Onderwijs & Digitalisering Zijn scholen klaar voor de toekomst?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onderwijs & Digitalisering Zijn scholen klaar voor de toekomst?"

Transcriptie

1 Onderwijs & Digitalisering Zijn scholen klaar voor de toekomst? Health & Public Service Delivering Public Service For The Future Copyright 2015 Accenture All Rights Reserved. 1

2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Digitale Trends in het Voortgezet Onderwijs 4 3. De Digitale Volwassenheidsindex 6 4. Uitkomsten Onderzoek naar Digitale Volwassenheid 8 5. Conclusie 12 Appendix: Over het Onderzoek 13 Copyright 2015 Accenture All Rights Reserved. 2

3 1. Inleiding Digitale transformatie in het Voortgezet Onderwijs. Het Voortgezet Onderwijs is het fundament van onze samenleving, waarin kinderen van vandaag worden voorbereid en opgeleid om tot bloei te komen in de maatschappij van morgen. De maatschappij en de arbeidsmarkt veranderen in stroomversnelling door de opkomst van digitalisering. Is het Voortgezet Onderwijs hier klaar voor? Onze samenleving verandert exponentieel. Digitalisering heeft een grote invloed op vrijwel alle facetten van onze samenleving. Zo ook op het onderwijs. Het onderwijs moet aansluiten bij de snel veranderende wereld waarbij we kinderen nu moeten opleiden voor beroepen die nog niet bestaan. Traditionele beroepen zullen in de toekomst verdwijnen en plaatsmaken voor nieuwe digitale beroepen. Dit zet druk op de huidige onderwijsvormen, waardoor het onderwijs een enorme veranderingsslag gaat maken naar eigentijds, excellent digitaal onderwijs. Onderwijs dat past bij enerzijds individuele behoeften van leerlingen en ouders en anderzijds bij de behoeften van de arbeidsmarkt en de digitale maatschappij. Digitalisering biedt kansen en bedreigingen voor scholen. Scholen die niet tijdig of onvoldoende op digitalisering en het gebruik van disruptieve technologieën inspelen, verdwijnen in de toekomst. Digitalisering maakt nieuwe vormen van samenwerking mogelijk tussen scholen, docenten, leerlingen en het bedrijfsleven waardoor het onderwijs wendbaarder en efficiënter kan worden ingericht. Om te zien of scholen gereed zijn voor deze veranderingen, heeft Accenture een onderzoek uitgevoerd naar de Digitale Volwassenheid van scholen in het voortgezet onderwijs. Hierbij is gebruik gemaakt van het Digital Capability Assessment, dat de aanwezigheid en het ontwikkelingsniveau van acht digitale capaciteiten belicht. Deze digitale capaciteiten bepalen hoe succesvol en volwassen een organisatie is met betrekking tot het doorvoeren van een digitale transformatie. In dit artikel gaan wij nader in op de uitkomsten van ons onderzoek naar de digitale capaciteiten en daarmee de digitale volwassenheid van het voortgezet onderwijs in Nederland. Digitaal onderwijs stimuleert digitale vaardigheden en het gebruik van digitale middelen. Hierdoor is op maat gemaakt onderwijs mogelijk en kan worden voldaan aan de individuele leerbehoeften van leerlingen. Het draagt in sterke mate bij aan de ontwikkeling van digitale kennis en competenties die leerlingen nodig zullen hebben in de toekomst. Het voorziet in digitale voorzieningen en digitale middelen om het onderwijs te ondersteunen. Is het voortgezet onderwijs voorbereid voor de digitale samenleving van morgen? En in welke mate zijn scholen zich voldoende aan het voorbereiden om leerlingen van nu klaar te stomen voor morgen? Copyright 2015 Accenture All Rights Reserved. 3

4 2. Digitale Trends in het Voortgezet Onderwijs Welke digitale trends hebben impact op het Voortgezet Onderwijs? Jaarlijks onderzoekt Accenture welke IT trends en innovaties het commerciële landschap in de toekomst vormen. Het rapport van Accenture s Technology Vision 2014 identificeert zes digitale trends die invloed hebben op alle marktsectoren. Om voorbereid te zijn op de digitale maatschappij van morgen moet ook het Voortgezet Onderwijs op deze digitale trends inspelen. Digitalisering verstoort en domineert alle facetten van onze samenleving. Ook in het onderwijs is de digitale transformatie volop aan de gang, maar welke digitale trends hebben impact op het voortgezet onderwijs en hoe kan het voortgezet onderwijs het beste op de digitale trends in spelen? Trend 1: Digitale-Fysieke verweving De grenzen tussen de fysieke wereld en virtuele wereld vervagen; de fysieke wereld komt steeds meer online. Ook in het onderwijs biedt dit kansen voor het verbeteren van de kwaliteit en de efficiëntie van het onderwijs. De learning experience houdt niet op aan de poort van de school, maar is ook thuis of elders in digitale vormen aanwezig. Daarnaast verkrijgen leraren informatie uit digitale lesmaterialen en andere online bronnen. Diverse digitale middelen worden ingezet om sneller, slimmer en effectiever kennis en vaardigheden over te brengen. Zo beschikken leraren over betere, real-time informatie en verkrijgen zij betere inzichten over de leerlingen. Trend 2: Kennis is overal Waar eerst een leraar de belangrijkste persoon was die kennis overdroeg, hebben leerlingen momenteel met één muisklik toegang tot exabytes aan informatie. Daarnaast gaan de technologische ontwikkelingen zo snel dat het voor leraren niet mogelijk is om van de laatste ontwikkelingen op de hoogte te blijven. De leraar is steeds minder een traditionele docent en krijgt meer de rol van facilitator in het leerproces van de leerling. Dit vraagt om andere vaardigheden van de leraar. In onze online wereld is het belangrijk dat leerlingen leren om informatie te onderscheiden van digitale ruis op het internet; de leraar fungeert hier als gids in de digitale wereld voor leerlingen. Door op maat gemaakt onderwijs verder te digitaliseren worden experts (op afstand) onderdeel gemaakt van de opleiding en wordt het onderwijs naar plekken gebracht waar het voorheen praktisch niet mogelijk was. Trend 3: Gebruik van datastromen en analytics Digitaal onderwijs genereert enorme hoeveelheden data. Met behulp van data analytics worden leerlingen gevolgd en worden toekomstige prestaties met goede betrouwbaarheid voorspeld. Het koppelen van leerprestaties aan demografische en macro-economische gegevens, gedurende de hele schoolcarrière, leidt tot betere en geïndividualiseerde begeleidingstrajecten. Gegevensstromen staan daarmee aan de basis van een combinatie van leren en persoonlijke begeleiding die is toegespitst op de behoeften van de individuele leerling en de optimale ontwikkeling van zijn of haar capaciteiten. Trend 4: Infrastructuur is essentieel Digitaal onderwijs behoeft een betrouwbare en flexibele infrastructuur. Naast de beschikbaarheid van online lesmaterialen en middelen is infrastructuur ook essentieel voor de connectiviteit van alle digitale apparaten, zowel in de school als op andere locaties. De infrastructuur van de school ondersteunt digitaal onderwijs met bijbehorende digitale middelen en fungeert als een stevig fundament voor de toekomst. Hiervoor is een adaptieve, maar vooral betrouwbare infrastructuur vereist, die voor de school geen zware beheerslast vormt. Trend 5: Applicaties worden dynamisch Software leveranciers zijn niet alleen verantwoordelijk voor het bouwen van applicaties, tegenwoordig kan iedereen software ontwerpen zonder over veel programmeerkennis te beschikken. De leraar bepaalt daardoor zelf welke onderdelen van een les of methode waar en wanneer worden ingezet. Doordat informatie en kennis exponentieel groeit, zijn traditionele middelen zoals boeken snel obsoleet. Om de inhoud van het onderwijs up-to-date te houden, is software nodig met dynamische content. Ook serious gaming kan worden ingezet als een doeltreffende onderwijsmethode, waarin leerlingen op een speelse manier leren. Dit alles draagt bij aan het competentiepakket van de toekomst. Copyright 2015 Accenture All Rights Reserved. 4

5 Trend 6: 24/7 online Tegenwoordig zijn we niet meer op vaste tijden met vaste dingen bezig; we zijn gewend, altijd en overal, alles online te kunnen doen. Zo vindt het onderwijs niet alleen plaats binnen schooltijden, maar ook daarbuiten. Leerlingen en leraren verwachten, ten allen tijde, snelle beschikbaarheid te hebben tot informatie. Hiervoor is onder andere een veilige digitale leeromgeving nodig, waarbij de school de veiligheid van leerlingen en gegevens waarborgt. Digitalisering biedt het onderwijs nieuwe mogelijkheden. Het onderwijs moet op deze digitale trends inspelen om mee te gaan met de continu veranderende maatschappij waarin we leven. Met als doel de leerlingen van nu klaar te stomen voor de samenleving van morgen. Digitaal onderwijs biedt een antwoord op de uitdagingen in de onderwijssector, maar verlangt dat scholen proactief reageren op ontwikkelingen en uitdagingen in de digitale maatschappij. Scholen die hier niet op inspelen verdwijnen in de nabije toekomst. Digitalisering in het onderwijs biedt de leerlingen van nu de kans om voorbereid te zijn op de uitdagingen van morgen. Copyright 2015 Accenture All Rights Reserved. 5

6 3. De Digitale Volwassenheidsindex Een methode om te meten hoe het staat met digitalisering in het Voortgezet Onderwijs. Scholen in het Voortgezet Onderwijs in Nederland zijn beoordeeld op basis van het Digital Capability Assessment. Aan de hand van acht digitale capaciteiten is bepaald hoe scholen succesvol een digitale transformatie kunnen doorvoeren. Digitale Capaciteiten Assessment Accenture voerde een uitgebreid onderzoek uit naar de digitale volwassenheid van scholen in het voortgezet onderwijs. Het onderzoek is gebaseerd op het Digital Capability Assessment, van Accenture, dat tot doel heeft om het digitale volwassenheidsniveau van organisaties te bepalen. De ontwikkeling op acht digitale capaciteiten bepaalt hoe succesvol een organisatie is met betrekking tot het doorvoeren van een digitale transformatie. Digitale Capaciteiten Een digitale capaciteit is een digitale competentie waar een school over moet beschikken, om nu en in de toekomst, relevant te blijven op het vlak van digitaal onderwijs, maar ook om daarmee in te kunnen spelen op de digitale trends in de maatschappij. 1. Strategie & Beleid: onderzoekt de strategie van de school, met betrekking tot digitalisering. En of hiervoor beleid en specifieke doelstellingen zijn geformuleerd. 2. Groei & Innovatie: toetst of scholen beschikken over voldoende competenties om te innoveren, om nieuwe ICT ontwikkelingen in de sector waar te kunnen nemen, om uiteindelijk nieuwe digitale toepassingen in de school te kunnen implementeren. 3. Personeel & Organisatie: meet de mate waarin de school een flexibele en open werkomgeving voor haar personeel creëert en in welke mate er een digitale organisatiecultuur is Digitalisering in het Voortgezet Onderwijs vraagt om een evenwichtige ontwikkeling op alle acht Digitale Capaciteiten. va ontwikkeld. Verder omvat het de capaciteit van het personeel om zelfstandig en in samenwerkingsverband gebruik te maken van digitale middelen. Het gaat erom dat vanuit personeel en organisatie perspectief, digitaal onderwijs effectief wordt ondersteund. 4. Digitaal Ecosysteem: onderzoekt de omgeving van de school; met name in hoeverre de school gebruik maakt van digitale middelen om effectief met haar stakeholders te communiceren (leerlingen, leraren, leveranciers, ouders, belangenorganisaties, andere scholen, het bedrijfsleven en partners). 5. Gebruikerservaring & Interactie: toetst het tevredenheidsniveau en het interactieniveau van de gebruikers van de school (leerlingen, leraren, ouders) om met digitale middelen en voorzieningen te werken. 6. Technologie & ICT: onderzoekt in welke mate de voorzieningen van de school op het gebied van technologie & ICT, geschikt zijn om digitaal onderwijs te ondersteunen. Het gaat onder andere om de beschikbaarheid van ICT netwerkcomponenten, hardware en software, die scholen in staat stelt om alles op digitale wijze met elkaar te verbinden. Ook toetst het of de ICT architectuur en ICT infrastructuur voldoende zijn ontwikkeld om digitaal onderwijs te ondersteunen. 7. Informatie & Inzicht: toetst in welke mate scholen in staat zijn digitale data te verzamelen en te exploiteren teneinde het onderwijs zo efficiënt en effectief mogelijk te maken. 8. Beveiliging & Privacy: omvat de mate waarin de school beveiligingsprotocollen en maatregelen ontwikkelt om een beveiligde leer- en werkomgeving voor alle gebruikers van de school te waarborgen, waarbij bijvoorbeeld data secuur en veilig wordt verwerkt en gearchiveerd. Afbeelding 1: Acht Digitale Capaciteiten uit het Digital Capability Assessment. Copyright 2015 Accenture All Rights Reserved. 6

7 Digitale Volwassenheidsindex Per digitale capaciteit wordt een volwassenheidsniveau bepaald. De vijf geïdentificeerde Volwassenheidsniveaus zijn gerangschikt van 1 (Beginner) tot aan 5 (Vergevorderd). Het Digitaal Volwassenheidsniveau van de school is een resultante van de volwassenheidsniveau per capaciteit. Niveau 1: BEGINNER betekent dat de digitale capaciteit niet aanwezig is. De digitale capaciteit wordt door de school niet gezien als noodzakelijk en er is geen behoefte om de competentie te implementeren. Een andere mogelijkheid is dat de digitale competentie is opgemerkt, maar nog niet door de school is geïmplementeerd en opgenomen. Niveau 2: BEGINNER+ betekent dat de digitale capaciteit (deels) aanwezig is, en gezien wordt als basiscompetentie. Het bewustzijn is er en de eerste stappen zijn gezet, maar de capaciteit is nog niet ontwikkeld en geïntegreerd in het onderwijssysteem. De digitale capaciteit moet nog verder ontwikkeld worden zodat het meer waarde kan toevoegen aan de processen van de school. De digitale capaciteit zit nog in een beginnersfase. Niveau 3: HALFGEVORDERD betekent dat de digitale capaciteit aanwezig is en (deels) is opgenomen in het onderwijssysteem en de kern van de organisatie. De digitale capaciteit is opgenomen in de visie van de school en wordt gezien als een capaciteit die noodzakelijk is om de toekomstige doelstellingen van de school te behalen en de digitale strategie van de school te realiseren. De capaciteit is in ontwikkeling waarbij vooral de implementatie in de gehele organisatie aandacht behoeft. Niveau 4: GEVORDERD betekent dat de digitale capaciteit volledig aanwezig is en compleet is opgenomen in de kern van de organisatie. De digitale capaciteit wordt ingezet op strategisch niveau en operationeel niveau. De competentie is geoptimaliseerd op efficiëntie en effectiviteit en is geheel traceerbaar en consistent. De digitale competentie levert een duidelijke toegevoegde waarde op voor de school en het onderwijssysteem. Niveau 5: VERGEVORDERD betekent dat de digitale competentie volledig aanwezig is en naadloos is geïntegreerd in het onderwijssysteem van de school. De competentie is verder volledig geoptimaliseerd op efficiëntie en effectiviteit en is traceerbaar en consistent. En wordt als één geheel gezien. Externe best practices en standaarden zijn geëvalueerd en nieuwe innovaties worden continu opgenomen in de digitale competenties, waardoor maximale waarde voor de school wordt gecreëerd. Afbeelding 2: Digitaal Volwassenheidsniveaus Copyright 2015 Accenture All Rights Reserved. 7

8 4. Uitkomsten Onderzoek naar Digitale Volwassenheid Is het Voortgezet Onderwijs voorbereid op de digitale samenleving van morgen? Uit het onderzoek is gebleken dat het Voortgezet Onderwijs hier nog niet klaar voor is, maar de eerste stappen zijn gezet. Scholen zijn zich bewust van de meerwaarde van digitalisering en willen digitaal onderwijs aanbieden om de toekomstige beroepsbevolking voor te bereiden op de digitale samenleving van morgen. De meerderheid (85,6%) van de voortgezet onderwijsinstellingen in Nederland heeft een Halfgevorderd Digitale Volwassenheidsscore behaald Van de scholen in het voortgezet onderwijs scoort 8,4% Niveau 2, een Beginners+ score. 5,9% van de scholen scoort Niveau 4, een Gevorderde score. De resultaten tonen aan dat er geen school is die niet enigszins met digitalisering van het onderwijs bezig is (Niveau 1 - Beginner), en dat er ook geen school is die een duidelijke trendsetter is op dit gebied (Niveau 5 Vergevorderd). Scholen in het voortgezet onderwijs hebben de eerste stappen naar digitaal onderwijs gezet, en zullen het transformatieproces nog verder moeten doorzetten. 1. Strategie & Beleid Om digitalisering succesvol op te nemen en te integreren in het schoolsysteem, moeten scholen een duidelijke strategie ontwikkelen waar digitalisering en het gebruik van ICT deel van uitmaakt. De strategie moet vervolgens vertaald worden naar een duidelijke visie met concrete doelstellingen. Niveau 1: Beginner Niveau 2: Beginner+ 5,95% 8,41% Niveau 3: Halfgevorderd 85,64% Niveau 4: Gevorderd Niveau 5: Vergevorderd Niveau 1: Beginner Niveau 2: Beginner+ Niveau 3: Halfgevorderd Niveau 4: Gevorderd Niveau 5: Vergevorderd Grafiek 1: Aantal Voortgezet Onderwijs scholen per Digitaal Volwassenheidsniveau. Ruim 76% van de instellingen heeft een sterke ambitie om het onderwijs te digitaliseren, terwijl 5% van de instellingen geen ambitie heeft om het onderwijs te digitaliseren. Het onderzoek laat zien dat er een sterke ambitie en visie op digitalisering is, maar dat scholen het lastig vinden om de digitale visie naar concrete doelstellingen te vertalen. 56% van de scholen heeft een duidelijk en concreet actieplan opgesteld, waarmee invulling wordt gegeven aan de visie en doelstellingen op het gebied van digitalisering. Het meerjarenbeleidsplan wordt bij 24% van de scholen strikt nageleefd door alle medewerkers van de school. 2. Groei & Innovatie De school hoort over een groei en innovatie mechanisme te beschikken, die haar in staat stelt een volledig beeld te verkrijgen van de digitale trends, ontwikkelingen en mogelijkheden om die vervolgens te benutten en in het schoolsysteem te integreren. De school is constant op zoek naar nieuwe methoden om meerwaarde aan het huidige onderwijssysteem toe te voegen; met een focus op innovaties van o.a. lesmethoden, systemen, applicaties en apparaten. Verder benut de school haar innovatiecapaciteit en heeft zij medewerkers of directieleden/leidinggevenden aangewezen die proactief op zoek gaan naar nieuwe digitale ontwikkelingen in de sector, met de ambitie om voorloper te blijven op het gebied van digitaal onderwijs. Copyright 2015 Accenture All Rights Reserved. 8

9 34% van de instellingen heeft een volledig beeld van de ontwikkelingen en mogelijkheden van digitalisering in de sector, daarentegen staat 91% van de instellingen volledig open voor nieuwe ontwikkelingen en mogelijkheden. De resultaten laten zien dat scholen graag nieuwe digitale ontwikkelingen en mogelijkheden in het huidige onderwijssysteem willen toepassen, maar nog niet weten hoe ze proactief te werk moeten gaan. Meestal is de directie of zijn de leidinggevenden van de school verantwoordelijk voor het identificeren van digitale ontwikkelingen in de sector. 25% van de respondenten vindt dat de school voorloopt op het gebied van digitaal onderwijs. De resultaten wijzen erop dat de meeste scholen bewust zijn van de stakeholders in de omgeving en ook bewust zijn van de voordelen van de interactie met hen. Echter maakt niet iedere school hier nog optimaal gebruik van. De meerderheid van de scholen interacteert momenteel met hun leerlingen (86%), leraren (92%), ouders (72%) en andere scholen (66%), en minder met partners (o.a. VO-Raad, Kennisnet) en het bedrijfsleven. 3. Personeel & Organisatie Digitalisering vraagt scholen om een sterke digitale organisatiecultuur te creëren, waar de docenten achter staan en waarin zij de vrijheid krijgen om zelfstandig vorm en invulling te geven aan de lessen en het materiaalgebruik. Het vereist ook dat medewerkers worden gestimuleerd om de nodige digitale competenties aan te leren. Ook om digitale veranderingen in de school in goede banen te leiden. De meerderheid van de instellingen (92%) heeft het afgelopen jaar digitale veranderingen doorgevoerd. Daarbij kozen ze vaak voor de aanschaf van een elektronische leeromgeving (ELO) en de aanschaf van digitale apparaten als tablets en interactieve whiteboards. Het onderzoek toont aan dat scholen proactief bezig zijn met het opzetten van een digitale organisatiecultuur, waarin leraren veelal zelfstandig invulling mogen geven aan de lessen en het materiaalgebruik (92%). Ook geeft het aan dat de directie/leidinggevenden grotendeels verantwoordelijk zijn voor de goedkeuring hiervan (51%). De meeste scholen zijn de nieuwe digitale veranderingen zorgvuldig en stapsgewijs aan het implementeren. De meerderheid van de scholen vindt dat zij prima in staat was om deze veranderingen in de school op te nemen, maar dit proces zeker verbeterd kan worden. 4. Digitaal Ecosysteem Het ecosysteem van de school zorgt ervoor dat scholen anticiperen op, maar ook participeren in de (digitale) veranderingen in de omgeving. Om op de hoogte te blijven van digitale trends in de maatschappij is het belangrijk dat scholen interacteren met de stakeholders in hun omgeving. Door middel van deze interactie kunnen scholen kennis en ervaring (van bijvoorbeeld best practices ) op het gebied van digitalisering met elkaar delen. 53% van de instellingen interacteert actief met haar stakeholders over digitaal onderwijs, en 48% gebruikt die interactie om kennis en ervaring op het gebied van digitalisering te delen. 5. Gebruikerservaring & Interactie Scholen kunnen door middel van diverse digitale middelen en voorzieningen met de stakeholders van de school (leerlingen, leraren/medewerkers en ouders) interacteren. Het is belangrijk voor de school om te weten of de gebruikers tevreden zijn met het gebruik van deze middelen, of zij het nuttig vinden en of zij over de benodigde digitale competenties beschikken. Scholen kunnen daartoe trainingen aan de gebruikers aanbieden, om zo deze digitale competenties correct te ontwikkelen. Leerlingen gebruiken diverse digitale voorzieningen naast elkaar om met elkaar te interacteren. Leraren gebruiken de meer traditionele methoden om te interacteren. De resultaten tonen aan dat de meerderheid van de scholen vindt dat zij beschikt over de nodige digitale middelen en voorzieningen om digitale interactie tussen de stakeholders te stimuleren en te bewerkstelligen. Van de scholen zegt 71% dat de leerlingen de digitale middelen en voorzieningen, om met elkaar te interacteren, nuttig vinden en 68% zegt dat ze gemakkelijk te gebruiken zijn. 67% van de scholen zegt dat de leraren de digitale middelen en voorzieningen nuttig vindt voor de interactie met elkaar en 42% zegt dat ze makkelijk te gebruiken zijn. Leraren hebben meer moeite met het gebruik van digitale middelen en voorzieningen dan leerlingen. 69% van de scholen zegt dat hun leraren nog niet over de juiste competenties beschikken om met deze middelen te werken. Veel scholen erkennen dit probleem en geven aan ze dit probleem aan te pakken door middel van het aanbieden van trainingen; 80% van de scholen biedt trainingen en educatie aan leraren aan, om beter met digitale middelen en voorzieningen te werken. Ouders worden ook steeds meer Copyright 2015 Accenture All Rights Reserved. 9

10 digitaal betrokken bij de leerprestaties van hun kinderen. De meerderheid van de voortgezet onderwijs scholen (95%) beschikt over een elektronische leeromgeving (ELO) waar ouders het rooster, de agenda, de afwezigheid maar ook de cijfers van hun kinderen digitaal kunnen inzien. 6. Technologie & ICT Digitalisering in het onderwijs vraagt om een adequate ontwikkeling van de ICT Architectuur en ICT Infrastructuur van de school, zodat de school over de juiste voorzieningen beschikt om digitaal onderwijs mogelijk te maken. Het doel hierbij is dat leerlingen goed gebruik kunnen maken van de digitale middelen, voorzieningen en lesmaterialen in de les. Tevens moet de school beschikken over een goede draadloze netwerk verbinding (Wi-Fi), die beschikbaar is in de hele school. En hoort er een ICT Beheer & Servicedesk functionaliteit te zijn waar gebruikers terecht kunnen met vragen en/of problemen bij het gebruik van digitale middelen en voorzieningen. De meerderheid van de instellingen (95%) heeft een Wi-Fi verbinding in de school met een hoge beschikbaarheid. Bij 11% van de instellingen is het Wi-Fi netwerk niet in het hele gebouw beschikbaar. 60% van de scholen vindt dat de ICT Architectuur van de school een stevig fundament voor de toekomst biedt. 69% van de scholen heeft een ICT Manager die de gehele ICT architectuur & infrastructuur ontwikkelt en beheert. Uit de resultaten blijkt dat 95% van de voortgezet onderwijs scholen over een elektronische leeromgeving beschikt, waarin verschillende digitale middelen en voorzieningen beschikbaar en verbonden zijn (o.a. digitaal lesmateriaal en opdrachten, digitaal rooster, cijferadministratie, afwezigheidadministratie en leerlingvolgsysteem). Dit systeem is altijd beschikbaar voor de medewerkers, maar niet altijd voor de leerlingen en ouders. De meerderheid van de scholen maakt gebruik van computers (94%), laptops (65%), interactieve whiteboards (83%) en tablets (62%). Maar 31% van de scholen geeft aan intensief gebruik te maken van digitale apparaten in iedere les. 24% van de scholen geeft aan dat ze software en lesmateriaal intensief in iedere les gebruiken. De meeste scholen hebben de basis gelegd en de middelen bemachtigd, maar weten nog niet goed wat voor software en lesmateriaal er allemaal beschikbaar is. Tevens weten ze niet hoe ze deze middelen en voorzieningen het beste in de les kunnen inzetten. 84% van de scholen heeft een ICT Beheer & Servicedesk beschikbaar heeft voor de gebruikers van de school. De meeste scholen hebben een fysieke helpdesk (76%) en een online helpdesk (60%), die bijna altijd beschikbaar zijn tijdens schooluren. Een aantal scholen heeft dus nog geen ICT Beheer & Servicedesk beschikbaar; bij deze scholen is er vaak een leraar aangewezen om een paar uur per week deze werkzaamheden te verrichten. 7. Informatie & Inzicht Om excellent en op maat gemaakt onderwijs aan te bieden, kunnen scholen in het voortgezet onderwijs het beste een digitaal systeem of platform ontwikkelen waarin alle data wordt verzameld, opgeslagen en gedeeld. Dit zorgt ervoor dat scholen gemakkelijk en overzichtelijk bij hun data kunnen komen om uiteindelijk waardevolle inzichten te kunnen genereren. Ook is dit in het belang voor de toekomst van de school; door dit digitaal systeem zal Learning Analytics gemakkelijker geïmplementeerd kunnen worden, waar digitale middelen en voorzieningen aan elkaar gekoppeld kunnen worden om gepersonaliseerd onderwijs per leerling aan te kunnen bieden. Ruim 95% van de instellingen beschikt over een digitaal systeem of platform waar informatie en data uit verschillende systemen intern wordt verzameld, opgeslagen en gedeeld. De meerderheid van de scholen heeft de basis voor informatiemanagement al gelegd. Van de scholen vindt 90% dat het systeem goed werkt en dat de bijgehouden informatie en data accuraat zijn. Echter ziet 39% van de scholen Learning Analytics als een essentiële methode om op maat gemaakt onderwijs aan de leerlingen aan te bieden, en zegt 20% van de scholen dat de school over de digitale middelen en voorzieningen beschikt om Learning Analytics mogelijk te maken. Learning Analytics is een relatief nieuw concept waar scholen nog maar geringe kennis van hebben. Maar 20% van de voortgezet onderwijs scholen, die deel hebben genomen aan het onderzoek, zegt dat de school al gebruikt maakt van Learning Analytics. 8. Beveiliging & Privacy Digitalisering van het onderwijs stelt hoge eisen aan de beveiliging en privacy van data en informatie. Scholen horen een beveiligde leer- en werkomgeving voor alle leerlingen, leraren en overige medewerkers te creëren. Dit kunnen scholen bewerkstelligen door beveiliging en privacy protocollen en maatregelen te ontwikkelen waardoor de beschikbaarheid en integriteit van data uit verschillende systemen worden gewaarborgd. De school moet op de hoogte zijn van de wet- en regelgeving omtrent de privacy van informatie en data (o.a. persoonsgegevens en leerlingdossiers) en kan dit het beste bewerkstelligen door middel van informatie sessies aan de gebruikers van de school, zodat ook zij op de hoogte zijn van de ontwikkelingen. Copyright 2015 Accenture All Rights Reserved. 10

11 94% van de instellingen zegt een beveiligde leeren werkomgeving voor alle gebruikers van de school te hebben gecreëerd. 80% van de scholen heeft een uitvoerig beveiligingsplan opgezet met protocollen en maatregelen om de beschikbaarheid en integriteit van data en informatie uitstekend te waarborgen. De resultaten tonen aan dat scholen zich bewust zijn van de behoefte aan beveiliging en privacy maatregelen en dat de meerderheid van de scholen hier zorgvuldig mee om probeert te gaan. Toch zien we dat scholen moeite hebben met de privacy wetgeving; scholen zijn zich bewust van de wet- en regelgeving omtrent privacy van informatie en data, maar hebben toch moeite met het ontwikkelen van gerichte privacy protocollen en maatregelen. 60% van de scholen geeft aan dat zij gerichte privacy protocollen en maatregelen hebben ontwikkeld. Bij 41% van de scholen worden deze privacy protocollen en maatregelen strikt nageleefd. De meerderheid van de scholen biedt geen informatiesessies en trainingen m.b.t. ICT Beveiliging & Privacy aan voor de medewerkers, leerlingen en ouders. Dit zou scholen juist helpen om de gebruikers van de school bewust te laten worden van de beveiliging en privacy protocollen en maatregelen die de school hanteert. Er zijn geen opmerkelijke contrasten tussen de digitale capaciteiten per Volwassenheidsniveau. Dit laat zien dat scholen stapsgewijs te werk gaan en een evenwichtige ontwikkeling op alle digitale capaciteiten hebben. Copyright 2015 Accenture All Rights Reserved. 11

12 1 5. Conclusie Scholen in Nederland zijn nog niet klaar voor de digitale samenleving van morgen. Digitale transformatie in het onderwijs Digitalisering verstoort en domineert markten, industrieën en organisaties in onze samenleving. De maatschappij en de arbeidsmarkt veranderen in stroomversnelling. Ook het onderwijs ontkomt hier niet aan. In de toekomst zullen traditionele beroepen verdwijnen en plaatsmaken voor nieuwe digitale beroepen. Digitalisering maakt het mogelijk om excellent en op maat gemaakt onderwijs aan leerlingen van nu aan te bieden, waardoor zij voorbereid zijn op de uitdagingen van morgen. 76% van de scholen is zich bewust van de meerwaarde van digitalisering van het onderwijs, en ambieert om hier duidelijke stappen in te zetten. Deze scholen hebben de basis gelegd om de school stapsgewijs digitaler te maken. 70% van de scholen in het voortgezet onderwijs heeft een duidelijke visie op digitalisering geformuleerd, maar 56% heeft moeite om de digitale visie naar concrete doelstellingen te vertalen. Bij 76% van de scholen wordt het meerjarenbeleidsplan niet strikt nageleefd door de organisatie. Onderwijssector verwacht krimp en ontgroening Het voortgezet onderwijs in Nederland heeft te maken met verschillende uitdagingen. Door grootschalige terugloop van leerlingaantallen zal de sector in 2020 te maken krijgen met een krimp en ontgroening. Scholen die niet proactief of niet tijdig op de digitale trends reageren krijgen het dan moeilijk. Digitalisering blijkt een ingrijpende verandering te zijn voor scholen. 34% van de scholen heeft geen volledig beeld van de ontwikkeling en mogelijkheden die digitalisering met zich mee brengt. Daarentegen staan 93% van de scholen hier wel voor open. Interactie met de omgeving kan hierbij helpen. 48% van de scholen interacteert met de stakeholders in de omgeving om kennis en ervaringen te delen op het gebied van digitalisering. Scholen in Nederland nog niet klaar voor de toekomst De meeste scholen in het voortgezet onderwijs scoren gemiddeld op de Digitale Volwassenheidsindex. Er is sprake van een relatief evenwichtige ontwikkeling op alle 8 digitale capaciteiten. De resultaten tonen aan dat er geen school is die niet met digitalisering van het onderwijs bezig is. Scholen hebben de eerste stappen naar digitaal onderwijs gezet, en hebben tegelijkertijd nog een lange weg te gaan, waarbij het accent ligt op de daadwerkelijke implementatie en realisatie van digitalisering. In de praktijk zijn scholen nog erg afwachtend als het gaat om innovatie. Ze wachten tot dat best practices uit de sector bekend zijn, zodat ze geen (in hun ogen) onnodige kosten maken of risico s hoeven te nemen. De meeste scholen stimuleren het gebruik van digitale apparaten om digitaal onderwijs te bewerkstelligen. Er wordt gebruik gemaakt van digitale middelen, maar deze middelen worden nog niet overal of consistent ingezet. Het voorzieningenniveau van de school is hiervoor nog niet voldoende op orde. Scholen dienen evenwichtig en coherent de digitale capaciteiten te stimuleren en te ontwikkelen, zodat het als één geheel in de school geïntegreerd wordt. Copyright 2015 Accenture All Rights Reserved. Het vereist een proactieve houding van scholen, waarbij scholen risico s moeten durven nemen en tijd moeten investeren om de digitale transformatie door te voeren. 12

13 Appendix: Over het Onderzoek Onderzoeksdoelstellingen Het onderzoek is opgezet met als doel meer inzicht te krijgen in de digitale transformatie van het voortgezet onderwijs. Om dit te begrijpen worden de capaciteiten belicht die scholen nodig hebben om digitalisering beter toe te kunnen passen en te integreren in de school. Met de resultaten van het onderzoek willen we scholen ook meer bewust laten worden van de digitale capaciteiten waarover zij beschikken en de digitale capaciteiten die ze nodig hebben. Onderzoeksmethode Het onderzoek is afgeleid van het Digital Capability Assessment van Accenture. Via een online vragenlijst hebben de scholen zichzelf beoordeeld (self-assessment) op de digitale capaciteiten. De vragenlijst bevat een mix van stellingen, gesloten vragen en open vragen. De gegevens van de respondenten zijn enkel ten behoeve van dit onderzoek gebruikt en zijn vertrouwelijk behandeld. Onderzoeksgroep De online vragenlijst is uitgezet bij de schoolleiding van alle voortgezet onderwijs scholen in Nederland. Volgens De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) telt het voortgezet onderwijs 656 hoofdvestigingen in Nederland. Respondenten 202 (van de 656) scholen in het voortgezet onderwijs in Nederland hebben aan het onderzoek deelgenomen, daardoor is een response rate van 30,8% voor dit onderzoek behaald. 62,4% van de deelnemende scholen had een omvang van >1000 leerlingen. West- Nederland 97 Zuid- Nederland 39 Oost- Nederland 46 Noord- Nederland 20 Grafiek 2: Respondenten (Deelnemende scholen) per regio. Copyright 2015 Accenture All Rights Reserved. 13

14 Over Accenture Accenture is een bedrijf dat zich wereldwijd bezig houdt met management consulting, technologie en outsourcing. We hebben ongeveer mensen in dienst die klanten bedienen in meer dan 120 landen. Wij werken met onze klanten samen om hen te helpen high-performance organisaties en overheden te worden. Dit doen we door een combinatie van bewezen ervaring en uitgebreide vaardigheden in alle industrieën en bedrijfsfuncties. Daarnaast doen we diepgaand onderzoek onder de meest succesvolle bedrijven in de wereld. Kijk voor meer informatie op Auteur Stefania Daniolos Contactpersonen Luuk Aarts Senior Manager Accenture Health & Public Service, Nederland Patrick Baeyens Senior Manager Accenture Digital, Nederland Copyright 2015 Accenture All rights reserved. Accenture, its logo, and High Performance Delivered Copyright 2015 Accenture All Rights Reserved. 14

Marktinventarisatie ELO s in het VO

Marktinventarisatie ELO s in het VO Marktinventarisatie ELO s in het VO Voorwoord Omdat we bij itslearning onze dienstverlening continu willen verbeteren, hebben we onderzoek laten doen naar het gebruik van elektronische leeromgevingen (ELO

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Optimaal benutten, ontwikkelen en binden van aanwezig talent

Optimaal benutten, ontwikkelen en binden van aanwezig talent Management Development is een effectieve manier om managementpotentieel optimaal te benutten en te ontwikkelen in een stimulerende en lerende omgeving. De manager van vandaag moet immers adequaat kunnen

Nadere informatie

Stichting Innovatief Onderwijs Nederland

Stichting Innovatief Onderwijs Nederland Stichting Innovatief Onderwijs Nederland ONTZORGT SCHOLEN OP ICT De ION QuickScan heeft als primair doel om scholen voor te bereiden op digitalisering van het onderwijs binnen. U kunt direct met de resultaten

Nadere informatie

Zet de volgende stap in bedrijfsinnovatie met een Open Network Environment

Zet de volgende stap in bedrijfsinnovatie met een Open Network Environment Overzicht van oplossingen Zet de volgende stap in bedrijfsinnovatie met een Open Network Environment Wat u leert De opkomst van nieuwe technologieën zoals cloud, mobiliteit, sociale media en video die

Nadere informatie

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt:

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt: Wabo effectief ?Hoe Zo! >> Het toepassen van de Wabo is meer dan alleen de IT-structuur aanpassen, de procedures herzien en/of de processen opnieuw beschrijven en herinrichten. Het zijn de medewerkers

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken (HNW) is een van de meest populaire trends op het gebied van organisatieontwikkeling van de laatste jaren; meer dan een kwart

Nadere informatie

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging Via het Klavertje 4 Model zet u sociale media en ICT breed in Didactische

Nadere informatie

Uw ambitie - onze oplossing

Uw ambitie - onze oplossing Uw ambitie - onze oplossing Een gezonde organisatie is een organisatie die is voorbereid op de uitdagingen van nu en die van de toekomst. Iedereen moet langer doorwerken, het liefst in goede gezondheid

Nadere informatie

Wat gaan we doen? Colofon. Almeerse Scholen Groep. Koersplan maart 2015

Wat gaan we doen? Colofon. Almeerse Scholen Groep. Koersplan maart 2015 Colofon De uitgebreide versie van het ASG Koersplan 2015-2018 kunt u vinden op www.almeersescholengroep.nl. Dit is een uitgave van de Almeerse Scholen Groep. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Exam Scheduler. Optimaliseer de examenervaring van uw studenten

Exam Scheduler. Optimaliseer de examenervaring van uw studenten Exam Scheduler Optimaliseer de examenervaring van uw studenten Optimaliseer de examenervaring van uw studenten met de software Exam Scheduler van Scientia. Examenplanning in het hoger en voortgezet onderwijs

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

De waarde van weten. EduAnalytics. Verhoogt uw studiesucces en onderwijskwaliteit

De waarde van weten. EduAnalytics. Verhoogt uw studiesucces en onderwijskwaliteit De waarde van weten EduAnalytics Verhoogt uw studiesucces en onderwijskwaliteit De waarde van weten EduAnalytics verhoogt uw studiesucces en onderwijskwaliteit Doelgericht aan de slag met EduAnalytics

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

Profiteer van veranderende technologieën

Profiteer van veranderende technologieën Profiteer van veranderende technologieën Lees hoe Managed Services Providers u kunnen helpen profiteren van de nieuwste ontwikkelingen Uitdagingen en kansen in veranderende technologieën Ontwikkelingen

Nadere informatie

Factsheet((NL)( Intranet,(Extranet,(Social(&(more

Factsheet((NL)( Intranet,(Extranet,(Social(&(more Multi Enterprise Social Network Platform 10 redenen om mee te doen Factsheet((NL)( Intranet,(Extranet,(Social(&(more Intranet, Extranet, Social Organiseer mensen en informatie op natuurlijke wijze TransportLAB

Nadere informatie

IFECTIVE KNOWLEDGE FRAMEWORK

IFECTIVE KNOWLEDGE FRAMEWORK IFECTIVE KNOWLEDGE FRAMEWORK Eenvoudig informatie beheren en vinden Er is veel informatie over een onderwerp of klant. Het blijft echter lastig om de informatie te bundelen en gemakkelijk terug te vinden.

Nadere informatie

Be here, be there, be everywhere Maak meer mogelijk met videosamenwerking

Be here, be there, be everywhere Maak meer mogelijk met videosamenwerking Be here, be there, be everywhere Maak meer mogelijk met videosamenwerking VideoSamenwerking Met het oog op zakelijk succes Videosamenwerking (collaboration) is een snelle en effectieve oplossing voor face

Nadere informatie

Regas als bedrijf. Regas B.V. is een landelijke speler en actief binnen

Regas als bedrijf. Regas B.V. is een landelijke speler en actief binnen Regas als bedrijf Regas B.V. is een landelijke speler en actief binnen de geestelijke gezondheidszorg en jeugdzorg. Binnen de maatschappelijke dienstverlening en maatschappelijke opvang/ vrouwenopvang

Nadere informatie

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Werk aan de winkel wat betreft openheid, onderscheidingsvermogen en communicatiekanalen from Accenture and Microsoft 1 Werk aan de winkel wat betreft

Nadere informatie

Partneren met een Cloud broker

Partneren met een Cloud broker Partneren met een Cloud broker Vijf redenen om als reseller te partneren met een Cloud broker Introductie Cloud broker, een term die je tegenwoordig vaak voorbij hoort komen. Maar wat is dat nu precies?

Nadere informatie

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan, 22 Augustus 2014 1 Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken

Nadere informatie

Hoe zorgt u voor maximale uptime met minimale inspanning?

Hoe zorgt u voor maximale uptime met minimale inspanning? Hoe zorgt u voor maximale uptime met minimale inspanning? Qi ict Delftechpark 35-37 2628 XJ Delft T: +31 15 888 04 44 F: +31 15 888 04 45 E: info@qi.nl I: www.qi.nl De service-overeenkomsten van Qi ict

Nadere informatie

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN biedt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt meer kansen door het optimaal benutten van talenten,

Nadere informatie

Supply Value Survey. Resultaten verslag VOORBEELD. Supply Value Versie 1.0 Maart 2010 Supply Value 2010 Alle rechten voorbehouden

Supply Value Survey. Resultaten verslag VOORBEELD. Supply Value Versie 1.0 Maart 2010 Supply Value 2010 Alle rechten voorbehouden Supply Value Survey Resultaten verslag VOORBEELD Resultaten verslag leveranciersonderzoek Versie 1.0 Pagina 2 van 11 Titel: Resultaten verslag leveranciersonderzoek Organisatie: Supply Value www.supplyvalue.nl

Nadere informatie

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming.

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. Dit is de Microsoft Cloud. Elke onderneming is uniek. Van gezondheidszorg tot de detailhandel, van fabricage tot financiële dienstverlening: geen twee ondernemingen

Nadere informatie

Acrobat 8 voor marketingprofessionals

Acrobat 8 voor marketingprofessionals Acrobat 8 voor marketingprofessionals Colin van Oosterhout Business Development Manager Acrobat Monique Engelaar Marketing Manager Acrobat Adobe Systems Benelux 2006 Adobe Systems Incorporated. All Rights

Nadere informatie

NetDimensions Performance

NetDimensions Performance NetDimensions Performance helpt organisaties om performance te beheren door het jaar heen. Het vervangt het traditionele jaargesprek door een voortgaande dialoog tussen manager en medewerker, met als doel

Nadere informatie

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau CONTINUOUS VALUE DELIVERY We zorgen ervoor dat u in elke volwassenheidsfase van uw digitale platform snel en continu waarde kunt toevoegen voor eindgebruikers.

Nadere informatie

Visie ICT bij de SJB. Waarom, wie, wat, wanneer en hoe? Werkgroep ICT Jenaplanscholen Bollenstreek

Visie ICT bij de SJB. Waarom, wie, wat, wanneer en hoe? Werkgroep ICT Jenaplanscholen Bollenstreek Visie ICT bij de SJB Waarom, wie, wat, wanneer en hoe? 1 Missie, visie en strategie Ambitie? Doelen? Plannen? Kennisstand organisatie? Budget? 2 Kikker- of Vogelperspectief? conservatie Missie? innovatie

Nadere informatie

Tijdbesparing in de zorg met apps

Tijdbesparing in de zorg met apps De alles-in-1 Zorgapp Efficiënt en veilig Tijdbesparing in de zorg met apps Zorgapps maken al het coördinerende en administratieve werk eenvoudiger en efficiënter zodat tijd overblijft Moderne technologie

Nadere informatie

360 feedback assessment

360 feedback assessment 360 feedback assessment Naam : Jan Voorbeeld Datum rapportage : oktober 2013 Opdrachtgever : Organisatie Contactpersoon : Ellen Roosen Mpact Training & Advies Overwaard 13, 4205 PA Gorinchem Nederland

Nadere informatie

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake Kijkt u eens om u heen, zit u ook met een computer, mobiele telefoon, misschien wel twee en mogelijk ook nog andere type computer zoals

Nadere informatie

Kortom, van visie naar werkelijkheid!

Kortom, van visie naar werkelijkheid! Wie zijn wij Scopeworks is een internationaal bureau wat zich richt op executive search, interim management en consulting. Ons kantoor is gevestigd in Nederland en vanuit hier worden onze diensten wereldwijd

Nadere informatie

Beveiligingsbeleid Stichting Kennisnet

Beveiligingsbeleid Stichting Kennisnet Beveiligingsbeleid Stichting Kennisnet AAN VAN Jerry van de Leur (Security Officer) DATUM ONDERWERP Disclaimer: Kennisnet geeft geen enkele garantie, met betrekking tot de geschiktheid voor een specifiek

Nadere informatie

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek KvK Ondernemerspanel onderzoek Smart Industry Algemene gegevens: Start- en einddatum onderzoek: 02-07-2014 tot 22-07-2014 Aantal deelnemende ondernemers: 484 (doelgroep mkb-topsectoren) In dit document

Nadere informatie

INFORMATIEBEVEILIGING: WAAR STAAT U NU?

INFORMATIEBEVEILIGING: WAAR STAAT U NU? INFORMATIEBEVEILIGING: WAAR STAAT U NU? HANDIGE CHECKLISTS VOOR DE OVERHEIDSSECTOR In deze whitepaper bieden we u handvatten en checklists voor hoe u om kunt gaan met de nieuwe meldplicht datalekken. Steeds

Nadere informatie

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV Wat is Cloud Op het moment dat content uit het eigen beheer c.q. toezicht verdwijnt

Nadere informatie

PASSIE VOOR ONLINE LEREN. www.profijt.nu

PASSIE VOOR ONLINE LEREN. www.profijt.nu PASSIE VOOR ONLINE LEREN www.profijt.nu WAT IS PROFIJT? Het Praktijkonderwijs heeft behoefte aan een systeem waarin alle dagelijkse processen op een logische wijze en in één platform worden vastgelegd.

Nadere informatie

Programmabegroting 2016 14

Programmabegroting 2016 14 1. Dienstverlenend Centraal in ons denken en handelen staat een goede dienstverlening aan alle inwoners, ondernemers en instellingen. We staan voor een eenvoudige en efficiënte dienstverlening. Onze gemeente

Nadere informatie

Factsheet CLOUD DESIGN Managed Services

Factsheet CLOUD DESIGN Managed Services Factsheet CLOUD DESIGN Managed Services CLOUD DESIGN Managed Services We ontwerpen flexibele en kosteneffectieve cloud-architecturen als fundament voor uw digitale platform(en). De ontwikkelingen binnen

Nadere informatie

PLANON E-LEARNINGSERVICE. Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen

PLANON E-LEARNINGSERVICE. Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen PLANON E-LEARNINGSERVICE Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen De Planon e-learningservice biedt onder meer de volgende modules: Algemene e-learning Domeinspecifieke

Nadere informatie

TPSC Cloud, Collaborative Governance, Risk & Compliance Software,

TPSC Cloud, Collaborative Governance, Risk & Compliance Software, TPSC Cloud, Collaborative Governance, Risk & Compliance Software, Wij geloven dat we een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan betere & veiligere zorg. The Patient Safety Company TPSC levert al meer

Nadere informatie

Communiceren in zakelijke omgevingen

Communiceren in zakelijke omgevingen Communiceren in zakelijke omgevingen Slimmer communiceren Communiceren in zakelijke omgevingen Slimmer communiceren Vodafone december 2010 Leefritme heeft een belangrijke invloed op de relatie tussen mensen

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek ICT 2014. 10 november 2014

Klanttevredenheidsonderzoek ICT 2014. 10 november 2014 Klanttevredenheidsonderzoek ICT 2014 10 november 2014 Eindcijfer 93 geldige respondenten (waarvan 15 van de afdeling ICT, 108 zijn gestart) Eindoordeel 7,0 (zonder medewerkers ICT) Oordeel van afdeling

Nadere informatie

Blended Learning met Canvas. De complete e-learning oplossing voor opleidingsinstituten

Blended Learning met Canvas. De complete e-learning oplossing voor opleidingsinstituten Blended Learning met Canvas De complete e-learning oplossing voor opleidingsinstituten Als opleider weet u als geen ander hoe belangrijk het is om kennis snel en succesvol over te dragen. Daarnaast wilt

Nadere informatie

STAKEHOLDERS. Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 BUSINESS ASSURANCE

STAKEHOLDERS. Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 BUSINESS ASSURANCE BUSINESS ASSURANCE STAKEHOLDERS Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 1 DNV GL 2014 Stakeholders 19 November 2015 SAFER, SMARTER, GREENER

Nadere informatie

Checklist (E)-health producten

Checklist (E)-health producten Checklist (E)-health producten Met deze checklist kunt u een goed beeld vormen over een (E)- health product dat u wellicht wilt gaan gebruiken in uw organisatie. De checklist kan ook gebruikt worden door

Nadere informatie

Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO

Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 1 / 14 Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 2010 Kennisnet.nl Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 2 / 14 Samenvatting Scenario s voor Leren op

Nadere informatie

Hét centrale startportaal voor het onderwijs!

Hét centrale startportaal voor het onderwijs! Hét centrale startportaal voor het onderwijs! Mijn Omgeving Online (kortweg MOO) is een complete, persoonlijke digitale leer- en werkomgeving met sociale functionaliteiten. Door de modulaire opbouw kan

Nadere informatie

Kenneth Smit Consulting 1

Kenneth Smit Consulting 1 Competences Assessment is een effectieve manier om kwaliteiten en ontwikkelbaar potentieel van (nieuwe) medewerkers zeer betrouwbaar en objectief in kaart te brengen middels de inzet van professionele

Nadere informatie

E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER

E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden De nieuwe generatie E-HRM systemen onderscheidt zich niet alleen door gebruikersgemak

Nadere informatie

Van Samenhang naar Verbinding

Van Samenhang naar Verbinding Van Samenhang naar Verbinding Sogeti Page 2 VAN SAMENHANG NAAR VERBINDING Keuzes, keuzes, keuzes. Wie wordt niet horendol van alle technologische ontwikkelingen. Degene die het hoofd koel houdt is de winnaar.

Nadere informatie

Waardegestuurd Contractmanagement

Waardegestuurd Contractmanagement Waardegestuurd Contractmanagement Wat is de effectiviteit van úw Inkoop- en Contractmanagement? Augustus 2015 Ontwikkeling in Inkoop & Contractmanagement Uit Onderzoek van de IACCM (International Association

Nadere informatie

De probleemstelling voor het onderzoek is als volgt geformuleerd:

De probleemstelling voor het onderzoek is als volgt geformuleerd: Samenvatting De opkomst van Health 2.0 en e-health zorgt ervoor dat de patiënt verandert naar zorgconsument. Health 2.0 zorgt voor een grote mate van patiënt-empowerment; zorgconsumenten nemen zelf de

Nadere informatie

ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service:

ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service: ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service: Betrouwbaardere ICT, minder zorgen! Maak kennis met Multrix Wilt u op maat gesneden ICT-diensten die volledig aan de wensen en behoeften van uw organisatie

Nadere informatie

Case study: Service en sales gaan samen voor beter klantcontact

Case study: Service en sales gaan samen voor beter klantcontact Case study: Service en sales gaan samen voor beter klantcontact Sales als basis voor klantcontact stimuleert klanttevredenheid Meer dan 900 medewerkers van Transcom Nederland verzorgen dagelijks facilitaire

Nadere informatie

STRATEGISCH PLAN 20152020. Excellent onderwijs voor een innovatieve regio

STRATEGISCH PLAN 20152020. Excellent onderwijs voor een innovatieve regio STRATEGISCH PLAN 20152020 Excellent onderwijs voor een innovatieve regio introductie Met meer dan 10.000 studenten en ruim 800 medewerkers zijn we het grootste opleidingencentrum voor beroepsonderwijs

Nadere informatie

Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence

Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence Exact Insights powered by QlikView Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence Met Exact Insights zet u grote hoeveelheden data moeiteloos om in organisatiebrede KPI s en trends.

Nadere informatie

Big Data: wat is het en waarom is het belangrijk?

Big Data: wat is het en waarom is het belangrijk? Big Data: wat is het en waarom is het belangrijk? 01000111101001110111001100110110011001 Hoeveelheid 10x Toename van de hoeveelheid data elke vijf jaar Big Data Snelheid 4.3 Aantal verbonden apparaten

Nadere informatie

Doorbraakprojectsessies 11 november 2015. Inkoop: versterken en ontzorgen. Een andere blik op financiën (vanuit Beter leren met ICT )

Doorbraakprojectsessies 11 november 2015. Inkoop: versterken en ontzorgen. Een andere blik op financiën (vanuit Beter leren met ICT ) 1 Doorbraakproject 11.00 11.45 Doorbraakprojectsessies 11 november 2015 Inkoop: versterken en ontzorgen Goudriaan I Anita Vlonk & Margreet Vermeer 2 11.00 11.45 Een andere blik op financiën (vanuit Beter

Nadere informatie

Handout PrOfijt. - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Mike Nikkels / Olav van Doorn

Handout PrOfijt. - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Mike Nikkels / Olav van Doorn Handout PrOfijt - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Auteur(s): Mike Nikkels / Olav van Doorn 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave... 2 2 Inleiding... 3 3 Algemeen... 3 4 Visie op PrOfijt... 4 5 Techniek...

Nadere informatie

HOE OMGAAN MET DE MELDPLICHT DATALEKKEN?

HOE OMGAAN MET DE MELDPLICHT DATALEKKEN? HOE OMGAAN MET DE MELDPLICHT DATALEKKEN? EEN HANDIGE CHECKLIST In deze whitepaper bieden we u handvatten die u kunnen helpen bij de implementatie van de meldplicht datalekken binnen uw organisatie. We

Nadere informatie

Deltion Scense. 8 December 2010

Deltion Scense. 8 December 2010 Deltion Scense 8 December 2010 Wie Wat - Waar Regionaal Opleidingscentrum in Zwolle (ROC) 16.000 jongeren en volwassenen beroeps onderwijs op middelbaar niveau 1.200 mensen in onderwijsgevende en ondersteunende

Nadere informatie

Wie is leidend of lijdend?

Wie is leidend of lijdend? Organisatie Medische Technologie en ICT Wie is leidend of lijdend? Martijn Schasfoort Manager Zorg en Informatie Technologie Deze presentatie. Het betreft ervaringen uit Máxima Medisch Centrum Cultuur

Nadere informatie

NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY

NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY DE a NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY Innervate is al ruim 13 jaar succesvol in het adviseren van vele organisaties op het gebied van ICT vraagstukken. Naast onze dienstverlening op het gebied van ICT Beleid

Nadere informatie

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt.

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Kennis in beweging eten werkt Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Weten werkt Partner in praktijkleren en personeelsontwikkeling. Dat wil Kenniscentrum GOC zijn voor alle bedrijven en medewerkers

Nadere informatie

MET MICROSOFT IT ACADEMY. effectiever gebruik van ICT middelen in het onderwijs. kwaliteits- en tijdswinst voor onderwijsprofessionals en leerlingen

MET MICROSOFT IT ACADEMY. effectiever gebruik van ICT middelen in het onderwijs. kwaliteits- en tijdswinst voor onderwijsprofessionals en leerlingen kwaliteits- en tijdswinst voor onderwijsprofessionals en leerlingen betere aansluiting op de arbeidsmarkt met wereldwijd erkende certificaten MET MICROSOFT IT ACADEMY effectiever gebruik van ICT middelen

Nadere informatie

Factsheet KICKSTARTERS Mirabeau

Factsheet KICKSTARTERS Mirabeau Factsheet KICKSTARTERS Mirabeau KICKSTARTERS We lanceren binnen twee maanden een nieuw digitaal platform waarmee u in hoog tempo business value genereert. De digitale transformatie is in volle gang. Consumenten

Nadere informatie

21st Century Skills Training

21st Century Skills Training Ontwikkeling van competenties voor de 21 e eeuw - Vernieuwend - Voor werknemers van nu - Met inzet van moderne en digitale technieken - - Integratie van social media - Toekomstgericht - Inleiding De manier

Nadere informatie

Ervaar het Beste van Online. In-Store.

Ervaar het Beste van Online. In-Store. Ervaar het Beste van Online. In-Store. AOPEN maakt gebruik van de laatste ontwikkelingen op het gebied van IT met als doel de digitale communicatie binnen een winkelomgeving te versterken. Door samen te

Nadere informatie

Kwaliteit van Goed Werkgeverschap

Kwaliteit van Goed Werkgeverschap Kwaliteit van Goed Werkgeverschap Meting KWH-Goed Werkgeverschaplabel Rapportage opgesteld door KWH in samenwerking met EVZ organisatie-advies Bijlagen Corporatie Rotterdam, 20xx Inhoudsopgave

Nadere informatie

Azure in de praktijk o.a. case van Heineken en Talpa

Azure in de praktijk o.a. case van Heineken en Talpa consulting - sourcing - solutions Azure in de praktijk o.a. case van Heineken en Talpa Marcel van Rijn Marco van Veen 9 januari 2014 Marcel van Rijn Mede oprichter Connect2Crowd Meer dan 15 jaar corporate

Nadere informatie

Communicatieplan Breur IJzerhandel

Communicatieplan Breur IJzerhandel Communicatieplan Breur IJzerhandel 4 Oktober 2014 4 OKT 2014 Communicatieplan Breur IJzerhandel 1. Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken uit onze dagelijkse

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Marlin Family. Marlin

Marlin Family. Marlin PCA Mobile PCA Mobile Organisatie PCA Mobile BV maakt deel uit van de Mobile Solution Group en biedt met ruim 40 enthousiaste collega s een veelomvattend pakket van innovatieve en gebruiksvriendelijke

Nadere informatie

Qsuite in een mobiele applicatie. Geschikt voor telefoon en tablet

Qsuite in een mobiele applicatie. Geschikt voor telefoon en tablet Qsuite in een mobiele applicatie Geschikt voor telefoon en tablet Er is geen stoppen meer aan Het internetgebruik in de wereld neemt iedere dag toe. IT is overal,. Internet is steeds meer, vaker en sneller

Nadere informatie

De alles-in-1 Zorgapp

De alles-in-1 Zorgapp De alles-in-1 Zorgapp Tevreden cliënten en medewerkers Impact van zorgapps op de zorgverlening Meerwaarde van zorgapps in het zorgproces De rol van de zorgverlener verandert in rap tempo door nieuwe technologie

Nadere informatie

Bring it Secure. Whitepaper

Bring it Secure. Whitepaper Whitepaper Imtech ICT Communication Solutions, Rivium Boulevard 41 2909 LK Capelle a/d IJssel T +31 88 988 96 00, info.cs@imtech.nl, www.imtech.nl/cs Imtech Vandaag de dag moet security een standaard

Nadere informatie

REGIE. Informatie over Regie, dé app voor de zorg

REGIE. Informatie over Regie, dé app voor de zorg REGIE Informatie over Regie, dé app voor de zorg INHOUDS OPGAVE 03 04 05 06 09 10 11 12 Waarom de zorgapp Regie? Wat is Regie? De meerwaarde van Regie Wie gebruiken Regie? Voordelen van Regie Technische

Nadere informatie

Customer Case CED. Feiten in het kort:

Customer Case CED. Feiten in het kort: Feiten in het kort: Bedrijf: European Claim Experts Branche: Verzekeringen Werknemers: 1.150 Activiteiten: Internationale Claims management en Expertise Oplossing: Opbouw Mendix-platform voor het flexibel

Nadere informatie

School logo. De hele school op één lijn!

School logo. De hele school op één lijn! School logo De hele school op één lijn! Het dataverkeer groeit exponentieel >50% groei per jaar = factor 40 in 10 jaar TNO 2010 Marktrapportage Elektronische Communicatie De lijn van het verhaal Glasvezel

Nadere informatie

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud The Cloud Agenda Wat is de cloud? Ontwikkelingen en trends in de markt Bedrijfsstrategie Voordelen en vraagtekens Werken in de cloud: Hoe? Veiligheid & privacy Toepasbaarheid in breder verband Demo Borrel

Nadere informatie

RESULTAATGERICHT ORGANISEREN

RESULTAATGERICHT ORGANISEREN RESULTAATGERICHT ORGANISEREN Hoe de beste resultaten te halen uit uw organisatie, managers en medewerkers. Wat is resultaatgericht organiseren? Resultaatgericht organiseren heeft als doel om organisaties

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 En hoe de puzzelstukjes Of hoe de puzzelstukjes precies in elkaar precies passen in elkaar passen Onze Visie Wie we willen zijn in 2012 1 1 Als marktleider in het

Nadere informatie

Het sociale platform voor je organisatie

Het sociale platform voor je organisatie Het sociale platform voor je organisatie Laat de chaos achter je Tientallen CC tjes op een dag, maar nog steeds niet op de hoogte? Een dagelijkse zoektocht naar verdwenen documenten, specifieke informatie

Nadere informatie

Met Microsoft Dynamics CRM kan Cyclomedia zijn expansieplannen uitvoeren

Met Microsoft Dynamics CRM kan Cyclomedia zijn expansieplannen uitvoeren Met Microsoft Dynamics CRM kan Cyclomedia zijn expansieplannen uitvoeren Bij CycloMedia was een snelle implementatie van Microsoft Dynamics CRM noodzakelijk om de sterke groei en expansie naar het buitenland

Nadere informatie

i-signaal ontwikkelt, implementeert en ondersteunt VerzuimSignaal en daaraan gerelateerde diensten.

i-signaal ontwikkelt, implementeert en ondersteunt VerzuimSignaal en daaraan gerelateerde diensten. i-signaal ontwikkelt, implementeert en ondersteunt VerzuimSignaal en daaraan gerelateerde diensten. Wij zijn i-signaal Een dynamische organisatie, waar mensen met plezier een actieve bijdrage leveren om

Nadere informatie

WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN

WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN EEN NIEUW SOORT ONDERNEMERSCHAP RESULTAAT KOERS VISIE PERSOONLIJK LEIDERSCHAP MEERWAARDE & RENDEMENT WAARDEN BEWUST WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN ANNO 2013 Waarden Bewust Ondernemen

Nadere informatie

DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen!

DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen! (Bijdragenr. 56) DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen! Bert van der Veen Advin b.v. Rien Borhem Gemeente Amsterdam 1. Inleiding Om het verkeer in goede banen te leiden wordt steeds

Nadere informatie

Handleiding voor het SURF Groene ICT Maturity Model

Handleiding voor het SURF Groene ICT Maturity Model Een zelfscan voor Groene ICT en Duurzaamheid in de organisatie Auteur(s): Met dank aan: Versie: Gebaseerd op: Albert Hankel Henk Plessius, Dirk Harryvan, Bert van Zomeren 2.0 SGIMM v2.0 Datum: 16-04-2015

Nadere informatie

WELKE PARTIJEN IN DE BOUW ZIJN BIM READY? BIM MATURITY SECTORANALYSE 2014

WELKE PARTIJEN IN DE BOUW ZIJN BIM READY? BIM MATURITY SECTORANALYSE 2014 WELKE PARTIJEN IN DE BOUW ZIJN BIM READY? BIM MATURITY SECTORANALYSE 2014 30 APRIL 2015 HANS VOORDIJK BIM MATURITY SECTORANALYSE 2014 BIM volwassenheid op zeven criteria Best practices in zeven deelsectoren

Nadere informatie

Samen werken aan de mooiste database

Samen werken aan de mooiste database Samen werken aan de mooiste database Inleiding Het is erg vervelend wanneer in een zakelijke brief uw naam verkeerd gespeld wordt, of als u op de werkvloer steeds post ontvangt op naam van uw voorganger.

Nadere informatie

ROC ID College vergroot kracht van virtuele desktops

ROC ID College vergroot kracht van virtuele desktops ROC ID College vergroot kracht van virtuele desktops IT met impact Referentie Met deze oplossing kunnen we een beter serviceniveau aan ons hun productiviteit te verbeteren Voor beter onderwijs en meer

Nadere informatie

Ouder & kind Samen Sociaal Sterk

Ouder & kind Samen Sociaal Sterk Ouder & kind Samen Sociaal Sterk Social Media Bewustwording We constateren een duidelijke behoefte aan voorlichting over het gebruik van social media en internettoepassingen door jonge kinderen. Wij streven

Nadere informatie

Teveel geld, geen urge, toch succes

Teveel geld, geen urge, toch succes Teveel geld, geen urge, toch succes drs. Jos J.M. Baeten voor MBO City, 25 nov 13 Mini-workshops Anke Meevissen & Morris Kraayeveld www.cssbreda.nl Aanzet tot dialoog De impact van technologie, Touch is

Nadere informatie

SOM= Effectief en plezierig werken

SOM= Effectief en plezierig werken SOM= Effectief en plezierig werken 1 VRAGEN AAN U: Wordt in uw organisatie de werkplek effectief gebruikt? Zitten de collega s met een glimlach achter hun bureau? Vindt er bij u veel samenwerking tussen

Nadere informatie

KPN ÉÉN Op weg naar ICT zonder zorgen

KPN ÉÉN Op weg naar ICT zonder zorgen KPN ÉÉN Op weg naar ICT zonder zorgen Op weg naar ICT zonder zorgen Onze maatschappij verandert razendsnel onder invloed van technologische ontwikkelingen. De scheiding tussen de fysieke en virtuele wereld

Nadere informatie