Jaarverslag Groei door aandacht en uitdaging

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jaarverslag 2010. Groei door aandacht en uitdaging"

Transcriptie

1 Jaarverslag 2010 Groei door aandacht en uitdaging

2 Inhoudsopgave jaarverslag 2010 Fontys Hogescholen Onderwijskwaliteit als prioriteit 4 Bericht van de Raad van Toezicht 5 1. Fontys en omgeving Profiel Missie en visie Strategie Sturingsfilosofie Omgeving en stakeholders Kengetallen Fontys 9 2. Onderwijs Onderwijsvisie Kwaliteit Ontwikkelingen portfolio Uitvalpreventie en studierendement Studenttevredenheid Toelatingsbeleid Aansluiting met vo en mbo Praktijkgericht Diversiteit Maatschappelijke betrokkenheid Studentenvoorzieningen Faciliteiten: ICT en mediavoorzieningen Huisvesting Fontys Onderwijsprijs Zinconferentie Prijzen Onderzoek Strategie Promotiebeleid Lectoraten Onderzoeksprogramma s Kwaliteit Kenniscirculatie Stakeholders Internationalisering Strategie Verrijken van het curriculum Internationale en interculturele competenties van Fontysstudenten Inspireren en internationaliseren van docenten Buitenlandse studenten Internationale projecten Medewerkers Strategie Personeelsbeleid Reorganisatie diensten Bijzondere bijdragen Duurzaamheid Governance College van Bestuur Raad van Toezicht Medezeggenschap Studenteninspraak Horizontale verantwoording Risicomanagement en interne beheersing In control statement Bezoldiging College van Bestuur en Raad van Toezicht Financiële resultaten Strategische doelstellingen Resultaat Kengetallen Verkorte jaarrekening Financiering Treasury Begroting Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens (WOPT) Controleverklaring van de onafhankelijke accountant 44 Bijlagen I Organogram 45 II In- en externe prijzen Fontysstudenten en -medewerkers 46 III Overzicht lectoraten per IV Kengetallen medewerkers 54 V Kengetallen studenten Contractactiviteiten Strategie Resultaten Kwaliteitszorg Stakeholders 25

3 Jaarverslag

4 Onderwijskwaliteit als prioriteit 2010 was voor Fontys in veel opzichten een transitiejaar waarin de doelstelling centraal stond om de focus op kwaliteit van het onderwijs aantoonbaar te vertalen naar hogere student- en medewerkertevredenheid. Om dit te realiseren werd onder meer ingezet op een duidelijke focus op kwaliteitsverbetering van zowel de inhoud als de organisatie van het onderwijs, een heldere positionering, aangescherpte sturing op studierendement en het vergroten van inzicht in het keuzegedrag van (potentiële) studenten. En met succes. De stijgende tendens in de tevredenheidsmetingen werd gecontinueerd: studenten beoordeelden Fontys in december met een 6,54 (ten opzichte van 6,4 in december 2009) en medewerkers gaven Fontys gemiddeld het cijfer 7,1 (6,54 in december 2009). En als één van de weinige hogescholen realiseerde Fontys een groei in termen van instroom (4,8%) en het totale aantal studenten (4,7%). In financieel opzicht moesten de kosten van ondersteunende processen fors omlaag worden gebracht, ten gunste van zowel een gezonde meerjarige financiële huishouding als het vrijmaken van extra middelen voor het primair proces. Het in 2009 opgestarte transformatie- en reorganisatieproces voor de centrale ondersteunende diensten kwam per 1 november 2010 formeel tot een einde. De beoogde reductie van de centrale overhead/kosten werd volledig gerealiseerd en de inrichting van acht zelfstandig opererende ondersteunende diensten nagenoeg afgerond. Het College van Bestuur is zich ervan bewust dat 2010 in alle opzichten voor Fontys een bewogen jaar is geweest, waarin veel van medewerkers en organisatie werd gevraagd. Het is dan ook goed om te kunnen constateren dat de genomen maatregelen en veranderingen zichtbaar effect sorteren. Bovenstaande ontwikkelingen laten zien dat de weg omhoog is ingezet, maar evenzo dat er nog stevige vooruitgang geboekt zal moeten worden om de kwalitatieve ambities echt waar te maken. Het is nu zaak om de ingezette lijn vast te houden en deze een passend vervolg te geven in Namens het College van Bestuur, Marcel Wintels, voorzitter 4

5 Bericht van de Raad van Toezicht De Raad van Toezicht is ook in 2010 periodiek geïnformeerd door het College van Bestuur over de ontwikkelingen en de resultaten van Fontys Hogescholen, onder andere aan de hand van bestuursrapportages. Vooral het toegenomen kwaliteitsbewustzijn van de organisatie, de toename van de tevredenheid van studenten en medewerkers, een snelle en zorgvuldige reorganisatie, en weer gezonde financiële exploitatie en groei in instroom betekenden grote stappen voorwaarts. De Raad van Toezicht kijkt dan ook met tevredenheid terug op 2010, maar constateert tegelijkertijd dat er nog veel werk verzet moet worden om de hoge ambities van Fontys Hogescholen verder waar te maken. Fontys wil zich immers nadrukkelijk profileren als kwaliteitshogeschool. De wijze waarop alle medewerkers - zowel in het primaire proces als in de ondersteuning - invulling geven aan die verantwoordelijkheid is sterk bepalend voor de uiteindelijke kwaliteit en dus de reputatie van Fontys. De Raad van Toezicht zal er in 2011 scherp op toezien dat Fontys in deze doelstelling weer belangrijke stappen vooruit zet. De Raad spreekt zijn waardering uit voor de grote inzet waarmee de medewerkers van Fontys hebben bijgedragen aan de bereikte resultaten. Het College van Bestuur wordt bedankt voor de openheid en prettige samenwerking. Tenslotte spreekt de Raad het vertrouwen uit dat Fontys in 2011 in kwalitatief opzicht zal doorgroeien. De Raad van Toezicht wenst alle medewerkers veel succes bij deze uitdaging. Namens de Raad van Toezicht, mr. P.C. Lodders-Elfferich, voorzitter (Een volledig verslag van de Raad van Toezicht is te vinden in hoofdstuk 8, Governance) 5

6 1. Fontys en omgeving 1.1 Profiel Fontys Hogescholen is met zo n studenten, personeelsleden en een onderwijsaanbod in bijna alle sectoren, een van de grootste hoger onderwijsinstellingen van Nederland. De 31 instituten verzorgen circa 100 bacheloropleidingen in de varianten voltijd, deeltijd, duaal en in-service. Daarnaast worden 31 mastervarianten en tien Associate degrees aangeboden. Cursussen en trainingen worden in stedelijke centra - vooral in Zuid-Nederland - aangeboden. Naast onderwijs legt Fontys zich ook - met 41 lectoraten - toe op onderzoek, kennisinnovatie en contractactiviteiten. Schematische weergave totaal aantal inschrijvingen als student per lesplaats Juridische en interne organisatiestructuur Fontys is een stichting die haar organisatiestructuur heeft opgebouwd rond de processen: Bestuurlijk: het College van Bestuur vormt het bevoegd gezag en fungeert als resultaatverantwoordelijke eenheid onder de Raad van Toezicht. Primair: de instituten voeren, ieder in hun eigen marktsegment, de kernactiviteiten (onderwijs, onderzoek en contractactiviteiten) van Fontys uit. Ondersteunend: de acht diensten verrichten ondersteunende werkzaamheden ten behoeve van onderwijs, onderzoek en contractactiviteiten. 1.2 Missie en visie Fontys wil een onderwijsinstelling zijn die studenten 'laat groeien door aandacht en uitdaging'. Ingezet wordt op een versterking van de organisatiebrede mentaliteit die leidt tot continue aandacht voor kwaliteitsverbetering van de onderwijsinhoud en van de processen. Fontys focust op bacheloropleidingen en door de overheid bekostigde masteropleidingen. Het gaat om goed georganiseerd onderwijs in een professionele onderwijsorganisatie. Gestreefd wordt daarbij naar hoge kwaliteit, en naar een stevige inbedding en een leidende positie als kennisinstelling, zowel landelijk als in de regionale omgeving. 6

7 Kwaliteit staat centraal in de visie van Fontys. Studenten, het beroepenveld en andere betrokkenen mogen Fontys aanspreken op kwalitatief goed onderwijs, kwalitatief goed onderzoek en contractactiviteiten op hoog niveau. Fontys streeft naar een kwaliteitsniveau dat past bij een instelling voor hoger onderwijs in de Europese context. 1.3 Strategie 2010 was - mede als gevolg van een reorganisatie - voor Fontys in veel opzichten een overgangsjaar waarin de focus op de kwaliteit van het onderwijs aantoonbaar leidde tot een hogere student- en medewerkertevredenheid en herstel van het marktaandeel. In financieel opzicht kenmerkte het jaar zich als een periode waarin de organisatie in stelling werd gebracht om binnen afzienbare termijn weer te kunnen investeren in meer onderwijs(tijd) en een aantrekkelijke(re) infrastructuur. Er werd ingezet op: verbetering van de onderwijs- en organisatiekwaliteit; een nieuwe en duidelijke positionering; een aangescherpte sturing op diverse parameters (student-en medewerkertevredenheid, instroom- en studierendementscijfers); een gezonde meerjarige financiële huishouding; top drie noteringen voor opleidingen (Choice, Keuzegids Hoger Onderwijs en Elsevier); een toename van inzicht in de doelgroep en het keuzegedrag van (potentiële) studenten. Daarnaast focust Fontys op het uitdagen van en aandacht geven aan de studenten. De opgave die voor de komende jaren centraal komt te staan is, hoe te komen naar een professionele(re) cultuur met een verdere aanpassing naar transparantie, initiatief nemen, het aan afspraken houden, mensen fouten durven laten maken, een cultuur waarin het leveren van (top)prestaties centraal staat. Positionering Bijeenkomsten met studenten, medewerkers, scholieren, decanen en ouders maakten duidelijk op welke wijze Fontys zich het beste zou kunnen positioneren in de markt. Fontys bleek zich te onderscheiden van andere hogescholen door kleinschalige opleidingen, betrokkenheid en aandacht voor de student. Samengevat in een kernboodschap noemt Fontys dit: Groei door aandacht en uitdaging. Fontys wil een onderwijsorganisatie zijn waarin studenten kunnen groeien en groter leren denken. Fontys wil dit realiseren door aandacht en uitdaging te bieden aan zijn studenten, medewerkers en stakeholders. 1.4 Sturingsfilosofie De Fontysorganisatie kent twee sturingslagen, het College van Bestuur en de directie van de instituten en diensten. De directies zijn integraal verantwoordelijk voor het aansturen van de instituten en het primaire proces en voor de behaalde resultaten. Steeds meer verantwoordelijkheid is teruggelegd bij de professional op de werkvloer. De centrale en uniforme Fontysbrede ondersteuning is omgebogen naar een kleinere en meer klantgerichte dienstenorganisatie die sinds 1 januari 2010 rechtstreeks aan het College van Bestuur rapporteert. Ook studenten worden in toenemende mate betrokken bij positioneringvraagstukken, de onderwijsinhoud en onderwijsvernieuwing, en bij de organisatie van evenementen. De onderwijsinstituten zijn in grote mate vrij in de wijze waarop zij zelf invulling geven aan de primaire- en ondersteunende processen ten aanzien van onderwijs, toegepast onderzoek en contractactiviteiten. Voorwaarde is dat toegepast onderzoek en contractactiviteiten te allen tijde een aantoonbare en directe meerwaarde voor het onderwijs hebben. Vanwege de diversiteit van de omgeving krijgen instituten meer ruimte voor eigen aanpak, vormgeving en cultuur. Uiteraard dienen instituten en diensten wel te werken binnen afgesproken kaders. Deze kaders zorgen voor 'vrijheid in gebondenheid'; een balans tussen de slagkracht van instituten en de gemeenschappelijke kracht van Fontys als geheel. 7

8 1.5 Omgeving en stakeholders De omgeving, die ook steeds internationaler wordt, bepaalt mede het speelveld van Fontys. Die omgeving kent een grote diversiteit in termen van beroepsgroep en context. Deze diversiteit wordt weerspiegeld in het onderwijsaanbod van Fontys. Stakeholders zijn de personificatie van de omgeving van Fontys: (potentiële) studenten, ouders van studenten, alumni, medewerkers, beroepsbeoefenaren, werkgevers, vertegenwoordigers van toeleverend en afnemend onderwijs en overheden. Zowel op concern- als instituutsniveau onderhoudt Fontys systematisch relaties met externe stakeholders, waarbij bijzondere aandacht uitgaat naar de alumni en het werkveld. Ook bouwt Fontys op beide niveaus aan structurele relaties met binnen- en buitenlandse hogescholen of universiteiten. Aan alle opleidingen zijn beroepenveldcommissies en/of adviescommissies verbonden. Om de tevredenheid van de stakeholders te meten houdt Fontys regelmatig tevredenheidmetingen onder studenten, medewerkers en beroepenveld. 8

9 1.6 Kengetallen Fontys Baten ( x 1.000) Resultaat ( x 1.000) Solvabiliteit 22,9% 28,6% 32,7% Liquiditeit 0,4 0,6 0,9 Rentabiliteit -5,5% 2,1% 3,0% Studentenvolume Instroom studenten Marktaandeel (studentvolume van Fontys t.o.v. hbo landelijk) 9,5% 9,4% 9,5% Studenttevredenheid (Fontys Studenttevredenheidsonderzoek) 5,8 6,4 6,5 Medewerkertevredenheid (Fontys Medewerkertevredenheidsonderzoek) 6,8 6,5 7,1 Fte s Aantal medewerkers , waarvan 5 41, waarvan 3 Aantal lectoraten* 37 bijzondere bijzondere OP:OOP ratio (op basis van fte s) 57%:43% 60%:40% 62%:38% ** Ziekteverzuim 4,59% 3,92% 3,75% * Betreft 47 lectoren. ** OP:OOP ratio op basis van euro s 67%:33% 9

10 2. Onderwijs 2.1 Onderwijsvisie Fontys Hogescholen is een learning community die kwaliteit in haar strategie centraal heeft gesteld. Fontys investeert in intensief, uitdagend, boeiend en goed georganiseerd onderwijs. Het competentiegestuurd onderwijs van Fontys is gebaseerd op de drie pijlers kennis, vaardigheden en beroepshouding. Hiermee worden de studenten goed voorbereid op de beroepspraktijk of op het zelfstandig ondernemerschap. Fontys ziet het als haar taak om bij te dragen aan het ontplooien en opleiden van talent, het stimuleren van persoonlijke vorming en het ontwikkelen van een waardebewustzijn bij studenten. Ondanks het grote aantal studenten is het onderwijs bij Fontys kleinschalig georganiseerd. Bovendien besteedt Fontys bijzondere aandacht aan de randvoorwaarden voor een soepel verloop van de studie, zoals studieloopbaanbegeleiding, coaching en buddysysteem, onderwijs- en tentamenroosters, feedback op toetsen en opdrachten, studievoortgangregistratie, informatievoorziening en bereikbaarheid van docenten. 2.2 Kwaliteit Fontys wil groeien naar de hoogst mogelijke kwaliteit. In het belang van de studenten, het beroepenveld, de eigen medewerkers en de steden waar Fontys blijvend een belangrijke plaats wil innemen. Instituten beschrijven in hun Management Contracten (MACON's) hun kwalitatieve prestatieafspraken die bijdragen aan het verzorgen van kwalitatief goed onderwijs, met extra aandacht voor studenttevredenheid: - duidelijke, tijdige en betrouwbare communicatie over wat er wanneer van de student verwacht wordt; - objectieve beoordelingscriteria die motiveren tot presteren; - kwantiteit en kwaliteit van contacturen; - verbeterd klachtenmanagement en terugkoppeling naar de studenten. De kwaliteit van het onderwijs wordt extern geborgd door keurmerken zoals de accreditaties van het Nederlands- Vlaamse Accreditatieorganisatie NVAO. Bacheloropleidingen Opleiding voor Management, Economie en Recht Public Administration Pedagogiek Opleiding tot leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Pedagogiek Audiologie Technische Bedrijfskunde (inclusief de Ad Technische bedrijfskunde) Logistiek en Economie Logistiek en Technische Vervoerskunde Bedrijfsmanagement MKB Godsdienst-Pastoraal Werk Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Godsdienst Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Aardrijkskunde (Tilburg en Sittard-Geleen) Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Algemene Economie (Tilburg en Sittard-Geleen), inclusief de Ad Onderwijsondersteuner Handel en Administratie te Tilburg Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Bedrijfseconomie (Tilburg en Sittard-Geleen) Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Duits (Tilburg en Sittard-Geleen) Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Engels (Tilburg en Sittard-Geleen) Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Geschiedenis (Tilburg en Sittard-Geleen) Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Natuurkunde (Tilburg en Sittard-Geleen) Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Nederlands (Tilburg en Sittard-Geleen) Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Techniek (Tilburg en Sittard-Geleen) Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Wiskunde (Tilburg en Sittard-Geleen) 10

11 Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Maatschappijleer (Tilburg) Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Biologie (Tilburg) Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Frans (Tilburg) Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Gezondheidszorg en Welzijn (Tilburg), inclusief de Ad Onderwijsondersteuner Gezondheidszorg en Welzijn te Tilburg, inclusief de Ad Onderwijsondersteuner Uiterlijke Verzorging te Tilburg Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Scheikunde (Tilburg) Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Spaans (Tilburg) Docent Informatie en Communicatie Technologie Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Bouwkunde I en II Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Bouwtechniek I en II, inclusief de Ad Onderwijsondersteuner Bouwtechniek I en II Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Consumptieve Techniek I en II, inclusief de Ad Onderwijsondersteuner Consumptieve Techniek I en II Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Elektrotechniek I en II, inclusief de Ad Onderwijsondersteuner Metaal-Elektro-Installatietechniek (MEI), Elektrotechniek Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Mechanische Techniek I en II, inclusief de Ad Onderwijsondersteuner Metaal-Elektro-Installatietechniek (MEI), Mechanische Techniek Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Motorvoertuigentechniek I en II Leraar voortgezet onderwijs van de 2e graad in Werktuigbouwkunde I en II Medische Beeldvormende en Radiotherapeutische Technieken Sociaal-Pedagogische Hulpverlening Personeel en Arbeid Technische Natuurkunde Masteropleidingen geen Bacheloropleidingen geen Masters Industrial Innovation (onbekostigde masteropleiding die in de vorm van een joint degree met Hogeschool Rotterdam, Hogeschool Zeeland en Saxion wordt uitgevoerd) Stakeholders Het beroepenveld is door middel van adviesraden op instituutsniveau systematisch betrokken bij de inhoud en vormgeving van het bestaande opleidingsaanbod. Studenten hebben invloed via medezeggenschapsraden en opleidingscommissies. De overheid is betrokken via haar accreditatiesystemen. De behoefte aan nieuw opleidingsaanbod wordt gericht zowel kwalitatief als kwantitatief onderzocht bij het beroepenveld (veelal inclusief locale en regionale overheden) en getoetst aan de belangstelling van studenten. De overheid toetst de kwaliteit en macrodoelmatigheid van aanvragen voor nieuwe opleidingen. Het werkveld participeert bovendien in klankbordgroepen/adviescommissies die worden ingericht bij de projectmatige ontwikkeling van nieuwe opleidingen. 2.3 Ontwikkelingen portfolio Bachelors Drie nieuwe bacheloropleidingen (Toegepaste Gerontologie, Lifestyle en Automotive) zijn met ingang van september 2010 aan het bekostigde onderwijsportfolio toegevoegd. Voor leslocaties Eindhoven en Venlo is een nieuwe bacheloropleiding Mechatronica in aanvraag. Om kwalitatieve en organisatorische redenen was Fontys Hogeschool Sociale Studies genoodzaakt lesplaats Tilburg te sluiten. Bij gebrek aan belangstelling werd de voltijdvariant van de lerarenopleiding Consumptieve Technieken van Fontys Pedagogisch Technische Hogeschool in Eindhoven stopgezet. 11

12 De Fontysopleidingen Pedagogiek en Podotherapie in Amsterdam werden overgedragen aan Hogeschool INHolland. Fontys Hogeschool Theologie Levensbeschouwing verplaatste haar opleidingen van Amsterdam naar Utrecht, waar een intensieve onderwijssamenwerking is aangegaan met de Faculteit Katholieke Theologie van de Universiteit van Tilburg (locatie Utrecht). Per 1 september, gelijktijdig met de verhuizing, kreeg de theologieopleiding van Fontys te Utrecht de formele erkenning als Hoger Instituut voor de Godsdienstwetenschappen vanwege de Rooms Katholieke Kerk. De Tilburgse opleidingen van Fontys Hogeschool Theologie Levensbeschouwing werden overgedragen aan de Fontys Lerarenopleiding Tilburg, waarvan zij per formeel onderdeel uitmaken. Deze opleidingen zijn niet langer kerkelijk erkend, maar richten zich voortaan op het werkveld van levensbeschouwelijke begeleiding en vorming. De lesplaatsen Hengelo en Sittard zijn in afbouw. Minors In het voorjaar werd nieuw minorbeleid vastgesteld dat met ingang van studiejaar wordt ingevoerd. Fontys handhaaft zijn major-minormodel. De huidige verdiepende minors worden niet meer Fontysbreed aangeboden en kunnen als opleidingsminor indalen in de bachelors. Vooruitlopend op de invoering van het nieuwe beleid werd het aantal minors in 2010 gereduceerd van 85 tot 57, waarvan 30 breed toegankelijke en 27 domeinspecifieke, verdiepende minors. Sommige minors worden in meerdere talen aangeboden. Van het totaal worden 45 minors in het Nederlands aangeboden, 16 in het Engels en één in het Duits. Masters Fontys kreeg er één nieuwe onbekostigde masteropleiding bij: Industrial Innovation, die in de vorm van een joint degree met Hogeschool Rotterdam, Hogeschool Zeeland en Saxion wordt aangeboden. Vanwege te geringe belangstelling werd de werving van de masteropleiding Career Development stopgezet. Associate degrees Drie nieuwe Associate degrees gingen per september van start: ICT Service Management (binnen de bachelor hbo-ict) Small Business and Retail Management (binnen de bachelor Small Business and Retail Management) Medische Laboratoriumdiagnostiek (binnen de bachelor Applied Science) Drie Associate degrees in het educatieve domein kregen een lesplaats in Eindhoven en zullen per van start gaan: Onderwijsondersteuner Gezondheidszorg en Welzijn Onderwijsondersteuner Handel en Administratie Onderwijsondersteuner Uiterlijke Verzorging Fontys vindt het wenselijk dat Associate degrees in de toekomst een eigenstandige positie gaan innemen: een tussenniveau en daarmee een belangrijke schakel tussen mbo en hbo. Op deze wijze behoudt het hbo een helder profiel dat opleidt tot een herkenbaar hbo-diploma, met grote waarde op de arbeidsmarkt. Overige wijzigingen De naam van de landelijke bacheloropleiding Management, Economie en Recht wijzigde in Bedrijfskunde Management, Economie en Recht. De Juridische Hogeschool startte met een in Nederland unieke verkorte opleiding HBO-rechten voor notarisklerken. 2.4 Uitvalpreventie en studierendement Om de studie-uitval te verminderen en de instroom te verbeteren zet Fontys in samenwerking met het toeleverende veld stevig in op de optimalisatie van studievoorlichting, studiekeuze en aansluiting. Fontysbreed nam de studie-uitval in het eerste jaar met 5% af. De rendementsverbetering bij havisten is met 8% het hoogst. Bij mbo ers is de studieuitval verminderd met 3% en bij vwo ers valt 2% minder uit dan in Met het project Boeien? & Binden! nam Fontys deel aan landelijke experimenten gericht op de effectiviteit van studiekeuzegesprekken. Dit project wordt gekenschetst als een aanjager voor uitvalpreventie. 12

13 Fontys participeert in het landelijke project Kies Actief dat is gericht op vermindering van de studie-uitval en verbetering van de studiekeuze- en studieloopbaanprocessen van studenten in het mbo, vo (met name havo) en de hbopropedeuse. 2.5 Studenttevredenheid Studenttevredenheid is een van de criteria waarop Fontys de prestaties van haar instituten en diensten nadrukkelijk beoordeelt. Alle instituten en diensten analyseren de interne en externe metingen met als doel een verdere focus op de kwaliteit(szorg) van het onderwijs en van de ondersteunende processen. Fontys Studentenmonitor Jaarlijks meet Fontys - naast de landelijke NSE- enquête - middels een extra eigen meting met één vraag de ontwikkeling van de algemene studenttevredenheid. Uit deze meting bleek dat studenten gemiddeld het rapportcijfer van een 6,54 geven voor hun studie bij Fontys, een stijging van 0,14 procentpunt ten opzichte van de meting in december 2009 en een stijging van 0,74 procentpunt ten opzichte van de eerste decembermeting in De resultaten tonen aan dat de trend van een stijgende studenttevredenheid zich ook in 2010 heeft doorgezet. Nationale Studenten Enquête Fontys scoorde in de Nationale Studenten Enquête over de hele linie 3,57 op een vijfpuntsschaal (2009: 3,52). Op vijf van de zestien vraaggebieden scoorde Fontys hoger dan het landelijk gemiddelde, op zes gelijk aan het landelijk gemiddelde en op vijf lager dan het landelijke gemiddelde. Stellingen (themascores) Fontys 2010 Landelijk hbo Je studie in het algemeen 3,6 3,7 Inhoud 3,4 3,4 Algemene vaardigheden 3,7 3,7 Wetenschappelijke vaardigheden 3,2 3,2 Voorbereiding beroepsloopbaan 3,6 3,6 Docenten 3,6 3,5 Informatievoorziening 3,2 3,3 Studiefaciliteiten 3,4 3,3 Informatiepunt 3,4 3,5 Toetsing en Beoordeling 3,2 3,2 Studierooster 3,2 3,1 Studielast 3,2 3,3 Studiebegeleiding 3,5 3,5 Studieomgeving 3,6 3,7 Huisvesting 3,3 2,9 Betrokkenheid 3,1 3,0 Studenten zijn in 2010 het meest tevreden over de sfeer op de opleiding, de docenten en de inhoud van de opleiding. Studenten zijn het minst tevreden over de informatie vanuit de opleiding, de toetsing en beoordeling, en de studielast. Elsevier In het Elsevieronderzoek spraken de studenten hun tevredenheid uit over de faciliteiten, het onderwijsprogramma, de docenten, de toetsing, de communicatie en de organisatie. Als voorname bron gebruikte Elsevier de hierboven genoemde NSE. Alle 27 onderzochte Fontysopleidingen scoorden minstens een 6,5. De vier bacheloropleidingen Small Business and Retailmanagement, Commerciële Economie, Management, Economie en Recht, en HBO-rechten scoorden significant hoger dan het landelijke gemiddelde, twee scoorden significant lager. In de ranking van het opinieblad scoorde Fontys nadrukkelijk beter dan in 2009, toen zij niet voorkwam in de top vijftien. In 2010 deelt Fontys een zevende plaats in de ranking van multisectorale hogescholen. Keuzegids Hoger Onderwijs In de Keuzegids Hoger Onderwijs noteerde Fontys de vijfde plaats van de twaalf grote hogescholen in Nederland. Opleidingen met een topdrie notering zijn: Eerste plaats: docent Moderne Talen (Tilburg), docent Techniek (Eindhoven), docent Exacte Vakken (Tilburg), Financial Services Management (Eindhoven), Informatica (Venlo), HBO-rechten (Tilburg), Small Business & Retailmanagement (Eindhoven) en Bedrijfskunde (Tilburg). 13

14 Tweede plaats: Medische Beeldvorming en Radiotherapeutische Technieken (Eindhoven), Pedagogiek (Eindhoven) en Werktuigbouwkunde (Venlo). Derde plaats: docent Maatschappijvakken (Tilburg), Communicatie (Tilburg), Pedagogiek (Amsterdam) Sporthogeschool (Tilburg), docent Drama, Elektrotechniek (Venlo) en pabo Venlo. 2.6 Toelatingsbeleid Het toelatingsbeleid bleef ongewijzigd. Een mbo- (niveau 4), havo- of vwo-diploma met het juiste profiel en vakkenpakket geeft volgens de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) in principe toegang tot alle Fontysbacheloropleidingen. Uitzonderingen zijn opleidingen met aanvullende eisen. Dit zijn de opleidingen voor de kunsten, logopedie en lichamelijke oefening. Geschiktheid voor deze opleidingen wordt in het algemeen getoetst via een toelatingsonderzoek. Wie niet voldoet aan de wettelijke vooropleidingseisen kan toegelaten worden via het toelatingsonderzoek. Voorwaarde voor dit onderzoek is dat de student 21 jaar of ouder is op het moment dat de opleiding start. Werknemers en werkzoekenden die niet voldoen aan de wettelijke vooropleidingseisen maar wel een bachelordiploma ambiëren, kunnen via een EVC-procedure (Erkenning van Verworven Competenties) toegelaten worden tot een opleiding op maat. Het kader voor de toelatingseisen voor masteropleidingen is in de WHW vastgelegd. Toelatingseisen voor cursussen zijn niet in de WHW vastgelegd en worden per cursus bepaald. 2.7 Aansluiting met vo en mbo Aansluiting vo-hbo In het kader van de aansluiting met het voortgezet onderwijs (vo) en het verstevigen van de contacten met de toeleverende vo-scholen werden diverse acties ondernomen: Fontys trad toe tot het Netwerk VO-HO West-Brabant van vijftien vo-scholen en alle Brabantse hoger onderwijsinstellingen. Doel is het verbeteren van de aansluiting door samenwerking en uitwisseling van kennis en ervaring. Het Fontys Decanen Service Centrum organiseerde samen met de decanenkring Eindhoven twee goed bezochte docentendagen. De jaarlijkse Decanendag Limburg stond in het teken van de warme overdracht van het voortgezet onderwijs naar het hoger onderwijs. Fontys Hogescholen. Hogeschool Zuyd en de Stichting Limburgs Voortgezet Onderwijs organiseerden een vervolgconferentie rondom de opbrengsten van aansluitingsprojecten in het kader van het convenant Improving Connections. Fontys Campus Venlo sloot een convenant met drie Venlose vo-scholen ter verbetering van de aansluiting. Al eerder startte Fontys Internationale Hogeschool Economie in samenwerking met een vo-school in Venlo een aansluitingsproject vo-hbo. Aansluiting mbo-hbo De doorstroom mbo-hbo werd in een nieuw perspectief gezet. De Colleges van Bestuur van Fontys en tien ROC s uit Brabant en Limburg evalueerden hun Afsprakenkader en maakten nieuwe afspraken voor de komende vier jaren. De samenwerking mbo-hbo zal zich meer dan de afgelopen jaren concentreren op twee doelstellingen: 1. Verbetering van de doorstroom naar Fontys. Fontys zet in op herstel van het 10%-marktaandeel in de landelijke mbo-instroom in Na een daling van het marktaandeel tot 7,3% in 2009, werd in 2010 een lichte stijging naar 8,0 % gemeten. 2. Verhoging van de kans op studiesucces. Beoogd wordt een halvering van de studie-uitval in het eerste studiejaar, conform de strategische beleidsagenda voor hogescholen. Met besturen van de ROC s zullen maatwerkafspraken worden gemaakt. Een aansprekend voorbeeld van de samenwerking tussen mbo-hbo betreft het onder één Fontysdirecteur plaatsen van het ROC Laboratoriumonderwijs en Fontys Hogeschool Toegepaste Natuurwetenschappen. 14

15 2.8 Praktijkgericht De relatie met de praktijk is dat wat de meeste hbo-studenten motiveert. Stages vormen een belangrijk onderdeel van de opleiding. Fontys faciliteert haar studenten bij het vinden van een stage. Organisaties en bedrijven kunnen online stageplaatsen aanmelden. Er zijn diverse voorbeelden van intensieve samenwerkingen tussen opleidingen en het beroepenveld: In samenwerking met Mondriaan Zorggroep werkte Fontys Hogeschool Pedagogiek aan kennisdeling en leerarrangementen gericht op het praktisch handelen in de psychiatrie voor zowel studenten als professionals in het werkveld. Studenten en docenten van de Dansacademie zijn volwaardige partners in Tilburg Dansstad met optredens in de Dansnacht, de Dansmaand en de Talentweek. Binnen het convenant van de opleiding Culturele Maatschappelijke Vorming met een woningbouwcoöperatie in Eindhoven Noord verrichten studenten activiteiten ten behoeve van de wijkontwikkeling. De Fontyshogescholen Bedrijfsmanagement en Logistiek, Management, Economie en Recht en Marketing Management sloegen de handen ineen bij de oprichting van het Centrum voor Ondernemerschap. Studenten van Fontys Hogeschool Communicatie richtten het reclamebureau Grof Geschut op, voor zowel opdrachten voor Fontys als voor externen. Voor de Belastingdienst werd opnieuw een maatwerkprogramma aangeboden leidend tot een bachelor Fiscaal Recht en Economie of een Associate degree Accountancy. Fontys Pedagogisch Technische Hogeschool startte in samenwerking met Stichting Consortium Beroepsonderwijs en het vmbo-platform Metaal & Metalektro het project CNC-programmeertechnieken dat actuele kennis van bedrijven koppelt aan de onderwijsprogramma s op vmbo-scholen en de ROC s. De samenwerking van ROC s en Fontys Hogeschool Financieel Management werd geïntensiveerd door het ontwikkelen en aanbieden van een speciaal programma voor potentiële hbo-studenten binnen het mbo op het terrein van Administratieve Organisatie. De opleiding Pedagogisch Management Kinderopvang en Fontys Hogeschool Pedagogiek ontwikkelden een nieuwe schakelmodule voor havo-vier leerlingen Opvoeden en zo. In het project Jeugdzorg Limburg werken Fontys Hogeschool Pedagogiek, Jeugdzorg en Provincie samen aan het jeugdbeleid met als doel de kwaliteitsverbetering van mbo en hbo-opleidingen, stageplaatsen en begeleiding. 2.9 Diversiteit Met een aangepast aanbod van onderwijs en voorzieningen voor verschillende groepen binnen de studentenpopulatie verhoogt Fontys de participatie in het hoger onderwijs. Studenten met een functiebeperking studenten met een functiebeperking of ziekte namen contact op met het studentendecanaat. De grootste groep werd gevormd door studenten met dyslexie. Evenals in 2009 nam het aantal studenten met een stoornis in het autismespectrum toe. Sinds begin 2010 kunnen studenten bij aanmelding via Studielink kenbaar maken dat er sprake is van een beperking. Allochtone studenten In 2010 was 23,5 % van de totale instroom van allochtone afkomst. Studenten kunnen hun taalvaardigheden verbeteren via het Fontys Talencentrum en de Taalwerkplaats van de Lerarenopleiding Tilburg Maatschappelijke betrokkenheid Als publieke instelling voelt Fontys zich nauw betrokken bij haar omgeving. Voorbeelden hiervan zijn: Fontys Hogeschool Financieel Management en de Belastingwinkel organiseerden een belastingaangiftedag in Eindhoven waarop studenten bezoekers gratis hulp boden bij het invullen van hun belastingformulieren. Een groot aantal instituten leverde een bijdrage aan Serious Request, een samenwerking van 3FM en het Nederlandse Rode Kruis. Fontys Hogeschool Journalistiek ondertekende een convenant met het Brabants Dagblad en het Eindhovens Dagblad voor samenwerking op het gebied van journalistieke innovatie waarbij het onderwijs voor studenten werd verplaatst naar de redactie van de kranten. Op Fontys PABO Eindhoven vond het duurzaamheidscongres We teach the future plaats met als een van de 15

16 gastsprekers Prinses Laurentien. Fontys Internationale Hogeschool Economie organiseerde de Dag van de Duurzaamheid met workshops verzorgd door het bedrijfsleven. Fontys Opleidingen Speciale Onderwijszorg organiseerde een project om personeel in het voortgezet onderwijs te trainen voor de invoering van School-wide Positive Behavior Support. Fontys Economische Hogeschool Tilburg haalde met deelname aan de Alpe d HuZES meer dan aan sponsorgelden binnen voor het KWF. Fontys Economische Hogeschool Tilburg nam deel aan het Sportmarketingcongres NOC*NSF. Met de samenwerking tussen Onderwijsgemeenschap Venlo en Omstreken en Fontys Lerarenopleiding Sittard in De Pedagogische Klas werd geprobeerd scholieren vo te interesseren voor een baan in het onderwijs. Fontys Hogeschool Sociale Studies initieerde samen met Vitalis een project waarin studenten van Sociale Studies de levensverhalen van een aantal bewoners van Vitalis optekenden. Deze verhalen zijn gebundeld en gepubliceerd in het boek Terug in de tijd. Lectoraat Serious Game Design onderzoekt op welke wijze ICT-applicaties te gebruiken zijn om obese kinderen aan het bewegen te krijgen. En lector Fysieke activiteiten en gezondheid doet met studenten onderzoek naar bewegingslessen op basisscholen. De uitkomsten van dat onderzoek komen direct de kwaliteit van het bewegingsonderwijs op die scholen ten goede Studentenvoorzieningen Persoonlijke vorming Aandacht voor het ontdekken van de eigen talenten en ambities draagt bij aan de persoonlijke vorming van studenten. Deze aandacht voor meer dan alleen onderwijs is terug te vinden in het brede assortiment van voorzieningen dat Fontys haar studenten biedt. Studentenloopbaancentrum - Loopbaanadviseurs adviseerden 650 studenten over een (hernieuwde) studiekeuze, waarna 85% bleef studeren bij de opleiding of overstapte naar een andere Fontysopleiding. Door intensieve samenwerking met de instituten in de vorm van gerichte workshops over studie-/stagekeuze en solliciteren werden vele honderden Fontysstudenten ondersteund in hun studieloopbaan. Het Studentenloopbaancentrum voerde bij 850 kandidaten 21 + toelatingsonderzoeken uit, van wie 50% werd toegelaten. Er was een duidelijke toename van activiteiten bij het vo in samenwerking met decanen van de betreffende school, zodat de aankomende student beter voorbereid een keuze kan maken voor de juiste opleiding in het hbo. In dat kader zijn in havo 3, 4 en 5 studie- en beroepskeuzeactiviteiten georganiseerd samen met oud-leerlingen van de betreffende vo-school, die nu bij Fontys studeren. Meer dan leerlingen werden op die manier voorbereid op het hbo. Decanen en psychologen studenten maakten een afspraak met een studentendecaan en 613 studenten met een studentenpsycholoog. Naast individuele begeleiding en advisering verzorgden de studentendecanen en -psychologen groepstrainingen waaraan ongeveer 300 studenten hebben deelgenomen. Financiële ondersteuning - 94 studenten deden een beroep op afstudeersteun in het kader van de regeling Financiële Ondersteuning Studenten. In totaal is voor 378 maanden ondersteuning toegekend voor een bedrag van studenten vroegen een bestuursbeurs aan. In totaal is voor 316 maanden een bestuursbeurs toegekend. Het betrof een bedrag van declaraties voor vacatiegeld zijn ontvangen. Deze hadden betrekking op deelname van studenten aan vergaderingen van de Centrale Medezeggenschapsraad (CMR) en de Fontys Studentenraad (FSR). Een totaalbedrag van is uitgekeerd. Studentencentrum - Bestuurlijk actieve studenten werden gecoacht en getraind door het Studentencentrum. Deze ondersteuning draagt bij aan een hogere kwaliteit van de medezeggenschap in de Instituutsmedezeggenschapsraden en Onderwijscommissies, alsook in de Centrale Medezeggenschapsraad en de Fontys Studentenraad. Een Fontysbreed onderzoek naar bekendheid en optimalisatie van de communicatie van inspraakorganen en medezeggenschapsraden is geïnitieerd en zal in voorjaar 2011 de eerste resultaten opleveren. Ten behoeve van de organisatie van de stedelijke introductie-evenementen werd de samenwerking met diverse Fontyssteden geïntensiveerd. 16

17 2.12 Faciliteiten: ICT en mediavoorzieningen ifontys In het kader van het ifontys pilotproject kregen honderd studenten en twintig docenten - afkomstig uit tien instituten - een ipad met 3G data-abonnement in bruikleen, als lid van een denktank voor het vormgeven van smart mobile learning binnen Fontys. De eerste conclusies en resultaten van dit project waren: Voorzien in de basisbehoeften zoals planning en digitale content heeft prioriteit. Voor de deelnemende instituten werden de roosters beschikbaar gesteld in outlook en op alle mobiele devices. In 2011 zal het rooster Fontysbreed op deze manier aangeboden worden. Met Apple werd een overeenkomst gesloten om content via itunesu te ontsluiten. Fontys Hogeschool ICT en Fontys Pedagogische Technische Hogeschool Eindhoven ontwikkelden in de slipstream van het project apps voor ondersteuning van interactief onderwijs. Met een Recordingbox is de mogelijkheid gecreëerd om colleges op te nemen die vervolgens automatisch doorzoekbaar zijn. Het project richtte zich niet uitsluitend op ipads, maar op alle mobiele apparatuur die leren kan ondersteunen. Begin 2011 zal naast het kwantitatieve onderzoek ook het kwalitatieve deel zijn afgerond en zullen de conclusies en de vervolgstappen naar de Fontysorganisatie gecommuniceerd worden. Dienst Onderwijs en Onderzoek biedt docenten adviezen en ondersteuning bij het gebruik van mobiele devices, video en de elektronische leeromgeving in het onderwijs, en het opnemen en beschikbaar stellen van colleges en presentaties. Fontys vernieuwde het trainingsaanbod voor het gebruik van digitale schoolborden door docenten en het interactief lesgeven met stemkastjes, toepassing van mindmaps in het onderwijs en het ondersteunen van kritisch denken met behulp van ICT. Om aan de snel groeiende vraag naar IT- faciliteiten te kunnen voldoen tegen structureel dalende kosten én tegelijkertijd de gebruikerstevredenheid te vergroten, werden de volgende kritische zaken opgepakt en bereikt: Door de tomeloze groei van het totale aantal gebruikers (25.000) en gelijktijdige gebruikers (6.000) moest het draadloze netwerk verdergaand verbeterd worden. De dienst IT is bezig met het ontwerp van een Windows 7 werkplek. Tot het moment van realisatie werden werkplekken vervangen om de gebruikerstevredenheid te borgen tot en met de migratie in Er werd een groot aantal smartboards en touchscreens geplaatst, daarmee tegemoetkomend aan de snel stijgende behoefte aan moderne onderwijsmiddelen. Door innovatief gebruik van moderne technieken hoefde er niet geïnvesteerd te worden in een nieuw datacenter. Het in eigen beheer nemen van het ondergrondse netwerk leverde een groot kostenvoordeel op. Ook werd een nieuwe opslagomgeving in gebruik genomen. Fontys krijgt daarmee twee effectief ingerichte datacenters die elkaar kunnen vervangen bij calamiteiten. Steeds meer informatie wordt digitaal beschikbaar gesteld via databanken en online bronnen. De beschikbaarheid van digitale informatiedragers kreeg een forse impuls door verwerving van het aanbod van een drietal grote informatieleveranciers Huisvesting Concentratie op campus Stappegoor in Tilburg Het jaar 2010 kenmerkte zich door (her-)huisvesting en vastgoedmanagement met als doel efficiënter gebruik van het aantal vierkante meters en vrijmaken van financiële middelen voor nieuwbouw. Door concentratie van onderwijshuisvesting zijn de panden aan de Josephstraat en Cobbenhagenlaan in Tilburg vrijgespeeld. Het gebouw aan de Cobbenhagenlaan in Tilburg werd verkocht, het pand aan de Josephstraat werd in het laatste kwartaal van 2010 te koop gezet. Nieuwbouw Sporthogeschool In september 2010 startte, conform planning, de bouw van de nieuwe Sporthogeschool aan de Genneper Parken in Eindhoven. In 2012 zal dit nieuwe sportcomplex voltooid zijn. De totstandkoming van dit prestigieuze gebouw gebeurt in samenwerking met de Gemeente Eindhoven. 17

18 Investering in kwaliteit campus Rachelsmolen Met beperkt budget werd de locatie Rachelsmolen opgeknapt om voor de korte termijn aantrekkelijker te zijn voor studenten en medewerkers. Op campus Eindhoven werd een café met terras geopend, de kantinekeuken in gebouw R1 werd heringericht en gerenoveerd en het omliggende terrein werd gedeeltelijk heringericht en van nieuw groen voorzien Fontys Onderwijsprijs Bij de opening van het nieuwe studiejaar werd de Fontys Onderwijsprijs voor de tweede keer uitgereikt. In de categorie studenten won Roy Hendriks van Fontys Pedagogische Opleidingen 's-hertogenbosch de eerste prijs met zijn inzending Behoefte aan onderwijstechnologen, gericht op meer ICT-toepassingen in het basisonderwijs. Sofie Moresi won in de categorie medewerkers de eerste prijs met het project Meer dan de som der delen, gericht op het opzetten van het Physical Activity Training Center binnen Fontys Sporthogeschool. Beide prijswinnaars namen een cheque ter waarde van in ontvangst Zinconferentie Op 30 november 2010 vond de negende editie van de jaarlijkse Fontys Zingevingconferentie plaats in conferentiecentrum Zin in Vught. Een groep van ongeveer 80 medewerkers uit instituten en diensten, verdiepte zich in dialoog met elkaar op het thema Oefenen in aandacht geven. Dit onderwerp komt voort uit de campagne Denk Groter, groei door aandacht en uitdaging Prijzen In bijlage II is een overzicht van door Fontysstudenten en -medewerkers in 2010 behaalde in- en externe prijzen te vinden. 18

19 3. Onderzoek 3.1 Strategie De Fontys onderzoeksagenda is een integraal onderdeel van de kwaliteitsagenda voor het onderwijs: onderzoek wordt zo gepositioneerd, dat het bijdraagt aan de continue kwaliteitsverbetering van het onderwijs. Fontys kiest ervoor al het onderzoek te verbinden met het onderwijs. Onderzoek van Fontys is praktijkgericht en innovatief. Het is gericht op de vernieuwing en verbetering van de beroepspraktijk waartoe opgeleid wordt, en komt tot stand in nauwe samenwerking met het werkveld, bij voorkeur in regionale kennisnetwerken. Het onderzoek draagt direct bij aan de vernieuwing van de curricula. De interactie van opleiding en onderzoek zorgt voor docenten die vooraan staan bij de ontwikkeling van het vak. Doordat zij zijn opgeleid in praktijkgericht onderzoek, zijn de afgestudeerden professionals die beschikken over vaardigheden om kennis te verwerven, nieuwe kennis te ontwikkelen en kennis te verspreiden in de beroepsuitoefening. Inherent aan dit nieuwe beleid zijn drie ambities voor 2015 uitgesproken: In 2015 zullen alle (bachelor)curricula leerlijnen onderzoeksvaardigheden bevatten zodat alle studenten in aanraking komen met het doen van onderzoek. Onderzoek zal een directe invloed hebben op de curricula en docenten zullen via kenniskringen van lectoraten actief betrokken zijn bij praktijkgericht onderzoek. Aldus wordt onderzoek binnen alle Fontysopleidingen voor docenten en studenten een vanzelfsprekende zaak. 3.2 Promotiebeleid Fontys voert beleid om het aantal gepromoveerde docenten te laten toenemen. Dit beleid is vooral gericht op werving van gepromoveerden en het faciliteren van promotietrajecten van zittende medewerkers. Instituten kiezen in samenspraak met lectoren thema s voor promotieonderzoeken waarvan de resultaten meerwaarde hebben voor de opleidingen en de beroepspraktijk. In 2010 promoveerden zeven van de in totaal 66 jonge promovendi. In totaal zijn 40 medewerkers bezig met een promotieonderzoek met financiële ondersteuning van het Fontys Stipendiumfonds (STiP). Acht van hen rondden hun promotie af. In afwachting van een evaluatie werd besloten om in 2010 geen nieuwe promotieaanvragen te behandelen. 3.3 Lectoraten Richtinggevend voor de activiteiten van de lectoraten blijven de vier doelstellingen van de Stichting Kennisontwikkeling hbo (SKO): doorwerking naar het curriculum van de opleidingen; kenniscirculatie met economie en samenleving; kennisontwikkeling; professionalisering van docenten. Fontyslectoren, kenniscentra en -netwerken spelen een belangrijke rol in zowel de opzet en uitvoering van de onderwijsprogramma s als in het onderzoek binnen die programma s. De link tussen het onderwijs en onderzoek is met name sterk in de masteropleidingen en steeds meer in de bacheloropleiding. In de masteropleidingen sluit de student de studie af met het verrichten van praktijkgericht onderzoek. Vijf nieuwe lectoraten gingen van start: drie in het Educatief domein, namelijk Didactiek van het beroepsonderwijs, Professionaliteit van de beroepsgroep leraren en lerarenopleiders en Eigentijds toetsen en beoordelen. Fontys Hogeschool ICT startte het lectoraat Software Quality and testing en bij Pedagogiek werd het lectoraat Orthopedagogiek, Diversiteit en Orthopedagogisch handelen gestart. Het lectoraat Sportbusiness werd omgedoopt in imotion in sportbusiness. Het lectoraat Jeugd en Gezin werd beëindigd. Het totale aantal lectoraten kwam daarmee op 41. In totaal namen drie lectoren afscheid waarmee het totale aantal lectoren op 47 (inclusief vier bijzondere) kwam. Een overzicht van de lectoraten is te vinden in bijlage III. 19

20 3.4 Onderzoeksprogramma s Aan lectoraten, kenniskringen en promovendi werd in ,3 miljoen besteed. De verantwoordelijkheid voor onderzoek werd meer nadrukkelijk bij de instituten gelegd. In samenwerking met hun lectoren startten alle instituten met het schrijven van een onderzoeksplan. De trend naar meer nadruk op instituuts- en domeinoverstijgende onderzoeksprogramma's werd voortgezet. Zo werken in het Expertisecentrum Gezondheidszorg en Technologie - onder meer gericht op de ontwikkeling van slimme zorg - vier hogescholen samen (Engineering, ICT, Paramedisch en Verpleegkunde), met daarin een belangrijke rol voor de betrokken lectoren. Binnen het samenwerkingsverband wordt gestreefd naar afstemming en concentratie. Regie en coördinatie onderzoek In lijn met de sturingsfilosofie ligt de aansturing van en verantwoordelijkheid voor onderzoek bij de instituutsdirecteuren. De instituutsonderzoeksplannen krijgen aandacht in de planning & controlcyclus, teneinde de noodzakelijke managementattentie voor koppeling van onderwijs en onderzoek te borgen. Fontys Graduate School (dienst Onderwijs en Onderzoek) was het centrale regie- en coördinatiepunt voor de onderzoeksactiviteiten, lectoren, promovendi en masteropleidingen. RAAK-programma s De volgende aanvragen voor RAAK-projecten werden goedgekeurd: Dynamisch Assesment van communicatieve competenties: Fontys Opleidingscentrum Speciaal Onderwijs, RAAK Internationaal. Brede Aanpak Gedragsproblemen in vo: Fontys Opleidingscentrum Speciaal Onderwijs, RAAK Publiek. Social Interaction to excite Physical Activity (SixPack): Fontys Hogeschool ICT, Raak Internationaal. High Touch in Orthopaedics/2: Fontys Paramedische Hogeschool, RAAK Internationaal. Daarnaast werden er subsidies voor twee RAAK Pro projecten toegekend: Versterking van de professionaliteit in de re-integratiedienstverlening: Fontys Actief, RAAK PRO-2. Early Quality Assurance in Software Production (EQUA), Fontys Hogeschool ICT, RAAK PRO-2 (overname penvoerderschap van Hogeschool van Amsterdam). Hiermee werd in totaal subsidie toegekend aan Fontys. Sinds de start van het RAAK-programma in 2004 werden in totaal 35 aanvragen van Fontys goedgekeurd. Hiermee behoort Fontys tot de meest succesvolle hogescholen in Nederland op dit vlak. Fontys partcipeert in een aantal internationale onderzoeksprojecten. Voorbeelden daarvan zijn: - Mechatronics based Rehabilitation at Home: Fontys Hogeschool Engineering, Interreg IVC, I4W-subproject. - Sharing IT: Fontys Hogeschool ICT, Interreg IVC, People-subproject. NB: alleen die RAAK programma s zijn vermeld waarbij Fontys als penvoeder optreedt. 3.5 Kwaliteit Binnen het nieuwe kwaliteitszorgsysteem voor lectoraten werden zes audits met externe deskundigen door de Validatiecommissie Kwaliteitszorg Onderzoek (VKO) afgerond.het betreft de lectoraten: Implementatie & evaluatie van Evidence Based Practice, Ambient Intelligence & Design, Bedrijfskundig management in het MKB, Career Development, Fysieke activiteit en gezondheid en Leren & innoveren. Voor het VKO bereidde Fontys een organisatiebrede audit voor met betrekking tot de kwaliteitszorgsystemen voor onderzoek. 3.6 Kenniscirculatie Samenwerking met onderwijsinstellingen Fontys continueerde haar samenwerking met diverse nationale en internationale onderwijsinstellingen, waarbij de samenwerking op onderwerpen zoals co-promotorschap, afstemming onderzoekslijnen, promotievouchers en 20

Was, is of komt er aandacht voor

Was, is of komt er aandacht voor Was, is of komt er aandacht voor SoftwareKwaliteit in het onderwijs? Voorjaarsevenement TestNet 2012 Leo van der Aalst Lector Software Quality and Testing at Fontys University of Applied Sciences Locaties

Nadere informatie

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden In het Hoger Onderwijs wordt onderscheid gemaakt tussen wettelijk en instellingscollegegeld. Het wettelijk collegegeld wordt door de minister vastgesteld

Nadere informatie

Toelatingsvoorwaarden nieuwe profielen

Toelatingsvoorwaarden nieuwe profielen ECONOMIE (ECONOMICS) Accountancy ec of (ec of ) + Accountancy (Associate degree) ec of (ec of ) + Bedrijfs ec of (ec of ) + Bedrijfskunde MER ec of ec of ec of maw of Commerciële Economie (CE) ec of ec

Nadere informatie

De Haagse Hogeschool. Hogeschool Rotterdam. HBO-Nederland

De Haagse Hogeschool. Hogeschool Rotterdam. HBO-Nederland HBO-Nederland De Haagse Rotterdam Utrecht INHOLLAND van Amsterdam Leiden aantal respondenten 195507 10139 14384 13180 9102 17584 4193 Je studie in het algemeen 3,88 3,83 3,81 3,79 3,70 3,83 3,98 De inhoud

Nadere informatie

Bachelor of Business Administration (MER opleiding)

Bachelor of Business Administration (MER opleiding) Bachelor of Business Administration (MER opleiding) voor decentrale overheden Het Onderwijs De Bachelor of Business Administration voor decentrale overheden (Management, Economie & Recht, MER) wordt aangeboden

Nadere informatie

Opleidingen aanwezig op de oriëntatiemarkt

Opleidingen aanwezig op de oriëntatiemarkt Saxion Open 24 januari Deventer Opleidingen aanwezig op de oriëntatiemarkt Life Science, Design & Technology ROOD Economie, Management & Organisatie BLAUW - Archeologie - Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek

Nadere informatie

Bestuurlijke afspraken over ontvlechting van de Educatieve Faculteit Amsterdam

Bestuurlijke afspraken over ontvlechting van de Educatieve Faculteit Amsterdam Bestuurlijke afspraken over ontvlechting van de Educatieve Faculteit Amsterdam Bijlage bij brief HO/BL/2005/6586 1. Preambule Het College van Bestuur van de Hogeschool van Amsterdam en het College van

Nadere informatie

De volgende afgeronde vooropleiding geven recht tot toelating tot de volgende kopopleiding:

De volgende afgeronde vooropleiding geven recht tot toelating tot de volgende kopopleiding: Kopopleiding Voltijd In de kopopleiding mag alleen de beroepscomponent worden aangeboden. (dus geen vak!!) De maximale duur van de kopopleiding is 1 jaar (60 credits) die in voltijd met studiefinanciering

Nadere informatie

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 De Nationale Studenten Enquête (NSE) is een grootschalig landelijk onderzoek waarin jaarlijks alle Bachelor en Master studenten in het hoger onderwijs gevraagd

Nadere informatie

Format samenvatting aanvraag. Opmerking vooraf

Format samenvatting aanvraag. Opmerking vooraf Format samenvatting aanvraag Opmerking vooraf Mocht u de voorkeur geven aan openbaarmaking van de gehele aanvraag in plaats van uitsluitend onderstaande samenvatting dan kunt u dat kenbaar maken bij het

Nadere informatie

Nationale Studentenenquête 2014

Nationale Studentenenquête 2014 Nationale Studentenenquête 2014 Fontys Academy for Creative Industries Dimphy Hooijmaijers Renate Smits Petra Szczerba Dienst Onderwijs en Onderzoek mei 2014 2014 Dienst Onderwijs en Onderzoek. Alle rechten

Nadere informatie

Van VWO naar HOGER BEROEPSONDERWIJS

Van VWO naar HOGER BEROEPSONDERWIJS Van VWO naar HOGER BEROEPSONDERWIJS Disclaimer: De lijst is gebaseerd op de officiële doorstroomeisen van het ministerie van onderwijs. Bij het overnemen van deze gegevens kunnen er tikfouten zijn gemaakt.

Nadere informatie

Nationale Studenten enquête 2015

Nationale Studenten enquête 2015 projectnr Title Subtitle Afdeling-Instituut Nationale Studenten enquête 2015 Fontys Academy for Creative Industries Dienst Onderwijs en Onderzoek Dimphy Hooijmaijers, Renate Smits, Eindhoven, 1 juni 2015

Nadere informatie

DIRECTEUR BELEID EN STRATEGIE

DIRECTEUR BELEID EN STRATEGIE FUNCTIEPROFIEL DIRECTEUR BELEID EN STRATEGIE HOGESCHOOL LEIDEN Inhoudsopgave 1 Hogeschool Leiden 3 De organisatie 3 De structuur 3 De thema s 4 2 4 Plaats in de organisatie 4 Taken en verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL, Stenden hogeschool en hogeschool Van Hall Larenstein

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL, Stenden hogeschool en hogeschool Van Hall Larenstein Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL, Stenden hogeschool en hogeschool Van Hall Larenstein (versie januari 2009) In dit document is de landelijke lijst met toelatingseisen van alle opleidingen van

Nadere informatie

NSE: Van vraag naar verbetering

NSE: Van vraag naar verbetering NSE: Van vraag naar verbetering Olof Wiegert Hogeschool van Amsterdam Stafafdeling Onderwijs en Onderzoek Hogeschool van Amsterdam 46444 studenten 3539 medewerkers 7 domeinen 68 voltijd bachelor opleidingen

Nadere informatie

Voorlopige opgave lotingstudies HBO Studiejaar 2015-2016

Voorlopige opgave lotingstudies HBO Studiejaar 2015-2016 Accountancy Hogeschool Utrecht 120 voltijd 94 Accountancy Hogeschool van Amsterdam 150 voltijd 100 2x 15 maart 2015 187 Ad Eventmanager Hogeschool Utrecht 130 voltijd 100 3x 15 maart 2015 1 Ad Operationeel

Nadere informatie

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden In het Hoger Onderwijs wordt onderscheid gemaakt tussen wettelijk en instellingscollegegeld. Het wettelijk collegegeld wordt door de minister vastgesteld

Nadere informatie

Protocol PDG en educatieve minor

Protocol PDG en educatieve minor Protocol PDG en educatieve minor 28 april 2014 Inhoud Protocol voor beoordelingen door de NVAO van de kwaliteit van de afstudeerrichtingen algemeen vormend onderwijs en beroepsgericht onderwijs, het traject

Nadere informatie

Jaarverslag 2011. Hoofdstuk - Fontys Jaarverslag 2011 1

Jaarverslag 2011. Hoofdstuk - Fontys Jaarverslag 2011 1 Jaarverslag 2011 Hoofdstuk - Fontys Jaarverslag 2011 1 2 Fontys Jaarverslag 2011 Jaarverslag 2011 Groei door aandacht en uitdaging Fontys Jaarverslag 2011 3 Inhoudsopgave Kwaliteit zichtbaar in studenten-

Nadere informatie

Jaarverslag 2009. Onderwijskwaliteit als prioriteit. - Fontys Hogescholen Jaarverslag 2009 -

Jaarverslag 2009. Onderwijskwaliteit als prioriteit. - Fontys Hogescholen Jaarverslag 2009 - Jaarverslag 2009 Onderwijskwaliteit als prioriteit Inhoudsopgave jaarverslag 2009 Fontys Hogescholen Verslag Raad van Toezicht 3 1. Fontys en omgeving 4 1.1 Profiel 4 1.2 Missie en visie 5 1.3 Strategie

Nadere informatie

Vooropleidingseisen HBO per 1 oktober 2008

Vooropleidingseisen HBO per 1 oktober 2008 Vooropleidingseisen HBO per 1 oktober 2008 Instroommogelijkheden met VWO-DIPLOMA van het GVC Economie 1. Accountancy 2. Bedrijfseconomie Ja Ec Ja Ec 3. Bedrijfskundige informatica Ja Ja Ja Ja 4. Bestuurskunde/

Nadere informatie

Voorlopige opgave lotingstudies HBO Studiejaar 2015-2016

Voorlopige opgave lotingstudies HBO Studiejaar 2015-2016 Accountancy Hogeschool Utrecht 120 voltijd Accountancy Hogeschool van Amsterdam 150 voltijd 100 2x 16 maart 2015 Ad Eventmanager Hogeschool Utrecht 130 voltijd 100 3x 15 maart 2015 Ad Operationeel Sportmanagement

Nadere informatie

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein In dit document is de landelijke lijst met toelatingseisen van alle opleidingen van de NHL Hogeschool,

Nadere informatie

Opleidingen in het HBO met (mogelijk) een tweede loting, studiejaar 2015 2016

Opleidingen in het HBO met (mogelijk) een tweede loting, studiejaar 2015 2016 Centrale Aanmelding en Plaatsing Opleidingen in het HBO met (mogelijk) een tweede loting, studiejaar 2015 2016 Bij een aantal opleidingen/instellingen zijn na de uitvoering van de loting nog plaatsen over.

Nadere informatie

Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08

Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08 Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08 TECHNUM in vogelvlucht Wat is Technum Welke participanten Waarom noodzakelijk Waar we voor staan Wat onze ambities zijn TECHNUM Zelfstandige onderwijsvoorziening

Nadere informatie

Van HAVO naar HOGER BEROEPSONDERWIJS

Van HAVO naar HOGER BEROEPSONDERWIJS Van HAVO naar HOGER BEROEPSONDERWIJS Disclaimer: De lijst is gebaseerd op de officiële doorstroomeisen van het ministerie van onderwijs. Bij het overnemen van deze gegevens kunnen er tikfouten zijn gemaakt.

Nadere informatie

Avans Hogeschool heeft 54 hbo-opleidingen, 28.000 studenten en 2.400 medewerkers. En heeft zeven locaties. In Breda, s- Hertogenbosch en Tilburg

Avans Hogeschool heeft 54 hbo-opleidingen, 28.000 studenten en 2.400 medewerkers. En heeft zeven locaties. In Breda, s- Hertogenbosch en Tilburg AVANS HOGESCHOOL Avans Hogeschool heeft 54 hbo-opleidingen, 28.000 studenten en 2.400 medewerkers. En heeft zeven locaties. In Breda, s- Hertogenbosch en Tilburg Jij hebt ambitie. Jij legt de lat hoog.

Nadere informatie

Kopopleiding. Word in één jaar leraar na je hbo- of wo-bachelor!

Kopopleiding. Word in één jaar leraar na je hbo- of wo-bachelor! Kopopleiding Word in één jaar leraar na je hbo- of wo-bachelor! Leraar worden met een kopopleiding van een jaar Een interessante kans voor hbo-bachelors en wo-bachelors: word leraar! Als werken met jongeren

Nadere informatie

Overzicht Lotingstudies HBO Laatste wijziging: 14-9-15

Overzicht Lotingstudies HBO Laatste wijziging: 14-9-15 Overzicht Lotingstudies HBO Laatste wijziging: 14-9-15 Accountancy Hogeschool Utrecht Accountancy Hogeschool van Amsterdam Ad Sport, Gezondheid en Management Hanzehogeschool Groningen Advanced Business

Nadere informatie

BUITENHOUT COLLEGE Scholingsplan schooljaar 2015-2016

BUITENHOUT COLLEGE Scholingsplan schooljaar 2015-2016 BUITENHOUT COLLEGE Scholingsplan schooljaar 2015-2016 Scholingsplan Buitenhout College schooljaar 2015-2016 1 1. Inleiding De wettelijke verplichting tot het maken van een scholingsplan is de formele reden

Nadere informatie

Instellingsbeleid doelstellingen en profiel

Instellingsbeleid doelstellingen en profiel Instellingsbeleid doelstellingen en profiel 1 Inleiding 2 Beleid 3 Onderwijs 4 Onderzoek 5 Beroepspraktijk en regio 6 Kwaliteit is mensenwerk 7 Operational Excellence 8 Bestuur 9 Raad van Toezicht 10 Financiën

Nadere informatie

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2015-2016

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2015-2016 Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2015-2016 Is één van onderstaande opleidingen de opleiding waarvoor je je hebt aangemeld? Dan moet je meedoen aan de selectieprocedure (loting). Om deel

Nadere informatie

Hbo tweedegraadslerarenopleiding

Hbo tweedegraadslerarenopleiding Hbo tweedegraadslerarenopleiding Verkort traject www.saxionnext.nl Inhoudsopgave Inleiding 3 Een bijzondere opleiding 4 Opbouw 5 Toelating en inschrijving 7 Beste student, Je hebt een afgeronde hbo- of

Nadere informatie

Artikel 7 Opdracht Stichting Onderwijs Primair heeft de opdracht uitgewerkt naar vijf kernwaarden:

Artikel 7 Opdracht Stichting Onderwijs Primair heeft de opdracht uitgewerkt naar vijf kernwaarden: Concretisering Code Goed Bestuur voor Onderwijs Primair Inleiding De leden van de PO-Raad hebben in 2010 de Code Goed Bestuur vastgesteld als leidraad voor goed bestuur in het primair onderwijs. Het bestuur

Nadere informatie

VWO (nieuwe) doorstroomlijsten naar HBO

VWO (nieuwe) doorstroomlijsten naar HBO Vastgestelde OCW regeling per oktober 2008 VWO (nieuwe) doorstroomlijsten naar HBO Eisen voor opleidingen van het hoger onderwijs, bij de profielen in het voortgezet onderwijs zoals die vanaf 1 augustus

Nadere informatie

Vooropleidingseisen HBO per 1 oktober 2008

Vooropleidingseisen HBO per 1 oktober 2008 Vooropleidingseisen HBO per 1 oktober 2008 Instroommogelijkheden met HAVO-DIPLOMA van het GVC Economie 1. Accountancy Nee Nee Ja Ec + Wi A 2. Bedrijfseconomie Ja Nee Ja Ec + Wi A 3. Bedrijfskundige informatica

Nadere informatie

Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015

Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015 Open dag Avans Hogeschool 31 januari 2015 Academie voor Algemeen en Financieel Management (AAFM) - Accountancy - Bedrijfseconomie - Bedrijfskunde MER - Human Resource Management WELKOM BIJ AAFM Even voorstellen:

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Samenvatting aanvraag

Samenvatting aanvraag Samenvatting aanvraag Algemeen Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing Nieuwe opleiding is): Nieuw Ad programma Nieuwe hbo master Nieuwe joint degree 1 Verplaatsing bestaande opleiding Nevenvestiging

Nadere informatie

De waarde(n) van weten

De waarde(n) van weten De waarde(n) van weten STRATEGISCHE AGENDA HOGER ONDERWIJS 2015-2025 9 oktober 2015 De HO tour Waarom veranderen? Leven en werken in een in toenemende mate onvoorspelbare, complexe en geglobaliseerde wereld.

Nadere informatie

Regeling vermelding duale opleidingen hoger onderwijs 1998-1999

Regeling vermelding duale opleidingen hoger onderwijs 1998-1999 OCenW-Regelingen Bestemd voor: c colleges van bestuur respectievelijk centrale directies van universiteiten en hogescholen. Beleidsregel Datum: 28 mei 1998 Kenmerk: HBO/SB-98/22812 Datum inwerkingtreding:

Nadere informatie

Profiel. Avans Hogeschool. Directeur Academie Gezondheidszorg

Profiel. Avans Hogeschool. Directeur Academie Gezondheidszorg Profiel Avans Hogeschool Directeur Academie Gezondheidszorg Avans Hogeschool Directeur Academie Gezondheidszorg Organisatie Avans Hogeschool is een brede hogeschool met ruim 54 hbo-opleidingen, 29.000

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 5.6, vijfde lid, van de Wet studiefinanciering 2000;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 5.6, vijfde lid, van de Wet studiefinanciering 2000; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 36310 27 december 2013 Regeling van de Staatsecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 15 december 2013, nr.

Nadere informatie

HU GERICHT IN BEWEGING

HU GERICHT IN BEWEGING HU GERICHT IN BEWEGING Organisatieontwikkeling HU het verhaal - versie maart 2016 - Agenda Waar komen we vandaan? Waarom gaan we veranderen? Wie willen we zijn? Hoe gaan we dit bereiken? Wat verandert

Nadere informatie

HBO-Bachelor - studentenaantal Economie en Recht

HBO-Bachelor - studentenaantal Economie en Recht Economie en Recht Accountancy en fiscaal Accountancy Avans Hogeschool 556 Accountancy en fiscaal Accountancy Christelijke Hogeschool Windesheim 289 Accountancy en fiscaal Accountancy De Haagse Hogeschool

Nadere informatie

Een vakaanduiding betekent dat er toegangsrecht is indien aan de vakaanduiding is voldaan.

Een vakaanduiding betekent dat er toegangsrecht is indien aan de vakaanduiding is voldaan. Vooropleidingseisen HBO Betekenis van gebruikte tekens en afkortingen: + : toegangsrecht # : geen toegangsrecht Een vakaanduiding betekent dat er toegangsrecht is indien aan de vakaanduiding is voldaan.

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 5.6, vijfde lid, van Wet studiefinanciering 2000;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 5.6, vijfde lid, van Wet studiefinanciering 2000; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 24893 4 december 2012 Regeling van de Staatsecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 1 november 2012, nr. DL/446544,

Nadere informatie

hbo-opleiding Engineering - Werktuigbouwkunde

hbo-opleiding Engineering - Werktuigbouwkunde hbo-opleiding Engineering - Werktuigbouwkunde De beste manier om aan goed opgeleid hbo personeel te komen! Informatie en aanvragen Onno Niessen, Programmamanager Vanessa Fleuren, Start People M: 06 13

Nadere informatie

Verkort jaarverslag 2008. Hogeschool van Arnhem en Nijmegen

Verkort jaarverslag 2008. Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Verbonden in kwaliteit Verkort jaarverslag 2008 Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Verbonden in kwaliteit Onder de titel Verbonden in kwaliteit presenteren wij deze brochure als een verkorte weergave van

Nadere informatie

Welkom! De Toetsing Getoetst. 26 maart 2015. Tamara van Schilt-Mol Lectoraat Toetsen en Beoordelen HAN

Welkom! De Toetsing Getoetst. 26 maart 2015. Tamara van Schilt-Mol Lectoraat Toetsen en Beoordelen HAN Welkom! De Toetsing Getoetst 26 maart 2015 Tamara van Schilt-Mol Lectoraat Toetsen en Beoordelen HAN Fedor de Beer & Martijn Peters Kenniscentrum Kwaliteit van Leren HAN Dominique Sluijsmans Lectoraat

Nadere informatie

Ouder(s)/verzorger(s) van leerlingen uit havo-3 en vwo-3. Goirle, 26 mei 2016. Uw kenmerk : : LOB-HV-1516-363/DIN/PUF/spe

Ouder(s)/verzorger(s) van leerlingen uit havo-3 en vwo-3. Goirle, 26 mei 2016. Uw kenmerk : : LOB-HV-1516-363/DIN/PUF/spe Ouder(s)/verzorger(s) van leerlingen uit havo-3 en vwo-3 Goirle, 26 mei 2016 Uw kenmerk : Ons kenmerk Onderwerp : LOB-HV-1516-363/DIN/PUF/spe : studievoorlichtingsavond 2 juni2016 Geachte heer/mevrouw,

Nadere informatie

2 De keuze van de hogeschool per individuele conversie geldt voor alle opleidingsvormen, inclusief de te beëindigen varianten. 1 Beoordeling instellingsconversietabellen CDHO 1 2 Opheffing Hogeschool Positief

Nadere informatie

Aanvraagformulier Nieuwe opleiding macrodoelmatigheidstoets beleidsregel 2014

Aanvraagformulier Nieuwe opleiding macrodoelmatigheidstoets beleidsregel 2014 S AMENVATTI NG Ok t ober2015 Aanvraagformulier Nieuwe opleiding macrodoelmatigheidstoets beleidsregel 2014 Basisgegevens Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): X Nieuwe opleiding Nieuw Ad programma

Nadere informatie

Informatieavond profielkeuze Porta Mosana College

Informatieavond profielkeuze Porta Mosana College Havo-3, wat dan.? Informatieavond profielkeuze Porta Mosana College WO WO HBO HBO VWO 6 MBO Havo 5 VWO 5 *niet zonder meer mogelijk! TL 4 Havo 4 TL 3 Havo 3 Toekomstplan opstellen Wie ben ik? Wat kan ik?

Nadere informatie

1 Beoordeling instellingsconversietabellen CDHO 1 2 Opheffing Hogeschool Positief advies CDHO: Engineering Engineering AOT Techniek(deeltijd) Einde instroom: 31-12-2011 Einde opleiding: 31-12-2016 Engineering

Nadere informatie

havo Carrousel schooljaar 2015/2016 Beroepsoriëntatie voor 4-havo

havo Carrousel schooljaar 2015/2016 Beroepsoriëntatie voor 4-havo havo Carrousel schooljaar 2015/2016 Dit schooljaar organiseert jouw school een havo Carrousel. Dat is beroepsoriëntatie voor 4-havo. Tijdens drie bedrijfsbezoeken maak je kennis met beroepen. Ook leer

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

Opleidingen aanwezig op de oriëntatiemarkt

Opleidingen aanwezig op de oriëntatiemarkt Saxion Open 31 januari 2015 Enschede Opleidingen aanwezig op de oriëntatiemarkt Life Science, Design & Technology ROOD Economie, & Organisatie BLAUW - Archeologie - Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek

Nadere informatie

Voorlopige opgave lotingstudies HBO Studiejaar 2016-2017

Voorlopige opgave lotingstudies HBO Studiejaar 2016-2017 Accountancy Hogeschool Utrecht 120 voltijd 100 3x 15 maart 2016 Accountancy Hogeschool van Amsterdam 150 voltijd 100 2x 15 maart 2016 Advanced Business Creation Avans Hogeschool 160 voltijd 100 3x 1 mei

Nadere informatie

EVC bij Windesheim. Windesheim Erkend EVC-aanbieder is. Erkennen van Verworven Competenties ErVaringsCertificaat. Erkennen van Verwoven Competenties

EVC bij Windesheim. Windesheim Erkend EVC-aanbieder is. Erkennen van Verworven Competenties ErVaringsCertificaat. Erkennen van Verwoven Competenties EVC bij Windesheim Erkennen van Verworven Competenties ErVaringsCertificaat Erkennen van Verwoven Competenties EVC staat voor het Erkennen van (elders) Verworven Competenties. EVC is gericht op het beoordelen

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 33, lid 1c, van de Wet op het voortgezet onderwijs;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 33, lid 1c, van de Wet op het voortgezet onderwijs; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 21337 29 juli 2014 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 09-07-2014, nr. DL/641019, houdende

Nadere informatie

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2016-2017

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2016-2017 Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2016-2017 Is één van onderstaande opleidingen de opleiding waarvoor je je hebt aangemeld? Dan moet je meedoen aan de selectieprocedure (loting). Om deel

Nadere informatie

Voorlopige opgave lotingstudies HBO Studiejaar 2016-2017

Voorlopige opgave lotingstudies HBO Studiejaar 2016-2017 Accountancy Hogeschool Utrecht 120 voltijd 100 3x 15 maart 2016 Accountancy Hogeschool van Amsterdam 150 voltijd 100 2x 15 maart 2016 Advanced Business Creation Avans Hogeschool 160 voltijd 100 3x 1 mei

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. ARTIKEL I. WIJZIGING REGELING STUDIEFINANCIERING 2000

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. ARTIKEL I. WIJZIGING REGELING STUDIEFINANCIERING 2000 STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 20456 20 juli 2015 Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 8 juli 2015, nr. HO&S/755131, houdende

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 20456-n1 26 januari 2016 Rectificatie: Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 8 juli 2015,

Nadere informatie

Revisie Keuzegids Universiteiten 2015

Revisie Keuzegids Universiteiten 2015 Revisie Keuzegids Universiteiten 2015 Voor u ligt een nieuwe analyse Keuzegids 2015 d.d. 5-11-2014. Deze vernieuwde analyse is tot stand gekomen wegens een grote rectificatie op de Keuzegids 2015 d.d.

Nadere informatie

Hogeschool Windesheim Zwolle Aandacht voor jeugdzorg en jeugd- en opvoedhulp in hbo-opleidingen en onderzoek.

Hogeschool Windesheim Zwolle Aandacht voor jeugdzorg en jeugd- en opvoedhulp in hbo-opleidingen en onderzoek. Hogeschool Windesheim Zwolle Aandacht voor jeugdzorg en jeugd- en opvoedhulp in hbo-opleidingen en onderzoek. WGV Oost Deventer, 20 maart 2013 Attie Valkenburg van Roon, projectleider Master Zorg voor

Nadere informatie

1. Instroom met HAVO diploma

1. Instroom met HAVO diploma Vastgestelde OCW regeling per oktober 2008 HAVO (nieuwe) doorstroomlijsten naar HBO Eisen voor opleidingen van het hoger onderwijs, bij de profielen in het voortgezet onderwijs zoals die vanaf 1 augustus

Nadere informatie

BIJLAGE D BEHORENDE BIJ ARTIKEL 2, VIERDE LID, VAN DE REGELING NADERE VOOROPLEIDINGSEISEN HOGER ONDERWIJS 2007

BIJLAGE D BEHORENDE BIJ ARTIKEL 2, VIERDE LID, VAN DE REGELING NADERE VOOROPLEIDINGSEISEN HOGER ONDERWIJS 2007 BIJLAGE D BEHORENDE BIJ ARTIKEL 2, VIERDE LID, VAN DE REGELING NADERE VOOROPLEIDINGSEISEN HOGER ONDERWIJS 2007 Eisen voor opleidingen van het hoger beroepsonderwijs, bij de VOprofielen zoals die vanaf

Nadere informatie

Eisen voor opleidingen van het hoger beroepsonderwijs

Eisen voor opleidingen van het hoger beroepsonderwijs REGELING NADERE VOOROPLEIDINGSEISEN HOGER ONDERWIJS April 2012 Eisen voor opleidingen van het hoger beroepsonderwijs 1. In deze bijlage wordt verstaan onder: NT: profiel natuur en techniek NG: profiel

Nadere informatie

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein

Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein Toelatingseisen en aanbevolen vakken NHL Hogeschool, Stenden Hogeschool en Hogeschool Van Hall Larenstein In dit document is de landelijke lijst met toelatingseisen van alle opleidingen van de NHL Hogeschool,

Nadere informatie

Van VWO naar HOGER BEROEPSONDERWIJS

Van VWO naar HOGER BEROEPSONDERWIJS Van VWO naar HOGER BEROEPSONDERWIJS Voor de aspirant-studenten die het eindexamen voortgezet onderwijs hebben afgelegd volgens de vo-profielen zoals die vanaf 1/8/2007 in het voortgezet onderwijs worden

Nadere informatie

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Gezondheid, Sport en Welzijn Masteropleiding Medical Imaging/ Radiation Oncology Verschillende studies laten zien dat de druk op de gezondheidszorg

Nadere informatie

TU/e Bachelor College Herontwerp bacheloropleidingen. VSNU Conferentie Studiesucces 13 juni 2012 dr. Diana Vinke en drs.

TU/e Bachelor College Herontwerp bacheloropleidingen. VSNU Conferentie Studiesucces 13 juni 2012 dr. Diana Vinke en drs. TU/e Bachelor College Herontwerp bacheloropleidingen VSNU Conferentie Studiesucces 13 juni 2012 dr. Diana Vinke en drs. Jim Bergmans Inhoud presentatie Grote veranderingen in het TU/e bacheloronderwijs

Nadere informatie

Opleidingenoverzicht Doorstroom mbo-hbo

Opleidingenoverzicht Doorstroom mbo-hbo Opleidingenoverzicht Doorstroom mbo-hbo Hieronder staat een overzicht van de mogelijkheden om na het ROC van door te stromen naar een hbo-. Wil je meer weten? Kijk voor de meest actuele informatie over

Nadere informatie

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2016-2017

Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2016-2017 Overzicht met lotingstudies in het HBO, studiejaar 2016-2017 Is één van onderstaande opleidingen de opleiding waarvoor je je hebt aangemeld? Dan moet je meedoen aan de selectieprocedure (loting). Om deel

Nadere informatie

Decanen nieuws. Mei 2011

Decanen nieuws. Mei 2011 Decanen nieuws Mei 2011 Nieuws Centrum voor Ondernemerschap Ondernemende studenten tijdens het congres Jij Ondernemer Veel studenten lopen rond met een idee voor een bedrijf. De stap om een bedrijf te

Nadere informatie

3.1.1 Bezoekersaantallen Open Dag

3.1.1 Bezoekersaantallen Open Dag 3 Onze studenten 3.1 Oriëntatie op vervolgonderwijs 3.1.1 Bezoekersaantallen Open Dag Bezoekersaantallen per vestiging nov 06 2007 2008 2009 2010 De Haagse Hogeschool 2832 14926 15575 19529 17405 De Haagse

Nadere informatie

Inleiding 2. Het toelatingsexamen 3. NVO-examen 5. Het Pre-masterprogramma 6. Studeren in deeltijd 8

Inleiding 2. Het toelatingsexamen 3. NVO-examen 5. Het Pre-masterprogramma 6. Studeren in deeltijd 8 INHOUD Inleiding 2 Het toelatingsexamen 3 NVO-examen 5 Het Pre-masterprogramma 6 Studeren in deeltijd 8 1 INLEIDING Het Instituut Pedagogische Wetenschappen van de Universiteit Leiden biedt de eenjarige

Nadere informatie

Format samenvatting aanvraag. Opmerking vooraf

Format samenvatting aanvraag. Opmerking vooraf Format samvatting aanvraag Opmerking vooraf Mocht u de voorkeur gev aan opbaarmaking van de gehele aanvraag in plaats van uitsluitd onderstaande samvatting dan kunt u dat kbaar mak bij het bureau van de

Nadere informatie

Nadere vooropleidingseisen in het hoger beroepsonderwijs, bij de profielen in het voortgezet onderwijs geldig vanaf 1 augustus 2007.

Nadere vooropleidingseisen in het hoger beroepsonderwijs, bij de profielen in het voortgezet onderwijs geldig vanaf 1 augustus 2007. Bijlage D behorende bij artikel 2, vierde lid, van de Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 8 mei 2007, nr. HO/BL/2007/3152, houdende nadere vooropleidingseisen hoger onderwijs

Nadere informatie

Kwaliteit van toetsing onder de loep. De Toetsing Getoetst Tamara van Schilt-Mol

Kwaliteit van toetsing onder de loep. De Toetsing Getoetst Tamara van Schilt-Mol Kwaliteit van toetsing onder de loep De Toetsing Getoetst Tamara van Schilt-Mol Praktijkvragen Wat betekent toetskwaliteit? Hoe weten we of we toetskwaliteit leveren? Wie heeft welke rol in de kwaliteitsborging?

Nadere informatie

Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016. Regeling Externe toezichthouders bij examens

Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016. Regeling Externe toezichthouders bij examens Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016 Regeling Externe toezichthouders bij examens Inhoudsopgave 1. Positie en benoeming externe toezichthouders... 3 2. Taak externe toezichthouder

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1.

INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1. 1 INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1.4 Onderwijs- en examenregeling... 4 2. TOELATING TOT DE OPLEIDING...

Nadere informatie

NEDERLAND. Pre-basis onderwijs

NEDERLAND. Pre-basis onderwijs NEDERLAND Pre-basis onderwijs Leeftijd 2-4 Verschillend per kind, voor de leeftijd van 4 niet leerplichtig Omschrijving Peuterspeelzaal, dagopvang etc Tijd Dagelijks van 9:30 15:30 (verschilt pers school)

Nadere informatie

OVERSTAP 4-VMBO -> 4-HAVO 2015-2016. Bertrand Russell College havo en vwo

OVERSTAP 4-VMBO -> 4-HAVO 2015-2016. Bertrand Russell College havo en vwo OVERSTAP 4-VMBO -> 4-HAVO 2015-2016 Bertrand Russell College havo en vwo Waarom doorstromen naar 4havo? Stel, je zit in 4 VMBO-t. Je haalt goede resultaten, het ziet ernaar uit dat je zult gaan slagen.

Nadere informatie

BE PREPARED. ECONOMIE EN MANAGEMENT GEZONDHEID ICT ONDERWIJS WELZIJN Breda Hogeschoollaan 1 PROGRAMMABOEKJE

BE PREPARED. ECONOMIE EN MANAGEMENT GEZONDHEID ICT ONDERWIJS WELZIJN Breda Hogeschoollaan 1 PROGRAMMABOEKJE BE PREPARED. ECONOMIE EN MANAGEMENT GEZONDHEID ICT ONDERWIJS WELZIJN Breda Hogeschoollaan 1 PROGRAMMABOEKJE 1 WELKOM BIJ AVANS HOGESCHOOL Avans behoort al jarenlang tot de beste hogescholen in Nederland.

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 33, lid 1b, van de Wet op het voortgezet onderwijs;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 33, lid 1b, van de Wet op het voortgezet onderwijs; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 13500 1 september 2010 Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 13 augustus 2010, nr.

Nadere informatie

NIDAP biedt hogescholen ondersteuning bij het analyseren van de marktkansen voor de verschillende deeltijd en duale bachelor- en masteropleidingen.

NIDAP biedt hogescholen ondersteuning bij het analyseren van de marktkansen voor de verschillende deeltijd en duale bachelor- en masteropleidingen. Audits NIDAP biedt hogescholen ondersteuning bij het analyseren van de marktkansen voor de verschillende deeltijd en duale bachelor- en masteropleidingen. 2 De NIDAP Audit richt zich op deeltijd/duale

Nadere informatie

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven 10 SPECIFIEKE FACULTAIRE BEPALINGEN Faculteit Educatie A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven Artikel 32 Inschrijving voor cursussen 3A De student is

Nadere informatie

BACHELOROPLEIDING DEELTIJD

BACHELOROPLEIDING DEELTIJD HBO-ICT INFORMATICA BACHELOROPLEIDING DEELTIJD 2015-2016 2014-2015 LEERROUTES: BUSINESS IT & MANAGEMENT, SOFTWARE ENGINEERING, SYSTEM AND NETWORK ENGINEERING CREATING TOMORROW HBO-ICT DE VIERJARIGE DEELTIJDOPLEIDING

Nadere informatie

VOORBEREIDING OP HET HOGER ONDERWIJS

VOORBEREIDING OP HET HOGER ONDERWIJS VOORBEREIDING OP HET HOGER ONDERWIJS WELKE MOGELIJKHEDEN HEB IK? 10-9-2015 COLLEGE DEN HULSTER 2 WELKE MOGELIJKHEDEN 1 HBO (73%) MBO (5%) VWO (5%) VAVO (10%) JE KEUZE UITSTELLEN (5%) EEN BAAN ZOEKEN (2%)

Nadere informatie

Toelatings- en vrijstellingsbeleid Hbo Bachelor Verpleegkunde

Toelatings- en vrijstellingsbeleid Hbo Bachelor Verpleegkunde Toelatings- en vrijstellingsbeleid Hbo Bachelor Verpleegkunde Toelating Hbo-ba Verpleegkunde vs.29.10.2015 Pagina 1 1. Toelatingsbeleid 1.1 Officiële toelatingseisen Als voorwaarde voor toelating tot de

Nadere informatie

Strategie Zuyd 2014-2018

Strategie Zuyd 2014-2018 Strategie Zuyd 2014-2018 Inleiding De strategie van Zuyd voor de periode 2014-2018 is op hoofdlijnen een voortzetting van de strategie van de afgelopen jaren, aangescherpt vanuit een aantal belangrijke

Nadere informatie

Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen woensdag 7 oktober 2015

Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen woensdag 7 oktober 2015 Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen woensdag 7 oktober 2015 Voor leerlingen van: Almende college, Ludger College, Ulenhof College, Rietveld Lyceum, Christelijk College Schaersvoorde, Liemers College,

Nadere informatie

BEDRIJFSECONOMIE DRIEJARIG VWO-TRAJECT

BEDRIJFSECONOMIE DRIEJARIG VWO-TRAJECT BEDRIJFSECONOMIE DRIEJARIG VWO-TRAJECT De onderzoekende financial professional 2016-2017 1 PROGRAMMA Je profiel Waarom de 3-jarige vwo-route Verschil hbo en wo Opbouw studiejaren Beroepsprofiel Opzet opleiding

Nadere informatie

Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen woensdag 7 oktober 2015

Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen woensdag 7 oktober 2015 Voorlichtingsavond HBO & WO Opleidingen woensdag 7 oktober 2015 Voor leerlingen van: Almende college, Ludger College, Ulenhof College, Rietveld Lyceum, Christelijk College Schaersvoorde, Liemers College,

Nadere informatie