergelijke beschikkingshandelingen had men eenvoudigweg toestemming van de overige deelgenoten kunnen eisen. Deze oplossing zou het overbodig hebben gemaakt de verkrijger ter bescherming van de overige deelgenoten van rechtswege gebonden te achten aan overeenkomsten waarbij hij geen partij was geweest. Zouden de overige deelgenoten namelijk vrezen met een derde geconfronteerd te worden die aan dergelijke overeenkomsten niet gebonden zou zijn, dan zouden zij in dat geval hun toestemming hebben kunnen weigeren of van voorwaarden afhankelijk hebben kunnen stellen. Voor de mogelijkheid de schulden van de vervreemder in mindering te brengen op hetgeen hem toegedeeld zou worden, zou hetzelfde hebben gegolden; zouden de overige deelgenoten er bezwaar tegen hebben gehad die mogelijkheid als gevolg van de overdracht te verliezen, dan zouden zij het verlenen van hun toestemming bijvoorbeeld afhankelijk hebben kunnen stellen van verschaffing van vervangende zekerheid. Behalve dat aldus met het opnemen van het toestemmingsvereiste in de wet de noodzaak voorkomen zou zijn inbreuk te maken op de regels dat overeenkomsten slechts werken tegen degenen die daarbij partij zijn geweest

Conclusie. 1. Inleiding. 2. Begripsomschrijving van het aandeel

Conclusie. 1. Inleiding. 2. Begripsomschrijving van het aandeel Conclusie 1. Inleiding De samenvatting en conclusies in deze paragraaf beperken zich hoofdzakelijk tot het laatste hoofdstuk waarin het huidige Nederlandse recht is besproken in vergelijking met de andere

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJKDERNEDER LAN DEN. JAARGANG 1957 Nr. 56

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJKDERNEDER LAN DEN. JAARGANG 1957 Nr. 56 48 (1956) Nr. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJKDERNEDER LAN DEN JAARGANG 1957 Nr. 56 A. TITEL Notawisseling tussen de Nederlandse Regering en de Duitse Bondsregering betreffende de wedertoepassing van

Nadere informatie

Over dit boek. Richtlijnen voor gebruik

Over dit boek. Richtlijnen voor gebruik Over dit boek Dit is een digitale kopie van een boek dat al generaties lang op bibliotheekplanken heeft gestaan, maar nu zorgvuldig is gescand door Google. Dat doen we omdat we alle boeken ter wereld online

Nadere informatie

Inleiding. Achtergrond toepasselijke regels

Inleiding. Achtergrond toepasselijke regels Beschikking door een deelgenoot over zijn aandeel in een goed dat tot een bijzondere gemeenschap behoort: enkele opmerkingen naar aanleiding van HR 28 november 2008, NJ 2009, 145 Inleiding In zijn arrest

Nadere informatie

bab.la Uitdrukkingen: Zakelijke correspondentie Bestelling Nederlands-Duits

bab.la Uitdrukkingen: Zakelijke correspondentie Bestelling Nederlands-Duits bab.la Uitdrukkingen: Zakelijke correspondentie Bestelling Nederlands-Duits Bestelling : Bestelling plaatsen Wij overwegen de aanschaf van... Wir ziehen den Kauf von... in Betracht... Formeel, voorzichtig

Nadere informatie

Ruzie maken Streiten

Ruzie maken Streiten Ruzie maken Streiten Als kinderen ruzie maken Wenn kinder sich streiten Kinderen maken ruzie. Dat gebeurt in elk gezin. Ruzie om een stuk speelgoed, een spelletje dat uit de hand loopt, een jaloerse reactie

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1993 Nr. 44

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1993 Nr. 44 38 (1956) Nr. 3 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1993 Nr. 44 A. TITEL Vierde Aanvullende Overeenkomst tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Bondsrepubliek Duitsland bij het

Nadere informatie

Hoofdstuk V Nederlands recht

Hoofdstuk V Nederlands recht Hoofdstuk V Nederlands recht 1. Inleiding In het Nederlandse Burgerlijk Wetboek van 1992 is evenals in het Duitse en het Franse recht een regeling opgenomen voor de gemeenschap in het algemeen. Alvorens

Nadere informatie

KG 51R F K. 1 Gegevens van de aanvrager. 2 Gegevens van de echtgeno(o)t(e) of levenspartner van de aanvrager

KG 51R F K. 1 Gegevens van de aanvrager. 2 Gegevens van de echtgeno(o)t(e) of levenspartner van de aanvrager Naam en voornaam van de aanvrager Name und der antragstellenden Person Kinderbijslagnr. F K Kindergeld-Nr. KG 51R Bijlage Buitenland bij de aanvraag voor Duitse kinderbijslag van.. voor personen die een

Nadere informatie

Lost Cities Spielanleitung/Spielregeln. Brettspielnetz.de Team Copyright 2016 Brettspielnetz.de

Lost Cities Spielanleitung/Spielregeln. Brettspielnetz.de Team Copyright 2016 Brettspielnetz.de Lost Cities Spielanleitung/Spielregeln Brettspielnetz.de Team Copyright 2016 Brettspielnetz.de Inhalt Lost Cities Spielregeln...1 Einleitung und Spielidee...2 Der Spielverlauf...4 Eine Karte in eine Reihe

Nadere informatie

goed verzekerd én (dus) vele vakantie-euro s besparen...

goed verzekerd én (dus) vele vakantie-euro s besparen... ouder dan 20? Älter als 20 Jahre? goed verzekerd én (dus) vele vakantie-euro s besparen... Gut versichert und (daher) viele Ferien-Euros sparen... Driekleur Verzekeringen, de specialist in recreatieverzekeringen,

Nadere informatie

Logboek bij de lessenserie over. Cengiz und Locke. van Zoran Drvenkar. Groep: Leden: 1. 2. 3. 4. 5. 6. Fragment:

Logboek bij de lessenserie over. Cengiz und Locke. van Zoran Drvenkar. Groep: Leden: 1. 2. 3. 4. 5. 6. Fragment: Logboek bij de lessenserie over Cengiz und Locke van Zoran Drvenkar Groep: Leden: 1. 2. 3. 4. 5. 6. Fragment: ANWEISUNGEN Dit is een serie van drie lessen. Jullie gaan in zes groepen van vier of vijf leerlingen

Nadere informatie

- Voeg a.u.b. een kopie bij. - 1. Afstand van rechten a) Commerciële octrooirechten inclusief ervaring en kennis (b. v. ontwerpen, modellen)

- Voeg a.u.b. een kopie bij. - 1. Afstand van rechten a) Commerciële octrooirechten inclusief ervaring en kennis (b. v. ontwerpen, modellen) 1. Exemplaar voor de belastingdienst van de aanvrager / Kenn-Nummer Verwijzing naar 13, tweede lid, van de Duitse Wet ter Bescherming van Gegevens (Bundesdatenschutz): De bij het verzoeg verlangde gegevens

Nadere informatie

Vakantiehuizen en vakantiewoningen(of Appartementen) Exclusief op het eiland Ameland.

Vakantiehuizen en vakantiewoningen(of Appartementen) Exclusief op het eiland Ameland. Vakantiehuizen en vakantiewoningen(of Appartementen) Exclusief op het eiland Ameland. 1 Vakantieobject omschrijvingsvoorwaarden: Belangrijk!! De reclame-opdracht aan ameland-tips.de komt uitsluitend tot

Nadere informatie

ES-S7A. Außensirene. www.etiger.com

ES-S7A. Außensirene. www.etiger.com ES-S7A Außensirene www.etiger.com DE Merkmale - Funkverbindung für eine einfache Installation - Radiofrequenzsicherheit des Zubehörs: über eine Million Codekombinationen - EEPROM-Informationsschutz, keine

Nadere informatie

Woordenlijst Communicatie/Argumentatie

Woordenlijst Communicatie/Argumentatie Westfälische Wilhelms-Universität Münster Workshop: Mediagebruik in de taalklas Frauke König M.A. Woordenlijst Communicatie/Argumentatie mijns inziens, naar mijn oordeel naar mijn (bescheiden) mening volgens

Nadere informatie

Kapitel 8 Nervenkitzel

Kapitel 8 Nervenkitzel 1: Am See Kapitel 8 Nervenkitzel 4. 1. gedacht 4. kans 2. blokken 5. verknalt 3. kamerarrest 6. redt 6. 1. Groβeltern Köningswinter 2. Bruder Brandenburg 3. Ste. Maxime Campingplatz 4. Sylt Insel 5. zu

Nadere informatie

ALGEMENE VERKOOP- EN LEVERINGSVOORWAARDEN VAN DE ALGEMENE NEDERLANDSE VERENIGING VAN EIERHANDELAREN (ANEVEI) GEVESTIGD TE ZOETERMEER

ALGEMENE VERKOOP- EN LEVERINGSVOORWAARDEN VAN DE ALGEMENE NEDERLANDSE VERENIGING VAN EIERHANDELAREN (ANEVEI) GEVESTIGD TE ZOETERMEER ALGEMENE VERKOOP- EN LEVERINGSVOORWAARDEN VAN DE ALGEMENE NEDERLANDSE VERENIGING VAN EIERHANDELAREN (ANEVEI) GEVESTIGD TE ZOETERMEER Gedeponeerd ter Griffie van de Arrondissementsrechtbank te Utrecht op

Nadere informatie

U hebt hier het activiteitenprogramma voor de periode van 20 juli t/m 2. augustus. Het zijn de activiteiten zoals deze georganiseerd worden door

U hebt hier het activiteitenprogramma voor de periode van 20 juli t/m 2. augustus. Het zijn de activiteiten zoals deze georganiseerd worden door Beste lezer, U hebt hier het activiteitenprogramma voor de periode van 20 juli t/m 2 augustus. Het zijn de activiteiten zoals deze georganiseerd worden door de vereniging voor Evangelisatie & Recreatie.

Nadere informatie

Aanvraag tegemoetkoming KOB/Antrag auf KOB-Zuschuss

Aanvraag tegemoetkoming KOB/Antrag auf KOB-Zuschuss Aanvraag tegemoetkoming KOB/Antrag auf KOB-Zuschuss U krijgt de tegemoetkoming KOB als 90% of meer van uw wereldinkome onder de belasting valt. Het wereld is uw totale uit Nederland en daarbuiten. Dit

Nadere informatie

Duits - Havo 3 - Hoofdstuk 5 samenvatting

Duits - Havo 3 - Hoofdstuk 5 samenvatting Duits - Havo 3 - Hoofdstuk 5 samenvatting Rode tekst = tip Grammatica Imperfekt (verleden tijd) wollen (willen) sollen (moeten) müssen (moeten) wissen (weten) ich wollte sollte musste wusste du wolltest

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1965 Nr. 80

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1965 Nr. 80 60 (1963) Nr. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1965 Nr. 80 A. TITEL Overeenkomst tussen de bevoegde Nederlandse en Duitse autoriteiten betreffende de toepassing van artikel 73,

Nadere informatie

Binnendifferenzierung Schnellere TN können mit den Arbeitsblättern 2a und 2b arbeiten.

Binnendifferenzierung Schnellere TN können mit den Arbeitsblättern 2a und 2b arbeiten. ab les 2: WIE? WAT? WAAR? Vorbereitung Kopieren Sie die Arbeitsblätter auf festes Papier und schneiden Sie die Informationskärtchen aus. Pro Gruppe von 4 Personen brauchen Sie jeweils die Arbeitsblätter

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 31/08/2015

Datum van inontvangstneming : 31/08/2015 Datum van inontvangstneming : 31/08/2015 Vertaling C-417/15-1 Zaak C-417/15 Verzoek om een prejudiciële beslissing Datum van indiening: 29 juli 2015 Verwijzende rechter: Landesgericht für Zivilrechtssachen

Nadere informatie

Zie bijvoorbeeld Hof Amsterdam 28 mei 1907, W. 8632; HR 12 juni 1953, NJ 1953, 635; HR 26 november 1982, NJ 1983, 124 (Struik/NMB).

Zie bijvoorbeeld Hof Amsterdam 28 mei 1907, W. 8632; HR 12 juni 1953, NJ 1953, 635; HR 26 november 1982, NJ 1983, 124 (Struik/NMB). Schuldoverneming De Duitse achtergrond van de artikelen 6:155 tot en met 6:158 BW 1. Inleiding In de artikelen 6:155 tot en met 6:158 BW heeft de wetgever de schuldoverneming geregeld. Blijkens de toelichting

Nadere informatie

gezellig Het was een leuke dag en het was leuk om deze dag te doen want beter Toppie leuk man het was prima Echt leuk Dag kan niet meer stuk

gezellig Het was een leuke dag en het was leuk om deze dag te doen want beter Toppie leuk man het was prima Echt leuk Dag kan niet meer stuk Hoe vonden jullie de dag vandaag? Positief feedback: gezellig Het was een leuke dag en het was leuk om deze dag te doen want beter dan les. Toppie man het was prima Echt leuk Dag kan niet meer stuk leerzaam,

Nadere informatie

Stammtisch an der Küste 22.05.2014 25.05.2014

Stammtisch an der Küste 22.05.2014 25.05.2014 Stammtisch an der Küste 22.05.2014 25.05.2014 23 campers Deze keer in het Nederlands. Dit leek ons nu wel eens tijd worden Joke en ik hopen dat jullie het kunnen vertalen. Woensdag 21 mei waren er al veel

Nadere informatie

Sommerfest 2011 Zomerfeest 2011

Sommerfest 2011 Zomerfeest 2011 Sommerfest 2011 Zomerfeest 2011 DNHK semina SCHLOSS ZEIST AM FREITAG, 17. JUNI 2011 SLOT ZEIST OP VRIJDAG 17 JUNI 2011 Gemeenschapszin Gemeinschaft SErfolg erfordert Gemeinschaft. Dieses Motto liegt seit

Nadere informatie

Voorbeeld Instellingsexamen. Toets Duits Spreken/Gesprekken voeren B1

Voorbeeld Instellingsexamen. Toets Duits Spreken/Gesprekken voeren B1 Voorbeeld Instellingsexamen Toets Duits Spreken/Gesprekken voeren B1 1 Voorblad toets Duits spreken/gesprekken voeren B1... 2 2 Informatie voor de kandidaat... 3 3 Informatie voor de toetsleider... 7 4

Nadere informatie

Je werkt in een ijszaak op de boulevard van Scheveningen en een Duitse toerist spreekt je aan

Je werkt in een ijszaak op de boulevard van Scheveningen en een Duitse toerist spreekt je aan Opdrachten Taaldorp Duits Om sommige onderstaande opdrachten te kunnen doen moet je beschikken over geld. Dit kun je bij de pinautomaat verkrijgen. Volg de instructies op de pinautomaat. Situatie 1: Leerling

Nadere informatie

Wijzigingen SEPA. Inhoud. Algemeen. Wijzigingen in < Parameters - Boeking >

Wijzigingen SEPA. Inhoud. Algemeen. Wijzigingen in < Parameters - Boeking > Wijzigingen SEPA Inhoud Deze handleiding is helaas nog niet volledig vertaald naar het Nederlands. Wij doen ons uiterste best om dit zo spoedig mogelijk te realiseren. Mocht u een tekst niet begrijpen

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2001 Nr. 99

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2001 Nr. 99 12 (2001) Nr. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2001 Nr. 99 A. TITEL Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Bondsrepubliek Duitsland inzake sociale zekerheid ter

Nadere informatie

http://www.schoolsamenvatting.nl/ - De site voor samenvattingen

http://www.schoolsamenvatting.nl/ - De site voor samenvattingen GRAMMATICA OEFENINGEN DUITS Vertaal mbv woordenboek!!!! 1. Ik hoor het vrij vaak = Ich höre es oft 2. Op de eerste plaats = 3. Ik weet niet, of hij kan komen = 4. Hij wil zelfmoord plegen = 5. Kunt u mij

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 070.00 ingediend door: hierna te noemen klager`, tegen: hierna te noemen 'verzekeraar. De Raad van Toezicht Verzekeringen heeft

Nadere informatie

Snelheids overtredingen met een klein schip Geschwindigkeitsübertretungen mit einem kleinen Boot

Snelheids overtredingen met een klein schip Geschwindigkeitsübertretungen mit einem kleinen Boot Auszug aus der Bußgelddatei für den Wassersport in den Niederlanden (siehe auch www.vaarbewijzen.nl) Anm.: In blauer Farbe sinngemäße deutsche Übersetzung Snelheids overtredingen met een klein schip Geschwindigkeitsübertretungen

Nadere informatie

Prof. mr. drs. M.L. Hendrikse

Prof. mr. drs. M.L. Hendrikse Amsterdam Centre for Insurance Studies (ACIS) Eigen schuld en bereddingsplicht bij zorgverzekeringen Prof. mr. drs. M.L. Hendrikse Algemene opmerkingen (1) De zorgverzekeringsovereenkomst bestaat niet:

Nadere informatie

4. Deutsch-Niederländisches Wirtschaftsforum

4. Deutsch-Niederländisches Wirtschaftsforum 4. Deutsch-Niederländisches Wirtschaftsforum 4. Duits-Nederlandse Handelsdag BORUSSIA-PARK Mönchengladbach 12.11.2013, 13:00 bis 19:00 Uhr 12.11.2013, 13.00 tot 19.00 uur Ziele und Inhalte Freunde treffen

Nadere informatie

Ervaringen zomercursus ESPRO Fit for Europe Von Davy Houwen (Niederlande)

Ervaringen zomercursus ESPRO Fit for Europe Von Davy Houwen (Niederlande) Niederrhein-Magazin Nr.3, Seite 13 Ervaringen zomercursus ESPRO Fit for Europe Von Davy Houwen (Niederlande) Er zijn van die momenten in je leven die je je hele leven bijblijven. De zomercursus ESPRO 2006

Nadere informatie

Gegarandeerde verzorging klant gaat voor alles

Gegarandeerde verzorging klant gaat voor alles Gegarandeerde verzorging klant gaat voor alles DKV Euro Service werkt met de Satellic Box voor afrekenen van de nieuwe Belgische tol Op 1 april 2016 gaat in België een nieuw satellietgestuurd tolsysteem

Nadere informatie

Taal vitaal. Einstufungstest. Durchführung und Auswertung

Taal vitaal. Einstufungstest. Durchführung und Auswertung Taal vitaal Einstufungstest Durchführung und Auswertung Mit diesem schriftlichen Test zu den Lehrbüchern Taal vitaal und Taal totaal können Sie Ihre Niederländischkenntnisse feststellen, um sich in unser

Nadere informatie

Helfrichstraat 28, NL-6562 WV Groesbeek T: 0031(0)647892036 / F: 0031(0)243972353 E-mail: info@mandjesbloembollen.nl www.mandjesbloembollen.

Helfrichstraat 28, NL-6562 WV Groesbeek T: 0031(0)647892036 / F: 0031(0)243972353 E-mail: info@mandjesbloembollen.nl www.mandjesbloembollen. Helfrichstraat 28, NL-6562 WV Groesbeek T: 0031(0)647892036 / F: 0031(0)243972353 E-mail: info@mandjesbloembollen.nl www.mandjesbloembollen.nl Sehr geehrte Geschäftspartner, Gerne möchten wir Ihnen die

Nadere informatie

THE JAPANESE COLLECTION RELATED TO NATURAL HISTORY IN THE NATIONAL MUSEUM OF ETHNOLOGY, LEIDEN, THE NETHERLANDS

THE JAPANESE COLLECTION RELATED TO NATURAL HISTORY IN THE NATIONAL MUSEUM OF ETHNOLOGY, LEIDEN, THE NETHERLANDS The University Museum The University of Tokyo Bulletin No.46 THE JAPANESE COLLECTION RELATED TO NATURAL HISTORY IN THE NATIONAL MUSEUM OF ETHNOLOGY, LEIDEN, THE NETHERLANDS Tokuhei Tagai, Akiko Mikouchi

Nadere informatie

MEINDERT OOSTERHOF, in zijn hoedanigheid van gerechtsdeurwaarder, kantoorhoudende te Drachten,

MEINDERT OOSTERHOF, in zijn hoedanigheid van gerechtsdeurwaarder, kantoorhoudende te Drachten, Vonnis RECHTBANK LEEUWARDEN Sector kanton Locatie Heerenveen zaak-/rolnummer: 371218 CV EXPL i 1-5231 vonnis van de kantonrechter d.d. 14 maart 2012 inzake X wonende te eiser. procederende met toevoeging.

Nadere informatie

6. Vorderingen wegens verschuldigd honorarium zijn opeisbaar indien en zodra de opdracht is

6. Vorderingen wegens verschuldigd honorarium zijn opeisbaar indien en zodra de opdracht is Algemene voorwaarden I. Algemene bepalingen 1. Deze voorwaarden zijn van toepassing op dienstverlening met betrekking tot onroerende zaak in Duitsland. Voor zover niet anders blijkt wordt onder onroerend(e)

Nadere informatie

Algemene verkoopvoorwaarden Mulder Onions B.V. (versie 1.0 d.d. 1 juli 2015)

Algemene verkoopvoorwaarden Mulder Onions B.V. (versie 1.0 d.d. 1 juli 2015) Algemene verkoopvoorwaarden Mulder Onions B.V. (versie 1.0 d.d. 1 juli 2015) 1. TOEPASSELIJKHEID EN WIJZIGINGEN 1.1 Deze verkoopvoorwaarden gelden voor alle offertes, aanbiedingen en overeenkomsten, tussen

Nadere informatie

Commission paritaire pour les entreprises de travail adapté et les ateliers sociaux. Paritair comité voor de beschutte en de sociale werkplaatsen

Commission paritaire pour les entreprises de travail adapté et les ateliers sociaux. Paritair comité voor de beschutte en de sociale werkplaatsen Paritair comité voor de beschutte en de sociale werkplaatsen Commission paritaire pour les entreprises de travail adapté et les ateliers sociaux Collectieve van 2000 Convention collective de travail du

Nadere informatie

Neue Ansätze zur Optimierung der Biogasgewinnung

Neue Ansätze zur Optimierung der Biogasgewinnung Neue Ansätze zur Optimierung der Biogasgewinnung Nieuwe aanzetten ter optimalisatie van de biogaswinning Mittwoch, 10.04.2013 10-15 Uhr im Bagno, Steinfurt Einladung Hiermit laden wir Sie herzlich ein

Nadere informatie

Top 100 Duitse woorden

Top 100 Duitse woorden Top 100 Duitse woorden hinter achter hinten achteraan letzten Monat afgelopen maand schon al nur (of: nur noch) alleen maar nur noch alleen nog wenn als bitte alstublieft (als je iets geeft) immer altijd

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 28 867 Wijziging van de titels 6, 7 en 8 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen) Nr. 12 DERDE NOTA

Nadere informatie

Wanderungsprofile Migratieprofielen EUREGIO

Wanderungsprofile Migratieprofielen EUREGIO Wanderungsprofile Migratieprofielen Ergebnisse im Überblick Feitenoverzicht Gebiet Deutscher Teil der : Sehr leichte Gewinne bei den Wanderungen und sehr leichte Verluste bei der natürlichen Bevölkerungsentwicklung

Nadere informatie

manege Nieuwvliet strandritten vakantiewoningen brasserie Strandritte Ferienwohnungen Brasserie

manege Nieuwvliet strandritten vakantiewoningen brasserie Strandritte Ferienwohnungen Brasserie manege Nieuwvliet strandritten vakantiewoningen brasserie Strandritte Ferienwohnungen Brasserie Hartelijk welkom! Herzlich willkommen! Hartelijk welkom bij manege Hippo d Or Nieuwvliet! Het strand roept

Nadere informatie

Regierungsvorlage. 1099 der Beilagen zu den stenographischenprotokollendes NationalratesXHI.GP 27. 3. 1974

Regierungsvorlage. 1099 der Beilagen zu den stenographischenprotokollendes NationalratesXHI.GP 27. 3. 1974 1099 der Beilagen XIII. GP - Regierungsvorlage (gescanntes Original) 1 von 43 1099 der Beilagen zu den stenographischenprotokollendes NationalratesXHI.GP 27. 3. 1974 Regierungsvorlage ABKOMMEN ZWISCHEN

Nadere informatie

SCHEIDSGERECHT GEZONDHEIDSZORG. Partijen zullen hierna worden aangeduid als de stichting en de arts.

SCHEIDSGERECHT GEZONDHEIDSZORG. Partijen zullen hierna worden aangeduid als de stichting en de arts. SCHEIDSGERECHT GEZONDHEIDSZORG Kenmerk: 08/30 Vonnis in de zaak van: De Stichting A., gevestigd te Z., eiseres in conventie, verweerster in reconventie, tegen: B., plastisch chirurg, wonende te Y., verweerder

Nadere informatie

Geachte campinggasten van Recreatiecentrum Slootermeer en Recreatiecentrum Scholtenhof,

Geachte campinggasten van Recreatiecentrum Slootermeer en Recreatiecentrum Scholtenhof, Geachte campinggasten van Recreatiecentrum Slootermeer en Recreatiecentrum Scholtenhof, In dit boekje treft u het programma van de aankomende vakantieperiode aan. Ook dit jaar zullen er weer de bekende

Nadere informatie

Nadere bestudering van de juridische merites en jurisprudentie leert, dat aan dit vraagstuk nogal wat haken en ogen zitten.

Nadere bestudering van de juridische merites en jurisprudentie leert, dat aan dit vraagstuk nogal wat haken en ogen zitten. FINANCIERING VAN GROOT ONDERHOUD In de praktijk komt het regelmatig voor, dat een ouder appartementengebouw dringend aan renovatie en/of groot onderhoud toe is. In die gevallen doet de Vergadering van

Nadere informatie

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid.

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 21 d.d. 2 april 2009 (mr. M.M. Mendel, voorzitter, mr. E.M. Dil - Stork en mr. B. Sluijters) 1. Procedure De Commissie beslist met inachtneming

Nadere informatie

Pers Niemandsland / Press No man s land. Anders kijken naar mensen; Verhoeven biedt ervaringstheater tijdens Festival a/d Werf

Pers Niemandsland / Press No man s land. Anders kijken naar mensen; Verhoeven biedt ervaringstheater tijdens Festival a/d Werf Pers Niemandsland / Press No man s land De Telegraaf 15/05/2008 Anders kijken naar mensen; Verhoeven biedt ervaringstheater tijdens Festival a/d Werf THEATER - Gehaast lopen we over straat. Daarbij passeren

Nadere informatie

TANDHEELKUNDIGE IMPLANTATEN VAN CAMLOG

TANDHEELKUNDIGE IMPLANTATEN VAN CAMLOG IMPLANTAAT PASPOORT TANDHEELKUNDIGE IMPLANTATEN VAN CAMLOG VOOR UW welzijn EN EEN natuurlijke UITSTRALING. PersoOnLIJKE GEGEVENS Naam Voornaam Adres Postcode Geboortedatum Zorgverzekeraar Beste patient,

Nadere informatie

Beoordeling. h2>klacht

Beoordeling. h2>klacht Rapport 2 h2>klacht Verzoekster klaagt er over dat de Belastingdienst executoriaal beslag heeft gelegd op onroerende zaken van haar ondanks het feit dat er - in verband met de door de Belastingdienst gestelde

Nadere informatie

Open Glass. The global leader in door opening solutions* * Leader mondial de la sécurisation des accès

Open Glass. The global leader in door opening solutions* * Leader mondial de la sécurisation des accès Open Glass The global leader in door opening solutions* * Leader mondial de la sécurisation des accès Open Glass Eine neue Perspektive für mehr Transparenz. The global leader in door opening solutions*

Nadere informatie

Voornaamwoorden. Klaus trägt seinen Koffer. Klaus draagt zijn koffer. Er trägt ihn.

Voornaamwoorden. Klaus trägt seinen Koffer. Klaus draagt zijn koffer. Er trägt ihn. 4 Voornaamwoorden Er zijn de volgende soorten voornaamwoorden: Persoonlijke voornaamwoorden Wederkerende voornaamwoorden Bezittelijke voornaamwoorden Aanwijzende voornaamwoorden Betrekkelijke voornaamwoorden

Nadere informatie

Echtscheidingsproblematiek. Optreden als makelaar op grond van rechterlijk vonnis. Contact met advocaten van partijen.

Echtscheidingsproblematiek. Optreden als makelaar op grond van rechterlijk vonnis. Contact met advocaten van partijen. Echtscheidingsproblematiek. Optreden als makelaar op grond van rechterlijk vonnis. Contact met advocaten van partijen. Een makelaar is door de rechtbank als deskundige benoemd om te komen tot de verkoop

Nadere informatie

Green Ideas - Groene ideeën

Green Ideas - Groene ideeën Green Ideas - Groene ideeën Γενικές Πληροφορίες Περίληψη Groene Ideeën (http://greenideasproject.org) zijn interactieve en boeiende workshops die manieren verkennen waarop groene innovatie kan worden gepromoot

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden Naomi Bisschop Business Development, 1 augustus 2015

Algemene Voorwaarden Naomi Bisschop Business Development, 1 augustus 2015 Algemene Voorwaarden Naomi Bisschop Business Development, 1 augustus 2015 Artikel 1 - Definities en begrippen 1. In deze algemene voorwaarden hierna te noemen Voorwaarden - worden de hiernavolgende termen

Nadere informatie

Verschillen tussen Ultimo Facility Management en Lite

Verschillen tussen Ultimo Facility Management en Lite Verschillen tussen Ultimo Facility Management en Lite Ultimo Software Solutions bv Waterweg 3 8071 RR Nunspeet www.ultimo.com www.ultimo.com Voorwoord Dit document is bedoeld om de verschillen weer te

Nadere informatie

Fleurig in het water, feestelijk verlicht

Fleurig in het water, feestelijk verlicht Philips LUMIWARE Vaas LUMIWARE 69153/60/PH Fleurig in het water, feestelijk verlicht Deze decoratieve vaas laat bloemen - en wat u maar wilt - nóg fleuriger voor de dag komen. Witte en gekleurde LED-lampjes

Nadere informatie

Meetinstructie. Geen informatie verstrekt over positie van medewerker van makelaarskantoor.

Meetinstructie. Geen informatie verstrekt over positie van medewerker van makelaarskantoor. Meetinstructie. Geen informatie verstrekt over positie van medewerker van makelaarskantoor. Klagers kopen een appartement dat volgens de verkoopbrochure een woonoppervlak heeft van 71 m². De opmeting van

Nadere informatie

Webinar Personen, familie- en erfrecht, 8 september 2015. Prof. Mr. Tea Mellema-Kranenburg

Webinar Personen, familie- en erfrecht, 8 september 2015. Prof. Mr. Tea Mellema-Kranenburg Webinar Personen, familie- en erfrecht, 8 september 2015. Prof. Mr. Tea Mellema-Kranenburg Te behandelen uitspraken: ECLI:NL:GHSHE:2014:4672 (facultatief verrekenbeding) ECLI:NL:HR:2015:1297 (gemeenschap)

Nadere informatie

Taaltips voor succesvol zakendoen in het Duits

Taaltips voor succesvol zakendoen in het Duits Taaltips voor succesvol zakendoen in het Duits Dit document is samengesteld als aanvulling op de test Succesvol zakendoen in het Duits. Wilt u ontdekken hoe goed u geëquipeerd bent voor zakendoen met Duitstalige

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 2006.0691 (013.06) ingediend door: hierna te noemen klaagster, tegen: hierna te noemen verzekeraar. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

SCHADELOOSSTELLING VOOR SLACHTOFFERS VAN MISDRIJVEN OOSTENRIJK

SCHADELOOSSTELLING VOOR SLACHTOFFERS VAN MISDRIJVEN OOSTENRIJK Handleiding 80/2004 OOSTENRIJK (nl) 1 SCHADELOOSSTELLING VOOR SLACHTOFFERS VAN MISDRIJVEN OOSTENRIJK 1. Nationale wetgeving... 2 1.1. Omzetting [art. 18]... 2 1.2. Nationale regelingen voor schadeloosstelling

Nadere informatie

\ \ -~..-. Onderzoek naar de oorzaak van lekkage verschijnselen woningen te Someren.

\ \ -~..-. Onderzoek naar de oorzaak van lekkage verschijnselen woningen te Someren. -~..-. o \ \ BOUWKUNDE-WINKEL EINDHOVEN Onderzoek naar de oorzaak van lekkage verschijnselen woningen te Someren. bij Een onderzoek van de bouwkunde winkel van de technische universiteit te Eindhoven.

Nadere informatie

ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN VAN DE CENTRALE ORGANISATIE VOOR DE VLEESSECTOR (COV)

ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN VAN DE CENTRALE ORGANISATIE VOOR DE VLEESSECTOR (COV) ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN VAN DE CENTRALE ORGANISATIE VOOR DE VLEESSECTOR (COV) Artikel 1 Definities In deze algemene voorwaarden wordt verstaan onder: Leverancier: de leverancier van de in lid 2 van

Nadere informatie

15 De verhouding tussen de moderne actio negatoria en de onrechtmatige-daadsvordering van art. 6:162 BW

15 De verhouding tussen de moderne actio negatoria en de onrechtmatige-daadsvordering van art. 6:162 BW 15 De verhouding tussen de moderne actio negatoria en de onrechtmatige-daadsvordering van art. 6:162 BW 15.1 HET BESTAAN VAN DE MODERNE ACTIO NEGATORIA NAAST DE VORDERING UIT ONRECHTMATIGE DAAD VAN ART.

Nadere informatie

Social Media Marketing

Social Media Marketing Social Media im Marketing Social Media Marketing Soziale Netzwerke und deren Einsatzmöglichkeiten im Marketing Facebook, Twitter & Co. - Nutzen Sie es?! Das Wie? des Images 1. Social Media im Marketing

Nadere informatie

Consument of handelend in de uitoefening van beroep of bedrijf? Het Bundesgerichtshof doet uitspraak

Consument of handelend in de uitoefening van beroep of bedrijf? Het Bundesgerichtshof doet uitspraak Mr. B.B. Duivenvoorde * PRAKTIJK Consument of handelend in de uitoefening van beroep of bedrijf? Het Bundesgerichtshof doet uitspraak 1. Inleiding Hoewel het privaatrechtelijke begrip consument in de literatuur

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling Hof van Cassatie Onderwerp Duur. Burenhinder. Herstel. Rechtsvordering. Algemene verjaringstermijnen. Termijn buitencontractuele aansprakelijkheid Datum 20 januari 2011 Copyright and disclaimer

Nadere informatie

Drie stellingen. Rotterdam Institute of Private Law Accepted Paper Series. M.L. Tuil. Published in WPNR 2010 (6831), p. 143-145

Drie stellingen. Rotterdam Institute of Private Law Accepted Paper Series. M.L. Tuil. Published in WPNR 2010 (6831), p. 143-145 Rotterdam Institute of Private Law Accepted Paper Series Drie stellingen M.L. Tuil Published in WPNR 2010 (6831), p. 143-145 Postdoc Erasmus Universiteit Rotterdam (tuil@law.eur.nl). 1 Abstract In dit

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 050.01 ingediend door: hierna te noemen 'klaagster, tegen: hierna te noemen verzekeraar'. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over de heer mr. H., notaris te M. Rapportnummer: 2011/285

Rapport. Rapport over een klacht over de heer mr. H., notaris te M. Rapportnummer: 2011/285 Rapport Rapport over een klacht over de heer mr. H., notaris te M. Rapportnummer: 2011/285 2 Datum: 30 september 2011 Klacht Verzoekster klaagt erover dat zij als lid van een Vereniging van Eigenaren (VvE)

Nadere informatie

Relevante feiten. Beoordeling. RECHTBANK VAN EERSTE AANLEG VAN ANTWERPEN Vonnis van 09 oktober 2002 - Rol nr 00/2654/A - Aanslagjaar 1996

Relevante feiten. Beoordeling. RECHTBANK VAN EERSTE AANLEG VAN ANTWERPEN Vonnis van 09 oktober 2002 - Rol nr 00/2654/A - Aanslagjaar 1996 RECHTBANK VAN EERSTE AANLEG VAN ANTWERPEN Vonnis van 09 oktober 2002 - Rol nr 00/2654/A - Aanslagjaar 1996 Relevante feiten Als kaderlid van M heeft eerste eiser in 1993 aandelenopties verkregen op aandelen

Nadere informatie

Westlangeweg 1 a 156 - Hoofdplaat Village Scaldia

Westlangeweg 1 a 156 - Hoofdplaat Village Scaldia TE KOOP - Village Scaldia Vraagprijs 149.000,-- k.k. Omschrijving - Rustig gelegen, geschakelde recreatiewoning (type Grasse) met berging en tuin met uitzicht op beschermd natuurgebeid op 133m2 eigen grond.

Nadere informatie

IN NAAM DER KONINGIN

IN NAAM DER KONINGIN 2 januari 1987 Eerste Kamer Nr. 12.932 RF/AT IN NAAM DER KONINGIN Hoge Raad der Nederlanden Arrest in de zaak van: "VASTELOAVESVEREINIGING DE ZAWPENSE", gevestigd te Grevenbricht, gemeente Born EISERES

Nadere informatie

(E) M C>> NEDERLANDSE VERENIGING VOOR. Strekking concept-wetsvoorstel. Advies. bi - br-

(E) M C>> NEDERLANDSE VERENIGING VOOR. Strekking concept-wetsvoorstel. Advies. bi - br- G) hr^ bi - br- NEDERLANDSE VERENIGING VOOR IJ] (E) M {jb / O) De Minister van Veiligheid en Justitie Mr. G.A. van der Steur Postbus 20301 2500 ÈH DEN HAAG G.) S> C>> Datum 3 november 2015 Kenmerk 668160

Nadere informatie

MEMORANDUM ALGEMENE VOORWAARDEN. 1 Inleiding

MEMORANDUM ALGEMENE VOORWAARDEN. 1 Inleiding MEMORANDUM ALGEMENE VOORWAARDEN 1 Inleiding 1.1 In Nederland wordt in de praktijk door ondernemingen veel gebruik gemaakt van algemene voorwaarden ( AV ). Hoewel het gebruik van AV over het algemeen als

Nadere informatie

LJN: BH1764, Centrale Raad van Beroep, 07/2959 WWB + 07/2960 WWB + 08/6263 WWB + 08/6264 WWB + 08/6265 WWB

LJN: BH1764, Centrale Raad van Beroep, 07/2959 WWB + 07/2960 WWB + 08/6263 WWB + 08/6264 WWB + 08/6265 WWB LJN: BH1764, Centrale Raad van Beroep, 07/2959 WWB + 07/2960 WWB + 08/6263 WWB + 08/6264 WWB + 08/6265 WWB Datum uitspraak: 20-01-2009 Datum publicatie: 04-02-2009 Rechtsgebied: Bijstandszaken Soort procedure:

Nadere informatie

DE RIJDENDE RECHTER. Bindend Advies. gegeven door mr. F.M.Visser, verder te noemen de rijdende rechter.

DE RIJDENDE RECHTER. Bindend Advies. gegeven door mr. F.M.Visser, verder te noemen de rijdende rechter. Zaaknummer: S21-32 Datum uitspraak: 25 juni 2015 Plaats uitspraak: Zeist DE RIJDENDE RECHTER in het geschil tussen: A.F. Jalving te Klazienaveen, verder te noemen: Jalving, tegen: Bindend Advies Bestratingsbedrijf

Nadere informatie

De Commissie beslist met inachtneming van haar Reglement en op basis van de volgende stukken:

De Commissie beslist met inachtneming van haar Reglement en op basis van de volgende stukken: Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 102 d.d. 2 november 2009 (mr. R.J. Verschoof, voorzitter, mr. E.M. Dil-Stork en drs. A.I.M. Kool) 1. Procedure De Commissie beslist met inachtneming

Nadere informatie

Beoordeling. Bevindingen. h2>klacht

Beoordeling. Bevindingen. h2>klacht Rapport 2 h2>klacht Verzoeker klaagt erover dat het College voor Zorgverzekeringen (CVZ) zijn verzoek om een vergoeding van zijn particuliere zorgverzekeringspremie over de periode januari tot mei 2007

Nadere informatie

Schriftelijk proefexamen ZAKELIJK DUITS

Schriftelijk proefexamen ZAKELIJK DUITS Schriftelijk proefexamen ZAKELIJK DUITS Beschikbare tijd: 90 MINUTEN 50803 Proefexamen HET PROEFEXAMEN BESTAAT UIT 0 GENUMMERDE PAGINA'S. 4 OPDRACHTEN GRAMMATICA OPDRACHT IDIOOM BRIEFOPDRACHT BENODIGDE

Nadere informatie

NEDERLANDSCH-DUITSCHE KULTUURGEMEENSCHAP - DEN HAAG NEDERLANDSCH - DUITSCH DEUTSCH - NIEDERLANDISCH

NEDERLANDSCH-DUITSCHE KULTUURGEMEENSCHAP - DEN HAAG NEDERLANDSCH - DUITSCH DEUTSCH - NIEDERLANDISCH NEDERLANDSCH-DUITSCHE KULTUURGEMEENSCHAP - DEN HAAG NEDERLANDSCH - DUITSCH DEUTSCH - NIEDERLANDISCH NIEDERLANDISCH-DEUTSCHE KULTURGEMEINSCHAFT - DEN HAAG Ik hoop en verwacht, dat de taalcursussen der Nederlandsch-Duitsche

Nadere informatie

1.2 De bank heeft het beroep bestreden in een op 6 februari 2014 gedateerd verweerschrift.

1.2 De bank heeft het beroep bestreden in een op 6 februari 2014 gedateerd verweerschrift. Uitspraak Commissie van Beroep 2014-015 d.d. 9 april 2014 (prof. mr. F.R. Salomons, voorzitter, drs. P.H.M. Kuijs AAG, mr. F.H.J. Mijnssen, mr. F.P. Peijster en mr. J.B.M.M. Wuisman, leden, en mr. M.J.

Nadere informatie

Wijziging doorgeven/änderungsmeldung

Wijziging doorgeven/änderungsmeldung Wijziging doorgeven/änderungsmeldung Kinderbijslag/Kindergeld Wijzigingen in uw gezinssituatie kunnen gevolgen hebben voor uw kinderbijslag. Geef een wijziging daarom binnen vier weken door met dit formulier.

Nadere informatie

De formaliteiten voor overdracht verschillen naar gelang het over te dragen goed.

De formaliteiten voor overdracht verschillen naar gelang het over te dragen goed. Korte handleiding bijeenkomst 5. Overdracht van goederen. 3:83 en volgende BW Definitie overdracht: rechtsovergang van het ene rechtssubject naar het andere op basis van een een levering. Overdracht is

Nadere informatie

Ergebnisse der Expertengruppen (31. Januar 2006 in Dinxperlo) D NL

Ergebnisse der Expertengruppen (31. Januar 2006 in Dinxperlo) D NL Ergebnisse der Expertengruppen (31. Januar 2006 in Dinxperlo) D NL Die Auswertung ist wie folgt aufgebaut: 1. Aus der Klientenperspektive (anhand der Fallbeispiele) 2. Aus der Perspektive des Dienstleisters

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 31 930 Wijziging van de Successiewet 1956 en enige andere belastingwetten (vereenvoudiging bedrijfsopvolgingsregeling en herziening tariefstructuur

Nadere informatie

28228 MONITEUR BELGE 20.06.2005 Ed. 2 BELGISCH STAATSBLAD

28228 MONITEUR BELGE 20.06.2005 Ed. 2 BELGISCH STAATSBLAD 28228 MONITEUR BELGE 20.06.2005 Ed. 2 BELGISCH STAATSBLAD ARBITRAGEHOF Uittreksel uit arrest nr. 88/2005 van 11 mei 2005 [2005/201539] Rolnummers 2822, 2996 en 3017 In zake : - de prejudiciële vraag over

Nadere informatie

Hof van Cassatie van België

Hof van Cassatie van België 2 SEPTEMBER 2014 P.14.1380.N/1 Hof van Cassatie van België Arrest Nr. P.14.1380.N O D B, inverdenkinggestelde, aangehouden, eiser, met als raadslieden mr. Alain Vergauwen en mr. Pierre Monville, advocaten

Nadere informatie

URINELEIDERS, PROBLEEMPJES EN... DEKREUEN

URINELEIDERS, PROBLEEMPJES EN... DEKREUEN URINELEIDERS, PROBLEEMPJES EN... DEKREUEN Een zwaar onderwerp, maar toch heel belangrijk om te lezen ook voor diegenen die zich niet met de fokkerij bezig houden. Het gaat om verkeerd aangelegde urineleider(s)

Nadere informatie