STUDIE NIEUWE ORALE ANTICOAGULANTIA

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "STUDIE NIEUWE ORALE ANTICOAGULANTIA"

Transcriptie

1 WETESCHAPPELIJK ISTITUUT VOLKSGEZODHEID KWALITEIT VA MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLIISCHE BIOLOGIE COMITE VA DESKUDIGE GLOBAAL RAPPORT EXTERE KWALITEITSEVALUATIE VOOR AALYSE KLIISCHE BIOLOGIE STUDIE IEUWE ORALE ATICOAGULATIA EQUETE 2012 WIV-2012/Coagulatie/86 Dienst Kwaliteit van medische laboratoria J. Wytsmanstraat, Brussel België

2 ISS: COMITE VA EXPERTE tel. fax WIV Secretariaat : 02/ / Dr. Van Blerk : Coördinator : 02/ : Dr. BAILLEUL E. : 053/ : Dr. CHATELAI B. : 081/ / : Dr. DEMULDER A. : 02/ / : Dr. DEVREESE K. : 09/ : Mr. DOUXFILS J. : : Dr. JOCHMAS K. : 02/ / : Dr. MULLIER F. : 081/ / : Mr. WIJS W. : 02/ / : Alle rapporten zijn tevens te raadplegen op onze website: Expertenvergadering: 30/10/2012 Toestemming verspreiding rapport: Marjan Van Blerk 21/12/2012 Institut Scientifique de Santé Publique Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid, Brussel Dit rapport mag niet gereproduceerd, gepubliceerd of verdeeld worden zonder akkoord van het WIV-ISP. OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/2012 2/93

3 Inhoud Pagina Doel van de studie 4 Staalmateriaal 4 Deelname 4 Resultaten PT 5 aptt 13 Fibrinogeen 19 Antitrombine 22 Discussie 25 Het laboratorium en de OAC 28 Besluit en referenties 31 Overzicht van de gedetailleerde resultaten 33 OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/2012 3/93

4 Doel van de studie Studies hebben aangetoond dat de nieuwe directe trombine- en FXa-inhibitoren, die nu ook op de Belgische markt beschikbaar zijn, coagulatietesten kunnen beïnvloeden en dit afhankelijk van de gebruikte reagens/toestel combinatie. Het doel van deze studie was om de invloed van deze nieuwe orale anticoagulantia (OAC) na te gaan op de coagulatietesten, die in routine gebruikt worden in de Belgische klinische laboratoria. Het was tevens de bedoeling om, deels op basis van de bekomen resultaten, praktische aanbevelingen op te stellen voor de laboratoria (wanneer is meting nodig, invloed op de verschillende testen, belang tijdstip afname ). Deze studie werd uitgevoerd in samenwerking met de Belgian Society on Thrombosis and Haemostasis. Staalmateriaal De laboratoria ontvingen 5 gelyofiliseerde stalen, waaraan verschillende concentraties dabigatran (Pradaxa, Boehringer Ingelheim) en rivaroxaban (Xarelto, Bayer) werden toegevoegd. Plasma CO/11825 CO/11826 CO/11827 CO/11828 CO/11829 plasmapool plasmapool ng/ml dabigatran plasmapool ng/ml dabigatran plasmapool ng/ml rivaroxaban plasmapool ng/ml rivaroxaban De stalen werden bereid door de firma Hyphen BioMed. De laboratoria werd gevraagd om op deze 5 stalen volgende analyses uit te voeren: PT (sec, en IR), aptt (sec en ratio), fibrinogeen en antitrombine. Deelname 98.4 van de Belgische laboratoria (189/192) namen aan de studie deel. De resultaten werden niet in aanmerking genomen voor evaluatie. OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/2012 4/93

5 Resultaten PT Volgende tabellen en grafieken tonen voor de reagentia met minstens 6 gebruikers de medianen (en CV) verkregen voor de 5 rondgestuurde stalen: PT (sec) Reagens Innovin (2.4) (2.6) (3.6) (2.6) (3.6) eoplastin CI PLUS (2.7) (2.6) (2.9) (3.5) (4.8) eoplastin R (3.5) (3.8) (3.7) (6.0) (6.4) Recombiplastin 2G (2.7) (2.3) (2.0) (2.2) (3.1) Thromborel S (2.2) (4.1) (2.3) (2.4) (3.6) Globaal resultaat voor alle methoden 13.0 (12.2) 14.9 (18.4) 17.7 (21.4) 15.5 (21.8) 21.9 (31.3) 189 PT () Reagens Innovin (5.9) (5.3) (6.6) (5.2) (4.4) eoplastin CI PLUS (5.7) (4.9) (4.1) (5.8) (4.6) eoplastin R (5.1) (3.1) (3.2) (4.1) (5.7) Recombiplastin 2G (7.9) (7.5) (7.4) (11.5) (9.8) Thromborel S (6.0) (9.4) (5.2) (5.3) (7.6) Globaal resultaat voor alle methoden 85.0 (14.0) 60.0 (10.4) 46.0 (11.3) 54.0 (12.8) 38.9 (22.9) 189 PT (IR) Reagens Innovin (1.9) (2.8) (4.8) (2.8) (4.8) eoplastin CI PLUS (4.1) (5.0) (4.6) (4.5) (5.3) eoplastin R (3.1) (2.7) (2.9) (4.5) (2.5) Recombiplastin 2G (5.0) (4.9) (3.7) (4.9) (4.8) Thromborel S (4.4) (4.7) (6.3) (3.3) (3.7) Globaal resultaat voor alle methoden 1.10 (6.1) 1.34 (7.2) 1.61 (13.4) 1.45 (14.6) 2.03 (32.0) 189 OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/2012 5/93

6 PT(sec) Median PT(sec) Innovin eoplastin CI PLUS eoplastin R Recombiplastin 2G Thromborel S Dabigatran (ng/ml) PT(sec) Median PT(sec) Innovin eoplastin CI PLUS eoplastin R Recombiplastin 2G Thromborel S Rivaroxaban (ng/ml) OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/2012 6/93

7 PT() Median PT() Innovin eoplastin CI PLUS eoplastin R Recombiplastin 2G Thromborel S Dabigatran (ng/ml) PT() Median PT() Innovin eoplastin CI PLUS eoplastin R Recombiplastin 2G Thromborel S Rivaroxaban (ng/ml) OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/2012 7/93

8 PT(IR) Median PT(IR) Innovin eoplastin CI PLUS eoplastin R Recombiplastin 2G Thromborel S Dabigatran (ng/ml) PT(IR) Median PT(IR) Innovin eoplastin CI PLUS eoplastin R Recombiplastin 2G Thromborel S Rivaroxaban (ng/ml) OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/2012 8/93

9 Volgende tabellen en grafieken vergelijken voor de reagentia met minstens 6 gebruikers de medianen (en CV) verkregen voor de verhoudingen tussen de stalen CO/11826, CO/11827, CO/11828 en CO/11829 waaraan dabigatran of rivaroxaban werd toegevoegd en de plasmapool CO/11825: PT ratio (sec) Reagens Innovin 1.14 (1.3) eoplastin CI PLUS 1.23 (1.9) eoplastin R 1.26 (1.3) Recombiplastin 2G 1.17 (1.2) Thromborel S 1.20 (1.5) Globaal resultaat 1.18 voor alle methoden (4.5) PT ratio () Reagens Innovin 0.76 (3.7) eoplastin CI PLUS 0.69 (3.8) eoplastin R 0.70 (3.3) Recombiplastin 2G 0.80 (3.7) Thromborel S 0.72 (2.2) Globaal resultaat 0.74 voor alle methoden (9.4) PT ratio (IR) Reagens Innovin 1.15 (1.8) eoplastin CI PLUS 1.31 (2.4) eoplastin R 1.26 (1.9) Recombiplastin 2G 1.16 (1.0) Thromborel S 1.22 (2.7) Globaal resultaat 1.18 voor alle methoden (8.3) (3.1) 1.47 (1.7) 1.52 (1.4) 1.35 (1.7) 1.43 (1.4) 1.39 (7.2) (4.8) 0.52 (4.0) 0.53 (2.7) 0.67 (4.7) 0.57 (4.7) 0.57 (12.7) (3.3) 1.66 (2.5) 1.51 (2.3) 1.34 (1.8) 1.46 (2.2) 1.41 (14.8) (1.5) 1.37 (2.3) 1.56 (3.5) 1.37 (1.2) 1.14 (1.6) 1.35 (12.3) (3.5) 0.58 (4.4) 0.51 (5.2) 0.65 (5.4) 0.79 (4.6) 0.64 (20.2) (1.4) 1.51 (3.4) 1.54 (3.4) 1.36 (1.4) 1.15 (2.6) 1.37 (18.2) (2.8) 1.88 (3.3) 2.35 (4.2) 1.95 (1.4) 1.36 (3.5) 1.87 (23.3) (4.2) 0.37 (4.4) 0.31 (6.7) 0.42 (8.2) 0.60 (6.5) 0.42 (38.9) (2.4) 2.29 (4.8) 2.32 (3.5) 1.91 (2.9) 1.38 (4.8) 1.92 (34.3) OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/2012 9/93

10 PT(sec) Median ratio (with drug / baseline) Pool + dabigatran (100 ng/ml) Pool + dabigatran (250 ng/ml) Pool + rivaroxaban (120 ng/ml) Pool + rivaroxaban (290 ng/ml) Innovin eoplastin CI PLUS eoplastin R Recombiplastin 2G Thromborel S PT() Median ratio (with drug / baseline) Pool + dabigatran (100 ng/ml) Pool + dabigatran (250 ng/ml) Pool + rivaroxaban (120 ng/ml) Pool + rivaroxaban (290 ng/ml) Innovin eoplastin CI PLUS eoplastin R Recombiplastin 2G Thromborel S OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/ /93

11 PT(IR) Median ratio (with drug / baseline) Pool + dabigatran (100 ng/ml) Pool + dabigatran (250 ng/ml) Pool + rivaroxaban (120 ng/ml) Pool + rivaroxaban (290 ng/ml) Innovin eoplastin CI PLUS eoplastin R Recombiplastin 2G Thromborel S Zowel dabigatran als rivaroxaban hebben een significant effect op de PT resultaten. Het effect is reagens gebonden en is meer uitgesproken voor rivaroxaban. De mediaan van het PT van het staal CO/11829 met een rivaroxaban concentratie van 290 ng/ml bedraagt slechts 0.42 keer deze van het staal CO/11825 zonder rivaroxaban. De mediaan van het PT van het staal CO/11827 met een dabigatran concentratie van 250 ng/ml bedraagt slechts 0.57 keer deze van het staal CO/11825 zonder dabigatran. De mediane IR van het staal CO/11829 bedraagt 1.92 keer deze van het staal CO/ De mediane IR van het staal CO/11827 bedraagt 1.41 keer deze van het staal CO/ Het Innovin en Thromborel S reagens bleken het minst gevoelig voor rivaroxaban en de reagentia eoplastin CI + en eoplastin R het meest gevoelig. De Owren type PT reagentia (bv trombotest) zijn in het algemeen minder gevoelig voor de OAC dan de Quick type reagentia. De volgende tabel toont voor de 5 stalen de resultaten bekomen met de trombotest in 2 laboratoria (OLV ziekenhuis, Aalst, Cliniques universitaires UCL de Mont-Godinne): Plasma Seconden IR CO/ / /1.0 CO/ / /1.0 CO/ / /1.20 CO/ / /1.29 CO/ / /1.37 OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/ /93

12 Volgende tabel vergelijkt voor de stalen met rivaroxaban de PT resultaten uitgedrukt als ratio (PT in seconden/pt in seconden van de plasmapool) met de PT resultaten uitgedrukt als IR. De PT resultaten uitdrukken als IR corrigeert de heterogeneïteit van de resultaten niet maar verhoogt zelfs de variabiliteit tussen de verschillende tromboplastines en is enkel bestemd voor de monitoring van patïenten onder AVK. Reagens Innovin eoplastin CI PLUS eoplastin R Recombiplastin 2G Thromborel S Globaal resultaat voor alle methoden PT ratio (1.5) 1.37 (2.3) 1.56 (3.5) 1.37 (1.2) 1.14 (1.6) 1.35 (12.3) PT IR (2.8) 1.64 (4.5) 1.67 (4.5) 1.43 (4.9) 1.35 (3.3) 1.45 (14.6) PT ratio (2.8) 1.88 (3.3) 2.35 (4.2) 1.95 (1.4) 1.36 (3.5) 1.87 (23.3) PT IR (4.8) 2.52 (5.3) 2.52 (2.5) 2.00 (4.8) 1.61 (3.7) 2.03 (32.0) OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/ /93

13 aptt Volgende tabellen en grafieken tonen voor de reagentia met minstens 6 gebruikers de medianen (en CV) verkregen voor de 5 rondgestuurde stalen: aptt (sec) Reagens Actin FS (3.3) (4.0) (4.6) (2.7) (5.3) Actin FSL (1.5) (3.7) (3.5) (4.2) (3.8) APTT-SP (2.6) (3.0) (2.3) (1.6) (2.0) CK PREST (1.8) (3.3) (4.0) (3.0) (4.1) STA-Cephascreen (2.5) (2.3) (2.3) (2.4) (1.9) STA-PTT A (2.4) (2.2) (3.0) (2.0) (2.1) SynthasIL (5.5) (3.3) (2.9) (2.4) (2.3) Globaal resultaat voor alle methoden 33.0 (10.8) 54.0 (13.5) 67.6 (12.7) 42.3 (10.5) 51.9 (9.1) 189 aptt (ratio) Reagens Actin FS (4.9) (6.0) (7.2) (5.1) (5.9) Actin FSL (3.8) (5.2) (5.1) (6.5) (7.7) APTT-SP (3.7) (4.7) (5.9) (3.5) (5.9) CK PREST (1.2) (3.3) (3.6) (1.3) (2.9) STA-Cephascreen (3.2) (3.0) (4.0) (3.1) (3.0) STA-PTT A (2.6) (2.8) (2.6) (2.3) (2.7) SynthasIL (4.2) (4.0) (2.3) (2.6) (1.6) Globaal resultaat voor alle methoden 1.15 (6.4) 1.87 (8.3) 2.33 (7.6) 1.46 (8.4) 1.72 (12.3) 177 OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/ /93

14 aptt(sec) Median aptt(sec) Actin FS Actin FSL APTT-SP CK PREST STA-Cephascreen STA-PTTA SynthasIL Dabigatran (ng/ml) aptt(sec) Median aptt(sec) Actin FS Actin FSL APTT-SP CK PREST STA-Cephascreen STA-PTTA SynthasIL Rivaroxaban (ng/ml) OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/ /93

15 aptt(ratio) Median aptt(ratio) Actin FS Actin FSL APTT-SP CK PREST STA-Cephascreen STA-PTTA SynthasIL Dabigatran (ng/ml) aptt(ratio) Median aptt(ratio) Actin FS Actin FSL APTT-SP CK PREST STA-Cephascreen STA-PTTA SynthasIL Rivaroxaban (ng/ml) OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/ /93

16 Volgende tabellen en grafieken vergelijken voor de reagentia met minstens 6 gebruikers de medianen (en CV) verkregen voor de verhoudingen tussen de stalen CO/11826, CO/11827, CO/11828 en CO/11829 waaraan dabigatran of rivaroxaban werd toegevoegd en de plasmapool CO/11825 waaraan geen medicatie werd toegevoegd: aptt ratio (sec) Reagens Actin FS 1.64 (3.2) Actin FSL 1.43 (1.2) APTT-SP 1.63 (2.7) CK PREST 1.71 (1.4) STA-Cephascreen 1.61 (1.2) STA-PTT A 1.64 (1.4) SynthasIL 1.67 (1.8) Globaal resultaat 1.63 voor alle methoden (2.7) (3.4) 1.71 (1.3) 2.05 (2.1) 2.15 (1.6) 2.02 (1.2) 2.04 (1.9) 2.10 (2.4) 2.04 (3.4) (1.8) 1.23 (1.7) 1.22 (2.8) 1.34 (1.5) 1.26 (1.3) 1.24 (1.5) 1.33 (2.8) 1.27 (4.8) (2.8) 1.44 (2.1) 1.44 (2.0) 1.63 (2.4) 1.49 (1.5) 1.45 (1.1) 1.57 (2.8) 1.50 (9.0) aptt ratio (ratio) Reagens Actin FS 1.65 (3.0) Actin FSL 1.43 (1.4) APTT-SP 1.63 (2.9) CK PREST 1.71 (1.5) STA-Cephascreen 1.61 (1.1) STA-PTT A 1.64 (1.3) SynthasIL 1.68 (1.8) Globaal resultaat 1.63 voor alle methoden (2.5) (2.7) 1.71 (1.5) 2.05 (2.1) 2.15 (1.7) 2.01 (1.0) 2.04 (1.9) 2.10 (1.7) 2.04 (3.2) (1.7) 1.23 (4.2) 1.22 (3.0) 1.35 (1.1) 1.26 (1.4) 1.25 (1.6) 1.33 (1.6) 1.26 (4.8) (2.4) 1.44 (2.6) 1.44 (2.2) 1.64 (2.3) 1.49 (1.4) 1.45 (1.4) 1.57 (3.1) 1.49 (8.7) OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/ /93

17 aptt(sec) Median ratio (with drug / baseline) Pool + dabigatran (100 ng/ml) Pool + dabigatran (250 ng/ml) Pool + rivaroxaban (120 ng/ml) Pool + rivaroxaban (290 ng/ml) Actin FS Actin FSL APTT-SP CK PREST STA-Cephascreen STA-PTTA SynthasIL aptt(ratio) Median ratio (with drug / baseline) Pool + dabigatran (100 ng/ml) Pool + dabigatran (250 ng/ml) Pool + rivaroxaban (120 ng/ml) Pool + rivaroxaban (290 ng/ml) Actin FS Actin FSL APTT-SP CK PREST STA-Cephascreen STA-PTTA SynthasIL OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/ /93

18 Zowel dabigatran als rivaroxaban hebben een significant effect op de aptt resultaten. Het effect is reagens gebonden en is meer uitgesproken voor dabigatran. De mediane aptt ratio van het staal CO/11827 met een dabigatran concentratie van 250 ng/ml bedraagt 2.04 keer deze van het staal CO/11825 zonder dabigatran. De mediane aptt ratio van het staal CO/11829 met een rivaroxaban concentratie van 290 ng/ml bedraagt 1.49 keer deze van het staal CO/11825, waaraan geen rivaroxaban werd toegevoegd. OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/ /93

19 Fibrinogeen Volgende tabel en 2 grafieken tonen voor de reagentia met minstens 6 gebruikers de mediane fibrinogeenwaarden (en CV) verkregen voor de 5 rondgestuurde stalen: Fibrinogeen (g/l) Reagens Clauss (11.8) (14.8) (16.0) (12.1) (12.4) Fibrinogen C (5.3) (4.2) (5.6) (4.0) (9.2) Multifibren U (5.7) (3.8) (2.1) (3.6) STA Fibrinogen (4.7) (4.3) (6.2) (5.3) (4.7) Thrombin Reagent (4.7) (6.2) (5.5) (6.3) (5.1) PT derived (6.6) (8.6) (7.3) (6.6) (18.4) Recombiplastin 2G (5.3) (5.9) (5.8) (3.6) (19.4) Globaal resultaat voor alle methoden 2.18 (12.6) 2.14 (14.9) 2.15 (14.1) 2.15 (11.4) 2.15 (12.4) 183 Fibrinogen(g/L) Median Fibrinogen(g/L) Fibrinogen C Multifibren U Recombiplastin 2G STA Fibrinogen Thrombin Reagent Dabigatran (ng/ml) OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/ /93

20 Fibrinogen(g/L) Median Fibrinogen(g/L) Fibrinogen C Multifibren U Recombiplastin 2G STA Fibrinogen Thrombin Reagent Rivaroxaban (ng/ml) Volgende tabel en grafiek vergelijken voor de reagentia met minstens 6 gebruikers de mediane fibrinogeenwaarden (en CV) verkregen voor de verhoudingen tussen de stalen CO/11826, CO/11827, CO/11828 en CO/11829 waaraan dabigatran of rivaroxaban werd toegevoegd en de plasmapool CO/11825 waaraan geen medicatie werd toegevoegd: Fibrinogeen ratio Reagens Clauss 158 Fibrinogen C (4.4) (8.2) (6.1) (7.8) Multifibren U (3.0) (17.5) (3.7) (2.2) STA Fibrinogen (3.0) (3.0) (3.0) (3.8) Thrombin Reagent (3.0) (2.5) (3.0) (3.0) PT derived 25 Recombiplastin 2G (1.5) (5.5) (6.3) (21.8) Globaal resultaat voor alle methoden 0.98 (4.5) 0.98 (4.5) 0.99 (3.7) 0.99 (3.7) 183 OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/ /93

21 Fibrinogen(g/L) Median ratio (with drug / baseline) Pool + dabigatran (100 ng/ml) Pool + dabigatran (250 ng/ml) Pool + rivaroxaban (120 ng/ml) Pool + rivaroxaban (290 ng/ml) Fibrinogen C Multifibren U Recombiplastin 2G STA Fibrinogen Thrombin Reagent De fibrinogeenwaarden verkregen met het Fibrinogen C reagens voor de stalen CO/11826 en CO/11827, waaraan dabigatran werd toegevoegd, liggen significant lager tov deze verkregen voor het staal CO/11825 zonder dabigatran. De mediane daling bedraagt 16 voor het staal CO/11826 en 37 voor het staal CO/ Dit heeft ook een invloed op de interpretatie van de resultaten. Terwijl 65.2 van de Fibrinogen C gebruikers het staal CO/11825 als normaal beschouwden, bedraagt dit nog slechts 30.4 voor het staal CO/11826 en 0 voor het staal CO/ Voor de overige reagentia werd geen significante invloed van de OAC op de resultaten vastgesteld. OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/ /93

22 Antitrombine Volgende tabel en 2 grafieken tonen voor de reagentia met minstens 6 gebruikers de mediane antitrombinewaarden (en CV) verkregen voor de 5 rondgestuurde stalen: Antitrombine (activiteit) Reagens Activiteit IIa (6.6) (6.3) (4.6) (7.0) (7.0) Berichrom Antithrombin III (7.4) (11.3) (13.5) (13.8) (9.2) Stachrom AT III (5.8) (4.5) (3.4) (6.1) (6.6) Activiteit Xa (2.7) (5.5) (5.4) (4.9) (8.2) Chromogenix Coamatic Antithrombin (0..9) (10.1) (6.4) (3.3) (10.6) IL HemosIL Liquid Antithrombin (3.7) (3.7) (5.6) (4.1) (5.5) Antithrombin() Median Antithrombin() Berichrom Antithrombin III Chromogenix Coamatic Antithrombin IL HemosIL Liquid Antithrombin Stachrom AT III Dabigatran (ng/ml) OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/ /93

23 Antithrombin() Median Antithrombin() Berichrom Antithrombin III Chromogenix Coamatic Antithrombin IL HemosIL Liquid Antithrombin Stachrom AT III Rivaroxaban (ng/ml) Volgende tabel en grafiek vergelijken voor de reagentia met minstens 6 gebruikers de mediane antitrombinewaarden (en CV) verkregen voor de verhoudingen tussen de stalen CO/11826, CO/11827, CO/11828 en CO/11829 waaraan dabigatran of rivaroxaban werd toegevoegd en de plasmapool CO/11825 waaraan geen medicatie werd toegevoegd: Antitrombine ratio Reagens Activiteit IIa 39 Berichrom Antithrombin III (2.1) (1.9) (2.2) (0.7) Stachrom AT III (4.1) (4.3) (2.9) (1.5) Activiteit Xa 29 Chromogenix Coamatic Antithrombin (7.4) (7.3) (2.0) (4.6) IL HemosIL Liquid Antithrombin (3.0) (1.5) (3.2) (3.3) OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/ /93

24 Antithrombin() Median ratio (with drug / baseline) Pool + dabigatran (100 ng/ml) Pool + dabigatran (250 ng/ml) Pool + rivaroxaban (120 ng/ml) Pool + rivaroxaban (290 ng/ml) Berichrom Antithrombin III Chromogenix Coamatic Antithrombin IL HemosIL Liquid Antithrombin Stachrom AT III 3 Met de reagentia, gebaseerd op de inhibitie van de anti-iia activiteit, worden hogere waarden teruggevonden voor de stalen waaraan dabigatran (directe trombineinhibitor) werd toegevoegd. Met de reagentia, gebaseerd op de inhibitie van de anti-xa activiteit, worden er hogere waarden teruggevonden voor de stalen waaraan rivaroxaban (directe FXainhibitor) werd toegevoegd. Behalve voor het Berichrom Antithrombin III reagens (voor de geteste concentraties) zijn de verschillen significant. Het vinden van hogere waarden gaf ook aanleiding tot een wijziging van interpretatie. Terwijl slechts 74.3 van de gebruikers van een op trombine gebaseerde methode het staal CO/11825 als normaal beschouwden, hebben alle gebruikers het staal CO/11827 als normaal geïnterpreteerd. Zo hebben ook alle gebruikers van een op FXa gebaseerde methode het staal CO/11829 als normaal geïnterpreteerd, terwijl slechts 81.5 van de gebruikers het staal CO/11825 als normaal beschouwden. OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/ /93

25 Discussie Verschillende nieuwe orale anticoagulantia zoals dabigatran etexilaat, een directe inhibitor van zowel vrij als fibrine gebonden trombine, en rivaroxaban, een directe inhibitor van zowel vrij als aan protrombinase en stolsel gebonden geactiveerde factor X (FXa), worden sinds meer dan 2 jaar aangewend voor de preventie van veneuze trombo-embolie (VTE) bij patiënten, die een electieve knie- of heupvervangende operatie ondergaan, en voor stroke preventie bij patiënten met atriale fibrillatie (AF). De belangrijkste farmacologische eigenschappen van dabigatran en rivaroxaban worden weergegeven in de volgende tabel: Dabigatran (Pradaxa ) Boehringer Ingelheim Rivaroxaban (Xarelto ) Bayer Aangrijpingspunt FIIa FXa Prodrug Ja een Piekconcentratie 2h 2-4h Halfwaardetijd 12-14h 5-9 h (gezond/jong) 11-13h (ouderen) Renale klaring als inactieve metaboliet Interactie met andere P-glycoproteïne P-glycoproteïne + CYP3A4 geneesmiddelen Biologische beschikbaarheid Antidotum Geen Geen Deze studie werd georganiseerd om de Belgische laboratoria de mogelijkheid te bieden de invloed van deze nieuwe orale anticoagulantia na te gaan op de PT, aptt, fibrinogeen en antitrombine resultaten bekomen met de door hen gebruikte reagens/toestel combinaties. Alle Belgische laboratoria, die routinematig stollingstesten uitvoeren, ontvingen hiertoe 5 gelyofiliseerde stalen, die bestonden uit dezelfde plasmapool waaraan dabigatran of rivaroxaban werd toegevoegd in de volgende concentraties: 0 ng/ml, 100 ng/ml dabigatran, 250 ng/ml dabigatran, 120 ng/ml rivaroxaban en 290 ng/ml rivaroxaban. Volgende tabel toont voor de plasmapool CO/11825 de gemiddelde activiteit () van een aantal stollingsfactoren, zoals bepaald in 2 expertlaboratoria (Hôpital Erasme, Brussel; Cliniques universitaires UCL de Mont-Godinne): Factor II 90 V 87 VII 101 X 88 VIII 74 IX 87 XI 80 XII 92 OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/ /93

26 Op 3 deelnemers na namen alle laboratoria deel aan de enquête (98.4). Volgende tabel geeft een overzicht van welke invloed de toevoeging van dabigatran en rivaroxaban had op de geteste parameters: Dabigatran Rivaroxaban PT + ++/+* aptt ++/+* +/++* Fibrinogeen Reagens/toestel - afhankelijk Antitrombine: antigen - - Antitrombine: activiteit FIIa + - Antitrombine: activiteit FXa - + *Afhankelijk van de gebruikte reagens/toestel combinatie PT en aptt Zowel dabigatran als rivaroxaban hebben een significant effect op de PT en aptt resultaten. Het effect is reagens gebonden en concentratie afhankelijk. De PT resultaten worden meer beïnvloed door rivaroxaban dan door dabigatran en de aptt resultaten meer door dabigatran dan door rivaroxaban. PT Dabigatran De PT is weinig gevoelig voor dabigatran. Voor het staal met 250 ng/ml dabigatran ligt de mediane ratio (PT in seconden/pt in seconden van de plasmapool) slechts tussen 1.33 (Innovin) en 1.52 (eoplastin R). Voor het staal met 100 ng/ml dabigatran ligt de mediane ratio zelfs maar tussen 1.14 (Innovin) en 1.26 (eoplastin R). Rivaroxaban De PT is gevoeliger voor rivaroxaban, vertoont een lineaire concentratie-respons curve maar een lage gevoeligheid in het lage gebied. De gevoeligheid verschilt bovendien sterk van reagens tot reagens. Zo varieert voor het staal met 290 ng/ml rivaroxaban de mediane ratio (PT in seconden/pt in seconden van de plasmapool) van 1.34 voor het Innovin reagens tot 2.35 voor het eoplastin R reagens. De PT resultaten uitdrukken als IR corrigeert de heterogeneïteit van de resultaten niet en is enkel bestemd voor de monitoring van patiënten onder AVK. De Owren type PT reagentia (bv trombotest) zijn in het algemeen minder gevoelig voor de OAC dan de Quick type reagentia vermoedelijk deels te wijten aan de hogere finale verdunning van het staal in de Owren type PT reagentia (1/21 vs 1/3), waardoor ze minder gevoelig zijn voor interferentie. aptt Dabigatran De aptt vertoont een curvilineaire concentratie-respons curve (sterke stijging voor de lage concentraties en lineair boven een concentratie van 400 ng/ml) en verlies aan gevoeligheid in het hoge gebied (problemen bij het inschatten van het risico bij overdosis). Voor het staal met 250 ng/ml dabigatran ligt de mediane aptt ratio tussen 1.88 (Actin FSL) en 2.70 (CK Prest). Voor het staal met 100 ng/ml dabigatran ligt de mediane aptt ratio tussen 1.57 (Actin FSL) en 2.13 (CK Prest). OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/ /93

27 Rivaroxaban De aptt vertoont eveneens een curvilineaire concentratie-respons curve maar is minder gevoelig voor lage concentraties dan de PT. Sommige aptt reagentia vertonen eveneens verlies van gevoeligheid in het hoge gebied. De gevoeligheid verschilt van reagens tot reagens en sommige reagentia zijn veel minder gevoelig. Voor het staal met 290 ng/ml rivaroxaban ligt de mediane aptt ratio tussen 1.45 (IL Test APTT-SP) en 2.03 (CK Prest). Voor het staal met 120 ng/ml rivaroxaban ligt de mediane aptt ratio tussen 1.26 (IL Test APTT-SP) en 1.67 (CK Prest). Fibrinogeen In de aanwezigheid van dabigatran wordt de fibrinogeen concentratie onderschat wanneer gemeten met het Fibrinogen C reagens van de firma IL. Deze onderschatting is te wijten aan de lage trombineconcentratie (35 IH-U/mL) in het reagens. Voor het QFA Thrombin reagens van deze firma, dat een veel hogere trombineconcentratie (100 IH-U/mL) bevat, werd er geen effect van dabigatran op de fibrinogeen resultaten (g/l) vastgesteld: CO/11825 CO/11826 CO/11827 CO/11828 CO/11829 Deelnemer Deelnemer Deelnemer Deelnemer Voor de overige reagentia werd geen invloed van de OAC op de resultaten vastgesteld hoewel in de literatuur eveneens een effect van dabigatran op de fibrinogeen resultaten bekomen met andere reagentia beschreven werd. Antitrombine De methoden gebaseerd op de inhibitie van de anti-iia activiteit overschatten de antitrombine activiteit wanneer er dabigatran in het staal aanwezig is (~12 IU/L per 200 ng/ml) en de methoden gebaseerd op de anti-xa activiteit overschatten de antitrombine activiteit wanneer er rivaroxaban in het staal aanwezig is (~9 IU/L per 100 ng/ml). Het is belangrijk om dit te weten zoniet bestaat het risico een antitrombine deficiëntie te missen. Overschatting kan vermeden worden door de antitrombine activiteit te meten met een methode, gebaseerd op FXa, wanneer de patiënt behandeld wordt met dabigatran of met een methode, gebaseerd op trombine, wanneer de patiënt behandeld wordt met rivaroxaban. Zoals verwacht, werd geen inferentie met immunologische methoden vastgesteld. OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/ /93

28 Het laboratorium en de OAC Hoewel deze nieuwe orale anticoagulantia geen routine monitoring vereisen, hebben ze wel invloed op de coagulatietesten en is het belangrijk deze invloed te kennen om bv in geval van interferentie (bv fibrinogeen, antitrombine ) de resultaten correct te kunnen interpreteren (zie hoger). Elk laboratorium zou daarnaast ook moeten op de hoogte zijn van de gevoeligheid van zijn PT en aptt reagens voor dabigatran en rivaroxaban en kan dit uittesten dmv commercieel verkrijgbare dabigatran en rivaroxaban calibratoren. Voor dabigatran kan gebruik gemaakt worden van de meeste aptt reagentia om in urgentie een approximatieve indicatie te bekomen van de antistollingsintensiteit te wijten aan de aanwezigheid van dabigatran. De aptt kan niet gebruikt worden om de dabigatran concentratie te bepalen en is minder gevoelig in het hogere gebied (risico op onderschatting). Een normale aptt ratio sluit vermoedelijk een therapeutische antistollingsactiviteit te wijten aan dabigatran uit. Hoewel een zekere mate van antistollingsactiviteit niet uit te sluiten is, zou de intensiteit eerder kunnen beschouwd worden als niet hoger dan deze verkregen met een profylactische dosis LMWH. Een verlengde aptt kan hoogstens de recente inname van dabigatran doen vermoeden. Het terugvinden van een sterk verlengde aptt juist voor de volgende inname kan wijzen op een overdosering/accumulatie. Bij een dalspiegel van 200 ng/ml dabigatran (wat overeenkomt met een aptt tussen 49 en 63 seconden voor de meeste reagentia op de Belgische markt) h na inname in de indicatie van stroke preventie bij patiënten met atriale fibrillatie (150 mg 2x/dag) bestaat er een verhoogd bloedingsrisico. Dit komt overeen met een aptt ratio (tov normale pool) tussen 1.7 en 2.1. Bij een dalspiegel van 67 ng/ml dabigatran (wat overeenkomt met een aptt tussen 36 en 44 seconden voor de meeste reagentia op de Belgische markt) h na inname in de indicatie van primaire preventie van VTE (220 mg 1x dag) bestaat er een verhoogd bloedingsrisico. Dit komt overeen met een aptt ratio (tov normale pool) tussen 1.3 en 1.5. Bij elke wisseling van lot zou een laboratorium zijn aptt moeten calibreren aan de hand van calibratoren met gekende dabigatran concentratie. Men mag evenwel niet vergeten dat de aptt een globale stollingstest is en om andere redenen kan verlengd zijn. Het is steeds nuttig om over een aptt resultaat te beschikken voor behandeling. Een normale trombinetijd betekent dat de dabigatran concentratie laag moet zijn. Voor rivaroxaban kan met het geschikte PT (of aptt) reagens in urgentie een approximatieve indicatie bekomen worden van de antistollingsintensiteit wijten aan de aanwezigheid van rivaroxaban. De PT is meestal meer gevoelig. De gevoeligheid van de PT voor rivaroxaban verschilt sterk van reagens tot reagens en de interpretatie van het resultaat hangt dus sterk af van het reagens en toestel, waarmee het resultaat werd bekomen. De PT resultaten uitdrukken als IR corrigeert de heterogeneïteit van de resultaten niet en is enkel bestemd voor de monitoring van patiënten onder AVK. Deze testen kunnen niet gebruikt worden om de rivaroxaban concentratie te bepalen. Momenteel zijn er ook geen gegevens beschikbaar, die PT wijzigingen associëren met bloedingsrisico. OAC, globaal rapport Publicatiedatum: 21/12/ /93

FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE GLOBAAL RAPPORT

FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE GLOBAAL RAPPORT FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE DIENST VOOR LABORATORIA VAN KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN DESKUNDIGEN GLOBAAL RAPPORT

Nadere informatie

Mini symposium. VHL 18 juni 2013 An Stroobants

Mini symposium. VHL 18 juni 2013 An Stroobants Mini symposium VHL 18 juni 2013 An Stroobants Programma Introductie: An Stroobants Evaluatie van screeningstests Rol van PT en in screening op NOAC gebruik: Harry de Wit Evaluatie van specifieke tests

Nadere informatie

Cases Stolling. BVMLT 17 november 2015

Cases Stolling. BVMLT 17 november 2015 Cases Stolling BVMLT 17 november 2015 Vraag 1: welke factoren kan je meten met een aptt test? A. FVII, FV, FX, FII, fibrinogeen B. FVIII en FIX C. FXII, FXI, FVIII en FIX D. FXII, FXI, FVIII, FIX, FV,

Nadere informatie

AANPAK VAN BLOEDINGEN ONDER NIEUWE ANTICOAGULANTIA

AANPAK VAN BLOEDINGEN ONDER NIEUWE ANTICOAGULANTIA AANPAK VAN BLOEDINGEN ONDER NIEUWE ANTICOAGULANTIA Dr. Anna Vantilborgh Hematologie - UZ Gent 13 september 2013 ALGEMENE PRINCIPES IN BEHANDELING VAN BLOEDINGEN AANPAK VAN BLOEDINGEN ONDER ORALE DIRECTE

Nadere informatie

Laboratoriumtesten voor het meten van DOACs

Laboratoriumtesten voor het meten van DOACs Laboratoriumtesten voor het meten van DOACs Moderator A.B. Mulder 1st author / speaker A.K. Stroobants Co-authors VHL werkgroep hemostase Stollingslaboratorium AMC Belangenverklaring In overeenstemming

Nadere informatie

JAARRAPPORT POCT GLUCOSE 2012

JAARRAPPORT POCT GLUCOSE 2012 scope EXPERTISE, DIENSTVERLENING EN KLANTENRELATIES KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE

Nadere informatie

JAARRAPPORT POCT GLUCOSE 2013

JAARRAPPORT POCT GLUCOSE 2013 scope EXPERTISE, DIENSTVERLENING EN KLANTENRELATIES KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE

Nadere informatie

DEFINITIEF JAARRAPPORT POCT GLUCOSE 2014

DEFINITIEF JAARRAPPORT POCT GLUCOSE 2014 EXPERTISE, DIENSTVERLENING EN KLANTENRELATIES KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE DEFINITIEF

Nadere informatie

DEFINITIEF JAARRAPPORT POCT GLUCOSE 2015

DEFINITIEF JAARRAPPORT POCT GLUCOSE 2015 EXPERTISE, DIENSTVERLENING EN KLANTENRELATIES KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE DEFINITIEF

Nadere informatie

DEFINITIEF JAARRAPPORT POCT GLUCOSE 2016

DEFINITIEF JAARRAPPORT POCT GLUCOSE 2016 EXPERTISE, DIENSTVERLENING EN KLANTENRELATIES KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE DEFINITIEF

Nadere informatie

EXPERTISE, DIENSTVERLENING EN KLANTENRELATIES KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN

EXPERTISE, DIENSTVERLENING EN KLANTENRELATIES KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN scope EXPERTISE, DIENSTVERLENING EN KLANTENRELATIES KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE

Nadere informatie

NOACs in de dagelijkse praktijk. Menno Huisman Afdeling Trombose en Hemostase LUMC Leiden m.v.huisman@lumc.nl

NOACs in de dagelijkse praktijk. Menno Huisman Afdeling Trombose en Hemostase LUMC Leiden m.v.huisman@lumc.nl NOACs in de dagelijkse praktijk Menno Huisman Afdeling Trombose en Hemostase LUMC Leiden m.v.huisman@lumc.nl Belangen Voordrachten tijdens wetenschappelijke verenigingen ondersteund door farma; honoraria

Nadere informatie

Boekje over de nieuwe orale anticoagulantia. Wat u moet weten voor het veilig gebruik ervan

Boekje over de nieuwe orale anticoagulantia. Wat u moet weten voor het veilig gebruik ervan Boekje over de nieuwe orale anticoagulantia Wat u moet weten voor het veilig gebruik ervan GEGEVENS PATIËNT Naam Adres Tel HUISARTS Naam Adres Tel SPECIALIST Naam Ziekenhuis Tel ANTISTOLLINGSMEDICATIE

Nadere informatie

NOAC s. Bossche Samenscholingsdagen 2014 N. Péquériaux Laboratoriumarts/Medisch leider trombosedienst M. Jacobs Cardioloog

NOAC s. Bossche Samenscholingsdagen 2014 N. Péquériaux Laboratoriumarts/Medisch leider trombosedienst M. Jacobs Cardioloog NOAC s Bossche Samenscholingsdagen 2014 N. Péquériaux Laboratoriumarts/Medisch leider trombosedienst M. Jacobs Cardioloog Antistollingsmedicatie Toegepast ter preventie en behandeling van arteriële en

Nadere informatie

Casus Siemens Gebruikersdag Antwerpen, 22 september 2016

Casus Siemens Gebruikersdag Antwerpen, 22 september 2016 Casus Siemens Gebruikersdag Antwerpen, 22 september 2016 Dr. Henk Louagie, dienst klinische biologie Dr. Marjan Petrick, dienst haematologie AZ Sint-Lucas Gent Groenebriel 1 B-9000 Gent Tel +32 9 224 64

Nadere informatie

EXPERTISE, DIENSTVERLENING EN KLANTENRELATIES KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN

EXPERTISE, DIENSTVERLENING EN KLANTENRELATIES KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN scope EXPERTISE, DIENSTVERLENING EN KLANTENRELATIES KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE

Nadere informatie

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE HEMATOLOGIE/IMMUNOHEMATOLOGIE/HEMOSTASE

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE HEMATOLOGIE/IMMUNOHEMATOLOGIE/HEMOSTASE ISSN 0778-8363 WIV J. Wytsmanstraat, 14 B-1050 BRUSSEL FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE DIENST VOOR LABORATORIA

Nadere informatie

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE POCT GLUCOSE

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE POCT GLUCOSE WIV J. Wytsmanstraat, 14 B-1050 BRUSSEL ISSN 0788-8363 FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE DIENST VOOR LABORATORIA

Nadere informatie

OLV Ateljee antico Els Bailleul, MD klinisch bioloog mei 2016

OLV Ateljee antico Els Bailleul, MD klinisch bioloog mei 2016 OLV Ateljee antico 2016 Els Bailleul, MD klinisch bioloog mei 2016 Overzicht antistollingsmedicatie Vitamine K antagonisten Warfarine, phenprocoumon, acenocoumarol Heparine en derivaten: AT afhankelijke

Nadere informatie

DEFINITIEF JAARRAPPORT HEMATOLOGIE/COAGULATIE/IMMUNOHEMATOLOGIE 2012

DEFINITIEF JAARRAPPORT HEMATOLOGIE/COAGULATIE/IMMUNOHEMATOLOGIE 2012 scope EXPERTISE, DIENSTVERLENING EN KLANTENRELATIES KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE

Nadere informatie

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE HEMATOLOGIE/IMMUNOHEMATOLOGIE/HEMOSTASE

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE HEMATOLOGIE/IMMUNOHEMATOLOGIE/HEMOSTASE ISSN 0778-8363 WIV J. Wytsmanstraat, 14 B-1050 BRUSSEL FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE DIENST VOOR LABORATORIA

Nadere informatie

DEFINITIEF GLOBAAL RAPPORT CARDIALE MERKERS ENQUETE 2015/1

DEFINITIEF GLOBAAL RAPPORT CARDIALE MERKERS ENQUETE 2015/1 scope EXPERTISE, DIENSTVERLENING EN KLANTENRELATIES KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE

Nadere informatie

Leidraad begeleide introductie nieuwe orale antistollingsmiddelen

Leidraad begeleide introductie nieuwe orale antistollingsmiddelen Leidraad begeleide introductie nieuwe orale antistollingsmiddelen Werkgroep NOACs van de wetenschappelijke verenigingen en Orde van Medisch Specialisten SAMENSTELLING COMMISSIE Martin Schalij (NVVC),

Nadere informatie

Wat is nieuw in Antistollingswereld?

Wat is nieuw in Antistollingswereld? Wat is nieuw in Antistollingswereld? Peter Verhamme Bloedings- en vaatziekten UZ Leuven NOACs/DOACs - Antistolling bij VKF: Waarom we NOACs verkiezen! - Peri-operatief beleid 1 Nieuwe orale anticoagulantia

Nadere informatie

Preventie van veneuze trombo-embolie bij zwangere vrouwen

Preventie van veneuze trombo-embolie bij zwangere vrouwen Preventie van veneuze trombo-embolie bij zwangere vrouwen Een van de objectieven van de «Thrombosis Guidelines Group of the BSTH (Belgian Society on Thrombosis and Haemostasis) and the BWGA (Belgian Working

Nadere informatie

DEFINITIEF GLOBAAL RAPPORT HEMATOLOGIE/COAGULATIE/IMMUNOHEMATOLOGIE 2015/2

DEFINITIEF GLOBAAL RAPPORT HEMATOLOGIE/COAGULATIE/IMMUNOHEMATOLOGIE 2015/2 scope EXPERTISE, DIESTVERLEIG E KLATERELATIES KWALITEIT VA MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLIISCHE BIOLOGIE COMITE VA EXPERTE EXTERE KWALITEITSEVALUATIE VOOR AALYSE KLIISCHE BIOLOGIE DEFIITIEF GLOBAAL

Nadere informatie

Volume 3, Issue 3 mei 2013 Dienst Laboratoriumgeneeskunde Campus Sint-Jan AZ Sint-Jan Brugge-Oostende AV

Volume 3, Issue 3 mei 2013 Dienst Laboratoriumgeneeskunde Campus Sint-Jan AZ Sint-Jan Brugge-Oostende AV Volume 3, Issue 3 mei 2013 Dienst Laboratoriumgeneeskunde Campus Sint-Jan AZ Sint-Jan Brugge-Oostende AV Intro Met deze nieuwsbrief wensen we u op de hoogte te brengen van enkele belangrijke nieuwe testen:

Nadere informatie

HEMATOLOGIE/IMMUNOHEMATOLOGIE/HEMOSTASE

HEMATOLOGIE/IMMUNOHEMATOLOGIE/HEMOSTASE FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE DIENST VOOR LABORATORIA VAN KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN DESKUNDIGEN GLOBAAL RAPPORT

Nadere informatie

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE POCT GLUCOSE II

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE POCT GLUCOSE II ISSN 0778-8363 J. Wytsmanstraat, 14 B-1050 BRUSSEL FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE DIENST VOOR LABORATORIA VAN

Nadere informatie

Checklist 1 e aflevering Pradaxa

Checklist 1 e aflevering Pradaxa Checklist 1 e aflevering Pradaxa 1. Juiste product 5. Bevorderen therapietrouw 2. Indicaties en dosering 6. Controleer interacties 3. Werkingsmechanisme 4. Leg belang therapietrouw uit 7. Geef patiëntenmateriaal

Nadere informatie

casuistiek: bloedingscomplicaties bij het gebruik van de nieuwe generaties antistollingsmiddelen

casuistiek: bloedingscomplicaties bij het gebruik van de nieuwe generaties antistollingsmiddelen casuistiek: bloedingscomplicaties bij het gebruik van de nieuwe generaties antistollingsmiddelen Dr. Marieke JHA Kruip Internist- hematoloog Erasmus MC inhoud casus indica>es nieuwe orale middelen risico

Nadere informatie

Atriumfibrilleren & NOAC s. Dionne van Kessel

Atriumfibrilleren & NOAC s. Dionne van Kessel Atriumfibrilleren & NOAC s Dionne van Kessel S Disclosures (potentiële) belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of

Nadere informatie

Dr. Bart Oris h.-hartziekenhuis Lier

Dr. Bart Oris h.-hartziekenhuis Lier De klassieke voorstelling van de stollingscascade met een intrinsieke en extrinsieke arm strookt niet met de in vivo stolling Essentieel bij een normale stolling is de aanwezigheid van de fosfolipidenmembraan

Nadere informatie

EXPERTISE, DIENSTVERLENING EN KLANTENRELATIES KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN

EXPERTISE, DIENSTVERLENING EN KLANTENRELATIES KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN scope EXPERTISE, DIENSTVERLENING EN KLANTENRELATIES KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE

Nadere informatie

Stolling en antistolling. Esther Kragten, arts trombose en trombofilie

Stolling en antistolling. Esther Kragten, arts trombose en trombofilie Stolling en antistolling Esther Kragten, arts trombose en trombofilie Inhoud Antistolling peri-operatief onderbreken continueren Risico op trombose Arterieel Veneus Risico op bloeding: Peri-operatief Nabloeding

Nadere informatie

Externe kwaliteitsevaluatie. Alcoholbepaling in bloed 2004/2. Oktober

Externe kwaliteitsevaluatie. Alcoholbepaling in bloed 2004/2. Oktober Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Afdeling Klinische Biologie Externe kwaliteitsevaluatie Alcoholbepaling in bloed 2004/2 Oktober Dit rapport mag uitsluitend worden gereproduceerd, gepubliceerd

Nadere informatie

DEFINITIEF GLOBAAL RAPPORT ANDROLOGIE ENQUETE 2015/1 Verbeterde Versie

DEFINITIEF GLOBAAL RAPPORT ANDROLOGIE ENQUETE 2015/1 Verbeterde Versie scope EXPERTISE, DIENSTVERLENING EN KLANTENRELATIES KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE

Nadere informatie

AANBEVELINGEN VOOR VOORSCHRIJVERS VAN PRADAXA (dabigatran etexilaat) OM HET RISICO OP BLOEDINGEN TE VERKLEINEN

AANBEVELINGEN VOOR VOORSCHRIJVERS VAN PRADAXA (dabigatran etexilaat) OM HET RISICO OP BLOEDINGEN TE VERKLEINEN AANBEVELINGEN VOOR VOORSCHRIJVERS VAN PRADAXA (dabigatran etexilaat) OM HET RISICO OP BLOEDINGEN TE VERKLEINEN 2 3 AANBEVELINGEN VOOR VOORSCHRIJVERS VAN PRADAXA (dabigatran etexilaat) OM HET RISICO OP

Nadere informatie

Voorkom bloedingen. de achtergrond van antistollingsmiddelen, interacties en risicofactoren. Eindhoven, 19 juni 2014

Voorkom bloedingen. de achtergrond van antistollingsmiddelen, interacties en risicofactoren. Eindhoven, 19 juni 2014 Voorkom bloedingen de achtergrond van antistollingsmiddelen, interacties en risicofactoren Eindhoven, 19 juni 2014 dr. M.R. Nijziel, internist-hematoloog Indeling stollingssysteem oude antistollingsmiddelen

Nadere informatie

Indicatie antistolling. NOAC/DOAC Is de praktijk net zo verwarrend als de naam.? Indicaties VKA in NL Wat gebruikten we. Het stollingsmechanisme

Indicatie antistolling. NOAC/DOAC Is de praktijk net zo verwarrend als de naam.? Indicaties VKA in NL Wat gebruikten we. Het stollingsmechanisme Indicatie antistolling NOAC/DOAC Is de praktijk net zo verwarrend als de naam.? Behandeling DVT/ longembolie Atriumfibrilleren Mechanische hartklep Arterieel vaatlijden Hartfalen met kamerdilatatie ( alleen

Nadere informatie

Protocol bij behandeling met non-vitamine K antagonisten orale anticoagulantia (NOAC s)

Protocol bij behandeling met non-vitamine K antagonisten orale anticoagulantia (NOAC s) Protocol bij behandeling met non-vitamine K antagonisten orale anticoagulantia (NOAC s) Opgesteld door: M.P.A. Brekelmans, M. Coppens, S. Middeldorp Afdeling Vasculaire Geneeskunde Academisch Medisch Centrum,

Nadere informatie

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE HEMATOLOGIE/IMMUNOHEMATOLOGIE/HEMOSTASE

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE HEMATOLOGIE/IMMUNOHEMATOLOGIE/HEMOSTASE ISSN 07788363 WIV J. Wytsmanstraat, 14 B1050 BRUSSEL FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE DIENST VOOR LABORATORIA VAN

Nadere informatie

Geneesmiddelen die de stolling beïnvloeden bij atrium fibrilleren

Geneesmiddelen die de stolling beïnvloeden bij atrium fibrilleren 27-10-2016 Geneesmiddelen die de stolling beïnvloeden bij atrium fibrilleren Wobbe Hospes, ziekenhuisapotheker Agenda Waarom en wanneer antistolling? Stollingscascade en aangrijpingspunten geneesmiddelen

Nadere informatie

Nascholing Antistolling

Nascholing Antistolling Nascholing Antistolling Algemene module nivo 1 en 2 Een initiatief van de Stuurgroepketen Antistollingsbehandeling Dr. R. Fijnheer, versie 1, november 2011 doel antistollings therapie behandelen van arteriële

Nadere informatie

Preventie. bij zwangere vrouwen. van veneuze trombo-embolie. Thrombosis Guidelines Group. Update 2009

Preventie. bij zwangere vrouwen. van veneuze trombo-embolie. Thrombosis Guidelines Group. Update 2009 Preventie van veneuze trombo-embolie bij zwangere vrouwen Aanbevelingen van de Thrombosis Guidelines Group of the Belgian Society on Thrombosis and Haemostasis and the Belgian Working Group on Angiology

Nadere informatie

DEFINITIEF GLOBAAL RAPPORT CARDIALE MERKERS ENQUETE 2014/1

DEFINITIEF GLOBAAL RAPPORT CARDIALE MERKERS ENQUETE 2014/1 scope EXPERTISE, DIENSTVERLENING EN KLANTENRELATIES KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE

Nadere informatie

Nieuwe anticoagulantia in de praktijk De evidence in vogelvlucht en interactieve casuïstiek

Nieuwe anticoagulantia in de praktijk De evidence in vogelvlucht en interactieve casuïstiek Nieuwe anticoagulantia in de praktijk De evidence in vogelvlucht en interactieve casuïstiek Dr. P.W. Kamphuisen - internist Universitair Medisch Centrum Groningen Nieuwe orale antistollingsmiddelen in

Nadere informatie

REFERENTIEWAARDEN AFDELING HEMATOLOGIE. Geslacht (M/V)

REFERENTIEWAARDEN AFDELING HEMATOLOGIE. Geslacht (M/V) REFERENTIEWAARDEN AFDELING HEMATOLOGIE Sedimentatie B mm/u 0 17j V 0 10 1995 1 17 60j V 0 19 1995 1 60 70j V 0 20 1995 1 70 120j V 0 35 1995 1 0 50j M 0 10 1995 1 50 60j M 0 12 1995 1 60 70j M 0 14 1995

Nadere informatie

REFERENTIEWAARDEN BLOED AFDELING HEMATOLOGIE. Geslacht (M/V)

REFERENTIEWAARDEN BLOED AFDELING HEMATOLOGIE. Geslacht (M/V) REFERENTIEWAARDEN BLOED AFDELING HEMATOLOGIE Parameter Eenheid Leeftijd Referentiewaarde Van toepassing Sedimentatie mm/u 0 17j V 0 10 1995 1 17 60j V 0 19 1995 1 60 70j V 0 20 1995 1 70 120j V 0 35 1995

Nadere informatie

Waar blijven de NOACs?

Waar blijven de NOACs? Waar blijven de NOACs? Hugo ten Cate Maastricht University Medical Centre Maastricht, the Netherlands Conflicts of interest Chair, board of Dutch Federation of Anticoagulation clinics Speakers fees: Bayer,

Nadere informatie

Checklist 1 e aflevering Xarelto

Checklist 1 e aflevering Xarelto Checklist 1 e aflevering Xarelto 1. Juiste product 5. Bevorderen therapietrouw 2. Indicaties en dosering 6. Controleer interacties 3. Werkingsmechanisme 4. Leg belang therapietrouw uit 7. Geef patiëntenmateriaal

Nadere informatie

Protocol bij behandeling met directe orale anticoagulantia (DOAC s)

Protocol bij behandeling met directe orale anticoagulantia (DOAC s) Protocol bij behandeling met directe orale anticoagulantia (DOAC s) Opgesteld door: M.P.A. Brekelmans, M. Coppens, S. Middeldorp Afdeling Vasculaire Geneeskunde Academisch Medisch Centrum, Amsterdam Versie:

Nadere informatie

NOAC en coronairlijden. Drs. N. Bennaghmouch, arts-onderzoeker Cardiologie NICE Congres 7 oktober 2016

NOAC en coronairlijden. Drs. N. Bennaghmouch, arts-onderzoeker Cardiologie NICE Congres 7 oktober 2016 NOAC en coronairlijden Drs. N. Bennaghmouch, arts-onderzoeker Cardiologie NICE Congres 7 oktober 2016 Disclosure (potentiële) belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties Geen

Nadere informatie

200906_oefen.pdf. Tentamen 25 juni 2009, vragen

200906_oefen.pdf. Tentamen 25 juni 2009, vragen 200906_oefen.pdf Tentamen 25 juni 2009, vragen Universiteit Utrecht Farmacie Geneesmiddel en patient Naam: Collegekaartnummer: OPGAVEN TENTAMEN BLOK FA-201 GENEESMIDDEL EN PATIENT 25 juni 2009 9.00 12.00

Nadere informatie

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE HEMATOLOGIE/IMMUNOHEMATOLOGIE/HEMOSTASE

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE HEMATOLOGIE/IMMUNOHEMATOLOGIE/HEMOSTASE ISSN 0778-86 FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE DIENST VOOR LABORATORIA VAN KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN DESKUNDIGEN

Nadere informatie

NOACs: PERI-OPERATIEVE AANDACHTSPUNTEN: EEN UPDATE. prof. dr. Erik Vandermeulen Anesthesiologie UZ Leuven

NOACs: PERI-OPERATIEVE AANDACHTSPUNTEN: EEN UPDATE. prof. dr. Erik Vandermeulen Anesthesiologie UZ Leuven NOACs: PERI-OPERATIEVE AANDACHTSPUNTEN: EEN UPDATE prof. dr. Erik Vandermeulen Anesthesiologie UZ Leuven NOACs: Aanpak bij bloedingscomplicaties en dringende heelkunde prof. dr. Peter Verhamme Bloedings-

Nadere informatie

Nieuwe anticoagulantia Ze komen er echt aan. Saskia Middeldorp Vasculaire Geneeskunde AMC, Amsterdam

Nieuwe anticoagulantia Ze komen er echt aan. Saskia Middeldorp Vasculaire Geneeskunde AMC, Amsterdam Nieuwe anticoagulantia Ze komen er echt aan Saskia Middeldorp Vasculaire Geneeskunde AMC, Amsterdam Classes of new anticoagulants I Initiation Recombinant TFPI (tifacogin) NAPc2 II Xa formation Direct:

Nadere informatie

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE CHEMIE ENQUETE 04/2009

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE CHEMIE ENQUETE 04/2009 ISS 0778-8363 WIV J. Wystmanstraat, 14 B-1050 Brussel FEDERALE OVERHEIDSDIEST, VOLKSGEZODHEID, VEILIGHEID VA DE VOEDSELKETE E LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLIISCHE BIOLOGIE DIEST VOOR LABORATORIA VA KLIISCHE

Nadere informatie

Reminder aan de beheersing van de pre-analyse voor kwalitatieve resultaten

Reminder aan de beheersing van de pre-analyse voor kwalitatieve resultaten Reminder aan de beheersing van de pre-analyse voor kwalitatieve resultaten Marc Jacquemin KULeuven HMWK / PK XII XIIa Preanalytische fouten niet-fysiologisch oppervlak XI XIa VIIa / WF VIII IX VIIIa IXa

Nadere informatie

PRADAXA (dabigatran etexilaat) 110 mg en 150 mg capsules

PRADAXA (dabigatran etexilaat) 110 mg en 150 mg capsules De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel PRADAXA. Het verplichte plan voor risicobeperking in België en in Luxemburg,

Nadere informatie

Inleiding op de fysiologie en pathologie van de bloedstolling

Inleiding op de fysiologie en pathologie van de bloedstolling Inleiding op de fysiologie en pathologie van de bloedstolling Dr. Anna Vantilborgh Hematologie - UZ Gent 2010 Universitair Ziekenhuis Gent 2 2 3 4 4 5 5 6 6 7 8 8 1) INITIATION HEMOSTASIS Endothelial cells

Nadere informatie

Samenvatting. Aanleiding voor de adviesvraag

Samenvatting. Aanleiding voor de adviesvraag Samenvatting Aanleiding voor de adviesvraag Op dit moment zijn bijna 400.000 mensen in Nederland aangewezen op behandeling met antistollingsmiddelen van het type vitamine K-antagonist (VKA). Hoewel zeer

Nadere informatie

DEFINITIEF GLOBAAL RAPPORT CHEMIE - URINE ENQUETE 2013/2

DEFINITIEF GLOBAAL RAPPORT CHEMIE - URINE ENQUETE 2013/2 scope EXPERTISE, DIENSTVERLENING EN KLANTENRELATIES KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE

Nadere informatie

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE POCT GLUCOSE IV

GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE POCT GLUCOSE IV ISSN 0778-8363 WIV J. Wytsmanstraat, 14 B-1050 BRUSSEL FEDERALE OVERHEIDSDIENST, VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE DIENST VOOR LABORATORIA

Nadere informatie

Chemotherapie en stolling

Chemotherapie en stolling Chemotherapie en stolling Therapie, preventie en risicofactoren Karen Geboes UZ Gent 4 december 2015 Avastin en longembolen: hoe behandelen en Avastin al dan niet verder? Chemotherapie en stolling: Therapie,

Nadere informatie

Aanbevelingen perioperatief beleid van patiënten behandeld met plaatjesremmers en anticoagulantia

Aanbevelingen perioperatief beleid van patiënten behandeld met plaatjesremmers en anticoagulantia Aanbevelingen perioperatief beleid van patiënten behandeld met plaatjesremmers en anticoagulantia dr. Tom Vydt, cardioloog AZ Sint-Maarten GR0034AV versie 04-2014 ALGEMEEN YK Perioperatief beleid van patiënten

Nadere informatie

Risico minimalisatie materiaal betreffende Eliquis (apixaban) Gids voor de voorschrijver

Risico minimalisatie materiaal betreffende Eliquis (apixaban) Gids voor de voorschrijver Risico minimalisatie materiaal betreffende Eliquis (apixaban) Gids voor de voorschrijver Dit materiaal dient u te gebruiken bij patiënten die Eliquis voorgeschreven krijgen. Zoals bij andere antistollingsmiddelen

Nadere informatie

PRADAXA (dabigatran etexilaat) 75 mg en 110 mg capsules

PRADAXA (dabigatran etexilaat) 75 mg en 110 mg capsules De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel PRADAXA. Het verplicht plan voor risicobeperking in België en in Luxemburg, waarvan

Nadere informatie

Het externe Laboratoriumkwaliteitscontrole programma van de Federatie van Nederlandse Trombosediensten in 2009

Het externe Laboratoriumkwaliteitscontrole programma van de Federatie van Nederlandse Trombosediensten in 2009 Het externe Laboratoriumkwaliteitscontrole programma van de Federatie van Nederlandse Trombosediensten in 2009 A.M.H.P. van den Besselaar, RELAC-laboratorium, Leiden Inleiding Externe kwaliteitsbewaking

Nadere informatie

artseninformatie Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase GezondheidsZorg met een Ziel

artseninformatie Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase GezondheidsZorg met een Ziel i artseninformatie Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase GezondheidsZorg met een Ziel 2 Inhoud 1 Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase...

Nadere informatie

DEFINITIEF GLOBAAL RAPPORT Andrologie ENQUETE 2016/1

DEFINITIEF GLOBAAL RAPPORT Andrologie ENQUETE 2016/1 scope EXPERTISE, DIENSTVERLENING EN KLANTENRELATIES KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE

Nadere informatie

Persbericht. ESC Congress 2014 Hot Line Sessie: Pradaxa toont gunstig effect op nierfunctie vergeleken met warfarine

Persbericht. ESC Congress 2014 Hot Line Sessie: Pradaxa toont gunstig effect op nierfunctie vergeleken met warfarine BE/PRA-141770 09/2014 ESC Congress 2014 Hot Line Sessie: Pradaxa toont gunstig effect op nierfunctie vergeleken met warfarine RE-LY subanalyse toont aan dat behandeling met Pradaxa in de loop van de tijd

Nadere informatie

Nieuwe Orale Anticoagulantia (NOACs)

Nieuwe Orale Anticoagulantia (NOACs) Nieuwe Orale Anticoagulantia (NOACs) Regionaal Formularium Zwolle Daphne Bertholee, ziekenhuisapotheker i.o. Douwe van der Meer, coördinator Regionaal Formularium Zwolle FTO 15 oktober 2013 Isala Inleiding

Nadere informatie

Urgente aanpak van bloedingen. Kathelijne Peerlinck Bloedings- en Vaatziekten UZ Gasthuisberg Leuven

Urgente aanpak van bloedingen. Kathelijne Peerlinck Bloedings- en Vaatziekten UZ Gasthuisberg Leuven Urgente aanpak van bloedingen Kathelijne Peerlinck Bloedings- en Vaatziekten UZ Gasthuisberg Leuven Casus: J-B H, 84 jaar Gezwollen blauwe tong en slikproblemen Ochtend van spoedopname : Consult huisarts

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/28736 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Debeij, Jan Title: The effect of thyroid hormone on haemostasis and thrombosis

Nadere informatie

Nieuwe orale anticoagulantia in de praktijk

Nieuwe orale anticoagulantia in de praktijk Overzichtsartikelen 8 Nieuwe orale anticoagulantia in de praktijk New oral anticoagulants in daily practice M.J.H.A. Kruip en K. Meijer Samenvatting Nieuwe orale anticoagulantia worden steeds vaker voorgeschreven.

Nadere informatie

NOAC s: New Oral Anticoagulants

NOAC s: New Oral Anticoagulants NOAC Safety protocol NOAC s: New Oral Anticoagulants Willem Bax, Internist-nefroloog-vasculair geneeskundige Namens Werkgroep NOAC s Werkgroep safety protocol NOAC s Matthijs Westerman, Internist Hematoloog

Nadere informatie

WETENSCHAPPELIJK INSTITUUT VOLKSGEZONDHEID KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN GLOBAAL RAPPORT

WETENSCHAPPELIJK INSTITUUT VOLKSGEZONDHEID KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN GLOBAAL RAPPORT WETENSCHAPPELIJK INSTITUUT VOLKSGEZONDHEID KWALITEIT VAN MEDISCHE LABORATORIA COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN EXPERTEN GLOBAAL RAPPORT EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN KLINISCHE BIOLOGIE

Nadere informatie

Perioperatief beleid. van patiënten behandeld met bloedverdunners

Perioperatief beleid. van patiënten behandeld met bloedverdunners Perioperatief beleid van patiënten behandeld met bloedverdunners Perioperatief beleid van patiënten behandeld met plaatjesremmers Aspirine en/of ADP receptor inhibitor (Plavix of clopidogrel, Efient of

Nadere informatie

Overzicht externe kwaliteitscontroles hematologie

Overzicht externe kwaliteitscontroles hematologie Overzicht eterne kwaliteitscontroles hematologie PROGRAMMA EKE WIV ECAT Siemens Check point IL QC UKNEQAS SKML UKNEQAS Matri Vol-bloed plasma Uitstrijkpreparaat plasma Vol-bloed Vol-bloed Vol-bloed Vol-bloed

Nadere informatie

Gids voor voorschrijvers

Gids voor voorschrijvers Gids voor voorschrijvers De risico-minimalisatie materialen voor LIXIANA (edoxaban), zijn beoordeeld door het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG). Deze materialen beschrijven aanbevelingen

Nadere informatie

Nascholing Antistolling

Nascholing Antistolling Nascholing Antistolling Algemene module nivo 3 Een initiatief van de Stuurgroepketen Antistollingsbehandeling Dr. R. Fijnheer, versie 4, juli 2012 de stollingsbalans trombose te veel stolling antistolling

Nadere informatie

1. Inleiding. Farmaceutisch Tijdschrift voor België

1. Inleiding. Farmaceutisch Tijdschrift voor België Rivaroxaban (Xarelto ): gids voor de apotheker J. Douxfils 1, S. Michel 1, C. Beauloye 2, M. Goethals 3, P. Hainaut 2, H. Heidbuchel 4, C. Hermans 2, B. Ickx 5, K. Jochmans 6, S. Motte 5, F. Mullier 1,7,

Nadere informatie

Deze test werd ontwikkeld en aangewend om het medicatiemanagement en de verschillende aspecten hiervan te evalueren in de ambulante zorg.

Deze test werd ontwikkeld en aangewend om het medicatiemanagement en de verschillende aspecten hiervan te evalueren in de ambulante zorg. Drug Regimen Unassisted Grading Scale (DRUGS) Edelberg HK, Shallenberger E, Wei JY (1999) Medication management capacity in highly functioning community living older adults: detection of early deficits.

Nadere informatie

WETENSCHAPPELIJK INSTITUUT VOLKSGEZONDHEID COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE DIENST VOOR LABORATORIA VAN KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN DESKUNDIGEN

WETENSCHAPPELIJK INSTITUUT VOLKSGEZONDHEID COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE DIENST VOOR LABORATORIA VAN KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN DESKUNDIGEN WETENSCHAPPELIJK INSTITUUT VOLKSGEZONDHEID COMMISSIE VOOR KLINISCHE BIOLOGIE DIENST VOOR LABORATORIA VAN KLINISCHE BIOLOGIE COMITE VAN DESKUNDIGEN JAARRAPPORT 2010 EXTERNE KWALITEITSEVALUATIE VOOR ANALYSEN

Nadere informatie

Aan de deelnemers van het externe Laboratoriumkwaliteitscontrole programma van de Federatie van Nederlandse Trombosediensten in 2008

Aan de deelnemers van het externe Laboratoriumkwaliteitscontrole programma van de Federatie van Nederlandse Trombosediensten in 2008 Aan de deelnemers van het externe Laboratoriumkwaliteitscontrole programma van de Federatie van Nederlandse Trombosediensten in 2008 A.M.H.P. van den Besselaar, RELAC-laboratorium, Leiden Inleiding Externe

Nadere informatie

Figuur 1: Normale verdeling. Bij een normale verdeling geldt dat ongeveer:

Figuur 1: Normale verdeling. Bij een normale verdeling geldt dat ongeveer: Kwaliteitscontrole door middel van Biologisch ijken Patrick Jak ( PMC.Jak@Vumc.nl ) en Herman Groepenhoff ( H.Groepenhoff@vumc.nl ) VU Medisch Centrum, Amsterdam. Een belangrijk hulpmiddel bij biologisch

Nadere informatie

User Profile Repository Testrapportage kwaliteit

User Profile Repository Testrapportage kwaliteit CatchPlus User Profile Repository Testrapportage kwaliteit Versie 1.1 User Profile Repository Testrapportage kwaliteit Versie: 1.1 Publicatiedatum: 20-4-2012 Vertrouwelijk GridLine B.V., 2012 Pagina 1

Nadere informatie

Het externe Laboratoriumkwaliteitscontrole programma van de Federatie van Nederlandse Trombosediensten in 2010

Het externe Laboratoriumkwaliteitscontrole programma van de Federatie van Nederlandse Trombosediensten in 2010 Het externe Laboratoriumkwaliteitscontrole programma van de Federatie van Nederlandse Trombosediensten in 2010 A.M.H.P. van den Besselaar, RELAC-laboratorium, Leiden Inleiding Externe kwaliteitsbewaking

Nadere informatie

ACHIL: evaluatie van de zorgtrajecten diabetes mellitus type 2 en chronische nierinsufficiëntie

ACHIL: evaluatie van de zorgtrajecten diabetes mellitus type 2 en chronische nierinsufficiëntie ACHIL: evaluatie van de zorgtrajecten diabetes mellitus type 2 en chronische nierinsufficiëntie Achil Phase 1 (2009-2013). Ambulatory Care Health Information Laboratory Feedback rapport Lokale Multidisciplinaire

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Nieuwe orale anticoagulantia Eliquis, Pradaxa, Xarelto, Lixiana

Patiënteninformatie. Nieuwe orale anticoagulantia Eliquis, Pradaxa, Xarelto, Lixiana Patiënteninformatie Nieuwe orale anticoagulantia Eliquis, Pradaxa, Xarelto, Lixiana 2 Inhoud Inleiding... 4 Werking nieuwe orale anticoagulantia... 4 Hoe wordt het geneesmiddel ingenomen?... 4 Wanneer

Nadere informatie

Nieuwe orale anticoagulantia in Nederland

Nieuwe orale anticoagulantia in Nederland FARMACOTHERAPIE Nieuwe orale anticoagulantia in Nederland Dr. Frank W.G. Leebeek en dr. Pieter Willem Kamphuisen Gerelateerd artikel: Ned Tijdschr Geneeskd. 2009;153:A325 Recent zijn er twee nieuwe orale

Nadere informatie

De nieuwe orale anticoagulantia

De nieuwe orale anticoagulantia De nieuwe orale anticoagulantia Dr Tom Vydt o AZ Sint-Maarten (Mechelen & Duffel) o Hanswijkstraat, Mechelen Coumarines o o o Afgeleide van dicoumarol (stof voorkomend in rotte klaver => bloedingen bij

Nadere informatie

Optimalisatie van de eerste klinische studies in bi ondere patie ntengroepen: op weg naar gebruik van semifysiologische

Optimalisatie van de eerste klinische studies in bi ondere patie ntengroepen: op weg naar gebruik van semifysiologische Nederlandse samenvatting Optimalisatie van de eerste klinische studies in bi ondere patie ntengroepen: op weg naar gebruik van semifysiologische farmacokinetische modellen Algemene inleiding Klinisch onderzoek

Nadere informatie

Anticoagulatie in veneuze thromboembolie: Dr Mathias Leys Pneumologie AZ Groeninge - Kortrijk

Anticoagulatie in veneuze thromboembolie: Dr Mathias Leys Pneumologie AZ Groeninge - Kortrijk Anticoagulatie in veneuze thromboembolie: nieuwe concepten Dr Mathias Leys Pneumologie AZ Groeninge - Kortrijk Na een diepe veneuze thrombose (DVT) of longembolen (LE) zijn recidieven frequent, vooral

Nadere informatie

Risico minimalisatie materiaal betreffende Eliquis (apixaban) Gids voor de voorschrijver

Risico minimalisatie materiaal betreffende Eliquis (apixaban) Gids voor de voorschrijver Risico minimalisatie materiaal betreffende Eliquis (apixaban) Gids voor de voorschrijver Dit materiaal dient u te gebruiken bij patiënten die Eliquis voorgeschreven krijgen. Zoals bij andere antistollingsmiddelen

Nadere informatie

Laboratorium-monitoring van antistollingsmedicatie VAKB symposium - 7 juni 2005

Laboratorium-monitoring van antistollingsmedicatie VAKB symposium - 7 juni 2005 Laboratorium-monitoring van antistollingsmedicatie VAKB symposium - 7 juni 2005 Els Bailleul O.L.V.Ziekenhuis Aalst Inleiding Rationale voor monitoring van medicatie: aanpassen dosering i.f.v. efficiëntie

Nadere informatie

UvA-DARE (Digital Academic Repository) Antistolling binnen de grenzen Daalderop, J.H.H. Link to publication

UvA-DARE (Digital Academic Repository) Antistolling binnen de grenzen Daalderop, J.H.H. Link to publication UvA-DARE (Digital Academic Repository) Antistolling binnen de grenzen Daalderop, J.H.H. Link to publication Citation for published version (APA): Daalderop, J. H. H. (2008). Antistolling binnen de grenzen

Nadere informatie

Samenvatting en Discussie

Samenvatting en Discussie 101 102 Pregnancy-related thrombosis and fetal loss in women with thrombophilia Samenvatting Zwangerschap en puerperium zijn onafhankelijke risicofactoren voor veneuze trombose. Veneuze trombose is een

Nadere informatie

Richtlijn Antistolling met laagmoleculairgewicht heparines (LMWH) bij nierinsufficiëntie

Richtlijn Antistolling met laagmoleculairgewicht heparines (LMWH) bij nierinsufficiëntie Richtlijn Antistolling met laagmoleculairgewicht heparines (LMWH) bij nierinsufficiëntie mei 2012 Verantwoordelijk voor de richtlijn: Kwaliteitscommissie NfN Contact: ATM Jorna, secretaris kwaliteitscommissie,

Nadere informatie