An#stolling in atriumfibrilleren - een nieuwe genera#e in opkomst -

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "An#stolling in atriumfibrilleren - een nieuwe genera#e in opkomst -"

Transcriptie

1 An#stolling in atriumfibrilleren - een nieuwe genera#e in opkomst - Nurse Academy 2014 Naoual Bennaghmouch Arts- onderzoekster Cardiologie 17 November 2014

2 Disclosure (poten#ële) belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante rela#es Geen Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder Andere rela#e, namelijk Geen

3 Vraag 1 Wie van de aanwezigen is 40 jaar of ouder? Hoeveel van deze mensen zullen gedurende hun leven atriumfibrilleren (AF) krijgen? 1:100 (1%) 1:20 (5%) 1:10 (10%) 1:4 (25%)

4 ATRIA: Prevalen#e van AF s#jgt met leevijd Voorspelling is dat door de vergrijzing, in 2050 het aantal pa#ënten met AF zal verdubbelen. Prevalen#e (%) in 4 Men & women >40 Years will develop AF Life#me risk if currently free of AF 2 0 < LeeVijd (jaren) Man (n = 10,173) Vrouw (n = 7801) Go AS et al. JAMA Hart et al. Annals of Int Med

5 Burden of disease In Nederland waren in 2013 meer dan pagënten onder behandeling van een trombosedienst voor AF. Wereldwijd krijgen jaarlijks bijna 3 miljoen mensen een AF- gerelateerd CVA, in Nederland ongeveer 7000 mensen. Van die 3 miljoen mensen: - 1,5 miljoen hiervan overlijden - 1 miljoen zijn direct na de CVA ernsgg hulpbehoevend Ziektebeeld met grote consequen#es voor de pa#ënt én gerelateerd aan hoge kosten voor de maatschappij! 5

6 Vraag 2 Hoe groot is het risico op een CVA bij mensen met AF ten opzicht van mensen zónder CVA? A. Even groot risico in beide groepen B. 2x zo groot risico bij mensen mét AF C. 5x zo groot risico D. 10x zo groot risico

7 AF leidt tot CVA Wolf PA, et al. Stroke, AF vervijfvoudigt het CVA risico CVA risico is ónadankelijk van AF classifica#e

8 An#stolling bij AF voorkomt CVA plaatjesremmers vs geen behandeling RisicoreducGe: 22% (6-35%) Vitamine K antagonisten vs geen behandeling RisicoreducGe: 64% (49-74%) Hart, Annals Int Med 2007

9 maar leidt ook tot bloedingen (6000 ernskge bloedingen / jr in NL) Annual Rate of Serious Bleeding in AF Pa#ents with/without An#coagulant 4 P = Annual event rate (%) 2 2,22 1,02 0 Anticoagulant No Anticoagulant Goto S et al, on behalf of the REACH Registry InvesKgators. Am Heart J 2008;156:

10 Op#male behandeling is op#male balans Risico op CVA zónder an#stolling - CHA 2 DS 2 - VASc score Risico op bloeding mét an#stolling - HAS- BLED Van der Meer, Arch Int Med 1993

11 CHA 2 DS 2 - VASc score

12 Bleeding Risk Scores in AF HAS- BLED Hypertension Abnormal Renal or Liver funcgon Stroke Bleeding Labile INR Elderly (>65 yrs) Drugs or Alcohol Apostolakis S, et al. J Am Coll Cardiol 2012

13 Bloedingsrisico bepalen Je moet overwegen of er redenen zijn om niet te an#stollen - Recente (grote) bloeding, hersentumor, vaatmalformages Echter, risicofactoren voor CVA zijn grotendeels hetzelfde als die voor bloeding - Lee`ijd, hypertensie, eerdere CVA/TIA Dus doorgaans: hoge CHADS 2 /CHA 2 DS 2 - VASc is ook hoger risico op bloeding Toegevoegde waarde van risicoscores voor bloedingen beperkt. Risicoscore bloedingen níet gebruikt om te besluiten wel/niet an#stollen, maar om modificeerbare risicofactoren te iden#ficeren.

14 Orale an#stolling

15 Casus: Mw. B. Fladder Vrouw, 78 jaar VG: hypertensie ( 04), diabetes mellitus Med: metoprolol ret 50mg 1x1, perindopril 8mg 1x1, atorvasta#ne 40mg 1x1, pantoprazol 40mg 1x1, menormine 500mg 2x1. A/ Acuut ontstane drukkende pijn op de borst zonder radia#e. Duizelig, hartkloppingen, ook behoorlijk benauwd gevoel. Pt herkent dit gevoel niet van eerder, was de laatste #jd wel snel vermoeid. O/ niet ziek, RR 119/89 P 160 irreg/ineq Sat 97% zonder O2 Over hart, longen gb

16

17 ATRIUMFIBRILLEREN

18 Wat is de beste behandeling? Mw B. Fladder met atriumfibrilleren. CHA 2 DS 2 - VASc score: 5 (Vrouw, >75jr, Hypertensie, Diabetes Mellitus) A. Plaatjesremmer (bijv. Ascal) B. Vitamine K antagonist (bijv. Acenocoumarol)

19 Aspirin vs aspirin + clopidogrel (ACTIVE A) Composite of stroke, myocardial infarcgon, non central nervous system systemic embolism, or death from vascular causes RR 0.89; 95% CI ; P = 0.01 Clopidogrel + aspirin reduced the rate of major vascular events more than aspirin alone among pa#ents with AF. Connoly SJ, et al. NEJM 2009

20 OAC vs aspirin + clopidogrel (ACTIVE W) Stroke, Non- CNS Systemic Embolism, MI & Vascular Death Major Bleeding Cumula#ve Hazard Rates RR = 1.45 P = Clopidogrel+ASA OAC 5.64 %/year 3.93 %/year Cumula#ve Hazard Rates RR = 1.06 P = 0.67 OAC Clopidogrel+ASA 2.4 %/year 2.2 %/year Years Years In pa#ents with AF, OAC gives a significant reduc#on in ischemic events compared to ASA + clopidogrel ACTIVE WriKng Group of the ACTIVE InvesKgators et al. Lancet

21 Wat is de beste behandeling? Mw B. Fladder CHA 2 DS 2 - VASc score: 5 (Vrouw, >75jr, Hypertensie, Diabetes Mellitus) A. Plaatjesremmer (bijv. Ascal) B. Vitamine K antagonist (bijv. Acenocoumarol)

22 Maar. Na 6 maanden op acenocoumarol, nog steeds fors wisselende INR. Wat nu? A. Doorgaan met acenocoumarol B. Staken acenocoumarol, toch iets anders geven

23 OAC vs aspirin + clopidogrel (ACTIVE W) Stroke, MI, Non- CNS Systemic Embolism, Vascular Death 12 TTR <65% 12 TTR 65% Event rate (%) OAC DAPT RR = 0.93 ( ) P=0.61 Event rate (%) DAPT OAC RR = 2.14 ( ) P< ,5 1,0 1,5 Years 0 0 0,5 1,0 1,5 Years Belangrijkste nadeel vitamine K antagonisten!!! ACTIVE WriKng Group of the ACTIVE InvesKgators et al. Lancet

24 INR controle in Nederland Pa#ënten die coumarine krijgen (%) 62.7% 80.3% Trombosedienst, INR= 2,5-3,5 Trombosedienst, INR= 2,0-3,5 37,3% niet effec#ef behandeld Binnen INR range FederaKe van Nederlandse Trombosediensten: Medisch jaarverslag 2009,

25 Onderbehandeling met VKA Geen coumarines Wel coumarines 33% 67% N = 4736 AF- pa#ënten die in aanmerking komen voor coumarines EuroHeart survey 1/3 onderbehandeld!! N = 163 AF- gerelateerde CVA- opnamen Maastricht Stroke Registry 51% onderbehandeld bij opname ivm CVA Nieuwlaat R, et al. Eur Heart J 2005; Pisters R, et al. Europace

26 Nieuwe zorgvraag Nieuw an#stollingsmiddel Orale toediening Snelle werking Werking makkelijk reversibel Kosteneffec#ef Brede therapeugsche range Voorspelbare werking bij vaste dosering Stabiele farmacokine#ek Geen voedsel/geneesmiddelen interac#es Geen monitoring noodzakelijk, wél monitoring mógelijk zo nodig Opkomst non- vitamine K orale an#- coagulan#a (NOAC)

27 ESC Guideline Atriumfibrilleren

28 Non- vitamine K orale an#coagulan#a (NOAC)

29 Stollingscascade en nieuwe middelen = Vitamin K antagonist Tissue factor/viia X IX VIIIa IXa Va Direct factor Xa inhibitors: Apixaban (Eliquis ) Rivaroxaban (Xarelto ) Xa II Thrombin Direct thrombin inhibitors: Dabigatran etexilate (Pradaxa ) Fibrinogen Fibrin 29

30 Eigenschappen NOAC Dabigatran Rivaroxaban Apixaban Mechanism of ac#on direct thrombin inhibitor: direct factor Xa inhibitor: direct factor Xa inhibitor: - acgvated by esterases in liver, plasma, erythrocytes - both free and clot- bound - free and clot- bound - reversible - free and clot- bound - reversible - compeggve, reversible Bioavailability 7.2% >80%, ~100% (with food) >50% Peak concentra#on hrs 2-4 hrs 3-4 hrs Half life hrs 5-9 hrs (up to 13hrs in pagents >75y) 8-15 hrs Metabolism - low protein binding (35%) - high protein binding (>92%) - protein binding (87%) - up to 80% excreted by kidney - 33% excreted by kidney - 25% excreted by kidney Interac#on Dabi etexilaat substraat P- gp strong P- gp- inhibitors or inducers: quinine/quinidine, verapamil, amiodarone - Metabolism: CYP3A4/ P- gp strong CYP3A4 ánd P- gp- inhibitors or inducers - Metabolism pargally by: CYP3A4/5 strong CYP3A4 ánd P- gp- inhibitors or inducers

31 Non- vitamine K orale an#coagulan#a - Dabigatran -

32 RE- LY - Phase III trial pa#ënten met AF en 1 risicofactor R Dabigatran etexilaat 150 mg BID (dubbel- blind) N=6.076 Dabigatran etexilaat 110 mg BID (dubbel- blind) N=6.015 Warfarine 1 mg, 3 mg, 5 mg (INR , open- label) N=6.022 Primair doel: non- inferioriteit dabigatran VS warfarine Primair effec#viteiteindpunt: CVA (ischemisch+hemorragisch) en systemische embolie Connolly SJ, et al. N Engl J Med 2009; Ezekowitz MD, et al. Am Heart J

33 Baseline karakteris#eken Characteris#c Dabigatran 150 mg Dabigatran 110 mg Warfarin Randomized Mean age (years) CHADS 2 score (mean) Prior stroke/tia (%) Prior MI (%)

34 Non- vitamine K orale an#coagulan#a - Rivaroxaban -

35 ROCKET- AF: Phase III Atrial Fibrilla#on Risk Factors CHF Hypertension Age 75 Diabetes OR Stroke, TIA or Systemic embolus At least 2-3 required Rivaroxaban 20 mg daily R (n ~ 14,000) Warfarin INR target ( inclusive) Primary Endpoint: Stroke or non- CNS Systemic Embolism

36 Baseline karakteris#eken Rivaroxaban (N=7081) Warfarin (N=7090) Age (years) 73 (65, 78) 73 (65, 78) CHADS 2 Score (mean) Prior VKA Use (%) Hypertension (%) Diabetes Mellitus (%) Prior Stroke/TIA/Embolism (%) 55 55

37 Non- vitamine K orale an#coagulan#a - Apixaban -

38 ARISTOTLE: Phase III trial Pa#ent Popula#on Aged 18 years Pa#ents with NVAF and 1 risk factors for stroke R Apixaban 5.0 mg oral BD (2.5 mg oral BD in select pa#ents * [4.7%]) Warfarin (adjusted to an INR of 2 3) * 2 of the following: age 80 years, weight 60 kg, serum creaknine level 1.5 mg/dl (133 µmol/l) The primary objec#ve: non- inferiority of apixaban vs warfarin for the prevengon of stroke and systemic embolism. Granger et al. N Engl J Med 2011;365: ; Lopes et al. Am Heart J 2010;159:

39 Baseline karakteris#eken Median age (25 th, 75 th percengle) Apixaban (n=9,120) 70 yrs (63, 76) Warfarin (n=9,081) 70 yrs (63, 76) Prior use of VKA 57.1% 57.2% Mean CHADS Age 75 yrs 31.2% 31.1% Prior stroke, TIA or systemic embolism 19.2% 19.7% Diabetes 25.0% 24.9% Hypertension requiring treatment 87.3% 87.6%

40 NOAC vs. VKA - Efficacy - Dabigatran 150mg b.i.d. superieur tov VKA Apixaban 5mg b.i.d. superieur tov VKA

41 NOAC vs. VKA - Efficacy - Apixaban 5mg b.i.d. superieur tov VKA

42 NOAC vs. VKA - Safety - Rivaroxaban 20mg o.d. superieur tov VKA in reducge FATALE bloedingen Apixaban 5mg b.i.d. superieur tov VKA

43 NOAC vs. VKA - Safety - Dabigatran 150mg én 110mg b.i.d. superieur tov VKA Rivaroxaban 20mg o.d. superieur tov VKA Apixaban 5mg b.i.d. superieur tov VKA

44 NOAC vs. VKA - Safety - Apixaban 5mg b.i.d. gaf géén sgjging in gastro- intesgnale bloedingen

45 Terug naar de casus. Mw B. Fladder CHA 2 DS 2 - VASc score: 5 (Vrouw, >75jr, Hypertensie, Diabetes Mellitus) Wat zou nu de beste behandeling zijn voor onze pa#ënte? A. Plaatjesremmer (bijv. Ascal) B. Vitamine K antagonist (bijv. Acenocoumarol) C. NOAC

46 Management van NOACs - Voorschrijven -

47 Handvaten NOAC I Ziekenhuis breed protocol: - Elk ziekenhuis behoort een eigen protocol te hebben omtrent het voorschrijven van NOAC. - Soms te vinden als onderdeel van een ziekenhuisbreed trombose- protocol

48 Handvaten NOAC II Leidraad begeleide introduc#e nieuwe orale an#stollingsmiddelen (Orde van Medische Specialisten)

49 Handvaten NOAC III ESC/EHRA Prac#cal Guideline

50 Contra- indica#es NOACs o PaGënten met een kunsthartklep o Klinisch significante acgeve bloeding o Laesie met een significante kans op ernsgge bloedingen o LeverfuncGestoornis/ leverziekte die met coagulopathie en klinisch relevant bloedingsrisico o NierfuncGestoornissen o Dabigatran: creagnineklaring (CrCl) <30 ml/min o Rivaroxaban + Apixaban: CrCl <15 ml/min o Medicamenteuze interacges

51 Invloed medica#e op plasma level NOAC Dabigatran Apixaban Rivaroxaban AtorvastaGne + 18% - - Antacida (H2- antagonisten, PPI) % geen data - DilGazem % Min effect Amiodarone % geen data Min effect Fluconazole i.v. geen data geen data + 42% Quinidine + 50% geen data + 50% Verapamil % geen data Min effect Clarytromycine Erytromycine % geen data % Cyclosporine geen data geen data + 50% Dronedarone % geen data geen data Ketoconazol % + 100% + 160% HIV- protease remmers geen data Strong increase up to + 153% Rifampicin, carbamazepine, phenytoine, phenobarbital - 66% - 54% up to - 50% Contra- indica#e DosisreducGe DosisreducGe bij >2 middelen

52 Leidraad begeleide introduc#e NOACs NIET geven bij.. - Contra- indicage voor NOAC - Lee`ijd < 18 jaar - Zwangeren en bij borstvoeding - ErnsGge nierfuncgestoornis (kreagnineklaring (egfr) < 30 ml/min) - < 2 weken na een herseninfarct (verhoogde intracraniële bloedingsrisico) - Intracerebrale bloeding in de voorgeschiedenis, tenzij akkoord neuroloog. - BloedingscomplicaGe onder VKA - Stabiele INR- instelling onder VKA - Kwetsbare ouderen bij wie ook therapietrouw minder goed te realiseren is - Te verwachten lage therapietrouw waardoor gebrek aan controle

53 - Wat schrijf je voor? -

54 Dabigatran bij non- valvulair AF 150mg 2dd1, tenzij. o magg- ernsgge nierfuncgestoornis o CrCl ml/min o lee`ijd jr o meer kans op bloedingen o gastrigs, oesofagigs bij hoog bloedingsrisico + laag trombo- embolisch risico: overweeg dosering 110 mg 2dd1 o gastro oesofageale reflux o ouderen 80 jr o comedicage met verapamil aanbevolen dosering 110 mg 2dd1

55 Rivaroxaban bij non- valvulair AF 20 mg 1dd1, tenzij o magge nierinsufficiënge o CrCl ml/min o ernsgge nierinsufficiënge o CrCl ml/min aanbevolen dosering 15 mg 1dd1

56 Apixaban bij non- valvulair AF 5 mg 2dd1, tenzij. o nierinsufficiënge o CrCl ml/min óf >2 van onderstaande: o lee`ijd 80 jaar o lichaamsgewicht 60 kg o serumcreagnine 133 μmol/l aanbevolen dosering 2,5 mg 2dd1

57 Artsenverklaring SPECIALISTISCHE ZORG

58 - Management van de pa#ënt? -

59 Pa#ëntvoorlich#ng

60 Pa#ëntvoorlich#ng Rivaroxaban: intake met voedsel (15 mg, 20 mg) Dabigatran: dyspepsie (PPI?)

61 Pa#ëntvoorlich#ng dosis errors Dabigatran/ Apixaban (2dd) Ø Gemiste dosis inhalen Ø Per ongeluk dubbele dosis: volgende dosis overslaan Ø Onzeker of medicage is ingenomen => volgende dosis pas weer innemen Rivaroxaban (1dd) Ø Gemiste dosis uiterlijk 12h voor volgende gi` innemen Ø Dosis op één dag nooit verdubbelen om dosis dag ervoor in te halen Ø Per ongeluk dubbele dosis: volgende dag schema normaal congnueren (1dd) Ø Onzeker of medicage is ingenomen => alsnog innemen

62 Switchen: naar NOAC VKA naar NOAC Start NOAC bij INR > 2.0 Heparine (UFH) naar NOAC Start NOAC na staken UFH (t 1/2 ~2h) LMWH naar NOAC Start NOAC op GjdsGp volgende gi` LMWH

63 Switchen: NOAC naar NOAC naar VKA Start VKA onder NOAC tot therapeugsch INR Oplaaddosis wel bij marcoumar, níet bij acenocoumarol CAVE: NOAC kan INR beïnvloeden bloedafname INR vlak vóór volgende NOAC dosis INR controle 24h ná laatste NOAC dosis NOAC naar UFH/ LMWH Start UFH/LMWH op GjdsGp volgende dosis NOAC

64 Lab diagnos#ek

65 NOACs en labdiagnos#ek Rou#nema#g controle NOAC- spiegel is niet nodig Echter, wel situa#es waar het wenselijk is: - Verdenking therapiefalen of medicage- ontrouw - Calamiteiten (major bleeding, spoed- OK) - Pre- operagef - Meten mate van medicage- interacge - Etc.

66 NOACs en labdiagnos#ek Algemeen geldt: - Testresultaat kan vals- negagef zijn binnen 0-2h na inname NOAC - Voedselinname kan GjdsGp piekspiegel met 1-2h vertragen - Piekspiegel wordt 2-4h na inname verwacht - Dalspiegel na 12-24h - TherapeuGsche ranges nog niet bekend, wel therapeugsche waarde

67 Samenva ng Middel Dabigatran KwalitaGef (aantonen aanwezigheid/afwezigheid NOAC) aptt TT KwanGtaGef dtt Rivaroxaban Apixaban PT (adankelijk van lab) An# Xa Nb: Bij complicage/bloeding beide meten t.b.v. surveillance

68 Ingreep onder NOAC?

69 Bloedingsrisico elec#eve ingreep Laag risico Mondhygienist Tandheelkunde - <3 extracges - Verstandskies - Paradontaal - Wortelkanaal - Abcesincisie - Implantaat Kleine dermatologische ingrepen Cataract indien geen retrobulbaire anesthesie Ingreep met goede lokale hemostase mogelijkheid Standaard risico HartkatheterisaGe Ritme- ablage Coloscopie zonder verwijderen van grote poliepen Nb: Behandelaar bepaalt bloedingsrisico! Radiologische ingreep met goede lokale hemostase mogelijkheid Hoog risico Hartchirurgie Pacemaker implantage Neurochirurgie Grote hernia operage Grote buik chirurgie Chirurgie met uitgebreide weefseldestrucge Grote urologische ingreep Vaatheelkundige ingreep Coloscopie met verwijderen grote poliep Radiologische ingreep zonder goede lokale hemostase mogelijkheid

70 NOAC advies peri- procedureel Laag risico: NOAC congnueren, geen lab Overig: Lab (Indien afwijkend - > uitstellen) - Dabigatran: aptt + dtt - Rivaroxaban: PT + ang- Xa

71 Onbeantwoorde vragen bij NOAC - beleid bij bloedingen -

72 Couperen dabigatran - Opname overtuigend geremd door acgeve kool (in vitro) - 2/3 dialyseerbaar (vrijwilligers) - PCC (Cofact) remt dabigatran in bloedingsmodel muis - rfviia (Novoseven) lijkt ineffecgef in proefdieren

73 Couperen rivaroxaban - AcGeve kool niet getest - Vanwege hoge eiwitbinding niet dialyseerbaar - PCC (Cofact) remt stollingsgjden in rat en konijn, niet effecgef in bloedingsmodel konijn - rfviia (Novoseven) remt stollingsgjden in konijn en baviaan

74 Beleid bij bloedingen adankelijk van ernst bloeding Mild - Neusbloeding < 5 min, tandvleesbloeding (ma#g) Erns#g - Hb >1,2 mmol/l, of > 2 units transfusie - SymptomaGsch in krigsch orgaan Levensbedreigend - Hb > 3 mmol/l, of > 4 units transfusie - SymptomaGsch intracraniële bloeding - Hypotensie waarvoor inotropica - Noodzaak tot chirurgische intervenge

75 Beleid bij NOAC- geassocieerde bloeding Bepaal lab: Hb, trombocyten, nierfuncge en elektrolieten Rivaroxaban: PT en ang- Xa test Dabigatran: aptt en dtt Milde bloeding MaGge (ernsgge) bloeding Levensbedreigende bloeding Lokale hemostase Stel volgende dosis NOAC uit Heroverweeg comedicage (plaatjesremmer) Zie milde bloeding Overleg hematoloog Lokale/Chirurgische hemostase Erytrocytentransfusie Trombocytentransfusie bij trombopenie of plaatjesremming Cofact IU/Kg, eventueel herhalen. AcGeve kool (<2 uur na inname) Zie magge ernsgge bloeding Cofact 50 IU/Kg Overleg hematoloog rfviia geindiceerd?

76 Onbeantwoorde vragen bij NOAC - pakenten met coronairlijden -

77 Dhr. I.S. Chemie Man, 77 jaar VG: dubbelzijdige longembolie ( 00), hypertensie ( 04), NV- atriumfibrilleren ( 13) Med: metoprolol ret 50mg 1x1, amlodipine 5mg 1x1, perindopril 8mg 1x1, atorvasta#ne 40mg 1x1, pantoprazol 40mg 1x1, rivaroxaban 20mg 1x1. A/ Hevige drukkende pijn op de borst zonder radia#e. Grauw gelaat, N-, V-, dyspnoe-. Op NTG ambulance pijnvrij. Pt herkent dit gevoel niet van eerder, was de laatste #jd wel snel vermoeid. O/ niet ziek, RR 119/89 P 69 irreg/ineq Sat 97% zonder O2 Over hart, longen gb

78 Behandeling CAG/ stenose mid- LCx 90% wv PCI + DES (onder DOAC én heparine) Dus NSTEMI obv erns#ge stenose LCx mid wv PCI mét DESten#ng bij 77- jarige man met NV- AF (CHA 2 DS 2 - VASc: 6) Wat is voor dhr. I.S. Chemie de op#male an#thrombo#sche therapie?

79 NOAC en plaatjesremmers? 5 studies onderzochten NOAC bovenop plaatjesremmers in pagenten met ACS Fase 2: Fase 3: RE- DEEM, ATLAS ACS- TIMI 46, APPRAISE- 1 ATLAS ACS- TIMI 51, APPRAISE- 2 NOAC Resultaat RE- DEEM Dabigatran (100, 150, 220, 300) Toename in bloedingen, zonder trombose winst APPRAISE- 2 Apixaban (10) VroegKjdig gestopt ivm forse toename bloedingen ATLAS ACS 2 TIMI 51 Rivaroxaban (5, 10) Riva 2,5mg 2dd gaf reducke in trombose, echter met toename bloedingen. Rivaroxaban 2,5mg 2dd geregistreerd als toegevoegde behandeling aan plaatjesremmers in ACS. Maar. ¼ van de dosering voor AF pa#ënten..

80 Dus Gebruik van NOAC samen met plaatjesremmers - 2- tot 3- maal sgjging van risico op bloedingen + magge daling in risico op trombose + niet- significante daling in risico op mortaliteit Neƒo klinische winst niet groot tov de controle behandelingen. Conclusie. Rol van NOAC gecombineerd met plaatjesremmers is nog niet bekend. Momenteel terughoudend met NOAC in deze groep pagenten.

81 Thank you!

NOAC s. Bossche Samenscholingsdagen 2014 N. Péquériaux Laboratoriumarts/Medisch leider trombosedienst M. Jacobs Cardioloog

NOAC s. Bossche Samenscholingsdagen 2014 N. Péquériaux Laboratoriumarts/Medisch leider trombosedienst M. Jacobs Cardioloog NOAC s Bossche Samenscholingsdagen 2014 N. Péquériaux Laboratoriumarts/Medisch leider trombosedienst M. Jacobs Cardioloog Antistollingsmedicatie Toegepast ter preventie en behandeling van arteriële en

Nadere informatie

casuistiek: bloedingscomplicaties bij het gebruik van de nieuwe generaties antistollingsmiddelen

casuistiek: bloedingscomplicaties bij het gebruik van de nieuwe generaties antistollingsmiddelen casuistiek: bloedingscomplicaties bij het gebruik van de nieuwe generaties antistollingsmiddelen Dr. Marieke JHA Kruip Internist- hematoloog Erasmus MC inhoud casus indica>es nieuwe orale middelen risico

Nadere informatie

Nieuwe Orale Anticoagulantia (NOACs)

Nieuwe Orale Anticoagulantia (NOACs) Nieuwe Orale Anticoagulantia (NOACs) Regionaal Formularium Zwolle Daphne Bertholee, ziekenhuisapotheker i.o. Douwe van der Meer, coördinator Regionaal Formularium Zwolle FTO 15 oktober 2013 Isala Inleiding

Nadere informatie

NOAC s: New Oral Anticoagulants

NOAC s: New Oral Anticoagulants NOAC Safety protocol NOAC s: New Oral Anticoagulants Willem Bax, Internist-nefroloog-vasculair geneeskundige Namens Werkgroep NOAC s Werkgroep safety protocol NOAC s Matthijs Westerman, Internist Hematoloog

Nadere informatie

Wat is nieuw in Antistollingswereld?

Wat is nieuw in Antistollingswereld? Wat is nieuw in Antistollingswereld? Peter Verhamme Bloedings- en vaatziekten UZ Leuven NOACs/DOACs - Antistolling bij VKF: Waarom we NOACs verkiezen! - Peri-operatief beleid 1 Nieuwe orale anticoagulantia

Nadere informatie

NOACs in de dagelijkse praktijk. Menno Huisman Afdeling Trombose en Hemostase LUMC Leiden m.v.huisman@lumc.nl

NOACs in de dagelijkse praktijk. Menno Huisman Afdeling Trombose en Hemostase LUMC Leiden m.v.huisman@lumc.nl NOACs in de dagelijkse praktijk Menno Huisman Afdeling Trombose en Hemostase LUMC Leiden m.v.huisman@lumc.nl Belangen Voordrachten tijdens wetenschappelijke verenigingen ondersteund door farma; honoraria

Nadere informatie

Nieuwe anticoagulantia in de praktijk De evidence in vogelvlucht en interactieve casuïstiek

Nieuwe anticoagulantia in de praktijk De evidence in vogelvlucht en interactieve casuïstiek Nieuwe anticoagulantia in de praktijk De evidence in vogelvlucht en interactieve casuïstiek Dr. P.W. Kamphuisen - internist Universitair Medisch Centrum Groningen Nieuwe orale antistollingsmiddelen in

Nadere informatie

Atriumfibrilleren, je zou er hartkloppingen van krijgen!

Atriumfibrilleren, je zou er hartkloppingen van krijgen! Atriumfibrilleren, je zou er hartkloppingen van krijgen! ATRIUMFIBRILLEREN EN ANTISTOLLING RECENTE ONTWIKKELINGEN WETENSCHAPPELIJKE BIJEENKOMST 2012 Drs. S Rutten- de Jong, cardioloog Elkerliek ziekenhuis

Nadere informatie

Boezemfibrilleren en antistolling: consequenties voor de kwetsbare bejaarde

Boezemfibrilleren en antistolling: consequenties voor de kwetsbare bejaarde Boezemfibrilleren en antistolling: consequenties voor de kwetsbare bejaarde Dr. T.A. Simmers, cardioloog Verenso, 25-11-2011 De mythe van de vallende bejaarde Dr. T.A. Simmers, cardioloog Verenso, 25-11-2011

Nadere informatie

Aanbevelingen perioperatief beleid van patiënten behandeld met plaatjesremmers en anticoagulantia

Aanbevelingen perioperatief beleid van patiënten behandeld met plaatjesremmers en anticoagulantia Aanbevelingen perioperatief beleid van patiënten behandeld met plaatjesremmers en anticoagulantia dr. Tom Vydt, cardioloog AZ Sint-Maarten GR0034AV versie 04-2014 ALGEMEEN YK Perioperatief beleid van patiënten

Nadere informatie

Voorkom bloedingen. de achtergrond van antistollingsmiddelen, interacties en risicofactoren. Eindhoven, 19 juni 2014

Voorkom bloedingen. de achtergrond van antistollingsmiddelen, interacties en risicofactoren. Eindhoven, 19 juni 2014 Voorkom bloedingen de achtergrond van antistollingsmiddelen, interacties en risicofactoren Eindhoven, 19 juni 2014 dr. M.R. Nijziel, internist-hematoloog Indeling stollingssysteem oude antistollingsmiddelen

Nadere informatie

Atriumfibrilleren. Programma. Atriumfibrilleren 1-11-2012. UFO 1 november 2012 Tom Schalekamp

Atriumfibrilleren. Programma. Atriumfibrilleren 1-11-2012. UFO 1 november 2012 Tom Schalekamp Atriumfibrilleren UFO 1 november 2012 Tom Schalekamp Programma Definitie, indeling, risico s Pathofysiologie Farmacotherapie atriumfibrilleren Ritmecontrole Frequentiecontrole Diverse middelen afzonderlijk

Nadere informatie

De nieuwe orale anticoagulantia

De nieuwe orale anticoagulantia De nieuwe orale anticoagulantia Dr Tom Vydt o AZ Sint-Maarten (Mechelen & Duffel) o Hanswijkstraat, Mechelen Coumarines o o o Afgeleide van dicoumarol (stof voorkomend in rotte klaver => bloedingen bij

Nadere informatie

Perioperatief beleid. van patiënten behandeld met bloedverdunners

Perioperatief beleid. van patiënten behandeld met bloedverdunners Perioperatief beleid van patiënten behandeld met bloedverdunners Perioperatief beleid van patiënten behandeld met plaatjesremmers Aspirine en/of ADP receptor inhibitor (Plavix of clopidogrel, Efient of

Nadere informatie

Werkafspraak Nieuwe Orale anticoagulantia (NOAC)

Werkafspraak Nieuwe Orale anticoagulantia (NOAC) Werkafspraak Nieuwe Orale anticoagulantia (NOAC) Datum richtlijn Datum herziening 15 augustus 2013 februari 2014 Inhoudsopgave ALGEMEEN TRANSMURALE WERKAFSPRAKEN APIXABAN RIVAROXABAN DABIGATRAN BELEID

Nadere informatie

Waarom komen hersenbloedingen minder voor bij NOACs dan bij VKA?

Waarom komen hersenbloedingen minder voor bij NOACs dan bij VKA? Waarom komen hersenbloedingen minder voor bij NOACs dan bij VKA? Ewoud van Dijk, neuroloog 9 e Na5onaal Trombose Congres 2015 Disclosure Financiële ondersteuning: Subsidie van ZON- MW (GGG) voor onderzoek

Nadere informatie

Indicatie antistolling. NOAC/DOAC Is de praktijk net zo verwarrend als de naam.? Indicaties VKA in NL Wat gebruikten we. Het stollingsmechanisme

Indicatie antistolling. NOAC/DOAC Is de praktijk net zo verwarrend als de naam.? Indicaties VKA in NL Wat gebruikten we. Het stollingsmechanisme Indicatie antistolling NOAC/DOAC Is de praktijk net zo verwarrend als de naam.? Behandeling DVT/ longembolie Atriumfibrilleren Mechanische hartklep Arterieel vaatlijden Hartfalen met kamerdilatatie ( alleen

Nadere informatie

Mini symposium. VHL 18 juni 2013 An Stroobants

Mini symposium. VHL 18 juni 2013 An Stroobants Mini symposium VHL 18 juni 2013 An Stroobants Programma Introductie: An Stroobants Evaluatie van screeningstests Rol van PT en in screening op NOAC gebruik: Harry de Wit Evaluatie van specifieke tests

Nadere informatie

Boezemfibrilleren bij ouderen

Boezemfibrilleren bij ouderen Boezemfibrilleren bij ouderen Thema Jong tot Oud CarVasZ 20 november 2015 Cyril Camaro, cardioloog Programma: boezemfibrilleren 1. is een ziekte van de oudere patiënt! 3. een casus uit de praktijk Probleemstelling,

Nadere informatie

Preventie en behandeling trombo-embolische aandoeningen. FTO 15-10-13 Paul van Buuren

Preventie en behandeling trombo-embolische aandoeningen. FTO 15-10-13 Paul van Buuren Preventie en behandeling trombo-embolische aandoeningen FTO 15-10-13 Paul van Buuren Inhoud Trombo-embolische preventie bij ouderen Preventie bij atriumfibrilleren en behandeling longembolie Formularium

Nadere informatie

Bloeding: wat nu? Workshop Antistolling: oh FAQ! Take home:

Bloeding: wat nu? Workshop Antistolling: oh FAQ! Take home: Bloeding: wat nu? Workshop Antistolling: oh FAQ! Monique Tjon-A-Tsien, kaderhuisarts HVZ Paula Ypma, hematoloog HagaZiekenhuis 5 februari 2014 Congressponsoren AstraZeneca Bayer BoehringerIngelheim Pfizer/BMS

Nadere informatie

Antistolling Oh FAQ. Ze prikken mij lek. Pt, een man van 58 komt bij huisarts, VG PAF sinds 2009, 3 x cardioversie RR, TIA, normaal echo cor

Antistolling Oh FAQ. Ze prikken mij lek. Pt, een man van 58 komt bij huisarts, VG PAF sinds 2009, 3 x cardioversie RR, TIA, normaal echo cor Antistolling Oh FAQ Casus, aan de hand van FAQs Congressponsoren AstraZeneca Bayer BoehringerIngelheim Pfizer/BMS Paul Smits, kaderarts HartVaatziekten io. Zoetermeer Eelko Ronner, cardioloog Reinier de

Nadere informatie

Checklist 1 e aflevering Pradaxa

Checklist 1 e aflevering Pradaxa Checklist 1 e aflevering Pradaxa 1. Juiste product 5. Bevorderen therapietrouw 2. Indicaties en dosering 6. Controleer interacties 3. Werkingsmechanisme 4. Leg belang therapietrouw uit 7. Geef patiëntenmateriaal

Nadere informatie

Antistolling: Oh FAQ!

Antistolling: Oh FAQ! Antistolling: Oh FAQ! FTTO 5 februari 2014 Sponsoren www.astrazeneca.nl www.bayer.nl www.boehringer-ingelheim.nl www.pfizer.nl 1 Programma 17.30 uur Ontvangst met broodjes en gelegenheid om stands te bezoeken

Nadere informatie

Checklist 1 e aflevering Xarelto

Checklist 1 e aflevering Xarelto Checklist 1 e aflevering Xarelto 1. Juiste product 5. Bevorderen therapietrouw 2. Indicaties en dosering 6. Controleer interacties 3. Werkingsmechanisme 4. Leg belang therapietrouw uit 7. Geef patiëntenmateriaal

Nadere informatie

Urgente aanpak van bloedingen. Kathelijne Peerlinck Bloedings- en Vaatziekten UZ Gasthuisberg Leuven

Urgente aanpak van bloedingen. Kathelijne Peerlinck Bloedings- en Vaatziekten UZ Gasthuisberg Leuven Urgente aanpak van bloedingen Kathelijne Peerlinck Bloedings- en Vaatziekten UZ Gasthuisberg Leuven Casus: J-B H, 84 jaar Gezwollen blauwe tong en slikproblemen Ochtend van spoedopname : Consult huisarts

Nadere informatie

Anticoagulatie in veneuze thromboembolie: Dr Mathias Leys Pneumologie AZ Groeninge - Kortrijk

Anticoagulatie in veneuze thromboembolie: Dr Mathias Leys Pneumologie AZ Groeninge - Kortrijk Anticoagulatie in veneuze thromboembolie: nieuwe concepten Dr Mathias Leys Pneumologie AZ Groeninge - Kortrijk Na een diepe veneuze thrombose (DVT) of longembolen (LE) zijn recidieven frequent, vooral

Nadere informatie

Nascholing Antistolling

Nascholing Antistolling Nascholing Antistolling Algemene module nivo 3 Een initiatief van de Stuurgroepketen Antistollingsbehandeling Dr. R. Fijnheer, versie 4, juli 2012 de stollingsbalans trombose te veel stolling antistolling

Nadere informatie

AANPAK VAN BLOEDINGEN ONDER NIEUWE ANTICOAGULANTIA

AANPAK VAN BLOEDINGEN ONDER NIEUWE ANTICOAGULANTIA AANPAK VAN BLOEDINGEN ONDER NIEUWE ANTICOAGULANTIA Dr. Anna Vantilborgh Hematologie - UZ Gent 13 september 2013 ALGEMENE PRINCIPES IN BEHANDELING VAN BLOEDINGEN AANPAK VAN BLOEDINGEN ONDER ORALE DIRECTE

Nadere informatie

Dr. Bart Oris h.-hartziekenhuis Lier

Dr. Bart Oris h.-hartziekenhuis Lier De klassieke voorstelling van de stollingscascade met een intrinsieke en extrinsieke arm strookt niet met de in vivo stolling Essentieel bij een normale stolling is de aanwezigheid van de fosfolipidenmembraan

Nadere informatie

Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG

Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG > Retouradres Postbus 320, 1110 AH Diemen Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG 0530.2015107627 Zorginstituut Nederland Pakket Eekholt 4 1112 XH Diemen Postbus

Nadere informatie

22-11-2013 DE NIEUWE ANTISTOLLINGSMIDDELEN IN DE CARDIOLOGISCHE PRAKTIJK CONFLICT OF INTEREST STATEMENT BIJDRAGE PRESENTATIE VRAAG VRAAG VRAAG

22-11-2013 DE NIEUWE ANTISTOLLINGSMIDDELEN IN DE CARDIOLOGISCHE PRAKTIJK CONFLICT OF INTEREST STATEMENT BIJDRAGE PRESENTATIE VRAAG VRAAG VRAAG DE NIEUWE ANTISTOLLINGSMIDDELEN IN DE CARDIOLOGISCHE PRAKTIJK Martin Jan Schalij Hartcentrum Leiden Leids Universitair Medisch Centrum CONFLICT OF INTEREST STATEMENT Geen persoonlijke belangen. De afdeling

Nadere informatie

Tabel 1. Dabigatran en aptt Dabigatran dosering: Afwezig effect: Therapeutisch effect: Te hoog / overdosering:

Tabel 1. Dabigatran en aptt Dabigatran dosering: Afwezig effect: Therapeutisch effect: Te hoog / overdosering: Onderwerp Bloedingen tijdens dabigatran (Pradaxa ) gebruik Operatieve ingrepen tijdens dabigatran (Pradaxa ) gebruik Auteurs Dr. N.R. Bijsterveld, Cardioloog Dr. M. Ten Wolde, Internist-Vasculair Geneeskundige

Nadere informatie

BF: Eerstelijns Samenwerkingsafspraak (LESA) Tandartsen en Trombosedienst SKB Winterswijk

BF: Eerstelijns Samenwerkingsafspraak (LESA) Tandartsen en Trombosedienst SKB Winterswijk Inhoud: 1. Inleiding 2. Algemene gegevens Trombosedienst 2.1 Gegevens Trombosedienst 2.2 Medisch leider Trombosedienst 2.3 Voor welke vragen neemt u contact op met wie? 2.4 Lijst van afkortingen 3. Behandeling

Nadere informatie

Atriumfibrilleren. Ineke Baas-Arends Verpleegkundig Specialist Cardiologie Poli Atriumfibrilleren en Hartfalen Martini Ziekenhuis

Atriumfibrilleren. Ineke Baas-Arends Verpleegkundig Specialist Cardiologie Poli Atriumfibrilleren en Hartfalen Martini Ziekenhuis Atriumfibrilleren Ineke Baas-Arends Verpleegkundig Specialist Cardiologie Poli Atriumfibrilleren en Hartfalen Martini Ziekenhuis Inhoud Atriumfibrilleren De polikliniek Atriumfibrilleren in het MZH Casuïstiek

Nadere informatie

NOAC s (nieuwe orale anticoagulantia)/ ODI s (directe orale anticoagulantia)

NOAC s (nieuwe orale anticoagulantia)/ ODI s (directe orale anticoagulantia) NOAC s (nieuwe orale anticoagulantia)/ ODI s (directe orale anticoagulantia) Eind 2012 is de Leidraad begeleide introductie nieuwe orale antistollingsmiddelen verschenen in opdracht van het Ministerie

Nadere informatie

PILLENCOCKTAILS: HARTVEROVEREND. Aspecten van geneesmiddelen bij atriumfibrilleren

PILLENCOCKTAILS: HARTVEROVEREND. Aspecten van geneesmiddelen bij atriumfibrilleren PILLENCOCKTAILS: HARTVEROVEREND Aspecten van geneesmiddelen bij atriumfibrilleren INHOUD Presentatie (20-25 minuten) Inleiding Medicamenteuze behandeling atriumfibrilleren Geneesmiddelgroepen Bijwerkingen

Nadere informatie

Datum 8 september 2015 Betreft GVS rapport 15/13 edoxaban (Lixiana ) bij veneuze trombo-embolie

Datum 8 september 2015 Betreft GVS rapport 15/13 edoxaban (Lixiana ) bij veneuze trombo-embolie > Retouradres Postbus 320, 1110 AH Diemen Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG 0530.2015109188 Datum 8 september 2015 Betreft GVS rapport 15/13 edoxaban

Nadere informatie

Checklist 1 e aflevering Eliquis

Checklist 1 e aflevering Eliquis Checklist 1 e aflevering Eliquis 1. Juiste product 5. Bevorderen therapietrouw 2. Indicaties en dosering 6. Controleer interacties 3. Werkingsmechanisme 4. Leg belang therapietrouw uit 7. Geef patiëntenmateriaal

Nadere informatie

Onderwerp Bloedingen tijdens rivaroxaban (Xarelto ) gebruik Operatieve ingrepen tijdens rivaroxaban (Xarelto ) gebruik

Onderwerp Bloedingen tijdens rivaroxaban (Xarelto ) gebruik Operatieve ingrepen tijdens rivaroxaban (Xarelto ) gebruik Onderwerp Bloedingen tijdens rivaroxaban (Xarelto ) gebruik Operatieve ingrepen tijdens rivaroxaban (Xarelto ) gebruik Auteurs Dr. N.R. Bijsterveld, Cardioloog Dr. M. Ten Wolde, Internist-Vasculair Geneeskundige

Nadere informatie

Protocol bij behandeling met directe orale anticoagulantia (DOAC s)

Protocol bij behandeling met directe orale anticoagulantia (DOAC s) Protocol bij behandeling met directe orale anticoagulantia (DOAC s) Opgesteld door: M.P.A. Brekelmans, M. Coppens, S. Middeldorp Afdeling Vasculaire Geneeskunde Academisch Medisch Centrum, Amsterdam Versie:

Nadere informatie

ACUUT CORONAIR SYNDROOM. 12 februari 2015 Esther de Haan Verpleegkundig specialist cardiolgie St Antonius Ziekenhuis

ACUUT CORONAIR SYNDROOM. 12 februari 2015 Esther de Haan Verpleegkundig specialist cardiolgie St Antonius Ziekenhuis ACUUT CORONAIR SYNDROOM 12 februari 2015 Esther de Haan Verpleegkundig specialist cardiolgie St Antonius Ziekenhuis Doelen Behandeling van ACS - Medicamenteus - Invasief Complicaties Prognose 2 Behandeling:

Nadere informatie

Nascholing Antistolling

Nascholing Antistolling Nascholing Antistolling Algemene module nivo 1 en 2 Een initiatief van de Stuurgroepketen Antistollingsbehandeling Dr. R. Fijnheer, versie 1, november 2011 doel antistollings therapie behandelen van arteriële

Nadere informatie

Problematiek 17/01/2011. Dr. Patrick Schoeters PREVENTIEF ANTISTOLLINGSBELEID BIJ ENDOSCOPISCHE PROCEDURES

Problematiek 17/01/2011. Dr. Patrick Schoeters PREVENTIEF ANTISTOLLINGSBELEID BIJ ENDOSCOPISCHE PROCEDURES Preventief antistollingsbeleid bij endoscopische procedures : een bloedstollend verhaal PREVENTIEF BIJ ENDOSCOPISCHE PROCEDURES Dr. Patrick Schoeters Problematiek Thrombusvorming cruciaal in cardiovasculaire

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 198 Het eerste deel van dit proefschrift beschrijft de effectiviteit van clopidogrel en tirofiban in patiënten met een acuut hart infarct verwezen voor een spoed dotter behandeling. In hoofdstuk 1 werd

Nadere informatie

NOAC s (nieuwe orale anticoagulantia)/ DOAC s (directe orale anticoagulantia)

NOAC s (nieuwe orale anticoagulantia)/ DOAC s (directe orale anticoagulantia) NOAC s (nieuwe orale anticoagulantia)/ DOAC s (directe orale anticoagulantia) Document ten behoeve van de huisarts Eind 2012 is de Leidraad begeleide introductie nieuwe orale antistollingsmiddelen verschenen

Nadere informatie

Protocol bij behandeling met non-vitamine K antagonisten orale anticoagulantia (NOAC s)

Protocol bij behandeling met non-vitamine K antagonisten orale anticoagulantia (NOAC s) Protocol bij behandeling met non-vitamine K antagonisten orale anticoagulantia (NOAC s) Opgesteld door: M.P.A. Brekelmans, M. Coppens, S. Middeldorp Afdeling Vasculaire Geneeskunde Academisch Medisch Centrum,

Nadere informatie

Het kind met een stolsel

Het kind met een stolsel Het kind met een stolsel Heleen van Ommen EKZ AMC, Amsterdam Casus: meisje 15 jr Anamnese Sinds een aantal dagen benauwd en pijn op de borst, vastzittend aan de ademhaling, mn links Voorgeschiedenis: Week

Nadere informatie

Perioperatief antistollingsbeleid UMCG. Samenvatting

Perioperatief antistollingsbeleid UMCG. Samenvatting 1 2 Perioperatief antistollingsbeleid UMCG Samenvatting Patiënten ingesteld op antistollingsmiddelen hebben bij continuatie van de antistolling een verhoogde kans op bloedverlies en bij het staken van

Nadere informatie

Farmacotherapeutisch rapport rivaroxaban (Xarelto ) bij de indicatie Preventie van CVA en systemische embolie bij patiënten met nonvalvulair atriumfibrilleren 5 10 15 20 Geneesmiddel. Rivaroxaban (Xarelto

Nadere informatie

Nascholing Antistolling

Nascholing Antistolling Nascholing Antistolling Peri-operatief Antistollingsbeleid Nivo 2 3 Een initiatief van de Stuurgroepketen Antistollingsbehandeling versie 2, februari 2012 probleem antistolling peri-operatief Igv doorgaan

Nadere informatie

KGBN. Zin en onzin van statines bij de hoogbejaarde patiënt. De neuroloog & statines.

KGBN. Zin en onzin van statines bij de hoogbejaarde patiënt. De neuroloog & statines. KGBN Zin en onzin van statines bij de hoogbejaarde patiënt. De neuroloog & statines. A/ ISCHEMIC STROKE / TIA & geen CHD : Heart Protection Study : Subgroep stroke antec. gerandomiseerd naar simvastatine

Nadere informatie

TAR s: Combinaties, Do s & Don ts

TAR s: Combinaties, Do s & Don ts TAR s: Combinaties, Do s & Don ts Congressponsoren AstraZeneca Bayer BoehringerIngelheim Pfizer/BMS Rolf Veldkamp, cardioloog Ravee Rambharose, kaderhuisarts HVZ Aris Prins, apotheker Indeling Trombocytenaggregatie

Nadere informatie

Casus. PrevalenOe OSAS 17-04-16. Als OSAS je na aan t hart staat Cardiovasculaire aspecten van OSAS. Disclosures

Casus. PrevalenOe OSAS 17-04-16. Als OSAS je na aan t hart staat Cardiovasculaire aspecten van OSAS. Disclosures 170416 Disclosures Als OSAS je na aan t hart staat Cardiovasculaire aspecten van OSAS Geen (potentiële) belangenverstrengeling Bedrijfsnamen Voor bijeenkomsten mogelijk relevante relaties met bedrijven

Nadere informatie

Perioperatief beleid voor patiënten behandeld met vitamine K antagonisten

Perioperatief beleid voor patiënten behandeld met vitamine K antagonisten Perioperatief beleid voor patiënten behandeld met vitamine K antagonisten Algemene principes: De voorgeschreven werkwijze is afhankelijk van 3 factoren: 1. Het bloedingsrisico gepaard met de ingreep. Dit

Nadere informatie

Nieuwe anticoagulantia Ze komen er echt aan. Saskia Middeldorp Vasculaire Geneeskunde AMC, Amsterdam

Nieuwe anticoagulantia Ze komen er echt aan. Saskia Middeldorp Vasculaire Geneeskunde AMC, Amsterdam Nieuwe anticoagulantia Ze komen er echt aan Saskia Middeldorp Vasculaire Geneeskunde AMC, Amsterdam Classes of new anticoagulants I Initiation Recombinant TFPI (tifacogin) NAPc2 II Xa formation Direct:

Nadere informatie

XARELTO (RIVAROXABAN) 2,5 MG - 15 MG - 20 MG FILMOMHULDE TABLETTEN INFORMATIE VOOR DE VOORSCHRIJVER

XARELTO (RIVAROXABAN) 2,5 MG - 15 MG - 20 MG FILMOMHULDE TABLETTEN INFORMATIE VOOR DE VOORSCHRIJVER De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel Xarelto 2,5 mg; 15 mg en 20 mg. Het verplicht plan voor risicobeperking in België

Nadere informatie

Antistolling bij cardiologische interventies

Antistolling bij cardiologische interventies Antistolling bij cardiologische interventies WES symposium 11 maart 2010 Alina Constantinescu, cardioloog in opleiding, Erasmus MC Coronaire arteriele trombus Factoren: Atherosclerotische plaque Endotheel

Nadere informatie

Boekje over de nieuwe orale anticoagulantia. Wat u moet weten voor het veilig gebruik ervan

Boekje over de nieuwe orale anticoagulantia. Wat u moet weten voor het veilig gebruik ervan Boekje over de nieuwe orale anticoagulantia Wat u moet weten voor het veilig gebruik ervan GEGEVENS PATIËNT Naam Adres Tel HUISARTS Naam Adres Tel SPECIALIST Naam Ziekenhuis Tel ANTISTOLLINGSMEDICATIE

Nadere informatie

Chemotherapie en stolling

Chemotherapie en stolling Chemotherapie en stolling Therapie, preventie en risicofactoren Karen Geboes UZ Gent 4 december 2015 Avastin en longembolen: hoe behandelen en Avastin al dan niet verder? Chemotherapie en stolling: Therapie,

Nadere informatie

Factor Xa remmers en directe trombine remmers. (nieuwe orale anticoagulantia, NOAC) bij kwetsbare

Factor Xa remmers en directe trombine remmers. (nieuwe orale anticoagulantia, NOAC) bij kwetsbare Factor Xa remmers en directe trombine remmers (nieuwe orale anticoagulantia, NOAC) bij kwetsbare ouderen? Standpunt van de Werkgroep Klinische Gerontofarmacologie (WKGF) van de Nederlandse Vereniging van

Nadere informatie

Werken de trombocytenaggregatieremmers? Is meten ook weten? Renske Olie Internist-vasculair geneeskundige MUMC 19-01-2016, Vascular Rounds

Werken de trombocytenaggregatieremmers? Is meten ook weten? Renske Olie Internist-vasculair geneeskundige MUMC 19-01-2016, Vascular Rounds Werken de trombocytenaggregatieremmers? Is meten ook weten? Renske Olie Internist-vasculair geneeskundige MUMC 19-01-2016, Vascular Rounds Inhoud - Trombocytenaggregatieremmers - Opzet polikliniek antitrombotica

Nadere informatie

Doel Het behandelen van een patiënt met een bloeding ten tijde van apixaban gebruik Het tijdelijk stoppen van apixaban rondom een operatieve ingreep

Doel Het behandelen van een patiënt met een bloeding ten tijde van apixaban gebruik Het tijdelijk stoppen van apixaban rondom een operatieve ingreep Onderwerp Bloedingen tijdens apixaban (Eliquis ) gebruik Operatieve ingrepen tijden apixaban (Eliquis ) gebruik Auteurs Dr. N.R. Bijsterveld, Cardioloog Dr. M. Ten Wolde, Internist-Vasculair Geneeskundige

Nadere informatie

Antistolling in het pijncentrum

Antistolling in het pijncentrum Antistolling in het pijncentrum Dr. Veerle Dirckx mariaziekenhuis.be Mensen zorgen voor mensen Overzicht Ter opfrissing de stollingscascade Wat is er allemaal op de markt? Wat werkt waarop in? Hoelang

Nadere informatie

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors Gender differences in heart disease Dr Danny Schoors Women are meant to be loved, not to be understood Oscar Wilde (1854-1900) 2 05/01/16 Inleiding Cardiovasculaire ziekte 7 tot 10 jaar later dan bij mannen

Nadere informatie

Behandeling van diepveneuze trombose (DVT) en longembolie (PE) en preventie van recidiverende DVT en PE bij volwassenen.

Behandeling van diepveneuze trombose (DVT) en longembolie (PE) en preventie van recidiverende DVT en PE bij volwassenen. 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Pradaxa 110 mg harde capsules 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Een harde capsule bevat 110 mg dabigatran etexilaat (als mesilaat). Hulpstof(fen) met bekend effect:

Nadere informatie

Nieuwste ontwikkelingen in de behandeling van het acute herseninfarct

Nieuwste ontwikkelingen in de behandeling van het acute herseninfarct Nieuwste ontwikkelingen in de behandeling van het acute herseninfarct Annemarie Wijnhoud neuroloog IJsselland Ziekenhuis Monique Putter-Lander & Thomas Rekveldt huisartsen Rotterdam Belangen 17-4-2015

Nadere informatie

Regionaal document bij introductie Directe orale anticoagulantia (DOAC) Update: juni 2014

Regionaal document bij introductie Directe orale anticoagulantia (DOAC) Update: juni 2014 Regionaal document bij introductie Directe orale anticoagulantia (DOAC) Update: juni 2014 1 Regionaal document bij introductie DOAC 1 Inleiding en doel... 3 2 Algemeen... 3 3 Indicatiestelling DOAC...

Nadere informatie

Atriumfibrilleren en antistolling- Aan het begin van een nieuw tijdperk?

Atriumfibrilleren en antistolling- Aan het begin van een nieuw tijdperk? UFO Zeist, 02 februari 2012 Atriumfibrilleren en antistolling- Aan het begin van een nieuw tijdperk? Dr. Peter Loh Universitair Medisch Centrum Utrecht Divisie Hart & Longen Prevalence % Voorkomen van

Nadere informatie

Richtlijn gebruik nieuwe orale anticoagulantia (NOACs) regio Leiden, Den Haag, Gouda - versie 25 februari 2013

Richtlijn gebruik nieuwe orale anticoagulantia (NOACs) regio Leiden, Den Haag, Gouda - versie 25 februari 2013 Richtlijn gebruik nieuwe orale anticoagulantia (NOACs) regio Leiden, Den Haag, Gouda - versie 25 februari 2013 Dit hoofdstuk is mede gebaseerd op de Leidraad begeleide introductie nieuwe orale antistollingsmiddelen,

Nadere informatie

Bereikbaarheid en Protocollen Trombosedienst Emmen (Versie huisartsen)

Bereikbaarheid en Protocollen Trombosedienst Emmen (Versie huisartsen) Bereikbaarheid en Protocollen Trombosedienst Emmen (Versie huisartsen) Protocollen en Bereikbaarheid Trombosedienst Emmen Drs. J.G.J. Pouwels, Medisch Leider Trombosedienst INHOUDSOPGAVE 1. Bereikbaarheid

Nadere informatie

Nierfalen en pallia+eve zorg: wat is de rela+e?

Nierfalen en pallia+eve zorg: wat is de rela+e? Nierfalen en pallia+eve zorg: wat is de rela+e? Workshop 1 Be,e Hoekstra, Verpleegkundig specialist Maasstad Ziekenhuis (potentiële) Belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties

Nadere informatie

Bloed (anti) stollend 2012. Grensverleggend? Margriet Piersma, internist Trombosedienst Groningen

Bloed (anti) stollend 2012. Grensverleggend? Margriet Piersma, internist Trombosedienst Groningen Bloed (anti) stollend 2012 Grensverleggend? Margriet Piersma, internist Trombosedienst Groningen Trombosedienst historie functie Keten trombosezorg niet sluitend Rol trombosedienst Nieuwe antistollingsmiddelen

Nadere informatie

Cases Stolling. BVMLT 17 november 2015

Cases Stolling. BVMLT 17 november 2015 Cases Stolling BVMLT 17 november 2015 Vraag 1: welke factoren kan je meten met een aptt test? A. FVII, FV, FX, FII, fibrinogeen B. FVIII en FIX C. FXII, FXI, FVIII en FIX D. FXII, FXI, FVIII, FIX, FV,

Nadere informatie

Regionaal document bij introductie Directe orale anticoagulantia (DOAC) Update: juni 2014

Regionaal document bij introductie Directe orale anticoagulantia (DOAC) Update: juni 2014 Regionaal document bij introductie Directe orale anticoagulantia (DOAC) Update: juni 2014 1 Regionaal document bij introductie DOAC Inhoudsopgave 1 Inleiding en doel... 3 2 Algemeen... 3 3 Indicatiestelling

Nadere informatie

TIA/ herseninfarct van spoed- naar ketenzorg

TIA/ herseninfarct van spoed- naar ketenzorg TIA/ herseninfarct van spoed- naar ketenzorg neurologie Folkert Hoekstra, huisarts Renske van den Berg-Vos, neuroloog ACUTE FASE stroke ketenzorg START CHRONISCHE FASE 3 NHG standaard beroerte nieuwe standaard

Nadere informatie

Perioperatieve onderbreking van antistollingsmedicatie

Perioperatieve onderbreking van antistollingsmedicatie Perioperatieve onderbreking van antistollingsmedicatie Normen Hemmink Physician assistant anesthesiologie www.skbwinterswijk.nl Venticare 15 mei 2014 Inhoud presentatie Fysiologie bloedstolling Wat is

Nadere informatie

Klinische relevantie en validatieprocedure. Behandeling van non-valvulair atriumfibrilleren met orale anticoagulantia

Klinische relevantie en validatieprocedure. Behandeling van non-valvulair atriumfibrilleren met orale anticoagulantia Klinische relevantie en validatieprocedure Behandeling van non-valvulair atriumfibrilleren met orale anticoagulantia Klinische relevantie en validatieprocedure Behandeling van non-valvulair atriumfibrilleren

Nadere informatie

Diabetes en kanker: nieuwe inzichten

Diabetes en kanker: nieuwe inzichten Diabetes en kanker: nieuwe inzichten Joost B.L.Hoekstra internist AMC 11-10-2012 Potentiële belangenverstrengeling Klinische Diabetologie AMC ontvangt sponsoring van cq doet projecten met diverse farmaceutische

Nadere informatie

Regionaal document bij introductie Nieuwe orale anticoagulantie (NOAC s)

Regionaal document bij introductie Nieuwe orale anticoagulantie (NOAC s) Regionaal document bij introductie Nieuwe orale anticoagulantie (NOAC s) 1 Regionaal document bij introductie NOACs 1 Inleiding en doel... 3 2 Algemeen... 3 3 Indicatiestelling NOAC... 4 4 Contra-indicaties

Nadere informatie

Linker hartoor sluiting: WATCHMAN

Linker hartoor sluiting: WATCHMAN Linker hartoor sluiting: WATCHMAN Y.J. Stevenhagen, cardioloog, Medisch Spectrum Twente DRES 1 Inhoud Workshop Casus Achtergrond behandeling atriumfibrilleren Waarom linker hartoor afsluiting Procedure

Nadere informatie

VUmc Basispresentatie

VUmc Basispresentatie Samenwerking waarover? Richtlijnen en zorgstandaarden Cardiovasculair risicomanagement (zorgstandaard) Samenwerking e en e lijn Prof dr Piet ter Wee Afdeling Nefrologie Hypertensie Diabetes mellitus (zorgstandaard)

Nadere informatie

Regionaal document Non-vitamine K antagonist orale

Regionaal document Non-vitamine K antagonist orale Regionaal document Non-vitamine K antagonist orale anticoagulantia (NOAC) Update: november 2014 Regionaal protocol NOAC versie november 2014 Pagina 1 Inhoudsopgave Inhoud 1 Inleiding en doel... 3 2 Algemeen...

Nadere informatie

Endoscopie en anticoagulantia: een update.

Endoscopie en anticoagulantia: een update. Endoscopie en anticoagulantia: een update. Dr. Koen Van Dycke, Prof. Dr. Isabelle Colle, Prof. Dr. Martine De Vos. Dienst Gastro-enterologie UZ Gent. De Pintelaan 185 9000 Gent Abstract: Door de toenemende

Nadere informatie

CVRM kwetsbare ouderen. Rotterdam maart 2015 AJ Arends, klinisch geriater en klinisch farmacoloog io

CVRM kwetsbare ouderen. Rotterdam maart 2015 AJ Arends, klinisch geriater en klinisch farmacoloog io CVRM kwetsbare ouderen Rotterdam maart 2015 AJ Arends, klinisch geriater en klinisch farmacoloog io Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties

Nadere informatie

Richtlijnen voor de behandeling van voorkamerfibrillatie. Dr E Raymenants Cardiologie St Maarten

Richtlijnen voor de behandeling van voorkamerfibrillatie. Dr E Raymenants Cardiologie St Maarten Richtlijnen voor de behandeling van voorkamerfibrillatie Dr E Raymenants Cardiologie St Maarten Inhoud o Epidemiologie Prevalentie Prognose Associatie met CV en andere aandoeningen o Definities & types

Nadere informatie

Prof. Dr. Hein Heidbuchel. Bouwen aan een gestructureerd netwerk voor VKF-patiënten

Prof. Dr. Hein Heidbuchel. Bouwen aan een gestructureerd netwerk voor VKF-patiënten Prof. Dr. Hein Heidbuchel Bouwen aan een gestructureerd netwerk voor VKF-patiënten Een dame van 67 jaar Voorgeschiedenis Hypertensie (goed behandeld) Overslagen waarvoor beta-blokker Obees (75 kg, 165

Nadere informatie

Heelkunde en antitrombotische medicatie Enkele gevalstudies. Dr. K. von Kemp

Heelkunde en antitrombotische medicatie Enkele gevalstudies. Dr. K. von Kemp Heelkunde en antitrombotische medicatie Enkele gevalstudies Dr. K. von Kemp Casus 1: het eenvoudige geval. 2 Man, 76 jaar, met chronische VKF op hypertensief hartlijden. Ventriculaire respons bevredigend

Nadere informatie

Risico minimalisatie materiaal betreffende Eliquis (apixaban) Gids voor de voorschrijver

Risico minimalisatie materiaal betreffende Eliquis (apixaban) Gids voor de voorschrijver Risico minimalisatie materiaal betreffende Eliquis (apixaban) Gids voor de voorschrijver Dit materiaal dient u te gebruiken bij patiënten die Eliquis voorgeschreven krijgen. Zoals bij andere antistollingsmiddelen

Nadere informatie

Regionaal document Non- VKA Orale Anticoagulantia (NOAC) Update: nov 2015

Regionaal document Non- VKA Orale Anticoagulantia (NOAC) Update: nov 2015 Regionaal document Non- VKA Orale Anticoagulantia (NOAC) Update: nov 2015 Regionaal protocol NOAC versie nov 2015 Pagina 1 Inhoudsopgave 1 INLEIDING EN DOEL...3 2 ALGEMEEN...4 3 INDICATIESTELLING NOAC...5

Nadere informatie

Huisarts- in- opleiding: Dr. Cornette Benoît, K.U. Leuven. Promotor: Prof. Dr. Verhamme Peter, K.U. Leuven

Huisarts- in- opleiding: Dr. Cornette Benoît, K.U. Leuven. Promotor: Prof. Dr. Verhamme Peter, K.U. Leuven Aandachtspunten bij gebruik van nieuwe orale anticoagulantia bij patiënten met niet- valvulaire voorkamerfibrillatie: opvolgrapport in de huisartspraktijk Huisarts- in- opleiding: Dr. Cornette Benoît,

Nadere informatie

Nieuwe guidelines voor preventie. Cardio 2013 Johan Vaes

Nieuwe guidelines voor preventie. Cardio 2013 Johan Vaes Nieuwe guidelines voor preventie Cardio 2013 Johan Vaes Waarom is preventie nodig? CV ziekten blijven belangrijkste doodsoorzaak Zowel mannen als vrouwen Overlijden voor 75 j is ten gevolge van CV ziekten

Nadere informatie

Van harte welkom! 25 juni 2015

Van harte welkom! 25 juni 2015 Van harte welkom! 25 juni 2015 Programma 20.00: Welkom en opening Wendy Valk, verpleegkundig specialist cardiologie 20.05: De Hart&Vaatgroep; patiëntenbelang telt! Margo Weerts, directeur 20.15: Boezemfibrilleren,

Nadere informatie

artseninformatie Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase GezondheidsZorg met een Ziel

artseninformatie Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase GezondheidsZorg met een Ziel i artseninformatie Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase GezondheidsZorg met een Ziel 2 Inhoud 1 Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase...

Nadere informatie

MEDICATIE BIJ CVA PATIËNTEN. Chinette Verhagen PA neurologie

MEDICATIE BIJ CVA PATIËNTEN. Chinette Verhagen PA neurologie MEDICATIE BIJ CVA PATIËNTEN Chinette Verhagen PA neurologie Meest gebruikte medicatie als secundair preventie: Plaatjesaggregatieremmers Ascal (persantin) Clopidogrel (plavix) Vitamine K antagonisten Acencoumarol

Nadere informatie

Uw brief van Uw kenmerk Datum 12 september 2011 Farma-3081196 6 juni 2012

Uw brief van Uw kenmerk Datum 12 september 2011 Farma-3081196 6 juni 2012 Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ s Gravenhage Uw brief van Uw kenmerk Datum 12 september 2011 Farma-3081196 6 juni 2012 Ons kenmerk Behandeld door Doorkiesnummer

Nadere informatie

Preoperatief traject GZA Ziekenhuizen. Checklist voor de huisarts.

Preoperatief traject GZA Ziekenhuizen. Checklist voor de huisarts. Preoperatief traject GZA Ziekenhuizen. Checklist voor de huisarts. Laat dit formulier invullen door uw huisarts en breng het mee naar de raadpleging anesthesie of bij uw opname. Beste dokter Gelieve deze

Nadere informatie

Trombosedienst Leiden en omstreken

Trombosedienst Leiden en omstreken Trombosedienst Leiden en omstreken Saskia van Foeken Verpleegkundige Trombosedienst Leiden Doelstelling Met deze voorlichting willen we bereiken: Dat de cliënt een zo optimaal mogelijke antistollingsbehandeling

Nadere informatie

Opschonen! In 6 stappen schoon! Marieke Zeeman Internist-ouderengeneeskunde/klinisch farmacoloog io

Opschonen! In 6 stappen schoon! Marieke Zeeman Internist-ouderengeneeskunde/klinisch farmacoloog io Opschonen! In 6 stappen schoon! Marieke Zeeman Internist-ouderengeneeskunde/klinisch farmacoloog io Medicijnen: jaarlijks 1254 doden Van onze verslaggeefster Margreet Vermeulen AMSTERDAM - Gemiddeld sterven

Nadere informatie