Zo werkt dat hier niet

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Zo werkt dat hier niet"

Transcriptie

1 Zo werkt dat hier niet

2 ISBN: Uitgeverij Eburon Postbus CW Delft tel.: /fax: Cartografie: Margriet Ganzeveld (GeoMedia, Universiteit Utrecht) Grafische vormgeving: Rien Rabbers (GeoMedia, Universiteit Utrecht) Cover design: Karin van der Meer Coverfoto: Anika Coenraats Achtergrond coverfoto: Nationale Beeldbank 2008 Maarten Hogenstijn en Daniël van Middelkoop. All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted, in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise, without the prior permission in writing from the proprietor Maarten Hogenstijn en Daniël van Middelkoop. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of op enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de rechthebbende.

3 Zo werkt dat hier niet Gevestigden en buitenstaanders in nieuwe sociale en ruimtelijke kaders That s not how things work around here New social and spatial frameworks for established and outsiders (with a summary in English) Proefschrift ter verkrijging van de graad van doctor aan de Universiteit Utrecht op gezag van de rector magnificus, prof.dr. J.C. Stoof, ingevolge het besluit van het college voor promoties in het openbaar te verdedigen op woensdag 2 juli 2008 des ochtends te uur door Maarten Hogenstijn geboren op 12 juni 1978 te Arnhem en Daniël Petrus van Middelkoop geboren op 24 oktober 1978 te Zeist

4 Promotor: Co-promotoren: Prof.dr. R.J.F.M. van der Vaart Dr. B.C. de Pater Dr. C.P. Terlouw

5 Inhoud Voorwoord 11 1 Op scherp gezet Hoe sluimerende conflicten in twee dorpen aan 15 de oppervlakte kwamen 1.1 Een feodale regentenmentaliteit Zo werkt dat niet in Veenendaal Aanval op de gevestigde macht Wij tegen zij Opzet van het boek 21 Deel 1 - Gevestigden en buitenstaanders 2 Gevestigden, buitenstaanders en machtsbalansen Gevestigden en buitenstaanders Winston Parva De gevestigden De buitenstaanders Figuratie en machtsbalans Figuraties Machtsbalans Machtsbronnen volgens Elias Machthebbers Ontvangst, kritiek en aanvullingen Dynamiek Context De gevestigden-buitenstaanderstheorie veertig jaar later 44 3 Sociale en ruimtelijke kaders voor lokale conflicten Schaalniveaus en analyseniveaus Sociale eenheden in context Schaalvergroting van sociale eenheden Individualisering van netwerken Afnemende groepsloyaliteit Sociale processen in de Nederlandse samenleving Ontzuiling Angst voor de moslims Bindingsvelden en tijdelijke allianties Maatschappelijke ontwikkelingen en ruimtelijke eenheden Schaal, schaalniveau en schaalpolitiek Afhankelijkheidsruimte en confrontatieruimte 62 5

6 3.4.3 Netwerken Lokale onverschilligen Lokale conflicten en machtsarena s Conflicten over macht Machtsarena s Sociale en ruimtelijke kaders 67 4 Model voor de Analyse van Dynamiek op de Machtsbalans in Conflictsituaties Reikwijdte en elementen van het model Groepsonderscheidende kenmerken Regels en normen Vijf machtsbronnen Strategieën Dynamiek op de machtsbalans 84 5 Naar buiten: gevestigden en buitenstaanders in de praktijk Amerongen en Veenendaal Operationalisering van het ADMC-model Voorwaarden Groepen en verhoudingen Machtsbronnen en strategieën Resultaten op de machtsbalans Afbakening in ruimte en tijd De praktijk Dataverzameling Dataverwerking en interpretatie 98 Deel 2 - Amerongen 6 Echte Amerongers en import: groepen in Amerongen Kasteel, kerk en tabak Kasteel Amerongen Kerk Tabak Agrarisch dorp of forensendorp? Het nieuwe dorp en nieuwe bewoners Oude dorp, nieuwe dorp en Marinierswijk Beneden en boven Tweeënhalf dorp in één gemeente Hoge vest en kraaiennest Nieuwkomers Tegenstellingen in Amerongen: echte Amerongers en import Echte Amerongers Claims Feodale Echte Amerongers Boers, laag opgeleid en confessioneel Zo werkt dat hier niet

7 6.6.4 Een verdwenen machtspositie? Import: charme, natuur en cultuur Hoog opgeleide rustzoekers uit de Randstad Behoudende rijken die het dorp overnemen Beschermers of bemoeials? Veranderende machtsverhoudingen Van regenten tot mopperend achterafje : de strijd in Amerongen Van klagende import tot hoog opgelopen conflict: het zwartboek Feodaal bestuur: een terecht verwijt? De schrijvers van het zwartboek Aanval via de media De echte Amerongers Een overwinning voor de import Gevolgen Machtsstrijd in de Amerongse gemeenteraad Historische ontwikkeling machtsverhoudingen De machtsverdeling in de gemeenteraad ( ) De hoofdrolspelers Herindelen of zelfstandig blijven? Analyse: de posities aan het begin van het conflict Een lange aanloop naar herindeling Toch weer een herindelingspoging? Naar een bestuurskrachtige Heuvelrug Terug naar Amerongen: herindelen of intensief samenwerken? Nakaarten over herindeling WAL, MALD of MALDD? Wat is draagvlak? WAL in zicht? De enquête ChristenUnie in de spagaat Verzet op de Heuvelrug Het einde van Amerongen? En Amerongen? Ach Een definitieve omslag? Analyse van het herindelingsconflict Lokaal vergroten en counterstrategieën Uitsluiten binnen het schaalniveau Gemiste kansen Over nieuwe conflicten en scheidslijnen Allemanswaard: de aanleiding Hoofdrolspelers en posities van groepen aan het begin van het conflict Verzet tegen de plannen: het begin van het conflict rond Allemanswaard Geslaagde mobilisatie Op de bres voor Allemanswaard Een conflict op scherp Een nieuwe strategie: Bestuurscommissie Allemanswaard 197 7

8 7.7.5 Allemanswaard gered Nieuwe scheidslijnen: analyse van het Allemanswaardconflict Machtsbalans en strategieën Conclusie: Van regenten tot mopperend achterafje 202 Deel 3 - Veenendaal 8 Groei en verandering van een christelijk dorp: groepen in Veenendaal Van veenkolonie tot groeikern Vier perioden Nieuwkomers van dichtbij en van ver Dorp met stadse voorzieningen Gettobewoners en doorstromers Sociale samenhang of sociale controle? Vergeten uithoek van de provincie Tegenstellingen in Veenendaal Christelijkheid Echte Veensen versus import Iedereen weet: christenen Protestants-christelijke geloofsbeleving Achterban van de confessionelen Gevestigden in Veenendaal: de confessionelen Opbouw en bestendiging van een machtsbolwerk Scheurtjes in het machtsbolwerk Historisch voordeel Beeldbepalende kern van de gevestigden: de reformatorische christenen De zwaren, de strengen, de hoedjes Het reformatorische minizuiltje Zelfbeeld: zij die buigen onder Gods Woord Buitenstaanders: niet-confessionele Veenendalers Afgedwongen aanpassing Nieuwkomers en veranderaars Minderwaardig zelfbeeld Bijzondere buitenstaanders: de allochtonen Herkomst en generatiekloof Ze horen er niet bij We horen er niet bij Conclusie: Veenendaal is een puzzel Sluipende aantasting van een confessioneel bolwerk: de strijd in Veenendaal Machtsverhoudingen en identiteitsdiscussies in de gemeenteraad De machtsarena: de gemeenteraad De hoofdrolspelers Posities van de groepen bij de start van het conflict Identiteitsconflict: Van wie is de zondag? ( ) Regels en respect Zo werkt dat hier niet

9 9.2.2 Verkiezingsstrijd De verkiezingen voorbij: van confrontatie naar compromissen Oude macht, nieuwe macht en angst: analyse van het zondagsrustconflict Strategieën van confessionelen en reformatorischen Strategieën van niet-confessionelen en allochtonen Het resultaat: een gedeeld dorp Nationale regels en lokale verhoudingen in het onderwijsveld De nationale context: artikel Verhoudingen in Veenendaal: schoolbesturen en OOGO Wij stellen de normen : de confessionelen Veilig thuis voor de eigen groep: de reformatorischen Machteloos en klein: de niet-confessionelen De schoolkeuze van ouders Witte en zwarte scholen Feiten over zwarte scholen De posities van de groepen bij de start van het conflict Onderwijsconflict 1: witte en zwarte scholen en toelatingsbeleid ( ) Aanval op het toelatingsbeleid Openbaar belangengroepje Reformatorische afleidingsmanoeuvres Nachtkaars In de kiem gesmoord: analyse van het witte en zwarte scholenconflict Strategieën van de confessionelen Strategieën van de reformatorischen Strategieën van de niet-confessionelen en allochtonen Stichtingsnormen en scholenplannen Stichtingsnormen Lokale geschiedenis van schoolplanningsconflicten De posities van de groepen bij de start van het conflict Onderwijsconflict 2: scholen in Veenendaal-Oost ( ) Gebruik maken van recht: analyse van het schoolplanningsconflict Strategieën van de confessionelen Strategieën van de niet-confessionelen Conclusie: gevestigde praktijken versus veranderingsgezindheid 302 Deel 4 - Conclusies 10 Discussie en conclusie Onderscheidend kenmerk Regels en normen Machtsbronnen Strategieën Lokaal vergroten Lokaal uitsluiten Bovenlokaal mobiliseren Conflict herschalen 315 9

10 10.5 Gevolgen: dynamiek op de machtsbalans Aanvullingen op het model De plek van de onverschilligen Elementen die de handelingsruimte aangeven Gevestigden en buitenstaanders in nieuwe sociale en ruimtelijke kaders 320 Summary 323 Literatuur 339 Bijlagen Methodologie Amerongen Methodologie Veenendaal Concept brief uitnodiging sleutelpersonen Structuur interviews Analyse uitslagen gemeenteraadsverkiezingen Veenendaal, 2002 en Publicatiegeschiedenis van De gevestigden en de buitenstaanders Lijst van figuren Lijst van tabellen Lijst van kaders 370 Curriculum Vitae Zo werkt dat hier niet

11 Voorwoord En de straten zijn hier schoon en de straten zijn hier leeg En een ieder weet precies wie hier de laatste baby kreeg En van wie en waarom en ook hoe het is gebeurd Maar of de vrouw ook heeft genoten, daar heeft niemand van geheurd ( ) In ons dorp zijn wij gelukkig In ons dorp, zijn wij gelukkig in ons dorp? En de jongens spelen voetbal en de meisjes met elkaar Toch zijn homofielen en lesbiennes vreselijk raar Dus die zijn bij ons in het dorp slechts te tellen op de hand Van Jan die met z n hand in de zaagmachine was beland En da s statistisch onverklaarbaar of misschien wordt het ontkend Net als incest, drugs en vreemdgaan, dat men hier dus ook niet kent In dit o zo zo sociale menselijk samenleefverband Alles is okee op t platteland (Fratsen In ons dorp, van het album Muts (1990). Tekst: André Manuel) De twee dorpen waar een groot deel van dit boek zich afspeelt, zijn niet zo bekrompen als bovenstaande songtekst van de Twentse band Fratsen doet vermoeden. Maar een nieuwkomer die zich niet houdt aan de ongeschreven regels van gevestigde dorpsbewoners en zich ook na enkele waar schuwingen ( zo werkt dat hier niet ) niet aanpast, zou het wel wel zo kunnen ervaren. Amerongen en Veenendaal op en aan de rand van de Utrechtse Heuvelrug hebben een hoofdrol in dit boek. We hebben in beide plaatsen vele mensen gesproken: sommige vol liefde over hun dorp, andere vol frustratie over de lokale gang van zaken. De een zal onze weergave van de tegenstellingen dan ook overtrokken vinden, de ander misschien juist te wetenschappelijk correct. Hoe dan ook, aan al deze mensen in beide plaatsen hebben we te danken dat we dit boek konden schrijven. Hen willen we daarom als eerste bedanken. Voor die lezers die de beschrijving als nodeloos polariserend ervaren is er één troost: de gedachte achter dit boek is dat dit soort tegenstellingen en conflicten overal voorkomen, ongeacht de tijd waarin men zich bevindt, de omvang van de plaats die men bestudeert of de mensen over wie men praat. Een beter begrip van die tegenstellingen en conflicten kan hopelijk uiteindelijk bijdragen aan een vermindering daarvan. Wij hopen daar met dit boek een bescheiden bijdrage aan te leveren. Het was daarnaast onze wens een boek te schrijven dat ook toegankelijk is voor geïnteresseerden in onze veldwerkgebieden Amerongen en Veenendaal. Tegelijk is dit natuurlijk een proefschrift, dat aan wetenschappelijke eisen dient te voldoen. We hebben deze wens en eis met elkaar verbonden door de 11

12 basistekst zo veel mogelijk gemakkelijk leesbaar door te laten lopen en daarnaast veelvuldig gebruik te maken van voetnoten, zowel voor literatuurverwijzingen als af en toe voor meer theoretische uitleg. Ook hebben we ervoor gekozen om wetenschappelijke citaten in principe vertaald in het Nederlands op te nemen. Deze ongebruikelijke keuze komt eveneens voort uit onze wens om het boek makkelijk leesbaar te houden. Dit boek is het resultaat van een gezamenlijk onderzoek. Sommige hoofdstukken zijn daarom ook gezamenlijk geschreven. Dat geldt voor de hoofdstukken 1 tot en met 5 en 10. De hoofdstukken over de veldwerkgebieden zijn het werk van één schrijver: de hoofdstukken over Veenendaal (8 en 9) zijn door Maarten Hogenstijn, de hoofdstukken over Amerongen (6 en 7) door Daniël van Middelkoop geschreven. Een gezamenlijk onderzoek is aan te raden. Niet alleen bij het vermijden van onnodig ingewikkelde (zins)constructies of self fulfilling prophecies was het praktisch. Ook voor tussentijdse evaluaties en directe feedback op teksten was het nuttig. Het voorkwam dat we lang op doodlopende sporen bleven zitten, in theoretische en praktische zin. De directe feedback op voorlopige versies zorgde ervoor dat de onderzoeksvragen en de hoofdstukken scherper en beter werden. Kortom: twee weten simpelweg meer dan één. Dit boek had niet tot stand kunnen komen zonder de steun van een groot aantal mensen. Die willen we daarvoor hartelijk bedanken. Onze promotor Rob van der Vaart en onze dagelijks begeleiders Kees Terlouw en Ben de Pater, voor hun opbouwende kritiek en aanmoedigingen. GeoMedia voor de mooie opmaak van de tekst en figuren in het boek. Anika Coenraats voor de coverfoto en Karin van der Meer voor het omslagontwerp. Onze collega-aio s van de derde verdieping Edo Andriesse, Bram van Helvoirt, Marike Bontenbal en Paul Burgers, voor de gezelligheid en gedeelde ervaringen. Onze andere collega-aio s die ons tijdens bijeenkomsten van het leerzitje van nuttige kritiek hebben voorzien en met name Erik van Marissing en Karien Dekker die ons ook daarbuiten hebben geholpen. Onze collega s van de derde verdieping van het Van Unnikgebouw voor hun interesse en steun en Akife Koçak voor haar gezelligheid en haar geduld met onze rommel. Prof. Joost Hauer voor zijn kamer en zithoek. Student-assistenten Sjoerd van Middelkoop en Mathijs Hoornenborg voor het verminderen van onze typstress. Han Floor en het URU-bestuur voor hun rol als financiële waakhond en verstrekker van financiële middelen voor twee congresreizen. De gemeentes Veenendaal, Amerongen en Utrechtse Heuvelrug; de ChristenUnie Veenendaal en medewerkers van de archieven van de gemeente Utrechtse Heuvelrug en de gemeente Veenendaal voor het verstrekken van data en hun hulp bij het zoeken daarnaar. Danny den Doop voor extra veel hulp in het zoeken naar archiefstukken, met name naar het zwartboek. Cas Wouters voor de introductie in de wereld van de Eliassiaanse sociologie. John Goodwin, Val Owen-Pugh en Karen voor gastvrijheid en hulp in Leicester. Graham Crow, Mike Savage en vier anonieme referees voor opbouwende kritiek op papers. Mauk en Remco voor koffie en gezelligheid en het personeel van Gutenberg, Max Havelaar en de bodes van het gemeentehuis van Veenendaal voor de koffie. 12 Zo werkt dat hier niet

13 De familie Borre van Amerongen en de veenraden van Veenendaal voor het stichten van onze veldwerklocaties. Collega s bij Alice O en Kidsweek voor hun steun en belangstelling. Rita Verdonk voor gespreksstof tijdens de lunch. Mathijs Witte, Suzanne de Laat en de andere spelers van Zgorzelec United featuring El Greco voor interesse en motivatie. Iedereen die we verder vergeten zijn. Onze ouders, zus, broers en Fraukje en Matthijs voor hun onvoorwaardelijke steun, interesse, begrip en liefde. Mei 2008, Daniël van Middelkoop en Maarten Hogenstijn 13

14 14 Zo werkt dat hier niet

15 hoofdstuk 1 Op scherp gezet Hoe sluimerende conflicten in twee dorpen aan de oppervlakte kwamen Conflicten over de verdeling van macht tussen groepen komen in elke plaats voor. Soms leiden tegenstellingen tussen groepen tot een openlijke strijd. Zo n strijd kan gaan tussen de oude bevolking en nieuwkomers, tussen gelovigen en ongelovigen, tussen autochtonen en allochtonen, enzovoorts. Dit boek gaat over de veranderende machtsverhoudingen tussen zulke groepen. We hebben daarvoor onderzoek gedaan in Amerongen en Veenendaal. In de komende twee paragrafen laten we zien hoe daar sluimerende conflicten aan de oppervlakte kwamen. 1.1 Een feodale regentenmentaliteit Is Amerongen in Nederland soms een apart bananenrepubliekje? Zo van wie heeft de juiste vriendjes? Het ons-kent-ons systeem [ ] en een kringetje van the old boys? Kunnen we de Amerongse bevolking nu al scheiden in de vriendjes die zich warmen op het Hof 1 en de mensen die in de kou staan? 2 In het rustige dorp Amerongen op de Utrechtse Heuvelrug ontstond in 1994 een conflict dat de tegenstellingen in het dorp op scherp stelde. Het dorp kent van oudsher een hechte autochtone bevolking. Zij noemen zichzelf echte Amerongers. Vanaf de jaren zestig vestigden mensen vanuit de Randstad zich in toenemende mate in het dorp. Door de echte Amerongers werden zij import genoemd. Een deel van deze import had problemen met de manier waarop het dorp werd bestuurd door de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders. Die zouden er een feodale regentenmentaliteit op na houden. Deze leden van de import hadden zich veelal in hun wensen gedwarsboomd gezien door de gemeente. Het ging vaak om persoonlijke zaken: de uitbreiding van een huis of bedrijf bijvoorbeeld 3. Het belette ze niet om kenbaar te maken dat het college, de ambtenaren en de gemeenteraadsleden in hun ogen zichzelf en andere echte Amerongers bevoordeelden, terwijl het de import moeilijk gemaakt werd. Op wensen en klachten richting de gemeente werd niet gereageerd: het bij voortduring niet beantwoorden van brieven levert veel irritatie op. Het stelselmatig niet beantwoorden is misschien wel strategisch 4. Een deel van de import besloot haar mening met harde taal kenbaar te maken via de lokale pers: Je bent verbijsterd dat dit in deze moderne tijd nog allemaal zomaar kan. Is de tijd in Amerongen stil blijven staan? Een vergelijking met de tijd der lijfeigenen dringt zich op. Het kan toch niet zo zijn dat twee 1 Met het Hof wordt hier het Amerongse gemeentehuis bedoeld. 2 Doornse Krant de Kaap De klachten van deze groep zijn uitgebreider terug te vinden in hoofdstuk 7. 4 Doornse Krant de Kaap a. 15

16 of drie mensen uitmaken wat wel of niet in onze gemeente gebeurt en daar dan achteraf allerlei slimme regeltjes bijslepen om hun gelijk te onderbouwen? 5. Uiteindelijk stelde de groep een zwartboek op over de gemeente Amerongen. Dat telde maar liefst zeventig pagina s en stond bol van de misstanden die ze hadden vastgesteld. Dit zwartboek boden ze aan de commissaris van de Koningin in Utrecht aan. De gemeente reageerde aanvankelijk met een korte ontkenning, zonder verder inhoudelijk op de gang van zaken in te gaan. De beschuldigingen aan met name de burgemeester en één van de wethouders bleven echter onverminderd doorgaan en werden steeds feller van toon. De echte Amerongers buiten de politiek hadden zich tot dan toe buiten het conflict gehouden, maar begonnen zich er na de aanhoudende beschuldigingen ook in te mengen. Vooral het Bankje der Wijzen, een groep oude mannen geboren en getogen in Amerongen, reageerde fel via een ingezonden brief in de lokale krant: Op het Bankje der Wijzen (bekend in Amerongen, voor honderd procent Amerongers zonder titels en ingekomenen die zich echte Amerongers zijn gaan voelen) heerst de laatste dagen grote woede en toorn over zoveel poeha en ophef als te lezen was in de Kaap van 3 november jongstleden. Er wordt zelfs gesproken van Amerongen voor Amerongers, dus ook voor mensen die zich Ameronger voelen. Alle kakkers eruit en opnieuw beginnen om Amerongen te maken als voorheen: een vriendelijk dorp, met dito inwoners 6. Het is duidelijk dat de wijzen Amerongen beschouwen als iets wat van hun is. Ze spreken de import die het niet eens is met de gang van zaken in het dorp toe: Maar om ons aller Amerongen zo negatief te behandelen en voor de buitenwereld zo te laten afbreken, dat laten wij echte Amerongers niet toe. Dan maar liever de beuk erin 7. Tot slot stelt een andere echte Ameronger in de lokale krant ook nog dat importmensen maar beter weer kunnen verhuizen, als ze zich niet aan de regels van het dorp kunnen of willen houden: Ook zou het heel fatsoenlijk van u zijn geweest als u zich had aangepast aan de Amerongse gemeenschap: een gemeenschap waar u heel vrijwillig bent komen wonen. Op onruststokers als u zitten wij hier niet te wachten. Als u zich niet wenst aan te passen zou het fatsoenlijk zijn om te verhuizen naar een gemeente waar u uw eigen regels kunt vaststellen. ( ) Ik denk dat het zo is dat als u hier niet was komen wonen, dat Amerongen dan nog een fijn en gezellig dorp zou zijn, zoals het voor die tijd was 8. Door het conflict werden de tegenstellingen tussen echte Amerongers en import op scherp gezet, concludeert de lokale pers: Het conflict [heeft] inmiddels een duidelijke tweespalt binnen het dorp teweeg gebracht en de chaos is compleet 9. Ook de landelijke pers ontgaat de lokale rel niet. Die diept het conflict verder uit met aandacht op TV en in de landelijke dagbladen. Het Algemeen Dagblad kan zich wel vinden in de standpunten van de import en stelt dat nadere bestudering van de situatie leert, dat het politieke klimaat in Amerongen 5 Doornse Krant de Kaap a (ingezonden brief Ing. J. Ringnalda). 6 Doornse Krant de Kaap a. 7 Doornse Krant de Kaap a. 8 Doornse Krant de Kaap a. 9 Doornse Krant de Kaap a. 16 Zo werkt dat hier niet

17 trekjes vertoont van ( ) een feodale enclave met een ons-kent-ons -mentaliteit en waar de lijnen tussen politiek en ondernemerschap opmerkelijk kort kunnen zijn 10. Het conflict loopt uiteindelijk zo hoog op dat de provincie ingrijpt en een onafhankelijke onderzoeker inhuurt. Veel van de beschuldigingen uit het zwartboek blijken onterecht en grotendeels ingegeven door eigenbelang. Desondanks moet de gemeenteraad voor haar feodale regentenmentaliteit door het stof en wordt de werkwijze hervormd: besloten vergaderingen worden afgeschaft en inspraakmogelijkheden worden geregeld. De burgemeester is dan al enige tijd uit Amerongen weg: hij heeft om persoonlijke redenen zijn ontslag ingediend. Conflicten in kleine gemeenschappen zoals Amerongen (5.000 inwoners) kunnen de sfeer in zo n dorp voor jaren bepalen 11. Zo n conflict ontstaat niet ineens. Vaak ligt er een sluimerende onvrede van een minderheidsgroep aan ten grondslag. Maar die onvrede wordt meestal niet openlijk uitgesproken. Want openlijk ingaan tegen gevestigde waarden, normen en ongeschreven regels kan tot felle reacties leiden. De meerderheid die de macht heeft, kan daarin aanleiding zien om terug te slaan en degene die de regels overtreedt dat nog jarenlang na te dragen. Dat zo n meerderheid daartoe in staat is, werd in Veenendaal duidelijk. Daar sluimerde al lange tijd een conflict tussen confessionele en niet-confessionele groepen; kort gezegd tussen christenen en nietchristenen. Door uitspraken van een niet-confessioneel raadslid in de lokale krant werd dit conflict begin 2004 op scherp gezet. 1.2 Zo werkt dat niet in Veenendaal De sfeer is te snijden in de Veenendaalse gemeenteraadszaal op 29 januari Boze woorden van ChristenUnie-raadslid Rogier Postma klinken door de zaal. Het doelwit van zijn betoog is VVDraadslid Inge Walta, die uitspraken over het christelijk onderwijs heeft gedaan in de lokale krant. Postma is woedend: Het gaat ons om de onzorgvuldigheid en de manier waarop mevrouw Walta ( ) allerlei met alle respect onzin kan beweren zonder dat ze daarvoor verantwoording hoeft af te leggen. Dat kan niet en mag niet in Veenendaal. ( ) Wat te denken van haar bewering dat het openbaar onderwijs wordt achtergesteld bij het bijzonder onderwijs? 12 Op de tafels voor de raadsleden ligt de Veenendaalse Krant van 7 januari. Daarin staat het interview dat de aanleiding vormt voor het debat. Walta is openhartig in het interview: Het was een cultuurschok toen ik mij tien jaar geleden, bij onze komst naar Veenendaal, ging verdiepen in het onderwijs. ( ) Protestants christelijk onderwijs is hier de norm. Je moet je altijd verdedigen als je je kinderen naar het katholiek of openbaar onderwijs stuurt. Die situatie is historisch bepaald en wordt nog steeds versterkt. De portefeuille onderwijs is ook vrijwel altijd in handen van een CDA-wethouder geweest. Het 10 Algemeen Dagblad Meer reacties in nationale media zijn te vinden in hoofdstuk De affaire ligt nog vers in het geheugen en is een afschrikwekkend voorbeeld voor veel politici. Regelmatig worden politici gewaarschuwd voor nog een zwartboek. Eén van de schrijvers van het zwartboek stelt dan ook in een interview met ons: Zo n conflict in zo n kleine gemeenschap, dat dondert jaren door. Eigenlijk nog. 12 Wij waren tijdens het debat aanwezig op de publieke tribune. De omschrijving van de sfeer in de raadszaal is gebaseerd op veldwerkaantekeningen gemaakt tijdens het debat. De citaten zijn ontleend aan de gemeenteraadsnotulen van deze vergadering. 17

18 openbaar onderwijs is alleen gebaat bij een bestuurder die zelf van een niet-religieuze partij is. Ik durf best te stellen dat de huidige bestuurders het openbaar onderwijs gewoon niet interesseert 13. De aanval schiet de ChristenUnie volledig in het verkeerde keelgat. De partij besluit onmiddellijk om een debat in de eerstvolgende gemeenteraadsvergadering aan te vragen. Daarin legt Postma uit hoe de feiten over het bijzonder onderwijs zijn. Als je praat over het bijzonder onderwijs, dan praat je over ongeveer 80% van de Veenendaalse ouders die daarvoor kiezen. Het is een vrije keus van de ouders. ( ) De Veenendaalse bevolking is nu eenmaal zoals zij is. Daar kan ook de VVD-fractie niets aan veranderen. De boodschap van de ChristenUnie is duidelijk: de christelijke groep is overheersend in Veenendaal, en daarover moet je als niet-christen niet gaan klagen. Aan het christelijk onderwijs moet je al helemaal niet komen. Dat concludeert Inge Walta zelf ook in het debat. Ik heb tientallen reacties gehad van mensen die zeiden: ik ben zo blij dat iemand het eens durft te zeggen, want dat vermoeden [dat het openbaar onderwijs wordt achtergesteld] hebben wij ook heel sterk. En dat mag je in Veenendaal niet zeggen. Dat dat niet mag is me met de laatste vraag van de Christen- Unie wel duidelijk geworden. Het artikel heeft een heel aardige kop gekregen. Je moet je altijd verdedigen. En ook hier: de persvrijheid is mij niet gegund. Veenendaal is nu eenmaal zo, maar Veenendaal ligt in Nederland, heren en dames, Veenendaal is geen enclave waar andere regels gelden. Ook hier in Veenendaal mogen zulke dingen gezegd worden als er onvrede is. Maar de ChristenUnie is het daar niet mee eens, en krijgt steun van de SGP en het CDA. Deze drie christelijke partijen hebben samen een nipte meerderheid in de raad. Nog ruim een half uur lang moet Walta verwijten van christelijke kant aanhoren. Postma: Ik vind het dus niet juist dat we met bepaalde onjuistheden een bepaalde stemming kweken. [Het gaat] dus niet zo dat je allerlei vaagheden verkondigt en stemming maakt via de lokale pers. Zo werkt dat niet in Veenendaal. Walta: Dat ik me hier moet verantwoorden voor mijn privé-standpunten laat zien hoe Veenendaal werkt. Je mag je mond hier niet opentrekken. Uiteindelijk weet interim-burgemeester Rombouts (PvdA) de zaak te sussen. Op de website van de VVD sputtert Walta na het debat nog na 14 : De emotionaliteit waarmee sommige mensen mij aanspraken heeft mij zeer getroffen. Blijkbaar zit het soms nog dieper dan zelfs ik dacht. Zelfs enkele mensen die voor het eigen kroost pc-onderwijs [protestantschristelijk] hadden gekozen, uitten begrip voor mijn hartenkreet. En, als om te onderschrijven dat je je als voorvechter van openbaar onderwijs moet verdedigen, werd de aanval meteen geopend. Vervolgens gaan er ook nog beschuldigingen in christelijke richting: Vanuit Christelijke 15 kring wordt kritiek soms afgedaan met de dooddoener dat Veenendaal nu eenmaal zo in elkaar zit dat de meerderheid vrij voor Christelijk onderwijs kiest en dat ik daar maar mee moet leren leven. Als het daarbij bleef zou ik ermee kunnen leven; de problemen beginnen echter bij uitingen van superioriteitsgevoelens van een deel van die meerderheid. Dat is buitengewoon kwetsend voor allen die het treft en voor mij opgegroeid buiten de Bible belt nieuw en iets wat ook in Veenendaal niet geaccepteerd hoeft te worden. 13 Veenendaalse Krant Walta Spelfouten of fouten in zinsbouw in citaten uit openbare bronnen hebben wij niet verbeterd. Vandaar dat de hoofdletter C hier nog staat. In de citaten uit de interviews die wij zelf hebben gehouden, zijn zulke fouten wel verbeterd. Zie hoofdstuk 5 voor de verdere verantwoording van dergelijke keuzes. 18 Zo werkt dat hier niet

Transnational Forces and Corporate Governance Regulation in Postsocialist Europe

Transnational Forces and Corporate Governance Regulation in Postsocialist Europe Transnational Forces and Corporate Governance Regulation in Postsocialist Europe reading committee: prof. dr. B. Greskovits dr. O.H Holman prof. dr. J.E. Keman dr. S. Shields prof. dr. R. Van Tulder Arjan

Nadere informatie

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek drs. J.P.M. van der Hoeven Vierde druk Stenfert Kroese, Groningen/Houten Wolters-Noordhoff bv voert

Nadere informatie

SYLLABUS CURRICULUM VITAE & DIPLOMA WORKSHOP

SYLLABUS CURRICULUM VITAE & DIPLOMA WORKSHOP 12/10/2012 TRIO SMC SYLLABUS CURRICULUM VITAE & DIPLOMA WORKSHOP Pagina 1 van 10 Verantwoording 2012 Uniformboard te Vianen en 2012 Trio SMC te Almere. Copyright 2012 voor de cursusinhoud Trio SMC te Almere

Nadere informatie

Belastingwetgeving 2015

Belastingwetgeving 2015 Belastingwetgeving 2015 Opgaven Niveau 5 MBA Peter Dekker RA Ludie van Slobbe RA Uitgeverij Educatief Belastingwetgeving Opgaven Niveau 5 MBA Peter Dekker RA Ludie van Slobbe RA Eerste druk Uitgeverij

Nadere informatie

Het. beste. deel komt nog. Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM

Het. beste. deel komt nog. Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM Corrie ten Boom Het beste deel komt nog Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM Het beste deel komt nog Copyright 2013 Corrie ten Boom Fonds Original Copyright 1977 by Corrie ten Boom

Nadere informatie

De Kern van Veranderen

De Kern van Veranderen De Kern van Veranderen #DKVV De kern van veranderen marco de witte en jan jonker Alle rechten voorbehouden: niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand,

Nadere informatie

12 merken, 13 ongelukken

12 merken, 13 ongelukken 12 merken, 13 ongelukken Karel Jan Alsem & Robbert Klein Koerkamp Eerste druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Ontwerp omslag: G2K Designers, Groningen/Amsterdam Aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

SYLLABUS SECURITY AWARENESS WORKSHOP Personeel

SYLLABUS SECURITY AWARENESS WORKSHOP Personeel 3/10/2012 TRIO SMC SYLLABUS SECURITY AWARENESS WORKSHOP Personeel Pagina 1 van 9 Verantwoording 2012 Uniformboard te Vianen en 2012 Trio SMC te Almere. Copyright 2012 voor de cursusinhoud Trio SMC te Almere

Nadere informatie

Grafentheorie voor bouwkundigen

Grafentheorie voor bouwkundigen Grafentheorie voor bouwkundigen Grafentheorie voor bouwkundigen A.J. van Zanten Delft University Press CIP-gegevens Koninklijke Bibliotheek, Den Haag Zanten, A.J. van Grafentheorie voor bouwkundigen /

Nadere informatie

* * Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden. van. arbeidsrecht. arbeidsverhoudingen

* * Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden. van. arbeidsrecht. arbeidsverhoudingen m * * Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden L E X I C O N van arbeidsrecht en arbeidsverhoudingen ** k EUR op ir EUROPESE STICHTING TOT VERBETERING VAN DE LEVENS- EN

Nadere informatie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie Denken en intuïtie Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING Denken en intuïtie Den Haag, 2015 Eerste druk, november 2015 Vormgeving: Ron Goos Omslagontwerp: Ron Goos Eindredactie: Frank Janse Copyright

Nadere informatie

De basis van het Boekhouden

De basis van het Boekhouden De basis van het Boekhouden Werkboek Niveau 3 BKB/elementair boekhouden Hans Dijkink de basis van het boekhouden Niveau 3 BKB/elementair boekhouden Werkboek Hans Dijkink Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

De hybride vraag van de opdrachtgever

De hybride vraag van de opdrachtgever De hybride vraag van de opdrachtgever Een onderzoek naar flexibele verdeling van ontwerptaken en -aansprakelijkheid in de relatie opdrachtgever-opdrachtnemer prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis ing. W.A.I.

Nadere informatie

Fase A. Jij de Baas. Gids voor de Starter. 2012 Stichting Entreprenasium. Versie 1.2: november 2012

Fase A. Jij de Baas. Gids voor de Starter. 2012 Stichting Entreprenasium. Versie 1.2: november 2012 N W O Fase A Z Jij de Baas Gids voor de Starter Versie 1.2: november 2012 2012 Stichting Entreprenasium Inleiding 2 School De school Inleiding 2 Doelen 3 Middelen 4 Invoering 5 Uitvoering 6 Jij de Baas:

Nadere informatie

Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders. Tekstboek. DM-Basiscursus2-tekstboek_05.indd 1 07-09-15 12:34

Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders. Tekstboek. DM-Basiscursus2-tekstboek_05.indd 1 07-09-15 12:34 Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders Tekstboek DM-Basiscursus2-tekstboek_05.indd 1 07-09-15 12:34 Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders P.J. Meijer A.G. Sciarone Tekstboek Herziene editie

Nadere informatie

Een evaluatie-onderzoek

Een evaluatie-onderzoek Het aanbod van onderwijsverzorging Een evaluatie-onderzoek A.J. Koster RION Monografieën onderwijsonderzoek 21 CIP-GEGEVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK, DEN HAAG Koster, A.J. Het aanbod van onderwijsverzorging.

Nadere informatie

Fase B. Entree. Leerstijlen. 2013 Stichting Entreprenasium. Versie 0.1: januari 20]3

Fase B. Entree. Leerstijlen. 2013 Stichting Entreprenasium. Versie 0.1: januari 20]3 N W Fase B O Z Entree Leerstijlen Versie 0.1: januari 20]3 2013 Stichting Entreprenasium Inleiding 2 Inleiding 2 Indeling 4 Strategie 6 Leerstijl Ieder mens heeft zijn eigen leerstijl. Deze natuurlijke

Nadere informatie

SYLLABUS FRAUDEWAARSCHUWING: PHISHING! WORKSHOP TRIO SMC. De nieuwste tactieken en de mogelijke impact op uw business in 2013 Uniformboard & Trio SMC

SYLLABUS FRAUDEWAARSCHUWING: PHISHING! WORKSHOP TRIO SMC. De nieuwste tactieken en de mogelijke impact op uw business in 2013 Uniformboard & Trio SMC 12/10/2012 TRIO SMC SYLLABUS FRAUDEWAARSCHUWING: PHISHING! WORKSHOP Pagina 1 van 9 Verantwoording 2012 Uniformboard te Vianen en 2012 Trio SMC te Almere. Copyright 2012 voor de cursusinhoud Trio SMC te

Nadere informatie

opgaven- en werkboek GECONSOLIDEERDE JAARREKENING Henk Fuchs 1e druk

opgaven- en werkboek GECONSOLIDEERDE JAARREKENING Henk Fuchs 1e druk opgaven- en werkboek Henk Fuchs GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 1e druk Geconsolideerde jaarrekening Opgaven- en werkboek Geconsolideerde jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Eerste druk Noordhoff

Nadere informatie

Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek

Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek Niveau 4 P Mariëlle de Kock elementaire praktijk van de kostencalculatie Niveau 4 (P) Werkboek Mariëlle de Kock Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Jaarrekening. Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Jaarrekening. Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Jaarrekening Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Jaarrekening Opgaven- en werkboek Jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Tweede druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Opmaak binnenwerk:

Nadere informatie

Belastingrecht MBA 2014

Belastingrecht MBA 2014 Belastingrecht MBA 2014 Uitwerkingen opgaven Deel 6 Formeel belastingrecht Henk Guiljam Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Belastingrecht MBA 2014 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten 1

Nadere informatie

Bedrijfsadministratie

Bedrijfsadministratie Bedrijfsadministratie Opgaven Niveau 5 MBA Peter Kuppen Frans van Luit Bedrijfsadministratie MBA Niveau 5 Opgaven Opgaven Bedrijfsadminstratie MBA Niveau 5 P. Kuppen F. van Luit Eerste druk Noordhoff

Nadere informatie

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid History Christiane Simone Stadie Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid Herinneringen van mijne academiereis in 1843 (Abraham Des Amorie van der Hoeven Jr.) Seminar paper Christiane

Nadere informatie

OENOE WOENOE NOE WOENOE

OENOE WOENOE NOE WOENOE NOE WOENOE ENOE WOENOE OENOE WOENOE NOE WOENOE WOENOE WOE WOENOE WOENO WOENOE WO WOENOE IN WOENO DE OR Wel over eens, niet over eens Een luchtige inleiding in OR-land A. Maat Samensteller(s) en uitgever

Nadere informatie

CORPORATE MEDIA GOVERNANCE

CORPORATE MEDIA GOVERNANCE CORPORATE MEDIA GOVERNANCE corporate authority 0 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Cover Foto: Associated Press/Reporters/Gerald Herbert Vormgeving en opmaak: Brigitte van Loon, anima mia, Rotterdam, Nederland Eindredactie:

Nadere informatie

Boekhouden geboekstaafd

Boekhouden geboekstaafd Boekhouden geboekstaafd Drs. H. Fuchs S.J.M. van Vlimmeren OPGAVEN Zevende druk Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Drs. H. Fuchs S. J. M. van Vlimmeren Zevende druk Noordhoff

Nadere informatie

Van aardgas naar methanol

Van aardgas naar methanol Van aardgas naar methanol Van aardgas naar methanol J.A. Wesselingh G.H. Lameris P.J. van den Berg A.G. Montfoort VSSD 4 VSSD Eerste druk 1987, 1990, 1992, 1998, licht gewijzigd 2001 Uitgegeven door: VSSD

Nadere informatie

GECONSOLIDEERDE JAARREKENING

GECONSOLIDEERDE JAARREKENING uitwerkingen Henk Fuchs GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 1e druk Geconsolideerde jaarrekening Uitwerkingen opgaven Geconsolideerde jaarrekening Uitwerkingen opgaven Henk Fuchs Eerste druk Noordhoff Uitgevers

Nadere informatie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Hebben en zijn

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Hebben en zijn Hebben en zijn Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING Hebben en zijn Den Haag, 2016 Eerste druk, februari 2016 Vormgeving: Ron Goos Omslagontwerp: Ron Goos Eindredactie: Frank Janse Copyright 2016 Eric

Nadere informatie

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care Annemiek T. Harder Studies presented in this thesis and the printing of this

Nadere informatie

Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety

Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety Uitgave in de RGOc-reeks, nummer 12 Copyright 2006 Peter C.A.M. den Boer, Groningen Cognitive self-therapy. A contribution

Nadere informatie

Rona Jaffe Van alles het beste

Rona Jaffe Van alles het beste Van alles het beste Rona Jaffe Van alles het beste Vertaald door Petra C. van der Eerden Uitgeverij De Arbeiderspers Amsterdam Antwerpen Copyright 1958 Rona Jaffe Copyright Nederlandse vertaling 2011

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Belastingrecht voor het ho 2012

Belastingrecht voor het ho 2012 Belastingrecht voor het ho 2012 Uitwerkingen opgaven Deel 9 Formeel belastingrecht Henk Guiljam Noordhoff Uitgevers Groningen Belastingrecht voor het ho 2012 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers Groningen

Nadere informatie

WIJZIGINGSBLAD A2. BORG 2005 versie 2 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 2.2. Publicatiedatum : 31 maart 2010. Ingangsdatum : 1 april 2010

WIJZIGINGSBLAD A2. BORG 2005 versie 2 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 2.2. Publicatiedatum : 31 maart 2010. Ingangsdatum : 1 april 2010 WIJZIGINGSBLAD A2 Nationale Beoordelingsrichtlijn BORG 2005 versie 2 Procescertificaat voor het ontwerp, de installatie en het onderhoud van inbraakbeveiliging BORG 2005 versie 2 / A2 Publicatiedatum :

Nadere informatie

Dynamic and Stochastic Planning Problems with Online Decision Making A Novel Class of Models. Maria Lucia Arnoldina Gerarda Cremers

Dynamic and Stochastic Planning Problems with Online Decision Making A Novel Class of Models. Maria Lucia Arnoldina Gerarda Cremers Dynamic and Stochastic Planning Problems with Online Decision Making A Novel Class of Models Maria Lucia Arnoldina Gerarda Cremers Publisher: University of Groningen Groningen The Netherlands Printed by:

Nadere informatie

Boekhouden geboekstaafd

Boekhouden geboekstaafd Boekhouden geboekstaafd Drs. H. Fuchs S.J.M. van Vlimmeren OPGAVEN Achtste druk Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Drs. H. Fuchs S. J. M. van Vlimmeren Achtste druk Noordhoff

Nadere informatie

Handleiding Sonus Communicator voor Rion NL-22 - NL-32

Handleiding Sonus Communicator voor Rion NL-22 - NL-32 versie: V1.0 projectnummer: 04023 datum: oktober 2004 Postbus 468 3300 AL Dordrecht 078 631 21 02 2004, Dordrecht, The Netherlands Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd,

Nadere informatie

Basisstudie in het boekhouden

Basisstudie in het boekhouden OPGAVEN Basisstudie in het boekhouden M.H.A.F. van Summeren, P. Kuppen, E. Rijswijk Zevende druk Basisstudie in het boekhouden Opgavenboek Opgavenboek Basisstudie in het boekhouden M.H.A.F. van Summeren

Nadere informatie

Basiskennis Calculatie

Basiskennis Calculatie Basiskennis Calculatie Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren UITWERKINGEN Derde druk Basiskennis Calculatie Uitwerkingen Basiskennis Calculatie Uitwerkingen Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Derde druk Noordhoff

Nadere informatie

Colofon. Apps, Alles over uitgeven op mobiel en tablet. Dirkjan van Ittersum ISBN: 978-90-79055-10-4

Colofon. Apps, Alles over uitgeven op mobiel en tablet. Dirkjan van Ittersum ISBN: 978-90-79055-10-4 Colofon Titel Apps, Alles over uitgeven op mobiel en tablet Auteur Dirkjan van Ittersum ISBN: 978-90-79055-10-4 Uitgever InCT Postbus 33028 3005 EA Rotterdam www.inct.nl uitgever@inct.nl Vormgeving en

Nadere informatie

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN. Tweede druk

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN. Tweede druk Fiscale Jaarrekening Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN Tweede druk Fiscale jaarrekening Uitwerkingen opgaven Fiscale jaarrekening Uitwerkingen opgaven Henk Fuchs Yvonne van de Voort Tweede

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Leven met angst voor ernstige ziektes

Leven met angst voor ernstige ziektes Leven met angst voor ernstige ziektes Van A tot ggz De boeken in de reeks Van A tot ggz beschrijven niet alleen oorzaak, verloop en behandeling van de onderhavige problemen, maar geven ook antwoord op

Nadere informatie

3-D Nuclear chromatin texture analysis using confocal laser scanning microscopy

3-D Nuclear chromatin texture analysis using confocal laser scanning microscopy 3-D Nuclear chromatin texture analysis using confocal laser scanning microscopy André Huisman The research described in this thesis was performed at the department of pathology of the University Medical

Nadere informatie

Competent talent in de praktijk

Competent talent in de praktijk Competent talent in de praktijk Competent talent in DE PRAKTIJK CURSISTENBOEK Talent ontdekken, ontwikkelen & inzetten Competent talent in de praktijk Cursistenboek Talent ontdekken, ontwikkelen & inzetten

Nadere informatie

The extremely resorbed mandible: a comparative, prospective study of three treatment strategies

The extremely resorbed mandible: a comparative, prospective study of three treatment strategies The extremely resorbed mandible: a comparative, prospective study of three treatment strategies The research project described in this thesis was performed at the Department of Oral and Maxillofacial Surgery

Nadere informatie

Verslaglegging. P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands

Verslaglegging. P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands Verslaglegging P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands Leeuwarden, 13 september 2011 Verslaglegging Door : P. Broekhuizen, F. Sijsling en G. Zandvliet Docenten Nederlands Klas : LBLV.2

Nadere informatie

BRAIN STRUCTURE AND FUNCTION IN CHILDREN BORN SMALL FOR GESTATIONAL AGE. Henrica Martina Antoinette de Bie

BRAIN STRUCTURE AND FUNCTION IN CHILDREN BORN SMALL FOR GESTATIONAL AGE. Henrica Martina Antoinette de Bie BRAIN STRUCTURE AND FUNCTION IN CHILDREN BORN SMALL FOR GESTATIONAL AGE Henrica Martina Antoinette de Bie Cover MP van den Heuvel, Josephine & Steven Ang This project was supported by an educational grant

Nadere informatie

Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine)

Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag in beroep en bedrijf Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in

Nadere informatie

SMO abonnement: 40,00 per kalenderjaar, omvat 6 smo-publicaties.

SMO abonnement: 40,00 per kalenderjaar, omvat 6 smo-publicaties. 1 Eindredactie: Tatiana van Lier en Ria Logtenberg Vormgeving: Max Beinema grafische vormgeving Druk: Hooiberg, Epe ISBN-10: 90-6962-225-4 ISBN-13: 978-90-6962-225-5 Bestelnummer: 0335 SMO-2006-1 Den Haag,

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

Basisvaardigheden rekenen voor de pabo

Basisvaardigheden rekenen voor de pabo Basisvaardigheden rekenen voor de pabo Basisvaardigheden rekenen voor de pabo Ed de Moor Willem Uittenbogaard Sieb Kemme eindredactie Noordhoff Uitgevers Groningen Houten Eventuele op- en aanmerkingen

Nadere informatie

Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag

Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag De probleemstelling is eigenlijk het centrum waar het werkstuk om draait. Het is een precieze formulering van het onderwerp dat je onderzoekt. Omdat de probleemstelling

Nadere informatie

Sociale psychologie en praktijkproblemen

Sociale psychologie en praktijkproblemen Sociale psychologie en praktijkproblemen Sociale psychologie en praktijkproblemen van probleem naar oplossing prof. dr. A.P. Buunk dr. P. Veen tweede, herziene druk Bohn Stafleu Van Loghum Houten/Diegem

Nadere informatie

WIJZIGINGSBLAD A2. Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 1.0. Publicatiedatum : 1 april 2012

WIJZIGINGSBLAD A2. Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 1.0. Publicatiedatum : 1 april 2012 WIJZIGINGSBLAD A2 Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 Publicatiedatum : 1 april 2012 Ingangsdatum : 1 april 2012 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING VOORWOORD A2:2012/BMI 2002 Pagina 2/5 Dit wijzigingsblad

Nadere informatie

Aan de slag. Handleiding Voorraadbeheer

Aan de slag. Handleiding Voorraadbeheer Aan de slag in beroep en bedrijf Handleiding Voorraadbeheer februari 2007 Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

Nederlands voor Arabisch taligen A0 A1/A2

Nederlands voor Arabisch taligen A0 A1/A2 Auteur boek: مو لف الكتاب: Vera Lukassen Titel boek: Nederlands voor Arabisch taligen كتاب : الھولندي للناطقین باللغة العربیة المستوى Niveau A0 A2, A0 A2 2015, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl

Nadere informatie

Vincie van Gils. Klantencommunicatie. Zo krijg je en houd je u tevreden klanten. Spectrum. Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv, Houten Antwerpen

Vincie van Gils. Klantencommunicatie. Zo krijg je en houd je u tevreden klanten. Spectrum. Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv, Houten Antwerpen Vincie van Gils Klantencommunicatie Zo krijg je en houd je u tevreden klanten Spectrum Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv, Houten Antwerpen Spectrum maakt deel uit van Uitgeverij Unieboek Het Spectrum

Nadere informatie

Nederlands in beeld bevat een tekstboek met een cd en een cd-rom. Op www.nederlandsinbeeld.nl vindt u extra informatie.

Nederlands in beeld bevat een tekstboek met een cd en een cd-rom. Op www.nederlandsinbeeld.nl vindt u extra informatie. Nederlands in beeld Nederlands in beeld bevat een tekstboek met een cd en een cd-rom. Op www.nederlandsinbeeld.nl vindt u extra informatie. Vervolgmogelijkheid: Basiscursus 1 ISBN 9789461057228 www.nt2.nl

Nadere informatie

SYLLABUS VEILIGHEIDSBEWUSTZIJN SECURITY TRAINING

SYLLABUS VEILIGHEIDSBEWUSTZIJN SECURITY TRAINING 20/11/2012 TRIO SMC SYLLABUS VEILIGHEIDSBEWUSTZIJN SECURITY TRAINING Pagina 1 van 9 Verantwoording 2012 Uniformboard te Vianen en 2012 Trio SMC te Almere. Copyright 2012 voor de volledige inhoud Trio SMC

Nadere informatie

Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer

Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer Inleiding In de komende maanden willen we als kerkenraad een beleidsplan opstellen voor de komende vijf jaar. Iedereen die op dit moment op de één of andere manier

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012 ISBN: 978-90-817910-1-4 Dit boek is gedrukt op een papiersoort die niet

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2005

Examen VMBO-GL en TL 2005 Examen VMBO-GL en TL 2005 tijdvak 1 woensdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 38 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Dag...onderwijs. Een onderzoek naar uitstroombeslissingen van meao-leerlingen. Ineke Lokman

Dag...onderwijs. Een onderzoek naar uitstroombeslissingen van meao-leerlingen. Ineke Lokman Dag...onderwijs Een onderzoek naar uitstroombeslissingen van meao-leerlingen Ineke Lokman Dag...onderwijs Een onderzoek naar uitstroombeslissingen van meao-leerlingen CIP-GEGEVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK,

Nadere informatie

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail Aan de slag in beroep en bedrijf Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel openbaar gemaakt

Nadere informatie

LOL. Module. Begroting. 2013 Stichting Entreprenasium. Versie 0.1: april 2013

LOL. Module. Begroting. 2013 Stichting Entreprenasium. Versie 0.1: april 2013 N W O LOL Z Module Begroting Versie 0.1: april 2013 2013 Stichting Entreprenasium Inleiding 2 Inleiding 2 Opbrengst 4 Stakeholders 8 Middelen 12 Strategie 15 P l a n n e n In de module plannen maakte je

Nadere informatie

Examen HAVO. maatschappijwetenschappen (pilot) tijdvak 2 dinsdag 16 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. maatschappijwetenschappen (pilot) tijdvak 2 dinsdag 16 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2015 tijdvak 2 dinsdag 16 juni 13.30-16.30 uur maatschappijwetenschappen (pilot) Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 24 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 56 punten

Nadere informatie

Installatiehandleiding. Installatiehandleiding voor de ODBC-driver

Installatiehandleiding. Installatiehandleiding voor de ODBC-driver Installatiehandleiding Installatiehandleiding voor de ODBC-driver van UNIT4 Multivers (Accounting) Online 8.1 Copyright 2013 UNIT4 Software B.V., Sliedrecht, The Netherlands Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO

Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Onderdeel van de eindrapportage

Nadere informatie

W O LOL. Module. Zelfbewust. 2013 Stichting Entreprenasium. Versie 0.1: oktober 2013

W O LOL. Module. Zelfbewust. 2013 Stichting Entreprenasium. Versie 0.1: oktober 2013 N W O LOL Z Module Zelfbewust Versie 0.1: oktober 2013 2013 Stichting Entreprenasium Inleiding 2 Inleiding 2 Opbrengst 4 Stakeholders 8 Middelen 12 Strategie 15 INTEGER De reden voor deze module is dat

Nadere informatie

Nederland en de Islam: onbegrepen en moeizaam

Nederland en de Islam: onbegrepen en moeizaam Een onderzoeksverslag van de houding van Nederlanders ten aanzien van moslims en de Islam Afbeelding: weergave van de resultaten van de vrije associatie bij de Islam - Afdeling Onderzoek Wim Steeneveld

Nadere informatie

RESULTAATGERELATEERDE

RESULTAATGERELATEERDE erde OVER NO CURE NO PAY RESULTAATGERELATEERDE BELONING Resultaatgerelateerde beloning Over no cure no pay OVER NO CURE NO PAY RESULT AATGERELATEERDE BELONING RESULTAATGERELATEERDE BELONING 02 Resultaatgerelateerde

Nadere informatie

Eisen en lay-out van het PWS

Eisen en lay-out van het PWS Eisen en lay-out van het PWS INHOUD EN OPZET VAN HET PROFIELWERKSTUK In het navolgende komen achtereenvolgens aan bod: de titelpagina, de inhoudsopgave, de inleiding, de hoofdtekst, de samenvatting, de

Nadere informatie

www.thesishulp.nl onderdeel van www.nexttalent.nl

www.thesishulp.nl onderdeel van www.nexttalent.nl Inhoudsopgave: 1. Inleiding 1.1 Een vervelende ervaring of de kroon op je studie? 1.2 Hoe dit boekje te gebruiken 2. Het begin 2.1 De gouden basisregels 2.2 Het kiezen van een onderwerp 3. Onderzoeksopzet

Nadere informatie

Belastingrecht voor het ho 2014

Belastingrecht voor het ho 2014 Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen opgaven Deel 1 Inleiding belastingrecht Bart Kosters Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Ouderschap in Ontwikkeling

Ouderschap in Ontwikkeling Ouderschap in Ontwikkeling Ouderschap in Ontwikkeling. De kracht van alledaags ouderschap. Carolien Gravesteijn Ouderschap in Ontwikkeling. De kracht van alledaags ouderschap. Carolien Gravesteijn Ouderschap

Nadere informatie

Wie bestuurt de gemeente?

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? De gemeente iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden

Nadere informatie

HET NIEUWE ONDERNEMEN

HET NIEUWE ONDERNEMEN HET NIEUWE ONDERNEMEN HET BELANG VAN VERTROUWEN VOOR DE ONDERNEMING VAN DE TOEKOMST PROF. DR. E. ROOS LINDGREEN RE, PROF. DR. J. STRIKWERDA CMC, DRS. N. WIELAARD RA COLOFON SMO-begeleider: J.G. Smit Eindredactie:

Nadere informatie

Oud worden met de oorlog

Oud worden met de oorlog 1555#Opmaak Oud w m d Oorlog 03-04-2001 15:07 Pagina 3 F.A. Begemann Oud worden met de oorlog 1555#Opmaak Oud w m d Oorlog 03-04-2001 15:07 Pagina 4 Elsevier, Maarssen 2001 Omslagontwerp en lay-out: Henri

Nadere informatie

Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht

Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht Vragen stellen bij schijnbare vanzelfsprekendheden is een basisvoorwaarde voor wetenschappelijk

Nadere informatie

Politiek en politici in het nieuws in vijf landelijke dagbladen Samenvatting

Politiek en politici in het nieuws in vijf landelijke dagbladen Samenvatting Politiek en politici in het nieuws in vijf landelijke dagbladen Samenvatting Otto Scholten & Nel Ruigrok Stichting Het Persinstituut De Nederlandse Nieuwsmonitor Amsterdam, april 06 1 Inleiding Puntsgewijs

Nadere informatie

Jan Bransen Het Schrijven van een Filosofisch Essay

Jan Bransen Het Schrijven van een Filosofisch Essay Jan Bransen Het Schrijven van een Filosofisch Essay Onderstaande tekst schreef ik jaren geleden om studenten wat richtlijnen te geven bij het ontwikkelen van een voor filosofen cruciale vaardigheid: het

Nadere informatie

Kansen Monitor. Hier komt de naam van uw bedrijf. en hier de foto of logo van uw bedrijf

Kansen Monitor. Hier komt de naam van uw bedrijf. en hier de foto of logo van uw bedrijf Kansen Monitor Hier komt de naam van uw bedrijf en hier de foto of logo van uw bedrijf Het copyright van dit document berust bij De Keizer Kennismakelaar s Graveland NL All rights reserved. Neither the

Nadere informatie

De laatste wens van Moek

De laatste wens van Moek De laatste wens van Moek 1 2 Albert Heringa DE LAATSTE WENS VAN MOEK Ich bin zu sterben bereit UITGEVERIJ DE BROUWERIJ 2013 uitgeverij de brouwerij maassluis 3 De titel van dit boek is ontleend aan de

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen (pilot) Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen.

maatschappijwetenschappen (pilot) Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen. Examen HAVO 2014 tijdvak 1 donderdag 22 mei 9.00-12.00 uur maatschappijwetenschappen (pilot) Bij dit examen hoort een bijlage. Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift

Nadere informatie

voor Kiki van Rijk Reiki voor Dieren door Wanda Bijster en Adelheid van Driel met tekeningen van Elias

voor Kiki van Rijk Reiki voor Dieren door Wanda Bijster en Adelheid van Driel met tekeningen van Elias voor Kiki van Rijk Reiki voor Dieren Reiki voor Dieren door Wanda Bijster en Adelheid van Driel met tekeningen van Elias Hoi! Mijn vader is de baas van een dierenasiel. Daarom ben ik heel vaak tussen de

Nadere informatie

Helder rapporteren. BRING ME NO MORE REPORTS (Macbeth, Act V)

Helder rapporteren. BRING ME NO MORE REPORTS (Macbeth, Act V) Helder rapporteren BRING ME NO MORE REPORTS (Macbeth, Act V) Helder rapporteren Een handleiding voor het opzetten en schrijven van rapporten, scripties, nota s en artikelen Peter Nederhoed Tiende, herziene

Nadere informatie

PeerEducatie Handboek voor Peers

PeerEducatie Handboek voor Peers PeerEducatie Handboek voor Peers Handboek voor Peers 1 Colofon PeerEducatie Handboek voor Peers december 2007 Work-Wise Dit is een uitgave van: Work-Wise info@work-wise.nl www.work-wise.nl Contactpersoon:

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 ISBN: 978-90-817910-7-6 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Fiscale Jaarrekening Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Fiscale jaarrekening Opgaven- en werkboek Fiscale jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Yvonne van de Voort

Nadere informatie

Dubbelspel. Alan Durant

Dubbelspel. Alan Durant Dubbelspel Dubbelspel maakt deel uit van de Schaduw-reeks van Lezen voor Iedereen/Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. De Schaduw-reeks is een serie spannende verhalen voor jongeren. Lezen voor Iedereen/Uitgeverij

Nadere informatie

www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010

www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010 www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010 Deze handleiding is onderdeel van Dubbelklik, een lesmethode Technologie, ICT/ Loopbaanoriëntatie en Intersectoraal Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

De zorgplicht van scholen voor leerlingen: de praktijk

De zorgplicht van scholen voor leerlingen: de praktijk AANSPRAKELIJKHEID VAN SCHOLEN mr.dr. b.m. paijmans Aansprakelijkheid van scholen De zorgplicht van scholen voor leerlingen: de praktijk 134 Aansprakelijkheid van scholen De zorgplicht van scholen voor

Nadere informatie

www.thesishulp.nl onderdeel van www.nexttalent.nl

www.thesishulp.nl onderdeel van www.nexttalent.nl Inhoudsopgave: 1. Inleiding 1.1 Een vervelende ervaring of de kroon op je studie? 1.2 Hoe dit boekje te gebruiken 2. Het begin 2.1 De gouden basisregels 2.2 Het kiezen van een onderwerp 3. Onderzoeksopzet

Nadere informatie

STARTFLEX. Onderzoek naar ondernemerschap onder studenten in Amsterdam

STARTFLEX. Onderzoek naar ondernemerschap onder studenten in Amsterdam Onderzoek naar ondernemerschap onder studenten in Amsterdam Colofon ONDERZOEKER StartFlex B.V. CONSULTANCY Centre for applied research on economics & management (CAREM) ENQETEUR Alexander Sölkner EINDREDACTIE

Nadere informatie

Minder nieuws voor hetzelfde geld?

Minder nieuws voor hetzelfde geld? www.nieuwsmonitor.net Minder nieuws voor hetzelfde geld? Van broadsheet naar tabloid Meer weten? Onderzoekers Nieuwsmonitor Carina Jacobi Joep Schaper Kasper Welbers Kim Janssen Maurits Denekamp Nel Ruigrok

Nadere informatie

The Contraceptive Cycle. Charles Picavet

The Contraceptive Cycle. Charles Picavet The Contraceptive Cycle Charles Picavet ISBN 9789077289082 Rutgers Postbus 9022 3506 GA Utrecht tel: 030-2313431 info@rutgers.nl / www.rutgers.nl AllthatChas info@allthatchas.nl / www.allthatchas.nl 2016

Nadere informatie