Met SURF in de wolken. Cloud computing en cloud services in het hoger onderwijs en onderzoek

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Met SURF in de wolken. Cloud computing en cloud services in het hoger onderwijs en onderzoek"

Transcriptie

1 Met SURF in de wolken Cloud computing en cloud services in het hoger onderwijs en onderzoek

2 Inhoudsopgave Inleiding Position paper Wat is cloud computing? Voordelen van cloud-services in het hoger onderwijs en onderzoek De SURF cloud-strategie De uitdagingen van cloud-services Waarom nu actie ondernemen? Plan van Aanpak - opstartfase Activiteiten Governance Begroting Bijlagen I Cloud Services for Higher Education and Research II Cloud-services bij de instellingen en SURF III De uitdagingen van cloud-services

3 Inleiding Instellingen voor hoger onderwijs en onderzoek leven in een sterk veranderende wereld. In het SURF Meerjarenplan werd al gesignaleerd dat het onderwijs open wordt: communicatie tussen studenten en docenten vindt niet langer uitsluitend plaats tussen de muren van de instellingen en alleen tussen negen en vijf uur. Studenten maar ook medewerkers beschikken over een groot aantal persoonlijke devices, zoals mobiele telefoons, zakcomputers, laptops, e-readers etc. Zij verwachten daarmee toegang te krijgen tot alles wat zij voor hun studie of werk nodig hebben. Online samenwerking, niet alleen binnen de instelling maar ook over instellingsmuren heen, wordt steeds meer gemeengoed. De noodzaak tot vérgaande open en online samenwerking bestaat al helemaal in onderzoek. Daar is sprake van een data-explosie: niet alleen de bètawetenschappen genereren enorme hoeveelheden data, dat geldt inmiddels voor de meeste andere onderzoeksgebieden, inclusief de geesteswetenschappen. Wetenschappelijke doorbraken vinden steeds vaker plaats op het snijvlak van disciplines, op basis van gezamenlijke inspanning. En terwijl instellingen veel geld uitgeven aan ICT-voorzieningen om aan al deze wensen en ontwikkelingen tegemoet te komen, worden zij tegelijkertijd genoodzaakt te bezuinigen. Bij al deze ontwikkelingen is cloud computing een onmisbaar instrument. Om invulling te geven aan dit thema - dat in het Meerjarenplan een prominente plaats inneemt - bezochten de bijna voltallige platformbesturen van Onderwijs en Bedrijfsvoering en vertegenwoordigers van SURFnet, SURFdiensten en SURFfoundation in maart 2011 leveranciers en universiteiten in San Francisco en Seattle 2. Deze succesvolle studiereis maakte de geweldige potentie van cloud computing duidelijk, maar toonde ook de risico s. Drie grote spelers: Google, IBM en Microsoft, gaven een helder beeld van hun cloud-strategie, hun kracht en hun zwakte. Ook werden belangrijke aanzetten tot beslismodellen getoond. De studiereis leidde tot de volgende inzichten: De vraag is niet óf we de cloud in gaan, maar wanneer en hoe dat gebeurt; Samen optrekken in SURF-verband is van grote toegevoegde waarde, zowel voor het Nederlandse hoger onderwijs en onderzoek als geheel, als voor de individuele instellingen. Als gevolg daarvan hebben de platformbesturen eind maart besloten tot daadkrachtig en gemeenschappelijk beleid ten aanzien van cloud computing en het gebruik van cloud-services. De daarvoor opgerichte SURF-taskforce Cloud geeft invulling aan dat besluit door het ontwikkelen van een Plan van Aanpak. Daaronder valt ook het inpassen van dit onderwerp in de huidige en komende jaarplannen van de SURF-onderdelen en het vrijmaken van voldoende resources. De opdracht van de taskforce Cloud is om zorg te dragen voor regie en synergie bij het benutten van cloud computing en cloud-services door de op SURF aangesloten instellingen. Dat doet de taskforce onder andere door middel van: - het formuleren van een cloud-strategie; - vendormanagement; - expertiseontwikkeling en -deling; - initiëren en ondersteunen van implementatietrajecten. De taskforce Cloud is haar werkzaamheden begonnen met het schrijven van dit position paper. Het eerste deel bevat nut en noodzaak van cloud computing en het gebruik van cloud-services, de Virtualisatie en alternatieve vormen van sourcing 2 Google, Berkeley University en IBM in San Francisco en Microsoft en de University of Washington in Seattle 2

4 kansen en uitdagingen en een aanzet tot een gemeenschappelijke SURF cloud-strategie. In het tweede deel heeft de taskforce Cloud een actieplan uitgewerkt voor de periode Dit document is besproken met het CIOberaad 3, CvDUR 4, COMIT 5, KAAIWO 6, de besturen en contactpersonen van de platforms ICT & Onderwijs, ICT & Onderzoek en ICT & Bedrijfsvoering, de secretaris van de Wetenschappelijk Technische Raad, en de Special Interest Groups Groene ICT, Digitale Leer- en WerkOmgeving en Toetsen. Het streven is om de formulering van een gemeenschappelijke cloud-strategie af te ronden op het SURF Symposium Cloud Computing voor bestuurders op 8 november De formele vaststelling kan mogelijk plaatsvinden op de ABvergadering van SURF later in november. 3 De CIO s van ruim 40 instellingen van hoger onderwijs en onderzoek 4 Coördinatie Vergadering Directies Universitaire Rekencentra 5 Platform van functionarissen die op HBO-instellingsniveau verantwoordelijk zijn voor informatievoorziening, communicatietechnologie en automatisering 6 Overlegorgaan van functionarissen die binnen de instellingen van wetenschappelijk onderwijs verantwoordelijk zijn voor informatievoorziening t.b.v. bestuur en beheer, bestuurlijke informatievoorziening of administratieve automatisering 3

5 4

6 1. Position paper 1.1 Wat is cloud computing? Onder cloud computing verstaan we het leveren of gebruiken van schaalbare en elastische diensten via internet 7. Deze diensten kan de gebruiker zelf inrichten; er wordt voor betaald op basis van gebruik, ongeveer zoals stroom uit het elektriciteitsnet. Via dergelijke cloud-services kan een groot aantal functionaliteiten en het merendeel van de gegevens die een leerling/student, docent, onderwijsmanager of zelfs de onderwijsinstelling als geheel gebruikt, beschikbaar worden gesteld via internet. Omdat de instelling de benodigde techniek niet meer in huis hoeft te hebben, wordt tijd en geld bespaard. De ontstane ruimte kan vervolgens worden ingezet in het primaire proces: het leveren van kwalitatief hoogstaand onderzoek en onderwijs. Een internationale definitie 8 van cloud computing luidt: Cloud computing refers to on-demand network access to a shared pool of configurable computing resources that can be rapidly provisioned and released with minimal management effort or service provider interaction, with essential characteristics: ondemand self-service, broad network access, resource pooling, rapid elasticity, measured service. Het is nuttig om onderscheid te maken tussen drie cloud-omgevingen waaruit services afgenomen kunnen worden, te weten de public, community en private cloud. De public cloud is de plaats waar generieke diensten kunnen worden afgenomen. Deze zijn dus niet specifiek bedoeld voor het hoger onderwijs en onderzoek en worden geleverd door grote leveranciers zoals Google (Google Apps) en Microsoft nu Office365). Er zijn ook nichespelers actief, zoals Dropbox of Evernote. In de community cloud is sprake van gemeenschappelijke, specifieke cloud-services voor het (hoger) onderwijs en onderzoek. In een private cloud wordt lokaal, binnen een organisatie, het datacentrum gevirtualiseerd en/of uitbesteed. Strikt genomen vallen private cloud-services buiten de cloud. Naast deze indeling in drie typen cloud, te beschouwen als een deliverymodel, is er ook een indeling naar drie typen services te maken: Software as a Service (SaaS), Platform as a Service (PaaS) en Infrastructure as a Service (IaaS). De kracht van de cloud is medio 2011 het meest tastbaar in SaaS: de diensten van grote aanbieders als Google en Microsoft, die hun productiviteitssoftware als kant-en-klare services in de public cloud aanbieden. SaaS biedt een laagdrempelige instap in de cloud. De focus vanuit de hoger onderwijsinstellingen ligt tot nu toe op deze generieke public cloud-voorzieningen (commodity services). Op het vlak van deze kantoorapplicaties verschillen de behoeftes van hoger onderwijs en onderzoek niet tot nauwelijks van die van organisaties in andere sectoren. Het hoger onderwijs en onderzoek kan relatief eenvoudig profiteren van de schaalvoordelen van deze cloudservices en consumeert deze as is. 7 Bron: Cloud computing in het onderwijs, minder zorg om techniek, meer profijt van ICT, een uitgave van het SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma (www.surfnetkennisnetproject.nl/innovatie/cloudcomputing) 8 Bron: National Institute of Standards and Technology 5

7 Bij PaaS en IaaS blijven instellingen daarentegen (mede)verantwoordelijk voor de productie van cloud-services. Hier worden applicaties geleverd vanuit een gemeenschappelijk platform of worden infrastructuurcomponenten zoals storage of rekenkracht als bouwblokken uit de cloud afgenomen. Figuur 1. De relatie tussen de verschillende cloud-deliverymodellen (private, community en public) en typen services (Infrastructure, Platform en Software as a Service). In figuur 2 in Bijlage I: Cloud Services for Higher Education and Research worden deliverymodellen en typen services nader uitgewerkt en toegelicht. 1.2 Voordelen van cloud-services in het hoger onderwijs en onderzoek Voor instellingen voor hoger onderwijs en onderzoek zijn de voordelen van het gebruik van cloudservices: Door cloud-services kunnen zij kwalitatief hoogwaardige ICT-services leveren die voldoen aan de eisen van studenten, docenten, onderzoekers en medewerkers. Bovendien kunnen de instellingen hiermee beter en sneller dan nu het geval is, meegroeien met de ontwikkeling van die eisen en het beschikbare aanbod benutten: een snelle adoptie en beschikbaarheid van nieuwe voorzieningen. Cloud-services kunnen betaalbaar en beheersbaar de levering van services any place, any time en, steeds belangrijker, op any device vormgeven; Cloud-services leiden tot een significante toename van flexibiliteit, met tegelijkertijd kostenreductie en -beheersing; 6

8 Cloud-services kunnen (mits goed toegepast) een significante bijdrage leveren aan reductie van energieconsumptie en dus aan de doelstellingen van duurzaamheid die de instellingen zichzelf hebben opgelegd. Enkele instellingen maken al gebruik van public cloud-voorzieningen. Zo zijn er medio 2011 twee Google-apps gebruikers en experimenteren zes instellingen ermee. Vier instellingen gebruiken Microsoft een tiental instellingen voert daarmee proeven uit. 'Deze instellingen wisselen ervaringen uit en profiteren nu al van de voordelen die de public cloud te bieden heeft. Ook SURF zit niet stil. Zo is in het kader van het SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma onderzoek gedaan naar de kansen en mogelijkheden van cloud computing voor het onderwijs. SURFdiensten sluit contracten af met public cloud aanbieders opdat studenten, onderzoekers, docenten en medewerkers tegen zeer gunstige voorwaarden tegen lage prijzen of zelfs gratis kunnen beschikken over relevante cloud-software. Met SURFfederatie kunnen gebruikers vervolgens met één identiteit die van hun instelling inloggen bij alle cloud-aanbieders die op SURFfederatie zijn aangesloten. En in samenwerking met de instellingen en (internationale) partners ontwikkelt SURFnet de nieuwe samenwerkingsinfrastructuur SURFconext, waarin diensten van verschillende aanbieders met en naast elkaar kunnen worden gebruikt om optimale samenwerking over instellings- en landsgrenzen mogelijk te maken. SURFnet voert ook diverse pilots uit op het terrein van cloud computing. Voor een uitgebreider overzicht zie Bijlage II. SURFconext als verbindingsinfrastructuur voor de cloud SURFconext is een voor gebruikers nagenoeg onzichtbare verbindingsinfrastructuur die interne instellingsdiensten en externe cloud-services aan elkaar koppelt. Zo wordt tussen deze voorzieningen instellings- en productoverstijgende data-uitwisseling mogelijk. Om onderling verbonden te worden hoeven leveranciers en instellingen slechts één koppeling te leggen, namelijk met de SURFconext-infrastructuur. Gebruikers kunnen bij alle gekoppelde diensten inloggen met hun vertrouwde instellingsaccount (single sign-on) en daar samenwerken in dezelfde teamsamenstelling. Zij kiezen zelf welke diensten ze inzetten en kunnen deze middels gadgets in een omgeving samenvoegen. Instellingen hebben controle over de beschikbare services (gebruiksvoorwaarden) en het identiteitsbeheer. (www.surfconext.nl) 1.3 De SURF cloud-strategie Voor het hoger onderwijs en onderzoek zijn cloud-services onvermijdelijk. En hoewel sommige instellingen al op individueel niveau de vruchten plukken van het gebruik van dergelijke diensten, kunnen de voordelen op veel grotere schaal worden benut als zij in SURF-verband samen optrekken. Want met instellingsoverstijgende samenwerking kan schaalgrootte worden gerealiseerd en inkoopkracht worden gebundeld, wat ten goede komt aan de eindgebruiker. Tegelijkertijd is samenwerken dé manier om kennis en ervaring te delen en met kracht de specifieke noden en behoeften van het (Nederlandse) hoger onderwijs en onderzoek bij leveranciers neer te leggen. 7

9 Met andere woorden: een gemeenschappelijke SURF cloud-strategie biedt de mogelijkheid om gezamenlijk en kostenefficiënt activiteiten te ontplooien in de community en de public cloud en zo daadwerkelijk en op grote schaal te profiteren van de voordelen die de cloud te bieden heeft. Tegelijkertijd is de cloud niet zaligmakend. We realiseren ons dat het niet dé oplossing voor alle problemen kan zijn en waar het dat wel is, werkt het alleen als we dit onderwerp gezamenlijk en op de juiste manier oppakken. De SURF cloud-strategie is erop gericht maximaal gebruik te maken van cloud-services en bestaat uit de volgende beliefs : NB. Deze beliefs zijn stellig geformuleerd en dienen als uitgangspunt voor discussie die door de gezamenlijke instellingen moet worden gevoerd. De uitkomsten van deze discussie bieden de basis voor een definitieve formulering van de beliefs, en vormen de uitgangspunten voor de cloud-strategie voor het Nederlands hoger onderwijs en onderzoek. Het doel van de cloud-strategie is het ontzorgen van instellingen, zodat hun focus kan liggen op de primaire processen onderwijs en onderzoek. Uitgangspunt bij beslissingen over nieuwe applicaties is cloud first, omdat de voordelen van het gebruik van commoditydiensten uit de cloud groot zijn. Het biedt meer functionaliteit voor minder geld. Samen optrekken bij het afnemen van cloudservices voor het hoger onderwijs loont. Het is gunstig voor inkoopkracht, contractmanagement, kwaliteitssturing, het afdwingen van standaarden, security/privacy en kennisdeling. Wanneer geen public cloud-services beschikbaar zijn, loont het om samen te werken in een te vormen community cloud. Als wordt samengewerkt aan het gezamenlijk aanbieden van ondersteunende en bedrijfsprocessen (zoals personeels-, studenten- en financiële administratie), worden kennis en middelen gebundeld. Daarbij moeten instellingen zich wel met hun eigen merk kunnen blijven profileren. De community cloud kan ook worden gebruikt voor diensten die wel geschikt zijn voor de cloud, maar niet voor de public cloud. Zo kan de community cloud fungeren als een buiten de muren van de instelling geplaatste private cloud (virtual private cloud), of als uitwijkmogelijkheid. Pas als er geen geschikte public of community cloud-services beschikbaar of te ontwikkelen zijn, zouden instellingen private oplossingen moeten ontwikkelen. Bestaande private toepassingen, platforms en infrastructuren worden zoveel mogelijk ondergebracht in een gemeenschappelijk platform, in de vorm van SaaS, PaaS en IaaS. De cloud-strategie vraagt om een andere ICT-infrastructuur. In de community cloud is standaardisatie van de processen een voorwaarde om de vruchten van gezamenlijke cloudservices te kunnen plukken. De eindgebruiker, of het nu een student, docent of onderzoeker is. heeft keuzevrijheid om te bepalen welke devices en toepassingen hij/zij wil gebruiken. Geef eindgebruikers de vrijheid om te kiezen tussen public cloud-aanbieders. Zorg ervoor dat het door een goede infrastructuur niet uitmaakt waar zij voor kiezen. 8

10 In figuur 1 op pagina 6 zijn in blauw, groen en rood drie werkvelden aangegeven. De taskforce Cloud voorziet dat hier op korte termijn actie noodzakelijk en mogelijk is. 1. blauw: ondersteuning van de bij SURF aangesloten instellingen bij hun migratie van gevirtualiseerde, instellingsspecifieke systemen in het lokale datacentrum, naar een community cloud (een technische infrastructuur buiten de instelling, waar deze virtuele instellingssystemen kunnen worden geplaatst: virtual private cloud) of de public cloud. 2. groen: ontwikkelen van gemeenschappelijke, gestandaardiseerde online services, die gezamenlijk worden aangeboden en bestuurd middels een community cloud (met aandacht voor kansen voor instellingsoverstijgende voorzieningen en open samenwerking). 3. rood: zorgen voor een gezamenlijke benadering van public cloud-leveranciers en het maken van de juiste afspraken over de door hen aangeboden services ten aanzien van licenties, gebruiksvoorwaarden en interoperabiliteit (met aandacht voor eindgebruikers- pull en voor de gewenste handelingssnelheid bij de adoptie van cloud-services). 1.4 De uitdagingen van cloud-services De invoering van cloud-services in het hoger onderwijs en onderzoek is een omvangrijke en ingrijpende operatie. Niet alleen gaat het om innovatie in de ICT, ook de organisatie van de werkprocessen zal moeten veranderen. Er is wellicht zelfs sprake van een cultuuromslag naar minder zelf produceren, meer regisseren en consumeren (met andere woorden: benutten wat voorhanden is). Deze vernieuwing is dus niet zonder consequenties en zal zeker enkele jaren in beslag nemen. Eerst zal moeten worden onderzocht welke applicaties/diensten uit de public cloud kunnen worden afgenomen, welke in een community cloud kunnen worden gedeeld met gelijkgestemden en welke instellingsspecifiek zijn. Om daarna de voordelen voor de instellingen en de gebruikers - het betaalbaar en flexibel aanbieden van kwalitatief hoogwaardige ICT-diensten en daarover any place, any time, any device kunnen beschikken - ten volle te kunnen benutten, zullen instellingen moeten nadenken over een groot aantal onderwerpen. Privacy en eigenaarschap van gegevens zijn misschien wel de belangrijkste succes- of faalfactoren van cloud-services. Het is noodzakelijk de risico s te wegen en op basis daarvan tot maatregelen te komen om deze te beteugelen. Een gezamenlijke aanpak op dit gebied heeft recent al geleid tot succes: zowel Google als Microsoft hebben zich aangesloten op SURFfederatie, waardoor studenten en medewerkers met één identiteit die van hun instelling veilig kunnen inloggen op de cloudservices van beide leveranciers. Het was wereldwijd een van de eerste keren dat deze leveranciers een dergelijke federatieve authenticatiekoppeling legden. Door die koppeling blijven identity en access management de verantwoordelijkheid van de instelling. Vrijwel net zo n belangrijk onderwerp als privacy en eigenaarschap is standaardisatie van generieke processen. Interoperabiliteit is noodzakelijk om samenwerking tussen diensten en mensen mogelijk te maken. Door standaardisatie kunnen afnemers ook onafhankelijk blijven van leveranciers: niet iedereen hoeft dezelfde leverancier te kiezen en het wordt eenvoudiger van de ene leverancier over te stappen naar de andere. Standaardisatie betekent dus niet allemaal dezelfde leverancier, maar wel technische standaardisatie en belangrijke standaardisatie van (werk)processen. Wanneer de instellingen werkelijk willen profiteren van gezamenlijke diensten in de community cloud is standaardisatie een must. Standaardiseren is nodig om te kunnen differentiëren en 9

11 flexibiliseren. Denk aan de analogie met Lego-stenen: met een gestandaardiseerde steen kan goedkoop en betrouwbaar een veelheid aan verschillende vormen worden gebouwd. Alleen met standaardisatie is voor eindgebruikers daadwerkelijk keuzevrijheid te realiseren. De pijn die op de korte termijn gepaard gaat met standaardisatie wordt volledig gecompenseerd door het profijt op langere termijn. Naast deze belangrijke uitdagingen is ook aandacht nodig voor onderwerpen als rekenschap, governance en verantwoording, toegankelijkheid, integratie (het aan elkaar knopen van de veelheid aan diensten), controleerbaarheid en afhankelijkheid. Ook zal iedere instelling zichzelf specifieke vragen moeten stellen bij de invoering van cloudservices, zoals: Hoe kom je tot een keuzestrategie (sourcing beleid) voor gebruik van services uit de cloud en voor leveranciers? Welke cloud-services moeten instellingen zelf (blijven) produceren en onder hun eigen verantwoordelijkheid aanbieden. Welke (type) diensten kunnen instellingen uit de cloud consumeren? Welke regelen gebruikers onder eigen verantwoordelijkheid? Wie in de organisatie (welke afdeling) bepaalt deze keuzestrategie? Hoe zorg je voor adoptie van cloud-services binnen de instelling? (Hoe) ga je huidige systemen migreren naar SaaS, PaaS en IaaS? Wat zijn de consequenties voor het ICT-personeel? Hoe organiseer je cloud-services binnen de instelling? In Bijlage II worden deze thema s en vragen verder toegelicht. 1.5 Waarom nu actie ondernemen? Om samen maximaal te profiteren van de kansen die cloud-services bieden, is het noodzakelijk om nú samen actie te nemen. Public cloud Er is een groot aanbod van public cloud-services beschikbaar, waar zowel studenten als medewerkers gefragmenteerd en zonder samenhang gebruik van maken. En hoewel maar weinig instellingen een eigen strategie voor cloud-services hebben opgesteld, staan ze wel allemaal op het punt keuzes te maken. Het is niet ondenkbaar dat het ontbreken van een strategie leidt tot overhaaste, onvoldoende doordachte keuzes. Ook bij leveranciers is het onderwerp cloud volop in beweging. Er ontwikkelen zich in hoog tempo nieuwe diensten, en alles wijst erop dat dit zo doorgaat. Op dit moment is het nog mogelijk om invloed uit te oefenen op bijvoorbeeld de architectuurkeuzes en Service Level Agreements van leveranciers. Daarvoor is wel gezamenlijke actie nodig. Alleen dat kan de kosten van cloud-services beteugelen en de flexibiliteit en betrouwbaarheid van cloud-services vergroten. Community cloud Instellingen zullen het meest met elkaar te maken hebben in de community cloud. Hier zullen zij gemeenschappelijke diensten (laten) ontwikkelen die niet in de public cloud beschikbaar zijn. Het financiële en bedrijfsmatige belang van community cloud-services groeit met de dag, want het is voor het hoger onderwijs en onderzoek veel te duur om voor allerlei bedrijfsfuncties (personeels-, studenten- en financiële administratie) eigen systemen te blijven ontwikkelen en onderhouden. De techniek maakt een omwenteling mogelijk: op substantiële schaal gemeenschappelijke diensten ontwikkelen en gebruiken. Daarvoor zijn standaardisatie van de processen, een gezamenlijke infrastructuur en een effectieve governancestructuur noodzakelijk. Daarnaast moet op die omwenteling worden geanticipeerd bij vervanging of vernieuwing van bestaande systemen. 10

12 Private cloud Voor de private cloud moet alleen worden gekozen wanneer er sprake is van geïsoleerde, nietinstellingsoverstijgende systemen. Hoewel private cloud-services strikt genomen buiten de cloud vallen, zijn zij toch onderdeel van de SURF cloud-strategie en van de werkzaamheden van de taskforce Cloud. De SURF-organisatie wil ondersteuning bieden bij het virtualiseren en uitbesteden van bestaande on-premise applicaties. En bij de onvermijdelijke orkestratie tussen private, community en public cloud-services. Nu of nooit Het is nu of nooit. Samen in actie komen op basis van een samenhangende SURF cloud-strategie biedt een unieke kans om ten volle te profiteren van de voordelen van cloud-services, en tegelijkertijd de uitdagingen te pareren waar het hoger onderwijs en onderzoek zich voor gesteld ziet. Hoewel het een kwestie van lange adem zal zijn, kunnen we er samen voor zorgen dat cloudservices een vergelijkbare impact heeft als het zo succesvolle SURFnet-netwerk dat twintig jaar geleden werd geïntroduceerd. 11

13 12

14 2. Plan van Aanpak - opstartfase NB. Dit plan beschrijft de activiteiten en benodigde resources in de opstartfase van het programma. Rond de jaarwisseling , na het vaststellen van een gemeenschappelijke strategie voor cloud services, zal een volgende versie van het plan van aanpak worden gepresenteerd. Het programma Cloud geeft invulling aan de ambities rondom sourcing zoals die zijn neergelegd in het SURF Meerjarenplan De activiteiten die in eerste instantie worden geëntameerd hebben tot doel: Samen met de instellingen een onderbouwde visie op en gemeenschappelijke strategie voor cloud services te ontwikkelen; Overzicht te verkrijgen welke activiteiten nodig zijn om de gemeenschappelijke cloud-strategie uit te voeren en de instellingen voor hoger onderwijs te faciliteren bij het invulling geven aan deze strategie. In de beschrijving van activiteiten richten we ons op de opstartfase. Dat is over het algemeen Sommige activiteiten behoren echter nadrukkelijk in die opstartfase maar zullen doorlopen in Waar dat op voorhand kan worden voorzien is dat benoemd (ook in termen van geschat benodigd budget). Een integraal plaatje van activiteiten en benodigd budget voor 2012 en verder zal in een vervolg Plan van Aanpak worden beschreven, dat rond de jaarwisseling van 2011/2012 zal worden gepresenteerd. 2.1 Activiteiten #1 Position paper, cloud-visie Om te komen tot een gemeenschappelijke visie stelt de SURF-taskforce Cloud een position paper op. De position paper wordt tussen juni en oktober met alle relevante geledingen in de sector bediscussieerd. Ook organiseert de taskforce Cloud één of meer bijeenkomsten om leveranciers van cloud-diensten en integratie-ondersteuning hun visie en denkbare bijdrage te laten presenteren. De position paper wordt op 8 november 2011 tijdens het SURF Symposium Cloud Computing voor bestuurders besproken en zo mogelijk vastgesteld in de vergadering van het AB van SURF later in november. Tijdpad: april 2011-november 2011 Uitvoering: SURF-taskforce Cloud, besturen, relevante gremia Materieel budget:

15 #2 Uitwerking en onderbouwing van belangrijke bouwstenen Nadat het position paper in conceptvorm gereed is voor bredere discussie, zal worden doorgewerkt aan uitwerking en onderbouwing van een aantal belangrijke bouwstenen voor de gemeenschappelijke strategie. In het position paper worden in ieder geval drie bouwstenen benoemd (naast I-strategie en architectuur die onder #4 wordt beschreven). Het gaat dan om: a. Identitymanagement, privacy en eigenaarschap gegevens (i.s.m. BIS!-programma); b. Businesscase (i.s.m. platform ICT & Bedrijfsvoering en SURFnet); c. Lessons learned Governance (i.s.m. CIO-beraad). Daarbij zal steeds samenwerking worden gezocht met c.q. input worden gevraagd van de genoemde groepen/gremia. Tijdpad: juli 2011-december 2011 Uitvoering: SURF-taskforce Cloud, SURFnet, Platforms SURFfoundation, relevante groepen en gremia Materieel budget: (waarvan ca 30k in 2011 en 30k in 2012) #3 Optimale samenwerking markt zoeken Teneinde een optimale samenwerking tussen het hoger onderwijs en onderzoek en de markt te zoeken, wordt een aantal activiteiten ontplooid: a. Inventarisatie wat kan en wil de markt : In twee te organiseren vendorsessies vragen we cloud-leveranciers en leveranciers van integratieondersteuning om te reageren op het concept position paper en te presenteren wat zij kunnen bijdragen aan de cloud-doelstellingen voor het hoger onderwijs en onderzoek. b. Inventarisatie bestaande en gewenste ICT-diensten: Welke ICT diensten worden nu door de instellingen zelf geproduceerd, wat zijn de belangrijkste generieke ICT-diensten die door de instellingen worden gewenst (juist voor generieke diensten zoals , agenda, en samenwerkingstools is het aanbod van public cloud-diensten interessant. Dit deel-onderzoek wordt reeds uitgevoerd in het huidige DLWO-programma); c. Inventarisatie van beschikbare cloud-services: Welke voor het hoger onderwijs relevante diensten zijn nu dan wel komen binnenkort beschikbaar (NB. is natuurlijk een momentopname, maar helpt om koers te bepalen). Tijdpad: september-december 2011 Uitvoering: SURF-taskforce Cloud, SURFnet, Platform ICT & Bedrijfsvoering (DLWO-programma) Materieel budget: (waarvan 30k in 2011 en 20k in 2012) #4 I-strategie en referentiearchitectuur hoger onderwijs en onderzoek Een gemeenschappelijke cloud-strategie krijgt kracht, impact en duurzaamheid als deze is gebaseerd op een gemeenschappelijke visie op de inrichting van de informatiehuishouding. Daartoe moet een gezamenlijke I-strategie en referentiearchitectuur hoger onderwijs en onderzoek worden ontwikkeld. Hierin leggen de HO-instellingen hun gemeenschappelijke strategische uitgangspunten en doelstellingen vast t.a.v. de ICT-voorziening en vertalen deze in randvoorwaarden voor de inrichting van werkprocessen en techniek. Het CIO-beraad wil hieraan meewerken. Tijdpad: oktober 2011-december 2012 Uitvoering: Platform ICT & Bedrijfsvoering + CIOberaad Materieel budget: (waarvan ca 35k in 2011 en 110k in 2012) 14

16 #5 Vendor management en pilots met cloud diensten Samen in SURF-verband optrekken richting cloud-leveranciers is noodzakelijk om met hen de juiste afspraken te kunnen maken. Die hebben betrekking op licenties en gebruiksvoorwaarden en zijn erop gericht om instellings- en productoverstijgende interoperabiliteit te bewerkstelligen. De taskforce Cloud fungeert hier als verbindend element tussen cloud-leveranciers en instellingen. Mede volgend uit de bij andere activiteiten gesignaleerde behoeftes, worden contacten gelegd met relevante vendors en pilots geïnitieerd met de door hen aangeboden diensten. Zo worden concrete stappen gezet in het cloud-domein. Leveranciers en instellingen worden ondersteund om vraag en aanbod nader op elkaar af te stemmen. Tevens krijgt de aansluiting op SURFconext aandacht. Tijdpad: mei 2011-december 2011 Uitvoering: SURFnet (SURFworks) en SURFdiensten Materieel budget: reeds voorzien in lopend programma #6 Leidraad en toolkit Ontwikkelen van een leidraad en beslisboom sourcing (niet alleen cloud!) voor de instellingen, met aspecten als kosten, privacy, juridische aspecten etc. (NB. Deze activiteit is al in vergevorderd stadium en is geïnitieerd door het CIOberaad) Tijdpad: januari 2011-oktober 2011 Uitvoering: Expertgroep CIOberaad + SURFnet (SURFworks) en SURFdiensten Materieel budget: reeds voorzien in lopend programma #7 Communicatie over Cloud Informatie over cloud computing wordt op een overzichtelijke manier ontsloten via Daarnaast zal aandacht worden besteed aan cloud-services in de reguliere SURF-nieuwsbrieven en waar nodig in specifieke uitgaven. Ook staat een aantal bijeenkomsten gepland (vendor-dagen, SURF Symposium Cloud Computing op 8 november 2011). Daarnaast zal de taskforce actief contact zoeken met alle relevante groepen (platformbesturen en overleggroepen zoals CIOberaad, CvDUR, KAAIWO, COMIT, BIK, etc). Er zal zoveel mogelijk worden ingegaan op verzoeken van instellingen om de cloud-strategie te komen presenteren en/of bediscussiëren. Tijdpad: vanaf mei 2011 Uitvoering: SURF-taskforce Cloud Materieel budget: in 2011 en in 2012 #8 Cloud plan van aanpak vervolg Na het bestuurlijke symposium op 8 november 2011 zal de taskforce Cloud een vervolg Plan van Aanpak schrijven dat rond de jaarwisseling zal verschijnen. Daarin zal op basis van de verkregen inzichten een update dan wel vernieuwing van de aanpak en de bijbehorende activiteiten worden uitgewerkt. Tijdpad: november-december 2011 Uitvoering: SURF-taskforce Cloud Materieel budget: pm 15

17 2.2 Governance In het programma Cloud worden: de visie voor hoger onderwijs en onderzoek op cloud ontwikkeld en uitgedragen; de activiteiten van de verschillende werkmaatschappijen en platformen op het gebied van cloud met elkaar afgestemd. Het Dagelijks Bestuur van Stichting SURF is opdrachtgever van het programma Cloud. De directeur SURF treedt op als liaison naar de taskforce Cloud De taskforce Cloud werkt met een eigen budget om de visie te ontwikkelen, uit te dragen en activiteiten te coördineren. De daadwerkelijke cloud-activiteiten vinden plaats bij de platformen en werkmaatschappijen en zijn onderdeel van de normale planning & control cycli aldaar. In de taskforce worden de cloud-activiteiten van de platformen en werkmaatschappijen in de planvorming en uitvoering afgestemd. In de taskforce Cloud hebben zitting SURFnet, SURFdiensten en de platforms ICT & Onderwijs, ICT & Bedrijfsvoering en ICT & Onderzoek van SURFfoundation. De leden van de taskforce hebben een goed overzicht van de cloud-activiteiten binnen hun organisatie. De taskforce Cloud rapporteert tweemaandelijks aan het Dagelijks Bestuur, via (in ieder geval de voorzitters van) de Platformbesturen ICT & Onderwijs, ICT & Bedrijfsvoering en ICT & Onderzoek alsmede via de directies van de SURF-organisaties. Een klankbordgroep die is samengesteld uit vertegenwoordigers van het CIOberaad, CvDUR en COMIT 9 treedt op als adviseur van de taskforce Cloud. Er vindt nog overleg plaats met deze gremia hoe hun wens kan worden ingevuld om nog nauwer te worden betrokken bij de taskforce. 9 In nader overleg kunnen ook andere relevante overleggroepen zoals KAAIWO, BIK, PCP s e.d. daarbij worden betrokken. 16

18 2.3 Begroting Deze begroting becijfert welk additioneel budget (thans nog niet voorzien in de plannen/begrotingen van de verschillende betrokken SURF-eenheden) nodig is voor de beschreven activiteiten (paragraaf 2.1) voor Rond de jaarwisseling zal in een update op dit Plan van Aanpak een begroting 2012 worden gepresenteerd. Omdat echter in de komende weken de Jaarplannen 2012 worden gemaakt, geven we wel een globale indicatie van wat naar huidig inzicht in 2012 nodig is aan additioneel budget (bovenop personele inzet taskforce en reeds in eerdere plannen voorziene activiteiten) indicatie #0 Programmamanagement #1 Position paper #2 Uitwerking en onderbouwing bouwstenen Cloud-strategie #3 Optimale samenwerking markt zoeken #4 I-strategie en referentie-architectuur #5 Vendor management en pilots met cloud diensten pm pm #6 Leidraad en toolkit sourcing voor instellingen pm - #7 Communicatie #8 Plan van Aanpak vervolg pm - Totaal NB. Programmamanagement (taskforce) wordt betaald uit de reguliere budgetten van de leverende SURF-eenheden. Aanvullend is begroot een projectmanagement-assistent voor 0,5 fte en 0,4 fte externe bijdrage aan taskforce. Voor 2011 is dat alleen voor het najaar begroot. 17

19 18

20 Bijlagen I Cloud Services for Higher Education and Research 19

MBOcloud. Startdocument

MBOcloud. Startdocument MBOcloud Startdocument Juni 2012 1 Aanleiding Cloud Computing is een thema dat gedurende enige tijd speelt. Er is veel over bekend en er is op allerlei wijze aandacht aan besteed binnen de MBO sector.

Nadere informatie

agenda Wat is cloud? Stellingen toekomstvisie MBOcloud Hoe kan het eruit gaan zien? Programma MBOcloud Peiling samenwerking

agenda Wat is cloud? Stellingen toekomstvisie MBOcloud Hoe kan het eruit gaan zien? Programma MBOcloud Peiling samenwerking agenda Wat is cloud? Stellingen toekomstvisie MBOcloud Hoe kan het eruit gaan zien? Programma MBOcloud Peiling samenwerking Cloud? Cloud computing refers to on-demand network access to a shared pool of

Nadere informatie

Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet

Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet 1 Wilbert Teunissen wilbert.teunissen@sogeti.nl Cloud Cases Strategie De rol van Functioneel Beheer 2 Onderwerpen 1. Context? Hug 3. the Impact cloud! FB 2.

Nadere informatie

Blackboard. Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE

Blackboard. Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE Blackboard Managed Hosting SURF Cloud Vendordag Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE 2 Agenda SURF Cloud strategie Blackboard Managed Hosting & Private Cloud Blackboard

Nadere informatie

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud The Cloud Agenda Wat is de cloud? Ontwikkelingen en trends in de markt Bedrijfsstrategie Voordelen en vraagtekens Werken in de cloud: Hoe? Veiligheid & privacy Toepasbaarheid in breder verband Demo Borrel

Nadere informatie

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com Veilig de cloud in Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1 www.traxion.com Introductie Deze whitepaper beschrijft de integratie aspecten van clouddiensten. Wat wij merken is dat veel organisaties

Nadere informatie

Strategisch omgaan met de cloud

Strategisch omgaan met de cloud http://www.flickr.com/photos/mseckington/ Strategisch omgaan met de cloud Floor Jas, Hoofd Advanced Services, SURFnet bv Floor.Jas@SURFnet.nl Issues met cloud Privacy Dataportabiliteit Beveiliging Koppelbaarheid

Nadere informatie

Agenda. 1. Introductie CIBER. 2. Visie Cloud Services. 4. Hoe kan CIBER hepen. 2 Titel van de presentatie

Agenda. 1. Introductie CIBER. 2. Visie Cloud Services. 4. Hoe kan CIBER hepen. 2 Titel van de presentatie CIBER Nederland BV Agenda SURF 1. Introductie CIBER 2. Visie Cloud Services 3. Visiei Position Paper Beliefs 4. Hoe kan CIBER hepen 2 Titel van de presentatie 1. Introductie CIBER Nederland? Feiten en

Nadere informatie

ICT voorzieningen in de cloud; het UvT traject

ICT voorzieningen in de cloud; het UvT traject ICT voorzieningen in de cloud; het UvT traject Berthilde Boukema Projectleider de nieuwe werkplek 13-5-2011 1 Agenda Project achtergrond Beoogde situatie Doorlopen traject Demo Implementatie Vragen 12.000

Nadere informatie

Project Regie in de cloud Managementsamenvatting

Project Regie in de cloud Managementsamenvatting Project Regie in de cloud Managementsamenvatting 10 oktober 2012 Omschrijving van het project In het project Regie in de Cloud gaan de hogescholen, universiteiten en SURF een gemeenschappelijke I-strategie

Nadere informatie

Cloud Economics in Education

Cloud Economics in Education Cloud Economics in Education SURFnet Cloud Vendor Dag 21 september 2011 Verdonck, Klooster & Associates (VKA) Sander van Geest Sander.vangeest@vka.nl +31 6 14929834 Wie van u kent (hand omhoog als ja)

Nadere informatie

Dataportabiliteit. Auteur: Miranda van Elswijk en Willem-Jan van Elk

Dataportabiliteit. Auteur: Miranda van Elswijk en Willem-Jan van Elk Dataportabiliteit Auteur: Miranda van Elswijk en Willem-Jan van Elk Cloud computing is een recente ontwikkeling die het mogelijk maakt om complexe ICTfunctionaliteit als dienst via het internet af te nemen.

Nadere informatie

IAM en Cloud Computing

IAM en Cloud Computing IAM en Cloud Computing Cloud café 14 Februari 2013 W: http://www.identitynext.eu T: @identitynext www.everett.nl www.everett.nl Agenda 1. Introductie 2. IAM 3. Cloud 4. IAM en Cloud 5. Uitdagingen 6. Tips

Nadere informatie

Trends in de Campusinfrastuctuur. In samenwerking met Stratix

Trends in de Campusinfrastuctuur. In samenwerking met Stratix Trends in de Campusinfrastuctuur In samenwerking met Stratix Agenda Workshop Trends in Campusinfrastructuur 30-4-2015 Agenda Introductie: SURFnet Automated Networks IaaS en SaaS Wireless Privacy en Security

Nadere informatie

WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF

WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF Paul Rullmann, vz SURF Barneveld, 18 september 2014 Grensverleggende ICT-innovaties In SURF werken hoger onderwijsen onderzoeksinstellingen samen aan de verbetering

Nadere informatie

Universiteit Utrecht & Cloudservices

Universiteit Utrecht & Cloudservices Universiteit Utrecht & Cloudservices Presentatie op SIG Cloud Implementaties 28 november 2011 Kees van Eijden Beleidsmedewerker ICT Universiteit Utrecht Onderwerpen Gmail voor studenten Cloud Intermezzo

Nadere informatie

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 We staan aan de vooravond van de volgende Internetrevolutie De klassieke werkwijze van organisaties zal

Nadere informatie

Automated Networks, IaaS en SaaS

Automated Networks, IaaS en SaaS Automated Networks, IaaS en SaaS Donderdag 30 april 2015 Stratix en SURFnet Automated Networks 2 Automated Networks Behoefte? Capaciteitsbehoefte groeit - Video Behoefte aan grotere mate van flexibiliteit

Nadere informatie

Dienstbeschrijving SURFconext

Dienstbeschrijving SURFconext Auteur(s): S. Veeke Versie: 1.0 Datum: 1 augustus 2015 Moreelsepark 48 3511 EP Utrecht Postbus 19035 3501 DA Utrecht +31 88 787 3000 admin@surfnet.nl www.surfnet.nl ING Bank NL54INGB0005936709 KvK Utrecht

Nadere informatie

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6 Inhoud Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 3 Relatie tussen ICT en 3 Outsourcen ICT: Wat? 3 Cloud Services 3 Service Level Agreement 3 Software

Nadere informatie

Hoe stuur ik de Cloud?! Wat moeten we regelen voor een goede samenwerking

Hoe stuur ik de Cloud?! Wat moeten we regelen voor een goede samenwerking Hoe stuur ik de Cloud?! Wat moeten we regelen voor een goede samenwerking SaMBO-ICT september 2012 Agenda Wat verstaan we onder het begrip cloud? Welke vormen van cloud zijn er ook alweer? Wat zijn de

Nadere informatie

White Paper - Quality as a Service & Waarom de Cloud? CeneSam, Februari 2014

White Paper - Quality as a Service & Waarom de Cloud? CeneSam, Februari 2014 White Paper - Quality as a Service & Waarom de Cloud? CeneSam, Februari 2014 Executive summary Cloud computing is een veelgehoorde term. Cloud computing is geen architectuurconcept maar een manier om een

Nadere informatie

Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten. Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten

Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten. Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten 1 Cloudcomputing is populair, en niet zonder reden. Clouddiensten

Nadere informatie

Green Community Cloud voor Onderwijs en Onderzoek

Green Community Cloud voor Onderwijs en Onderzoek Green Community Cloud voor Onderwijs en Onderzoek Ir. Eric Heemskerk Vancis BV SARA en Vancis SARA BV heeft een nationale rol als Supercomputer en e-science Support Center voor Onderwijs en Wetenschap.

Nadere informatie

Werksessie DLWO. 25 juni 2013. Nico Juist, Danny Greefhorst en Lianne van Elk

Werksessie DLWO. 25 juni 2013. Nico Juist, Danny Greefhorst en Lianne van Elk Werksessie DLWO 25 juni 2013 Nico Juist, Danny Greefhorst en Lianne van Elk Aanleidingen programma Mogelijkheden van SURFconext Ontwikkelingen rondom cloud Kansen voor samenwerking kennisinstellingen Behoeften

Nadere informatie

Vergroening Kennisnet Cloud

Vergroening Kennisnet Cloud Vergroening Kennisnet Cloud Have your cake and eat it too Dirk Linden 30 januari 2014 Inleiding / Aanleiding Aanbesteding Kennisnet Housing en Hosting 2013 Nieuwbouw aangegrepen door Vancis en Kennisnet

Nadere informatie

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce. Cloud Computing, een inleiding ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren 10 december 2013 Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.com 10 december 2013 1 Kenmerken van Cloud

Nadere informatie

Factsheet CLOUD DESIGN Managed Services

Factsheet CLOUD DESIGN Managed Services Factsheet CLOUD DESIGN Managed Services CLOUD DESIGN Managed Services We ontwerpen flexibele en kosteneffectieve cloud-architecturen als fundament voor uw digitale platform(en). De ontwikkelingen binnen

Nadere informatie

Naar de cloud: drie praktische scenario s. Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op. whitepaper

Naar de cloud: drie praktische scenario s. Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op. whitepaper Naar de cloud: drie praktische scenario s Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op whitepaper Naar de cloud: drie praktische scenario s Veel bedrijven maken of overwegen een transitie naar de

Nadere informatie

Werkplekvisie. Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision

Werkplekvisie. Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision Werkplekvisie Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision De essentie De gebruiker centraal Verschillende doelgroepen Verschillende toepassingen Verschillende locaties Het beschikbaar

Nadere informatie

Campus Challenge 2013: HBO en MBO

Campus Challenge 2013: HBO en MBO Aankondiging Datum: 26 april 2013 Radboudkwartier 273 3511 CK Utrecht Postbus 19035 3501 DA Utrecht 030-2 305 305 admin@surfnet.nl www.surfnet.nl Deutsche Bank 46 57 33 506 KvK Utrecht 30090777 BTW NL

Nadere informatie

hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen

hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen Exclusieve partnership Cloudleverancier NaviSite is als onderdeel van mediaconglomeraat Time Warner Cable één van de grootste wereldwijde providers van enterprise class

Nadere informatie

Verkenning functionaliteit voor ontsluiting (cloud)diensten en leermateriaal in het MBO Samenwerking SURF, Kennisnet en

Verkenning functionaliteit voor ontsluiting (cloud)diensten en leermateriaal in het MBO Samenwerking SURF, Kennisnet en Verkenning functionaliteit voor ontsluiting (cloud) en leermateriaal in het MBO Samenwerking SURF, Kennisnet en sambo-ict Bas Kruiswijk V1.0, [datum: 18 maart 2013] Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 1.1.

Nadere informatie

Position Paper. Doelarchitectuur Rijks Application Store (RAS) juni 2013 versie 1.0

Position Paper. Doelarchitectuur Rijks Application Store (RAS) juni 2013 versie 1.0 Position Paper Doelarchitectuur Rijks Application Store (RAS) juni 2013 versie 1.0 De Rijks Application Store (RAS) is één van de onderdelen uit de I-infrastructuur voor de rijksambtenaar, zoals beschreven

Nadere informatie

Misvattingen. Voor testen verandert er niks

Misvattingen. Voor testen verandert er niks De Cloud? Misvattingen De zoveelste hype. Waait wel over! Hebben we al, doen we al jaren met succes Wij gaan toch niet public In-house veel veiliger Ver van mijn bed show, een rekencentrumfeestje Voor

Nadere informatie

Conferentie. Dienstenoverzicht SURFnet

Conferentie. Dienstenoverzicht SURFnet Conferentie Dienstenoverzicht SURFnet Remco Rutten, 17 september 2010 Agenda 1. Kort dienstenoverzicht SURFnet 2. Vragen/opmerkingen? 3. Discussie a.h.v. vragen a) Wat is uw verwachting van deze bijeenkomst?

Nadere informatie

Hoe kunt u profiteren van de cloud? Whitepaper

Hoe kunt u profiteren van de cloud? Whitepaper Hoe kunt u profiteren van de cloud? Whitepaper Auteur: Roy Scholten Datum: woensdag 16 september, 2015 Versie: 1.1 Hoe u kunt profiteren van de Cloud Met de komst van moderne technieken en de opmars van

Nadere informatie

Ubuntu Release Party welkom @ XTG 11/23/12 1

Ubuntu Release Party welkom @ XTG 11/23/12 1 Ubuntu Release Party welkom @ XTG 11/23/12 1 Welkom! Xpert in virtualization technology Kenniscentrum op gebied van virtualisatie: VMware, Citrix, Linux Microsoft... LPI Approved Training Partner Guru

Nadere informatie

Samen in het onderwijs draadloos koppelen met de cloud

Samen in het onderwijs draadloos koppelen met de cloud Samen in het onderwijs draadloos koppelen met de cloud Remco Rutten 20 september 2012 Naam Functie Cloud cloud cloud dat a explosion Mobile mobile mobile device explosion Go go go st udy + w ork + play

Nadere informatie

HOE EENVOUDIG IS HET OM GEBRUIK TE MAKEN VAN CLOUD COMPUTING?

HOE EENVOUDIG IS HET OM GEBRUIK TE MAKEN VAN CLOUD COMPUTING? Innervate: Januari 2011 WHITEPAPER CLOUD COMPUTING HOE EENVOUDIG IS HET OM GEBRUIK TE MAKEN VAN CLOUD COMPUTING? Lees hier in het kort hoe u zich het best kunt bewegen in de wereld van cloud computing

Nadere informatie

Cloud Computing. -- bespiegelingen op de cloud -- MKB Rotterdam, 10 november 2015. Opvallend betrokken, ongewoon goed

Cloud Computing. -- bespiegelingen op de cloud -- MKB Rotterdam, 10 november 2015. Opvallend betrokken, ongewoon goed Cloud Computing -- bespiegelingen op de cloud -- MKB Rotterdam, 10 november 2015 Opvallend betrokken, ongewoon goed Agenda Inleiding Mijn achtergrond Over Innvolve Cloud Computing Overwegingen Afsluiting

Nadere informatie

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant CMS Ronde Tafel Cloud Continuity Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant Introductie Quint Wellington Redwood Onafhankelijk Management Adviesbureau Opgericht in 1992 in Nederland Ruim 20 jaar ervaring

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten Cloud Computing in Nederland. Alfred de Jong Principal Consultant Practice Leader Architectuur & Innovatie

Onderzoeksresultaten Cloud Computing in Nederland. Alfred de Jong Principal Consultant Practice Leader Architectuur & Innovatie Onderzoeksresultaten Cloud Computing in Nederland Alfred de Jong Principal Consultant Practice Leader Architectuur & Innovatie Introductie Quint Wellington Redwood Onafhankelijk Management Adviesbureau

Nadere informatie

Vanaf en verder! 18 september 2014. sambo-ict conferentie Groenhorstcollege Barneveld. Maaike Stam, Koen van der Drift & Hedwig van Vuuren

Vanaf en verder! 18 september 2014. sambo-ict conferentie Groenhorstcollege Barneveld. Maaike Stam, Koen van der Drift & Hedwig van Vuuren Vanaf hier en verder! sambo-ict conferentie Groenhorstcollege Barneveld 18 september 2014 Maaike Stam, Koen van der Drift & Hedwig van Vuuren Koen van der Drift Kwartiermaker MBOcloud Hedwig van Vuuren

Nadere informatie

Special Interest Group Cloud implementaties

Special Interest Group Cloud implementaties Special Interest Group Cloud implementaties Welkom! 13:00 Office365 authenticatie / provisioning vanuit TU Delft (Joost van Dijk, Bas van Atteveldt, Hans Nouwens) 13:45 Universiteit Utrecht, twee jaar

Nadere informatie

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV Wat is Cloud Op het moment dat content uit het eigen beheer c.q. toezicht verdwijnt

Nadere informatie

Jos Witteveen Wat komt er kijken bij Clouddiensten voor de Zorg? 29 oktober 2013

Jos Witteveen Wat komt er kijken bij Clouddiensten voor de Zorg? 29 oktober 2013 Jos Witteveen Wat komt er kijken bij Clouddiensten voor de Zorg? 29 oktober 2013 Wat en wie is Andarr? Wij zijn dé partner voor waardevaste ICT transities / migraties. Wij helpen organisaties om blijvend

Nadere informatie

Uw IT, onze business

Uw IT, onze business Techniek gaat prima samen. Uw IT, onze business Hoogendoorn IT Services biedt vele mogelijkheden om de kantoorautomatisering van bedrijven te beheren, optimaal te laten functioneren of het bedrijf zelfs

Nadere informatie

Microsoft; applicaties; ontwikkelaar; developer; apps; cloud; app; azure; cloud computing; DevOps; microsoft azure

Microsoft; applicaties; ontwikkelaar; developer; apps; cloud; app; azure; cloud computing; DevOps; microsoft azure Asset 1 van 7 Over het bouwen van cloudoplossingen Gepubliceerd op 24 february 2015 Praktische handleiding voor ontwikkelaars die aan de slag willen met het maken van applicaties voor de cloud. Zij vinden

Nadere informatie

Cloudsourcing onder Architectuur. Martin van den Berg Serviceline Manager Architectuur Sogeti Nederland 13 oktober 2011

Cloudsourcing onder Architectuur. Martin van den Berg Serviceline Manager Architectuur Sogeti Nederland 13 oktober 2011 Cloudsourcing onder Architectuur Martin van den Berg Serviceline Manager Architectuur Sogeti Nederland 13 oktober 2011 Architectuur en de Cloud 1. Heb je architectuur harder nodig als je services uit de

Nadere informatie

Enkele handige tips bij het beoordelen van clouddienstvoorwaarden. en Service Level Agreements

Enkele handige tips bij het beoordelen van clouddienstvoorwaarden. en Service Level Agreements Service Level Agreement tips Enkele handige tips bij het beoordelen van clouddienstvoorwaarden en Service Level Agreements Service Level Agreements SLA s komen onder meer voor als basis van veel clouddiensten.

Nadere informatie

EXIN Cloud Computing Foundation

EXIN Cloud Computing Foundation Voorbeeldexamen EXIN Cloud Computing Foundation Editie maart 2013 Copyright 2013 EXIN All rights reserved. No part of this publication may be published, reproduced, copied or stored in a data processing

Nadere informatie

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA 16 januari 2014 Doetinchem Agenda Introductie Aanleiding Samenvatting handreiking Uitkomsten workshop netwerkbijeenkomst Afsluiting 2 Introductie

Nadere informatie

Visieworkshop Zuyd Hogeschool

Visieworkshop Zuyd Hogeschool Visieworkshop Zuyd Hogeschool VANUIT ONDERWIJSVISIE NAAR EEN VISIE OP DLWO Harry Renting Lianne van Elk Aanleidingen programma Mogelijkheden van SURFconext Web2.0 applicatie vrij beschikbaar Ontwikkelingen

Nadere informatie

PUBLIEKE, PRIVATE OF HYBRIDE CLOUD?

PUBLIEKE, PRIVATE OF HYBRIDE CLOUD? North Trade Building Noorderlaan 133/8 B-2030 Antwerpen T +32 (0) 3 275 01 60 F +32 (0) 3 275 01 69 www.nucleus.be PUBLIEKE, PRIVATE OF HYBRIDE CLOUD? HOE MAAK IK DE KEUZE? NUCLEUS Hosting Solution Builder

Nadere informatie

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving Cloud of Clouds Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving whitepaper CUSTOM 1 Bedrijven maken steeds vaker gebruik van meerdere clouddiensten, omdat ze aan iedereen in de organisatie

Nadere informatie

Altijd en overal in de cloud. Al uw data en applicaties vanaf elk device bereikbaar voor uw medewerkers

Altijd en overal in de cloud. Al uw data en applicaties vanaf elk device bereikbaar voor uw medewerkers Altijd en overal in de cloud Al uw data en applicaties vanaf elk device bereikbaar voor uw medewerkers Zorgeloos in de cloud De wereld verandert voortdurend en ook ons werkmodel bevindt zich in een fase

Nadere informatie

ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service:

ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service: ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service: Betrouwbaardere ICT, minder zorgen! Maak kennis met Multrix Wilt u op maat gesneden ICT-diensten die volledig aan de wensen en behoeften van uw organisatie

Nadere informatie

Contouren Launching Plan 1 e release eid Stelsel door middel van pilots (voorheen pilotplan ) 1

Contouren Launching Plan 1 e release eid Stelsel door middel van pilots (voorheen pilotplan ) 1 eid Platform Programma eid www.eidstelsel.nl Contactpersoon Gerrit Jan van t Eind - Carlo Koch T 06-54 33 43 05 Contouren Launching Plan 1e release eid Stelsel door middel van pilots (voorheen pilotplan`,

Nadere informatie

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing Cloud Computing Definitie In de recente literatuur rond Cloud Computing zijn enorm veel definities te vinden die het begrip allemaal op een verschillende manier omschrijven. Door deze diversiteit zijn

Nadere informatie

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie.

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. John Lieberwerth Agenda Even voorstellen Cloud Computing De tien Plagen Gebruikersorganisatie en ICT

Nadere informatie

Factsheet Enterprise Mobility

Factsheet Enterprise Mobility Factsheet Enterprise Mobility www.vxcompany.com Informatie willen we overal, altijd en op elk device beschikbaar hebben. Privé, maar zeker ook zakelijk. Met het gebruik van mobile devices zoals smartphones

Nadere informatie

Een Digitale Leer- en Werkomgeving uit de cloud Beat Nideröst Cloud vendor dagen 21 september 2011 Agenda DLWO case Hogeschool van Amsterdam Extended DLWO EduGroepen Demo Inzichten ICT Landschap Hogeschool

Nadere informatie

Visie op DLWO E-merge expertmeeting over DLWO

Visie op DLWO E-merge expertmeeting over DLWO Visie op DLWO E-merge expertmeeting over DLWO Nico Juist,Hogeschool Leiden / SURF Leiden, 22 April 2014 Wat is een DLWO? De digitale leer- en werk omgeving georganiseerd door een instelling voor Hoger

Nadere informatie

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: TOETSING EN TOETSGESTUURD LEREN

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: TOETSING EN TOETSGESTUURD LEREN INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: TOETSING EN TOETSGESTUURD LEREN ACTIVITEITENPLAN 2015 WWW.SURF.NL/ONDERWIJS Innovatieprogramma Onderwijs op Maat Project: Toetsing en Toetsgestuurd Leren 2

Nadere informatie

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services van KPN Afdelingen smelten samen, markten verschuiven, klanten willen

Nadere informatie

Vervang uw verouderde hardware

Vervang uw verouderde hardware Whitepaper Vervang uw verouderde hardware Dedicated of Cloud? Alles over virtualisatie. Wat is het, hoe werkt het en wat zijn de voordelen? INHOUD» Wat is virtualisatie?» Wat is een Virtual Server?» Besparen

Nadere informatie

Zwaarbewolkt met kans op neerslag

Zwaarbewolkt met kans op neerslag 8 ControllersMagazine januari - februari 2015 automatisering Zwaarbewolkt met kans op neerslag Cloud was het woord van 2014. Het gaat hierbij om hard- en software die niet meer hoeft te worden aangeschaft

Nadere informatie

MASTERCLASS MOBILE DEVICE SECURITY CLOUD COMPUTING, SMARTPHONES, EN SECURITY

MASTERCLASS MOBILE DEVICE SECURITY CLOUD COMPUTING, SMARTPHONES, EN SECURITY MASTERCLASS MOBILE DEVICE SECURITY CLOUD COMPUTING, SMARTPHONES, EN SECURITY Hans Breukhoven BlinkLane Consulting 18 September 2012 2 Wie ben ik? Partner bij BlinkLane Consulting Interim IT-manager & adviseur

Nadere informatie

Cloud, cloud, cloud. Wolfgang Ververgaert Wiljan Oomen

Cloud, cloud, cloud. Wolfgang Ververgaert Wiljan Oomen Cloud, cloud, cloud Wolfgang Ververgaert Wiljan Oomen 1 Wat kunt u verwachten? Definitie van Cloud computing Welke modellen van Cloud Computing zijn er? Welke varianten zijn er dan? Waarom naar een Cloud

Nadere informatie

Implementatiekosten en baten van SURFconext. Versie: 0.5 Datum: 06/06/2013 Door: Peter Clijsters

Implementatiekosten en baten van SURFconext. Versie: 0.5 Datum: 06/06/2013 Door: Peter Clijsters Implementatiekosten en baten van SURFconext Versie: 0.5 Datum: 06/06/2013 Door: Peter Clijsters Dit document geeft een antwoord op de vraag hoeveel een aansluiting op SURFconext kost. Introductie... 1

Nadere informatie

Resultaten 2 e Cloud Computing onderzoek in Nederland. Alfred de Jong Principal Consultant Manager Architectuur & Innovatie Practice

Resultaten 2 e Cloud Computing onderzoek in Nederland. Alfred de Jong Principal Consultant Manager Architectuur & Innovatie Practice Resultaten 2 e Cloud Computing onderzoek in Nederland Alfred de Jong Principal Consultant Manager Architectuur & Innovatie Practice De thema voor deze presentatie: Onderzoeksresultaten betreffende het

Nadere informatie

VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD

VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD Cloud storage. Back-up in de cloud. Er zijn verschillende benamingen voor diensten die computergebruikers in staat stellen om hun documenten en

Nadere informatie

SURFconext Cookbook. Het koppelen van Alfresco aan SURFconext. Versie: 1.0. Datum: 8 december 2013. 030-2 305 305 admin@surfnet.nl www.surfnet.

SURFconext Cookbook. Het koppelen van Alfresco aan SURFconext. Versie: 1.0. Datum: 8 december 2013. 030-2 305 305 admin@surfnet.nl www.surfnet. SURFconext Cookbook Het koppelen van Alfresco aan SURFconext Auteur(s): Frank Niesten Versie: 1.0 Datum: 8 december 2013 Radboudkwartier 273 3511 CK Utrecht Postbus 19035 3501 DA Utrecht 030-2 305 305

Nadere informatie

Bijzondere ICT voor bijzondere zorg

Bijzondere ICT voor bijzondere zorg Bijzondere ICT voor bijzondere zorg Agenda Over Profila Zorg Gezondheidszorg in beweging ICT requirements Profila Zorg Biedt cloud computing de oplossing? Migratie Effecten en besparingen Leerpunten Toekomst

Nadere informatie

Gedegen Cloud management volgens Mirabeau

Gedegen Cloud management volgens Mirabeau Managed Services Managed Services Met Cloud Management beheren we uw cloud-omgeving en ontzorgen we u 24x7. De ontwikkelingen binnen cloud computing volgen elkaar in hoog tempo op. Regelmatig worden er

Nadere informatie

Factsheet CLOUD MANAGEMENT Managed Services

Factsheet CLOUD MANAGEMENT Managed Services Factsheet CLOUD MANAGEMENT Managed Services CLOUD MANAGEMENT Managed Services Met Cloud Management beheren we uw cloud-omgeving en ontzorgen we u 24x7. De ontwikkelingen binnen cloud computing volgen elkaar

Nadere informatie

Contract- en Service Management in de CLOUD. 29 September 2011

Contract- en Service Management in de CLOUD. 29 September 2011 Contract- en Service Management in de CLOUD 2011 29 September 2011 Agenda Opening CLOUD Service Management in de cloud (de praktijk) Vragen / discussie Opening Opening Jos Beeloo Service Manager Gerard

Nadere informatie

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode!

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! Dragon1 EA Tool Business case webbased EA tool Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! uw organisatie, datum, versie #.#, documentstatus eigenaar/budgetverantwoordelijke: Kies op deze

Nadere informatie

Cloud Computing. Broodje IT: Cloud Computing. Agenda:

Cloud Computing. Broodje IT: Cloud Computing. Agenda: Broodje IT: Cloud Computing Agenda: Welkomstwoord door Jan Mudde Breedband Drechtsteden door Wico Lunch Cloud Computing door William Geluk Cloud Computing Agenda Opening (Jan Mudde) Breedband Drechtsteden

Nadere informatie

MKB in de Cloud. Prof. dr. J.P.J. (Hans) Verkruijsse RE RA

MKB in de Cloud. Prof. dr. J.P.J. (Hans) Verkruijsse RE RA MKB in de Cloud Prof. dr. J.P.J. (Hans) Verkruijsse RE RA Even inventariseren Wie van u zit er in de cloud? Met hoeveel applicaties denkt u? 0 5 6 10 11 15 16 20 20 en meer Even inventariseren Waar maakt

Nadere informatie

ING stapt over naar de cloud. Rolf Zaal

ING stapt over naar de cloud. Rolf Zaal ING stapt over naar de cloud Rolf Zaal ING stapt over naar de cloud Lagere kosten en kortere doorlooptijden zonder datacentrum 11 september 2012 Rolf Zaal ING zet in rap tempo haar datacentra buiten de

Nadere informatie

Vrijheid van vinden. FileLinx Cloud

Vrijheid van vinden. FileLinx Cloud FileLinx Cloud FileLinx Cloud Vrijheid van vinden FileLinx en Lancom automatisering hebben de handen ineen geslagen. Met trots presenteren wij u FileLinx Cloud! Geen maatwerk software, maar een Out Of

Nadere informatie

Waarom we dit gemaakt hebben. surf. surf. surfshare

Waarom we dit gemaakt hebben. surf. surf. surfshare in 10 vragen. surf SURF is de samenwerkingsorganisatie voor het hoger onderwijs en onderzoek waarbinnen de Nederlandse universiteiten, hogescholen en onderzoeksinstellingen gezamenlijk investeren in ICT-innovatie.

Nadere informatie

Verkenning Next DLO VU. Overzicht Alternatieve Systemen

Verkenning Next DLO VU. Overzicht Alternatieve Systemen Verkenning Next DLO VU Overzicht Alternatieve Systemen Onderwijscentrum VU Amsterdam 8 oktober 2009 2009 Vrije Universiteit, Amsterdam Overzicht Alternatieve Systemen 2 Auteur Opdrachtgever Status Versie

Nadere informatie

DLWO & PGO Integratie van informatiediensten

DLWO & PGO Integratie van informatiediensten Onderwijspsycholoog & Informatiemanager DLWO & PGO Integratie van informatiediensten 1 / 15 NEXT EXIT Digitale Leer- en Werkomgeving Integratie van informatiediensten Digitale Leer- en Werkomgeving geheel

Nadere informatie

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com Regie uit een andere Branche Facto Magazine Congres 12 mei 2009 Hoe om te gaan met de vraag en de levering THIS DOCUMENT CONTAINS PROPRIETARY INFORMATION, WHICH IS PROTECTED BY COPYRIGHT. ALL RIGHTS RESERVED.

Nadere informatie

ImtechCloud, het platform voor een Hybride cloud

ImtechCloud, het platform voor een Hybride cloud ImtechCloud, het platform voor een Hybride cloud Erik Scholten Solution Architect Agenda Introductie Waarom cloud-oplossingen en wat zijn de uitdagingen? Wat is ImtechCloud? Toepassingen van Hybride Cloud

Nadere informatie

Factsheet CLOUD MIGRATIE Managed Services

Factsheet CLOUD MIGRATIE Managed Services Factsheet CLOUD MIGRATIE Managed Services CLOUD MIGRATIE Managed Services We regelen een snelle en zorgeloze overstap naar een flexibele, veilige en stabiele cloud-omgeving. Een succesvol digitaal platform

Nadere informatie

Be here, be there, be everywhere Maak meer mogelijk met videosamenwerking

Be here, be there, be everywhere Maak meer mogelijk met videosamenwerking Be here, be there, be everywhere Maak meer mogelijk met videosamenwerking VideoSamenwerking Met het oog op zakelijk succes Videosamenwerking (collaboration) is een snelle en effectieve oplossing voor face

Nadere informatie

Presentatie tijdens Congres SamSam op 8 mei 2012. Herman Rigter

Presentatie tijdens Congres SamSam op 8 mei 2012. Herman Rigter Presentatie tijdens Congres SamSam op 8 mei 2012 Herman Rigter ICT-situatie op de AT-scholen Problematiek op de AT-scholen Oplossingsrichting Waarom Sharepoint? Invoeringstraject op basis van Vier in

Nadere informatie

Visie op co-sourcing

Visie op co-sourcing Visie op co-sourcing Ed Holtzer Manager Managed Services Meerdere functies bij diverse IT- en adviesorganisaties. O.a. sales manager, (business) consultant, projectleider en programmamanager in profit

Nadere informatie

1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365

1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365 1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365 2 Inleiding Lancom biedt haar klanten reeds sinds 2007 de mogelijkheid om te gaan werken van uit een Cloud model waarbij de servers in een datacenter van Lancom

Nadere informatie

IaaS als basis voor maatwerkoplossingen

IaaS als basis voor maatwerkoplossingen 1 IaaS als basis voor maatwerkoplossingen De specialisten van Fundaments: uw logische partner INHOUD Vooraf Terugblik Cloud De rol van de IaaS Provider IaaS maatwerkoplossingen in het onderwijs Conclusie

Nadere informatie

Cloud Computing: Met HPC in de wolken Ron Trompert

Cloud Computing: Met HPC in de wolken Ron Trompert Cloud Computing: Met HPC in de wolken Ron Trompert Wat is Cloud computing Voorbeelden Cloud Soorten Cloud SaaS (Software as a Service) Software die als een dienst wordt aangeboden, bijv. google calendar,

Nadere informatie

Hoe veilig is de cloud?

Hoe veilig is de cloud? Hoe veilig is de cloud? Auteur: Miranda van Elswijk en Jan-Willem van Elk Steeds meer softwarediensten zijn altijd en overal beschikbaar via internet. Deze diensten worden cloud services genoemd. Onderwijs-

Nadere informatie

Asset 1 van 17. Mobile Application Management en security. Gepubliceerd op 18 april 2015

Asset 1 van 17. Mobile Application Management en security. Gepubliceerd op 18 april 2015 Asset 1 van 17 Mobile Application Management en security Gepubliceerd op 18 april 2015 Veel organisaties hebben de afgelopen jaren hun eigen mobiele enterprise apps ontwikkeld. De data hierin is potentieel

Nadere informatie

PRIVACY EN CLOUD. Knelpunten:

PRIVACY EN CLOUD. Knelpunten: PRIVACY EN CLOUD Knelpunten: Wat is cloud? Soorten clouddiensten en de verschillen Wie is de verantwoordelijke? Wie heeft de beveiligingsverplichting? Is een bewerkersovereenkomst nodig? Waar staan de

Nadere informatie

Samen aan de IJssel Inleiding

Samen aan de IJssel Inleiding Samen aan de IJssel Samenwerking tussen de gemeenten Capelle aan den IJssel en Krimpen aan den IJssel, kaders voor een intentieverklaring en voor een onderzoek. Inleiding De Nederlandse gemeenten bevinden

Nadere informatie