Bouwschoolverlaters. Rendement en arbeidsmarktrelevantie van bouwopleidingen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bouwschoolverlaters. Rendement en arbeidsmarktrelevantie van bouwopleidingen"

Transcriptie

1 Bouwschoolverlaters Rendement en arbeidsmarktrelevantie van bouwopleidingen

2

3 Bouwschoolverlaters

4 Het auteursrecht voor de inhoud berust geheel bij de Stichting Economisch Instituut voor de Bouw. Overnemen van de inhoud (of delen daarvan) is uitsluitend toegestaan met schriftelijke toestemming van het EIB. Het is geoorloofd gegevens uit dit rapport te gebruiken in artikelen en dergelijke, mits daarbij de bron duidelijk en nauwkeurig wordt vermeld. November 2012

5 Bouwschoolverlaters Rendement en arbeidsmarktrelevantie van bouwopleidingen M.H. Vrolijk, MSc

6

7 Inhoudsopgave Conclusies op hoofdlijnen 7 1 Inleiding Achtergrond Doel en onderzoeksvragen Opbouw van het rapport 9 2 Van school naar baan Onderwijs en bouwkundige opleidingen Typen schoolverlaters Een economisch perspectief 13 3 Werkwijze Verzameling van gegevens Controle en bewerking van gegevens Analyse van gegevens 16 4 Arbeidsmarktpositie Gediplomeerde bouwschoolverlaters Ongediplomeerde bouwschoolverlaters Bouwschoolverlaters Arbeidsmobiliteit 20 5 Baanzoekduur Rendement Arbeidsmarktrelevantie Invloed van individuele aspecten 25 6 Salaris Rendement Arbeidsmarktrelevantie Invloed van individuele aspecten 28 7 Kwalitatieve oordelen van bouwschoolverlaters Rendement Arbeidsmarktrelevantie 33 Literatuur 35 Bijlage 1 Populatie 37 Bijlage 2 Verdeling steekproef en populatie 39 Bijlage 3 Complementaire log-log analyse baanzoekduur (V)MBO 41 Bijlage 4 Uitkomsten gediplomeerde bouwschoolverlaters 43 EIB-publicaties 47 5

8 6

9 Conclusies op hoofdlijnen De beperkte instroom van jongeren in het bouwkundig onderwijs is ten opzichte van de grotere vraag naar arbeid op de lange termijn een punt van aandacht. Het besef bestaat dat de bouwschoolverlater van belang is voor de ontwikkeling van het personeelsbestand van de bouwsector. Onder ruim bouwschoolverlaters uit de cohorten en zijn in 2009 en 2010 gegevens verzameld om inzicht te geven in het rendement en de arbeidsmarktrelevantie van de bouwkundige opleiding. De uitkomsten hebben op deze periode betrekking. In dit onderzoek zijn bouwschoolverlaters leerlingen geweest die voor een bouwkundige opleiding in het bekostigd voltijd onderwijs ingeschreven stonden en die opleiding al dan niet met een diploma hebben verlaten en in het daarop volgende studiejaar niet meer ingeschreven stonden bij een opleiding in het bekostigd onderwijs. Rendement Bij het rendement van de bouwkundige opleiding draait het om de vraag: Wat levert een bouwkundige opleiding op? Deze vraag wordt in dit onderzoek beantwoord in termen van arbeidsmarktpositie, baanzoekduur, salaris en kwaliteit van bouwschoolverlaters. De arbeidsmarktpositie geeft aan waar bouwschoolverlaters na de opleiding terecht komen. Ongeveer tweederde van de bouwschoolverlaters gaf aan dat zij ten tijde van de dataverzameling ofwel werkt in de bouw (44%), een bouwkundige opleiding volgt buiten het bekostigd onderwijs (16%) of werkloos een baan zoekt in de bouw (4%). Het rendement is in termen van arbeidsmarktpositie bij gediplomeerde bouwschoolverlaters en bouwschoolverlaters uit het MBO wat hoger. De baanzoekduur is de tijd die schoolverlaters nodig hebben om een (passende) baan te vinden. Van de bouwschoolverlaters vond 82% een baan in één maand of korter. Gediplomeerde bouwschoolverlaters vinden naar verhouding sneller een baan dan ongediplomeerde bouwschoolverlaters. Het salaris geeft inzicht in de prijs die werkgevers voor een pakket van kennis, ervaring en vaardigheden willen betalen op een markt met een zekere schaarsteverhouding. Het bruto fulltime maandloon is voor werkende gediplomeerde bouwschoolverlaters uit het hoger onderwijs gemiddeld en uit het MBO en VMBO gemiddeld en 804. Bij werkende ongediplomeerde bouwschoolverlaters ligt het gemiddelde lager, op respectievelijk 1.904, en 700. Het oordeel van bouwschoolverlaters over de aansluiting tussen opleiding en werk is een indicator voor de kwaliteit van het onderwijs. Het oordeel drukt uit of werk gevonden kan worden dat aansluit bij de richting en het niveau van de gevolgde opleiding. Een overgrote meerderheid (86%) van de werkende bouwschoolverlaters is tevreden over de aansluiting tussen opleiding en werk. Op basis van dit oordeel is de kwaliteit van het onderwijs doeltreffend. Arbeidsmarktrelevantie Hoe beïnvloedt een bouwkundige opleiding de kansen van een willekeurig individu op de arbeidsmarkt? Als we het hebben over de arbeidsmarktrelevantie van de bouwkundige opleiding dan beantwoorden we deze vraag. Vergelijkingen in baanzoekduur en hoogte van het salaris tussen banen vormen voor studiekiezers een signaal over schaarsteverhoudingen in de markt. Meer behoefte aan een schoolverlater met een bepaalde opleiding uit zich dan in respectievelijk een kortere baanzoekduur of een hoger startsalaris. Hieruit kan worden afgeleid dat opleidingen waar de baanzoekduur of het startsalaris relatief hoger is tot de relevante opleidingen voor de arbeidsmarkt behoren. 7

10 De baanzoekduur van gediplomeerde bouwschoolverlaters blijkt in snelheid vergelijkbaar met de gemiddelde zoekduur van gediplomeerde schoolverlaters van andere opleidingen van hetzelfde niveau. Ook het gemiddeld bruto uurloon van werkende gediplomeerde bouwschoolverlaters lijkt sterk op het gemiddeld bruto uurloon van gediplomeerde schoolverlaters van andere opleidingen. Op basis van de baanzoekduur en het salaris zijn de bouwkundige opleidingen gemiddeld genomen niet meer of minder relevant dan een gemiddelde (technische) opleiding van hetzelfde niveau. Arbeidsmarktrelevantie uit zich ook in redenen die studiekiezers hebben om voor een opleiding te kiezen. Van de bouwschoolverlaters gaf 74% aan dat zij voor de bouwkundige opleiding koos omdat de opleiding aansloot bij hun interesse en capaciteiten. Dit betekent dat zij verwachtten dat er tijdens de opleiding wat met die productieve eigenschappen gebeurt. Van de ongediplomeerde bouwschoolverlaters komt 21% op dit oordeel terug. Goede kansen op de arbeidsmarkt, genoemd door 30% van de bouwschoolverlaters, is een minder relevante reden om voor een bouwkundige opleiding te kiezen. Aanknopingspunten voor beleid Uit het onderzoek vloeien drie beleidsmatige aanknopingspunten voort ten bate van bedrijfstakbinding van bouwschoolverlaters met de bouw. Het eerste aanknopingspunt ligt in het (blijven) aanbieden van stages. Het bieden van stages is in de regel veel waard. Het biedt de mogelijkheid om leerlingen voor de sector te winnen. Leerlingen kunnen kennismaken met de beroepspraktijk en beroepservaring opdoen. Via stages kunnen werkgevers een beter beeld over de productieve capaciteiten van de leerling krijgen. Leerlingen kunnen tegen lage kosten informatie verzamelen over de arbeidsmarkt, het aanbod van banen en de marktwaarde van hun kennis en vaardigheden. De voordelen hiervan komen in dit onderzoek tot uiting in de kans van bouwschoolverlaters op het vinden van een baan in 0-1 maand. Uit het onderzoek blijkt dat die kans toeneemt als de baan bij het stagebedrijf wordt gevonden. Het tweede aanknopingspunt ligt in het (blijven) opdoen van beroepsspecifieke vaardigheden. Het gaat hier om vaardigheden die voor bouwberoepen relevanter zijn dan voor andere beroepen. Individuen die over relatief veel bouwberoepsspecifieke vaardigheden beschikken zijn in theorie voor bouwberoepen productiever en kunnen daardoor meer verdienen of hebben meer loopbaanperspectief binnen de sector. Dit zou tot gevolg moeten hebben dat zij met grotere kans lang aan de sector verbonden blijven. Eén van deze voordelen komt tot uiting in dit onderzoek. Het volgen van een bouwkundige opleiding kan worden gezien als investering in bouwberoepsspecifieke vaardigheden. Uit dit onderzoek blijkt dat een baan die past bij de richting van de opleiding (bouw) voor de bouwschoolverlater zowel salarisvoordeel oplevert als een grotere kans op het vinden van een baan in 0-1 maand. Het derde aanknopingspunt ligt in differentiatie binnen de opleiding. Uit het onderzoek blijkt dat de groep bouwschoolverlaters (28%) die de opleiding makkelijk vond vrij groot is. Dit roept de vraag op in hoeverre zij optimaal hebben geprofiteerd van de gekozen opleiding. Hebben zij eruit gehaald wat erin zit? Zo niet, dan biedt differentiatie binnen de opleiding een mogelijkheid om hen meer uitdaging te bieden of om hun capaciteiten optimaal te ontwikkelen. Net als bij het tweede aanknopingspunt kan dit die groep productiever maken, waardoor zij meer kunnen verdienen of meer loopbaanperspectief hebben binnen de sector, wat dus tot gevolg zou moeten hebben dat zij met grotere kans lang aan de sector verbonden blijven. 8

11 1 Inleiding 1.1 Achtergrond Bedrijven in de bouwsector hebben behoefte aan voldoende aanbod van gekwalificeerd personeel. In de laatste jaren staat het aanbod van hoog- en laag opgeleiden in de bouw onder druk. Enerzijds komt dit door een beperkte instroom van jongeren in het bouwkundig onderwijs. Anderzijds komt dit door een grote uitstroom van ouderen én jongeren uit de bouwsector (Kok, 2010). Het besef bestaat dat de bouwschoolverlater van belang is voor de ontwikkeling van het personeelsbestand van de sector. Bestaande onderzoeken 1 over de overgang van school naar baan bieden geen of beperkt inzicht in de bouwschoolverlater. Dit onderzoek wil hier meer inzicht in geven. 1.2 Doel en onderzoeksvragen Het doel van het onderzoek is inzicht te geven in de overgang van school naar baan van bouwschoolverlaters van alle onderwijsniveaus in Nederland. Met data die in 2009 en 2010 onder ruim bouwschoolverlaters is verzameld, worden de volgende vragen beantwoord: 1. Wat is het rendement van het bouwkundig onderwijs? 2. Wat is de arbeidsmarktrelevantie van het bouwkundig onderwijs? Gegeven de vraag naar jongeren in de bouw op de langere termijn, worden ontwikkelingen op de korte termijn in dit onderzoek buiten beschouwing gelaten. 1.3 Opbouw van het rapport Het rapport is als volgt opgebouwd. In hoofdstuk 2 worden de achtergronden van het onderwerp besproken: Welke opleidingen zijn van belang? Hoe worden schoolverlaters gedefinieerd en hoe kan de overgang van school naar baan vanuit een economisch perspectief worden beschreven? In hoofdstuk 3 wordt de werkwijze van het onderzoek beschreven: Hoe zijn de gegevens verzameld? Waarop zijn de gegevens gecontroleerd? En: hoe zijn de gegevens geanalyseerd? In de vier daarop volgende hoofdstukken wordt ingegaan op het rendement en de arbeidsmarktrelevantie van het bouwkundig onderwijs. Dit wordt beschreven aan de hand van de arbeidsmarktpositie (hoofdstuk 4), baanzoekduur (hoofdstuk 5), salaris (hoofdstuk 6) en kwalitatieve oordelen van bouwschoolverlaters (hoofdstuk 7). 1 Zie bijvoorbeeld CBS, ROA, SEO/Elsevier, Studiekeuze123, De Studentenmonitor. 9

12 10

13 2 Van school naar baan De groep leerlingen die vanuit het onderwijs de bouwarbeidsmarkt instroomt, vormt een belangrijk deel van het arbeidsaanbod (Kok, 2010). In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het onderwijs en bouwkundige opleidingen (2.1), hoe schoolverlaters worden gedefinieerd (2.2) en hoe de overgang van school naar baan vanuit economisch perspectief beschreven kan worden (2.3). 2.1 Onderwijs en bouwkundige opleidingen Het gevolgde onderwijs speelt een belangrijke rol in de baan die iemand zoekt of uitoefent. Het Nederlandse onderwijssysteem wordt weergegeven in figuur 2.1. De diverse vormen van onderwijs onderscheiden zich in eindniveau, duur en de manier waarop leerlingen les krijgen. In het algemeen stromen leerlingen door naar diverse vormen van onderwijs afhankelijk van hun resultaten, voorkeur en vooropleiding. Colo/NRP (2011a) geeft een beschrijving van het Nederlandse onderwijssysteem. Figuur 2.1 Het Nederlandse onderwijssysteem DOCTORSGRAAD O P E N U N I V E R S I T E I T SPECIALISTENOPLEIDING KWALIFICATIENIVEAU jaar KWALIFICATIE NIVEAU jaar SECUNDAIR BEROEPSONDERWIJS (MBO) WETEN- SCHAPPELIJK ONDERWIJS (WO- MASTER) 1-3 jaar WETEN- SCHAPPELIJK ONDERWIJS (WO- BACHELOR) 3 jaar HOGER BEROEPS- ONDERWIJS (HBO -MASTER) 1-3 jaar HOGER BEROEPS- ONDERWIJS (HBO -BACHELOR) 4 jaar MIDDEN - KADER- OPLEIDING KWALIFICATIE NIVEAU jaar VAK- OPLEIDING BASIS- BEROEPS- OPLEIDING KWALIFICATIE NIVEAU jaar ASSISTEN - TEN - OPLEIDING KWALIFICATIE NIVEAU 1 0,5-1 jaar VOORBEREIDEND WETEN- SCHAPPELIJK ONDERWIJS (VWO) 6 jaar leeftijd jaar KADER BASIS THEORE- GEMENG- BEROEPS- BEROEPS HOGER TISCHE DE GERICHTE GERICHTE ALGEMEEN LEERWEG LEERWEG LEERWEG LEERWEG VOORTGEZET ONDERWIJS (HAVO) VOORBEREIDEND MIDDELBAAR 5 jaar BEROEPSONDERWIJS leeftijd jaar (VMBO) 4 jaar leeftijd jaar BASISVORMING BASISONDERWIJS 8 jaar, leeftijd 4-12 jaar S P E C I A A L O N D E R W I J S Bron: Colo/NRP (2011b) Voortgezet onderwijs Na het basisonderwijs stromen leerlingen door naar een vorm van voortgezet onderwijs: VWO, HAVO of VMBO. VWO en HAVO zijn vormen van algemeen onderwijs. Ze zijn bedoeld als voorbereiding op het hoger onderwijs 2. Leerlingen kiezen in de bovenbouw voor een profiel. Deze keuze bepaalt een deel van het vakkenpakket. VWO en HAVO kennen vier profielen: cultuur en maatschappij, economie en maatschappij, natuur en gezondheid en natuur en techniek. De profielkeuze voor 2 Al kunnen leerlingen na het gunstig doorlopen van de eerste drie jaar VWO en HAVO ook instromen in het MBO. 11

14 natuur en techniek is het meest relevant voor bouwkundige opleidingen in het hoger onderwijs. Na het volgen van een VWO of HAVO-opleiding zijn leerlingen in het algemeen nog geen relevante arbeidskrachten voor de bouwarbeidsmarkt. Dit komt door het algemene en voorbereidende karakter van het onderwijs. Het VMBO is een vorm van beroepsgericht onderwijs. Het VMBO leidt naar het MBO. Een leerling die instroomt in het VMBO, kiest in de bovenbouw voor een leerweg en een sector. De keuze voor een leerweg bepaalt de manier van leren. Het VMBO kent vier leerwegen die het aanbod van theoretische en praktijkgerichte vakken bepalen. De leerwegen zijn: theoretisch, gemengd, kaderberoepsgericht en basisberoepsgericht. De keuze voor een sector bepaalt een deel van het vakkenpakket. Het VMBO kent vijf sectoren: techniek, zorg en welzijn, economie, landbouw en intersectoraal. Binnen de sector bestaan verschillende beroepsgerichte programma s. Voor de bouw is de sector techniek relevant. Hierin vinden we bijvoorbeeld de beroepsgerichte programma s bouwtechniek, bouw-breed en instalektro. Leerlingen die een bouwtechniek of bouw-breed programma volgen, krijgen (afhankelijk van de leerweg) een oriëntatie op de bouw en bouwberoepen, professionele vaardigheden, technische informatica, introductie timmeren / meubelmaken, introductie metselen, introductie stukadoren, introductie schilderen, introductie reclame en decoratieve technieken, introductie infrastructuur, het bouwproces, CAD/CAM en houtbewerkingsmachines, industrialisering en automatisering in de bouw, telematica, esthetica. De bouwtechniekprogramma s kennen technische specialisaties in fijnhoutbewerken, metselen, schilderen, timmeren. Het bouw-breedprogramma kent een bredere technische specialisatie (CEVO, 2011). Leerlingen die een instalektro programma volgen, krijgen (afhankelijk van de leerweg) een oriëntatie op instalektro, professionele vaardigheden, infrastructuur, leidingnet in de woning, afmonteren in de woning, leidingnet in de utiliteitsbouw, elektrische toestellen en machines in de utiliteitsbouw, monteren en bekabelen, buisbewerking, hardsolderen, water-, sanitair- en verwarmingstechniek, elektronica, automatiseren, telematica en cad. Leerlingen die een VMBO opleiding hebben gevolgd, kunnen relevante arbeidskrachten voor de bouwarbeidsmarkt zijn, al is hun kennis- en ervaringsniveau nog beperkt. MBO Het MBO is een vorm van beroepsgericht onderwijs. Het MBO is bedoeld als vervolg op het VMBO. Een leerling die in het MBO instroomt, kiest voor een soort opleiding, een leerweg en een studierichting. Leerlingen kunnen kiezen uit vijf soorten opleidingen: assistentenopleiding, basisberoepsopleiding, vakopleiding, middenkader opleiding, specialistenopleiding. De keuze voor een soort opleiding bepaalt de mate waarin een leerling wordt voorbereid op het zelfstandig uitvoeren van werkzaamheden en het dragen van verantwoordelijkheid. De keuze voor een leerweg bepaalt de mate van praktijkonderwijs. Het MBO kent twee leerwegen: de beroepsbegeleidende leerweg (BBL) en beroepsopleidende leerweg (BOL). BBL-leerlingen volgen minimaal 60% van de totale onderwijstijd praktijkonderwijs, bij BOL-leerlingen is dit minimaal 20%. Omdat BBL-leerlingen meer dan de helft van hun onderwijstijd werken, zijn zij al op de bouwarbeidsmarkt actief. Het MBO kent vele verschillende studierichtingen voor beroepen in de algemene bouw, infra, afbouw en installatie ten behoeve van uitvoerend en kaderpersoneel. Hoger onderwijs Hoger onderwijs (HO) kan worden gevolgd na het voortgezet onderwijs (VWO, HAVO) of het MBO (kwalificatie-niveau 4). Het hoger onderwijs omvat het HBO en WO. Het HBO is een beroepsgerichte vorm van hoger onderwijs. Bij het WO ligt de nadruk op wetenschappelijk onderzoek. Het HBO en WO kennen bacheloropleidingen die na afronding voortgezet kunnen worden in masteropleidingen. In het HBO en WO zijn bouwkundige opleidingen te vinden zoals bouwkunde, bouwtechnische bedrijfskunde, civiele techniek, werktuigbouwkunde, bouwmanagement en vastgoed, planologie, architecture, building & planning, vastgoedkunde, stedenbouw. Bekostigd en niet-bekostigd onderwijs Er kan een onderscheid worden gemaakt naar bekostigd en niet-bekostigd onderwijs. Bekostigd onderwijs is door de overheid erkend en gefinancierd onderwijs. Het bekostigd onderwijs ontvangt subsidies van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) Niet-bekostigd onderwijs is onderwijs dat niet door de overheid wordt gefinancierd. Onderwijs- 12

15 instituten die zijn aangewezen als exameninstelling (zoals Luzac, LOI, NTI), internationale of buitenlandse scholen en scholen die wat de inrichting van het onderwijs en de bevoegdheid van de leraren betreft overeenkomen met bekostigde scholen zijn vormen van niet-bekostigd onderwijs. 2.2 Typen schoolverlaters Wanneer leerlingen het onderwijssysteem verlaten, dan kunnen zij schoolverlaters worden genoemd. In dit onderzoek worden twee typen schoolverlaters onderscheiden: ongediplomeerde schoolverlaters en gediplomeerde schoolverlaters. Ongediplomeerde schoolverlaters zijn leerlingen geweest die voor een opleiding in het bekostigd voltijd onderwijs ingeschreven stonden en die opleiding zonder diploma hebben verlaten en in het daarop volgende studiejaar niet meer ingeschreven stonden bij een opleiding in het bekostigd onderwijs. Gediplomeerde schoolverlaters zijn leerlingen geweest die voor een opleiding in het bekostigd voltijd onderwijs ingeschreven stonden en die opleiding met een diploma hebben verlaten en in het daarop volgende studiejaar niet meer ingeschreven stonden bij een opleiding in het bekostigd onderwijs. 2.3 Een economisch perspectief De arbeidsmarkt is de plek waar vraag en aanbod van arbeid of banen samenkomen en arbeidscontracten worden gesloten. Het is de plek waar pakketten van tijd, kennis, ervaring en vaardigheden worden uitgewisseld voor pakketten van beloning, taken en verantwoordelijken. Individuele beslissingen bepalen hoeveel van elk wordt uitgewisseld op basis van het principe dat partijen hun schaarse middelen zo optimaal mogelijk willen inzetten. De markt is in evenwicht wanneer allen passend werk vinden. De overgang van school naar baan kan worden beschreven als een keuzeproces. Een schoolverlater die heeft besloten niet meer verder te studeren, kan kiezen om de arbeidsmarkt te betreden. De schoolverlater gaat op zoek naar een baan. Op dat moment is de schoolverlater voor een bepaalde periode werkloos. Op diezelfde arbeidsmarkt zijn werkgevers op zoek naar kandidaten voor banen en hebben dus een vacante functie. Dat er sowieso naar banen of kandidaten moet worden gezocht komt doordat noch kandidaat, noch werkgever alle mensen op de arbeidsmarkt kennen (Spence, 1973). De werkloosheidsduur en de duur van de vacante functie hangt af van de mogelijk te behalen inkomsten en de zoekkosten. De schoolverlatende kandidaten concurreren onderling en met andere typen kandidaten voor een baan, terwijl de werkgevers met elkaar concurreren om kandidaten. Zo gebeurt het dat er periodiek bij werkgevers kandidaten langskomen. Op basis van informatie die tussen werkgever en kandidaat wordt uitgewisseld, krijgt zowel de werkgever als de kandidaat (periodiek) een aanbod. Het aanbod kan worden geaccepteerd of genegeerd, waarna werkgever en kandidaat samen gaan werken of verder (moeten) blijven zoeken. De eerste vraag die in dit onderzoek centraal staat is wat een bouwkundige opleiding oplevert. Deze vraag gaat dus over het rendement van bouwkundige opleidingen. In welke mate worden bouwschoolverlaters inderdaad gekoppeld aan banen in de bouw? Hoe snel gebeurt dat dan en voor welke prijs? En wat kunnen we zeggen over de kwaliteit? De tweede vraag die in dit onderzoek centraal staat is in welke mate een bouwkundige opleiding de kansen van een willekeurig individu op de arbeidsmarkt verandert. Deze vraag gaat dus over de arbeidsmarktrelevantie van bouwkundige opleidingen. Vinden bouwschoolverlaters sneller een baan dan andere schoolverlaters? Of tegen een betere prijs? En wat vonden bouwschoolverlaters bij hun studiekeuze van hun kansen op de arbeidsmarkt? 13

16 Hieronder worden een aantal verklaringen gegeven waardoor arbeidsmarktpositie, zoekduur en startsalaris worden beïnvloedt. Arbeidsmarktparticipatie en arbeidsmarktpositie Zoals aangegeven hebben schoolverlaters de keuze om wel of niet aan de arbeidsmarkt deel te nemen. Dit noemen we de participatiebeslissing. Deze beslissing hangt af van het aangeboden uurloon en het individuele reserveringsloon, dat weer afhankelijk is van voorkeuren over consumptie, vrije tijd en het reeds beschikbare overige inkomen (Berkhout, 2004:27). Een reden waarom bouwschoolverlaters niet gekoppeld worden aan banen in de bouw kan liggen in de participatiebeslissing. De schoolverlaters kiezen er dan bijvoorbeeld voor om in een andere sector te werken, buiten het bekostigd onderwijs door te leren of om niet-zoekend werkloos te zijn. Een andere reden waarom bouwschoolverlaters niet gekoppeld worden aan banen in de bouw kan zijn dat een bouwschoolverlater door overmacht (zoals arbeidsongeschiktheid) niet kan participeren. Arbeidsmarktomstandigheden, zoekgedrag en zoekduur De snelheid waarmee kandidaten bij werkgevers langskomen wordt beïnvloed door het zoekgedrag van beide partijen op de markt (Berkhout, 2004). Het zoekgedrag is de manier waarop een schoolverlater aan een baan probeert te komen (en de werkgever dus aan een kandidaat). Hierin kan het aantal ondernomen zoekactiviteiten als ook de gekozen zoekkanalen worden onderscheiden. Het aantal zoekactiviteiten hangt bijvoorbeeld samen met de arbeidsmarktomstandigheden en de lengte van de individuele zoekperiode. In een krappe arbeidsmarkt kan de lengte van de individuele zoekperiode korter zijn en daarmee het aantal zoekactiviteiten lager. Wat de zoekkanalen betreft worden banen en kandidaten daar gevonden waar de zoekkanalen op elkaar zijn afgestemd. Persoonskenmerken, baankenmerken en startsalaris Werkgevers hebben geen zekerheid over de productieve eigenschappen van de kandidaten. Daarom verzamelen werkgevers informatie om verschillende kandidaten van elkaar te onderscheiden. Omdat dit kosten met zich mee brengt, gaan werkgevers af op de informatie en signalen die kandidaten afgeven (Spence, 1973). Door de tijd leert de werkgever welke informatie en signalen geassocieerd kunnen worden met productieve capaciteiten. De persoonskenmerken en onderwijsloopbaan worden zo gebruikt om de geschiktheid van kandidaten voor een baan te toetsen. Persoonskenmerken hebben bijvoorbeeld betrekking op leeftijd, geslacht en de regio waar de kandidaat woont. De onderwijsloopbaan beschrijft bijvoorbeeld de gevolgde leerwegen, het opleidingsniveau en gemiddeld eindcijfer. Ook baankenmerken als contracttype, leidinggevende functie en sector van werkzaamheid kunnen van invloed zijn op het startsalaris. 14

17 3 Werkwijze Dit hoofdstuk beschrijft hoe het onderzoek is uitgevoerd: hoe gegevens zijn verzameld (3.1); waarop gegevens zijn gecontroleerd (3.2); en hoe de gegevens zijn geanalyseerd (3.3). 3.1 Verzameling van gegevens Uitgebreide gegevens over bouwschoolverlaters waren niet bereikbaar of beschikbaar in bestaande databestanden. Daarom zijn deze gegevens door het EIB verzameld om de onderzoeksvragen te beantwoorden 3. Hiervoor is een enquête gehouden onder voltijd schoolverlaters van bouwkundige studierichtingen. Het gaat om schoolverlaters in de studiejaren 2007/2008 en 2008/2009 die bij de grootste bouwkundige studierichtingen bekostigd onderwijs hebben gevolgd en ingeschreven stonden bij Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Hiertoe is van DUO een overzicht verkregen van alle VO, MBO en HO-studierichtingen in Nederland. Het gaat om studierichtingen in het bekostigd onderwijs. Leerlingen in het privaat onderwijs zijn in dit onderzoek buiten beschouwing gelaten. Uit het overzicht van DUO zijn de ongeveer bouwkundige studierichtingen geselecteerd. De bouwkundige studierichtingen worden niet in gelijke mate door leerlingen gekozen. Dit onderzoek concentreert zich op de schoolverlaters van de 72 grootste bouwkundige studierichtingen (de onderzoekspopulatie). Bijlage 1 geeft een overzicht van de onderzoekspopulatie. De onderzoekspopulatie bestaat uit ongeveer 7% van het totale bouwkundige studieaanbod in Nederland. Daarin vinden we ruim 85% van alle leerlingen aan een bouwkundige studierichting terug. Kleine bouwkundige studierichtingen zijn in dit onderzoek buiten beschouwing gelaten. Door responsuitval zal het aantal bruikbare waarnemingen over kleine studierichtingen te klein zijn voor betrouwbare uitspraken (cf. Berkhout, 2004). De steekproef die vervolgens is getrokken, is om deze reden ook gestratificeerd op grootte van de studierichtingen. Via DUO heeft het EIB bouwschoolverlaters per brief benaderd. In de brief werd het doel, duur en uitvoerder van het onderzoek kenbaar gemaakt. Ter bevordering van de respons werd in de brief gewezen op de vertrouwelijke verwerking van gegevens en werden ieder jaar 10 geldprijzen van 250 onder de steekproef verloot. De bouwschoolverlater werd in de brief gevraagd met een persoonlijke code in te loggen op een internetenquête en de vragen te beantwoorden bouwschoolverlaters waren hiertoe bereid. Zij beantwoordden in de periode mei 2009-juli 2009 of in juni 2010 circa 40 vragen. 3.2 Controle en bewerking van gegevens Bij enquêtes kunnen verschijnselen voorkomen die de kwaliteit van de uitkomsten kan beïnvloeden (Bethlehem, 2010:4). Om de invloed hiervan beperkt te houden zijn de gegevens gecontroleerd op overdekking en ten onrechte ontbrekende waarden. Eerst is gecontroleerd op overdekking. Het kan zijn dat de respons respondenten bevat die niet tot de doelpopulatie behoren. In dit onderzoek zouden respondenten dus geen schoolverlater blijken te zijn. Via een vraag in de enquête is geverifieerd of de respondent voldoet aan de definitie van gediplomeerde of ongediplomeerde schoolverlater. 499 respondenten gaven aan niet tot de geregistreerde doelpopulatie te behoren. Zij zijn uitgesloten van analyse, omdat zij hierdoor ook geen vragen over hun opleiding hebben kunnen beantwoorden. Vervolgens is gecontroleerd op ten onrechte ontbrekende waarden. Het kan gebeuren dat respondenten op één of meer vragen geen antwoord geven, terwijl dit wel van ze wordt verlangd (Israëls et al., 2008:4). Er wordt dan gesproken over ten onrechte ontbrekende waarden. De ten onrechte ontbrekende waarden kunnen bij de analyse leiden tot onsamenhangende resultaten. Voordat de gegevens zijn geanalyseerd, is daarom gecontroleerd of ten onrechte ontbrekende waarden in de dataset voorkwamen. Het aantal ten onrechte ontbrekende waarden was nihil. Na controle van gegevens resteren bouwschoolverlaters. 3 Wij danken de EIB alumni dr. P.H.G Berkhout en drs. E. Ubels voor de opzet en uitvoering van de dataverzameling. 15

18 3.3 Analyse van gegevens Naast het probleem van ten onrechte ontbrekende waarden kan het zijn dat er van een bouwschoolverlater te weinig of geen enkele informatie wordt verkregen. Deze unit-non-respons kan leiden tot vertekening van de resultaten, wanneer bepaalde groepen bouwschoolverlaters in de respons onder- of oververtegenwoordigd zijn. Voordat de gegevens zijn geanalyseerd is de samenstelling van de respons en de onderzoekspopulatie vergeleken. Door responsuitval bleek het aantal bruikbare waarnemingen in bepaalde groepen van de dataset te klein te zijn voor betrouwbare uitspraken. Waar mogelijk zijn vergelijkbare opleidingen samengevoegd om een bruikbaar aantal waarnemingen te verkrijgen. Waarnemingen waarvoor dit niet mogelijk was zijn uitgesloten van analyse. Zodoende resteren bouwschoolverlaters. Voor de groepen in de dataset met een voldoende aantal bruikbare waarnemingen zijn vanwege onder- en oververtegenwoordiging de uitkomsten gewogen (zie bijlage 2). Post-stratificatie is als weegtechniek gebruikt. Dit is een veel gebruikte weegtechniek. Gewichten worden verkregen door de fractie populatie-elementen in een klasse te delen door de fractie steekproef-elementen in dezelfde klasse (Bethlehem, 2008). Variabelen met informatie over de opleiding zijn gebruikt voor de weging. 16

19 4 Arbeidsmarktpositie Waar komen bouwschoolverlaters terecht? Aan de hand van de arbeidsmarktpositie wordt in dit hoofdstuk ingegaan op het rendement van het bouwkundig onderwijs voor gediplomeerde bouwschoolverlaters (4.1), ongediplomeerde bouwschoolverlaters (4.2) en het totaal van bouwschoolverlaters (4.3). In paragraaf 4.4 worden de resultaten in de context van de arbeidsmobiliteit geplaatst. 4.1 Gediplomeerde bouwschoolverlaters Tabel 4.1 laat de arbeidsmarktpositie zien van gediplomeerde bouwschoolverlaters. Hieruit blijkt dat van de gediplomeerde bouwschoolverlaters 58% aangeeft dat zij werken, 27% studeert, 3% is zonder werk en werkzoekend en 11% geeft een andere reden op (vaak werken en leren ). In totaal geeft 66% van de gediplomeerde bouwschoolverlaters aan dat hun arbeidsmarktpositie te maken heeft met de bouw. Van hen is 66% werkzaam in de bouw 4, 29% volgt een bouwkundige opleiding en 5% is zonder werk en zoekt werk in de bouw. Van de gediplomeerde bouwschoolverlaters die in de categorie anders werken en leren hebben aangegeven, is onbekend welk deel hiervan een bouwkundige (vak-)opleiding betreft. Tussen de opleidingsniveaus doen zich verschillen voor. Zo is te zien dat het percentage bouwschoolverlaters dat doorleert, daalt naarmate het opleidingsniveau stijgt. Van de gediplomeerde bouwschoolverlaters uit het HO werkt het grootste deel (89%). Bij de gediplomeerde bouwschoolverlaters uit het MBO werkt 69% en 22% leert door. Dit geldt nog sterker voor de gediplomeerde bouwschoolverlaters uit het VMBO waar 30% werkt en 46% doorleert. Een gedetailleerde uitsplitsing van gediplomeerde bouwschoolverlaters naar arbeidsmarktpositie wordt weergegeven in figuur 4.1. Het rendement per opleiding wordt weergeven in bijlage 3. Tabel 4.1 Percentage gediplomeerde bouwschoolverlaters naar arbeidsmarktpositie per opleidingsniveau HO MBO VMBO Totaal Werkend in de bouw Werkend buiten de bouw Studerend aan bouwkundige opleiding Studerend aan andere opleiding Zonder werk en werkzoekend in bouw Zonder werk en werkzoekend niet in bouw Anders Totaal Totaal in bouw Bron: EIB 4 Inclusief specialistische dienstverlening als architecten- en ingenieursbureaus. 17

20 Figuur 4.1 Percentage gediplomeerde bouwschoolverlaters naar arbeidsmarktpositie en opleidingsniveau Algemene bouw en projectontwikkeling Gespecialiseerde bouw en bouwinstallatie Cultuur, recreatie en overige dienstverlening Hoger onderwijs MBO VMBO Werkend in: Landbouw, nijverheid, energie Grond-, water- en wegenbouw Overige bouw Handel, vervoer en horeca Advies ingenieurs/architecten Overheid en zorg Overige sectoren Studerend aan: Bouwopleiding universiteit Bouwopleiding HBO Bouwopleiding MBO Bouwopleiding VMBO Bouwopleiding anders Andere opleiding Zonder werk en werkzoekend In bouw Niet in bouw Anders % Bron: EIB 4.2 Ongediplomeerde bouwschoolverlaters Tabel 4.2 laat de arbeidsmarktpositie zien van de ongediplomeerde bouwschoolverlaters. Van de ongediplomeerde bouwschoolverlaters geeft 66% aan dat zij werken, 11% studeert, 11% is zonder werk en werkzoekend en 11% geeft een andere reden op (vaak werken en leren ). In totaal geeft 56% van de ongediplomeerde bouwschoolverlaters aan dat hun arbeidsmarktpositie te maken heeft met de bouw. Van hen is 80% werkzaam in de bouw 5, 7% volgt een bouwkundige opleiding en 13% is zonder werk en zoekt werk in de bouw. Van de ongediplomeerde bouwschoolverlaters die in de categorie anders werken en leren hebben aangegeven, is onbekend welk deel hiervan een bouwkundige (vak-) opleiding betreft. Tussen de opleidingsniveaus doen zich verschillen voor. Naar verhouding kiest het merendeel van de ongediplomeerde bouwschoolverlaters uit het HO en MBO om te (gaan) werken. Voor ongediplomeerde bouwschoolverlaters uit het VMBO kiest het merendeel om verder te leren. Een gedetailleerde uitsplitsing van ongediplomeerde bouwschoolverlaters naar arbeidsmarktpositie wordt weergegeven in figuur Inclusief specialistische dienstverlening als architecten- en ingenieursbureaus. 18

ROA Fact Sheet. Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt 2012 Feiten en cijfers. Research Centre for Education and the Labour Market ROA

ROA Fact Sheet. Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt 2012 Feiten en cijfers. Research Centre for Education and the Labour Market ROA Research Centre for Education and the Labour Market ROA Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt 2012 Feiten en cijfers ROA Fact Sheet ROA-F-2013/2 Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt

Nadere informatie

ROA Fact Sheet. Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt 2011 Feiten en cijfers. Research Centre for Education and the Labour Market ROA

ROA Fact Sheet. Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt 2011 Feiten en cijfers. Research Centre for Education and the Labour Market ROA Research Centre for Education and the Labour Market ROA Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt 2011 Feiten en cijfers ROA Fact Sheet ROA-F-2012/1 Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt

Nadere informatie

Opleidingsniveau stijgt

Opleidingsniveau stijgt Opleidingsniveau stijgt Grote doorstroom naar hogere niveaus Meer leerlingen vanuit vmbo naar havo Grote groep mbo ers naar het hbo 10 Jongens groeien gedurende hun onderwijsloopbaan Jongens na een diploma

Nadere informatie

Facts & Figures. Aansluiting arbeidsmarkt

Facts & Figures. Aansluiting arbeidsmarkt Facts & Figures Aansluiting arbeidsmarkt 1 De Nationale Alumni Enquête (NAE, voorheen WO-Monitor) wordt tweejaarlijks afgenomen onder de afgestudeerden van de ruim 800 masteropleidingen aan de Nederlandse

Nadere informatie

Welke routes doorlopen leerlingen in het onderwijs?

Welke routes doorlopen leerlingen in het onderwijs? Welke routes doorlopen leerlingen in het onderwijs? Wendy Jenje-Heijdel Na het examen in het voortgezet onderwijs staan leerlingen voor de keuze voor vervolgonderwijs. De meest gangbare routes lopen van

Nadere informatie

Jongeren op de arbeidsmarkt

Jongeren op de arbeidsmarkt Jongeren op de arbeidsmarkt Tanja Traag In 23 was 11 procent van alle jongeren werkloos. Jongeren die geen onderwijs meer volgen, hebben een andere positie op de arbeidsmarkt dan jongeren die wel een opleiding

Nadere informatie

index Technocentrum Kwantitatieve regioanalyse technisch beroepsonderwijs Provincie Noord-Brabant

index Technocentrum Kwantitatieve regioanalyse technisch beroepsonderwijs Provincie Noord-Brabant index Technocentrum Kwantitatieve regioanalyse technisch beroepsonderwijs Provincie Noord-Brabant Inhoudsopgave 1. Mbo Techniek... 3 1.1 Deelnemers mbo techniek... 3 1.1.1 Onderwijsinstellingen... 3 1.1.2

Nadere informatie

jeugdwerkloosheid 64% werklozen volgt opleiding 800 jongeren geregistreerd als werkloze

jeugdwerkloosheid 64% werklozen volgt opleiding 800 jongeren geregistreerd als werkloze 1 Jeugdwerkloosheid Fact sheet augustus 2014 Er zijn in ruim 15.000 jongeren in de leeftijd van 15 tot 27 jaar (januari 2014). Veel jongeren volgen een opleiding of hebben een baan. De laatste jaren zijn

Nadere informatie

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2013: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juni 2014

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2013: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juni 2014 Feiten en cijfers HBO-Monitor 2013: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo juni 2014 Honderden Feiten en cijfers 2 Inleiding In deze factsheet staan de arbeidsmarktresultaten van hbo-afgestudeerden

Nadere informatie

Informatie voor ouders groep 8 over: Overgang van PO naar VO

Informatie voor ouders groep 8 over: Overgang van PO naar VO Informatie voor ouders groep 8 over: Overgang van PO naar VO De Overstap Let op! Informatie over de procedure aanmelding wordt tijdens de decemberavonden in het VO aan de ouders gegeven. Inrichting van

Nadere informatie

Voortijdig schoolverlaters 0c van misdrijf in Nederland, naar woongemeente ente (G4) en schoolsoort

Voortijdig schoolverlaters 0c van misdrijf in Nederland, naar woongemeente ente (G4) en schoolsoort 08 Voortijdig schoolverlaters 0c olverlaters verdacht van misdrijf in Nederland, naar woongemeente ente (G4) en schoolsoort Toelichting bij geleverde everde maatwerktabellen De maatwerktabel bevat gegevens

Nadere informatie

RENDEMENTEN EN DIPLOMA S

RENDEMENTEN EN DIPLOMA S 2. ONDERWIJSOPBRENGSTEN EN DEELNEMERSONTWIKKELING RENDEMENTEN EN DIPLOMA S DIPLOMA S VMBO 2-24 De rendementen vmbo zijn gebaseerd op de opbrengsten oordelen van de onderwijsinspectie. Als een leerling

Nadere informatie

en de studiekeuze van jongeren

en de studiekeuze van jongeren 5 Arbeidsmarkt en de studiekeuze van jongeren 5.1 Inleiding Voor een goed begrip van de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt is het aanbod van schoolverlaters van essentieel belang. De middellangetermijnprognoses

Nadere informatie

Leerlingen en studenten naar onderwijssoort per 1-10 en woongemeente Lingewaard

Leerlingen en studenten naar onderwijssoort per 1-10 en woongemeente Lingewaard Leerlingen en studenten naar onderwijssoort per 1-10 en woongemeente Lingewaard 2010/'11 2011/'12* Onderwijssoorten Leeftijd Lingewaard Lingewaard Totaal voortgezet onderwijs Leeftijd totaal 2751 2853

Nadere informatie

Leerlingen in de beroepskolom 2011/2012. Ontwikkelingen in het vmbo, mbo en hbo voor de sectoren van Savantis

Leerlingen in de beroepskolom 2011/2012. Ontwikkelingen in het vmbo, mbo en hbo voor de sectoren van Savantis Leerlingen in de beroepskolom 2011/2012 Ontwikkelingen in het vmbo, mbo en hbo voor de sectoren van Savantis Datum: augustus 2012 Auteur: Theo Mos en Phuong Pham Rapport Leerlingen in de beroepskolom 2011-2012

Nadere informatie

5. Onderwijs en schoolkleur

5. Onderwijs en schoolkleur 5. Onderwijs en schoolkleur Niet-westerse allochtonen verlaten het Nederlandse onderwijssysteem gemiddeld met een lager onderwijsniveau dan autochtone leerlingen. Al in het basisonderwijs lopen allochtone

Nadere informatie

Het VMBO op het Groenhorst College Nijkerk. Inleiding

Het VMBO op het Groenhorst College Nijkerk. Inleiding Het VMBO op het Groenhorst College Nijkerk Inleiding Voor u ligt de informatie over de leerwegen binnen het VMBO. Het is een naslagwerkje naar aanleiding van de informatie-avond. Mocht u vragen hebben

Nadere informatie

Resultaten WO-monitor 2013

Resultaten WO-monitor 2013 Resultaten WO-monitor 2013 Samenvatting: De WO-Monitor is een vragenlijst die wordt afgenomen onder recent afgestudeerden (1-1,5 jaar na afstuderen) van de universiteiten in Nederland. De WO-monitor wordt

Nadere informatie

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014 Nummer 6 juni 2014 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014 Factsheet Ondanks eerste tekenen dat de economie weer aantrekt blijft de werkloosheid. Negen procent van de Amsterdamse beroepsbevolking is werkloos

Nadere informatie

Informatie voor ouders groep 8 over: Overgang van PO naar VO

Informatie voor ouders groep 8 over: Overgang van PO naar VO Informatie voor ouders groep 8 over: D De E O Overstap V E R S T A P Overgang van PO naar VO Let op! Informatie over de procedure aanmelding wordt tijdens de decemberavonden in het VO aan de ouders gegeven.

Nadere informatie

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen nen geven veel vaker leiding dan vrouwen Astrid Visschers en Saskia te Riele In 27 gaf 14 procent van de werkzame beroepsbevolking leiding aan of meer personen. Dit aandeel is de afgelopen jaren vrijwel

Nadere informatie

Het Onderwijssysteem in Nederland

Het Onderwijssysteem in Nederland Het Onderwijssysteem in Nederland Onderwijssysteem Voortgezet onderwijs / Middelbare school In Nederland wordt voortgezet onderwijs op verschillende niveaus aangeboden: vmbo (voortgezet middelbaar beroeps

Nadere informatie

Nationaal Stage Onderzoek Studenten 2013

Nationaal Stage Onderzoek Studenten 2013 \naal Stage Onderzoek 2013 Nationaal Stage Onderzoek Studenten 2013 Door Nicole Hol en Laura Keuken Copyright Kriegsmanbeheer B.V.; Alle rechten voorbehouden. Download gratis een kopie op: http://www.nationaalstageonderzoek.nl

Nadere informatie

Na(ar) de lerarenopleiding

Na(ar) de lerarenopleiding Na(ar) de lerarenopleiding Onderwijsmonitor 1999 H.F. Vaatstra K.H.M. Jacob-Tacken Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Universiteit Maastricht

Nadere informatie

zorg en welzijn Voorbeeld van een grote opdracht:

zorg en welzijn Voorbeeld van een grote opdracht: zorg en welzijn vmbo sport & dienstverlening mogelijkheden binnen de sector zorg en welzijn is de leerroute sport & dienstverlening. In de directe omgeving is Kollum de enige vmbo- sportief en sociaal

Nadere informatie

ROA Fact Sheet. MBO-Diploma 2010: Doorleren of werk zoeken? ROA-F-2011/1. Research Centre for Education and the Labour Market ROA

ROA Fact Sheet. MBO-Diploma 2010: Doorleren of werk zoeken? ROA-F-2011/1. Research Centre for Education and the Labour Market ROA Research Centre for Education and the Labour Market ROA MBO-Diploma 2010: Doorleren of werk zoeken? ROA Fact Sheet ROA-F-2011/1 Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt Postbus 616 6200 MD Maastricht

Nadere informatie

creating tomorrow Bouwkunde hva techniek

creating tomorrow Bouwkunde hva techniek creating tomorrow 2013 2014 Bouwkunde hva techniek HVA TECHNIEK bouwkunde 2013-2014 Bouwkunde: studeren in dé bouwplaats van Nederland Bouwkunde studeren in Amsterdam biedt veel uitdagingen. Want als er

Nadere informatie

FACTSHEET Verwante en niet-verwante doorstroom in de beroepskolom

FACTSHEET Verwante en niet-verwante doorstroom in de beroepskolom FACTSHEET Verwante en niet-verwante doorstroom in de beroepskolom In het Nederlands onderwijsbestel moeten kinderen op jonge leeftijd belangrijke keuzes maken die de rest van hun loopbaan beïnvloedt. De

Nadere informatie

Verwachte baanvindduren werkloze 45-plussers

Verwachte baanvindduren werkloze 45-plussers Sociaaleconomische trends 213 Verwachte baanvindduren werkloze 45-plussers Harry Bierings en Bart Loog juli 213, 2 CBS Centraal Bureau voor de Statistiek Sociaaleconomische trends, juli 213, 2 1 De afgelopen

Nadere informatie

Voortijdig schoolverlaters: een kwetsbare groep op de arbeidsmarkt

Voortijdig schoolverlaters: een kwetsbare groep op de arbeidsmarkt : een kwetsbare groep op de arbeidsmarkt Harry Bierings en Robert de Vries Direct nadat zij school hadden verlaten, maar ook nog vier jaar daarna, hebben voortijdig naar verhouding vaak geen baan. Als

Nadere informatie

LelyStadsGeluiden. De mening van de jongeren gepeild. School en werk 2007

LelyStadsGeluiden. De mening van de jongeren gepeild. School en werk 2007 LelyStadsGeluiden De mening van de jongeren gepeild School en werk 007 In 007 hebben.37 jongeren meegewerkt aan de jongerenenquête. Het onderzoek had als doel om in kaart te brengen wat jongeren doen,

Nadere informatie

NEDERLAND. Pre-basis onderwijs

NEDERLAND. Pre-basis onderwijs NEDERLAND Pre-basis onderwijs Leeftijd 2-4 Verschillend per kind, voor de leeftijd van 4 niet leerplichtig Omschrijving Peuterspeelzaal, dagopvang etc Tijd Dagelijks van 9:30 15:30 (verschilt pers school)

Nadere informatie

Voortijdig Schoolverlaters 2005 Toelichting bij de tabellen

Voortijdig Schoolverlaters 2005 Toelichting bij de tabellen Voortijdig Schoolverlaters 2005 Toelichting bij de tabellen Definitie: Voortijdig schoolverlaters zijn gedefinieerd als leerlingen die het (bekostigd) onderwijs verlaten zonder dat zij een startkwalificatie

Nadere informatie

Maart 2010. Brancheschets Bouw

Maart 2010. Brancheschets Bouw Maart 2010 Brancheschets Bouw Brancheschets Bouw Afdeling Arbeidsmarktinformatie Redactie: Rob de Munnik, Marijke Oosterhuis en Niek Veeken Landelijk Bedrijfsadviseur voor de Bouw Erik van As, tel. 020-7515077

Nadere informatie

Leerlingen in de opleidingskolom 2012/2013. Ontwikkelingen in het vmbo, mbo en hbo voor de sectoren van Savantis

Leerlingen in de opleidingskolom 2012/2013. Ontwikkelingen in het vmbo, mbo en hbo voor de sectoren van Savantis Leerlingen in de opleidingskolom 2012/2013 Ontwikkelingen in het vmbo, mbo en hbo voor de sectoren van Savantis Statistisch jaaroverzicht deel 3 Datum: September 2013 Auteur: Sanne Saalbrink Colofon Savantis

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 4 2. KIEZEN 5 3. KIEZEN IN HET VMBO TL MAVO 6 4. SECTOREN 7. 5. VAKKENPAKKET (lessentabel) 8 6. BEROEPENÖRIENTATIE 9

INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 4 2. KIEZEN 5 3. KIEZEN IN HET VMBO TL MAVO 6 4. SECTOREN 7. 5. VAKKENPAKKET (lessentabel) 8 6. BEROEPENÖRIENTATIE 9 Naam : klas : 2 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 4 2. KIEZEN 5 3. KIEZEN IN HET VMBO TL MAVO 6 4. SECTOREN 7 5. VAKKENPAKKET (lessentabel) 8 6. BEROEPENÖRIENTATIE 9 7. MOGELIJKHEDEN NA HET VMBO 10 8. INFORMATIE

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek

Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Uitgaven van bedrijven aan beroepspraktijkvorming sinds 1995 verdrievoudigd Uitgaven bpv vooral aan mbo ers De totale uitgaven in 211 van leerbedrijven aan beroepspraktijkvorming

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Utrecht

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Utrecht De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Onderwerp Vooronderzoek en vrije afnames van diagnostische toetsen taal en rekenen Resultaten mbo. Kenmerk. Datum november 2009

Onderwerp Vooronderzoek en vrije afnames van diagnostische toetsen taal en rekenen Resultaten mbo. Kenmerk. Datum november 2009 Onderwerp Vooronderzoek en vrije afnames van diagnostische toetsen taal en rekenen Resultaten mbo Kenmerk Datum november 2009 Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling / KvK 09103470 1 Inleiding

Nadere informatie

Van 2 BB/KB naar 3 BB/KB Intersectoraal

Van 2 BB/KB naar 3 BB/KB Intersectoraal Van 2 BB/KB naar 3 BB/KB Intersectoraal Op Echnaton volgen de leerlingen in leerjaar 3 en 4 een intersectoraal programma op BBL of KBL niveau. Door het volgen van een intersectoraal programma hoeft uw

Nadere informatie

Documentatierapport Jaarcohort geslaagden uit het Hoger Onderwijs (AFSTUHOTAB)

Documentatierapport Jaarcohort geslaagden uit het Hoger Onderwijs (AFSTUHOTAB) Centraal Bureau voor de Statistiek Centrum voor Beleidsstatistiek Documentatierapport Jaarcohort geslaagden uit het Hoger Onderwijs (AFSTUHOTAB) Datum: 30 juli 2013 Bronvermelding Publicatie van uitkomsten

Nadere informatie

Herintreders op de arbeidsmarkt

Herintreders op de arbeidsmarkt Herintreders op de arbeidsmarkt Sabine Lucassen Voor veel herintreders is het lang dat ze voor het laatst gewerkt hebben. Herintreders zijn vaak vrouwen in de leeftijd van 35 44 jaar en laag of middelbaar

Nadere informatie

Keuzevoorlichting mavo-3. Decaan: I.C. de Vries. Welkom

Keuzevoorlichting mavo-3. Decaan: I.C. de Vries. Welkom Keuzevoorlichting mavo-3 Decaan: I.C. de Vries Welkom Informatie door de decaan in de aula 20.00-20.45 uur: Quiz Uitleg keuze/ sectoren Mogelijkheid tot vragen stellen Vakvoorlichting door bovenbouw docenten

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 33 000 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2012 Nr. 229 BRIEF

Nadere informatie

Lex Borghans Johan Coenen ROA

Lex Borghans Johan Coenen ROA De invloed van arbeidsmarkt en persoonskenmerken op de studiekeuze Lex Borghans Johan Coenen ROA 1 Opbouw van de presentatie Inleiding Ontwikkelingen in studiekeuze van schoolverlaters De invloed van arbeidsmarktontwikkelingen

Nadere informatie

Studie in Cijfers: studiebijsluiter voor het mbo Advies SBB maart 2014

Studie in Cijfers: studiebijsluiter voor het mbo Advies SBB maart 2014 Studie in Cijfers: studiebijsluiter voor het mbo Advies SBB maart 2014 Opdracht minister van OCW In het kader van het Stimuleringsplan LOB voor het mbo vraagt de minister van Onderwijs om een bijsluiter

Nadere informatie

kengetallen vmbo mbo Ad hbo in het ECABO-domein

kengetallen vmbo mbo Ad hbo in het ECABO-domein ECABO arbeidsmarktonderzoek kengetallen vmbo mbo Ad hbo in het ECABO-domein Odile Sondermeijer Januari 2014 1 Inhoud blz. Inleiding 3 Samenvatting 4 1 Het vmbo 5 1.1 Leerwegen en sectoren in het vmbo 5

Nadere informatie

HET APOLLO MODEL. studentenhuisvesting op.

HET APOLLO MODEL. studentenhuisvesting op. Utrecht HET APOLLO MODEL Het Apollo Model is tot stand gekomen op initiatief van Kences en de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksreslaties. Met dit model

Nadere informatie

Colofon. Ontwikkeling en productie: Savantis Postbus 76 2740 AB Waddinxveen T 0182-64 11 11 info@savantis.nl www.savantis.nl

Colofon. Ontwikkeling en productie: Savantis Postbus 76 2740 AB Waddinxveen T 0182-64 11 11 info@savantis.nl www.savantis.nl algemeen Leerlingen in de opleidingskolom 2013/2014. Ontwikkelingen in het vmbo, mbo en hbo voor de sectoren van Savantis Statistisch jaaroverzicht deel 3 2014 Datum: juni 2014 Auteur: Sanne Saalbrink

Nadere informatie

SH&M 2012 Gediplomeerden MBO 2011

SH&M 2012 Gediplomeerden MBO 2011 Rapportage Gediplomeerden van het MBO van hout- en meubelopleidingen Analyse van de positie van gediplomeerden van het MBO van opleidingen binnen de kwalificatiestructuur van de hout- en meubelbranche

Nadere informatie

Subsector psychologie

Subsector psychologie Samenvatting... 2 Gemiddeld qua aantallen opleidingen... 2 Groot aantal studenten... 3 Grotendeels wo-subsector... 3 Weinig mbo-instroom in hbo-bachelor... 3 Weinig uitval... 3 Minste switch... 3 Diplomarendement

Nadere informatie

Aandeel meisjes in de bètatechniek VMBO

Aandeel meisjes in de bètatechniek VMBO Vrouwen in de bètatechniek Traditioneel kiezen veel meer mannen dan vrouwen voor een bètatechnische opleiding. Toch lijkt hier de afgelopen jaren langzaam verandering in te komen. Deze factsheet geeft

Nadere informatie

Welkom. op de informatieavond voor ouders over: Overgang van PO naar VO

Welkom. op de informatieavond voor ouders over: Overgang van PO naar VO Welkom op de informatieavond voor ouders over: Overgang van PO naar VO SCHOOLSOORTEN PRO VMBO HAVO PRaktijkOnderwijs Voorbereidend Middelbaar BeroepsOnderwijs Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs VWO Voorbereidend

Nadere informatie

Amsterdam (incl Diemen en Amstelveen)

Amsterdam (incl Diemen en Amstelveen) Amsterdam (incl Diemen en Amstelveen) HET APOLLO MODEL Het Apollo Model is tot stand gekomen op initiatief van Kences en de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksreslaties.

Nadere informatie

1. Inleiding... 1. 2. Data... 1. 3. Bestemming van havo- en vwo-abituriënten... 1. 4. Relevante werkvelden... 2

1. Inleiding... 1. 2. Data... 1. 3. Bestemming van havo- en vwo-abituriënten... 1. 4. Relevante werkvelden... 2 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding... 1 2. Data... 1 3. Bestemming van havo- en vwo-abituriënten... 1 4. Relevante werkvelden... 2 5. Schatting van het aantal havo- en vwo-abituriënten in relevante werkvelden...

Nadere informatie

Keuzevoorlichting mavo-3. Decaan: I.C. de Vries. Welkom

Keuzevoorlichting mavo-3. Decaan: I.C. de Vries. Welkom Keuzevoorlichting mavo-3 Decaan: I.C. de Vries Welkom Quiz Uitleg keuze/ sectoren Mogelijkheid tot vragen stellen 5-2-2016 Keuzevoorlichting MAVO 3 2 Quiz Nodig: de kaartjes op uw stoel! Hoeveel verschillende

Nadere informatie

Veranderen van opleiding

Veranderen van opleiding Veranderen van opleiding Veel hbo-psychologie studenten door naar een wo-opleiding... 2 Havisten in Gedrag & Maatschappij stappen vaker over naar wo... 3 Mbo ers en havisten in psychologie-opleidingen

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 4 2. KIEZEN 5 3. KIEZEN IN 2 HTL 6 4. SECTOREN 7. 5. VAKKENPAKKET (lessentabel) 8 6. BEROEPENÖRIENTATIE 9

INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 4 2. KIEZEN 5 3. KIEZEN IN 2 HTL 6 4. SECTOREN 7. 5. VAKKENPAKKET (lessentabel) 8 6. BEROEPENÖRIENTATIE 9 Naam : klas : 2 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 4 2. KIEZEN 5 3. KIEZEN IN 2 HTL 6 4. SECTOREN 7 5. VAKKENPAKKET (lessentabel) 8 6. BEROEPENÖRIENTATIE 9 7. MOGELIJKHEDEN NA HET VMBO 10 8. INFORMATIE VERKRIJGEN

Nadere informatie

DECANOLOGICA LEERJAAR 2 VMBO

DECANOLOGICA LEERJAAR 2 VMBO DECANOLOGICA LEERJAAR 2 VMBO 2014-2015 1 Inhoudsopgave 1 Het onderwijs verandert blz 3 2 Kiezen in VMBO-2 blz 4 3 De opleidingen binnen het Minkema College blz 5 Basis- en kaderberoepsgerichte leerweg

Nadere informatie

De verdeling van arbeid en zorg tussen vaders en moeders

De verdeling van arbeid en zorg tussen vaders en moeders De verdeling van arbeid en zorg tussen vaders en moeders Marjolein Korvorst en Tanja Traag Het krijgen van kinderen dwingt ouders keuzes te maken over de combinatie van arbeid en zorg. In de meeste gezinnen

Nadere informatie

TECHNISCH RAPPORT SECTORHOOFDSTUK HO. Onderwijsverslag 2013/2014

TECHNISCH RAPPORT SECTORHOOFDSTUK HO. Onderwijsverslag 2013/2014 TECHNISCH RAPPORT SECTORHOOFDSTUK HO Onderwijsverslag 2013/2014 April 2015 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Databronnen en definities... 4 3. Aantal bekostigde en niet bekostigde opleidingen per 1 oktober 2013...

Nadere informatie

De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014

De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014 De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014 Sectorrapport Scheepsbouw Ruud van der Aa Jenny Verheijen 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Belangrijkste uitkomsten 4 1. Samenstelling werkgelegenheid 5 2. Verwachte

Nadere informatie

Begroting 2014 Meta-data Monitor streefdoelen onderwijs

Begroting 2014 Meta-data Monitor streefdoelen onderwijs Begroting 2014 Meta-data Monitor streefdoelen onderwijs Overzicht per indicator: 1. De prestaties van leerlingen en studenten gaan omhoog Gemiddelde score Cito-eindtoets omhoog Gemiddeld eindcijfer (Centraal

Nadere informatie

Schoolverlaters uit het Beroepsonderwijs

Schoolverlaters uit het Beroepsonderwijs Schoolverlaters uit het Beroepsonderwijs Digitale en schriftelijk Schoolverlaters - Panelonderzoek 12 WoonWerk Jonna Stasse Woerden, augustus 2006 In geval van overname van het datamateriaal is bronvermelding

Nadere informatie

Programma van Toetsing en Afsluiting beroepsgerichte vakken. Technisch College Velsen. Examen periode : 2014-2016

Programma van Toetsing en Afsluiting beroepsgerichte vakken. Technisch College Velsen. Examen periode : 2014-2016 Programma van Toetsing en Afsluiting beroepsgerichte vakken. Technisch College Velsen. Examen periode : 2014-2016 Programma van Toetsing en Afsluiting beroepsgerichte vakken Technisch College Velsen. Examen

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt Gelieerd aan Maastricht University, SBE 3 afdelingen:

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt Gelieerd aan Maastricht University, SBE 3 afdelingen: De arbeidsmarkt tot 2018. Is er ruimte voor jongeren? Didier Fouarge d.fouarge@maastrichtuniversity.nl RPA Netwerkbijeenkomst, Alphen aan den Rijn, 13 februari 2014 2 Researchcentrum voor Onderwijs en

Nadere informatie

Voortijdig schoolverlaters en Citotoets-gegevens,

Voortijdig schoolverlaters en Citotoets-gegevens, , Toelichting bij geleverde maatwerktabellen 2006/2007 en 2007/2008* Levering: 17 februari 2010 De maatwerktabel over voortijdig schoolverlaters 2006/2007 bevat gegevens over het voortgezet onderwijs (vo)

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Friesland

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Friesland De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN DE AVOND

PROGRAMMA VAN DE AVOND PROGRAMMA VAN DE AVOND Overzicht voortgezet in Nederland Het kundig rapport NIO Tijd voor vragen Onderwijs na de Basisschool Het Voortgezet Onderwijs MBO-niveau 3 + 4 MBO Niveau 1 + 2 Hoger Onderwijs Weten

Nadere informatie

Factsheets. Voortijdig Schoolverlaten

Factsheets. Voortijdig Schoolverlaten Factsheets Voortijdig Schoolverlaten April 2006 Inleiding In deze factsheets wordt een weergave van de nu bekende feiten en getallen over de groep voortijdig schoolverlaters in Nederland gepresenteerd.

Nadere informatie

Rapport Mobiliteit in het voortgezet onderwijs Analyse van de instroom, uitstroom en interne mobiliteit in het voortgezet onderwijs

Rapport Mobiliteit in het voortgezet onderwijs Analyse van de instroom, uitstroom en interne mobiliteit in het voortgezet onderwijs Arbeidsmarkt & mobiliteit Rapport Mobiliteit in het voortgezet onderwijs Analyse van de instroom, uitstroom en interne mobiliteit in het voortgezet onderwijs Rapport Mobiliteit in het voortgezet onderwijs

Nadere informatie

Informatie 8ste jaarsouders

Informatie 8ste jaarsouders Informatie 8ste jaarsouders NIO donderdag 8 november 2012 Deze wordt afgenomen door Eduniek, onze schoolbegeleidingsdienst. Uitslag na de kerstvakantie, samen met het schooladvies. Aanvullende informatie

Nadere informatie

V erschenen in: ESB, 83e jaargang, nr. 4149, pagina 344, 24 april 1998 (datum) De arbeidsmarkt voor informatici is krap en zal nog krapper worden.

V erschenen in: ESB, 83e jaargang, nr. 4149, pagina 344, 24 april 1998 (datum) De arbeidsmarkt voor informatici is krap en zal nog krapper worden. Het informatici-tekort A uteur(s): Smits, W. (auteur) Delmee, J. (auteur) Grip, A. de (auteur) De auteurs zijn werkzaam bij het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) van de Universiteit

Nadere informatie

Februari 2010. Brancheschets Horeca

Februari 2010. Brancheschets Horeca Februari 2010 Brancheschets Horeca Brancheschets Horeca Afdeling Arbeidsmarktinformatie Redactie: Rob de Munnik, Marijke Oosterhuis & Niek Veeken 10-2-2010 Landelijk Bedrijfsadviseur Horeca Patricia Oosthof

Nadere informatie

De eerste baan is niet de beste

De eerste baan is niet de beste De eerste baan is niet de beste Auteur(s): Velden, R. van der (auteur) Welters, R. (auteur) Willems, E. (auteur) Wolbers, M. (auteur) Werkzaam bij het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA)

Nadere informatie

1. Studenttevredenheid TOELICHTING

1. Studenttevredenheid TOELICHTING 1. Studenttevredenheid TOELICHTING Dit criteria geeft een beeld van het oordeel dat studenten over hun studie geven. Het is een eenvoudige maar robuuste indicatie van hoe de studenten de kwaliteit van

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland Overview Hieronder wordt ingegaan op een aantal arbeidsmarktaspecten in de regio Gelderland, die op basis van de resultaten van het huidige monitoronderzoek

Nadere informatie

Bouwtechnische opleidingen

Bouwtechnische opleidingen Groningen, Hoogeveen 14 2012-2013 Bouwtechnische opleidingen www.alfa-college.nl Jouw opleiding volg je bij het Alfa-college Het Alfa-college is het christelijk regionaal opleidingencentrum voor Noord-

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Noord-Holland

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Noord-Holland De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Noord-Holland datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

HET APOLLO MODEL. Figuur 1: Ontwikkeling aantal studenten HBO en WO, Nederland, 2013-2030

HET APOLLO MODEL. Figuur 1: Ontwikkeling aantal studenten HBO en WO, Nederland, 2013-2030 Rotterdam HET APOLLO MODEL Het Apollo Model is tot stand gekomen op initiatief van Kences en de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Met dit model

Nadere informatie

HET APOLLO MODEL. Figuur 1: Ontwikkeling aantal studenten HBO en WO, Nederland, 2013-2030

HET APOLLO MODEL. Figuur 1: Ontwikkeling aantal studenten HBO en WO, Nederland, 2013-2030 Amersfoort HET APOLLO MODEL Het Apollo Model is tot stand gekomen op initiatief van Kences en de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Met dit model

Nadere informatie

Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009

Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009 Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009 Van de deelnemers aan het onderzoek heeft 80% ( 121 studenten) de voltijd gedaan en 20% (30 studenten) de deeltijdopleiding.

Nadere informatie

Toegankelijkheid hoger onderwijs en de rol van studiefinanciering

Toegankelijkheid hoger onderwijs en de rol van studiefinanciering Toegankelijkheid hoger onderwijs en de rol van studiefinanciering Achtergrondnotitie van de HBO-raad n.a.v. ideeën over een leenstelsel Den Haag, 3 september 2012 Inleiding In het recente debat over mogelijk

Nadere informatie

Algemene uitleg door 2College Durendael

Algemene uitleg door 2College Durendael Algemene uitleg door VMBO algemeen VMBO, hoe is het ontstaan en waarom? Met de invoering van het VMBO in 1999 wilde toenmalig staatssecretaris van Onderwijs, mevr. T. Netelenbos (PvdA) de instroom in het

Nadere informatie

Aanval op schooluitval

Aanval op schooluitval 28AX Hogeschool Zeeland Aanval op schooluitval Convenantjaar 2011-2012 Nieuwe voortijdige schoolverlaters Definitieve cijfers Dit document bevat gedetailleerde cijferinformatie over Hogeschool Zeeland.

Nadere informatie

Dit jaar moet je een keuze gaan maken voor de vakken, waarin je volgend jaar examen in gaat doen.

Dit jaar moet je een keuze gaan maken voor de vakken, waarin je volgend jaar examen in gaat doen. 2 Inleiding Aan de leerlingen van de VMBO derde klas TL, Dit jaar moet je een keuze gaan maken voor de vakken, waarin je volgend jaar examen in gaat doen. Om tot een weloverwogen keuze te komen, is het

Nadere informatie

Van mbo en havo naar hbo

Van mbo en havo naar hbo Van mbo en havo naar hbo Dick Takkenberg en Rob Kapel Studenten die naar het hbo gaan, komen vooral van het mbo en de havo. In het algemeen blijven mbo ers die een opleiding in een bepaald vak- of studiegebied

Nadere informatie

Quickscan Bouw 2012 samenvatting

Quickscan Bouw 2012 samenvatting 2012 samenvatting Vraag & aanbod personeel in de bouw sector KBB 2012.26 Curaçao, mei 2013 Kenniscentrum Beroepsonderwijs Bedrijfsleven Curaçao kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven curaçao tel

Nadere informatie

Opleidingentabel vo voor gewichtenregeling bao. Bijzonderheden. t.b.v. de nieuwe gewichtenregeling basisonderwijs. Toelichting.

Opleidingentabel vo voor gewichtenregeling bao. Bijzonderheden. t.b.v. de nieuwe gewichtenregeling basisonderwijs. Toelichting. Opleidingentabel vo voor gewichtenregeling bao t.b.v. de nieuwe gewichtenregeling basisonderwijs Toelichting Vanaf de jaren 50 kent het Nederlandse onderwijssysteem na de lagere school (later basisonderwijs

Nadere informatie

Samenvatting. Doorstroomatlas vmbo. De onderwijsloopbanen van vmbo ers in kaart gebracht

Samenvatting. Doorstroomatlas vmbo. De onderwijsloopbanen van vmbo ers in kaart gebracht Samenvatting Doorstroomatlas vmbo De onderwijsloopbanen van vmbo ers in kaart gebracht Samenvatting Doorstroomatlas vmbo De onderwijsloopbanen van vmbo ers in kaart gebracht 2012 Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Gediplomeerden van het MBO van opleidingen ECABO

Gediplomeerden van het MBO van opleidingen ECABO Gediplomeerden van het MBO van opleidingen ECABO Analyse van de positie van gediplomeerden van het MBO van opleidingen binnen ECABO op basis van de gegevens van de MBO-Kaart -. Tabellen en vragenlijsten.

Nadere informatie

Thema-analyse. Een leven lang leren: Stand van zaken

Thema-analyse. Een leven lang leren: Stand van zaken 24 25 26 27 28 29 21* 211 212 213* 214 (x 1 ) % Thema-analyse Een leven lang leren: Stand van zaken Voor Nederland en Europa is een leven lang blijven leren een speerpunt. Met de toenemende globalisering,

Nadere informatie

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk M201210 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk Arjan Ruis Zoetermeer, september 2012 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk De leeftijd van de ondernemer blijkt

Nadere informatie

Naar welke opleiding kan mijn kind?

Naar welke opleiding kan mijn kind? Na de basisschool Naar welke opleiding kan mijn kind? Het basisschooladvies Het 2e toetsgegeven De nieuwe school Het onderwijssysteem Wat verwachten we van de ouders bij deze schoolkeuze? Belangrijke data

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Zeeland/West-Brabant

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Zeeland/West-Brabant Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Zeeland/West-Brabant Overview Hieronder wordt ingegaan op een aantal arbeidsmarktaspecten in de regio Zeeland, West Brabant, die op basis van de resultaten van het

Nadere informatie