Business as Unusual HAN BLAD #13 / SEPTEMBER Netwerken tegen de crisis HAN steekt 10 miljoen in duurzaamheid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Business as Unusual HAN BLAD #13 / SEPTEMBER 2009. Netwerken tegen de crisis HAN steekt 10 miljoen in duurzaamheid"

Transcriptie

1 HAN BLAD Business as Unusual #13 / SEPTEMBER 2009 Netwerken tegen de crisis HAN steekt 10 miljoen in duurzaamheid Flexibilisering arbeid geen wondermiddel Innoveren met Web 2.0

2 Straks/nu DOORLEREN? Ook dat kan bij de HAN! Start naast uw baan een (post)hbo cursus of opleiding op het gebied van economie en management en leer door! De productieplanning van het HANblad rekt in de zomerperiode altijd behoorlijk uit. Met als gevolg dat het nog maar begin juli is als ik dit schrijf. Op het moment dat u dit leest is het begin september. Op het moment dat ik dit schrijf is het warm, als u dit leest zit de r al weer in de maand. U heef t weer een heel werkjaar voor de boeg, ik drie weken zomer vakantie. Kor tom, mijn gemoedstoestand is bepaald door het tijdstip een hele andere dan die van u. Toch moet ik met u zien te levelen, nu inschat ten wat u straks in feite nu dus bezighoudt. Zo is het ook een beetje met het thema van deze uitgave. De afgelopen maanden heef t de crisis vooral bestaan in de kolommen in de krant. U heef t zelf uw baan nog en ook in kring van familie en buren zijn er nog geen ontslagen gevallen. En, al is de omzet met tien, t wintig, der tig procent gedaald, uw bedrijf draait nog redelijk door ; met het vlees op de bot ten dat u de laatste jaren heef t vergaard, houdt u het nog wel een jaar uit : Als het zo blijf t, is er niets aan de hand. Maar er is dus wel iets gaande, stellen politici, economen, bankiers en de ceo s van de multinationale grote bedrijven met hun over view op de internationale geld- en goederenstromen. Want straks /nu, na de zomer, zijn de orderpor tefeuilles echt leeg. Het opstar ten laat staan financieren - van nieuwe, grote projecten dur f t niemand aan. Er is echt iets aan de hand, het is business as unusual. Deze uitgave vormt grotendeels één groot verslag van hoe bedrijven, overheden en kennisinstellingen zich de afgelopen maanden hebben voorbereid op wat er na de zomer wacht. Er zijn met gemeentes afspraken gemaakt over traineeships voor afgestudeerden, er zijn miljoenen vrijgemaakt voor een plan dat de HAN én de regio duurzamer moet maken, om de economische én de milieucrisis aan te pakken, er zijn ideeën bedacht over hoe een bedrijf zich met Web 2.0 kan voorbereiden op die ICT-gedreven economie die straks vorm zal krijgen ; er zijn regelingen getrof fen waardoor boventallige onderzoekers bij kennisinstellingen aan de slag kunnen. En er is gewaarschuwd dat u, als het weer aanpikt, uw bedrijf niet moet volstoppen met flexwerkers, om niet aan een gebrek aan dur f en betrokkenheid alsnog ten onder te gaan. Ik hoop dat u en ik toch van onze vakantie hebben kunnen genieten. Werk ze. Ik denk veel aan de toekomst, want het is daar dat ik de rest van mijn leven za l doorbrengen Woody Allen, Amerikaans filmregisseur en acteur Redactie HANblad Inhoud Kijk voor meer informatie op de site. Pagina 4 10 Miljoen voor duurzaamheid Pagina 8 Net werken tegen de crisis Pagina 10 Flexibilisering geen wondermiddel Pagina 14 Hermann Scheer over crisissen Pagina 16 Innoveren via Web 2.0 Pagina 18 Goede baan plus master Pagina 20 Intelligent motormanagement Pagina 26 Managen in Beijing Pagina 9 Goede innovator is tienkamper Pagina 12 Kansrijk de arbeidsmark t op Pagina 13, 22, 23, 24, 25, 28, 30 Kor t nieuws Pagina 29 Laptop erbij, managen maar

3 Ron Bormans tijdens opening studiejaar: HAN steekt 10 miljoen in duurzaamheid De HAN is al 15 jaar een van de voorlopers van duurzame ont wikkeling in het hoger onder wijs. De tijd is rijp voor een volgende grote stap. De huidige economische crisis vraagt om ander leiderschap en om onor thodoxe vernieuwing. Aldus het plan Duurzame Ont wikkeling dat de HAN op 2 september lanceerde tijdens de opening van het studiejaar in aanwezigheid van minister Cramer van VROM. Collegevoorzit ter Ron Bormans legt de ambities uit. Ron Bormans, Voorzitter College van Bestuur Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Een dergelijke maatschappelijk verantwoorde ambitie past perfect bij het hbo Het is business as unusual. De economische en ook de milieucrisis vragen om ongebruikelijke stappen en de HAN is bereid ze te nemen, zo maakt Ron Bormans duidelijk. Belangrijk in zijn motivatie om het plan Duurzame Ontwikkeling te initiëren is de overtuiging dat het vraagstuk van CO2-uitstoot en verspilling van grondstoffen en energie er een is dat opgelost móet worden. En ook een dat opgelost kán worden. Ik heb een tijd geleden het boek De Nieuwe Wereld van Auke van der Woud gelezen en daarin wordt heel helder geschetst hoe de mensheid tussen 1850 en 1900 de fundamenten heeft gelegd van de huidige op olieconsumptie gebaseerde samenleving. Fascinerend om te lezen hoe de moderne samenleving in krap 50 jaar haar technologisch fundament kreeg, maar waarin ook de basis is gelegd voor de huidige indringende problematiek. Als dat in vijftig jaar kon is het ook mogelijk in vijftig jaar de grondslag te leggen voor een maatschappij die wel duurzaam is. Ik ben er heel optimistisch over dat dat gaat lukken. Tegelijk constateert hij, rondlopend door de gebouwen van de HAN, hoeveel mensen binnen de hogeschool allang met duurzaamheid bezig zijn. Opvallend veel en opvallend goed. Die verzorgen onderwijs in Autotechniek en zijn bezig met duurzame aandrijvingen op waterstof. Of ze zijn binnen Bouwkunde bezig met onderzoek naar CO2-neutraal bouwen, proberen het onderwijs aan jonge kinderen te doordrenken met de duurzaamheidgedachte of laten zich inspireren door het concept van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Of ze lopen stage in de Zuid-Afrikaanse Theewaterskloof waar de HAN een aantal projecten doet waarin gewerkt wordt aan duurzame oplossingen voor de allerarmsten. Of ze werken voor ons Servicebedrijf en zijn betrokken bij energiezuinige bouwprojecten. Allemaal initiatieven waar ze mij en het college niet voor nodig hadden. Met dit plan geven we ze een extra impuls door dingen te bundelen, synergie te benutten en er nieuwe initiatieven aan toe te voegen, motiveert Bormans zijn plan dat hij presenteerde, tijdens de opening van het studiejaar , niet toevallig in aanwezigheid van minister Cramer. Past bij het hbo Daarbij komt, vervolgt hij, een dergelijke maatschappelijk verantwoorde ambitie - duurzaamheid als een belangrijke dimensie van je al activiteiten - past ook perfect bij het hbo. Om tot duurzame oplossingen te komen zijn er al tal van nieuwe technologieën beschikbaar die nog wel toepasbaar moeten worden gemaakt. Dat is precies het terrein van het hbo. En het hoort ook helemaal bij het onderwijs. Om een voorbeeldfunctie te vervullen richting je studenten zodat die na afstuderen die boodschap meenemen de samenleving in. Ron Bormans wil dat de HAN niet alleen naar de eigen studenten toe een voorbeeldrol vervult, maar ook naar de regio en zelfs naar het Nederlandse hbo als geheel. Economische voorspoed in een regio vraagt dat dat gebied bepaalde sterktes heeft. Als grote, belangrijke kennisinstelling in de regio - want dat zijn wij - geven wij duurzaamheid een centrale plaats in alles wat wij doen, in ons onderwijs, onderzoek en onze bedrijfsvoering. Dat maakt het voor overheden en bedrijven aantrekkelijk daarbij aan te sluiten, er zelf ook een groot thema van te maken en met ons en elkaar te gaan samenwerken. Dat kan er bijvoorbeeld toe leiden dat het meer fundamentele onderzoek aan de Radboud Universiteit Nijmegen naar hoogrendement zonnepanelen door ons sneller toepasbaar wordt gemaakt, samen met het bedrijfsleven en gesteund door lokale overheden. Misschien stel je dan over twintig jaar vast dat Sunvalley in Nijmegen ontstaan is. Maar dan moet die regio daar natuurlijk wel voor kiezen en dan ook graag op een hoog ambitie-niveau. Kor te en lange termijn Bormans maakt in zijn plan een expliciete scheiding tussen investeringen die op korte termijn een aantoonbaar positief effect op het milieu hebben en kosten besparen en investeringen waarvan het effect later komt en diffuser zal zijn. Onder die eerste categorie vallen de gelden die gestoken worden in energie- en grondstof-besparende hardware voor de nieuw- en oudbouw van de hogeschool. Onder de tweede vallen de investeringen om het onderwijs en onderzoek meer gefocust te krijgen op duurzaamheid. Uit de reserves en door binnen de reguliere begroting scherper te budgetteren heeft de HAN tien miljoen euro vrijgemaakt waarvan ongeveer de helft wordt geïnvesteerd in de nieuwbouw aan de Kapittelweg in Nijmegen. Bormans droom is het een CO2-neutraal schoolgebouw neer te zetten. Dat is nogal een uitdaging. We gaan op zoek naar manieren om installaties zuiniger te laten draaien, zonne-energie en kleinschalige windenergie toe te passen, warmtekoude opslag te realiseren. Dat doen we natuurlijk samen met een architect en met toeleveranciers uit de regio, maar daar betrekken we nadrukkelijk ook onze eigen medewerkers en studenten bij. Die ontwikkelen kennis van duurzaam bouwen en kunnen die weer in het eigen onderwijs of in de loopbaan gebruiken. Aldus de collegevoorzitter die een prijsvraag aankondigt voor architectenbureaus om met voorstellen voor zo n gebouw te komen. Kosten besparen Ongeveer een kwart van de tien miljoen euro gaat naar het duurzamer maken van de oudbouw en ook hiervan verwacht hij spin-offs zoals interessante leerprojecten voor studenten Civiele Techniek en Bouwkunde, maar ook een economische impuls voor regionale partners zoals energiebedrijven, aannemers en architecten die momenteel wel wat werk kunnen gebruiken. Daarnaast wil hij een fors bedrag steken in duurzame oplossingen voor het mobiliteitsvraagstuk van de HAN. Meer dan zestig procent van het totale energiebeslag van de hogeschool zit namelijk in mobiliteit (woon-werk- en werk-werkverkeer). De HAN heeft haar onderwijs intensiever gemaakt, omdat we geloven dat meer contact tussen docenten en studenten het onderwijs verbetert. Maar het zorgt wel voor meer verkeer, voor roosterproblemen ook. We kunnen de bedrijfstijd verlengen, het aanleggen van transferia stimuleren, maar willen zeker ook aansluiten bij lopende, regionale initiatieven op dit terrein. Het onderzoek dat we gaan doen zal dan ook breed en integraal zijn. Al deze initiatieven kosten niet alleen geld, ze gaan ook (energie)kosten besparen, geschat wordt euro per jaar. Onderdeel van het project is het streven die winst te maximaliseren. Bormans: Dan ben je slim bezig. Je dient een maatschappelijk doel, geeft focus aan je organisatie, verbindt je met je omgeving én verdient geld. Geld dat volledig naar het onderwijs gaat, om dat verder te verbeteren en te intensiveren. Duurzaamheid wordt een belangrijke nieuwe dimensie, maar onze primaire taak is en blijft het onderwijs. Spiegel voorhouden De tweede categorie van investeringen is vooral gericht op het verder verduurzamen van onderwijs en onderzoek. We gaan op zoek naar manieren om duurzaamheid in álle curricula van de HAN een plek te geven, we willen een aantal nieuwe lectoraten realiseren en we willen opleidingen stimuleren een duurzame kwaliteitsbeoordeling te halen. Want, hoeveel duurzame initiatieven er ook nu al lopen, het kan altijd beter. Vooral de opleidingen die een beroepspraktijk kennen waarin duurzaamheid een dominante rol gaat krijgen, moeten zichzelf de spiegel voorhouden en de vraag stellen: wat staat ons te doen? Misschien stel je dan over twintig jaar vast dat Sunvalley in Nijmegen ontstaan is Opening studiejaar met minister Cramer Collegevoorzitter Ron Bormans presenteerde zijn plannen rond duurzaamheid tijdens de opening van het studiejaar op 2 september op de HAN- Campus in Arnhem. Een van zijn toehoorders was Jacqueline Cramer, minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) die hij voorstelde subsidie beschikbaar te stellen voor het CO2-neutrale schoolgebouw dat de HAN gaat bouwen. Minister Cramer ging in haar betoog in op de relatie tussen duurzaamheid en het hoger onderwijs. Tevens werd tijdens de opening het nieuwe gebouw van de Faculteit Techniek gepresenteerd, tegelijk met de introductie van het vernieuwde en gemoderniseerde techniekaanbod dat duurzaamheid als een belangrijke pijler heeft. Voorts werden de HAN Studentenprijs en HAN Medewerkers-prijs uitgereikt. 4 5 b u s i n e s s a s u n u s u a l

4 Wat betekent de financiële crisis voor de regio Arnhem Nijmegen? Wat is de oorzaak, wat zijn de gevolgen en waar liggen de kansen? En welke rol kunnen de HAN en het bedrijfsleven spelen bij het benut ten van die kansen? Vijf rondetafelgenoten analyseren, onder leiding van Piet-Hein Peeters, de economie van voor, tijdens en na de crisis - en verkennen de mogelijkheden voor een sterkere regio. Rondetafel: netwerken tegen de crisis De ICT-economie komt eraan Voorzitter van de Kamer van Koophandel (KvK) Centraal Gelderland Ronald Migo valt met de deur in huis: Hoewel onze conjunctuurenquête laat zien dat het regionale bedrijfsleven weer meer vertrouwen heeft in de toekomst, heeft het veel last van de crisis. Een derde van de bedrijven kampt met een dalende omzet. De verwachtingen zijn negatief, vooral in de groothandel, de horeca en de bouw. In de transportsector is het iets minder erg, maar bedrijven daar zijn ook niet bepaald euforisch. De investeringsbereidheid loopt terug. De publieke sector lijkt de dans te ontspringen, maar het bedrijfsleven krijgt flinke klappen, constateert hij. Ook in een groot deel van de producerende industrie is de toestand dramatisch, vult Dick Alewijnse aan. Hij is voorzitter Industriële Kring en CEO Alewijnse Holding. De boekdrukwereld bijvoorbeeld heeft voor de zomervakantie helemaal niets bijgedrukt, zegt hij. Nu maken veel producerende bedrijven nog gebruik van de regeling voor deeltijd-ww, maar als de vraag niet toeneemt zal het in de productiesector ook fout gaan. Gratis geld Kees Onstein, directeur van zonne-energiespecialist Solar Total, geeft aan dat zijn onderneming nog niet veel last van de crisis heeft: Dat is deels een beetje geluk. De duurzame sector heeft minder last van de crisis dan andere branches. Bovendien brengen wij duurzaamheid op een iets andere manier dan gebruikelijk. Veel bedrijven werken met fondsen, maar dat kan niet eeuwig goed gaan. Je financiert je activiteiten dan eigenlijk met gratis geld. De crisis laat zien dat dat niet werkt. Geld moet weer gewoon verdiend worden. We willen op termijn ook van subsidies af. Veel bedrijven in de duurzame sector moeten het daar juist van hebben. Maar het is wel kort door de bocht om de schuld van faillissementen alleen bij de bedrijven zelf te leggen, zegt Migo: Het is waar dat bedrijven die conservatief financierden nu vlees op de botten hebben. Maar je moet ook kijken naar de spelregels van de afgelopen tijd. Er zijn veel bedrijven die de afgelopen jaren uitstekend presteerden, maar die met kleine marges werkten. Nu krijgen ze plotseling geen financiering meer voor nieuwe investeringen, omdat hun rendement niet hoog genoeg is. Als daar bijkomt dat klanten hun rekeningen ook niet meer betalen, dan kunnen dat soort relatief gezonde bedrijven omvallen. Het is dus niet zo dat alle slachtoffers van de crisis ondernemingen zijn die vroeg of laat moesten omvallen. En áls bedrijven omvallen, raakt dat natuurlijk ook de toeleveranciers. ICT de kern Jaap van Till, lector Telecommunicatie & Netwerken aan de Faculteit Techniek van de HAN, meent dat we niet in één crisis zitten, maar in vier of vijf tegelijkertijd. We zitten in een overgangsfase. In de nieuwe situatie speelt ICT een centrale rol als general purpose technology. Wil je straks na de crisis mee kunnen komen, dan zul je moeten begrijpen hoe de nieuwe situatie in elkaar zit. Wie het wil redden in die ICT-gedreven economie, moet snappen wat er gebeurt, aldus Van Till: Crises volgen altijd hetzelfde patroon. Op de uitrol van een nieuwe ontwikkeling volgt een periode van euforie, waarin allerlei nieuwe producten worden gemaakt. En dan ineens gaat het mis. Dat komt doordat mensen wel enthousiast zijn over de nieuwe ontwikkelingen, maar ze hebben niet door wat de kern is. Daardoor missen veel bedrijven de volgende stap. De kern van de economie na de crisis zal ICT zijn, zegt Van Till: Die technologie is onzichtbaar, maar zit werkelijk overal in. Dat vereist een heel andere mindset dan toen elektro, mechanisch en chemisch samen de drijvende technologie waren. Een bekend citaat is: Als je vandaag de dag een Mercedes Benz ziet rijden, zie je een vlucht computers in formatie over de snelweg vliegen. Er zit een ongekende We zitten niet in één crisis, maar in vier of vijf tegelijker tijd Wie geen kennis deelt, krijgt geen kennis Ronald Migo, Voorzitter van de Kamer van Koophandel (KvK) Centraal Gelderland Dick Alewijnse, Voorzitter Industriële Kring en CEO Alewijnse Holding. Jaap van Till, lector Telecommunicatie & Netwerken Kees Onstein, directeur van zonne-energiespecialist Solar Total Reinder Pieters, docent-promovendus Logistiek en Inkoop bij de Faculteit Economie en Management van de HAN 6 7 b u s i n e s s a s u n u s u a l

5 Onder de motorkap van een General Motorsauto zit dezelfde technologie als vijftig jaar geleden Uitersten bijeen Een van die disciplines is dus goed innovatiemanagement dat zorgt voor de organisatorische randvoorwaarden om voortdurend innovaties te laten ontstaan. Een andere discipline is het totstandbrengen van een creatieve ambiance. Vaak gaat dat niet samen met een cultuur van harde cijfers, maar voor succesvol innoveren is dat wel nodig. Voorts gaat het, wat de schrijvers betreft, niet alleen om het genereren van die baanbrekende out of the box-ideeën, maar ook om het succesvol kunnen doorontwikkelen. 99 Procent van de innovatie bestaat per slot uit het systematisch verbeteren van bestaande producten en maar heel af en toe is er sprake van radicale innovatie. Nodig is ook interne én externe oriëntatie, vervolgt Jacobs. Een bedrijf kan intern een uitstekende samenhoeveelheid ICT in. Dat geeft ook aan waarom General Motors is gevallen, zegt Alewijnse: Kijk maar eens onder de motorkap van hun auto s. Daar zit vrijwel dezelfde technologie in als vijftig jaar geleden. Als je je technologie en je businessmodel niet kennisintensief vernieuwt, dan ga je vroeg of laat voor de bijl. Kennis delen Reinder Pieters, docent-promovendus Logistiek en Inkoop bij de Faculteit Economie en Management van de HAN, wijst op het belang van logistiek voor de veranderende economie: Mensen denken vaak dat transport een kleine, onbelangrijke sector is die niets met innovatie te maken heeft. Maar een Mercedes wordt niet meer in een fabriek in Beieren gemaakt, maar in tientallen fabrieken wereldwijd. Bedrijven worden kleiner en specialistischer. Een product wordt gemaakt door een netwerk van bedrijven dat voortdurend verandert. Logistiek wordt alleen maar belangrijker. Die netwerken zullen een centrale rol gaan spelen in de nieuwe economie, zegt Van Till: We gaan steeds meer in netwerken denken. Dan doel ik niet alleen op fiber optic computernetwerken, maar op netwerken van bedrijven die samen producten ontwikkelen. De komende maanden zul je niet alleen maar crisis zien: er zullen ook een paar bedrijfjes zijn die gaan als een raket. Dat zijn de bedrijven die snappen hoe de ICT-gedreven economie werkt. Solar Total is ook een netwerkbedrijf, zegt Onstein: We bieden klanten totaaloplossingen op het gebied van zonne-energie. We installeren bijvoorbeeld zonnepanelen op huizenblokken. We koppelen er slimme ICT aan vast om de efficiency te maximaliseren. De benodigde technologie zit niet bij één bedrijf, maar bij verschillende bedrijven die wij als het ware aan elkaar knopen. Om dergelijke netwerken te kunnen vormen, moeten bedrijven wel bereid zijn om kennis te delen. Onstein: Ik hou ook geen kennis achter. Ik deel dat graag met anderen, omdat ze dan ook kennis met mij delen. Alewijnse signaleert ook dat steeds meer bedrijven steeds makkelijker kennis delen: Dat komt niet voort uit een soort verantwoordelijkheidsbesef, het is bittere noodzaak. Wie geen kennis deelt, krijgt geen kennis. Bedrijven van nu hebben niet altijd door hoe belangrijk dat nu al is en hoeveel belangrijker het nog gaat worden. Testbed Bij dat aan elkaar knopen van ondernemers kunnen de HAN en het bedrijfsleven elkaar helpen, zegt Van Till: De Rabobank stelde ooit een verplicht coöperatief model in voor de landbouw. Het zei: Als je van ons een hypotheek wil hebben voor je nieuwe schuur, dan moet je één keer per week naar een soort klas waar ook andere tuinders in zitten. Die bedenken samen nieuwe processen en technologieën. Een van de aanwezigen probeert zo n idee uit. Werkt het, dan neemt de rest het over. Zoiets zou je aan de hogescholen ook kunnen doen: een soort testbed voor studenten met innovatieve ideeën. Een van de grote voordelen van studenten is dat ze nog maar weinig vooroordelen hebben. De HAN zou de studenten ook de mogelijkheid kunnen geven om een idee om te zetten in een bedrijf, zegt Pieters: Dat moet niet allemaal te formeel. Het moet een vrijblijvende club zijn van studenten met ideeën, die je een werkruimte kunt geven en waar je tegen kunt zeggen: Probeer het maar eens. Dat zal soms fout gaan, maar soms leidt het tot een succesvol product. Daadkracht Hogescholen moeten zich vooral niet al teveel bezig houden met de markt, waarschuwt Onstein: Dat is de taak van ondernemers. Onderwijs- en kennisinstellingen moeten zich bezighouden met innovatie. Wat de HAN kan doen is bijvoorbeeld meetings organiseren voor studenten en ondernemers, waarbij studenten vertellen hoe zij denken dat de toekomst eruit ziet. Ik weet niet wat de problemen van mijn zoontje gaan worden, of hoe de auto van de toekomst eruit ziet. Maar er loopt iemand rond die het wel weet. Die persoon moet je vinden. De KvK ziet veel mogelijkheden in samenwerking op de punten waar de regio al sterk in is, zegt Migo: We proberen met partners te kijken hoe we onze rol als intermediair zo goed mogelijk kunnen vervullen. Ten eerste moeten we sectoren die al sterk zijn sterker maken. We willen de kennis van kennisinstellingen waaronder de HAN gebruiken om ondernemers bij de les te houden. Samen met Syntens en de ontwikkelingsmaatschappij Oost NV bieden we ondernemers innovatie aan. We willen netwerken van ondernemers, onderwijzers en onderzoekers creëren. Dat betekent niet dat ze elkaar allemaal kennen, wel dat ze elkaar weten te vinden als dat nodig is. Alewijnse: Je hebt ook voortrekkers nodig. Het is van het grootste belang dat je een aantal daadkrachtige mensen hebt die die voortrekkersrol spelen. Als je die hebt en je brengt een aantal ondernemers bij elkaar, dan kun je in korte tijd enorme successen boeken. Tegen de stroom in De crisis biedt kansen voor wie begrijpt hoe de wereld er na de crisis uitziet. Al moet de ondernemer die daarmee aan de slag wil soms wel tegen de stroom in zwemmen, zegt Van Till: Ondernemen krijgt in Nederland niet veel waardering. Mensen zien toch vooral het risico. Onstein beaamt dat: Je ziet vaak dat papa en mama het liefst zien dat hun kind een vaste baan neemt en een hypotheek kan nemen. Ze vinden het maar vreemd als hij op een zolderkamertje zit en denkt dat hij daar slimme dingen aan het doen is. Op zich worden mensen individualistischer en trekken ze zich minder aan van wat hun omgeving vindt. Maar het zou geen kwaad kunnen als iemand die zich ondernemend opstelt af en toe een schouderklopje krijgt. Jacobs en Snijders: innoveren moet routine zijn De goede innovator is een tienkamper Innoveren moet routine zijn. Tenminste, als je als bedrijf deze crisis wil overleven, als je succesvol wilt zijn. Lector Kunst, Cultuur en Economie aan de HAN en Ar tez, Dany Jacobs en zelfstandig onderzoeker Hendrik Snijders, hebben hun boek - over de tien disciplines die je moet beheersen om innovatief te zijn - daarom deze titel meegegeven : Innovatieroutine. Sommigen zien er een contradictie in, maar één van die disciplines is dat je innovatie voortdurend op de agenda hebt. Het mag niet iets zijn waar je je af en toe mee bezig houdt. Anders loop je vast. Een bedrijf als ASML werkt voortdurend aan nieuwe generaties chipproductiemachines, aan innovaties die over drie en over tien jaar op de markt moeten komen. Doen ze dat niet dan verliezen ze op termijn marktaandeel. In opdracht van de Stichting Management Studies onderzochten Jacobs en Snijders sterk uiteenlopende organisaties, van Philips, DSM en ASML tot en met de HEMA, het Groninger Museum en de Efteling. In totaal 22 partijen die één ding gemeen hebben: ze slagen er over lange periode steeds weer in succesvol te zijn met hun innovaties. Zo ontdekten de twee die tien disciplines die voor elke organisatie, ongeacht de sector, allemaal van even groot belang zijn. hang vertonen, met goede onderlinge relaties. Maar het kan niet zonder sterke externe gerichtheid, het vermogen om te netwerken. Ook dat is nodig. Om aan zulke uitersten te beantwoorden heb je mensen nodig die binnen de cultuur passen, maar ook zij die dat niet doen. Om te innoveren moet je vaak de zaak openbreken, de discussie aangaan. Wees ook niet bang voor het aanstellen van mensen die slimmer zijn dan jezelf. Groeiambitie De HAN/ArtEZ-lector - en tevens hoogleraar Industriële Ontwikkeling en Innovatiebeleid aan de UvA - kwam nog meer van die uitersten tegen die bedrijven en organisaties moeten beheersen: de focus op wat de klant nu of op korte termijn wil, maar ook oog voor de trends op langere termijn, waarin behoeftes spelen waarvan de klant zich nu nog helemaal niet bewust is. Het belang van het oog hebben voor de lange termijn trof Dany Jacobs ook tijdens zijn onderzoek bij Mexx. Dat werd overgenomen door een Amerikaans bedrijf waardoor de focus sterk op het aandeelhoudersbelang en de kwartaalcijfers kwam te liggen. Het bedrijf werd meer een verdediger van de eigen belangen dan een veroveraar van nieuwe. Het miste groeiambitie en ook dat is een discipline die je moet beheersen om te kunnen innoveren. De tien disciplines zijn net als voor een tienkamper allemaal even belangrijk. Natuurlijk mag je in één wat zwakker zijn, maar dat moet je dan compenseren door in een andere sterker te zijn. Dany Jacobs & Hendrik Snijders, Innovatieroutine. Hoe managers herhaalde innovatie kunnen stimuleren, Van Gorcum. De Tien Innovatiegeboden 1 Vertrek vanuit een strategisch concept, gebouwd op een sterk bedrijfsmodel 2 Wees maatschappijgericht 3 Wees klantgericht 4 Wees ambitieus en durf wat 5 Ontwikkel door 6 Leer van reële getallen 7 Zoek de beste mensen 8 Creëer ambiance, een open cultuur 9 Bouw sterke netwerken, binnen en buiten uw eigen organisatie 10 Scherp uw focus en commitment Het mag niet iets zijn waar je je af en toe mee bezig houdt 8 9 B u S I N E S S A S u N u S u A L

6 Lector HRM: meer vast personeel, groter innovatievermogen Flexibilisering arbeid geen wondermiddel Veel flex werkers op de payroll is zeker geen panacee om de huidige crisis te doorstaan. Een ondernemer doet er beter aan een consistent, strategisch personeelsbeleid op te stellen en daaraan vast te houden. Veel bedrijven zijn daar toe echter nog niet in staat, al gaat het de goede kant op, meent lector HRM Rober t Verburg. sterk afhankelijk bent van gedetacheerden en uitzendkrachten is dat niet goed voor je concurrentievermogen, aldus Verburg. Voor een productiebedrijf ligt dat weer anders. Dan kan het van levensbelang zijn dat je in tijden als deze in staat bent fricties op te vangen zonder hoge ontslagkosten. Maar ook daar geldt: geef je mensen op de strategische functies een vaste aanstelling want met hen onderscheid je je van de concurrentie. Overigens is het niet zo dat mensen in vaste dienst per definitie beter presteren: Als er geen enkele relatie is tussen het salaris en de geleverde prestaties tast dat zeker de effectiviteit van mensen aan. Dus: geef ze feedback op hun prestaties. Zorg voor een uitdagende werkomgeving, een goed intern promotiebeleid en beloon bijvoorbeeld de verkoopafdeling afhankelijk van hun omzet. Consistent en strategisch Bovenaan Verburg s lijstje van do s voor ondernemers staat: zorg voor een consistent en strategisch personeelsbeleid. De strategie die gekozen wordt moet - vanzelfsprekend - toegesneden zijn op het soort bedrijf. Het kan niet zo zijn dat een bedrijf zeer zware selectiecriteria hanteert voor sollicitanten, maar een bescheiden salaris betaalt. En een kennisintensief bedrijf moet ruim budget vrijmaken voor opleidingen. Een vliegtuigonderhoudspecialist, waar het letterlijk van levensbelang is dat medewerkers nauwgezet de instructie opvolgen, moet een ander personeelsbeleid voeren dan het grote ingenieursbureau dat het vooral van de creativiteit van z n mensen moet hebben. Trouw blijven Als er eenmaal een strategie is bepaald, is het van groot belang dat een bedrijf trouw blijft aan die strategie, maar dat is lang niet altijd zo eenvoudig. Zeker niet in een tijd als deze. Ingezet strategisch personeelsbeleid heeft al gauw zes, zeven jaar nodig om zich te bewijzen. Als dan de kwartaalcijfers zwaar tegenvallen moet de personeelsmanager sterk in zijn schoenen staan om weerstand te bieden aan de top als die toch maar die dure kenniswerkers wil ontslaan. Vaak genoeg worden er toch plots radicale sprongen gemaakt. Het is daarom noodzakelijk, stelt Verburg, dat die personeelsmanager deel uit gaat maken van die bedrijfstop. Lange tijd is er alleen ad hoc personeelsbeleid gevoerd, werd het vooral beleefd als kostenpost, hadden de personeelsfunctionarissen geen businessachtergrond en spraken ze de taal van de top niet. Deden ondernemers van kleine bedrijven personeelszaken er even bij, op een vaak veel te technocratische manier, met zichzelf als norm. Maar, stelt Robert Verburg, in die perceptie van personeelsbeleid zit beweging. Want het valt steeds beter te onderbouwen dat HRM bijdraagt aan het vergroten van de bedrijfsresultaten. Dat belang draagt hij zelf uit aan de business school van de TU Delft waar hij topmanagers in spe bewust maakt van hun rol als ontwikkelaars en uitvoerders van het personeelsbeleid. En door als lector aan de HAN onderzoek te doen naar de effectiviteit van personeelsinstrumenten in de praktijk en de vergaarde kennis een plaats te geven in het onderwijs. Overleven Een crisis overleef je dus het gemakkelijkst met een consistent en doordacht doorgevoerd strategisch personeelsbeleid. Toch valt het bedrijven nu niet kwalijk te nemen als ze niet goed voorbereid blijken te zijn op deze crisis. Want als onderzoeker heb ik natuurlijk makkelijk praten. Er zijn bedrijven die hun omzetdaling echt niet hebben kunnen zien aankomen. Dan ontkom je niet aan radicale, ad hoc ingrepen. Het is noodzakelijk dat de personeelsmanager deel uit gaat maken van de bedrijfstop Robert Verburg lector HRM Flexwerkers zijn minder geneigd initiatieven en risico s te nemen Veel markten worden steeds volatieler. Door de globalisering beïnvloeden alle sectoren en markten elkaar. Gaan de financiële wereld en de automotive onderuit dan heeft dat ook z n effect op de olie & gas, krijgen de semicon en de IT-sector tikken en worden ook de metaal- en de kunststofbranches meegesleept. In hoog tempo. En in tijden van upturn gaat dat precies zo, maar dan andersom. Bedrijven wapenen zich daartegen door de flexibele schil van personeel steeds dikker te maken, rond een kern van mensen met een vaste aanstelling die steeds kleiner wordt. Maar hoe ga je om met mensen die nu boventallig zijn, maar straks zeker niet meer? Hoe moet het HRM-beleid van het moderne bedrijf eruit zien dat zich enerzijds geconfronteerd weet met een structureel tekort aan bepaalde mensen, maar anderzijds ook snel moet reageren op plots inzakkende markten, om te overleven? Banger voor fouten De nieuwe lector HRM, Robert Verburg, haalt in antwoord op die vragen allereerst maar ns een opmerkelijk onderzoek aan dat onlangs bij onze oosterburen is uitgevoerd. Conclusie daarvan: het innovatievermogen en de bedrijfseconomische prestaties van bedrijven met relatief veel mensen in vaste dienst zijn hoger dan die van bedrijven met een verhoudingsgewijs dikke flexibele schil. Verburg verklaart: Mensen die weten dat ze zo op straat gezet kunnen worden zijn over het algemeen banger om fouten te maken. In een flexibele werkomgeving zijn mensen minder geneigd initiatieven en risico s te nemen. Voorts kan meespelen, vult de lector aan, dat flexwerkers minder loyaal zijn en zich minder geroepen voelen hun goede ideeën aan de baas prijs te geven. Het hebben van veel flexibele arbeidskrachten heeft nadelen, zeker voor kennisgedreven ondernemingen. Als je voor je onderscheidende kennis Welk type HRM-beleid? Welk type HRM-beleid gekozen moet worden hangt af van de context van een bedrijf. In de verticale dimensie van het diagram wordt beschreven de mate waarin een bedrijf zijn personeelsbeleid inzet om controle over (compliance) dan wel betrokkenheid (commitment) van zijn personeel te verwerven. De horizontale dimensie geeft de mate weer waarin de onderneming (bedrijf) dan wel het individu (werknemers) verantwoordelijk wordt gehouden voor de ontwikkeling van het personeel. Kleine productiebedrijven maken typisch gebuik van Markt HRM, grote van Bureaucratisch HRM. Kleine ingenieursbureaus vallen in het segment Flexibel HRM en grote onderzoeksinstituten in Professioneel HRM. Hoe je in die vier contexten met flexibel personeel omgaat is sterk verschillend. Robert Verburg illustreert: In een onderneming in de flexibility bundle ligt het niet voor de hand je flexibele personeel ontwikkelingsmogelijkheden te geven, die achten zich daar zélf verantwoordelijk voor. controle Bureaucratisch HRM bedrijf Professioneel HRM commitment Markt HRM Flexibel HRM werknemers B u S I N E S S A S u N u S u A L

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

We willen de komende vier jaar additioneel 10 miljoen investeren. We willen met deze investering:

We willen de komende vier jaar additioneel 10 miljoen investeren. We willen met deze investering: Managementsamenvatting HAN INVESTEERT EXTRA 10 MILJOEN EURO IN DUURZAAMHEID Noblesse oblige! De HAN is al 15 jaar een van de voorlopers bij duurzame ontwikkeling in het hoger onderwijs. Zij loopt voor

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

EXPERTS MEET THE. Seminars voor financials in de zorg WWW.BAKERTILLYBERK.NL/FINANCE4CARE DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG

EXPERTS MEET THE. Seminars voor financials in de zorg WWW.BAKERTILLYBERK.NL/FINANCE4CARE DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG MEET THE EXPERTS KENNISMAKING MET LEAN IN DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG DOOR DR. VINCENT WIEGEL OP 16 OKTOBER 2014 VERBINDENDE CONTROL DOOR MR. DR. HARRIE AARDEMA OP 6 NOVEMBER 2014 INKOOP

Nadere informatie

Ik hoop dus dat dit congres nieuwe ideeën gaat opleveren.

Ik hoop dus dat dit congres nieuwe ideeën gaat opleveren. Alleen de uitgesproken tekst geldt. Toespraak bij de opening van het Innoversum Innovatiecongres door Commissaris van de Koningin, drs. Ank Bijleveld-Schouten, op woensdag 25 mei 2011 om 9:20 te Enschede.

Nadere informatie

Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag

Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag Door: Patrick Rancuret En wat levert het nu op? Dat is de vraag die menig manager in de gemeente Den Haag stelt als het gaat over het gebruik van sociale

Nadere informatie

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Wat dienstverlenende organisaties kunnen leren van de manier waarop Toyota zijn auto s maakt. Wees bereid anders te denken Wij nodigen u uit om eens

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

Uitdagingen ICT markt

Uitdagingen ICT markt Uitdagingen ICT markt Kwalitatieve verstoring arbeidsmarkt Kwantitatieve verstoring arbeidsmarkt Sociaal-Maatschappelijke frictie door veranderende perceptie van arbeid Traditionele organisatie modellen

Nadere informatie

Managers en REC-vorming ----- GEEN VOORUITGANG ZONDER VOORTREKKERS

Managers en REC-vorming ----- GEEN VOORUITGANG ZONDER VOORTREKKERS @ ----- Managers en REC-vorming ----- AB ZONDER VOORTREKKERS GEEN VOORUITGANG De wereld van de REC-vorming is volop beweging. In 1995 werden de eerste voorstellen gedaan en binnenkort moeten 350 scholen

Nadere informatie

Mijn manier Onze wereld uitgedaagd. Welke rol speelt de ondernemer? - Bilderbergconferentie 2016

Mijn manier Onze wereld uitgedaagd. Welke rol speelt de ondernemer? - Bilderbergconferentie 2016 Mijn manier Onze wereld uitgedaagd. Welke rol speelt de ondernemer? - Bilderbergconferentie 2016 Hasmik Matevosyan, mode-onderzoekster Mode-industrie zonder verspilling Hasmik Matevosyan (1987) studeerde

Nadere informatie

Via de wijk aan het werk

Via de wijk aan het werk Via de wijk aan het werk Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn en sport.

Nadere informatie

Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen

Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen 1 Innovatiekompas Inspiratie Sessies Contacteer ons voor: Een voordracht om kennis te maken met het kompasmodel. Een workshop om het toepassen van

Nadere informatie

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten?

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Deadline: 27 juni 2010 Prijzengeld: 5000,- Battle Type: (Zie voor meer informatie over de

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

Simone Vermeulen. Een goede businesscase start met een stakeholders analyse

Simone Vermeulen. Een goede businesscase start met een stakeholders analyse Simone Vermeulen Een goede businesscase start met een stakeholders analyse Syntens Innovatiecentrum Nieuwe verbindingen, nieuwe business 12-10-2012 > Onafhankelijke sparringpartner voor MKB-ondernemers

Nadere informatie

Nameting Scan Mijn Bedrijf 2.0 2011-2012

Nameting Scan Mijn Bedrijf 2.0 2011-2012 Sociale innovatie De volgende vragen gaan over sociale innovatie en innovatief ondernemingsbeleid. Sociale Innovatie is een vernieuwing of een verbetering in de arbeidsorganisatie en in de arbeidsrelaties

Nadere informatie

Sociale innovatie. Integraal op weg naar topprestaties in teams en organisaties

Sociale innovatie. Integraal op weg naar topprestaties in teams en organisaties Sociale innovatie Integraal op weg naar topprestaties in teams en organisaties DATUM 1 maart 2014 CONTACT Steef de Vries MCC M 06 46 05 55 57 www.copertunity.nl info@copertunity.nl 2 1. Wat is sociale

Nadere informatie

E V E R B I N D I N G, N I E

E V E R B I N D I N G, N I E innovatie Syntens N I E U W E V E R B I N D I N G, N I E U W E B U S I N E S S Het veld waarin bedrijven opereren is voortdurend in beweging. Om een bedrijf gezond en succesvol te houden, is het belangrijk

Nadere informatie

De kansen van online samenwerken

De kansen van online samenwerken De kansen van online samenwerken Independent Insurances Whitepaper 10/10 10-2015 De kansen van online samenwerken Independent Insurances Whitepaper 10/10 10-2015 INDEPENDENT INSURANCES Introductie De

Nadere informatie

Sociale media en Sociale innovatie

Sociale media en Sociale innovatie 1 Sociale media en Sociale innovatie Een innovatief duo Ivo van Ham Syntens 11-5-2011 2 Veranderingen in onze arbeidsmarkt de afgelopen 50 jaar Typering van werk: Transformatie: omzetten van grondstoffen

Nadere informatie

Masterclass. Business Model Canvas gebruiken bij communicatie. Een visueel hulpmiddel om de brug tussen IT en business te slaan

Masterclass. Business Model Canvas gebruiken bij communicatie. Een visueel hulpmiddel om de brug tussen IT en business te slaan Masterclass Business Model Canvas gebruiken bij communicatie Een visueel hulpmiddel om de brug tussen IT en business te slaan De laatste jaren hanteren organisaties steeds vaker het Business Model Canvas

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake Kijkt u eens om u heen, zit u ook met een computer, mobiele telefoon, misschien wel twee en mogelijk ook nog andere type computer zoals

Nadere informatie

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Jouw ervaring Neem iets in gedachten dat je nu goed kunt en waarvan je veel plezier hebt in je werk: Vertel waartoe je in staat bent. Beschrijf

Nadere informatie

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business Masterclass Value of Information Waarde creëren voor de business Informatie en informatietechnologie maken het verschil bij de ontwikkeling van nieuwe business ideeën. Met informatie kunnen nieuwe innovatieve

Nadere informatie

Innovatie support gids

Innovatie support gids Innovatie support gids Uw gids naar resultaat 1 Uw gids naar resultaat Innovatief duurzaam drukwerk Het drukwerk van deze gids is uitgevoerd in waterloos offset met inkt op plantaardige basis, dit resulteert

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT

CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT Exact Online CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY GROEI DOOR PROACTIEF ADVIES Het gaat goed bij Joanknecht & Van Zelst: dit Eindhovens

Nadere informatie

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A INLEIDING Ik heb vandaag een cadeautje meegenomen. Niet voor jullie, maar voor mijzelf. Het cadeautje staat voor de verrassingen

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten. Hebben bestuurders wél vertrouwen in de toekomst? kfofkfokofk

Onderzoeksresultaten. Hebben bestuurders wél vertrouwen in de toekomst? kfofkfokofk Onderzoeksresultaten Hebben bestuurders wél vertrouwen in de toekomst? kfofkfokofk Onderzoek naar vertrouwen (1/2) Van de respondenten is een ruime meerderheid er van overtuigd dat de eigen Titel onderneming

Nadere informatie

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

Kansen voor jongeren bij u op de werkvloer Menukaart voor werkgevers

Kansen voor jongeren bij u op de werkvloer Menukaart voor werkgevers Kansen voor jongeren bij u op de werkvloer Menukaart voor werkgevers Voorwoord Een wereld van verschil maken voor jong talent én voor uzelf. Wie wil dat nu niet? Niet iedereen heeft hiertoe de mogelijkheid.

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

Cultuur is een eerste levensbehoefte

Cultuur is een eerste levensbehoefte 10 Cultuur is een eerste levensbehoefte Interview Tekst Kelly Bakker Foto s Tessa Wiegerinck Journalist, cultuurkenner en ondernemer in één Je stapt in die achtbaan en kan dan eigenlijk niet meer anders

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek KvK Ondernemerspanel onderzoek Smart Industry Algemene gegevens: Start- en einddatum onderzoek: 02-07-2014 tot 22-07-2014 Aantal deelnemende ondernemers: 484 (doelgroep mkb-topsectoren) In dit document

Nadere informatie

Speech Maxime Verhagen bij 50-jarig jubileum GMB Openluchtmuseum Arnhem, donderdagmiddag 5 september 2013

Speech Maxime Verhagen bij 50-jarig jubileum GMB Openluchtmuseum Arnhem, donderdagmiddag 5 september 2013 Speech Maxime Verhagen bij 50-jarig jubileum GMB Openluchtmuseum Arnhem, donderdagmiddag 5 september 2013 Geachte aanwezigen, Nederland heeft een al sterke internationale reputatie als het om deltatechnologie

Nadere informatie

Resultaten Onderzoek September 2014

Resultaten Onderzoek September 2014 Resultaten Onderzoek Initiatiefnemer: Kennispartners: September 2014 Resultaten van onderzoek naar veranderkunde in de logistiek Samenvatting Logistiek.nl heeft samen met BLMC en VAViA onderzoek gedaan

Nadere informatie

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

Uitdagingen ICT markt

Uitdagingen ICT markt Uitdagingen ICT markt Kwalitatieve verstoring arbeidsmarkt Kwantitatieve verstoring arbeidsmarkt Sociaal-Maatschappelijke frictie door veranderende visie op arbeid Traditionele organisatie modellen zijn

Nadere informatie

BUSINESS INNOVATION. BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren

BUSINESS INNOVATION. BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren BUSINESS INNOVATION BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren EEN MASTERCLASS VAN MASTERCLASS INSTITUTE IN SAMENWERKING MET: BUSINESS INNOVATION Be

Nadere informatie

ONDERZOEKSRAPPORT TOPSECTOREN

ONDERZOEKSRAPPORT TOPSECTOREN ONDERZOEKSRAPPORT TOPSECTOREN Sociale innovatie doorslaggevend voor succes topsectoren: Topsectorenbeleid te eenzijdig gericht op technologische innovatie De markt dwingt bedrijven steeds sneller te innoveren

Nadere informatie

Waar sta jij? Reflectie- vragen voor de vakantie, zodat je er straks fit en effectief tegen aan kunt. Marischka Setz DNHS

Waar sta jij? Reflectie- vragen voor de vakantie, zodat je er straks fit en effectief tegen aan kunt. Marischka Setz DNHS Waar sta jij? Reflectie- vragen voor de vakantie, zodat je er straks fit en effectief tegen aan kunt. Vragen uit Loopbaan gesprekken waarmee je meteen jouw voordeel kunt doen Marischka Setz DNHS Waar sta

Nadere informatie

MotivatieMonitor voor HR-professionals

MotivatieMonitor voor HR-professionals MotivatieMonitor voor HR-professionals Een onderzoek naar de ambities en verwachtingen van studenten en starters betreffende de arbeidsmarkt en het beeld dat HR-professionals van deze nieuwe generatie

Nadere informatie

Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle. Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet?

Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle. Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet? Prijzengeld: 5.000,- Deadline: 23 November 2014 Battle type: Premium Battle Hoe voorkomen we piekbelasting van het elektriciteitsnet? Introductie Stedin is als netbeheerder verantwoordelijk voor een veilig

Nadere informatie

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Zakenwijzer Het is tijd voor nieuw en ander leiderschap en management We kunnen ons niet meer verloven te blijven doen wat we deden. Als alles verandert,

Nadere informatie

Iedereen sterk. Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers

Iedereen sterk. Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers Iedereen sterk Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers JANUARI 2016 Veranderen moet veranderen Verandering is in veel gevallen een top-down proces. Bestuur en management signaleren

Nadere informatie

STRATEGISCH PLAN 20152020. Excellent onderwijs voor een innovatieve regio

STRATEGISCH PLAN 20152020. Excellent onderwijs voor een innovatieve regio STRATEGISCH PLAN 20152020 Excellent onderwijs voor een innovatieve regio introductie Met meer dan 10.000 studenten en ruim 800 medewerkers zijn we het grootste opleidingencentrum voor beroepsonderwijs

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

Managementvoorkeuren

Managementvoorkeuren Toelichting bij de test Business Fit-ality Lange Dreef 11G 4131 NJ Vianen Tel: +31 (0)347 355 718 E-mail: info@businessfitality.nl www.businessfitality.nl Business Fit-ality Met welk type vraagstuk bent

Nadere informatie

MotivatieMonitor voor HR-professionals

MotivatieMonitor voor HR-professionals MotivatieMonitor voor HR-professionals Een onderzoek naar de ambities en verwachtingen van studenten en starters betreffende de arbeidsmarkt en het beeld dat HR-professionals van deze nieuwe generatie

Nadere informatie

Axoft Network Services DRECHTSTEDEN REGIONAAL ZAKENMAGAZINE JAARGANG 10 NUMMER 4 MEI 2012. werkt nog intensiever samen met KPN

Axoft Network Services DRECHTSTEDEN REGIONAAL ZAKENMAGAZINE JAARGANG 10 NUMMER 4 MEI 2012. werkt nog intensiever samen met KPN DRECHTSTEDEN REGIONAAL ZAKENMAGAZINE JAARGANG 10 NUMMER 4 MEI 2012 Axoft Network Services werkt nog intensiever samen met KPN Apollo Hotel Papendrecht Vernieuwd en verbeterd Van Lonkhuizen & Van Oosten

Nadere informatie

Functieprofiel Young Expert

Functieprofiel Young Expert 1 Laatst gewijzigd: 20-7-2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1 Ervaringen opdoen... 3 1.1 Internationale ervaring in Ontwikkelingssamenwerkingsproject (OS)... 3 1.2 Nieuwe vaardigheden... 3 1.3 Intercultureel

Nadere informatie

Het schier onmogelijke mogelijk maken

Het schier onmogelijke mogelijk maken Improof, ondernemen met visie Improof is opgericht door Hans Savalle en Tom Touber. Ervaren ondernemers en bestuurders bij grote ondernemingen. Nu helpen zij collega ondernemers hun ambities waar te maken.

Nadere informatie

Ontdekken hoe je je tijd goed kunt beheren, bestaat voor. Jezelf voorbereiden op succes. Hoofdstuk 1. Leer jezelf kennen.

Ontdekken hoe je je tijd goed kunt beheren, bestaat voor. Jezelf voorbereiden op succes. Hoofdstuk 1. Leer jezelf kennen. Hoofdstuk 1 Jezelf voorbereiden op succes In dit hoofdstuk: Een solide timemanagementsysteem opbouwen De grootste uitdagingen van timemanagement het hoofd bieden Het verband zien tussen doelen stellen

Nadere informatie

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie.

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie. Welkomstwoord van Jan Franssen, Commissaris van de Koningin in Zuid-Holland, bij het Lustrumcongres 'Geothermal Heat is Cool' van het Platform Geothermie, Den Haag, 24 oktober 2012 ---------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

Rapport Carriere Waarden I

Rapport Carriere Waarden I Rapport Carriere Waarden I Kandidaat TH de Man Datum 18 Mei 2015 Normgroep Advies 1. Inleiding Carrièrewaarden zijn persoonlijke kenmerken die maken dat u bepaald werk als motiverend ervaart. In dit rapport

Nadere informatie

DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK

DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK VERSIE JUNI 2014 INLEIDING De Bouwcampus staat in de steigers: hier pakken we de uitdagingen binnen de bouw gezamenlijk op. In vraagstukken die zowel private als publieke

Nadere informatie

10 Innovatielessen uit de praktijk 1

10 Innovatielessen uit de praktijk 1 10 Innovatielessen uit de praktijk 1 Geslaagde gastoudermeeting levert veel ideeën op voor innovatie! Wat versta ik onder innoveren? Innoveren is hot. Er zijn vele definities van in omloop. Goed om even

Nadere informatie

Tips voor werknemers StepStone geeft tips op basis van demografische studie. Mei 2009

Tips voor werknemers StepStone geeft tips op basis van demografische studie. Mei 2009 Tips voor werknemers StepStone geeft tips op basis van demografische studie Mei 2009 1 Inleiding De crisis kan ook een opportuniteit zijn voor werknemers om hun job veilig te stellen en zelfs hun kansen

Nadere informatie

Leiderschap bij organisatie verandering. Prof. dr. Janka Stoker Faculteit Economie en Bedrijfskunde Divosa, 22 mei 2015

Leiderschap bij organisatie verandering. Prof. dr. Janka Stoker Faculteit Economie en Bedrijfskunde Divosa, 22 mei 2015 1 1 Leiderschap bij organisatie verandering Prof. dr. Janka Stoker Faculteit Economie en Bedrijfskunde Divosa, 22 mei 2015 Het belang van leiderschap: overal om ons heen 2 Thema s 3 1. Wat is leiderschap?

Nadere informatie

Succesvol innoveren. 15.15 15.20 Welkom. 15.20 15.30 Kennismaking. 15.30 16.05 Ronde tafelgesprekken. 16.05 16.30 Wishing Wall. 16.30 16.

Succesvol innoveren. 15.15 15.20 Welkom. 15.20 15.30 Kennismaking. 15.30 16.05 Ronde tafelgesprekken. 16.05 16.30 Wishing Wall. 16.30 16. Succesvol innoveren 15.15 15.20 Welkom 15.20 15.30 Kennismaking 15.30 16.05 Ronde tafelgesprekken 16.05 16.30 Wishing Wall 16.30 16.55 Pauze 16.55 17.50 Presentatie Dany Jacobs 17.50 18.20 Brainstorm 18.20

Nadere informatie

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics 1 Inleiding Veel organisaties hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in

Nadere informatie

Met genoegen kondigen we de verkiezing van De Slimste Binnenstad van Nederland aan.

Met genoegen kondigen we de verkiezing van De Slimste Binnenstad van Nederland aan. Gemeente t.a.v. het College van Burgemeester en wethouders Datum: 24-2-2015 verkiezing@smartdatacity.org Aankondiging Slimste Binnenstad van Nederland Bijlage: Toelichting Geacht college, Met genoegen

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Slim samenwerken aan Smart Technology

Slim samenwerken aan Smart Technology Slim samenwerken aan Smart Technology Het CIV Smart Technology (CIV is een afkorting van Centrum voor Innovatief Vakmanschap) is een dynamisch samenwerkingsverband tussen ondernemingen, overheden en het

Nadere informatie

ORDINA SAMEN SLIMMER WERKEN

ORDINA SAMEN SLIMMER WERKEN ORDINA SAMEN SLIMMER WERKEN VAN AGENDEREN NAAR DOEN Terwijl u dit leest, voltrekt zich een revolutie in het zakelijk landschap. Het Nieuwe Werken (HNW) staat volop in de aandacht. En niet zonder reden:

Nadere informatie

Leiderschap in Turbulente Tijden

Leiderschap in Turbulente Tijden De Mindset van de Business Leader Leiderschap in Turbulente Tijden Onderzoek onder 175 strategische leiders Maart 2012 Inleiding.. 3 Respondenten 4 De toekomst 5 De managementagenda 7 Leiderschap en Ondernemerschap

Nadere informatie

Medewerkers met schulden

Medewerkers met schulden Medewerkers met schulden oplossen en voorkomen Financieel inzicht met de digitale loonstrook We verkeren wereldwijd in een financiële crisis. Deze economische situatie heeft z n weerslag op ieder persoonlijk.

Nadere informatie

Van baan naar loopbaan Verslag van het onderzoek naar de praktijk van mobiliteitsbeleid

Van baan naar loopbaan Verslag van het onderzoek naar de praktijk van mobiliteitsbeleid Van baan naar loopbaan Verslag van het onderzoek naar de praktijk van mobiliteitsbeleid In het voorjaar van 2015 heeft Odyssee een digitale enquête uitgezet onder 950 ondernemingsraden om zicht te krijgen

Nadere informatie

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent Menukaart Loopbaanevents Investeer in jouw talent Inhoud 1. LOOPBAANEVENTS OP LOCATIE... 3 Inleiding... 3 Praktisch... 3 2. TALENT ONTWIKKELEN ( TALENTMANAGEMENT)... 4 (her)ken je Talent/ Kernkwaliteiten...

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

hoe wij het best op die uitdagingen kunnen inspelen, wat daarvoor nodig is en hoe wij daar samen aan kunnen werken.

hoe wij het best op die uitdagingen kunnen inspelen, wat daarvoor nodig is en hoe wij daar samen aan kunnen werken. Toespraak van SNN-voorzitter Max van den Berg, bijeenkomst EFMI Business School (Academisch kennisinstituut voor de foodsector), Groningen op 18 november 2010 [Inleiding] Sommige mensen verdienen hun geld

Nadere informatie

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil, onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-ondernemers MKB-Nederland

Nadere informatie

Verslag inspiratiemeeting 19 mei 2015

Verslag inspiratiemeeting 19 mei 2015 Verslag inspiratiemeeting 19 mei 2015 Verandering. De transitie waarin de bouw terecht is gekomen is een zeer actueel onderwerp. De laatste 15 tot 20 jaar heeft er een grote verandering plaatsgevonden

Nadere informatie

Masterclass IT Savvy. Impact van trends

Masterclass IT Savvy. Impact van trends Masterclass IT Savvy Impact van trends Regelmatig komen onderzoeksbureaus zoals Gartner en McKinsey met rapporten waarin nieuwe trends worden aangekondigd. Belangrijke vraag, en niet eenvoudig te beantwoorden,

Nadere informatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie Feike Sijbesma, CEO Royal DSM In de loop der tijd is het effect van bedrijven op de maatschappij enorm veranderd. Vijftig tot honderd

Nadere informatie

21st Century Skills Training

21st Century Skills Training Ontwikkeling van competenties voor de 21 e eeuw - Vernieuwend - Voor werknemers van nu - Met inzet van moderne en digitale technieken - - Integratie van social media - Toekomstgericht - Inleiding De manier

Nadere informatie

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI)

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het zelfbeoordelingsformulier Het doel van deze evaluatie is om u te helpen bij het bepalen van de belangrijkste aandachtsvelden van uw leidinggevende

Nadere informatie

Factsheet DELIVERING DIGITAL PROFESSIONALS People

Factsheet DELIVERING DIGITAL PROFESSIONALS People Factsheet DELIVERING DIGITAL PROFESSIONALS People DELIVERING DIGITAL PROFESSIONALS People Onze experts brengen u digitale kennis en ervaring op locatie. Om voortdurend in te kunnen spelen op veranderende

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

SALARISADMINISTRATIE

SALARISADMINISTRATIE SALARISADMINISTRATIE Zelf doen of uitbesteden? Leuk dat je ons partner kennisdocument hebt gedownload. In kennisdocumenten in samenwerking met horecabranche experts brengen wij je op de hoogte van de voor

Nadere informatie

Leer ze omgaan met onzekerheid. Nils de Witte - StudentsInc

Leer ze omgaan met onzekerheid. Nils de Witte - StudentsInc Leer ze omgaan met onzekerheid Nils de Witte - StudentsInc Programma en introductie Leer ze omgaan met onzekerheid verkennende discussie en ideeën nils de witte wat bedoel ik met onzekerheid waarom is

Nadere informatie

Inspiratie voor Nieuwe Business Modellen

Inspiratie voor Nieuwe Business Modellen Inspiratie voor Nieuwe Business Modellen Bijeenkomst bij Eneco in kader van onderzoek naar Nieuwe Business Modellen De noodzaak om te veranderen is onmiskenbaar. Burgers, bedrijven en overheid zoeken naar

Nadere informatie

Personeelsvoorziening van de toekomst

Personeelsvoorziening van de toekomst Personeelsvoorziening van de toekomst een transitienetwerk voor Noordoost-Brabant Food & Feed Noordoost-Brabant Wie doet over tien jaar het werk? Waar staat uw bedrijf over tien jaar? De crisis voorbij,

Nadere informatie

Grenzeloze ambities Ondernemen in een internationale context

Grenzeloze ambities Ondernemen in een internationale context Grenzeloze ambities Ondernemen in een internationale context Dirk Jan van den Berg Voorzitter van het College van Bestuur van de TU Delft Ter gelegenheid van de opening van het collegejaar 2009/2010 Delft,

Nadere informatie

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer?

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? In deze bijdrage neemt Gea Peper, eigenaar van het HappinessBureau, ons mee in het belang van geluk op het werk in de vorm van een interview met Onno Hamburger.

Nadere informatie

Succes is een keuze Het verschil maken op de vakbeurs

Succes is een keuze Het verschil maken op de vakbeurs Succes is een keuze Het verschil maken op de vakbeurs Wat maakt u succesvol op een vakbeurs? Hoe krijgt u een goede klantenstroom op gang? Door alleen uw geweldige diensten of uw betrouwbare producten

Nadere informatie

Drijfveren en verkopen

Drijfveren en verkopen Drijfveren en verkopen 5.6 Verkopen Een heel andere manier van omgaan met de drijfveren heeft te maken met de omgang met de buitenwereld. Dit boek gaat over drijfveren in de praktijk, met de nadruk op

Nadere informatie

Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld

Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld reageren bijlagen attenderen printversie Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld Datum 01/02/2007 Auteur publicatie Guus Wijngaards, Jos Fransen, Pieter Swager (INHOLLAND) Titel

Nadere informatie

Slimmer werken met mensen

Slimmer werken met mensen Slimmer werken met mensen Paul Breman Mijn Bedrijf 2.0 wordt mede gefinancierd met steun van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling van de Europese Commissie, de Provincie Utrecht en de Gemeente

Nadere informatie

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit!

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit! Stedendriehoek 1 daagt uit! Eo Wijers-prijsvraag 2014-2015 1 Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst en Zutphen eo wijers-stichting voor ruimtelijke kwaliteit in de regio Stedendriehoek daagt

Nadere informatie