Strandtoerisme Walcheren. Vrijetijdseconomie Zeeland 2013 = Technische rapportage =

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Strandtoerisme Walcheren. Vrijetijdseconomie Zeeland 2013 = Technische rapportage ="

Transcriptie

1 Economische Economische Effect effectrapportage Rapportage Strandtoerisme Walcheren Vrijetijdseconomie Zeeland 2013 = Technische rapportage = Diana Korteweg Maris & Jeroen Klijs Kenniscentrum Kusttoerisme / NHTV Breda Oktober 2013

2 Economische effectrapportage Vrijetijdseconomie Zeeland 2013 = Technische rapportage = Colofon 2014, Kenniscentrum Kusttoerisme Auteurs: Diana Korteweg Maris en Jeroen Klijs 1 Bij het samenstellen van dit rapport is de grootste zorgvuldigheid betracht. Kenniscentrum Kusttoerisme is echter niet aansprakelijk voor enige directe of indirecte schade als gevolg van de aangeboden informatie in deze publicatie. Kenniscentrum Kusttoerisme p/a HZ University of Applied Sciences Postbus AJ Vlissingen Telefoon: Website: 1 NHTV internationaal hoger onderwijs Breda

3 Inhoudsopgave 1. Vrijetijdseconomie in Zeeland Inleiding Economische impactmeting Bestedingen in de Zeeuwse vrijetijdseconomie Afbakening van de Zeeuwse vrijetijdseconomie Consumentenbestedingen in de Zeeuwse vrijetijdseconomie: verblijfsbezoek Consumentenbestedingen in de Zeeuwse vrijetijdseconomie: dagbezoek Consumentenbestedingen in de Zeeuwse vrijetijdseconomie: zakelijk bezoek Consumentenbestedingen in de Zeeuwse vrijetijdseconomie: recreatiegoederen Totale consumentenbestedingen in de Zeeuwse vrijetijdseconomie Economische betekenis van de Zeeuwse vrijetijdseconomie Van marktprijzen naar basisprijzen Van direct naar totale output Van output naar toegevoegde waarde Werkgelegenheid Totale economische waarde samengevat Bijlage 1: Berekening en toewijzing van de bestedingen Bijlage 2: Economische effecten van de vrijetijdseconomie - totaal Bijlage 3: Economische effecten van de vrijetijdseconomie - verblijfsbezoek Bijlage 4: Economische effecten van de vrijetijdseconomie - dagbezoek Bijlage 5: Economische effecten van de vrijetijdseconomie - zakelijk bezoek Bijlage 6: Economische effecten van de vrijetijdseconomie - recreatiegoederen... 26

4 1. Vrijetijdseconomie Zeeland gemeten 1.1 Inleiding In het collegeprogramma Stuwende Krachten heeft Provincie Zeeland ervoor gekozen zich sterk neer te zetten als regisseur en zich te richten op economische en ruimtelijke ontwikkeling. De provincie heeft een nieuwe invalshoek gekozen door te zoeken naar bindende factoren en de specifieke krachten die Zeeland duidelijk onderscheiden van andere regio s. Het leidde tot de simpele conclusie: Zeeland ligt niet aan zee, maar er middenin: LAND IN ZEE! LAND IN ZEE! is voor de vrijetijdseconomie vertaald in het concept Zeeën van tijd, ruimte voor jezelf. Dit concept geldt als leidraad voor zowel concept en productontwikkeling als de toeristische promotie van Zeeland. Doel is de consument een beleving van vrijheid te bieden in Zeeland; niet gastvrijheid, maar vrijheid voor de gast. De vrijetijdseconomie is één van de speerpuntsectoren binnen de Economische Agenda Zeeland Algeheel doel van deze agenda is duurzame economische ontwikkeling, groei en innovatie waarbij werkgelegenheid, werkloosheid en economisch toegevoegde waarde als indicatoren worden gehanteerd. Dit betekent dat de provincie voor wat betreft de vrijetijdseconomie de toegevoegde waarde (als gevolg van toeristische bestedingen) en de werkgelegenheid wil monitoren, om te meten wat de effecten zijn van het economische beleid. Provincie Zeeland heeft Kenniscentrum Kusttoerisme gevraagd om de economische monitoring van de vrijetijdseconomie uit te voeren. Deze rapportage beschrijft de economische impact van de vrijetijdseconomie over het jaar

5 1.2 Economische impactmeting: keuze voor een input-outputmodel Het berekenen van de economische waarde van de Zeeuwse vrijetijdseconomie vindt plaats met behulp van een input-outputmodel. De keuze voor gebruik van dit model wordt hieronder toegelicht. In Nederland worden veel verschillende modellen gebruikt voor het berekenen van economische impact. Met name in de context van toerisme en vrije tijd bleek dat deze verschillende berekeningen veel vragen opriepen. Reden voor NHTV internationaal hoger onderwijs Breda, partner binnen Kenniscentrum Kusttoerisme, om een promotie-onderzoek te starten naar de beste methode om de economische impact van toerisme en vrije tijd op regionaal niveau te meten. De eerste fase van het promotie-onderzoek was gericht op de keuze van een model. In het artikel 'Criteria to Compare Economic Impact Models in Tourism' (Klijs et al, 2012) zijn, op basis van een uitgebreide set criteria, diverse economische modellen met elkaar vergeleken. De conclusie is dat, met name voor toepassingen op regionaal niveau, het IO-model zeer veel mogelijkheden biedt. Onder auspiciën van Wageningen Universiteit & Research centrum (WUR) heeft Klijs het input-output model in de tweede fase van het promotie-onderzoek verder verbeterd voor toepassingen in een toeristische context. IO-modellen laten zien in welke sectoren de effecten van elke bestede euro terecht komen, uitgedrukt in output, toegevoegde waarde en werkgelegenheid. Daarom hanteert Kenniscentrum Kusttoerisme dit model altijd voor economische impactanalyses van toerisme en toeristische ontwikkelingen. Binnen de hogescholen wordt continu gewerkt aan de doorontwikkeling van kennis over economische monitoring van toerisme. Dankzij de samenwerking in Kenniscentrum Kusttoerisme en in CELTH (Centre of Expertise Leisure, Tourism & Hospitality) kunnen wij deze kennis toepassen voor partijen in het werkveld. Het input-outputmodel beschrijft de relaties tussen bestedingen (=input) enerzijds en de productie (=output) die daarvoor in de verschillende bedrijfsklassen nodig is. Deze relaties zijn in elke regio anders, afhankelijk van de aanwezige bedrijvigheid in regio s. Met behulp van deze relaties worden zowel de directe als de indirecte effecten zichtbaar gemaakt. Direct zijn de effecten bij sectoren die rechtstreeks verkopen aan toeristen. Bijvoorbeeld de werkgelegenheid op de camping waar de toerist verblijft. Indirect zijn de effecten in de sectoren die leveren aan de sectoren die verkopen aan de toeristen. Zoals de werkgelegenheid bij de groothandel die producten levert aan de camping. Niet berekend worden de afgeleide effecten: het feit dat extra inkomen in de verschillende sectoren ook weer leidt tot meer bestedingen. Bij het gebruik van een input-outputmodel wordt ook geen rekening gehouden met eventuele negatieve effecten 2. Er wordt van uitgegaan dat de bestedingen die worden opgevoerd als input niet leiden tot een afname van bestedingen elders. Daarnaast geldt bij een input-outputmodel de aanname dat de benodigde productiecapaciteit (arbeid, kapitaal, machines) vrij inzetbaar is voor het realiseren van deze input; oftewel dat de extra productie niet ten koste gaat van productie in andere sectoren. Overigens worden een aantal van deze beperkingen gereduceerd als onderdeel van het promotie-onderzoek bij NHTV. Om de berekeningen te kunnen uitvoeren is er een input-outputtabel specifiek voor de provincie nodig. Dit is een tabel die antwoord geeft op de vraag hoeveel elke sector levert aan zichzelf, aan andere sectoren en aan hun uiteindelijke afnemers. Alleen op basis van een input-outputtabel kan de stap worden gemaakt van de directe effecten naar de totale effecten (direct + indirect). Er blijkt 2 Dwyer, L., Forsyth, P. & Spurr, R. (2003). Evaluating tourism s economic effects: new and old approaches. In: Tourism Management 25 (2004),

6 namelijk uit hoeveel output er in elk van de sectoren van de economie nodig is, om er voor te zorgen dat er producten en diensten geleverd kunnen worden aan (bijvoorbeeld) toeristen. Input-outputtabellen, welke benodigd zijn voor het ontwikkelen van een input-output model, zijn veelal alleen beschikbaar op nationaal niveau. Speciaal voor dit onderzoek hebben onderzoekers van NHTV internationaal hoger onderwijs Breda een input-outputtabel voor de provincie Zeeland samengesteld. Hierbij is de aanpak van Flegg s Location Quotient gehanteerd. Nationale technische coëfficiënten (die de basis vormen van het IO-model en de economische samenhang beschrijven tussen sectoren) worden omgerekend naar regionale technische coëfficiënten, gebaseerd op een vergelijking van de werkgelegenheid per sector op regionaal en nationaal niveau. Deze methode is gebaseerd op een aantal aannames, waaronder een gelijke arbeidsproductiviteit en een gelijke verhoudingen tussen gebruikte inputs binnen sectoren op regionaal en nationaal niveau. Voor de regionalisering zijn de meest recente cijfers gebruikt, zijnde het jaar De hieruit resulterende IOtabel beschrijft als enige de specifieke economische samenhang in de provincie Zeeland. Gezien het feit dat de economische structuur van regio s vrij stabiel is, is een IO-tabel van het jaar 2012 heel geschikt voor de analyse van economische effecten van de vrijetijdseconomie. Binnen de hogescholen wordt continu gewerkt aan de doorontwikkeling van kennis over economische monitoring in de vrijetijdseconomie. Dankzij de samenwerking in Kenniscentrum Kusttoerisme en in CELTH (Centre of Expertise Leisure, Tourism & Hospitality) kan deze kennis worden ontsloten voor partijen in het werkveld. 3

7 2. Bestedingen in de Zeeuwse vrijetijdseconomie 2.1 Afbakening van de Zeeuwse vrijetijdseconomie Zoals beschreven in hoofdstuk 1 vindt het berekenen van de totale economische waarde van de vrijetijdseconomie in Zeeland plaats met behulp van een input-outputmodel. Het gebruik van een input-outputmodel start met het berekenen van de totale bestedingen in de vrijetijdseconomie in de provincie Zeeland. Hiertoe moest eerst de vrijetijdseconomie worden afgebakend. Voor deze afbakening is allereerst gekeken naar de Landelijke R&T standaard 3, een notitie waarin tussen provincies onderling afspraken zijn gemaakt over het bepalen van bestedingen in de vrijetijdssector. Vervolgens is op een aantal punten van deze afbakening afgeweken. Zo zijn een aantal aspecten van de vrijetijdseconomie toegevoegd: De jaarlijkse uitgaven aan de huur van vaste standplaatsen op campings en vaste ligplaatsen in jachthavens vormen een relevant deel van de consumentenbestedingen aan verblijfsbezoek. In de Landelijke R&T standaard werd dit buiten beschouwing werd gelaten, vanwege een gebrek aan informatie. In deze rapportage is ervoor gekozen om deze bestedingen zo goed mogelijk in te schatten. Hiervoor is een berekeningsmethode gekozen, deze wordt in paragraaf 2.2 toegelicht. De aanschaf van duurzame recreatiegoederen, zoals caravans en tenten, maar ook artikelen voor sportbeoefening wordt als relevant onderdeel van de vrijetijdseconomie beschouwd en is daarom toegevoegd aan de afbakening. Daarnaast is voor het zakelijk toerisme geen gebruik gemaakt van de aanbevolen bron Continu- ZakenreisOnderzoek. De kosten van deelname aan dit onderzoek zijn aanzienlijk, de gebruikswaarde voor Zeeland is beperkt. Daarom heeft Zeeland niet deelgenomen aan dit onderzoek en zijn de bestedingen aan zakelijk toerisme niet volledig in beeld gebracht. Onderstaande tabel toont de verschillende onderdelen van de vrijetijdseconomie zoals die in deze rapportage worden meegenomen met daarbij de gehanteerde gegevensbronnen voor het bepalen van consumentenbestedingen. Tevens wordt aangeduid in hoeverre de berekening overeenkomt met de Landelijke R&T standaard. Onderdeel vrijetijdseconomie Verblijfsbezoek Toeristische vakanties van Nederlanders Toeristische vakanties van buitenlanders Vakanties van Nederlandse vaste gasten Vakanties van buitenlandse vaste gasten Jaarlijkse kosten huur vaste stand- & ligplaatsen Match met Landelijke R&T standaard? Ja Ja Ja Hiaat in standaard Nee Te gebruiken gegevensbron ContinuVakantieOnderzoek, NBTC-NIPO Research Statistiek Logiesaccommodaties, CBS, in combinatie met de Statistiek Inkomend Toerisme, NBTC ContinuVakantieOnderzoek, NBTC-NIPO Research Geen bron, diverse aannames om toch een inschatting te kunnen maken Geen bron, diverse aannames om toch een inschatting te kunnen maken 3 KennisAs (2009). De Landelijke R&T Standaard. Notitie over bepalen bestedingen en werkgelegenheid in de vrijetijdssector op provinciaal niveau. 4

8 Dagbezoek Binnenlandse uitstapjes Ja ContinuVrijeTijdsOnderzoek, NBTC-NIPO Research, specifieke afbakening van activiteiten Uitstapjes van buitenlanders Hiaat in standaard Geen bron, diverse aannames om toch een inschatting te kunnen maken Zakelijk bezoek Zakelijk verblijfsbezoek Nederlanders Ja Afgeweken van standaard, inschatting gemaakt op basis van Statistiek Logiesaccommodaties, CBS Zakelijk verblijfsbezoek buitenlanders Ja Statistiek Logiesaccommodaties, CBS, in combinatie met de Statistiek Inkomend Toerisme, NBTC Zakelijk dagbezoek Nederlanders Hiaat in standaard Buiten beschouwing gelaten, geen bronnen beschikbaar Zakelijk dagbezoek buitenlanders Hiaat in standaard Buiten beschouwing gelaten, geen bronnen beschikbaar Vrijetijdseconomie - recreatiegoederen Aanschaf duurzame recreatiegoederen Nee Satellietrekeningen Toerisme, CBS Bovengenoemde bronnen zijn gebruikt voor het in beeld brengen van de totale uitgaven in de vrijetijdseconomie. De resultaten worden weergegeven in de volgende paragrafen. 5

9 2.2 Consumentenbestedingen in de Zeeuwse vrijetijdseconomie: verblijfsbezoek Onderstaand overzicht toont de consumentenbestedingen gerelateerd aan verblijfsbezoek. Verblijfsbezoek Toeristische vakanties van Nederlanders a Toeristische vakanties van buitenlanders b Vakanties van Nederlandse vaste gasten c Vakanties van buitenlandse vaste gasten d Jaarlijkse kosten van vaste gasten e Totale bestedingen verblijfsbezoek Logies & horeca Excursies, toegang Vervoer in de regio Detailhandel & overige uitgaven Totaal Let op: Voor alle berekeningen geldt dat zij gebaseerd zijn op onderzoeksgegevens en dus een benadering zijn van de werkelijke bestedingen. Echter, voor de blauw-gemarkeerde categorieën waren zeer weinig onderzoeksgegevens beschikbaar; de blauw-gemarkeerde bestedingen zijn dan ook slechts een inschatting, op basis van een aantal aannames in combinatie met relevante onderzoeksgegevens. Zie de toelichting op de volgende pagina. De werkelijke bestedingen zullen afwijken van de hier gepresenteerde data en - vanwege de behoudende inschattingen - waarschijnlijk hoger zijn. Toelichting op de gehanteerde bronnen en berekeningen: a Bron: ContinuVakantieOnderzoek NBTC-NIPO Research. De gegevens betreffen de periode oktober 2012 tot en met september b Het totaal aantal overnachtingen is ontleend aan de Statistiek Logiesaccommodaties van CBS, deze gegevens betreffen het jaar CBS publiceert de verhouding toeristisch vs. zakelijk verblijf in hotels, dit percentage (26%) is toegepast op het aantal overnachtingen om het toeristische deel te kunnen vaststellen. Het aantal toeristische overnachtingen is vermenigvuldigd met de bestedingsgegevens uit de Statistiek Inkomend Toerisme van NBTC. De meest recente gegevens betreffen het jaar De bestedingen per dag van Nederlandse gasten in eigen land zijn in de periode met 4,4% gestegen, aangenomen is dat deze stijging ook geldt voor de bestedingen van buitenlandse gasten in ons land. c Bron: ContinuVakantieOnderzoek NBTC-NIPO Research. De gegevens betreffen de periode oktober 2012 tot en met september In dit onderzoek worden vaste gasten alleen gevraagd naar hun totale uitgaven tijdens de vakantie. Voor de onderverdeling naar uitgavencategorieën is aangenomen dat deze verdeling gelijk is aan de onderverdeling tijdens toeristische vakanties van Nederlanders, waarbij de kosten voor de accommodatie afzonderlijk berekend zijn (zie e). We hebben de indruk dat hierdoor sprake is van een onderschatting. 6

10 d e Er is geen inzicht in het aantal buitenlandse vaste gasten in Zeeland. In het werkveld is echter bekend dat een groot aantal (met name) Duitse gasten een stacaravan, tweede woning of vaste ligplaats in Zeeland heeft. Daarom toch een poging om een indruk te krijgen om de omvang: Volgens het ContinuVakantieOnderzoek telde Zeeland Nederlandse vaste gasten in Nederlandse vaste gasten gaan gemiddeld met 2,82 personen op vakantie; omgerekend zouden Nederlanders dus zo n accommodaties in hun bezit hebben. Kijkend naar de accommodaties waarin zij verblijven, gaat het om zo n tweede woningen, zo n stacaravans op jaarplaatsen, zo n seizoenplaatsen op campings en ruim ligplaatsen in jachthavens. Het totale aantal tweede woningen in Zeeland is onbekend en ook het totale aantal seizoenplaatsen blijkt niet vast te stellen door variabel gebruik door campings. Volgens de meest recente aanbodinventarisatie (2011) telt Zeeland zo n jaarplaatsen op campings en ligplaatsen in jachthavens. Kijkend naar deze cijfers is het dan ook zeer aannemelijk dat er zeker nog zo n accommodaties in het bezit zijn van buitenlandse vaste gasten. Kijkend naar de omvang van het reisgezelschap, reizen buitenlandse toeristen met gemiddeld 3,0 personen, Nederlandse vaste gasten reizen met gemiddeld 2,8 personen. Voor buitenlandse vaste gasten wordt daarom een gemiddelde van deze groepen gehanteerd: 2,9 personen in het reisgezelschap accommodaties x 2,9 personen resulteert dan in buitenlandse vaste gasten. Aangenomen wordt dat de frequentie van hun gebruik van de vakantie-accommodatie lager is dan van Nederlanders: 2,1 keer per jaar in plaats van gemiddeld 4,2 keer. Daarnaast wordt aangenomen dat hun verblijfsduur gemiddeld gelijk is aan dat van Nederlandse vaste gasten: 6,5 dagen. Dit resulteert in vakantiedagen van buitenlandse vaste gasten. Ten slotte wordt aangenomen dat hun bestedingspatroon gelijk is aan dat van Nederlandse vaste gasten. Binnen de bestaande vakantieonderzoeken wordt niet gevraagd naar de accommodatiekosten van vaste gasten, omdat deze op jaarbasis worden betaald. Daarom is hiervoor een aanvullende berekening gekozen, gebaseerd op het aantal eenheden vermenigvuldigd met een gemiddeld tarief. Hierbij is alleen gekeken naar jaarplaatsen op campings en ligplaatsen in jachthavens; zoals hierboven vermeld, is het aantal tweede woningen in Zeeland onbekend evenals het totale aantal seizoenplaatsen, dit laatste vanwege het variabele gebruik door campings. De meest recente aanbodinventarisatie van standplaatsen op campings in Zeeland dateert uit Hieruit bleek dat Zeeland destijds vaste standplaatsen (jaarplaatsen) op campings telde. Aangenomen is dat dit aantal sindsdien niet noemenswaardig is veranderd. In 2013 heeft een inventarisatie plaatsgevonden bij 26 Brabantse campings; het gemiddelde tarief voor een jaarplaatsen op een camping werd in die provincie vastgesteld op Het is aannemelijk dat het tarief in Zeeland hoger is, vanwege de populariteit van o.a. jaarplaatsen direct aan de kust. Dit leidt tot een onderschatting van de jaarlijkse kosten van deze vaste gasten. Het aantal jaarplaatsen in Zeeland is vermenigvuldigd met dit gemiddelde tarief. Deze bestedingen zijn opgenomen in de categorie Logies en horeca, omdat campings worden beschouwd als logiesaccommodaties. 7

11 De meest recente aanbodinventarisatie van vaste ligplaatsen in Zeeuwse jachthavens dateert uit Hieruit bleek dat Zeeland destijds vaste ligplaatsen (zomerligplaatsen) telde. Aangenomen is dat dit aantal sindsdien niet noemenswaardig is veranderd. CBS doet regelmatig onderzoek naar de tarieven van jachthavens. Het meest recente onderzoek dateert uit Daarin publiceerden zij gemiddelde jaartarieven voor een kleine boot (6 x 2 meter) en een grote boot (10 x 3,5 meter), voor jachthavens van verschillende omvang. Kijkend naar de omvang van Zeeuwse jachthavens is gekozen voor het gemiddelde tarief van jachthavens met ligplaatsen. Gezien de trend dat boten steeds groter worden, is in deze berekening het gemiddelde tarief voor een grote boot gehanteerd: 835. Dit tarief is gecorrigeerd voor inflatie (8,8% 2013 ten opzichte van 2009): 908,48. Het is aannemelijk dat het tarief in Zeeland wat hoger is, mogelijk is hierdoor sprake van een onderschatting. Het aantal vaste ligplaatsen is vervolgens vermenigvuldigd met dit gemiddelde tarief. Deze bestedingen zijn opgenomen in de categorie Excursies/toegang, omdat jachthavens worden gezien als onderdeel van de sector recreatie in de sectorindeling (SBI-codering) van CBS. 2.3 Consumentenbestedingen in de Zeeuwse vrijetijdseconomie: dagbezoek Onderstaand overzicht toont de consumentenbestedingen gerelateerd aan dagbezoek. Dagbezoek Logies & horeca Excursies, toegang Binnenlandse uitstapjes f Uitstapjes van buitenlanders g Totale bestedingen dagbezoek Vervoer (alle vervoer) Detailhandel & overige uitgaven Totaal Let op: Voor alle berekeningen geldt dat zij gebaseerd zijn op onderzoeksgegevens en dus een benadering zijn van de werkelijke bestedingen. Echter, voor de blauw-gemarkeerde categorieën waren zeer weinig onderzoeksgegevens beschikbaar; de blauw-gemarkeerde bestedingen zijn dan ook slechts een inschatting, op basis van een aantal aannames in combinatie met relevante onderzoeksgegevens. Zie de toelichting op de volgende pagina. De werkelijke bestedingen zullen afwijken van de hier gepresenteerde data en - vanwege de behoudende inschattingen - waarschijnlijk hoger zijn. Toelichting op de gehanteerde bronnen en berekeningen: f Bron: ContinuVrijeTijdsOnderzoek NBTC-NIPO Research. De gegevens betreffen de periode mei 2012 t/m april Hierbij zijn niet alle vrijetijdsactiviteiten in Zeeland inbegrepen, maar alleen de activiteiten volgens de definitie uitstapje : recreatieve activiteiten waarvoor men ten minste twee uur van huis is zonder dat daarbij een overnachting elders plaatsvindt. Bezoeken aan familie of kennissen zijn geen uitstapjes. Afgezien van de tijdsafbakening worden activiteiten als zelf sporten en hobby- en verenigingsactiviteiten niet gezien als uitstapje. g Het aantal uitstapjes van bezoekers uit andere landen is onbekend, hiervoor bestaat momenteel nog geen goede gegevensbron. Als deze groep volledig buiten beschouwing zou worden gelaten, ontstaat een aanzienlijke onderschatting. In het werkveld is immers bekend dat het dagbezoek vanuit met name België omvangrijk is. Daarom is de aanname gedaan dat het aantal uitstapjes vanuit het buitenland in Zeeland gelijk is aan het uitstapjes van Zeeuwen in het buitenland. Daarbij is aangenomen dat de bestedingen van buitenlandse gasten gelijk zijn aan de bestedingen van Nederlanders tijdens uitstapjes in Zeeland. Mogelijk ontstaat hierdoor een onderschatting. 8

12 2.4 Consumentenbestedingen in de Zeeuwse vrijetijdseconomie: zakelijk bezoek Onderstaand overzicht toont de consumentenbestedingen gerelateerd aan zakelijk bezoek. Zakelijk bezoek Zakelijk verblijfsbezoek Nederlanders h Zakelijk verblijfsbezoek buitenlanders i Zakelijk dagbezoek Nederlanders j Zakelijk dagbezoek buitenlanders j Totale bestedingen zakelijk bezoek Logies & horeca Excursies, toegang Vervoer in de regio Detailhandel & overige uitgaven Totaal onbekend onbekend Let op: Voor alle berekeningen geldt dat zij gebaseerd zijn op onderzoeksgegevens en dus een benadering zijn van de werkelijke bestedingen. Echter, voor de blauw-gemarkeerde categorieën waren zeer weinig onderzoeksgegevens beschikbaar; de blauw-gemarkeerde bestedingen zijn dan ook slechts een inschatting, op basis van een aantal aannames in combinatie met relevante onderzoeksgegevens. Zie de toelichting op de volgende pagina. De werkelijke bestedingen zullen afwijken van de hier gepresenteerde data en - vanwege de behoudende inschattingen - waarschijnlijk hoger zijn. Toelichting op de gehanteerde bronnen en berekeningen: h NBTC-NIPO Research doet tweejaarlijks onderzoek naar meerdaagse zakenreizen van Nederlanders: het ContinuZakenreisOnderzoek. In Zeeland wordt niet deelgenomen aan dit onderzoek. Daarom kan in dit onderzoek alleen gebruik worden gemaakt van de Statistiek Logiesaccommodaties van CBS. CBS vraagt hotels aan te geven welk deel van de hen gerealiseerde overnachtingen een toeristisch dan wel zakelijk motief heeft. In Zeeland was 26% van de hotelovernachtingen in 2012 zakelijk. Dit percentage is toegepast op het bij CBS geregistreerde aantal hotelovernachtingen in 2013: nachten. Door gebrek aan gegevens is zakelijk verblijf in andere accommodatievormen buiten beschouwing gelaten. NBTC en CBS doen vijfjaarlijks onderzoek naar de bestedingen van buitenlandse gasten, in de Statistiek Inkomend Toerisme. Het meest recente onderzoek dateert uit Hieruit bleek dat de bestedingen van zakelijke gasten 2,5 keer hoger zijn dan van toeristische gasten. Daarom zijn de gemiddelde bestedingen van Nederlandse toeristische hotelgasten met 2,5 vermenigvuldigd. Aangenomen is dat de onderverdeling van deze bestedingen naar uitgavencategorieën gelijk is aan de onderverdeling van buitenlandse gasten. i Het aantal zakelijke overnachtingen van buitenlandse gasten is op dezelfde wijze berekend als voor Nederlandse gasten: 26% van de hotelovernachtingen van buitenlanders resulteert in overnachtingen in 2013 Door gebrek aan gegevens is zakelijk verblijf in andere accommodatievormen buiten beschouwing gelaten. Vanuit de Statistiek Inkomend Toerisme (2009) is bekend dat de zakelijke gast 2,5 keer meer besteed dan de toerist. De gemiddelde bestedingscijfers uit deze Statistiek zijn daarom met 2,5 vermenigvuldigd. Deze bestedingsgegevens betreffen het jaar De bestedingen per dag van Nederlandse gasten in eigen land zijn in de periode met 9

13 j 4,4% gestegen, aangenomen is dat deze stijging ook geldt voor de bestedingen van buitenlandse gasten in ons land. Over eendaagse zakenreizen (vergaderingen, congressen, trainingen etc) van Nederlanders en buitenlanders zijn nauwelijks gegevens bekend. Foodstep 4 doet weliswaar onderzoek naar de verhouding privé vs. zakelijke bestedingen in de horeca (drank- en maaltijdverstrekkers). Hierbij blijven eendaagse zakelijke bijeenkomsten (vergaderingen, congressen, trainingen etc) in hotels, congrescentra en andere accommodaties echter volledig buiten beeld, terwijl verwacht wordt dat hier het merendeel van de zakelijke bestedingen terechtkomen. Daarom is deze groep in zijn geheel buiten beschouwing gelaten. 2.5 Consumentenbestedingen in de Zeeuwse vrijetijdseconomie: recreatiegoederen Onderstaand overzicht toont de bestedingen van Zeeuwen aan de aanschaf van duurzame recreatiegoederen, zoals caravans, tenten, sportartikelen et cetera. Vrijetijdseconomie - recreatiegoederen Aanschaf duurzame recreatiegoederen k Totale bestedingen vrijetijdseconomie - recreatiegoederen Logies & horeca Excursies, toegang Vervoer Detailhandel & overige uitgaven Totaal Toelichting op de gehanteerde bronnen en berekeningen: k Bron: Satellietrekeningen Toerisme van CBS. Hierin zijn de totale uitgaven van Nederlanders aan duurzame recreatiegoederen berekend. Aangenomen is dat de uitgaven van de Zeeuwse consument overeenkomen met de gemiddelde uitgaven van Nederlanders en dat dit overeenkomstig in de Zeeuwse vrijetijdseconomie terechtkomt. De gegevens betreffen het jaar 2012, aangenomen is dat dit bedrag ongewijzigd is. 4 Zie gegevens Footstep via 10

14 2.6 Totale consumentenbestedingen in de Zeeuwse vrijetijdseconomie De gegevens uit de voorgaande paragrafen resulteren in het onderstaand overzicht, dat de totale consumentenbestedingen in de Zeeuwse vrijetijdseconomie toont. In totaal bedragen deze bestedingen 1,74 miljard. Vrijetijdeconomie totaal Logies & horeca Excursies, toegang Vervoer Detailhandel & overige uitgaven Totaal Verblijfsbezoek Dagbezoek Zakelijk meerdaags bezoek Recreatiegoederen Totale bestedingen vrijetijdseconomie

15 3 Economische betekenis van de Zeeuwse vrijetijdseconomie 3.1 Van marktprijzen naar basisprijzen De consumentenbestedingen zoals getoond in hoofdstuk 2 vormen het startpunt voor de berekening van de totale economische betekenis van de Zeeuwse vrijetijdseconomie. Deze bestedingen zijn uitgedrukt in marktprijzen : prijzen die door bedrijven of consumenten worden betaald. Het IO-model is echter genoteerd in basisprijzen. Basisprijzen zijn prijzen exclusief handels- en transportmarges en exclusief netto productgebonden belastingen. De bestedingen tegen basisprijzen zijn gelijk aan de directe output. In de berekening in de bijlage 1 wordt getoond hoe de bestedingen van de toeristen (in marktprijzen) worden omgerekend naar de benodigde basisprijzen, hieronder wordt dit toegelicht. De bestedingen worden gedifferentieerd naar bedrijfsklasse ingevoerd in het input-outputmodel. Bestedingen aan logies en horeca worden ingevoerd in de bedrijfsklasse Horeca en bestedingen aan entree, huur etc. worden toegekend aan de bedrijfsklasse Cultuur, sport & recreatie. Voor al deze bestedingen geldt dat de BTW in mindering wordt gebracht om de marktprijzen om te rekenen naar basisprijzen. Overige netto productgebonden belastingen en subsidies worden buiten beschouwing gelaten omdat de waarde hiervan verwaarloosbaar klein is. Voor bestedingen aan vervoer moet een extra tussenstap worden gezet. Uitgaven aan openbaar vervoer worden toegewezen aan de bedrijfsklasse Vervoer en opslag. Uitgaven aan brandstof (auto, motor, bromfiets, camper etc) komen echter terecht in de detailhandel. Een beschrijving van de toedeling is opgenomen in bijlage 1. Voor bestedingen in de detailhandel geldt een aantal extra berekeningen. Deze bestedingen mogen niet volledig worden toegewezen aan de Zeeuwse economie, omdat er niet vanuit kan worden gaan dat al deze producten ook in Zeeland geproduceerd zijn. Uit CBS-cijfers blijkt dat 50% van alle goederen die in Nederland worden aangeschaft, in het buitenland worden geproduceerd. Zeeland telt 2,8% van alle banen in de Nederlandse industrie (bron: LISA). Dit betekent dat we een gefundeerde aanname kunnen doen dat 2,8% (Zeeuwse deel) van 50% (Nederlandse deel) van alle goederen in Zeeland geproduceerd zijn. Oftewel 1,4% van alle bestedingen in de detailhandel wordt in het inputoutputmodel toegewezen aan de Zeeuwse sector industrie. Over alle bestedingen in de detailhandel berekenen we de waarde van de handels- en transportmarges en voeren dat in in het Zeeuwse input-outputmodel. Deze goederen worden immers wel via de Zeeuwse groot- en detailhandel verkocht en dat draagt bij aan de instandhouding van het winkelbestand. De volledige berekening wordt getoond in bijlage 1, de bedragen worden samengevat in de tabel op de volgende pagina. 12

16 Uitgaven aan Consumentenbestedingen (marktprijzen) Bedrijfsklasse Directe output: Consumentenbestedingen toegewezen aan sectoren (basisprijzen) Landbouw, bosbouw en visserij Delfstoffenwinning Industrie Energievoorziening Waterbedrijven en afvalbeheer Bouwnijverheid Detailhandel & overige uitgaven Handel (detail- en groothandel) Vervoer Vervoer en opslag Logies & horeca Horeca en logiesverstrekkers Informatie en communicatie Financiële dienstverlening Verhuur en handel van onroerend goed Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur en overheidsdiensten Onderwijs Gezondheids- en welzijnszorg Excursies, toegang Cultuur, sport en recreatie Overige dienstverlening Handels- en vervoersmarges Totaal Totaal

17 3.2 Van direct naar totale output De directe output laat alleen zien welke productie er nodig is in de sectoren waar de consumentenbestedingen terecht komen. Echter, om die sectoren in staat te stellen om hun product of dienst te leveren, moeten ook andere sectoren in Zeeland aan het werk. Bijvoorbeeld in een horecabedrijf: als een consument een biefstuk met frietjes besteld, heeft er daarvoor al in veel andere sectoren werk plaatsgevonden: een veehouder heeft zijn runderen gehouden, de slachter heeft het rund geslacht, een agrariër heeft aardappelen geteeld, het restaurant heeft servies en bestek gekocht bij een groothandel, maar dit servies en bestek is eerst nog gemaakt door een fabriek. Het restaurant heeft een bankrekening, verzekering, elektriciteitsaansluiting. Enzovoorts, enzovoorts. Deze berekening laat zien dat er ook indirect veel sectoren aan het werk moeten om uiteindelijk het eindproduct of een dienst aan de consument te leveren: vandaar directe en indirecte output. Het input-outputmodel kan gebruik worden om de totale output in beeld te brengen, de directe én indirecte output. In dit model worden namelijk alle onderlinge relaties tussen sectoren gevat. Voor iedere verbinding tussen twee sectoren is er een factor die aangeeft hoeveel output de toeleverende sector moet leveren om de afnemende sector in staat te stellen haar (directe) output te produceren; in dit geval zijn er dus 20 x 20 sectoren = 400 factoren. Dit samenspel van factoren zorgt voor de berekening van directe output naar totale (directe en indirecte) output. De samenvatting van deze berekening wordt getoond in bijlage 2. Bedrijfsklasse Directe output: Consumentenbestedingen toegewezen aan sectoren (basisprijzen) Output (direct en indirect) Landbouw, bosbouw en visserij Delfstoffenwinning Industrie Energievoorziening Waterbedrijven en afvalbeheer Bouwnijverheid Handel (detail- en groothandel) Vervoer en opslag Horeca en logiesverstrekkers Informatie en communicatie Financiële dienstverlening Verhuur en handel van onroerend goed Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur en overheidsdiensten Onderwijs Gezondheids- en welzijnszorg Cultuur, sport en recreatie Overige dienstverlening Handels- en vervoersmarges Totaal

18 3.3 Van output naar toegevoegde waarde Bij het hiervoor genoemde voorbeeld is sprake van veel dubbeltellingen: de biefstuk is door heel veel sectoren heen gegaan (o.a. veehouder, slachter, groothandel, restaurant) en iedere sector voegt weer een beetje waarde toe. In een input-outputmodel wordt bij de berekening van de totale output nog geen rekening gehouden met inkoop van goederen en te betalen producentenbelastingen. Daarom worden de inkoopwaarde en ook de onderlinge belastingen tussen sectoren in mindering gebracht op de output (productie), zodat inzicht ontstaat in de toegevoegde waarde, de waarde die daadwerkelijk door de verschillende sectoren in deze regio is gecreëerd. Als bijvoorbeeld een meubelfabriek het hout in een andere regio inkoopt, moet de inkoopprijs van het hout afgetrokken worden van de omzet van de verkoop van meubelen: alleen de waarde die is ontstaan door van hout meubelen te maken, mag dan als toegevoegde waarde aan de fabriek en dus die regio worden toegekend. De samenvatting van de berekening wordt getoond in bijlage 2. Bedrijfsklasse Output (direct en indirect) Toegevoegde waarde (direct en indirect) Landbouw, bosbouw en visserij Delfstoffenwinning Industrie Energievoorziening Waterbedrijven en afvalbeheer Bouwnijverheid Handel (detail- en groothandel) Vervoer en opslag Horeca en logiesverstrekkers Informatie en communicatie Financiële dienstverlening Verhuur en handel van onroerend goed Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur en overheidsdiensten Onderwijs Gezondheids- en welzijnszorg Cultuur, sport en recreatie Overige dienstverlening Handels- en vervoersmarges Totaal

19 3.4 Van output naar inkomen en werkgelegenheid Vanuit de output kan tevens worden berekend hoeveel inkomen wordt gegenereerd in Zeeland: inkomen voor medewerkers die in Zeeland werken, verspreid over alle sectoren. Per sector is bekend welk deel van de output inkomen is (bron: CBS). De berekening wordt getoond in bijlage 2. Vervolgens kan ook berekend worden hoeveel werkgelegenheid gegenereerd wordt: bekend is wat het gemiddelde inkomen is in de diverse sectoren (bron: CBS). Ook deze berekening wordt getoond in bijlage 2. Bij het berekenen van de werkgelegenheidseffecten wordt geen rekening gehouden met seizoenseffecten of overwerken, de benodigde arbeid is omgerekend naar banen. Er wordt niet van uitgegaan dat het bestaande personeel meer of efficiënter gaat werken en ook wordt geen rekening gehouden met de werking van de arbeidsmarkt, zoals dat een toenemende vraag naar arbeid zou kunnen leiden tot loonstijgingen. Bedrijfsklasse Output (direct en indirect) Inkomen Werkgelegenheid in banen (direct en indirect) Landbouw, bosbouw en visserij Delfstoffenwinning Industrie Energievoorziening Waterbedrijven en afvalbeheer Bouwnijverheid Handel (detail- en groothandel) Vervoer en opslag Horeca en logiesverstrekkers Informatie en communicatie Financiële dienstverlening Verhuur en handel van onroerend goed Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur en overheidsdiensten Onderwijs Gezondheids- en welzijnszorg Cultuur, sport en recreatie Overige dienstverlening Handels- en vervoersmarges Totaal

20 3.5 Totale economische waarde samengevat In bijlage 3 tot en met 6 wordt de berekening van de economische effecten van de diverse onderdelen van de Zeeuwse vrijetijdseconomie getoond. Hieronder wordt het geheel samengevat. Bestedingen (marktprijzen) Bestedingen (basisprijzen) = Directe output Output (direct en indirect) Toegevoegde waarde (direct en indirect) Inkomen Aantal banen (direct en indirect) Verblijfsbezoek Dagbezoek Zakelijk bezoek Aanschaf recreatiegoederen Totaal Al met al lopen de bestedingen van consumenten in de Zeeuwse vrijetijdseconomie op tot ruim 1,7 miljard per jaar (marktprijzen). Omgerekend in basisprijzen betreft dit een bedrag van bijna 978 miljoen per jaar. De daarvoor benodigde output (ofwel productie) bedraagt bijna 1,2 miljard per jaar. Dit betekent een toegevoegde waarde (productie minus inkoop en belastingen) voor de provincie Zeeland van ruim 503 miljoen per jaar. Daarnaast genereert dit bijna 288 miljoen aan inkomen voor Zeeuwen. Omgerekend komt dit neer op banen, verspreid door de hele Zeeuwse economie. 17

Kerncijfers toerisme Zeeland 2014

Kerncijfers toerisme Zeeland 2014 Kerncijfers toerisme Zeeland 214 Oriëntatiefase Informatiebronnen tijdens de oriëntatiefase van de se toerist in Zeeland (aantallen zijn gebaseerd op toeristische vakanties) 3 Rechtstreeks bij accommodatieverschaffer

Nadere informatie

Economisch belang toerisme & vrije tijd. Augustus 2008

Economisch belang toerisme & vrije tijd. Augustus 2008 Economisch belang toerisme & vrije tijd Augustus 2008 1 Inleiding De bijdrage van de toerisme en vrije tijdsector aan de Nederlandse samenleving is groot. De sector draagt bij aan de kwaliteit van het

Nadere informatie

Economische betekenis toerisme & vrije tijd van de 5 Brabantse regio s

Economische betekenis toerisme & vrije tijd van de 5 Brabantse regio s Economische betekenis toerisme & vrije tijd van de 5 se regio s Rapportage in opdracht van s Bureau voor Toerisme en de vijf se regio s December 2007 Projectnummer T13.6.135 ZKA Consultants & Planners

Nadere informatie

Ieder zijn deel Verdeling toeristische bestedingen Zuid-Limburg: huidige stand van zaken (2006/2007) en terugblik (2002/2003)

Ieder zijn deel Verdeling toeristische bestedingen Zuid-Limburg: huidige stand van zaken (2006/2007) en terugblik (2002/2003) Ieder zijn deel Verdeling toeristische bestedingen Zuid-Limburg: huidige stand van zaken (2006/2007) en terugblik (2002/2003) Rapportage in opdracht van Stichting VVV Zuid-Limburg 14 februari 2008 Projectnummer

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Hartelijk welkom. Margot Tempelman Kenniscentrum (Kust)toerisme

Hartelijk welkom. Margot Tempelman Kenniscentrum (Kust)toerisme Hartelijk welkom Margot Tempelman Kenniscentrum (Kust)toerisme Harry van Waveren Gedeputeerde Recreatie & Toerisme Toeristische cijfers 2008 Marcia Besems Kenniscentrum (Kust)toerisme Cijfers van nu. Vakantiegedrag

Nadere informatie

Toeristisch bezoek aan Leiden in 2010

Toeristisch bezoek aan Leiden in 2010 April 2011 ugu Toeristisch bezoek aan in 2010 Al zeven jaar doet mee aan Toeristisch bezoek aan steden, onderdeel van het Continu Vakantie Onderzoek (CVO). Het CVO is een panelonderzoek waarbij Nederlanders

Nadere informatie

Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2014. Samenvatting economische effectberekening, cijfers 2013

Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2014. Samenvatting economische effectberekening, cijfers 2013 Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2014 Samenvatting economische effectberekening, cijfers 2013 MONITOR TOERISME EN RECREATIE FLEVOLAND 2014 2 Monitor Toerisme en Recreatie Aanleiding en doel Deze

Nadere informatie

WERKGELEGENHEID REGIO WATERLAND 2012

WERKGELEGENHEID REGIO WATERLAND 2012 1.1 Arbeidsplaatsen De regio Waterland telt in totaal 61.070 arbeidsplaatsen (dat zijn werkzame personen). Daarvan werkt 81 procent 12 uur of meer per week (49.480 personen). Het grootste deel van de werkgelegenheid

Nadere informatie

KENNISCENTRUM (KUST)TOERISME. Toerisme in de Delta. Ontwikkeling 2004-2008 JAARGANG 1

KENNISCENTRUM (KUST)TOERISME. Toerisme in de Delta. Ontwikkeling 2004-2008 JAARGANG 1 (KUST)TOERISME Toerisme in de Delta Ontwikkeling 2004-2008 2009 1 JAARGANG 1 Inhoudsopgave Inleiding............................................................1 Aanbod verblijfsaccommodaties in de Delta.............................3

Nadere informatie

2013>> Brabantse. vrijetijdseconomie. Stand van zaken 2013. Onderlegger factsheet Brabantse. vrijetijdseconomie. Stand van zaken 2013

2013>> Brabantse. vrijetijdseconomie. Stand van zaken 2013. Onderlegger factsheet Brabantse. vrijetijdseconomie. Stand van zaken 2013 Onderlegger factsheet Brabantse vrijetijdseconomie Stand van zaken 2013 Brabantse vrijetijdseconomie Stand van zaken 2013 Deze onderlegger hoort bij de factsheet Brabantse vrije - tijds economie. Stand

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

Feiten & cijfers Salland Regiomonitor 2014

Feiten & cijfers Salland Regiomonitor 2014 Feiten & cijfers Salland Regiomonitor 2014 Regiomonitor Welke cijfers? De B s Naamsbekendheid en imago Dagrecreatie Verblijfsrecreatie Werkgelegenheid Naamsbekendheid Spontane bekendheid Welke toeristische

Nadere informatie

Bestedingenonderzoek VVV Zuid-Limburg Verdeling toeristische bestedingen

Bestedingenonderzoek VVV Zuid-Limburg Verdeling toeristische bestedingen Bestedingenonderzoek VVV Zuid-Limburg Verdeling toeristische bestedingen Rapportage in opdracht van: Stichting VVV Zuid-Limburg September 2015 Projectnummer 15.060 Biesbosweg 16C 5145 PZ Waalwijk tel.:

Nadere informatie

TRENDRAPPORT KUST 2013-2014

TRENDRAPPORT KUST 2013-2014 TRENDRAPPORT KUST 2013-2014 Inhoudsopgave Kerncijfers kusttoerisme... 1 Deel 1: Aanbod Logiescapaciteit in bedden... 9 Hotels... 10 Gastenkamers... 12 Jeugdlogies en vakantiecentra... 13 Kampeerbedrijven

Nadere informatie

FINANCIERINGSBAROMETER

FINANCIERINGSBAROMETER FINANCIERINGSBAROMETER Q1 14 Q2 14 Q3 14 Q4 14 GfK 14 VFN - Financieringsbarometer Juni 14 1 Inhoudsopgave 1. Management summary 2. Financieringsbarometer 3. Onderzoeksresultaten 4. Onderzoeksverantwoording

Nadere informatie

SCHATTING BBO OPBRENGSTEN

SCHATTING BBO OPBRENGSTEN SCHATTING BBO OPBRENGSTEN 1. Opbrengsten BBO aan overheidsinkomsten Voordat wordt ingegaan op de opbrengsten die de BBO aan Lands kas zal bijdragen, wordt stilgestaan bij het gegeven dat het BBO-stelsel

Nadere informatie

fjj; K provincie ^S& groningen

fjj; K provincie ^S& groningen fjj; K provincie ^S& groningen m bezoekadres: Martinilcerkhof 12 Aan Provinciale Staten postadres: algemeen telefoonnr: Postbus 610 9700 AP Groningen 050 316 49 II algemeen faxnr.: www.provinciegroningen.nl

Nadere informatie

Economische effectmeting toerisme en recreatie Bergen (L)

Economische effectmeting toerisme en recreatie Bergen (L) Economische effectmeting toerisme en recreatie Bergen (L) Rapportage in opdracht van de Gemeente Bergen (L) Oktober 2009 Projectnummer MONIT.9.124 Postbus 4833 4803 EV Breda tel.: 076-5658877 fax: 076-5656489

Nadere informatie

Windmolenparken dicht op de kust

Windmolenparken dicht op de kust Windmolenparken dicht op de kust De impact op recreatie en toerisme Inhoud Blz. 1 Aanleiding 1 2 Impact op recreatie en toerisme 1 3 Bestedingseffect 5 4 Werkgelegenheid 7 5 Gevoeligheidsanalyse 9 6 Conclusie

Nadere informatie

FINANCIERINGSBAROMETER

FINANCIERINGSBAROMETER FINANCIERINGSBAROMETER Q1 14 Q2 14 Q3 14 Q4 14 GfK 14 VFN - Financieringsbarometer April 14 1 Inhoudsopgave 1. Management summary 2. Financieringsbarometer 3. Onderzoeksresultaten 4. Onderzoeksverantwoording

Nadere informatie

Sectoranalyse Horeca 2014

Sectoranalyse Horeca 2014 HIER FOTO INVOEGEN BREEDTE 210mm x HOOGTE 99mm Sectoranalyse Horeca 2014 Ondernemingen Faillissementen Oprichtingen en schrappingen Omzet en investeringen 2014 Guidea - Kenniscentrum voor Toerisme en Horeca

Nadere informatie

FEITEN EN CIJFERS OVER DE VRIJETIJDSSECTOR IN NOORD-HOLLAND. Nu.Hier. Noord-Holland

FEITEN EN CIJFERS OVER DE VRIJETIJDSSECTOR IN NOORD-HOLLAND. Nu.Hier. Noord-Holland FEITEN EN CIJFERS OVER DE VRIJETIJDSSECTOR IN NOORD-HOLLAND Nu.Hier. Noord-Holland COLOFON Dit onderzoek is uitgevoerd door Amsterdam Marketing in samenwerking met De Afdeling Onderzoek. De opdracht tot

Nadere informatie

Tour de France Zeeland: Geslaagd!

Tour de France Zeeland: Geslaagd! Tour de France Zeeland: Geslaagd! Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Omschrijving aanpak... 2 2.1 Toolkit evenementen... 2 2.2 Respons... 3 3. Aanwezigen en kenmerken... 4 3.1 Aanwezigen... 4 3.2 Leeftijd...

Nadere informatie

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid?

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? vbo-analyse Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? September 2014 I Raf Van Bulck 39,2% II Aandeel van de netto toegevoegde waarde gegenereerd door bedrijven dat naar

Nadere informatie

Vergelijking tussen sectoren (In (Aandeel procenten) arbeidsplaatsen in procenten)

Vergelijking tussen sectoren (In (Aandeel procenten) arbeidsplaatsen in procenten) Staat van 2014 Sectorstructuur In welke sectoren is sterker vertegenwoordigd dan het s gemiddelde? Zakelijke diensten (16,5%), Informatie en Communicatie (6,5%), Financiële instellingen (4,5%) Vergelijking

Nadere informatie

MONITOR TOERIsME EN RECREaTIE 2014

MONITOR TOERIsME EN RECREaTIE 2014 MONITOR TOERIsME EN RECREaTIE 2014 OMVaNg EN ONTwIkkELINg VaN de ECONOMIsCHE betekenis VaN TOERIsME EN RECREaTIE IN de PROVINCIE UTRECHT PROVINCIE-UTRECHT.NL Monitor Toerisme en Recreatie 2014 De vrijetijdsmarkt

Nadere informatie

Naar een landelijke R&T standaard Eindnotitie over bepalen bestedingen en werkgelegenheid in de vrijetijdssector

Naar een landelijke R&T standaard Eindnotitie over bepalen bestedingen en werkgelegenheid in de vrijetijdssector Naar een landelijke R&T standaard Eindnotitie over bepalen bestedingen en werkgelegenheid in de vrijetijdssector Versie 1.2: 18-05-2009 In opdracht van: - provincie Utrecht - provincie Flevoland - provincie

Nadere informatie

Vakantiegedrag. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Factoren die van invloed zijn op vakantiegedrag. Wat is vakantiegedrag?

Vakantiegedrag. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Factoren die van invloed zijn op vakantiegedrag. Wat is vakantiegedrag? Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over vakantiegedrag van mensen. Het maakt je duidelijk waarom mensen met vakantie gaan en hoe de keuze voor een vakantie tot stand komt. Wat wordt er van jou

Nadere informatie

MONITOR TOERIsME EN RECREaTIE 2014

MONITOR TOERIsME EN RECREaTIE 2014 MONITOR TOERIsME EN RECREaTIE 2014 OMVaNg EN ONTwIkkELINg VaN de ECONOMIsCHE betekenis VaN TOERIsME EN RECREaTIE IN de PROVINCIE UTRECHT PROVINCIE-UTRECHT.NL Monitor Toerisme en Recreatie 2014 De vrijetijdsmarkt

Nadere informatie

Onderzoek naar vakantiewoningen aan de Belgische Kust

Onderzoek naar vakantiewoningen aan de Belgische Kust Onderzoek naar vakantiewoningen aan de Belgische Kust SusTRIP Sustainable Tourism Research and Intelligence Partnership Juli 2012 Contact Details Darline Vandaele Department for Knowledge Management Westtoer

Nadere informatie

Handleiding voor economische impactmetingen van toerisme, gebruikmakend van een input-output model

Handleiding voor economische impactmetingen van toerisme, gebruikmakend van een input-output model Handleiding voor economische impactmetingen van toerisme, gebruikmakend van een input-output model Deze publicatie is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van Pieken in de Delta Zuidwest-Nederland KENNISCENTRUM

Nadere informatie

M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB

M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB A.M.J. te Peele Zoetermeer, 24 december 2004 Beperkte groei werkgelegenheid MKB in 1999-2002 De werkgelegenheid in het MKB is in 2002 met 3% toegenomen

Nadere informatie

Monitor Toerisme en Recreatie 2012 Omvang en ontwikkeling van de economische betekenis van toerisme en recreatie in de provincie Utrecht

Monitor Toerisme en Recreatie 2012 Omvang en ontwikkeling van de economische betekenis van toerisme en recreatie in de provincie Utrecht Afdeling Mobiliteit, Economie en Cultuur Monitor Toerisme en Recreatie 2012 Omvang en ontwikkeling van de economische betekenis van toerisme en recreatie in de provincie Monitor Toerisme en Recreatie 2012

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkgelegenheid commerciële sector daalt. Minder banen in industrie en zakelijke dienstverlening

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkgelegenheid commerciële sector daalt. Minder banen in industrie en zakelijke dienstverlening Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-196 26 september 2002 9.30 uur Werkgelegenheid commerciële sector daalt Voor het eerst sinds 1994 is het aantal banen van werknemers in commerciële bedrijven

Nadere informatie

Toerisme in macro-economisch perspectief, 2010 2013*

Toerisme in macro-economisch perspectief, 2010 2013* Rapport Toerisme in macro-economisch perspectief, 2010 2013* Toerismerekeningen (TR), Editie 2014 Maarten van Rossum, Eefje Lammers en Michel van Veen September 2014, Den Haag/Heerlen projectnummer 204831

Nadere informatie

Locatie van banen, opleiding van niet werkend werkzoekenden, in- en uitstroom van uitkeringen

Locatie van banen, opleiding van niet werkend werkzoekenden, in- en uitstroom van uitkeringen Locatie van banen, opleiding van niet werkend werkzoekenden, in- en uitstroom van uitkeringen Gemeente Enschede 2002-2006 Centrum voor Beleidsstatistiek Frank van der Linden, Mariëtte Goedhuys-van der

Nadere informatie

Hotels. Rabobank Cijfers & Trends. Trends. Kansen en bedreigingen. Branche-informatie

Hotels. Rabobank Cijfers & Trends. Trends. Kansen en bedreigingen. Branche-informatie Hotels Hotels hebben als hoofdactiviteit het verstrekken van logies. Logiesverstrekkers zonder sterclassificatie (dit loopt van één ster tot vijf sterren) mogen zich geen hotel noemen. Dit geldt bijvoorbeeld

Nadere informatie

Enige kengetallen ter bepaling van het effect op het verdienend vermogen van de Achterhoek van regionale beleidsconcepten

Enige kengetallen ter bepaling van het effect op het verdienend vermogen van de Achterhoek van regionale beleidsconcepten Enige kengetallen ter bepaling van het effect op het verdienend vermogen van de Achterhoek van regionale beleidsconcepten Inleiding Het bruto binnenlands product (BBP) van een land of regio is de som van

Nadere informatie

Onderzoek vrienden- en familiebezoek. SusTRIP Sustainable Tourism Research and Intelligence Partnership. Juni 2011

Onderzoek vrienden- en familiebezoek. SusTRIP Sustainable Tourism Research and Intelligence Partnership. Juni 2011 Onderzoek vrienden- en familiebezoek SusTRIP Sustainable Tourism Research and Intelligence Partnership Juni 2011 Contactgegevens Tracey Parker Research Manager Visit Kent / Kent County Council 28/30 St

Nadere informatie

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden F. Hegger. Toerdata Noord, 2007

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden F. Hegger. Toerdata Noord, 2007 Toerisme in Cijfers 2007 Toerdata Noord is een samenwerkingsverband op toeristisch recreatief gebied van de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De uitvoering is in handen van het Instituut Service

Nadere informatie

Bedrijfsprofiel. 1 & 2 sterrenhotels in beeld. Anders denken, anders doen. In dit profiel: Van Spronsen & Partners horeca-advies December 2006

Bedrijfsprofiel. 1 & 2 sterrenhotels in beeld. Anders denken, anders doen. In dit profiel: Van Spronsen & Partners horeca-advies December 2006 Bedrijfsprofiel 1 & 2 sterrenhotels in beeld Van Spronsen & Partners horeca-advies December 26 In dit profiel: Aanbod - - - - - - - - - - - - - - - -2 Ontwikkeling - - - - - - - - - - - - 3 Branche onder

Nadere informatie

TRENDANALYSE EN METHODEVERANTWOORDING

TRENDANALYSE EN METHODEVERANTWOORDING TRENDANALYSE EN METHODEVERANTWOORDING Hotelgasten en overnachtingen Het aantal hotelovernachtingen blijft toenemen in Amsterdam: in de eerste tien maanden van is % meer overnachtingen geregistreerd dan

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek

Werkgelegenheidsonderzoek Monitor Ruimtelijke Economie Uitkomsten Werkgelegenheidsonderzoek Provincie Utrecht 2011 (Voorlopig) Januari 2012 Afdeling Mobiliteit, Economie en Cultuur Inleiding In de periode april t/m september 2011

Nadere informatie

De Nederlandse vakantiemarkt Trends & verwachting. Vakantiebeurs 12 januari 2016 Ad Schalekamp & Kees van der Most

De Nederlandse vakantiemarkt Trends & verwachting. Vakantiebeurs 12 januari 2016 Ad Schalekamp & Kees van der Most De Nederlandse vakantiemarkt Trends & verwachting Vakantiebeurs 12 januari 2016 Ad Schalekamp & Kees van der Most Over NBTC-NIPO Research Wij zijn een full service onderzoeksbureau op het gebied van vakantie,

Nadere informatie

Toeristisch bezoek aan Leiden 2006-2014

Toeristisch bezoek aan Leiden 2006-2014 Beleidsonderzoek & Analyse BOA Feitenblad draagt bij aan de kwaliteit van beleid en besluitvorming Toeristisch bezoek aan Leiden 2006-2014 1. Inleiding Al vele jaren laat Leiden het onderdeel Toeristisch

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief Conjunctuurenquête Nederland Tweede kwartaal 215 Bedrijfsleven onveranderd positief Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het tweede kwartaal 215.

Nadere informatie

Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt

Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt Samenvatting De potentiële beroepsbevolking wordt gedefinieerd als alle inwoners van 15-64 jaar en bestaat uit ruim 86.000 Leidenaren. Van hen verricht ruim zeven op de tien

Nadere informatie

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012

Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 Arbeidsmarktprognoses Noord-Holland 2012 t.b.v. Monitor Arbeidsmarkt en Onderwijs Provincie Noord-Holland IJmuiden, 23 november 2012 Arjan Heyma www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Belangrijkste

Nadere informatie

Nederlander minder op vakantie in 2010

Nederlander minder op vakantie in 2010 Vakantieparticipatie De vakantieparticipatie geeft het percentage van de Nederlandse bevolking weer dat in het onderzoeksjaar minstens één keer op vakantie is geweest. In de vorige eeuw is de vakantieparticipatie,

Nadere informatie

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Zzp ers in de provincie Utrecht 2013 Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Samenvatting Crisis kost meer banen in 2013 Banenverlies

Nadere informatie

Toerisme Monitor 2012

Toerisme Monitor 2012 Toerisme Monitor 2012 Onderzoek naar de ontwikkelingen van de toeristische sector in de provincies Fryslân en Groningen in het jaar 2012 European Tourism Futures Institute exploring opportunities 1 Management

Nadere informatie

Katholieke Universiteit Leuven. 09 december 2003- AWI Meeting. Steunpunt Toerisme en Recreatie

Katholieke Universiteit Leuven. 09 december 2003- AWI Meeting. Steunpunt Toerisme en Recreatie Katholieke Universiteit Leuven 09 december 2003- AWI Meeting Steunpunt Toerisme en Recreatie Wetenschappelijk - beleidsondersteunend onderzoek domein toerisme & recreatie Prioriteiten = dataverzameling,

Nadere informatie

Presentatie WAI database November 2012. Hoe ziet het werkvermogen van de Nederlandse werkende beroepsbevolking eruit?

Presentatie WAI database November 2012. Hoe ziet het werkvermogen van de Nederlandse werkende beroepsbevolking eruit? Presentatie WAI database November 2012 Hoe ziet het werkvermogen van de Nederlandse werkende beroepsbevolking eruit? Over de data De WAI vragenlijsten worden afgenomen door verschillende WAI licentienemers

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Vakantiecentra Vakantiecentra hebben als hoofdactiviteit het verstrekken van verblijfsaccommodaties voor een of meerdere overnachtingen. Het gaat hierbij veelal om een recreatief verblijf. Tot de branche

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I In deze economische monitor vindt u cijfers over de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt van de gemeente Ede. Van de arbeidsmarkt zijn gegevens opgenomen van de tweede helft

Nadere informatie

Vakanties van Nederlanders in Zuid-Holland. ContinuVakantieOnderzoek

Vakanties van Nederlanders in Zuid-Holland. ContinuVakantieOnderzoek Vakanties van Nederlanders in Zuid-Holland ContinuVakantieOnderzoek NBTC-NIPO Research Postadres Postbus 63470 50 JL Den Haag Bezoekadres Prinses Catharina Amaliastraat 5, Den Haag Grote Bickersstraat

Nadere informatie

1 Inleiding. 2 Uitgangspunten. Ontwikkeling Winthonlaan 4-6 4. te Utrecht. 2.1 Toelichting programma. BJZ.nu bestemmingsplannen

1 Inleiding. 2 Uitgangspunten. Ontwikkeling Winthonlaan 4-6 4. te Utrecht. 2.1 Toelichting programma. BJZ.nu bestemmingsplannen Deventer Den Haag Eindhoven Snipperlingsdijk 4 Verheeskade 197 Flight Forum 92-94 7417 BJ Deventer 2521 DD Den Haag 5657 DC Eindhoven T +31 (0)570 666 222 F +31 (0)570 666 888 Leeuwarden Amsterdam Postbus

Nadere informatie

AUTOMOTIVE ONDERZOEK

AUTOMOTIVE ONDERZOEK AUTOMOTIVE ONDERZOEK Inhoudsopgave Inleiding... 3 Highlights... 3 In welk merk auto rijdt de directeur?... 4 Verdeling per sector... 5 Verdeling op basis van aantal medewerkers... 6 Verdeling op basis

Nadere informatie

Hoofdstuk 12. Arbeidsmarkt

Hoofdstuk 12. Arbeidsmarkt Hoofdstuk 12. Arbeidsmarkt Samenvatting De potentiële beroepsbevolking wordt gedefinieerd als alle inwoners van 15-64 jaar en bestaat uit ruim 86.000 Leidenaren. Van hen verricht 7-74% betaald werk voor

Nadere informatie

CBS: Inflatie december naar laagste niveau in ruim 5 jaar

CBS: Inflatie december naar laagste niveau in ruim 5 jaar Persbericht PB15-001 8 januari 2015 9.30 uur CBS: Inflatie december naar laagste niveau in ruim 5 jaar Inflatie december daalt naar 0,7 procent Goedkopere autobrandstoffen verlagen inflatie Inflatie eurozone

Nadere informatie

Voor wie? Meetingbureaus in België en het buitenland Zakenreisbureaus en beroepsfederaties Autoverhuur Logiesbedrijven Transportbedrijven...

Voor wie? Meetingbureaus in België en het buitenland Zakenreisbureaus en beroepsfederaties Autoverhuur Logiesbedrijven Transportbedrijven... ONDERZOEKSVOORSTEL Doel? Wat krijgt u? In kaart brengen en opvolgen van het profiel en gedrag van de Belgische zakenreiziger: Grootte van de Belgische zakenreismarkt (aantal reizen, overnachtingen, bestedingen)

Nadere informatie

ContinuZakenreisOnderzoek 2010-2011

ContinuZakenreisOnderzoek 2010-2011 ContinuZakenreisOnderzoek 00-0 Meerdaagse binnenlandse zakenreizen Samenvatting Gelderland Uitgevoerd in opdracht van de provincie Gelderland Datum: februari 0 Bestemd voor: provincie Gelderland NBTC NIPO

Nadere informatie

Project CARMATOP: succesvolle samenwerking met Nederlandse reisbranche

Project CARMATOP: succesvolle samenwerking met Nederlandse reisbranche Changes in Tourism Vakantiebeurs 2015 Project CARMATOP: succesvolle samenwerking met Nederlandse reisbranche Eke Eijgelaar, Rob Bongaerts, Christa Barten, Harald Buijtendijk, Jeroen Klijs, Jeroen Nawijn,

Nadere informatie

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Persbericht PB14 56 11 9 214 15.3 uur CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Meer werklozen aan de slag Geen verdere daling aantal banen, lichte groei aantal vacatures Aantal banen

Nadere informatie

Parkeervraag 'project Duinhoek

Parkeervraag 'project Duinhoek Exploitatiemaatschappij De Quack BV Parkeervraag 'project Duinhoek Datum 25 augustus 2008 Kenmerk EDQ002/Khr/0007 Eerste versie 20 augustus 2008 1 Inleiding Exploitatiemaatschappij De Quack BV, eigenaar

Nadere informatie

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen nen geven veel vaker leiding dan vrouwen Astrid Visschers en Saskia te Riele In 27 gaf 14 procent van de werkzame beroepsbevolking leiding aan of meer personen. Dit aandeel is de afgelopen jaren vrijwel

Nadere informatie

KERNCIJFERS RECREATIE EN TOERISME 2013 - GRONINGEN

KERNCIJFERS RECREATIE EN TOERISME 2013 - GRONINGEN KERNCIJFERS RECREATIE EN TOERISME 2013 - GRONINGEN Inhoudsopgave 1. INLEIDING EN LEESWIJZER... 1 1.1 Achtergrond... 1 1.2 Monitoringsvraag... 2 1.3 Keuze voor landelijk beschikbare cijfers... 2 1.4 Leeswijzer...

Nadere informatie

Instituut voor de nationale rekeningen

Instituut voor de nationale rekeningen Instituut voor de nationale rekeningen 2015-02-17 Links: Publicatie BelgoStat Online Algemene informatie Broos herstel in 2013 na krimp in 2012 in Brussel en Wallonië; verdere groeivertraging in 2013 in

Nadere informatie

TOERISME EN RECREATIE ALGEMEEN

TOERISME EN RECREATIE ALGEMEEN Kerncijfers TOERISME EN RECREATIE ALGEMEEN Vakanties van Nederlanders Ontwikkeling vakantieparticipatie* (%) van de Nederlandse bevolking 81% 82% 81% 4 28% 29% 28% 31% 33% 33% 21% 21% Alleen in buitenland

Nadere informatie

VESTIGINGENREGISTER PARKSTAD LIMBURG

VESTIGINGENREGISTER PARKSTAD LIMBURG Rapportage door bureau Onderzoek en Statistiek van de gemeente Heerlen Telefoon: 45 564741 E-mail: o&s@heerlen.nl Limburg, februari 27 VESTIGINGENREGISTER PARKSTAD LIMBURG METING 26 INHOUD INLEIDING...-

Nadere informatie

!"##$%&'$#! ( ()( * + (), )( )()( )() - ). ( ))( ( )) (( %#!$%&'$#! /)( * (/ /) (/ /))( 0 (/ /)) *% (1 /))/ (+

!##$%&'$#! ( ()( * + (), )( )()( )() - ). ( ))( ( )) (( %#!$%&'$#! /)( * (/ /) (/ /))( 0 (/ /)) *% (1 /))/ (+ ! "# $% &%'' !"##$%&'$#! ( (( * + (, $#!$%&'$#! ( (( ( -. ( ( ( (( %#!$%&'$#! /( * (/ / (/ /( 0 (/ / *% (1 // (+ * $#& + 1( (, 1 # ( 1( 2 ( 1 ( 1/ * (- ( $%,$$%&'$#! +( +. ( +/ 3 ' ( +/( ( +/ +// 1 + -!&.!

Nadere informatie

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501 Toerisme in Cijfers 2009 Toerdata Noord is een samenwerkingsverband op toeristisch recreatief gebied van de provincies Groningen, Fryslân en Drenthe. De uitvoering is in handen van het Instituut Service

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek 2010

Werkgelegenheidsonderzoek 2010 2010 pr ov i nc i e g r oni ng e n Wer kgel egenhei dsonder zoek Eenanal ysevandeont wi kkel i ngen i ndewer kgel egenhei di nde pr ovi nci egr oni ngen Werkgelegenheidsonderzoek 2010 Werkgelegenheidsonderzoek

Nadere informatie

Resultaten werkgelegenheidsonderzoek. Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR)

Resultaten werkgelegenheidsonderzoek. Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR) Resultaten werkgelegenheidsonderzoek Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR) 2013 Maarten Bergmeijer Provincie Utrecht afdeling MEC, team Economie par@provincie-utrecht.nl www.provincie-utrecht.nl/par

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015 Conjunctuurenquête Nederland Vierde kwartaal 15 Ondernemers positiever over werkgelegenheid 16 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het vierde

Nadere informatie

2008 2012 % Groei verblijf locaties 11% Groei aantal hotel kamers 4% Groei van marktaandeel in de logies verstrekkende markt -6%

2008 2012 % Groei verblijf locaties 11% Groei aantal hotel kamers 4% Groei van marktaandeel in de logies verstrekkende markt -6% Inleiding Hieronder zult u een opsomming zien van trends in de Nederlandse hotel markt. Ook geeft het een beknopt verslag van de verschillende ontwikkelingen in deze markt. Ook de regio waar het hotel

Nadere informatie

Verouderde bungalowparken hebben het moeilijk, verhuurorganisaties richten hun pijlen op nieuwe ontwikkelingen;

Verouderde bungalowparken hebben het moeilijk, verhuurorganisaties richten hun pijlen op nieuwe ontwikkelingen; Vakantiecentra Vakantiecentra hebben als hoofdactiviteit het verstrekken van verblijfsaccommodaties voor een of meerdere overnachtingen. Het gaat hierbij om een recreatief verblijf. Tot de branche behoren

Nadere informatie

Instituut voor de nationale rekeningen. Nationale rekeningen

Instituut voor de nationale rekeningen. Nationale rekeningen Instituut voor de nationale rekeningen Nationale rekeningen Deel 3 Aanbod- en gebruikstabellen 2010 Inhoud van de publicatie De jaarlijkse nationale rekeningen van België worden opgesteld volgens de definities

Nadere informatie

Profiel- en onbalans kosten (gemiddelde 2015-2029) [ /kwh]

Profiel- en onbalans kosten (gemiddelde 2015-2029) [ /kwh] Notitie Petten, 15 december 2014 Afdeling Policy Studies Van Aan Carolien Kraan, Sander Lensink S. Breman-Vrijmoed (Ministerie van Economische Zaken) Kopie Onderwerp Basisprijzen SDE+ 2015 Samenvatting

Nadere informatie

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501 Toerisme in Cijfers 2010 Toerdata Noord is een samenwerkingsverband op toeristisch recreatief gebied van de provincies Groningen, Fryslân en Drenthe. De uitvoering is in handen van het Instituut Service

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen April 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen blijven stijgen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische

Nadere informatie

Sectoranalyse Horeca 2012

Sectoranalyse Horeca 2012 HIER FOTO INVOEGEN BREEDTE 210mm x HOOGTE 99mm Sectoranalyse Horeca 2012 Ondernemingen Faillissementen Oprichtingen en schrappingen 2013 Guidea - Kenniscentrum voor Toerisme en Horeca vzw Deze informatie

Nadere informatie

Economische analyse Waterrecreatie en -toerisme

Economische analyse Waterrecreatie en -toerisme Ministerie van Verkeer en Waterstaat Directoraat -Generaal Rijkswaterstaat Rijksinstituut voor Kust en Zee/RIKZ Economische analyse Waterrecreatie en -toerisme werkdocument RIKZ/AB/2001.109x Colofon RIKZ

Nadere informatie

Rapportage. Economische impactmeting Marathon Zeeland

Rapportage. Economische impactmeting Marathon Zeeland Rapportage Economische impactmeting Marathon Zeeland Titelpagina Rapportage Economische impactmeting Marathon Zeeland Geschreven door: In opdracht van: Trequartista-NHTV Frank Hagoort Timon Klerx Provincie

Nadere informatie

Slapen in de Nederlandse horeca. Tabellenbijlage

Slapen in de Nederlandse horeca. Tabellenbijlage Slapen in de Nederlandse horeca Tabellenbijlage Dit is een uitgave van het bedrijfschap Horeca en Catering bedrijfschap Horeca en Catering Overname van informatie uit deze publicatie is toegestaan, mits

Nadere informatie

Behoefte aan financiering in het MKB

Behoefte aan financiering in het MKB M200909 Behoefte aan financiering in het MKB Ontwikkelingen van december 2008 tot april 2009 Lia Smit Joris Meijaard Zoetermeer, 20 mei 2009 MKB iets minder pessimistisch over financiering Het algemene

Nadere informatie

Werkgelegenheid in Twente. Jaarbericht 2014

Werkgelegenheid in Twente. Jaarbericht 2014 Werkgelegenheid in Twente Jaarbericht 214 Inhoudsopgave 1. Ontwikkeling werkzame personen en vestigingen (groei / afname) Ontwikkeling naar sectoren 2. Ontwikkeling naar sectoren Ontwikkeling naar branches

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkloosheid verder toegenomen. Anderhalf jaar stijgende lijn werkloosheid

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkloosheid verder toegenomen. Anderhalf jaar stijgende lijn werkloosheid Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB13-003 17 januari 2013 9.30 uur Werkloosheid verder toegenomen Werkloosheid in december opgelopen naar 7,2 procent Vanaf medio vrijwel voortdurende stijging

Nadere informatie

Cursus financieel management

Cursus financieel management Cursus financieel management Toelichting op de cursus De Investeringsbegroting BTW Santana Joop Lengkeek Kamer H0.012 Email: Lengkeek.J@NHTV.nl www.jooplengkeek.nl Cursus Financieel Management Even voorstellen:

Nadere informatie

Werkloosheid nauwelijks veranderd

Werkloosheid nauwelijks veranderd Persbericht Pb14-084 18-12-2014 09.30 uur Werkloosheid nauwelijks veranderd - Werkloosheid blijft 8 procent - Meer mensen aan het werk in de afgelopen drie maanden - Aantal WW-uitkeringen met 6 duizend

Nadere informatie

Kustforum. Onze kust : een petanque kust?

Kustforum. Onze kust : een petanque kust? Onze kust : een petanque kust? - BELANG VAN KUSTTOERISME - IS DE KUST EEN BESTEMMING VOOR OUDEREN? - KUST: MINDER GOED IMAGO BIJ JONGEREN - ACTIES VOOR HIP EN JONG IMAGO BELANG VAN KUSTTOERISME 2008 5,1

Nadere informatie

Met dank aan Jolanda Jansen (Ahoy), Jan van Vliet (Ahoy) en Gerda IJff (Rotterdam Topsport)

Met dank aan Jolanda Jansen (Ahoy), Jan van Vliet (Ahoy) en Gerda IJff (Rotterdam Topsport) ECONOMISCHE IMPACT ABN AMRO WORLD TENNIS TOURNAMENT ROTTERDAM 2013 19 augustus 2013 Rapportage op basis van een rapport van de volgende studenten van de Hogeschool Rotterdam: Djordy Heikoop, Marc Kruiper,

Nadere informatie

TRENDRAPPORT KiTS KUST 2006-2011

TRENDRAPPORT KiTS KUST 2006-2011 TRENDRAPPORT KiTS KUST 2006-2011 Inhoudsopgave Kerncijfers uit het trendrapport... 5 Deel 1: Toeristisch aanbod De gegevens over het logiesaanbod in dit rapport (2006-2011) houden reeds rekening met het

Nadere informatie

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501 Toerisme in Cijfers 2003 2007 Toerdata Noord is een samenwerkingsverband op toeristisch recreatief gebied van de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De uitvoering is in handen van het Instituut

Nadere informatie

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501 Toerisme in Cijfers 2011 Toerdata Noord is een samenwerkingsverband op toeristisch recreatief gebied van de provincies Groningen, Fryslân en Drenthe. De uitvoering is in handen van het Instituut Service

Nadere informatie

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002)

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002) Rapportage producentenvertrouwen oktober/november 2002 Inleiding In de eerste Economische Barometer van Breda heeft de Hogeschool Brabant voor de eerste keer de resultaten gepresenteerd van haar onderzoek

Nadere informatie

verblijfsrecreatie noord-veluwe in beeld

verblijfsrecreatie noord-veluwe in beeld verblijfsrecreatie noord-veluwe in beeld Oldebroek Hattem Elburg Heerde Harderwijk Nunspeet Epe Ermelo Putten vitale vakantieparken op de noord-veluwe De gemeenten op de Noord-Veluwe en de provincie Gelderland

Nadere informatie