Tweede woningen, kans voor krimpgebieden?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tweede woningen, kans voor krimpgebieden?"

Transcriptie

1 Verkenning

2

3 Verkenning

4 Colofon Kenniscentrum Recreatie, juli 2010 Auteur: Suzanne van de Laar Met subsidie van: Ministerie van LNV Uitgever: Kenniscentrum Recreatie Raamweg HL Den Haag Telefoon: fax:

5 Inhoudsopgave 1 Inleiding 5 2 Tweede woningenmarkt Definitie tweede woningen Aanbod van tweede woningen Marktomvang Ligging van tweede woningen Vraag naar tweede woningen Kenmerken tweede woningbezitters Keuzecriteria en motieven van tweede woningbezitters Kenmerken van een tweede woning Effecten van tweede woningbezit Ruimte en milieu Woningmarkt Sociale en economische aspecten Toekomst tweede woningmarkt 18 3 Situatie in krimpregio s Noordoost-Groningen Situatieschets Kansen voor tweede woningbezit Parkstad Limburg Situatieschets Kansen voor tweede woningbezit Zeeuws-Vlaanderen Situatieschets Kansen voor tweede woningbezit Situatie overige krimpregio s 33 5 Conclusie 35 Literatuur 37 Bijlage 1 Geraadpleegde personen 39 Bijlage 2 Regioaanbod recreatiewoningen in Nederland 40 Bijlage 3 Invloed van toerisme en recreatie op platteland 41 Kenniscentrum Recreatie 3

6 4 Kenniscentrum Recreatie

7 1 Inleiding De komende jaren krijgen verschillende regio s te maken met bevolkingskrimp. In sommige regio s, zoals Noordoost-Groningen, Parkstad Limburg en Zeeuws-Vlaanderen van daalt het aantal inwoners en huishoudens nu al. Deze demografische ontwikkelingen zijn vooral van invloed op de woningmarkt en de leefomgeving. Afname van huishoudens kan leiden tot woningleegstand en afnemende kwaliteit van de leefomgeving. Daarnaast kampen veel krimpgebieden met vergrijzing en ontgroening waardoor de vraag naar het type woningen verandert. Bestuurders krijgen hierdoor te maken met een transformatieopgave: van uitbreiden van de woningvoorraad naar verkleinen en veranderen. Een van de strategieën die steeds vaker naar voren komt in de discussie over de transformatieopgave is functieverandering door toe te staan dat reguliere woningen als tweede woning worden gebruikt. Om meer zicht te krijgen op de kansen van deze strategie voerde het Kenniscentrum Recreatie een verkenning uit naar de tweede woningmarkt en de kansen die deze biedt in krimpregio s. In dit onderzoek staat de volgende vraag centraal: Welke bijdrage kan het bezit van een tweede woning leveren aan de leefbaarheid in krimpregio s? Onderzoeksaanpak In dit onderzoek heeft het Kenniscentrum Recreatie een literatuurstudie verricht naar de tweede woningenmarkt (vraag, aanbod, effecten). Door middel van interviews met regiodeskundigen (zie bijlage 1) zijn de kansen van de tweede woningmarkt in de specifieke krimpregio s beschreven. Dit onderzoek is gericht op de drie krimpregio s die in het Interbestuurlijk Actieplan Bevolkingsdaling Krimpen met Kwaliteit worden onderscheiden: Noordoost-Groningen, Parkstad-Limburg en Zeeuws-Vlaanderen. Waar van belang voor dit onderzoek zijn ook situaties in andere regio s beschreven. Leeswijzer In hoofdstuk twee is de tweede woningmarkt in Nederland beschreven. Hoe is het gesteld met vraag naar en aanbod van tweede woningen en welke effecten heeft tweede woningbezit op de omgeving? Hoofdstuk 3 gaat specifiek over de drie krimpregio s en de visies van partijen over de kansen voor tweede woningbezit in deze regio s. Hoofdstuk 4 bevat de conclusies over de kansen van de tweede woningmarkt voor krimpregio s. Kenniscentrum Recreatie 5

8 6 Kenniscentrum Recreatie

9 2 Tweede woningenmarkt In dit hoofdstuk geven wij zicht op de vraag naar en aanbod van tweede woningen in Nederland. Inzicht in deze markt is beperkt. Maar de afgelopen jaren zijn er drie onderzoeken uitgevoerd die in dit kader interessant zijn. Het gaat om een onderzoek van het Ruimtelijk Planbureau en RIGO uit 2003: Tweede woningen: voorraad en ontwikkelingen en een studie van NRIT Onderzoek naar de markt voor tweede woningen (2010). Over de resultaten van het derde onderzoek van NBTC-NIPO Research over de markt voor (recreatieve) tweede woningen (2007) konden wij helaas niet beschikken omdat hiervoor moet worden betaald. Met behulp van de overige twee onderzoeken en andere rapporten, waarin de tweede woningmarkt zijdelings als thema wordt gebruikt, geven wij zicht op de tweede woningmarkt. 2.1 Definitie tweede woningen De definities van het verschijnsel tweede woning lopen sterk uiteen. In dit onderzoek hanteren wij de volgende definitie gebaseerd op vier dimensies: verschijningsvorm, eigendomsverhouding, gebruiksvorm en ligging. Figuur 1 Definitie tweede woning in onderzoek Tweede woning Verschijningsvorm: Een echte woning die vergelijkbaar is met reguliere woonvormen (geen stacaravans, tuinhuisjes op volkstuincomplexen of campers) Eigendomsverhouding: Een verblijf dat men door eigendom of anderszins min of meer permanent voor zichzelf beschikbaar heeft naast de hoofdwoning (eerste woning) Gebruiksvorm: Woning voor recreatie Woning voor werk Woning als investering Mengvorm (recreatiewoning) (o.a. deeltijdwoning) Ligging: Op park Niet op park Kenniscentrum Recreatie 7

10 Toelichting gebruiksvormen: Recreatiewoning: een tot bewoning bestemd gebouw dat voldoet aan alle criteria die gelden voor woningen, maar waarvoor daarnaast geldt dat de woning òf voor vakantiedoeleinden is bestemd òf gelegen is op een officieel voor recreatie aangewezen terrein (CBS). Woning voor werk: Een tweede woning die om werkredenen wordt betrokken zoals deeltijdwoningen (pied-à-terre), expatwoningen en tijdelijke huisvesting voor gastarbeiders (VROM-raad, 2009). Deeltijdwoning (pied-à-terre): een tweede woning die om werkredenen wordt betrokken waarbij een duidelijk scheiding is tussen doordeweeks en weekend: doordeweeks werken en verblijven in pied-à-terre (vaak in stedelijke gebieden en/of in de nabijheid van arbeidsintensieve werkgelegenheid) zodat men daar de nacht kan doorbrengen en niet doordeweeks steeds naar huis hoeft. In het weekend ontspannen in eerste woning die vaak ver(der) van het werk ligt. Onduidelijk is vaak wat hoofd- en wat nevenverblijf is (VROMraad, 2009). Verschil recreatiewoning tweede woning: Er bestaat een overlap tussen recreatiewoningen en tweede woningen, maar recreatiewoningen die permanent in de verhuur zitten behoren niet tot de tweede woningen en tweede woningen zonder recreatieve bestemming behoren niet tot de recreatiewoningen. Een tweede woning is dus niet altijd synoniem aan een recreatiewoning omdat een tweede woning ook andere gebruiksvormen kan hebben (Planbureau voor de Leefomgeving, oktober 2008). 2.2 Aanbod van tweede woningen In deze paragraaf beschrijven we de marktomvang en ligging van de tweede woningen Marktomvang Door de verschillende gehanteerde definities voor tweede woningen èn door het door elkaar lopen van definities van tweede woningen en recreatiewoningen zijn er diverse ramingen van de marktomvang van tweede woningen. Dit betekent dat we slechts een indicatie kunnen geven van de marktomvang. De volgende organisaties hebben het aantal tweede, dan wel recreatiewoningen berekend, ieder vanuit de eigen expertise dan wel informatiebehoefte. 8 Kenniscentrum Recreatie

11 Tabel 1 Onderzoeksinstanties die het aantal tweede woningen in Nederland schatten, Organisatie Aantal 2 e woningen Gehanteerde term Jaar ContinuVakantieOnderzoek (enquête) Tweede woning 2000 Belastingdienst (registratie) Tweede woning 2000 NIPO/RIGO (enquête) Tweede woning inclusief buitenland 2000 NIROV Tweede woning 2002 NRIT (enquête) Recreatiewoning 2000 CBS (registratie) Recreatiewoning 1996 CBS (secundaire enquête) Recreatiewoning 2000 Vereniging Eigen Huis (enquête) Onbekend 2001 VROM (inventarisatie gemeenten) Recreatiewoning 2005 CBS (registratie) Recreatiewoning 2009 (peildatum 1 januari) Bron: NRIT Onderzoek 2010, CBS Woningregister (CBS statline mei 2010) Uit onderzoek van het Ruimtelijk Planbureau en RIGO (2003) blijken de volgende extra gegevens over tweede woningen: tweede woningen zijn in het bezit van buitenlanders, voornamelijk Duitsers (woningen van buitenlanders die in Nederland werken worden hierbij niet meegeteld) reguliere woningen zijn voor recreatief gebruik. Dit verschijnsel speelt vooral in gebieden die recreatief aantrekkelijk zijn en waar de druk op de reguliere woningmarkt niet al te groot is (Zeeland, Friesland, Drenthe). Cijfers over het aantal pied-à-terre s in Nederland zijn niet beschikbaar. Van recreatiewoningen is bekend dat het aanbod jaarlijks rond de 2% groeit. Absoluut gezien betekent het dat elk jaar rond de woningen bijkomen (CBS Woningregister ) Ligging van tweede woningen De meerderheid van de tweedewoningbezitters kiest voor een landelijke omgeving (NRIT onderzoek 2010). Uit onderzoek van NRIT (2010) blijkt dat de huidige tweede woningbezitters vooral in Gelderland, Friesland en Zeeland gevestigd zijn. Plannenmakers 1 hebben vooral belangstelling voor Friesland (39%), Zeeland (36%), Drenthe (20%) en Overijssel (20%). Tweede woningen zijn vaak geclusterd. Tweede woningen die om werkredenen gebruikt worden (pied-à-terre s, expatwoningen en tijdelijke huisvesting voor gastarbeiders) bevinden zich vaak in stedelijke gebieden en/of in de nabijheid van arbeidsintensieve werkgelegenheid (VROM-raad, 2009). Voor recreatiewoningen geven gemeenten en 1 Potentiële tweede woningbezitters met plannen en tweede woningbezitters met nieuwe plannen Kenniscentrum Recreatie 9

12 provincies aan waar dit wel en niet toegestaan is. Van deze recreatiewoningen lag in % op een recreatiepark en 55% buiten een dergelijk park (Ruimtelijk Planbureau en RIGO, 2003). NRIT-Onderzoek uit 2010 geeft aan dat 85% van de tweede woningbezitters een recreatiewoning op een park heeft en 15% daarbuiten 2. De NVRM geeft aan dat het percentage tweede woningen op parken waarschijnlijk rond de 90% ligt. De tweede woningen buiten recreatieparken zijn vooral reguliere woningen in de oude dorpskernen die als tweede woning worden gebruikt. Dit in tegenstelling tot de meer landelijk en verspreid gelegen tweede woningen zoals we die in bijvoorbeeld Frankrijk kennen (Ruimtelijk Planbureau & RIGO, 2003). Recreatiewoningen hebben, vergeleken met andere tweede woningen, meestal een ruimtelijk specifieke locatie. In de directe omgeving hebben ze vaak water (kust of binnenwater), bos of een combinatie van beiden. Deze woningen komen relatief vaak voor in gebieden met weinig druk op de ruimte (VROM-raad, 2009). Het CBS houdt elk jaar bij hoeveel recreatiewoningen Nederland in totaal en per provincie telt en welke wijzigingen (toevoegingen en onttrekkingen) hebben plaatsgevonden. Gelderland, Noord-Holland en Zuid-Holland hebben de meeste recreatiewoningen. In Groningen bevinden zich de minste recreatiewoningen. Tabel 2 Voorraad recreatiewoningen op 1 januari, per provincie * Nederland Gelderland Noord-Holland Zuid-Holland Zeeland Drenthe Friesland Overijssel Limburg Noord-Brabant Utrecht Flevoland Groningen Bron: CBS Woningregister *voorlopige cijfers Kijken we naar regio s (zie bijlage 1) dan staan de meeste recreatiewoningen op de Veluwe (11.365), in de kustzone en op de Waddeneilanden (bijlage 2). Wat betreft gemeenten heeft Schouwen-Duiveland (4.469) de meeste recreatiewoningen, gevolgd door Texel 2 Onderzoekers zetten een kanttekening bij de getallen omdat de respondenten in het onderliggende onderzoek zijn verkregen via een in tweede woningen gespecialiseerde makelaarsorganisatie. Deze personen hebben contact opgenomen met deze makelaar die een waarschijnlijke oververtegenwoordiging van aanbod van tweede woningen in het buitenland en op parken heeft. Aanbod in Nederland wordt vaak op een andere wijze aangeboden, namelijk rechtstreeks door een eigenaar en/of projectontwikkelaar. 10 Kenniscentrum Recreatie

13 (3.650), Bergen (NH, 2.826). Sluis staat als krimpgemeente in Zeeuws-Vlaanderen op de tiende plaats met recreatiewoningen (CBS Woningregister, 1 januari 2009). Sluis heeft de meeste woningen zonder officiële bewoners (22%) in Nederland. In 2008 hadden 311 gemeenten recreatiewoningen (Leven in Nederland, 2009). 2.3 Vraag naar tweede woningen Van de Nederlandse huishoudens heeft in 2006 circa 2% een tweede woning (WoON, ), waarvan 60% in Nederland (92.860) en 40% in het buitenland (vooral in Spanje en Frankrijk). Het buitenland is populair vanwege de rust, ruimte, relatief lagere huizenprijzen, goede vervoersverbindingen (lowcostcarriers) en beter klimaat. Het aantal huishoudens met een tweede woning in Nederland is tussen 2002 en 2006 gegroeid met (27%). Dit betekent een jaarlijkse gemiddelde groei van ongeveer 7%. Vergeleken met andere West Europese landen is het aandeel huishoudens dat een tweede woning bezit relatief laag. In Frankrijk en Spanje betreft het meer dan 10% van de huishoudens en in Finland en Zweden meer dan 20% (NRIT Onderzoek, 2010) Kenmerken tweede woningbezitters Uit WoON onderzoek uit 2006 en NRIT Onderzoek uit 2010 blijkt dat de tweedewoningbezitters gemiddeld ouder zijn dan eerste woningbezitters en over een hoog inkomen beschikken. 80% van de tweede woningbezitters in Nederland heeft een inkomen van meer dan 2 keer modaal. De grootste leeftijdsgroep met een tweede woning in Nederland zijn 50- tot 64-jarigen (63% van de tweede woningbezitters). 13% is 65 jaar en ouder en 18% 36 tot 49 jaar. Bijna alle tweede woningbezitters maken deel uit van een meerpersoonshuishouden, tegenover 65% van alle huishoudens in Nederland. 66% is hoger opgeleid, 32% heeft een middelbare scholing, 2% is lager geschoold Van de personen met plannen voor de aanschaf van een tweede woning is 51% 50 tot 64 jaar; 40% 36 tot 49 jaar en 7% 65 jaar en ouder met meestal een inkomen van meer dan twee keer modaal. Tweede woningzoekers worden steeds jonger: 18% bezit onder 36 tot 49 jarigen tegenover 40% plannenmakers onder deze leeftijd (NRIT Onderzoek, 2010). Op basis van sociaal-demografische kenmerken kunnen twee groepen tweedewoningbezitters worden onderscheiden (RUG 2007: in NRIT Onderzoek 2010): 3 Tweede woning = recreatiewoning of vakantiewoning exclusief stacaravan of een boot of volkstuinhuisje met overnachtingsmogelijkheden Kenniscentrum Recreatie 11

14 Jonge tweede woningbezitters Jonger dan 40 jaar Getrouwd, en/of samenwonend met partner, met of zonder thuiswonende (jonge) kinderen Arbeidsparticipatie: hoge functies, goed betaalde baan, zelfstandig Wooncarrière: aan het begin, in bezit van koopwoning Weinig vrije tijd, ook door kinderen veel sociale verplichtingen Oudere tweedewoningbezitters Ouder dan 40 jaar Getrouwd en/of samenwonend met partner met kinderen of empty nest (kinderen uit huis) Arbeidsparticipatie: hoge functie, zelfstandig of reeds met pensioen of VUT Vergevorderd in wooncarrière, eerste woning met (veel) overwaarde Vermogend door goed pensioen, overwaarde eerste woning, beursontwikkelingen of verkochte eigen zaak Nog werkend met een drukke carrière, of (bijna) gepensioneerd met relatief veel en flexibele tijd voor onder andere sociale contacten Keuzecriteria en motieven van tweede woningbezitters De basismotieven voor de aanschaf van een tweede woning zijn: wonen, werken, investeren en recreëren. Meer dan driekwart gebruikt de tweede woning om te recreëren. Daarnaast zijn er niet-objectiveerbare persoonlijke motieven zoals behoefte aan vrijheid, rust en ruimte, nostalgie en het genieten van twee leefwerelden: het drukke dynamische leven in de stad versus de vredige natuur en rust in het buitengebied (NRIT Onderzoek, 2010). Op basis van aanschafmotieven kunnen drie doelgroepen worden onderscheiden (Barendregt & Smit, 2001: in NRIT Onderzoek, 2010:): 1 the holidayers: bezitten een tweede woning voor het recreëren en buiten zijn, zowel voor lange als korte verblijven, alleen of met kinderen, vrienden of familie. De tweede woning ligt meestal in een park met voorzieningen en activiteiten. Zij ervaren geen onvrede over hun eerste woning. 2 the escapers: zijn op zoek naar een tweede woning die rust en ruimte biedt, omdat de eigen woning meestal geen of een kleine tuin heeft. De tweede woning gebruiken ze vaak voor korte verblijven. Ze zijn op zoek naar een rustige plek buiten of in een rustig park. Meestal ligt hun eerste woning binnen korte reisafstand in een stedelijk gebied. 3 the enjoyers: hebben diverse redenen voor het bezit van een tweede woning. Het kan gaan om sociale contacten of een tuin. Hun aankoop is meestal ingegeven uit onvrede over de eerste woning, waardoor de tweede woning soms zelfs permanent bewoond wordt. Senioren zoeken vooral naar traditionele waarden en herinneringen uit hun jeugd. Voor jongeren is vooral het beleggingsmotief relevant. Zij maken minder gebruik van de woning en verhuren de woning vaker dan ouderen (NRIT Onderzoek, 2010). Huishoudens met voldoende financiële middelen kiezen vaak voor een volledig uitgeruste tweede 12 Kenniscentrum Recreatie

15 woning. Lagere inkomensgroepen zoeken meestal naar een tweede tijdelijk verblijf op een camping of volkstuin, omdat velen in het dagelijks leven een bovenwoning of appartement bewonen zonder tuin. Soms is een bijkomend motief hun behoefte aan een sociaal meer homogene omgeving (wonen met gelijkgestemden). Volkstuinen en campings trekken namelijk veel bewoners met eenzelfde leefstijl aan terwijl hun eigen stadsbuurt dikwijls een heterogene bevolking heeft gekregen (VROM-raad, 2009). Tabel 3 Keuzecriteria en motieven van tweede woningbezitters of plannenmakers in Nederland (in volgorde van belangrijkheid) Criteria / Motieven Bezitters in Nederland Plannenmakers in Nederland Doorslaggevend aanschafmotief van een tweede woning Belangrijkste keuzecriteria voor een tweede woning Aantal vakanties in regio voorafgaand aan aanschaf tweede woning 1. Belegging/investering/rendement 2. Eigen vakanties (recreatief) 3. Permanente bewoning 1. De locatie/omgeving (49%) 2. Goede verhouding investering - rendement (13%) 3. Prijs (9%) 4. Grootte woning, verhuurmogelijkheden, bereikbaarheid (allen 7%) 1. Meer dan 5 keer (56%) 2. Geen (21%) 3. 2 tot 3 keer (10%) 1. Belegging/investering/rendeme nt 2. Eigen vakanties (recreatief) 3. Permanente bewoning 1. Goede verhouding investering rendement (32%) 2. De locatie/omgeving (28%) 3. Prijs (20%) 4. Het kwaliteitsniveau (7%) 1. Meer dan 5 keer (56%) 2. 2 tot 3 keer (16%) 3. 4 tot 5 keer (12%) Bron: Bewerking NRIT Onderzoek 2010 Het belangrijkste aanschafmotief is het beleggings- / investerings- / rendementsmotief. Beweerd wordt dat bezitters de aanschaf naar de buitenwereld verkopen als een beleggingsvorm om hun emoties te drukken en niet toe te geven aan hun behoefte aan vrijheid, rust en ruimte (NRIT Onderzoek, 2010) Kenmerken van een tweede woning Voor tweede woningbezitters en mensen die van plan zijn een tweede woning aan te schaffen zijn de volgende kenmerken van de tweede woning (in volgorde van belangrijkheid) van belang (NRIT Onderzoek 2010): 1 Omgeving 2 Ligging woning in de omgeving 3 Voorzieningen in de woning 4 Voorzieningen in de omgeving 5 Verhuurbaarheid van de tweede woning 6 (Gegarandeerd) rendement Kenniscentrum Recreatie 13

16 Hieronder is een aantal aspecten van een tweede woning op volgorde van belangrijkheid nader uitgewerkt Tabel 4 Belangrijkheid van kenmerken van een tweede woning voor bezitters en plannenmakers Kenmerken Bezitters in Nederland Plannenmakers in Nederland Omgeving (regio / 1. Landschappelijke omgeving bestemming) 2. Bereikbaarheid 3. Sportieve mogelijkheden 4. Watersportmogelijkheden 5. Recreatieve mogelijkheden 6. Cultuurhistorische omgeving 7. Familie/vrienden in deze regio Ligging van woning 4 Op een park (85%) Solitair (15%) Voorzieningen in 1. Eigen tuin/terras/balkon tweede woning 2. Meerdere slaapkamers 3. Parkeerplaats/garage Voorzieningen in de 1. Eigen parkeerplaats omgeving 2. Horeca 3. Watersportvoorzieningen 4. Speeltuin 5. Winkel Type woning 1. Vrijstaande woning (52%) 2. Geschakeld (19%) 3. Appartement (17%) 4. Luxe villa (8%) 5. Anders (4%) Grootte van de woning 1. 5 of 6 personen (54%) (in termen van aantal 2. 3 tot 4 personen (27%) personen) 3. 7 tot 8 personen (7%) en 1 tot 2 personen (7%) Prijs tweede woning Gemiddeld (43%) (28%) (15%) 1. Landschappelijke omgeving 2. Bereikbaarheid 3. Sportieve mogelijkheden 4. Watersportmogelijkheden 5. Recreatieve mogelijkheden 6. Eigen ervaringen in deze regio 7. Mogelijkheden tot golf Op een park (69%) Solitair (31%) 1. Eigen tuin/terras/balkon 2. Meerdere slaapkamers 3. Parkeerplaats/garage 1. Eigen parkeerplaats 2. Horeca Overdekt zwembad Winkel 3. Watersportvoorzieningen 1. Vrijstaande woning (72%) 2. Geschakeld (11%) 3. Appartement (14%) 4. Luxe villa (0%) 5. Anders (4%) 1. 5 of 6 personen (67%) 2. 3 tot 4 personen (20%) 3. 7 tot 8 personen (10%) Gemiddeld (55%) (36%) (9%) Bron: Bewerking NRIT Onderzoek Onderzoekers zetten een kanttekening bij deze getallen aangezien de respondenten in het onderliggende onderzoek zijn verkregen via een in tweede woningen gespecialiseerde makelaarsorganisatie. Deze personen hebben contact opgenomen met deze makelaar die een waarschijnlijke oververtegenwoordiging van aanbod van tweede woningen in het buitenland en op parken heeft. Aanbod in Nederland wordt vaak op een andere wijze aangeboden, namelijk rechtstreeks door een eigenaar en/of projectontwikkelaar. 14 Kenniscentrum Recreatie

17 2.4 Effecten van tweede woningbezit Recreatie en toerisme zijn het laatste decennium in opkomst in het buitengebied. Het aantal toeristisch-recreatieve voorzieningen neemt toe en ook het aantal bezoekers stijgt. Deze ontwikkeling heeft invloed op de sociale verbanden op het platteland; zowel positieve als negatieve. Onderzoek van Kenniscentrum Recreatie (Recreatie en toerisme als sociaal bindmiddel op het platteland, 2005) beschrijft de invloed van toerisme en recreatie op de leefbaarheid op het platteland. In bijlage 3 geven we een korte samenvatting van dit onderzoek. In dit hoofdstuk focussen we op de invloed van tweede woningbezit op het platteland. De meningen over de invloed van tweede woningbezit op de lokale omgeving zijn verdeeld. Naast ruimtelijke impact heeft een toename van tweede woningbezit ook sociale en economische aspecten en invloed op de woningmarkt. In deze paragraaf beschrijven we, op basis van literatuuronderzoek, de positieve en negatieve effecten Ruimte en milieu Druk op ruimte Uitgaande van onze definitie voor tweede woningen, schatten we het aantal tweede woningen op ongeveer Dit impliceert dat nog niet eens 1,5% van de Nederlandse woningvoorraad als tweede woning in gebruik is. Deze kwantitatieve druk valt erg mee. In vergelijking met andere Europese landen is het tweede woningbezit in Nederland beperkt. Denemarken kent naast 2,4 miljoen eerste woningen ongeveer recreatiewoningen. Dit is 8,3% van de woningvoorraad (VROM-Raad, 2009). Verstedelijking Indien het gebruik van recreatiewoningen in landelijke gebieden grote vormen aanneemt, ontstaat de angst voor verstedelijking van de regio met bijkomende files en milieuvervuiling (zoals op de Veluwe) (VROM-raad, 2009) Druk op de natuur Tweede woningen liggen veelal dicht bij natuurgebieden. Hierdoor ontstaat druk op deze gebieden. Anderzijds biedt de aanwezigheid van investeerders in deze gebieden (projectontwikkelaars, recreatieondernemers) ook mogelijkheden voor natuurontwikkeling (Ruimtelijke Planbureau & RIGO, 2003) Ook de bewoners van recreatiewoningen zetten zich in voor de kwaliteit van het landschap (VROM-raad, 2009). Dit effect speelt voornamelijk bij tweede woningparken. Kenniscentrum Recreatie 15

18 Druk op milieu / Mobiliteit Tweede woningbezitters reizen doorgaans met de auto naar hun tweede woning in Nederland (NRIT Onderzoek, 2010). Door meer tweede woningbezit wordt het gebruik van de auto gestimuleerd met als gevolg een toenemende druk op gevoelige natuurgebieden en verkeerscongestie (Dijst, Lanzendorf, Barendregt en Smit, 2004). In gebieden waar minder natuur en verkeersdruk is valt het effect mee Woningmarkt Schaarste en stijging huizenprijzen? Wanneer reguliere woningen als tweede woning worden gebruikt, zijn deze niet meer beschikbaar voor de eigen bevolking. Dit kan een probleem opleveren in regio s waar de druk op de woningmarkt hoog is. Daarnaast zijn sommige tweede woningbezitters bereid om diep in de buidel te tasten voor een woning in een landelijke setting. Het gevolg is dat starters op de lokale woningmarkt de gestegen woningprijzen niet meer kunnen betalen en desnoods wegtrekken uit hun dorp. Beide fenomenen doen zich overigens ook voor indien de woningen als eerste woning worden gekocht door mensen van buiten de regio (Ruimtelijke Planbureau & RIGO, 2003). Specifiek aan tweede woningen is dat deze in de regel worden gekocht in regio s waar de druk op de woningmarkt laag is. De tweede woning kan op het platteland waardedaling beperken (RLG, 2009). Leegstand en verloedering Tweede woningen werden in het verleden meestal niet expliciet gezien als oplossing voor leegstand. De angst bestond voor spookdorpen buiten het vakantieseizoen, doordat de tweede woningen dan niet bewoond worden (Ruimtelijke Planbureau & RIGO, 2003). Uit onderzoek blijkt dat 80% van de bezitters de woning in de zomer gebruikt, 69% in de lente, 54% in de herfst en 44% in de winter. Van de plannenmakers is 67% van plan de woning in de zomer te gebruiken, 76% in de lente, 65% in de herfst en 47% in de winter (NRIT Onderzoek 2010). Tegenwoordig worden tweede woningen wel steeds vaker als oplossing genoemd in de discussie over leegstand. Positief aan de komst van tweede woningbezitters is dat zij oude, verlaten huisjes opknappen (RLG, 2009). Bij leegstand in wijken in steden (waar zich soms ook krimp afspeelt) zijn leegstaande gebouwen vaak zeer geschikt voor tijdelijke huisvesting (van arbeidsmigranten en studenten) en kunnen vormen van collectief beheer een rol spelen bij de revitalisering van naoorlogse woonwijken (VROM-raad, 2009). Permanente bewoning Bij tweede woningen die voor recreatiedoeleinden worden gebruikt kan permanente bewoning ontstaan. Het is per gemeente afhankelijk of permanente bewoning van een recreatiewoning is toegestaan. Vooral in gebieden met een betrekkelijk gespannen woningmarkt kan door permanente bewoning een tekort aan recreatiewoningen ontstaan (VROM-raad, 2009). In overige gebieden, zoals krimpregio s zonder gespannen woningmarkt en met leegstaande woningen, bestaat dit probleem niet en is permanente bewoning juist geen probleem. Uit groepsgesprekken met burgers over onrechtmatige 16 Kenniscentrum Recreatie

19 bewoning, gehouden door VROM, blijkt dat in Goes burgers weinig begrip hebben voor het verbieden van permanente bewoning van recreatiewoningen. De deelnemers hebben geen overlast van de permanente bewoning van recreatiewoningen en weten niet waarom dit verboden is. Huisjes worden daardoor juist goed onderhouden. Als de recreatiewoningen leegstaan, is er meer kans op inbraak Sociale en economische aspecten Werkgelegenheid Tweede woningen en de recreatieve voorzieningen die daarmee samenhangen zorgen voor werkgelegenheid in de regio. De inkomsten voor de middenstand zijn in de regel hoger bij recreatief gebruik dan bij permanente bewoning. (Ruimtelijke Planbureau & RIGO, 2003). Dit effect geldt voornamelijk bij grootschalig tweede woningbezit en tweede woningen op recreatieparken. Draagvlak voor winkels e.d. Draagvlak voor voorzieningen wordt kleiner als woningen tijdelijk gebruikt worden. Maar aangetekend moet worden dat het verdwijnen van voorzieningen in kleine kernen veelal ook te maken heeft met een algemeen verschijnsel van schaalvergroting. Draagvlak voor voorzieningen verschilt per gebruik van de tweede woning. Geredeneerd wordt dat een recreatiewoning de middenstand minder klandizie oplevert dan een deeltijdwoning, omdat een deeltijdbewoner vaker in de woning is (elke week). Maar een recreatiebewoner zal misschien weer sneller van toeristische voorzieningen gebruik maken. Verder levert een park met recreatiewoningen weer meer (seizoensgebonden) klandizie op dan enkele individuele recreatiewoningen (Ruimtelijke Planbureau & RIGO, 2003). Het creëren van woon- en servicehotels voor expats en nieuwe gastarbeiders in krimpende buurten in steden kan een versterking betekenen voor het voorzieningenniveau in een wijk (VROM-raad, 2009). Daarnaast kan bij permanente bewoning van recreatiewoningen juist extra vraag naar openbare voorzieningen ontstaan. Door de komst van nieuwe bewoners kan bijvoorbeeld het schooltje blijven bestaan en hoeft de bibliotheek niet te sluiten. Dit is echter meer van toepassing bij grootschalige permanente bewoning. Echter, het permanent bewonen van nieuwe recreatiewoningen is verboden (VROM-raad, 2009). Extra druk op zorgvoorzieningen Extra druk op lokale zorgvoorzieningen ontstaat voornamelijk bij permanente bewoning van recreatiewoningen. Permanente bewoners zijn in de regel ook ouder. Deze bewoners tellen officieel niet mee als inwoner waardoor het zorgapparaat niet op deze extra bewoners is ingesteld (Ruimtelijke Planbureau & RIGO, 2003). Kenniscentrum Recreatie 17

20 Sociaal leven Bewoners geven soms aan dat door de komst van tweede woningbezitters het lokale verenigingsleven minder goed floreert. De vraag is of andere maatschappelijke aspecten zoals het krijgen van minder kinderen, wegtrekken van jongeren en vergrijzing niet meer invloed hebben op het afnemende draagvlak voor het verenigingsleven. Ook geven bewoners aan dat de mentaliteit van de nieuwkomers niet aansluit bij de oorspronkelijke bevolking van de kleinere kernen. Ook bij de komst van permanente bewoners van buiten doet dit fenomeen zich voor (Ruimtelijke Planbureau & RIGO, 2003). 2.5 Toekomst tweede woningmarkt Hoe de tweede woningmarkt zich in de toekomst zal ontwikkelen hangt af van verschillende factoren. Sociale en culturele trends De VROM-raad ziet de opkomst van verschillende vormen van meerhuizigheid als een van de drie belangrijke sociale en culturele trends in het wonen op dit moment (VROMraad, 2009). Hierdoor verdwijnt het verschil tussen tijdelijke en permanente bewoning. Een opkomende trend is shared wonen: het delen van tweede woningen, kamers of boten. Het delen van kosten, belang van sociale contacten (vriendengroepen) en ontsnappen aan het leven van alledag zijn belangrijke motieven. Dit vindt overal in Nederland plaats (VROM-raad, 2009). Ook deeltijdwonen, een vorm van bilokaal wonen, komt steeds meer voor. Maatschappelijke ontwikkelingen zoals toegenomen mobiliteit en de ontwikkelingen in de ICT-sector maken het mogelijk om op grotere afstand van het werk te wonen: men werkt steeds vaker een deel van de week thuis. Daarbij maakt het niet uit of dit een huisje in het groen, of een pied-à-terre in de stad is. Het is steeds minder vanzelfsprekend dat een gewone woning continu wordt bewoond; het onderscheid tussen eerste en tweede woning is bij de deeltijdbewoners sterk vervaagd. Overigens moet opgemerkt worden dat in deze situaties niet gesproken kan worden van recreatief gebruik van de gewone woning. Het is een volwaardige permanente woning (Provincie Zeeland, 2005). Ook signaleert de VROM-raad een trend in de richting van meer luxe in en rond de tweede woning. Een tweede woning is soms zelfs luxer dan de eerste woning. Stedenbouwkundig lijken nieuwe complexen met recreatiewoningen vaak sterk op gewone woonwijken. Sociaal-demografische ontwikkelingen Een hoger besteedbaar inkomen en grotere mobiliteit hebben invloed op de toename van tweede woningen. Ook andere sociaal-demografische ontwikkelingen hebben invloed. De vergrijzing zorgt voor meer ouderen. Deels is dit positief voor de tweede woningmarkt die voor een groot deel uit 45-plussers bestaat. Maar 13% van de tweedewoningbezitters en 7% van de plannenmakers is 65-plusser tegenover 22% van de bevolking die 65 jaar of ouder is. Tweede woningzoekers worden ook jonger. Tegenover 18% van de 36 tot 49 jarigen die een tweede woning in Nederland bezitten, is 40% van plannenmakers 36 tot 49 jaar (NRIT- 18 Kenniscentrum Recreatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland drs. J.E. den Ouden 1-11-2013 Bevolking De gemeente Steenwijkerland telt momenteel circa 43.400 inwoners. Het inwonertal

Nadere informatie

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht Stec Groep aan Gemeente Maastricht Desiree Uitzetter 18 november 2014 U vroeg ons: Actuele inzichten voor herijking stedelijke programmering Nieuwe regionale

Nadere informatie

Verhuisplannen en woonvoorkeuren

Verhuisplannen en woonvoorkeuren Verhuisplannen en woonvoorkeuren Burgerpeiling Woon- en Leefbaarheidsmonitor Eemsdelta 2015 Bevolkingsdaling ontstaat niet alleen door demografische ontwikkelingen, zoals ontgroening en vergrijzing of

Nadere informatie

KANSEN VOOR TWEEDE WONINGEN ALS OPLOSSING VOOR LEEGSTAND IN ZEEUWS-VLAANDEREN?

KANSEN VOOR TWEEDE WONINGEN ALS OPLOSSING VOOR LEEGSTAND IN ZEEUWS-VLAANDEREN? KANSEN VOOR TWEEDE WONINGEN ALS OPLOSSING VOOR LEEGSTAND IN ZEEUWS-VLAANDEREN? MANAGEMENTSAMENVATTING Ronald van Leeuwen Januari 2012 Tweede woningen of deeltijdwoningen worden in toenemende mate genoemd

Nadere informatie

4 doelstellingen. Woon- en Leefbaarheidsmonitor 2013. Belangrijkste uitkomsten. Beter leven met minder mensen. Over het Woon- en Leefbaarheidplan

4 doelstellingen. Woon- en Leefbaarheidsmonitor 2013. Belangrijkste uitkomsten. Beter leven met minder mensen. Over het Woon- en Leefbaarheidplan Woon- en Leefbaarheidsmonitor 2013 Belangrijkste uitkomsten Beter leven met minder mensen Dat is het uitgangspunt van het Woon- en Leefbaarheidplan Eemsdelta. Om te kijken hoe de regio zich ontwikkeld

Nadere informatie

Krimp Prognose 2010-2025

Krimp Prognose 2010-2025 Provincie: (Stads)regio gemeenten: Limburg Profiel gemeente: Maastricht Zuid-Limburg: Maastricht, Sittard-Geleen en Heerlen Regio: 35 Aanbod van leegstand Leegstand per stad: Huidige leegstand: aantal

Nadere informatie

Kwaliteitsverbetering van de (huur)voorraad in tijden van Krimp Opwierde APPINGEDAM. Delfzijl, 21 november 2013

Kwaliteitsverbetering van de (huur)voorraad in tijden van Krimp Opwierde APPINGEDAM. Delfzijl, 21 november 2013 Kwaliteitsverbetering van de (huur)voorraad in tijden van Krimp Opwierde APPINGEDAM Delfzijl, 21 november 2013 Frank van der Staay Atrivé/Woongroep Marenland Appingedam Onderwerpen Woonplan 2002 koersen

Nadere informatie

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam Woningmarktrapport 4e kwartaal 215 Gemeente Amsterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 3 Aantal verkocht 25 2 15 1 5 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 1e kwartaal

Nadere informatie

Sociaal Rapport en de Jeugdmonitor Provincie Groningen

Sociaal Rapport en de Jeugdmonitor Provincie Groningen Groningen, 1 maart 2011 Persbericht nr. 34 Sociaal Rapport en de Jeugdmonitor Provincie Groningen SPECIALE AANDACHT VOOR KRIMPGEBIEDEN EN VOOR JEUGD De Groninger bevolking groeit nog door tot 2020, en

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen Lars Brugman Lars Brugman is projectadviseur/onderzoeker bij Kadaster Ruimte & Advies. Hij legt zich toe op complexe maatwerkvraagstukken vanuit de bij het Kadaster beschikbare ruimtelijke informatie.

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB08-049 8 juli 2008 9.30 uur In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Sterkste groei aan noordoostzijde Randstad Ook meer huishoudens in Noord-Brabant

Nadere informatie

Woningmarktcijfers Nederland derde kwartaal 2008

Woningmarktcijfers Nederland derde kwartaal 2008 Woningmarktcijfers Nederland derde kwartaal 2008 In dit kwartaalbericht van Woningmarkcijfers.nl de volgende onderwerpen: - prijsontwikkelingen en transacties september - prijsontwikkelingen en transacties

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2013. Gemeente Dordrecht

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2013. Gemeente Dordrecht Woningmarktrapport - 4e kwartaal 213 Gemeente Dordrecht Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 1 aantal verkocht 9 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement

Nadere informatie

BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT

BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT Kantorenmarkt Weert Tot 2020 zeer beperkte behoefte aan nieuwe kantoorruimte in Weert, er is al meer dan voldoende aanbod van kantoorruimte, toevoegen van

Nadere informatie

Reacties op bevolkingsdaling

Reacties op bevolkingsdaling Reacties op bevolkingsdaling Wim Derks Kenniscentrum voor Bevolkingsdaling en Beleid, Universiteit Maastricht en Etil www.bevolkingsdaling.nl w.derks@beoz.unimaas.nl 1 Inhoud 1996-2006 Structurele bevolkingsdaling

Nadere informatie

Trots op Groningen Hoe beleven Groningers het wonen en recreëren in de provincie?

Trots op Groningen Hoe beleven Groningers het wonen en recreëren in de provincie? Trots op Groningen Hoe beleven Groningers het wonen en recreëren in de provincie? In deze factsheet staat de beleving over het wonen en over het recreëren in Groningen centraal. Het gaat om hoe de inwoners

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 1e kwartaal 2012. Gemeente Wijdemeren

Woningmarktrapport - 1e kwartaal 2012. Gemeente Wijdemeren Woningmarktrapport - 1e kwartaal 212 Gemeente Wijdemeren Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 25 aantal verkocht 2 15 1 5 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 2e kwartaal

Nadere informatie

Waardering van leefbaarheid en woonomgeving

Waardering van leefbaarheid en woonomgeving Waardering van leefbaarheid en woonomgeving Burgerpeiling Woon- en Leefbaarheidsmonitor Eemsdelta 2015 In de Eemsdelta zijn verschillende ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op de leefbaarheid.

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 3e kwartaal 2013. Gemeente Haarlemmermeer

Woningmarktrapport - 3e kwartaal 2013. Gemeente Haarlemmermeer Woningmarktrapport - 3e kwartaal 213 Gemeente Haarlemmermeer Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 12 aantal verkocht 1 8 6 4 2 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e

Nadere informatie

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam Woningmarktrapport 3e kwartaal 215 Gemeente Rotterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 9 Aantal verkocht 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e kwartaal

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 2 14 Ruim 22.000 corporatiewoningen verkocht Vanaf 199 tot en met de eerste helft van 14 hebben de woningcorporaties ruim 22.000 bestaande woningen verkocht aan particulieren. Het aantal verkopen kwam

Nadere informatie

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 GEBIEDEN 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 Probleemwijken Groot aandeel sociale huurwoningen Slechte kwaliteit woonomgeving Afname aantal voorzieningen Toename asociaal gedrag Sociale en etnische spanningen

Nadere informatie

Omgevingsrapport. Gemeente Texel

Omgevingsrapport. Gemeente Texel Omgevingsrapport Gemeente Texel 29 Aantal verkopen in gemeente & Marktaandeel NVM 175 aantal verkopen marktaandeel nvm 35% 17 165 16 3% 25% 155 2% 15 15% 145 14 135 1% 5% 13 22 23 24 25 26 27 28 % verkopen

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2012. Gemeente Amsterdam

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2012. Gemeente Amsterdam Woningmarktrapport - 4e kwartaal 212 Gemeente Amsterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 18 aantal verkocht 16 14 12 1 8 6 4 2 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement

Nadere informatie

De Stimuleringsregeling goedkope koopwoningen stand van zaken per 1 november 2009. 1. Inleiding. 2. Doel van de goedkope koop-regeling

De Stimuleringsregeling goedkope koopwoningen stand van zaken per 1 november 2009. 1. Inleiding. 2. Doel van de goedkope koop-regeling Provincie Noord-Brabant De Stimuleringsregeling goedkope koopwoningen stand van zaken per 1 november 2009 1. Inleiding Voor de voortgang en continuïteit in de woningbouwproductie is het van belang dat

Nadere informatie

Nederlander minder op vakantie in 2010

Nederlander minder op vakantie in 2010 Vakantieparticipatie De vakantieparticipatie geeft het percentage van de Nederlandse bevolking weer dat in het onderzoeksjaar minstens één keer op vakantie is geweest. In de vorige eeuw is de vakantieparticipatie,

Nadere informatie

2010-2012 SAMENVATTING

2010-2012 SAMENVATTING 2010-2012 SAMENVATTING Samenvatting De Regionale woningmarktmonitor 2010-2012 beschrijft de ontwikkelingen op de woningmarkt in het gebied binnen de driehoek Waalwijk, Oss en Boxtel. De kredietcrisis

Nadere informatie

Brochure Recreatiewoning

Brochure Recreatiewoning Brochure Recreatiewoning 1. Algemeen 2. 2. De Markt 2. 3. Hoofdverblijf 2. 4. Financiering van de recreatiewoning 3. 5. Aankoop van de recreatiewoning 4. 6. Financieren via uw woonhuis 4. 7. Hypotheekrenteaftrek

Nadere informatie

Migratie en pendel Twente. Special bij de Twente Index 2015

Migratie en pendel Twente. Special bij de Twente Index 2015 Migratie en pendel Twente Special bij de Twente Index 2015 Inhoudsopgave Theorieën over wonen, verhuizen 3 Kenmerken Twente: Urbanisatiegraad en aantal inwoners 4 Bevolkingsgroei grensregio s, een vergelijking

Nadere informatie

Planbureau voor de Leefomgeving PERSBERICHT. Bevolking daalt in kwart Nederlandse gemeenten. Nieuwe regionale bevolkingsprognoses tot 2040:

Planbureau voor de Leefomgeving PERSBERICHT. Bevolking daalt in kwart Nederlandse gemeenten. Nieuwe regionale bevolkingsprognoses tot 2040: Planbureau voor de Leefomgeving PERSBERICHT Nieuwe regionale bevolkingsprognoses tot 2040: Bevolking daalt in kwart Nederlandse gemeenten De komende dertig jaar treedt in delen van Nederland, vooral in

Nadere informatie

De Geo. 3 havo/vwov Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 2. www.degeo-online.nl. 1ste druk

De Geo. 3 havo/vwov Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 2. www.degeo-online.nl. 1ste druk De Geo 3 havo/vwov Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 2 www.degeo-online.nl 1ste druk 2 De toekomst van Nederland Start 1 a Onbereikbaarheid Randstad; vergrijzing; waterberging op de

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 34 Afspraken over verkoop van sociale huurwoningen Sinds 1998 worden in Amsterdam sociale huurwoningen verkocht. Aanleiding was de sterk veranderde samenstelling en woningbehoefte van de Amsterdamse bevolking.

Nadere informatie

Sterkste groei bij werknemers

Sterkste groei bij werknemers In 1994 stagneerde de ontwikkeling van de koopkracht nog. In de daarop volgende jaren nam de koopkracht echter steeds sterker toe: met 1% in 1995 tot 1,5% in 1997. De grootste stijging,,7%, deed zich voor

Nadere informatie

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid,

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid, Transformatie van de woningvoorraad Een afname van het aantal huishoudens heeft gevolgen voor de woningvoorraad. Dit geldt ook vergrijzing. Vraag en aanbod sluiten niet meer op elkaar aan. Problemen van

Nadere informatie

Woningtransacties per maand, Nederland 2013-2015

Woningtransacties per maand, Nederland 2013-2015 Uitstekend eerste halfjaar 2015 Nederlandse woningmarkt De Nederlandse woningmarkt heeft een prima eerste half jaar achter de rug. In de eerste 6 maanden van 2015 werden door het Kadaster 75.249 woningtransacties

Nadere informatie

Hartelijk welkom. Margot Tempelman Kenniscentrum (Kust)toerisme

Hartelijk welkom. Margot Tempelman Kenniscentrum (Kust)toerisme Hartelijk welkom Margot Tempelman Kenniscentrum (Kust)toerisme Harry van Waveren Gedeputeerde Recreatie & Toerisme Toeristische cijfers 2008 Marcia Besems Kenniscentrum (Kust)toerisme Cijfers van nu. Vakantiegedrag

Nadere informatie

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft Dienst Wonen, Zorg en Samenleven Fact sheet nummer 1 januari 211 Eigen woningbezit 1e en Aandeel stijgt, maar afstand blijft Het eigen woningbezit in Amsterdam is de laatste jaren sterk toegenomen. De

Nadere informatie

Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig?

Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig? Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig? Presentatie voor de werkconferentie Het Vitale Noorden Martiniplaza, Groningen, 22 mei 2013 Prof.dr. Jouke van Dijk, Hoogleraar Regionale Arbeidsmarktanalyse

Nadere informatie

Hypotheekschuld in Nederland:

Hypotheekschuld in Nederland: Hypotheekschuld in Nederland: Loan to value / loan to income Ruimteconferentie, 21 mei 2013 Marcel van Wijk Vastgoed en Woningmarkt ac.vanwijk@cbs.nl Agenda Recente ontwikkelingen Onderzoeksopzet Hypotheekschuld

Nadere informatie

Vakantiegedrag. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Factoren die van invloed zijn op vakantiegedrag. Wat is vakantiegedrag?

Vakantiegedrag. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Factoren die van invloed zijn op vakantiegedrag. Wat is vakantiegedrag? Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over vakantiegedrag van mensen. Het maakt je duidelijk waarom mensen met vakantie gaan en hoe de keuze voor een vakantie tot stand komt. Wat wordt er van jou

Nadere informatie

Migratiestromen en inkomensontwikkelingen in de provincie Groningen

Migratiestromen en inkomensontwikkelingen in de provincie Groningen Migratiestromen en inkomensontwikkelingen in de provincie Groningen Mensen verhuizen om allerlei redenen. Om samen te wonen, voor werk of studie of vanwege de woning zelf. Deze verhuizingen spelen een

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek 2010

Werkgelegenheidsonderzoek 2010 2010 pr ov i nc i e g r oni ng e n Wer kgel egenhei dsonder zoek Eenanal ysevandeont wi kkel i ngen i ndewer kgel egenhei di nde pr ovi nci egr oni ngen Werkgelegenheidsonderzoek 2010 Werkgelegenheidsonderzoek

Nadere informatie

Vakanties van Nederlanders in Zuid-Holland. ContinuVakantieOnderzoek

Vakanties van Nederlanders in Zuid-Holland. ContinuVakantieOnderzoek Vakanties van Nederlanders in Zuid-Holland ContinuVakantieOnderzoek NBTC-NIPO Research Postadres Postbus 63470 50 JL Den Haag Bezoekadres Prinses Catharina Amaliastraat 5, Den Haag Grote Bickersstraat

Nadere informatie

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen Auteur: Lars Brugman 1 Datum: 2 februari 2015 Deze publicatie in samenwerking met Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg opgesteld en gebaseerd op een eerdere publicatie van het Kadaster in de Barometer

Nadere informatie

Bijlage Visie Oost : Cijfers & trends bevolking en woningvoorraad Hilversum

Bijlage Visie Oost : Cijfers & trends bevolking en woningvoorraad Hilversum Bijlage Visie Oost : Cijfers & trends bevolking en woningvoorraad Hilversum 1. Ontwikkeling bevolking naar leeftijd De Primos huishoudensprognose (2011) voor de periode 2010-2040 schetst het volgend beeld:

Nadere informatie

Regiobericht 1.0 Noord

Regiobericht 1.0 Noord Economie, innovatie, werk en inkomen 1 Kenmerken van het landsdeel Het landsdeel Noord bestaat uit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De provincies werken samen in het Samenwerkingsverband

Nadere informatie

Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers

Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers Prof. mr. Friso de Zeeuw, praktijkhoogleraar Gebiedsontwikkeling TU Delft en directeur Nieuwe Markten Bouwfonds Ontwikkeling, met medewerking van Rink Drost,

Nadere informatie

Kracht van regiomerken onderzoek 2013 Provincie Flevoland. Den Haag, december 2013

Kracht van regiomerken onderzoek 2013 Provincie Flevoland. Den Haag, december 2013 Kracht van regiomerken onderzoek 2013 Provincie Flevoland Den Haag, december 2013 Aanleiding onderzoek regiobranding gaat tegenwoordig verder dan alleen promotie ontwikkeling van toeristisch merk inzicht

Nadere informatie

Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig?

Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig? Presentatie voor de werkconferentie Het Vitale Noorden Martiniplaza, Groningen, 22 mei 2013 Prof.dr. Jouke van Dijk, Hoogleraar Regionale Arbeidsmarktanalyse Rijksuniversiteit Groningen, Faculteit Ruimtelijke

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013

Koopsom per maand, Nederland 2012-2013 Persbericht Woningmarktcijfers.nl, Heerlen 21-01-2014 Nederlandse woningmarkt stabiel in tweede halfjaar 2013 De gemiddelde koopsom van de door het Kadaster geregistreerde woningtransacties kwam in december

Nadere informatie

Krimp Prognose 2010-2025

Krimp Prognose 2010-2025 Provincie: Limburg (Stads)regio Venlo gemeenten: Profiel gemeente: Venlo Regio: 36 Aanbod van leegstaand Leegstand en potentieel: Huidige leegstand: Er is geen volledig inventariserend onderzoek gedaan.

Nadere informatie

Veluwse Poort in beeld. Een onderzoek naar de bekendheid en beeldvorming van Veluwse Poort

Veluwse Poort in beeld. Een onderzoek naar de bekendheid en beeldvorming van Veluwse Poort Veluwse Poort in beeld Een onderzoek naar de bekendheid en beeldvorming van Veluwse Poort INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding... 2 1.1. Aanleiding... 2 1.2. Doel van het onderzoek... 2 1.3. Probleemstelling...

Nadere informatie

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte

Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte Stap 1 van de Ladder voor Duurzame Verstedelijking schrijft voor dat een stedelijke ontwikkeling past binnen de regionale behoefte. Provincie

Nadere informatie

Experimenteren in de woningmarkt Stadsregio Parkstad Limburg. 26 maart 2015 Jan Rademaker Stadsregio Parkstad Limburg

Experimenteren in de woningmarkt Stadsregio Parkstad Limburg. 26 maart 2015 Jan Rademaker Stadsregio Parkstad Limburg Experimenteren in de woningmarkt Stadsregio Parkstad Limburg 26 maart 2015 Jan Rademaker Stadsregio Parkstad Limburg Prof. J. Conijn: De druk op de huurmarkt blijft groot. Het middensegment zou moeten

Nadere informatie

Werkloosheid nauwelijks veranderd

Werkloosheid nauwelijks veranderd Persbericht Pb14-084 18-12-2014 09.30 uur Werkloosheid nauwelijks veranderd - Werkloosheid blijft 8 procent - Meer mensen aan het werk in de afgelopen drie maanden - Aantal WW-uitkeringen met 6 duizend

Nadere informatie

Pas je huizen aan of breng je mensen in beweging? Kees Konings, DomaVita Vastgoedadvies

Pas je huizen aan of breng je mensen in beweging? Kees Konings, DomaVita Vastgoedadvies Transformatie bestaande woningvoorraad Pas je huizen aan of breng je mensen in beweging? Kees Konings, DomaVita Vastgoedadvies Kansen en uitdagingen voor West-Brabant Thema s/ Agenda: 1. Steden en (kleine)

Nadere informatie

Wonen in Dordrecht. De crisis voorbij?; trends en verwachtingen. 30 november 2010

Wonen in Dordrecht. De crisis voorbij?; trends en verwachtingen. 30 november 2010 Wonen in Dordrecht De crisis voorbij?; trends en verwachtingen 30 november 2010 Inhoudsopgave 1. Wat willen we? Beleid en welke afspraken zijn er voor Dordrecht? 2. Hoe staan we er voor? Stand van zaken

Nadere informatie

Financiering woningaanpassingen een onderzoek van seniorenorganisatie ANBO

Financiering woningaanpassingen een onderzoek van seniorenorganisatie ANBO 27-05-2015 Financiering woningaanpassingen een onderzoek van seniorenorganisatie ANBO Over dit onderzoek Dit onderzoek over wonen en verhuizen is uitgevoerd door seniorenorganisatie ANBO. Het betreft een

Nadere informatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie Manifeste lokale woningbehoefte Vraag zoekt locatie 10-3-2015 Inleiding In de gemeentelijke Visie op Wonen en Leefbaarheid (2012) is uitgesproken dat de gemeente in principe in alle kernen ruimte wil zoeken

Nadere informatie

Waarom dit onderzoek?

Waarom dit onderzoek? Waarom dit onderzoek? Een betere buurt in 2026! Woningstichting De Volmacht wil uw buurt vernieuwen en verbeteren en klaar maken voor de toekomst. Daarvoor is een allereerst goede analyse van uw buurt

Nadere informatie

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt platform woningcorporaties noord-holland noord Voorwoord Op 15 december 2011 is door ruim 20 corporaties uit de subregio s Noordkop, West-Friesland,

Nadere informatie

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100)

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100) Het aantal leerlingen in het basisonderwijs is tussen 2010 en 2014 gedaald. In de provincie Limburg nam het aantal leerlingen in deze periode het sterkst af. In het voortgezet onderwijs is het aantal leerlingen

Nadere informatie

Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide. 2010-2020 Segment Nieuwbouw Sloop Verkoop Totaal

Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide. 2010-2020 Segment Nieuwbouw Sloop Verkoop Totaal Bijlage 1: Woningbouwprogramma Dommelkwartier en relatie Lage Heide Volgens de laatste Provinciale Prognose (2011) bedraagt de woningbouw behoefte in Valkenswaard een netto toevoeging van 1.230 woningen

Nadere informatie

Aanbod woningen 2008/2009 215,25

Aanbod woningen 2008/2009 215,25 Haalbaarheid Aanvullend op het stedenbouwkundig plan gaat dit document in op de haalbaarheid van het plan en dan met name de keuze van de twee doelgroepen en het daarbij te realiseren aanbod. Door het

Nadere informatie

*BM1400514* BM1400514

*BM1400514* BM1400514 *BM1400514* BM1400514 Verslag : Beeldvormende vergadering Woonvisie Datum : 18 februari 2014 Tijd : 19:30 uur Lokatie : raadszaal gemeentehuis Onderwerp : Woonvisie Aanwezig : Zie presentielijst Afwezig

Nadere informatie

7. Effect crisis op de woningmarkt- dynamiek. Auteur Remco Kaashoek

7. Effect crisis op de woningmarkt- dynamiek. Auteur Remco Kaashoek 7. Effect crisis op de woningmarkt- dynamiek Auteur Remco Kaashoek De dynamiek op de koopwoningmarkt is tussen 2007 en 2011 afgenomen, terwijl die op de markt voor huurwoningen licht is gestegen. Het aantal

Nadere informatie

Uitwerking uitkomsten praatcafé

Uitwerking uitkomsten praatcafé Uitwerking uitkomsten praatcafé 21 november 2012 in de Tjattel Sjoerd IJdema / Frans Jorna Inhoud Algemeen... 2 Tafels Voorzieningen... 2 Tafels Wonen... 3 Tafels Werken... 3 Plenaire nabespreking... 5

Nadere informatie

VOORKANT!TOEVOEGEN!!!

VOORKANT!TOEVOEGEN!!! VOORKANTTOEVOEGEN VrijetijdseconomieDrenthe Feitenencijfers 2015 (versie2september2015) Colofon DitiseenuitgavevandeProvincieDrenthe Auteur:MonicaWagenaar,DeAfdelingOnderzoekwww.deafdelingonderzoek.nl

Nadere informatie

Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013

Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 drs. W. van Ooij MarktMonitor Januari 2015 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 . Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013

Nadere informatie

Op 19 mei 2014 stelde u ons college schriftelijke vragen over de verkoop van huurwoningen door Vestia.

Op 19 mei 2014 stelde u ons college schriftelijke vragen over de verkoop van huurwoningen door Vestia. De heer P. Beeldman Westeinde 12 2841 BV MOORDRECHT ** verzenddatum 27 mei 2014 onderwerp uw kenmerk bijlage afdeling VROM behandeld door J.D. Lindeman telefoon 0180-639976 Geachte heer Beeldman, Op 19

Nadere informatie

Experimenten Particuliere Woningvoorraad Groningen

Experimenten Particuliere Woningvoorraad Groningen Beknopte informatie over Experimenten Particuliere Woningvoorraad Groningen Op zoek naar praktische en haalbare oplossingen voor boventallige of verwaarloosde particuliere woningen in de Groningse krimpregio's.

Nadere informatie

WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020

WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020 WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020 Vastgesteld in de raadsvergadering van 18 juni 2012. Verkorte versie wijkvisie Stadskanaal Noord 2011-2020 1 Wijkvisie Stadskanaal Noord 2011-2020 In de wijkvisie

Nadere informatie

Toelichting huidige ontwikkelingen woningmarkt versus vastgesteld woonplan

Toelichting huidige ontwikkelingen woningmarkt versus vastgesteld woonplan Bijlage 4 Toelichting huidige ontwikkelingen woningmarkt versus vastgesteld woonplan Koopmarkt De koopmarkt zit op slot. Het aantal transacties is laag. Deels durven mensen niet te verhuizen vanwege de

Nadere informatie

HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016

HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016 HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016 De Hypotheek Index geeft ieder kwartaal inzicht in het consumentengedrag op het gebied van hypotheken. De kerncijfers zijn afkomstig van De Hypotheker die met ruim 10 procent

Nadere informatie

Samen naar de gewenste woningvoorraad in Odiliapeel

Samen naar de gewenste woningvoorraad in Odiliapeel Samen naar de gewenste woningvoorraad in Odiliapeel Eindverslag April 2015 1. Inleiding In april 2014 hebben gemeente Uden, gemeente Veghel en wooncorporatie Area een woonwensenonderzoek uitgevoerd. Om

Nadere informatie

Permanente bewoning vakantiehuisjes

Permanente bewoning vakantiehuisjes r gemeente ermelo Permanente bewoning vakantiehuisjes Iedere recreant is welkom. Maar wonen in een vakantiehuisje in Ermelo mag niet! a i H 0 2 Gemeente Ermelo Permanente bewoning vakantiehuisjes Inhoud

Nadere informatie

Bijlagen bij: Woonagenda Aalsmeer 2016 2020

Bijlagen bij: Woonagenda Aalsmeer 2016 2020 Bijlagen bij: Woonagenda Aalsmeer 2016 2020 Bijlage 1: Vraag en Aanbod woningmarkt Aalsmeer Bijlage 2: Kaart Woningbouwprojecten Bijlage 3: Woonfonds Aalsmeer Bijlage 1: Vraag & aanbod woningmarkt Aalsmeer

Nadere informatie

Onderzoek kleine kernen

Onderzoek kleine kernen Gemeente Kampen Onderzoek kleine kernen 1 maart 2012 Projectnr. 166.106/G Boulevard Heuvelink 104 6828 KT Arnhem Postbus 1174 6801 BD Arnhem Telefoon (026) 3512532 Telefax (026) 4458702 E-mail Internet

Nadere informatie

Bereikbaarheid van winkelvoorzieningen voor senioren op het platteland onder druk

Bereikbaarheid van winkelvoorzieningen voor senioren op het platteland onder druk 23 augustus 2010 Bereikbaarheid van winkelvoorzieningen voor senioren op het platteland onder druk Nederland vergrijst. Winkelvoorzieningen concentreren zich steeds meer in grotere winkelgebieden en locaties

Nadere informatie

Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland

Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland Jan Dirk Gardenier 17 april 2015 Lokale verschillen in leefbaarheid veel gesloten platteland Economie is afhankelijk van ruimtelijke gebiedsontwikkeling en de

Nadere informatie

Waardering van voorzieningen, vervoer en werk

Waardering van voorzieningen, vervoer en werk Waardering van voorzieningen, vervoer en werk Burgerpeiling Woon- en Leefbaarheidsmonitor Eemsdelta 2015 Een afname van het inwoneraantal heeft gevolgen voor het voorzieningenniveau. Er zal immers niet

Nadere informatie

WOONWENSENONDERZOEK PARKSTAD LIMBURG 2008-2009

WOONWENSENONDERZOEK PARKSTAD LIMBURG 2008-2009 WOONWENSENONDERZOEK PARKSTAD LIMBURG 2008-2009 RAPPORTAGE WOONWENSENONDERZOEK PARKSTAD LIMBURG 2008 2009 Uitgevoerd in opdracht van Parkstad Limburg Door: Datum: Ikwileenanderewoning.nl, 13 09 2009 Woonplein

Nadere informatie

Bijlagen. Bijlage C Selectiecriteria bij de werving van de gespreksdeelnemers... 2 Bijlage E Draaiboek focusgroepen senioren... 4

Bijlagen. Bijlage C Selectiecriteria bij de werving van de gespreksdeelnemers... 2 Bijlage E Draaiboek focusgroepen senioren... 4 Carola Simon, Lotte Vermeij en Anja Steenbekkers, Het beste van twee werelden. Plattelanders over hun leven op het platteland. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau, oktober 2007. Bijlagen Bijlage

Nadere informatie

Feiten NVM Open Huizen Dag 5 oktober 2013

Feiten NVM Open Huizen Dag 5 oktober 2013 Feiten NVM Open Huizen Dag 5 oktober 2013 Aan de NVM Open Huizen Dag van 5 oktober 2013 deden 47.374 woningen mee, waarvan 1.192 nieuwbouwwoningen (2,9%). De meeste huizen waren te bezoeken in de provincies

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Atlas voor gemeenten 015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht IB Onderzoek, 9 mei 015 Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 86 1350 onderzoek@utrecht.nl

Nadere informatie

Invloed van Groningse aardbevingen op woongenot

Invloed van Groningse aardbevingen op woongenot Invloed van Groningse aardbevingen op woongenot Welke invloed hebben de aardbevingen in Noord-Oost Groningen op het woongenot? Hoe schat men de kans in dat de eigen woonplaats getroffen kan worden? Onderzoek

Nadere informatie

Nog steeds in. Helmond 77%

Nog steeds in. Helmond 77% De trends volgens de Helmonders Bijlage 4 Resultaten enquête Stadspanel Onderzoek en Statistiek Gooitske Marsman Augustus 2011 Inleiding Helmond heeft een start gemaakt met het project dat uiteindelijk

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Woononderzoek Nederland 2009

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Woononderzoek Nederland 2009 Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB10-020 22 maart 2010 9.30 uur Woononderzoek Nederland 2009 Totale woonlasten stijgen in dezelfde mate als netto inkomen Aandeel en omvang aflossingsvrije

Nadere informatie

Sociale huur in de Hoeksche Waard, nu en in de toekomst

Sociale huur in de Hoeksche Waard, nu en in de toekomst Sociale huur in de Hoeksche Waard, nu en in de toekomst Joop Hilberding, Beleidsadviseur 11 februari 2013 Het aandeel in de woningvoorraad per kern In de 5 grote kernen staat 70% van ons bezit Gemiddeld

Nadere informatie

Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist

Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist De Ladder voor duurzame verstedelijking is in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) geïntroduceerd en

Nadere informatie

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE 3 E KWARTAAL 211 Gemaakt voor NVM Wonen Gemaakt door NVM Data & Research Inhoudsopgave 1 Introductie enquête... 3 1.1 Periode... 3 1.2 Respons... 3 2 Staat van de woningmarkt...

Nadere informatie

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/ 2 Wonen De gemeente telt zo n 36.000 inwoners, waarvan het overgrote deel in de twee kernen Hellendoorn en Nijverdal woont. De woningvoorraad telde in 2013 zo n 14.000 woningen (exclusief recreatiewoningen).

Nadere informatie

Afstudeeronderzoek van E. van Bunningen BSc (Het volledige Engelstalige onderzoeksrapport kunt downloaden via deze link)

Afstudeeronderzoek van E. van Bunningen BSc (Het volledige Engelstalige onderzoeksrapport kunt downloaden via deze link) CONCENTRATIE VAN MAATSCHAPPELIJKE DIENSTEN IN GEMEENTELIJK VASTGOED NAAR AANLEIDING VAN DEMOGRAFISCHE TRANSITIE Een casestudie in landelijke gemeenten in Noord-Brabant, Nederland Afstudeeronderzoek van

Nadere informatie

*ZE9E061ECF3* Raadsvergadering d.d. 19 februari 2015

*ZE9E061ECF3* Raadsvergadering d.d. 19 februari 2015 *ZE9E061ECF3* Raadsvergadering d.d. 19 februari 2015 Agendanr.. Aan de Raad No.ZA.14-31083/DV.15-441, afdeling Ruimte. Onderwerp: Woonvisie 2014-2030 Sellingen, 12 februari 2015 Algemeen Deze Woonvisie

Nadere informatie

TOEPASSING TREDE 1 EN 2 LADDER DUURZAME VERSTEDELIJKING V00R PLAN MULDERSWEG

TOEPASSING TREDE 1 EN 2 LADDER DUURZAME VERSTEDELIJKING V00R PLAN MULDERSWEG TOEPASSING TREDE 1 EN 2 LADDER DUURZAME VERSTEDELIJKING V00R PLAN MULDERSWEG 12 januari 2016 drs. Fokke de Jong Australiëlaan 5, 3526 AB Utrecht 030 693 60 00 info@atrive.nl www.atrive.nl KvK: 31042832

Nadere informatie