Ton Koene. Ongecensureerd. Lemniscaat

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ton Koene. Ongecensureerd. Lemniscaat"

Transcriptie

1 afghanistan ongecensureerd

2 2 Ton Koene Afg hanistan Ongecensureerd Lemniscaat

3 Dit boek is mede mogelijk gemaakt door financiële steun van het Fonds voor Bijzondere Journalistieke Projecten. Ook grote dank aan de Volkskrant en uitgeverij Lemniscaat. Zonder hen was dit boek nooit verschenen. Op 11 september 2001 schrok de wereld op van de terroristische aanvallen op de Verenigde Staten. Met gekaapte passagiersvliegtuigen vielen terroristen het World Trade Center en het Pentagon aan. Duizenden mensen kwamen om het leven. Al-Qaeda werd verantwoordelijk gehouden voor deze terreuraanslagen. Het Westen, met de Verenigde Staten voorop, wilde wraak nemen en voorkomen dat dit ooit nog zou gebeuren. De Verenigde Staten en Groot-Brittannië richtten daarom op 7 oktober 2001 de Operation Enduring Freedom op tegen Al-Qaeda- en Taliban-eenheden in Afghanistan. Het Talibanbewind werd deels verjaagd. Om de nieuwe interim-regering in Afghanistan te helpen bij de handhaving van de veiligheid, stelde de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties de International Security Assistance Force (ISAF) in. De ISAF bestaat uit westerse militairen, waaronder Amerikaanse soldaten. De belangrijkste bijdrage van de Nederlanders aan de ISAF-missie was Task Force Uruzgan. Nederland leverde tussen 2006 en 2010 ieder jaar gemiddeld bijna tweeduizend militairen als ondersteuningsmacht voor de ISAF. Op 31 juli 2010 werd deze missie na vier jaar beëindigd. Vijfentwintig Nederlandse militairen waren toen om het leven gekomen. Aan het begin van 2011 waren 2553 soldaten van de westerse coalitie gesneuveld. Het aantal burgerslachtoffers neemt sindsdien elke maand toe in Afghanistan. Mei 2011 was de dodelijkste maand volgens de VN. In deze maand kwamen 368 burgers om het leven en 593 raakten gewond. Naar schatting zijn er in de laatste vijf jaar ruim tienduizend burgers omgekomen in het Afghaanse conflict. (Deze data wordt pas sinds 2006 bijgehouden.) De Taliban en andere anti-overheidsrebellen zijn verantwoordelijk voor meer dan tachtig procent van de burgerslachtoffers. Bijna een vijfde van de burgerslachtproloog De wraak van het Westen Ik draag dit boek op aan Natalie Righton, correspondente voor de Volkskrant in Afghanistan, die het lef heeft om als vrouw in dit gevaarlijke land, twee jaar lang en onder moeilijke omstandigheden, prachtige en kritische reportages te maken voor de krant. tekst en foto s: Ton Koene, 2011 Foto vorige pagina: Een Pathaanse boer in Uruzgan Foto cover: Afghaanse vrouwen wachten voor medische zorg in het ziekenhuis in Lashgrakah, Zuid-Afghanistan Foto achterkant: Een vrouw verkoopt het vrouwenblad ROZ in de hoofdstad Kabul Nederlandse rechten Lemniscaat b.v., Rotterdam 2011 isbn Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/ of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, geluidsband of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Druk en bindwerk: Wilco, Amersfoort 5

4 6 7 offers is omgekomen door oorlogsgeweld dat is veroorzaakt door westerse coalitietroepen. Afghanistan wordt na tien jaar aanwezigheid van westerse soldaten voor zowel Afghaanse burgers als westerse militairen met de dag gevaarlijker. Na hevige politieke debatten in de Tweede Kamer is de Nederlandse missie in Afghanistan herstart in de zomer van 2011, weliswaar in een andere provincie in het noorden van Afghanistan: Kunduz. De Nederlanders gaan ditmaal niet vechten, maar helpen met het trainen van Afghaanse politieagenten. Er is veel kritiek geuit op de media tijdens de uitvoer van de eerste Nederlandse missie in Afghanistan. Journalisten zouden niet objectief zijn geweest en overwegend verslag hebben gedaan door embedded met het Nederlandse leger mee te reizen. En daar waren goede redenen voor. De grote dreiging van gijzelneming door de Taliban en van bermbommen en criminelen maakte enkele uren verblijven. Het risico om ontvoerd te worden, was op sommige plekken groot. Bepaalde wegen konden we niet gebruiken vanwege het grote gevaar van bermbommen. Maar door onafhankelijk van het leger rond te reizen, kregen we wel een realistisch beeld van het land. Burgers en autoriteiten kon ik vrij fotograferen, zonder dat een bewaker met kalasjnikov over mijn schouder meekeek. Veel van de foto s in dit boek zijn het afgelopen jaar gepubliceerd in de Volkskrant. De bijschriften reflecteren mijn mening en niet noodzakelijkerwijs die van de krant. Ton Koene, augustus 2011 het gevaarlijk voor journalisten om in dit land vrij rond te reizen. Slechts een handvol journalisten reisde wel onafhankelijk rond in Afghanistan, dus zonder bescherming van het leger en buiten de zwaar beschermde legerbases. In 2010 en 2011 reisde ik als zelfstandige freelance fotograaf door Afghanistan, samen met de Volkskrant-correspondente Natalie Righton. Wij gingen in deze periode tweemaal embedded met het Nederlandse leger mee voor een periode van twee weken. De andere reizen in Afghanistan waren zonder militairen of andere gewapende bescherming. We werkten met Afghaanse vertalers en regelden ons eigen transport. Meestal reden we rond in een aftandse Toyota Corolla zeer gangbaar in Afghanistan om zo weinig mogelijk op te vallen. Vanwege de onveiligheid waren ook wij beperkt in onze bewegingsvrijheid. We konden op de meeste plekken slechts enkele dagen of zelfs maar

5 8 Het jaar 1390 Afghanistan heeft een andere jaartelling dan het Westen. Volgens hun kalender is het nu het jaar Veel buitenlanders maken hier grappen over. Volgens hen leeft Afghanistan nog in de Middeleeuwen. Het is hier 1390 en in dat jaar waan ik mij regelmatig, zeggen ze. Als je het moderne glazen stalletje op de foto even wegdenkt, zou deze foto inderdaad ruim zeshonderd jaar geleden genomen kunnen zijn. In veel De moellah heeft altijd gelijk Deze moellah, een islamitische geestelijke, studeert in de Koran in de tuin van de Blauwe Moskee in Herat. Dit heilige boek bevat 6200 verzen. Als geestelijk leider dient hij de Koran uit zijn hoofd te kennen. Moellahs worden door Afghaanse moslims beschouwd als experts op elk gebied dat raakt aan het islamitische geloof. Aangezien er veel kan worden geïnterpreteerd als rakend aan het geloof, hebben 9 opzichten is er in Afghanistan weinig veranderd gedurende moellahs in de praktijk een zeer invloedrijke stem in alle de afgelopen eeuwen. In de meeste dorpjes is geen riolering, maatschappelijke zaken. geen elektriciteit, geen verharde weg, geen opgeleide dokter. Zij beslissen bijvoorbeeld over ruzies, trouwerijen, handel, onderwijs en het lot van vrouwen. Ook in de rechtspraak Tien jaar geleden, toen westerse legers Afghanistan binnentrokken en het Talibanregime grotendeels uit de steden hebben moellahs een invloedrijke rol. Het is vergelijkbaar werd verjaagd, hadden veel Afghanen grote hoop dat hun met de rol die Nederlandse priesters vroeger hadden in het leven beter zou worden. De meesten hebben die hoop inmiddels verloren. Ze zijn nog net zo arm als toen en in de het goed. Moellahs in Afghanistan zijn overwegend behou- dorpsleven. Als de priester zei dat het goed was, dan was meeste dorpjes is nog steeds geen geen riolering, elektriciteit, verharde weg of opgeleide dokter. Zelfs in de hoofdstad ghanen in de steden beginnen moeite te krijgen met deze dend in hun opvattingen. Veel jonge en hoogopgeleide Af- Kabul, waar inmiddels miljarden euro s aan hulpgeld naar traditionele en beklemmende kijk op het leven. Toch zal toe zijn gestuurd, zijn bijvoorbeeld nauwelijks fatsoenlijke niemand het wagen in het openbaar de moellahs tegen te wegen. Bijna alle straten zitten vol gaten. Er is niemand die spreken. Hun oerconservatieve stem is de wet. Kritiek op het hulpgeld besteedt om ze te repareren. het geloof en op de moellah kan in Afghanistan betekenen Volgens Afghanen steekt de nieuwe regering-karzai dat je als afvallige wordt bestempeld. Daarop staat volgens de moellah de doodstraf. Hij is wetgever en rechter gesteund door het Westen het hulpgeld in eigen zak. Miljarden verdwijnen ook volgens diverse vooraanstaande tegelijk. media in zakken van de elite. Afghanistan is daarmee een De man op de foto was zo geconcentreerd aan het studeren dat hij mij niet opmerkte. Het was een erg rustge- van de meest corrupte landen ter wereld. De andere kant van het verhaal is dat de gewone Afghanen zelf ook geen vend tafereel. Oude moellahs zien er vredelievend uit. Maar belasting betalen. Intussen verwachten ze dat hun regering ze zijn regelmatig haatdragend tegenover buitenlanders en alle problemen in hun land oplost, of dat buitenlanders alle schuwen het niet om geweld te prediken als ze denken dat openbare voorzieningen betalen. hun gezag wordt ondermijnd. De twee Afghaanse mannen op de foto maken een praatje voor de moskee in Herat. Ze zijn gekleed in typische Afghaanse winterkleding: een lange wollen jas of bruine wollen deken die ze om hun schouders dragen. Oude mannen dragen overwegend een tulband. Een baard getuigt van wijsheid en moet volgens de traditie minstens een vuist lang zijn. Oude mannen genieten veel respect in de Afghaanse cultuur.

6 10 Bidden in de moskee De Masjet-e-Jam-Moskee ook wel bekend als de Vrijdag-Moskee of Blauwe Moskee is de grootste moskee in de stad Herat. De moskee is een voorbeeld van de vroegere hoogwaardige islamitische architectuur. De wanden 11 zijn versierd met geglazuurde, handgeschilderde tegels. De moskee werd achthonderd jaar geleden gebouwd in de tijd dat Alexander de Grote heer en meester was in het gebied. Herat was van groot militair en economisch belang. De stad was een belangrijke handelsplaats langs de Zijderoute, de voornaamste handelsweg tussen het Westen en het Verre Oosten. Vooral op vrijdag wordt deze moskee nog altijd druk bezocht door gelovige mannen. Het middaggebed is het populairst. Een halfuur voor de preek stroomt de moskee langzaam vol en hoor je het gemoedelijke geroezemoes van zacht kletsende mannen, wachtend tot de imam zijn preek begint. Tijdens het gebed wordt er door de imam gepredikt over zaken als terrorisme, politiek en de relatie met het Westen. De moellahs zijn zeer negatief over de rol van het Westen in Afghanistan en zetten de bevolking vaak aan tot geweld. Regelmatig worden er na het vrijdagmiddaggebed demonstraties georganiseerd in de straten van steden door heel Afghanistan. Op deze bewuste vrijdagmiddag was het rustig en gingen de moskeebezoekers verder met hun dagelijkse bezigheden. Een week eerder was het anders. Toen ging er een menigte woedend de straat op om te demonstreren tegen de Koranverbranding in de VS. In een provincie verderop werden toen enkele buitenlanders afgeslacht door boze moskeegangers.

7 12 Biddende Afghanen bij het graf van een martelaar. Een van de vele moskeeën in Herat.

8 14 Kiezen in Afghanistan 15 In september 2010 vonden in Afghanistan parlementsverkiezingen plaats. Overal in de steden hingen posters van kandidaten op grote billboards. Parlementsleden werden verdacht van corruptie en duistere praktijken. Posters van vrouwelijke kandidaten werden door conservatieve burgers beklad of verscheurd. De meeste Afghaanse mannen vinden dat vrouwen niet in de politiek horen, maar achter het aanrecht. Vrouwelijke kandidaten zijn zelfs met de dood bedreigd. De Taliban zijn fel tegen een democratisch gekozen parlement. Zij willen de sharia invoeren, de streng-islamitische wetgeving. De sharia regelt zaken zoals kledingvoorschriften, verhouding tussen mannen en vrouwen, erfrecht, strafrecht, belastingen, spijtwetten (o.a. halal, haram, alcohol), geloofsafval en blasfemie. De Koran is een van de belangrijkste bronnen voor deze wetgeving. De Taliban probeerden de verkiezingen te ontwrichten en kiezers werden geïntimideerd. Ze lieten bij moskeeën flyers neerleggen met bedreigingen aan iedereen die wilde gaan stemmen. Om de kiezers te beschermen werden er zo n driehonderdduizend Afghaanse militairen en agenten ingezet. Zeker honderdvijftig stembureaus waren doelwit van aanslagen door de Taliban. Daarbij vielen vijftien doden. Toch brachten 5,6 miljoen Afghanen hun stem uit (een opkomst van veertig procent).

9 De wijsheid der ouderen 16 De onafhankelijke Kiescommissie (IEC) van Afghanistan 17 verklaarde in 2010 een kwart van alle stemmen ongeldig. Ook de presidentsverkiezingen van het jaar daarvoor gingen gepaard met grootschalige fraude en onregelmatigheden. Shura is een Arabisch woord dat advies betekent. In Afghanistan is een shura een raad van ouderen in een gemeenschap. Dat kan op dorpsniveau, maar ook op district of provinciaal niveau zijn. De leden van de raad van ouderen nemen binnen een gemeenschap belangrijke beslissingen. Shura s bespreken zaken zoals straffen, conflicten, rechten, belastingen en veiligheid, of praktische zaken zoals de aanleg van een nieuw irrigatiekanaal in het dorp. Toetreding is niet gebaseerd op professioneel specialisme, maar op senioriteit en de positie binnen de gemeenschap. Afghanen zijn van mening dat dit de uiterste vorm van democratie is. Veel shura-leden zijn religieuze leiders en nemen de Koran als inspiratiebron voor hun visie op het leven. Vooral onder de Pathaanse shuraleden verschillen hun visies niet veel van die van het Talibanbewind en hun sharia-filosofie. De bijeenkomst van een adviesraad kan uren duren, omdat veel leden van de raad hun zegje willen doen. Afghanen zijn meesters in het voeren van lange pleidooien. Mensen nemen ruim de tijd om naar elkaar te luisteren en te discussiëren. Deze shura vond plaats in Jalalabad met president Karzai en ging over over veiligheid in hun gebied. Dat resulteerde echter in een drie uur durende monoloog van de president Karzai.

10 18 Kweekvijver van terroristen Madrassa is het Arabische woord voor school. Het woord geldt zowel voor seculiere als voor religieuze scholen. In de westerse wereld wordt het woord madrassa gebruikt voor een Koranschool, een religieuze school waar de islam wordt onderwezen. Natuurlijk zijn er madrassa s waar lou- 19 ter theologie wordt onderwezen en geen zelfmoordterroristen worden klaargestoomd. Maar een madrassa wordt steeds vaker geassocieerd met een Talibanschool of moslimextremisme. In religieuze madrassa s neemt de recitatie van de Koran de belangrijkste plaats in. Dit houdt in dat studenten de Koran letterlijk uit het hoofd moeten kunnen opzeggen, in de klassiek-arabische taal. Veel Afghaanse en Pakistaanse studenten zijn deze taal echter niet machtig, dus ze begrijpen niets van wat ze opdreunen. Ze kennen de Koran dan wel uit het hoofd, maar inhoudelijk weten ze niet wat ze zeggen. Op de foto zie je jongeren de Koran bestuderen. Sommigen zijn pas elf jaar oud en kennen hele passages van het boek al uit hun hoofd. De religieuze madrassa s zijn de belangrijkste broedplaatsen voor nieuwe Talibanstrijders. Dat is gebleken nadat Talibanstrijders werden opgepakt en ondervraagd over hun verleden. Het enige doel in het leven van veel extremistische Taliban die op deze scholen afstuderen, is om te strijden in de jihad, de heilige oorlog tegen het Westen. Duizenden van de scholen die dit soort jongemannen opleiden, liggen in het Afghaans-Pakistaanse grensgebied: een gevaarlijke regio die wetteloos en bestuurloos is en daardoor moeilijk toegankelijk is voor Afghaanse autoriteiten. Het is voor hen vrijwel onmogelijk om deze scholen te sluiten, als ze dat al zouden willen.

11 20 De Afghaanse regering beschuldigt het buurland Pakistan van het financieren van deze madrassa s en het opleiden van Talibanstrijders met het doel Afghanistan te destabiliseren. De Pakistaanse regering beschuldigt op haar beurt de Afghanen ervan dat ze hun zonen naar dit soort scholen sturen om terrorist te worden. Het wordt steeds lastiger voor schrijvende journalisten en fotografen om reportages te maken in deze madrassa s. De moellahs die heer en meester zijn op deze scholen, beschuldigen journalisten ervan madrassa s in een negatief licht te plaatsen. De moellahs wijzen bijna altijd mijn verzoeken tot een bezoek aan hun leerschool af. Dan schrijven jullie toch alleen maar nare dingen over de islam, zeggen ze. Maar soms heb ik geluk en laat een geestelijke leider me toe, zoals op deze school waar kleine jongetjes Koranverzen uit hun hoofd leren. Ze gaan enkel naar deze madrassa en mogen van hun ouders niet naar de lagere school, waarschijnlijk omdat de ouders te arm zijn om schriftjes te kopen en lesgeld te betalen. De toegang tot deze religieuze scholen is gratis. En de kinderen moeten thuis meewerken, dus veel tijd om ook nog naar een gewone school te gaan is er vaak niet. 21

12 22 Gastvrije Taliban 23 Talibanstrijders poseren voor mij in Jalalabad. Deze foto is meer dan tien jaar geleden genomen, nog voordat de westerse coalitie Afghanistan binnenviel en de Taliban bijna heel het land onder controle hadden. Het was in die tijd goed mogelijk om als westerling met Taliban te praten en te werken. Ik werd door hen gastvrij ontvangen en zelfs een gesprek over verschillende geloofsopvattingen was mogelijk. Natuurlijk moest je niet zeggen dat je atheïst was of joods. Maar zolang je maar een gelovige was, desnoods een christen, was het goed. Ze vonden de islam ook toen al superieur aan het christendom en probeerden me daarom altijd tot de islam te bekeren. Maar de tijden zijn veranderd. Door de militaire interventie in Afghanistan is de verhouding tussen Taliban en westerlingen ernstig verzuurd. Nu worden behalve ISAF-militairen ook de meeste hulpverleners, diplomaten en andere westerlingen door hen als vijand gezien net zoals veel westerlingen in Europa en de VS alle Afghanen als terroristen zien. Gebrek aan dialoog en begrip voor elkaars standpunt leidt tot verdere polarisatie tussen deze twee culturen. Een ontmoeting met de Taliban zoals bij het maken van deze foto is voor mij of andere journalisten nu bijna onmogelijk. Door de toegenomen haat jegens westerlingen zou dit een ongekend groot risico zijn en zou het waarschijnlijk uitmonden in ontvoering of doding.

13 24 Twitterende Taliban 25 De omarming van moderne media door de Afghanen is opmerkelijk, want toen de Taliban begin jaren negentig nog heer en meester waren in Afghanistan, zagen zij internet en televisie als zondig. Het was verboden voor Afghaanse burgers om het wereldwijde web te bezoeken. Daar lijken de Taliban nu op terug te komen. Zij zijn inmiddels van mening dat oorlogen niet meer zijn te winnen zonder media. Behalve van hun Facebookpagina en de website van het Islamic Emirate Afghanistan maken de jihadisten ook gebruik van andere social media. Onlangs hebben de Taliban Twitter ontdekt, waarop ze Engelstalige tweets schrijven. Ze geven in die berichten updates over de oorlog. Als een Taliban-zelfmoordterrorist zich opblaast, eisen ze de aanslag niet zelden op via hun website en via Twitter. Vaak zijn hun berichten over slachtoffers zwaar overdreven. De Afghaanse Taliban worden steeds sterker in het verkondigen van hun boodschap via moderne media. Ze hebben woordvoerders voor telefonische interviews en sturen journalisten sms-berichten over recente aanvallen. Het is wel een groot risico voor de Taliban om een mobieltje te gebruiken. De Amerikaanse en Afghaanse inlichtingendiensten kunnen hen makkelijk opsporen via het mobiele telefoonsignaal en hun schuilplaats met een raket bestoken. Dvd-covers van Taliban-propagandafilms, te koop op de markt in het Afghaans-Pakistaanse grensgebied.

14 26 Eerste Nederlandse patrouille in Uruzgan 27 Als de zon opkomt, rijden de Nederlandse militairen de poort uit van Kamp Holland, hun zwaar beschermde legerbasis. Ze gaan een patrouille uitvoeren in de zuidelijke provincie Uruzgan. Het doel is om de Talibanstrijders te laten zien dat zij de baas zijn in het gebied. Soms komt het tot vuurgevechten, maar de Taliban zijn zich ervan bewust dat de Nederlanders meer vuurkracht op hun tanks hebben. Zodra ze de militairen zien, verschansen de Taliban zich daarom meestal in de bergen. Of ze verbergen hun wapens in het hooi en doen zich voor als boeren die het land bewerken. Ze wachten geduldig totdat de Nederlanders s middags weer terug naar hun kazernes rijden. Overdag zijn de Nederlanders de baas, s avonds en s nachts zijn de Taliban heer en meester in het gebied.

15 28 Road to hell De voertuigen en militairen op de foto behoren tot de Battle Group in de provincie Uruzgan. Een patrouille zoals deze bestaat doorgaans uit acht tot tien zwaar gepantserde voertuigen en een dertigtal militairen. Een van de grootste dreigingen tijdens patrouilles zijn bermbommen. Een bermbom 29 is een met eenvoudige middelen gemaakt explosief dat door de Taliban langs en in de weg wordt geplaatst met het doel de passerende voertuigen en hun inzittenden te vernietigen. De Nederlandse militairen hebben geleerd dat de Taliban op specifieke locaties bermbommen plaatsen, zoals in een dorp waar de weg smal is, onder een brug of in rivierbeddingen waar de voertuigen door moeten rijden. Op verdachte plekken wordt de weg eerst gecontroleerd door specialisten van de mijnopruimingsdienst. Met metaal detectoren zoeken ze naar bermbommen. Dat kan uren duren. Al die tijd moet de colonne pantservoertuigen in de hitte wachten totdat het groene sein wordt gegeven om weer door te mogen rijden. Nederlandse militairen in Uruzgan waren soms een halve dag onderweg om enkele kilometers af te leggen. Amerikaanse troepen zijn minder voorzichtig en hanteren een andere tactiek. Zij banjeren met grote snelheid door het gebied en accepteren hierdoor meer slachtoffers, omdat ze vaker op een bermbom rijden. Ook Afghaanse burgers zijn vaak slachtoffers van bermbommen die zijn geplaatst door de Taliban. Die bommen zijn niet bedoeld om burgers te doden, maar soms rijden bussen of taxi s er per ongeluk op. In mei 2011 werden in heel Afghanistan 119 burgers gedood door bermbommen en raakten 274 burgers ernstig gewond.

16 30 31 Nederlandse militairen zijn van 2006 tot 2010 bijna dagelijks aanwezig in diverse delen van de provincie Uruzgan. Ze laten vaak hun gepantserde voertuigen ergens bewaakt achter om een voetpatrouille in een dorp te lopen.

17 32 Militairen of ontwikkelingswerkers? 33 In veel gevallen gaan tijdens een voetpatrouille in een dorp medewerkers van het Provinciale Reconstructie Team (PRT) mee. Ze zijn niet te onderscheiden van militairen en worden beschermd door een tiental zwaarbewapende soldaten. De man links op de foto is zo n PRT er. Zij voeren overleg met de dorpsouderen over wederopbouwprojecten zoals de bouw van een school, overheidsgebouw of irrigatiekanaal. Ze hopen door deze hulpprojecten de sympathie te winnen van de Afghaanse burgers, zodat die zich afkeren van de Taliban. Het is belangrijk voor de PRT ers en militairen om contact te hebben met de burgers. Zo komen ze meer te weten over hoe de bevolking over hen denkt. Ze hopen ook informatie te krijgen over de militaire activiteiten en de aanwezigheid van Talibanstrijders in het gebied. Maar in de regel laten de burgers niet veel los. Zodra de Nederlandse militairen weer weg zijn, duiken de Talibanstrijders op in het dorp. Zij willen weten waar de dorpelingen met de Nederlanders over spraken. Ze horen hen uit of ze geen belangrijke informatie hebben gegeven. De bevolking van de provincie Uruzgan is overwegend Pathaans en hun cultuur heeft veel overeenkomsten met de Talibanfilosofie. Geen wonder dat deze regio de bakermat is van de Talibanbeweging. Veel burgers sympathiseren met hen en af en toe helpen ze Talibanstrijders ook. Soms omdat ze aan hun kant staan, maar soms ook omdat ze niet anders kunnen.

18 34 Gevangen tussen twee vuren 35 In de praktijk proberen Afghaanse burgers zowel de Taliban als de buitenlandse militairen te vriend te houden. De Taliban verblijven vaak in hun dorpen en beschieten de Nederlanders vanuit hun huizen. Ook verstoppen de Taliban wapens en munitie in hun huizen. Talibanstrijders gebruiken de burgers maar al te vaak als menselijk schild. Werk je hier niet aan mee als burger, dan word je gedood. Logisch dus dat de bevolking van Uruzgan regelmatig bang is om partij te kiezen. Tijdens de patrouille die ik heb meegelopen in het dorp, hebben we een groep dorpelingen ontmoet die weigeren een hand te schudden met de militairen en PRT ers. Op hun gezichten kan je de afkeer van westerlingen lezen. Voor Nederlandse militairen is het uiterst moeilijk om Talibanstrijders te onderscheiden van de bevolking. Ze dragen immers dezelfde kledij: een shalwar kamiz en tulband, en een baard. Een boer die op het land werkt kan een Talibanstrijder of Talibansympatisant zijn. De Nederlandse militairen moeten ook deze mensen helpen met het bouwen van wegen, scholen en irrigatiekanalen. Een Nederlandse militair in Uruzgan stak zijn frustratie niet onder banken of stoelen: Hoe weet ik nou of de Afghaanse mensen die ik probeer te helpen en te beschermen niet verantwoordelijk zijn voor de dood van mijn makkers? Wellicht zijn het dezelfde mannen die bermbommen plaatsen en ons vanuit hun dorpen beschieten.

19 Haat tegen westerlingen groeit 36 Nederlandse mariniers patrouilleren in Uruzgan. Met argwaan 37 worden de soldaten gadegeslagen door inwoners van het dorp Ali Shirzai wanneer ze door de dorpsstraat lopen. De haat tegen westerlingen in Afghanistan is in de afgelopen jaren toegenomen. De belangrijkste reden voor deze bittere afkeer zijn de duizenden dodelijke burgerslachtoffers die er in de laatste jaren zijn gevallen. Elke Afghaan heeft wel een familielid of kennis die is gedood door westerse soldaten of Taliban. Meer dan tachtig procent van deze burgerslachtoffers is gedood door de Taliban, stellen de Verenigde Naties, maar dat wordt door veel Afghanen gezien als het gevolg van de aanwezigheid van westerlingen. Zonder hen zou er immers geen oorlog zijn. En toch zeggen veel Afghaanse burgers: we zijn de buitenlanders liever kwijt dan rijk, maar hun aanwezigheid zorgt wel voor een relatieve stabiliteit, Afghanen weten duivels goed dat als alle buitenlandse soldaten hun land morgen zouden verlaten, er een nieuwe burgeroorlog zou uitbreken. Het Afghaanse leger en de politie zouden slaags raken met de Taliban en krijgsheren in een strijd om de macht. Buitenlanders moeten dus weg, maar nog niet nú, zeggen Afghanen. Intussen is de aftocht begonnen. Westerse landen willen hun combattroepen zo snel mogelijk terugtrekken uit Afghanistan.

20 38 Overnachten in Talibangebied 39 Mariniers van het Nederlandse leger hebben hun kamp opgeslagen op een heuvel in Uruzgan. Hier zullen ze op hun veldbedjes overnachten. Op de achtergrond is een dorp te zien dat ze die dag hebben bezocht om met de dorpsouderen te praten. De mariniers slapen tussen de gepantserde voertuigen, want het is niet uitgesloten dat de Taliban hen s nachts vanuit het dorp beschieten. De veldbedjes worden dicht tegen elkaar geplaatst, zodat het gepantserde voertuig bescherming biedt aan alle soldaten. Om het uur wisselen de militairen van wacht. Met nachtkijkers wordt het gebied om hen heen gecontroleerd op de aanwezigheid van Talibanstrijders. De militairen op de foto zijn moe van een dag intensief patrouilleren en de gevaren die ze hebben gelopen. Ze praten nog wat na over de ervaringen van die dag. Tegen uur kruipen ze in hun slaapzakken. De volgende ochtend als ze door de eerste zonnestralen worden gewekt, maken ze zich gereed om verder het gebied in te trekken. Niemand weet wat hen die dag te wachten staat.

21 40 41 Nederlandse mariniers in Uruzgan houden een barbecue op de vooravond van hun vertrek naar huis. Nederlandse soldaten in Uruzgan wonen met z n vieren in een omgebouwde zeecontainer. De containers zijn gepantserd en bestand tegen raketinslagen. Het is meerdere keren voorgekomen dat de Taliban vanuit de omringende bergen ongeleide projectielen afvuurden op de legerbasis Kamp Holland. De mannen ontspannen in de avond door te internetten, computerspelletjes te spelen en te lezen. Kamp Holland heeft ook een kantine met televisie, een fitnesszaal en een volleybalveld.

22 Zoeken naar Taliban 42 Een transporthelikopter van het Nederlandse leger vliegt 43 laag over in de provincie Uruzgan. De achterklep staat open, zodat de boordschutter het gebied in de gaten kan houden. Omdat deze helikopters laag en langzaam vliegen, zijn ze een makkelijk doelwit voor Talibanstrijders met raketten. De schutter zit stevig vastgesnoerd aan een riem zodat hij er niet uit kan vallen, als de helikopter een onverwachte beweging moet maken om raketten te ontwijken. Talibanstrijders verstoppen zich in grotten en spelonken en wachten op een goed moment om toe te slaan. In deze bergen komen de ISAF-militairen nauwelijks. Na een aanval vluchten de Taliban weer terug naar de bergen. Het is voor de westerse militairen een onmogelijke taak om de bergen onder controle te krijgen. Ze richten zich daarom op de valleien, een relatief klein deel van de provincie Uruzgan. Volgens het Nederlandse Ministerie van Defensie zou de inktvlek het steeds groter wordende gebied dat in handen is van de coalitietroepen zo goed als Taliban-vrij zijn. Maar de Taliban zijn overal in Afghanistan aanwezig en in staat om aanslagen te plegen en bermbommen te plaatsen. Zij zeggen: Het Westen heeft het geld en geavanceerde wapens, wij hebben de tijd. In Afghanistan vechten westerse legers niet alleen tegen een stel terroristen, maar tegen een diep verankerde cultuur.

23 44 Op weg naar de frontlinie 45 Nederlandse en Franse militairen bedekken hun gezichten tegen het opwaaiende stof, veroorzaakt door een Chinoekhelikopter die net buiten de legerbasis Kamp Holland landt. De soldaten op de foto worden vanaf hier naar een kleinere militaire buitenpost gevlogen, dicht bij de frontlinie, om hun collega s af te lossen. Daar zullen ze enkele weken verblijven. De militairen hebben zich netjes in rijen opgesteld. Wanneer de helikopter is geland, blijven de wieken op volle toeren draaien. Als de achterklep opengaat, lopen de soldaten onmiddellijk de buik van het toestel in en snoeren zich vast in de canvas stoeltjes. Binnen een paar minuten stijgt de helikopter als een dikke hommel weer op en verdwijnt even snel als hij kwam aanvliegen. De buitenposten liggen op strategische plaatsen aan de rand van de inktvlek. Van daaruit worden door speciale legereenheden de gebieden die in handen zijn van Taliban, verkend en veroverd of juist beschermd tegen een nieuwe aanval van Taliban. Op deze plekken vinden het vaakst gevechten plaats. De soldaten die op de buitenposten verblijven zijn zenuwachtig. Vanuit de bergen worden ze door Taliban gadegeslagen en worden aanvallen op het kamp beraamd en uitgevoerd.

Afghanistan. NAVO-militair gedood in Zuid-Afghanistan

Afghanistan. NAVO-militair gedood in Zuid-Afghanistan Afghanistan NAVO-militair gedood in Zuid-Afghanistan KABUL - In het zuiden van Afghanistan is dinsdag een militair van de internationale vredesmacht ISAF gedood. Dat maakte een woordvoerder van de troepen

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Spreekbeurt. Pakistan

Spreekbeurt. Pakistan Spreekbeurt Pakistan Hoofdstad: Islamabad Taal: Urdu, Engels en Punjabi Inwoners: Er wonen bijna 200 miljoen mensen in Pakistan Religie: Moslims (96%), christenen (4%) Pakistan ligt in Azië en grenst aan

Nadere informatie

Bovendien stel ik vast dat democratie onder een buitenlandse bezetting geen betekenis heeft.

Bovendien stel ik vast dat democratie onder een buitenlandse bezetting geen betekenis heeft. Bovendien stel ik vast dat democratie onder een buitenlandse bezetting geen betekenis heeft. Gie Goris, Mondiaal Magazine (MO), 20 februari 2010 Malalai Joya: 'In de ware wereld leven de Afghaanse vrouwen

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

22 januari 2015. Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid

22 januari 2015. Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid 22 januari 2015 Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

van de TFU, Welkom thuis! Eindhoven.

van de TFU, Welkom thuis! Eindhoven. Toespraak van de minister van Defensie, E. van Middelkoop, bij de terugkeer van de laatste Task Force Uruzgan, Vliegbasis Eindhoven, 8 augustus 2010. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Commandant van

Nadere informatie

STADEN TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

STADEN TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG STADEN TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Staden voor de oorlog STA_07 De Speyhoek in Staden, voor de oorlog. Iedereen komt naar buiten voor de fotograaf. Moeders met lange rokken en grote schorten, vaders

Nadere informatie

Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld

Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld In meer dan dertig landen in de wereld is er oorlog. Wereldwijd zijn er dus miljoenen kinderen die een oorlog meemaken. Vraag 1. Kun je drie landen noemen

Nadere informatie

SAMUEL VAN DER MEER. De Ontsnapte Joden

SAMUEL VAN DER MEER. De Ontsnapte Joden SAMUEL VAN DER MEER De Ontsnapte Joden De inval Het is een zonnige dag. Bram en Theo zijn een spelletje aan het spelen, maar ze moeten eigenlijk allang naar bed. Papa zegt tegen Bram: Bram, je moet naar

Nadere informatie

Communicatie en strategie van de Afghaanse Taliban, vanuit het perspectief van het leiderschap

Communicatie en strategie van de Afghaanse Taliban, vanuit het perspectief van het leiderschap , vanuit het perspectief van het leiderschap Auteurs: Godfried Wessels Seran de Leede Edwin Bakker Samenvatting Op 28 december 2014 is een einde gekomen aan de ISAF-missie (International Security and Assistance

Nadere informatie

MOORSLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

MOORSLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG MOORSLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Voor de oorlog MO_03 Moeders met lange rokken en schorten. Meisjes en jongens met zwarte kousen, sommige op klompen. Het lijkt gezellig op straat. Geen auto s...

Nadere informatie

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff Spreekbeurt en werkstuk over Ridders Door: Oscar Zuethoff Mei 2007 Inleiding Waarom houd ik een spreekbeurt over de ridders en de riddertijd? Toen ik klein was wilde ik altijd al een ridder zijn. Ik vind

Nadere informatie

Leerlingen weten dat er in een democratische rechtsstaat verschillende manieren zijn om conflicten op te lossen en dat rechtspraak daar één van is.

Leerlingen weten dat er in een democratische rechtsstaat verschillende manieren zijn om conflicten op te lossen en dat rechtspraak daar één van is. HOE LOSSEN WE DIT OP? DE WERKVORM IN HET KORT Wat doe je als je een probleem of ruzie hebt? In het ergste geval moet je naar een rechter. Die bepaalt dan wie er gelijk heeft. Maar meestal kun je problemen

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis Toelatingstoets Pabo. Tijdvak 3 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis Toelatingstoets Pabo. Tijdvak 3 Toetsvragen Tijdvak 3 Toetsvragen 1 Op veel afbeeldingen wordt de Romeinse keizer Constantijn als een heilige afgebeeld met een stralenkrans om zijn hoofd. Welke reden was er om Constantijn als christelijke heilige

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen Geloven, wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen pagina 10 Hoe is de wereld ontstaan? pagina 26 Waarom bestaat de mens? pagina 42 Wat is geloven? pagina 58 Wie is God? pagina 74 Waarom heeft

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

Uitzicht op de heuvels 10 km van Kabaya Uitzicht op de heuvels ten noorden van Kabaya. Ongeveer 7 km van het dorp.

Uitzicht op de heuvels 10 km van Kabaya Uitzicht op de heuvels ten noorden van Kabaya. Ongeveer 7 km van het dorp. Verblijf van Tautvydas Rindzevicius in Kabaya/RWANDA in het kader van het bezoek aan wezen en kwetsbare kinderen gesponsord door de Jyambere stichting. Inleiding Tijdens de periode van juli-augustus 2015,

Nadere informatie

GROENLINKS. Een alternatieve strategie voor Afghanistan OPPOSITIETAFEL

GROENLINKS. Een alternatieve strategie voor Afghanistan OPPOSITIETAFEL GROENLINKS Een alternatieve strategie voor Afghanistan OPPOSITIETAFEL Tweede-Kamerfractie GroenLinks 20 november 2007 Alternatieve strategie voor Afghanistan Kernboodschap De ISAF-missie in Afghanistan

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

Stap in, herhaalde de man. De toon was vriendelijk, maar tegelijk dwingend. Vijf real, dat was wel verleidelijk... Wie wist wat die man nog meer te

Stap in, herhaalde de man. De toon was vriendelijk, maar tegelijk dwingend. Vijf real, dat was wel verleidelijk... Wie wist wat die man nog meer te De automobilist Het stoplicht sprong op rood. Met een emmer water en een doek in zijn hand rende Paco de vierbaansweg op. Bij de eerste de beste auto drukte hij de natte spons tegen het raam. Dertig seconden

Nadere informatie

Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding

Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding j1 Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding Postadres: Postbus 16950, 2500 BZ Den Haag Aan: de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres Oranjebuitensingel

Nadere informatie

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon behoort tot de meest bekende personen uit de geschiedenis. Hij wist zich van eenvoudige komaf op te werken tot keizer van Frankrijk en heerser over

Nadere informatie

De parlementaire democratie is goed voor u, maar niet voor mij

De parlementaire democratie is goed voor u, maar niet voor mij 25 e Van der Leeuw lezing Groningen, 26 oktober 2007 Kader Abdolah De parlementaire democratie is goed voor u, maar niet voor mij Ik spring meteen in het diepe. Een parlementaire democratie is niet geschikt

Nadere informatie

Toespraak Secretaris-Generaal Cloo tgv jaarlijkse herdenking Stichting Tuin van Bezinning. Warnsveld, Huis t Velde, 13 juni 2013

Toespraak Secretaris-Generaal Cloo tgv jaarlijkse herdenking Stichting Tuin van Bezinning. Warnsveld, Huis t Velde, 13 juni 2013 Toespraak Secretaris-Generaal Cloo tgv jaarlijkse herdenking Stichting Tuin van Bezinning. Warnsveld, Huis t Velde, 13 juni 2013 Dames en heren - familieleden, vrienden en collega s van een ieder die wij

Nadere informatie

HOOGLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

HOOGLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG HOOGLEDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG 31 juli 1914: ten oorlog! Het is oorlog! Het brandweerkorps wordt snel samengeroepen voor het gemeentehuis. De brandweermannen moeten de jongens gaan waarschuwen

Nadere informatie

WWW.HOPE-XXL.COM. Mede mogelijk gemaakt door de Iona Stichting en Vos/Abb

WWW.HOPE-XXL.COM. Mede mogelijk gemaakt door de Iona Stichting en Vos/Abb De meeste mensen in Nederland hebben het goed voor elkaar. We hebben genoeg eten, we hoeven niet bang te zijn voor oorlog en we zijn dan ook tevreden met ons leven. Maar dat is niet overal op de wereld

Nadere informatie

Kijktip: terrorismedeskundigen aan het woord

Kijktip: terrorismedeskundigen aan het woord Kijktip: terrorismedeskundigen aan het woord Korte omschrijving werkvorm U bekijkt met de leerlingen een fragment van De Wereld Draait Door en van EenVandaag. Beatrice de Graaf en Robbert McFadden proberen

Nadere informatie

GITS TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

GITS TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG GITS TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG 31 juli 1914: ten oorlog! Op vrijdag 31 juli 1914 staat Gits in rep en roer: de algemene mobilisatie wordt afgekondigd. Alle jongemannen die in aanmerking komen voor

Nadere informatie

HET DROOMMUSEUM VAN DRE

HET DROOMMUSEUM VAN DRE HET DROOMMUSEUM VAN DRE Beste leerling, Dit werkblad wil je iets langer bij bepaalde zaken in het museum laten stil staan. Dit wil natuurlijk niet zeggen dat je niet mag rondneuzen naar andere objecten,

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE KOUDE OORLOG + NEDERLAND EN DE VERENIGDE STATEN NA DE TWEEDE WERELDOORLOG Gebruik bron 1. 1p 1 De bron maakt duidelijk dat de

Nadere informatie

2 maart 1945. 2 maart 2016. Leerlingen groep 7 en 8 De Meeander Heelweg

2 maart 1945. 2 maart 2016. Leerlingen groep 7 en 8 De Meeander Heelweg 2 maart 1945 2 maart 2016 Leerlingen groep 7 en 8 De Meeander Heelweg Er kwamen 4 Duitsers bij de Bark. Ze slaan piketten, voor het plaatsen van batterijen veldartillerie. Maar op die dag gingen de verzetsgroepen

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid

Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid Publicatiedatum: 22-01-2015 Over dit onderzoek Het 1V Jongerenpanel, onderdeel van EenVandaag, bestaat uit ruim 3000 jongeren van 12 t/m 24 jaar. Aan dit online

Nadere informatie

Kastelen in Nederland

Kastelen in Nederland Kastelen in Nederland J In ons land staan veel kastelen. Meer dan honderd. De meeste van die kastelen staan in het water. Bijvoorbeeld midden in een meer of een heel grote vijver. Als er geen water was,

Nadere informatie

IZEGEM TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

IZEGEM TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG IZEGEM TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG 31 juli 1914: ten oorlog! Op 31 juli 1914 staat de stad in rep en roer: het is oorlog! Overal wordt erover gepraat, de mensen staan allemaal op straat. De volgende

Nadere informatie

Tijdsplanning. Opdracht 5: Islamitische vlakvullingen

Tijdsplanning. Opdracht 5: Islamitische vlakvullingen Iran project 2011-2012 Inleiding Iran het Land van de Ariërs schrikt de ene af door de verschrikkelijke verhalen die we in het nieuws horen. De ander wordt er juist door geboeid. Wat is het nu werkelijk

Nadere informatie

Informatie top 5 van de Ranglijst Christenvervolging 2016

Informatie top 5 van de Ranglijst Christenvervolging 2016 Informatie top 5 van de Ranglijst Christenvervolging 2016 1. Noord-Korea 2. Irak 3. Eritrea 4. Afghanistan 5. Syrië 1: Noord-Korea Hoofdstad: Pyongyang Taal: Koreaans en Chinees Weetje: In Noord-Korea

Nadere informatie

SLYPSKAPELLE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

SLYPSKAPELLE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG SLYPSKAPELLE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Voor de oorlog MO_03 Moeders met lange rokken en schorten. Meisjes en jongens met zwarte kousen, sommige op klompen. Het lijkt gezellig op straat. Geen auto

Nadere informatie

Aarde, werk van onze handen?

Aarde, werk van onze handen? Stichting Oecumenische Vieringen Eindhoven (SOVE) Aarde, werk van onze handen? Zaterdag 1 november 2014 18.30 uur Toespraak: Rijkdom in onze aarde: bron voor ontwikkeling en conflict: Olie in Zuid-Soedan

Nadere informatie

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem ARMOEDE Schriftelijke Bezinning Anoniem INHOUDSOPGAVE INTRODUCTIE... 3 Levensvragen... 3 Stelling... 3 Antwoorden op levensvragen... 4 Mijn standpunt... 4 INTERVIEWS... 5 Derde generatie.... 5 Tweede generatie....

Nadere informatie

China. - Tibet Cultuur- les 2.

China. - Tibet Cultuur- les 2. China Pagina 1 - Tibet Cultuur- les 2. Colofon Les voor groep 7/8 50 minuten Aardrijkskunde Leerkracht - handreiking Inleiding In deze les willen we ons verdiepen in de situatie van Tibet. Wat speelt daar

Nadere informatie

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK THEMA 4 Eindredactie: Monique Goris Leerlijnen: Hans Bulthuis Auteurs: Katrui ten Barge, Wilfried Dabekaussen, Juul Lelieveld, Frederike

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Dit hoofdstuk gaat over opstand in Amerika, Frankrijk en Nederland. Deze opstanden noemen we revoluties. Opstand in Amerika (1775). De

Nadere informatie

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Filips II In 1566, meer dan vierhonderd jaar geleden, zijn veel mensen boos. Er is onrust in de Nederlanden. Er zijn spanningen over het geloof, veel mensen

Nadere informatie

Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts'

Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts' Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts' In de conflicten voor de Eerste Wereldoorlog speelden paarden een belangrijke rol. De cavalerie was tot dan het speerpunt van de legers. Maar vanaf 1914

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

Congo: : van oorlog naar vrede. Informatiefiche 1

Congo: : van oorlog naar vrede. Informatiefiche 1 Informatiefiche 1 Grondstof Meest producerende landen Aandeel in wereldproductie Kobalt DR Congo, Zambia, Marokko & Westelijke Sahara 51 % Industrieel Diamant DR Congo, Botswana, Zuid-Afrika 49% Koper

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Kastelen De eerste kastelen De eerste kastelen werden tussen 800 en 1000 na Christus gebouwd. In die tijd maakten de Noormannen de kusten van Europa onveilig: ze plunderden dorpen en boerderijen. De mensen

Nadere informatie

OEKENE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

OEKENE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG OEKENE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Voor de oorlog de kerk van Oekene voor de Eerste Wereldoorlog 31 juli 1914: ten oorlog! Op 31 juli 1914 staat het dorp in rep en roer: het is oorlog! Overal wordt

Nadere informatie

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen.

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen. Outback Australië Voor mij is Australië een heel bijzondere plek. Waarom? Dat zal ik uitleggen. Het begon al toen ik voor het eerst in Australië kwam. Ik stapte uit het vliegtuig. Meteen merkte ik dat

Nadere informatie

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt.

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij kunt geen mensen haten en doet geen ander zeer misschien ben jij het wapen waarmee ik liefde leer.

Nadere informatie

Mijn laatste nieuwsbrief

Mijn laatste nieuwsbrief Mijn laatste nieuwsbrief Lieve familie, vrienden en sponsors! Mijn laatste nieuwsbrief schrijf ik vanuit het prachtige en kleurrijke Sri Lanka! Hier vierde ik Kerst en Oud en Nieuw met de bemanning van

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b Bijlage VMBO-KB 2012 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-12-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een beschrijving van een politieke stroming (rond 1870): Zij

Nadere informatie

GEVANGENE VAN DE TALIBAN

GEVANGENE VAN DE TALIBAN GEVANGENE VAN DE TALIBAN Jere Van Dyk GEVANGENE VAN DE TALIBAN Proloog Donderdag 3 januari Beste Paul, Gelukkig nieuwjaar. Ik wil je vertellen hoe het met het boek staat en je laten weten waar ik op dit

Nadere informatie

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede heb ik meegekregen van mijn vader, die de gastvrijheid van de Duitse bezetter aan den lijve heeft mogen ondervinden. Mijn vader heeft in Scheveningen gezeten,

Nadere informatie

Dagboek Sebastiaan Matte

Dagboek Sebastiaan Matte Vraag 1 van 12 Dagboek Sebastiaan Matte Uit het dagboek van Sebastiaan Matte: "Ik ben vandaag bij een hagenpreek geweest, in de duinen bij Overveen. Wel duizend mensen uit de stad waren bij elkaar gekomen

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

Het verhaal van William Booth

Het verhaal van William Booth Lesmateriaal bij Het verhaal van William Booth Inhoudsopgave Geroepen om te dienen woordzoeker 3 Graaf in het verhaal! 4 Graaf dieper 5 Gods weg doolhof 6 Nieuw leven interview 7 Het Leger des Heils verspreid

Nadere informatie

BS2009023484 Kamervragen over het uitdelen van korans in Afghanistan. Hierbij bied ik u de antwoorden aan op de volgende vragen:

BS2009023484 Kamervragen over het uitdelen van korans in Afghanistan. Hierbij bied ik u de antwoorden aan op de volgende vragen: Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum 8 januari 2010 Ons kenmerk Onderwerp

Nadere informatie

Voor jongeren in het praktijkonderwijs. Geen Amerikaanse aanval op Syrië

Voor jongeren in het praktijkonderwijs. Geen Amerikaanse aanval op Syrië PrO -weekkrant Week 38 september 2013 Voor jongeren in het praktijkonderwijs 16-22 september 2013 Geen Amerikaanse aanval op Syrië Foto: ANP Foto: Shutterstock Amerika valt Syrië voorlopig niet aan. Want

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd.

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd. Voorwoord In dit boek staan interviews van nieuwkomers over hun leven in Nederland. Ik geef al twintig jaar les aan nieuwkomers. Al deze mensen hebben prachtige verhalen te vertellen. Dus wie moest ik

Nadere informatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie Docenteninformatie Deze werkbladen horen bij het Schooltv-programma Vrijheid. Aan de hand van de Four Freedoms van president Roosevelt komen verschillende aspecten van vrijheid aan bod. Het programma is

Nadere informatie

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem A Bridge too Far is een film over de meest tragische blunder van de Tweede Wereldoorlog en vertelt heel precies over een groot plan. Dat plan kostte meer Geallieerden

Nadere informatie

100 jaar geleden. t Is Oorlog! Een lesmap voor het vierde, vijfde en zesde leerjaar, door juffrouw Anita en de papa van Anna.

100 jaar geleden. t Is Oorlog! Een lesmap voor het vierde, vijfde en zesde leerjaar, door juffrouw Anita en de papa van Anna. 100 jaar geleden t Is Oorlog! Een lesmap voor het vierde, vijfde en zesde leerjaar, door juffrouw Anita en de papa van Anna. t Is oorlog! Binderveld, Kozen, Nieuwerkerken en Wijer 100 jaar geleden is een

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11 Inhoudsopgave Voorwoord 5 Inleiding 11 1 Eerste verkenning 15 1.1 Waarom is kennis van religie belangrijk voor journalisten? 16 1.2 Wat is religie eigenlijk? 18 1.2.1 Substantieel en functioneel 18 1.2.2

Nadere informatie

EEN PRINS WORDT EEN HERDER

EEN PRINS WORDT EEN HERDER Bijbel voor Kinderen presenteert EEN PRINS WORDT EEN HERDER Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Erna van Barneveld

Nadere informatie

Iedereen kan iets doen voor vredee

Iedereen kan iets doen voor vredee Iedereen kan iets doen voor vredee Van kleine tot grote activiteiten Alle beetjes durf tellen samen uiteindelijk op tot vrede3 PAXE Vrede wie durft= PAX staat voor vrede. Samen met mensen in conflictgebieden

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

EMELGEM TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

EMELGEM TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG EMELGEM TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG 31 juli 1914: ten oorlog! Op 31 juli 1914 staat het dorp in rep en roer: het is oorlog! Iedereen komt op straat en praat erover. De jonge mannen worden opgeroepen

Nadere informatie

Multiple choice quiz Vraag 1 Vraag 2

Multiple choice quiz Vraag 1 Vraag 2 Multiple choice quiz Op www.kidsrights.nl vindt u quizvragen met multiple choice antwoorden, die uitnodigen tot doorpraten en discussiëren. De vragen worden kort ingeleid. Onderwerpen zijn onder meer de

Nadere informatie

Schriftelijke vragen Van Bommel over de arrestatie van een Afghaanse burger in Kamp Holland en het gebruik van particuliere beveiligingsbedrijven

Schriftelijke vragen Van Bommel over de arrestatie van een Afghaanse burger in Kamp Holland en het gebruik van particuliere beveiligingsbedrijven Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum 29 februari 2008 Ons kenmerk D/2008003878

Nadere informatie

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 1 Voorwoord Tijdens het maken van mijn spreekbeurt over Amerika kwam ik de Koude oorlog tegen. De koude oorlog leek mij een heel interessant onderwerp waar ik niet

Nadere informatie

RUMBEKE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

RUMBEKE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG RUMBEKE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Voor de oorlog RUM_02 Koetsen en karren over de kasseien van de vooroorlogse Rumbeeksesteenweg. De straat loopt recht op de mooie, fiere kerktoren. 31 juli 1914:

Nadere informatie

Spreekbeurt. over Iran

Spreekbeurt. over Iran Spreekbeurt over Iran Hoofdstad: Teheran Inwoners: 79 miljoen Godsdienst: islam (99%) en christendom (0,5%) Regeringsvorm: Islamitische Republiek Taal: Perzisch Christen zijn in Iran De staatsgodsdienst

Nadere informatie

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de)

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) Turken in Kreuzberg Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) 1 OPDRACHT 1 Waarom werd de Berlijnse muur opgericht? Na de 2 e Wereldoorlog werd Duitsland in 2 gedeeltes opgesplitst, te weten West-Duitsland

Nadere informatie

Stelling Wanneer een man met een ander geloof, of zonder geloof, in de synagoge komt, moet ook hij een keppeltje opzetten.

Stelling Wanneer een man met een ander geloof, of zonder geloof, in de synagoge komt, moet ook hij een keppeltje opzetten. Opdracht Bespreek met je klas deze stellingen. Dit kan met alle leerlingen tegelijkertijd of jullie kunnen in groepjes antwoord geven, deze opschrijven en ze kort presenteren voor de klas. Bedenk in ieder

Nadere informatie

China. - De geschiedenis en cultuur van Peking -

China. - De geschiedenis en cultuur van Peking - Pagina 1 Groep 8 Colofon China - De geschiedenis en cultuur van Peking - Leerling - informatie Inleiding In deze les gaan wij het hebben over de Chinese stad Peking. We kijken met elkaar naar een stukje

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Beste mensen, De meimaand is een mooie maand. Mei betekent zon en voorjaar, het betekent weer buiten kunnen zitten. Maar de maand mei betekent ook denken

Nadere informatie

Presidentsverkiezingen en de toekomst van Afghanistan

Presidentsverkiezingen en de toekomst van Afghanistan Beschouwing Presidentsverkiezingen en de toekomst van Afghanistan Khalil Wedad Begin april ging de Afghaanse bevolking naar de stembus om een opvolger voor president Hamid Karzai te kiezen. Dit artikel

Nadere informatie

Karel de Grote Koning van het Frankische Rijk

Karel de Grote Koning van het Frankische Rijk Karel de Grote Koning van het Frankische Rijk Eén van de bekendste koningen uit de Middeleeuwen is Karel de Grote. Hij leeft zo'n 1300 jaar geleden, waar hij koning is van het Frankische rijk. Dat rijk

Nadere informatie

Hulp aan Syrische vluchtelingen

Hulp aan Syrische vluchtelingen Aan alle diaconieën van de Hersteld Hervormde Kerk Generale diaconale commissie Vendelier 51-D 3905 PC VEENENDAAL Telefoon (0318) 505541 Internet www.hersteldhervormdekerk.nl Email diaconaat@hersteldhervormdekerk.nl

Nadere informatie

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Weer een dag dat ik vroeg moet op staan, de ellende weer begint. De dagen worden steeds langer en vermoeiender. De dingen waaraan ik gedacht heb om het

Nadere informatie

Over het toneelstuk Gijsbrecht van Amstel

Over het toneelstuk Gijsbrecht van Amstel Voorwoord Gijsbrecht van Amstel leefde rond 1300. Hij was de belangrijkste man van de stad Amsterdam in die tijd. Gijsbrecht was geliefd bij de bevolking van Amsterdam, maar hij had ook veel vijanden.

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje. KB-0125-a-14-1-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje. KB-0125-a-14-1-b Bijlage VMBO-KB 2014 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-14-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een politieke prent over een biddende fabrikant (1907): Onderschrift

Nadere informatie

10 Een pluizig beestje

10 Een pluizig beestje 10 Een pluizig beestje REMCO CAMPERT Vooraf Remco Campert schrijft vooral verhalen en gedichten. Net als Hans Andreus (zie hoofdstuk 19) behoorde Campert tot de Vijftigers, een literaire stroming in de

Nadere informatie

LICHTERVELDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

LICHTERVELDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG LICHTERVELDE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Voor de oorlog LI_07 Er is veel volk op de dorpsplaats samengekomen en overal hangen vlaggen. Niemand is aan het werken. Het is waarschijnlijk zondag, en mooi

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen. presenteert DE MAN VAN GODS VUUR

Bijbel voor Kinderen. presenteert DE MAN VAN GODS VUUR Bijbel voor Kinderen presenteert DE MAN VAN GODS VUUR Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door:

Nadere informatie

Voor jongeren in het praktijkonderwijs. Nederlandse soldaten naar Mali

Voor jongeren in het praktijkonderwijs. Nederlandse soldaten naar Mali PrO -weekkrant Week 45 november 2013 Voor jongeren in het praktijkonderwijs 4-1 0 november 2013 Eenvoudig Communiceren Nederlandse soldaten naar Mali Foto: ANP In Mali helpen buitenlandse soldaten de inwoners.

Nadere informatie

terwijl de Syriërs de laatste vijf jaar één naam gegeven hebben: oorlog. Door één druk op de knop, sterven tientallen, honderden of duizenden mensen.

terwijl de Syriërs de laatste vijf jaar één naam gegeven hebben: oorlog. Door één druk op de knop, sterven tientallen, honderden of duizenden mensen. Dat is de vraag We zijn nu in het jaar 2016. De chinezen benoemen hun jaren met namen van dieren: het jaar van de draak, van de muis, van de stier, de slang, het paard... terwijl de Syriërs de laatste

Nadere informatie

Een spannend spel loopt verkeerd af

Een spannend spel loopt verkeerd af De strafzaak Een spannend spel loopt verkeerd af Algemene informatie over de rechtszaak in het simulatiespel Ben, Najib en Roos, drie vmbo leerlingen van 15 jaar, hebben de laatste lesuren vrij van school

Nadere informatie

verzoeking = verleiden om verkeerde dingen te doen dewijl = omdat wederstand doen = tegenstand bieden de overhand behouden= de overwinning behalen

verzoeking = verleiden om verkeerde dingen te doen dewijl = omdat wederstand doen = tegenstand bieden de overhand behouden= de overwinning behalen Zondag 52 Zondag 52 gaat over de zesde bede. Leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de boze. Want van U is het Koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid, in der eeuwigheid. Amen. Lees de tekst

Nadere informatie

Het is niet voor het eerst dat Europa door extreem terreurgeweld wordt geraakt.

Het is niet voor het eerst dat Europa door extreem terreurgeweld wordt geraakt. MdV, De terreur in Parijs heeft in heel Europa afschuw gewekt. Nietsontziende moslimradicalen hebben met hun aanslagen op Charlie Hebdo en op de Joodse supermarkt onze westerse samenleving in het hart

Nadere informatie