Praktische Handleiding voor het Gebruik van het. Muzieknotatieprogramma TablEdit. voor de Trekharmonica. Versie 1.2. door.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Praktische Handleiding voor het Gebruik van het. Muzieknotatieprogramma TablEdit. voor de Trekharmonica. Versie 1.2. door."

Transcriptie

1 k zou zo gere TablEdit-en Praktishe Handleiding voor het Gebruik van het Muzieknotatieprogramma TablEdit voor de Trekharmonia Versie 1. door

2 k zou zo gere TablEdit-en Versie 1. Inhoud Blz. Voorwoord 3 1. Inleiding 5. Installatie 6 3. Standaard instellingen 4. e gebruikersinterae In- en uitvoer k zou zo gere Instellen van Maatsoort, Toonsoort en Instrument 1 6. Invoeren en bewerken van noten, Invoeren en bewerken van tabulatuur 6.4 Aanbrengen strutuur Aspelen Invoeren van bassen en akkoorden 6. Adrukken 6. Invoeren vingerzetting 6. Invoeren van twee- en drieklanken Invoeren van aantekeningen en teksten Uitvoeren naar andere muziekormaten Transponeren naar G 35. Menu s 3. uet 3. iverse onderwerpen 41.1 Triool 41. Invoegen 41.3 Ongedaan maken 43.4 Nog een aantal Opties nader bekeken 43.5 Automatishe nootlengte 45.6 ynamiek 45. Transponeren/moduleren van naar F 45. Tweeklanken en gestreepte noten 46. Tabulatuurbeheer 4.10 Invoer via het keyboard 4.11 Belangrijkste sneltoetsen Tips en Trus 51 Bijlage 1: k zou zo gere, alleen noten met aanduiding bassen/akkoorden 5 Bijlage : k zou zo gere, alleen tabulatuur met bassen/akkoorden 53 Bijlage 3: k zou zo gere, noten en tabulatuur 54 Bijlage 4: k zou zo gere, met vingerzetting 55 Bijlage 5: k zou zo gere, met vingerzetting en tweeklanken 56 Bijlage 6: k zou zo gere, getransponeerd naar G 5 Bijlage : My Treasure, oorspronkelijke versie 5 Bijlage : My Treasure, bewerkt met TablEdit 5

3 k zou zo gere TablEdit-en Versie 1. 3 Voorwoord Bij versie 1.1 Als beginnend trekharmoniaspeler, die (naast de noten) de tabulatuur nodig heet om te kunnen spelen, liep ik aan tegen het programma TablEdit waarmee ik de door mij in te studeren muziekstukjes, noten én tabulatuur, op papier kon zetten en, heel belangrijk, ook ten gehore kon brengen. Ook kreeg ik de indruk dat het programma zih bij de trekharmoniaspelers van Nederland lijkt te verheugen in een toenemende belangstelling, gezien de groep die rondom dit programma werd opgeriht: Eigenlijk is dit niet zo verwonderlijk, want het programma heet voor een redelijke prijs best veel te bieden. Het is ehter, zoals ik zel heb ervaren, voor de beginner geen gemakkelijk te gebruiken programma, mede omdat het voor meerdere soorten instrumenten (vooral gitaar) en dus niet alleen voor de trekharmonia is ontwikkeld. Voor het programma, dat van Franse oorsprong is, bestaan uitgebreide handleidingen in het Frans, uits, Engels en Spaans, te downloaden van de Internetsite van TablEdit Zo n handleiding bestaat ehter (nog) niet in het Nederlands, waardoor de toegankelijkheid voor Nederlandstalige trekharmoniaspelers toh beperkt is. it is al enigszins verbeterd door een beknopte handleiding van Lia Verheijen die via de bovengenoemde groep op Internet beshikbaar is gesteld. Ter verbetering van de toegankelijkheid, maar ook om mijn eigen kennis van het programma te verdiepen en zeker ook omdat ik het gewoon leuk vond om te doen, besloot ik een praktishe handleiding te shrijven voor de beginnende TablEdit-gebruiker, geheel toegespitst op de trekharmonia. Met praktish bedoel ik, dat het geen handleiding is waarin systematish en in detail wordt ingegaan op alle unties van het programma, maar waarin, aan de hand van een paar onrete voorbeelden, stap voor stap wordt aangegeven hoe muziek in notenshrit met tabulatuur kan worden weergegeven en bewerkt. Hierin komen de belangrijkste, dus niet alle unties vanzel aan de orde. aarna wordt nog een aantal onderwerpen apart behandeld. Al doende en proberende zal de gebruiker vanzel de niet behandelde unties ontdekken. Een Nederlandse vertaling van de gebruikersinterae van het programma (het bestand uth.str) werd mij ter beshikking gesteld door Gert-Jan Kamphorst. Een door mij wat aangepaste versie (uth_he.str) is toegepast in deze handleiding en wordt met deze handleiding meegeleverd. Ook reëerde Kamphorst een oniguratiebestand (met de extensie.dat), hier te noemen diato_kamphorst.dat, dat in deze handleiding is toegepast. Hierin bevinden zih de basisgegevens van een aantal typen, in Nederland bekende en bespeelde trekharmonia s met name de voor deze handleiding relevante tweerijers in de stemmingen F en G met een gedraaide 5 e knop op de binnenrij. Ook dit bestand wordt met de handleiding meegeleverd. Kamphorst was verder degene die mij begeleidde bij het zetten van de eerste stappen op het TablEdit-pad, waarvoor mijn dank.

4 k zou zo gere TablEdit-en Versie 1. 4 Het muziekstukje waaraan deze handleiding is opgehangen en ook zijn naam dankt, is het mooie k zou zo gere, dat ik met toestemming van mijn leermeester Joop van oorn heb overgenomen uit het door hem geshreven lesboek Trekharmonika, Handleiding voor de tweerijer met gedraaide toets (bron: Geert van den Elsaker: e Rijke Armoede van de Trekharmonika, 16). Zie ook de website Voor de bewerking met TablEdit van een tweestemmig muziekstuk heb ik, met toestemming van de omponist Tjerk Knop, gebruik gemaakt van het evenzo mooie My Treasure, beshikbaar via de website Ik dank Joop van oorn en Tjerk Knop voor hun medewerking. Verder wil ik bedanken Andrys Stienstra, Onno Amse, Gert-Jan Kamphorst en Tjerk Knop voor het kritish doornemen van het manusript, hetgeen leidde tot aanmerkelijke verbeteringen en tot het vertrouwen dat het een bruikbare handleiding zou worden. Als hieraan behoete blijkt te bestaan, wil ik in de toekomst nieuwe versies van deze handleiding uitbrengen. aarom hou ik mij blijvend aanbevolen voor op- en aanmerkingen en suggesties voor verbetering. Ook heb ik daarom een apart hoodstuk Tips en Trus opgenomen met de bedoeling hierin de tips en trus op te nemen die mij door de gebruikers van deze handleiding worden toegestuurd. Ik hoop dat deze handleiding onder de Nederlandse gebruikers van TablEdit zijn weg zal vinden. Geldrop, ebruari 004 Bij versie 1. ank zij het ommentaar dat ik van diverse lezers moht ontvangen op versie 1.1, waarvoor mijn hartelijke dank, ben ik in staat geweest deze verbeterde versie tot stand te brengen. Kamphorst maakte mij nog opmerkzaam op een drietal andere door hem gemaakte oniguratiebestanden (diato-gjk-awijkend1.dat, diato-standaard1.dat en diato-standaard- 5draai1.dat) met de gegevens van diverse trekharmonia s al o niet met gedraaide knoppen. eze zijn bij hem en bij mij verkrijgbaar en zullen met de nieuwe versies van deze handleiding worden meegeleverd. Geldrop, augustus 004

5 k zou zo gere TablEdit-en Versie Inleiding e opzet van de handleiding is om aan de hand het onrete voorbeeld k zou zo gere, het gebruik van TablEdit (hierna aan te duiden met TE) te beshrijven. Onderweg worden uitstapjes gemaakt om de werking van bepaalde unties nader toe te lihten. Ook nadat dit karwei is geklaard, blijt er nog genoeg over om even aandaht aan te besteden. In deze handleiding is uitgegaan van versie.6 (b6d) van TE, geïnstalleerd onder het besturingssysteem Windows XP. Het zou kunnen dat andere versies van TE en Windows leiden tot wat awijkende beelden. Aangenomen wordt dat je een basiskennis hebt van het gebruik van de P en het besturingssysteem Windows. Basiskennis wordt ook verondersteld t.a.v. de muziekleer en de eigenshappen en het gebruik van dat mooie muziekinstrument, de trekharmonia. Tabulatuur, waar deze handleiding toh vooral over gaat, is een aanduiding van de tonen van een muziekinstrument door middel van ijers en letters en bestond al vóór de uitvinding van het notenshrit. Voor de trekharmonia geven de ijers de nummers aan van de knoppen. Voor de tweerijer in deze handleiding (van boven naar beneden, vana de kin) de nummers 1 t/m 11 voor de buitenrij en 1 t/m 10 (nummers met een aent dus) voor de binnenrij. e bassen worden aangegeven met een hoodletter, de akkoorden met een kleine letter. Het tabulatuursysteem dat in TE wordt toegepast is het Tablatures Système Universel, o Système.A..B. (olleti Aordeon iatonique de Bretagne). Het heet de volgende kenmerken. Boven een lijn, de tabulatuurregel, staan de knopnummers van de geduwde noten en eronder die van de getrokken noten. e bassen en akkoorden worden onder de tabulatuurregel geplaatst. In deze handleiding worden de volgende typograishe onventies gevolgd. Instruties voor het ahtereenvolgens kiezen van meerdere menuonderdelen (door met de linker muisknop te klikken op de namen ervan), bestaan uit de ursie gedrukte namen van deze onderdelen, gesheiden door het groter-dan-teken (>). Voorbeelden: Bestand>Openen en Bewerken>Invoegen>Muzieksymbool. Als er op een toets van het toetsenbord gedrukt moet worden, staat de naam van deze toets tussen punthaken, b.v. <trl>. Als tegelijkertijd op twee toetsen gedrukt moet worden, worden deze verbonden met het plusteken (+), b.v. <trl>+<a>. Moet op een ioon (pitogram) worden geklikt dan wordt dit ook aangegeven met punthaken, b.v. < >. Als de rehter muisknop moet worden gebruikt, wordt dit expliiet aangegeven. TE-begrippen en in deze handleiding gedeinieerde begrippen beginnen met een hoodletter.

6 k zou zo gere TablEdit-en Versie Installatie e geïnstalleerde versie van TE moet eerst nog geshikt worden gemaakt voor Nederland en het Nederlands. it houdt de volgende aties in: 1. e gebruikersinterae moet worden omgezet in de Nederlandse taal.. e gegevens van in Nederland bekende en gebruikte instrumenten moeten worden ingebraht. Maak eerst in de map waarin TE is geïnstalleerd, waarshijnlijk TablEdit o TablEdit3 in de Windows-map Program Files, een nieuwe map aan met de naam Hulpbestanden. Plaats hierin de bestanden uth_he.str en diato_kamphorst.dat. Plaats hierin ook de drie oniguatiebestanden die in het Voorwoord bij versie.1 werden genoemd. Gee dit bestand het kenmerk Alleen lezen, waarmee je voorkomt dat de bestanden hierin worden gewijzigd o (per ongeluk) worden verwijderd. Start vervolgens TE op. e eerste atie wordt dan als volgt uitgevoerd: Ga, ahankelijk van de taal die staat ingesteld, naar Fihier (o atei, File, Arhivo)>Langues (o Sprahen, Languages, Idomas disponibles)>autre langue (o Andere Sprahe, Other language, Otro Idoma) en seleteer het bestand uth.str (o uth_he.str). Openen. e interae is nu (bijna) geheel in het Nederlands. e tweede atie verloopt als volgt: Ga naar Muziekstuk>Instrument>Stemmen en seleteer in het bovenste éénregelig venstertje met behulp van het naar beneden gerihte pijltje het instrument Aordion. Toepassen. Vervolgens Instrument oniguratie>file. Zoek in het venster dat nu is vershenen de map Hulpbestanden (zie hierboven) op en seleteer het bestand diato_kamphorst.dat, Openen. Bij einitions kunnen nu, met het naar beneden gerihte pijltje, meerdere instrumenten worden geseleteerd (doen we later). OK en Toepassen>OK. Om deze instellingen in TE op te slaan, sluiten we TE a: Bestand>Asluiten o < TE vraagt o de Tabulatuur moet worden opgeslagen, klik dan op Nee. >. Als Het programma is nu klaar om gebruikt te gaan worden, maar eerst gaan we naar het volgende hoodstuk om nog wat instellingen na te lopen.

7 k zou zo gere TablEdit-en Versie Standaard instellingen Als we TE opnieuw opstarten, en dat doen we nu, dan willen we het beeld hebben dat er ongeveer als volgt uitziet: Als het sherm bij jou hiervan wat awijkt, gaan we dit orrigeren door de opmaak en wat instellingen aan te passen. Om te beginnen kan het zijn dat de Paletten bij jou wat verspreid over het sherm staan. eze Paletten kun je met de muis naar een andere positie, b.v. boven in het sherm, slepen: klikken op de titelbalk o, eenmaal bovenin, op het vertiale lijntje aan de linkerkant van het palet en dan naar de gewenste positie slepen. it geet het wat rustiger beeld van hierboven. Misshien staan bij jou op de plaats van (uwen) en T (Trekken) nog de Franse symbolen P (Pousser) en T (Tirer). it kun je als volgt aanpassen: Muziekstuk>Instrument>Stemmen>Instrument oniguratie. Tik dan in de venstertjes aan de linkerkant de woorden uw en Trek zoals hiernaast weergegeven en de gewenste hoodletters vershijnen op het sherm.

8 k zou zo gere TablEdit-en Versie 1. OK. Toepassen>OK. Vervolgens lopen we een aantal instellingen na. < volgende venster vershijnt: > o Bestand>Opties, Algemeen. Het Het atieve tabblad Algemeen is hier voor de duidelijkheid geel gekleurd (is in werkelijkheid niet zo). Zorg er nu voor dat alle instellingen bij jou overeenkomen met die hiernaast. Als er wijzigingen moeten worden aangebraht, Toepassen. oe hetzelde met alle andere tabbladen (na elke wijziging Toepassen): Zie hieronder hoe de Lettertypen kunnen worden aangepast.

9 k zou zo gere TablEdit-en Versie 1. Toepassen>OK. Om de opmaak van de teksten bij jou en in deze handleiding zoveel mogelijk vergelijkbaar te houden is het verstandig de vershillende lettertypen gelijk te houden. Als er vershillen zijn, ga dan als volgt te werk. Seleteer in het venster Lettertypen een rubriek, b.v. Text 1 (zie ook hoodstuk.4). eze aanduiding vershijnt dan op het venstertje dat eronder ligt. Klik op dit venstertje. an vershijnt het hiernaast weergegeven venster waarin het lettertype en de eigenshappen hiervan kunnen worden ingesteld. Let wel: rol in Lettertypen het venster even door om ook de laatste rubriek te zien: ialog ont: MS Sans Seri. Hiermee wordt het lettertype bepaald in de vershillende vensters van TE. e grootte moet punten zijn, omdat anders in een aantal gevallen de teksten niet meer goed in de hiervoor beshikbare ruimte passen.

10 k zou zo gere TablEdit-en Versie Later gaan we op een aantal van deze Optie-vensters nog wat dieper in. e instrumentnaam, Trekharmonia, die boven in de gebruikersinterae twee maal voorkomt (uiterst rehts en uiterst links moeten we waarshijnlijk ook nog instellen. Muziekstuk>Instrument>Module. Het volgende sherm vershijnt: Bij Naam: tik je Trekharmonia in. it is de naam die je aan het instrument, waarvoor de bladmuziek bedoeld is, kunt geven. Hier kan dus ook een andere naam worden ingetikt, b.v. de naam van de speler die het instrument zal bespelen. it is van belang als er door middel van Toevoegen meerdere instrumenten worden gedeinieerd die elk een eigen naam krijgen. Hierover later meer (hoodstuk ). In het vak MII is uit een groot aantal mogelijkheden (druk op het naar beneden gerihte pijltje) de Aordion geseleteerd. it wil zeggen dat, als het muziekstuk agespeeld wordt, dit instrument wordt gesimuleerd. Hierop komen we nog uitgebreid terug (hoodstuk 6.5). Toepassen>OK. e gebruikersinteraes zullen nu in belangrijke mate overeenstemmen. e shermresolutie waarmee deze handleiding is gemaakt is 104 x 6. Als op jouw beeldsherm een andere shermresolutie is ingesteld, kan het zijn dat je minder o meer maten (naast en onder elkaar) op je sherm krijgt, maar daar is mee te leven. We sluiten nu TE a om de aangebrahte instellingen op te slaan: < > o Bestand>Asluiten. Als TE vraagt om de tabulatuur op te slaan, klik dan op Nee. Opmerking: Een aantal termen, met name in het venster Geavaneerd, is nog steeds in het Engels.

11 k zou zo gere TablEdit-en Versie e gebruikersinterae Start TE weer op met als doel de gebruikersinterae wat meer in detail te bekijken: We ondersheiden de volgende onderdelen en hotspots: Aanwijzer o ursor: een door de muis bestuurd pijltje. Titelbalk: hierin staat de naam van het bestand waarmee het muziekstuk wordt bewaard (naamloos, als er nog geen naam gegeven is). Menubalk met de vershillende menu s: hiermee kunnen zo goed als alle unties van TE worden uitgevoerd. Opgemerkt wordt dat het werken met menu s niet erg eiiënt is. Veel beter is te werken met de Paletten (zie hierna) en de hotspots op het sherm. Gebruik de menu s alleen als het niet anders kan. Werkbalk: bevat een aantal Windows- en TE-unties. Paletten met ionen (pitogrammen), zijnde snelkoppelingen: hiermee kunnen snel de belangrijkste unties van TE worden uitgevoerd. e 6 Paletten (Noten, Speiale eeten, ynamiek, Hulpmiddelen, Vingerzetting, Keyboard) kunnen worden geativeerd via Beeld>Paletten en het aanvinken van de gewenste Paletten.

12 k zou zo gere TablEdit-en Versie 1. 1 Het enige Palet dat hierboven niet is geseleteerd is Keyboard (zie hoodstuk.10 voor het gebruik hiervan). e Paletten kunnen, zoals reeds opgemerkt, met de muis naar andere plaatsen op het sherm worden gesleept. Statusbalk: Balk met een aantal hotspots en een Shuibalk. Instrument (hotspot ): door hierop te klikken vershijnt het venster Instrument, dat nog nader zal worden toegeliht. Instrument (hotspot ): idem. In het venster dat vershijnt kunnen o.a. meerdere instrumenten worden toegevoegd (en ook weer worden gewist), die elk een eigen naam en nummer krijgen. Nr. instrument (snelkoppeling, zie hiervoor): hier vershijnen de nummers van de gedeinieerde Instrumenten. Klikken op een nummer geet het Werkgebied van het betreende Instrument. Notengebied met Notenbalk: gebied waarin noten en andere muziektekens worden ingevoerd en weergegeven, inlusie de bassen en akkoorden. Tabulatuurgebied met Tabulatuurregel: gebied waarin de tabulatuur en andere muziektekens worden ingevoerd en weergegeven. Vóór dit gebied staan de tekens (uw) en T (Trek). Werkgebied: het geheel van Notengebied met het gebied daarboven en het Tabulatuurgebied. Maat: tijdseenheid onorm de Maatsoort. Maatnummer: nummer van de rehts hiervan gelegen Maat. Matenbalk met de Maatnummers. Als het muziekstuk wordt agespeeld lopen de nummers mee met de gespeelde maten (verkleuren). Als een punt is geseleteerd (zie Puntseletie) in het Notengebied o Tabulatuurgebied en er wordt op een Maatnummer geklikt dan wordt de gehele maat in het betreende gebied geseleteerd. e Matenbalk kan worden in- en uitgeshakeld door Beeld>Trak Window. it kan ook met <Shit>+<F>. Maatverdelingsliniaal: liniaal, met een onderverdeling van de maten, die handig is bij het inbrengen van noten en tabulatuur op de juiste positie. Als met de Aanwijzer over het Noten- o Tabulatuurgebied wordt bewogen, loopt er in de liniaal een vertiaal streepje mee. oor met de Aanwijzer op de liniaal te gaan staan verandert deze in een dubbele vertiale pijl, waarmee de liniaal naar en andere positie op het sherm kan worden gesleept. e positie van de liniaal kan ook worden ingesteld met Bestand>Opties>Sherm en het invullen van een getal bij Positie liniaal. e liniaal kan worden in- en uitgeshakeld met <F>.

13 k zou zo gere TablEdit-en Versie Maatverdeling liniaal (hotspot vóór de Maatverdelingsliniaal): door hierop herhaaldelijk te klikken kan de ijnheid van de maatverdeling in de liniaal worden ingesteld: 1/, 1/16 (standaard), 1/3 en 1/64 noten. Maatsoort (hotspot ): door hier te klikken vershijnt een venster waarin de Maatsoort kan worden veranderd (wordt nog toegeliht). Toonsoort (hotspot ): hier klikken levert een venster waarin de Toonsoort kan worden ingesteld (wordt nog toegeliht). Puntseletie: een voorbeeld van een Seletie die wordt verkregen door met de muis te klikken op een bepaald punt van het Noten- o Tabulatuurgebied. Er vershijnt een gekleurd rehthoekje en een hier doorheen lopende vertiale gekleurde lijn. Een Puntseletie kan als volgt worden verplaatst: In het Werkgebied, één eenheid in horizontale en vertiale rihting door <pijltjestoetsen>. In het Tabulatuurgebied door <trl>+<pijltjestoetsen>. it geet horizontaal een verplaatsing van de eerste naar de laatste positie (en omgekeerd) in een maat en vertiaal een verplaatsing van de bovenste naar de onderste stippellijn (en omgekeerd). In het Notengebied door <trl>+<pijltjestoetsen>. it geet horizontaal hetzelde eet als hiervoor, vertiaal een verplaatsing van één otaa. <Tab>, resulterend in een horizontale verplaatsing naar rehts over een astand die overeenkomt met de geseleteerde nootlengte (wordt nog toegeliht). Seletie: e volgende seleties in het Noten-o het Tabulatuurgebied zijn mogelijk: Een rehthoek (groter dan de puntseletie, verkleurd): Sleep met de muis (horizontaal, vertiaal, naar links o naar rehts) van het ene hoekpunt naar het diagonaal hier tegenover liggende hoekpunt van de beoogde rehthoek. Seleteer het ene hoekpunt, houdt de Shit-toets ingedrukt en seleteer het diagonaal hier tegenover liggende hoekpunt van de beoogde rehthoek. Een maat door te dubbelklikken in een maat. Het gehele gebied door een punt te seleteren en vervolgens <trl>+<a>, o door met een ingedrukte Shit-toets te dubbelklikken ergens in het Noten- o Tabulatuurgebied. Op Seleties zijn bewerkingen mogelijk als Wissen, Knippen, Kopiëren en Plakken, zie ook Bewerken. We zullen nog een mooi voorbeeld tegenkomen bij het transponeren (hoodstuk 6.1). Astand Notengebied-Tabulatuurgebied. oor met de Aanwijzer op het kleine paarse vierkantje te gaan staan, verandert deze in een dubbele pijl en kan door te slepen de astand tussen het Notengebied en het Tabulatuurgebied worden veranderd. it is vooral van belang bij het adrukken van de bladmuziek. it eet kan ook worden ingesteld via Bestand>Opties>Algemeen in het vak Vertiale astand (wordt nog nader toegeliht).

14 k zou zo gere TablEdit-en Versie Astand Tabulatuurgebied-Notengebied. Idem, maar nu voor de astand, bij het adrukken, tussen het Tabulatuurgebied en het daaronder liggende Notengebied. it eet kan ook worden ingesteld via Bestand>Opties>Algemeen in het vak Vertiale astand (wordt nog nader toegeliht). Titelinormatie (hotspot op de Statusbalk): klikken op deze hotspot geet het venster waarmee de titel en andere gegevens van het muziekstuk kunnen worden uitgevoerd (wordt nog nader toegeliht). Links in de Statusbalk vershijnt de titel van het muziekstuk zodra deze is ingevoerd. Aantekeningen (hotspot op de Statusbalk): door hierop te klikken vershijnt een venster waarmee Aantekeningen kunnen worden ingevoerd (wordt nog nader toegeliht). Ga naar maat (hotspot op de Statusbalk): klikken hierop geet het venster waarmee naar een bepaalde maat kan worden gaan. Strutuuroverziht (hotspot op de Statusbalk): klikken hierop geet het venster Strutuuroverziht dat nog nader zal worden toegeliht. Shuibalk: hiermee kunnen de maten over het sherm worden vershoven. Weergave Modus (hotspot op de Statusbalk): klikken hierop geet alleen het Tablatuurgebied weer, nog een keer klikken alleen het Notengebied en nog een keer weer het oorspronkelijke beeld, Noten- plus Tabulatuurgebied.

15 k zou zo gere TablEdit-en Versie In- en uitvoer Zoals bij elk omputerprogramma: je moet er eerst iets goeds instoppen (invoer) om er iets goeds uit te krijgen (uitvoer). TE kent de volgende invoermogelijkheden: Noten en/o tabulatuur d.m.v. het toetsenbord en de muis. Een te-bestand (TE-ile) in de vorm van naam.te, een eerder met TE gemaakt bestand dat alle gegevens van een muziekstuk bevat, d.m.v. < > o Bestand>Openen, b.v. om het verder te bewerken o om het ten gehore te brengen. Een muziekbestand in MII-ormaat d.m.v. < > o Bestand>Importeren>MII importeren. Een aantal andere bestandsormaten, d.m.v. Bestand> Importeren. e laatste twee invoermogelijkheden blijven in deze handleiding buiten beshouwing. TE kent de volgende uitvoermogelijkheden: Een te-bestand, dat wordt gemaakt d.m.v. < > o Bestand>Opslaan o Bestand>Opslaan als. Het bestand krijgt de vorm: naam.te. Een adruk van de geprodueerde bladmuziek d.m.v. < e adrukkwaliteit van TE is zeer goed. > o Bestand>Adrukken. Een muziekbestand in het MII-ormaat d.m.v. < > o Bestand>Exporteren>MII exporteren. Het bestand krijgt de vorm naam.mid. Een muziekbestand in het WAV-ormaat (Waveaudio) d.m.v. Bestand>Exporteren>WAV exporteren. Het bestand krijgt de vorm: naam.wav. it ormaat kan op -Rom worden gebrand en kan ook worden geonverteerd naar MP3. Een aantal andere bestandsormaten, d.m.v. Bestand>Exporteren..m.v. < >Exporteren het kopiëren van de bladmuziek naar het klembord in bitmap-ormaat o als metaile. eze kopie kan zo in b.v. Mirosot Word worden geplakt. e Bijlagen 1 t/m 6 en van deze handleiding zijn op deze manier tot stand gekomen. Ook kan een bestand in wm-ormaat worden geëxporteerd dat in graishe programma s kan worden ingelezen. e laatste twee uitvoermogelijkheden komen in deze handleiding niet verder meer aan de orde.

16 k zou zo gere TablEdit-en Versie k zou zo gere.. TE, de naam geet het al aan, is een programma dat primair is ontwikkeld voor het genereren en bewerken van tabulatuur. e noten krijg je er als het ware bij. TE is ehter ook zeer wel geshikt voor het invoeren van noten, met als gevolg een tabulatuur. In dit geval is soms wel nog een extra handeling nodig, namelijk de keuze hoe een noot gespeeld moet worden (binnen- o buitenrij, duwend o trekkend), immers een noot kan meerdere malen op het instrument zitten. Welke invoermethode je kiest, hangt a van je persoonlijke voorkeur. Als je in een o andere vorm beshikt over de tabulatuur, b.v. gemaakt met de hand, een tekstverwerker o een ander muzieknotatieprogramma, o je hebt hem gewoon in je hood (je kunt het stuk uit je hood spelen) en je interesse gaat ook vooral uit naar de tabulatuur omdat je die nodig hebt als hulpmiddel bij het bespelen van je instrument, dan heet tabulatuurinvoer duidelijk de voorkeur. Als je noten kunt lezen o je gebruikt TE alleen maar voor het ten gehore kunnen brengen van de melodie, dan zul je geen belangstelling hebben voor de tabulatuur en pas je noteninvoer toe. In dit hoodstuk gaat het erom dat je de unties leert kennen die nodig zijn voor het TablEdit-en van een muziekstuk en op welke vershillende manieren je deze unties kunt uitvoeren. Van minder belang in dit stadium is in welke volgorde je bepaalde handelingen preies uitvoert. Je zult, naarmate je meer vertrouwd raakt met het programma en ahankelijk van het doel waarvoor je TE gebruikt, een eigen routine ontwikkelen. We beginnen met het invoeren van noten. Veronderstel we hebben de gegevens van het muziekstukje k zou zo gere zoals weergegeven in Bijlage 1: de noten en de aanduidingen van de bassen en akkoorden. eze laatste bepalen in de meeste gevallen o een noot geduwd o getrokken moet worden. We starten TE zonodig weer op en krijgen het sherm dat in hoge mate overeenkomt met dat van hoodstuk 3. We gaan er ook vanuit dat de instellingen van hoodstuk 3 van kraht zijn. Alvorens noten te kunnen invoeren, moeten we eerst de eerst de Maatsoort, Toonsoort en het Instrument instellen.

17 k zou zo gere TablEdit-en Versie Instellen Maatsoort, Toonsoort en Instrument Het stuk staat in 3/4-maat, op het sherm staat 4/4, dus dat moeten we eerst veranderen. < >. Er vershijnt een venster waarin (met de naar beneden gerihte pijltjes) 3 bij Tel en 4 bij Type moet worden ingevuld. Bij Van maat: en Tot maat: kunnen (met de pijltjes) de maten worden ingesteld waarvoor de Maatsoort geldt. In dit geval Van maat: 1 (< >) Tot maat: laatste=4 (< >). Het venster ziet er dan uit zoals hiernaast weergegeven. Toepassen>Sluiten. Links boven in het sherm staat nu. In het venster kan nog worden aangeven dat je de maatsoort niet agedrukt willen hebben. it kan handig kan zijn als in een muziekstuk voor een aantal maten een awijkende maatsoort geldt. Nu laten we dit ahterwege. Op de untie Pik-up measure komen we nog terug (hoodstuk 6.5). Uitgangspunt voor de Toonsoort is majeur. Het stuk staat ehter in mineur. it moeten we aanpassen. < >. In het venster dat nu vershijnt kun je de Toonsoort instelleen door, links boven in het venster, in de notenbalk mollen te plaatsen (pijltje naar beneden), o kruisen (pijltje naar boven) en door bij Modus majeur o mineur aan te stippen. In ons geval plaatsen we één molteken op de B-lijn (éénmaal drukken op pijltje naar beneden) en stippen we mineur aan. it resulteert in mineur. Verder: Van maat: 1 (< >) Tot maat: laatste=3 (< >). We hebben dan het venster zoals hiernaast weergegeven. Toepassen>Sluiten.

18 k zou zo gere TablEdit-en Versie 1. 1 Op het sherm vershijnt nu:. Vervolgens stellen we het juiste instrument in. < > en Instrument oniguratie. it resulteert in een venster waarin bij einitions (met het naar beneden gerihte pijltje) het instrument Standaard F 5-draai wordt geseleteerd, gevolgd door Openen. Wij hebben dan het venster zoals hiernaast weergegeven. OK. an vershijnt het venster: Zorg er met de pijltjes zo nodig voor dat bij de luidsprekers de aangegeven noten [1], [1] en [0] staan.

19 k zou zo gere TablEdit-en Versie 1. 1 Module. it leidt tot het venster dat er zo kan uitzien: Bij Snaren moet 6 zijn ingevuld. Toepassen>OK. e unties Maatsoort, Toonsoort en Instrument kunnen ook worden uitgevoerd door middel van het menu Muziekstuk en een aantal snelmenu s dat nog aan de orde komt in hoodstuk. 6. Invoeren en bewerken van noten Seleteer in de Notenbalk het punt waarop de eerste 1/4-noot moet worden ingebraht: horizontaal op de tweede tel, vertiaal op de -lijn. Voor de hand ligt, gezien de begeleiding van de volgende maat (), dat deze noot getrokken moet worden: < > (het ioon liht op), waarmee je dit adwingt. Vervolgens < > (het ioon liht op) en <Enter>. Proiiat, je hebt je eerste noot geprodueerd en hij was nog hoorbaar ook! In het Tabulatuurgebied vershijnt keurig het knopnummer onder de Tabulatuurlijn. e ionen met de kenmerken van de ingebrahte noot, d.w.z., en (wordt later nog toegeliht) zijn paars omlijnd. Breng met de Tab-toets en/o pijltjestoetsen de Puntseletie naar de positie van de volgende noot. en zijn nog steeds geativeerd. <Enter> en ook de tweede noot is een eit met als knopnummer Trek. Meteen even een alternatie voor het seleteren van de nootlengte. it kan ook met de untietoetsen F4 (hele noot) t/m F (1/3-noot). eze untietoetsen staan ook vermeld op de ionen. Het gebruik van untietoetsen is wel zo gemakkelijk omdat je dan alles via het

20 k zou zo gere TablEdit-en Versie 1. 0 toetsenbord kan doen en de muis niet nodig hebt. Alleen de 1/64-noot kan zo niet worden geseleteerd, daarvoor moet het ioon gebruikt worden. e nootlengte kan ook worden gekozen d.m.v. het menu Noten. In de praktijk zul je dit niet vaak gebruiken. Je kunt een ingevoerde noot altijd weer verwijderen door hem te seleteren en <elete>. it geldt overigens voor alle tekens die worden ingevoerd. We pakken de eerste noot van maat. Ga naar de goede positie. <F5> en <Enter>. En de tweede noot: kies positie, <F6> en <Enter>. Maat 3: nog steeds getrokken noten. Breng ze in. Voor de tweede noot genereert TE knopnummer 11. it willen we niet. < >, hiermee aangevend dat we een knop op de tweede rij willen, waarmee het knopnummer vershijnt. Maat 4: dit moeten geduwde noten zijn, gezien de begeleiding in F. us eerst < >. Enz. Het zal duidelijk zijn dat met < > de buitenrij kan worden agedwongen. Maat 5 begint met een noot die verbonden moet worden met zijn voorganger. Breng de noot in en < > o Noten>Binding en de verbindingsboog vershijnt. it kan overigens ook met het toetsenbord: <l> (kleine letter l). Maak de maat ompleet. Merk op dat een ioon opliht als het wordt geseleteerd. at blijt zo tot een ander hiermee niet verenigbaar ioon wordt geseleteerd. Enkele algemene opmerkingen over het invoeren en bewerken van noten: Als het knopnummer van een ingevoerde noot rood wordt, betekent dit dat de betreende noot te lang is o dat de daarop volgende noot niet op de juiste plaats staat. Je kunt ook TE een deel van bovenbeshreven werk laten doen door de untie Automatishe nootlengte te seleteren met Noten>Automatishe nootlente o < > (bij het opstarten van TE is deze untie standaard geativeerd). Zie hoodstuk.5 voor een korte beshrijving. Er is nog een andere manier om noten in te voeren. Kies de gewenste nootlengte. Houdt de trl-toets ingedrukt. In het notengebied verandert de Aanwijzer in een noot. Ga naar de gewenste positie en klik met de linker muisknop. e beoogde noot vershijnt. Als je meerdere noten ahter elkaar hebt met dezelde lengte, klik dan bij de keuze van de eerste nootlengte met de rehter muisknop op het betreende ioon. e noot verkleurt groen. Als de noot nu wordt ingebraht, verspringt de Puntseletie automatish met de atieve nootlengte. Weer klikken met de rehter muisknop het het eet op. eze untie kan ook ge(de)ativeerd worden met <trl>+<spatiebalk>. e lengte van een geseleteerde noot kan ook worden vergroot met <>> (<Shit>+>) en verkleind met <<> (<Shit>+<).

Windows is het meest gebruikte besturingssysteem ter wereld.

Windows is het meest gebruikte besturingssysteem ter wereld. 2 Windows, inleiding Windows is het meest gebruikte besturingssysteem ter wereld. 2.1 Windows, een eerste verkenning In het vorige hoofdstuk heb je gezien wat een besturingssysteem is. Nu ga je werken

Nadere informatie

6. Tekst verwijderen en verplaatsen

6. Tekst verwijderen en verplaatsen 6. Tekst verwijderen en verplaatsen In deze module leert u: een stuk tekst selecteren een stuk tekst verwijderen; acties ongedaan maken en opnieuw doen; een stuk tekst vervangen; een stuk tekst verplaatsen;

Nadere informatie

Dit is een artikel uit de Peter van Olmen serie: Handleidingen Voor Iedereen AUDACITY HANDLEIDING. Voor audacity versie 1.2.6

Dit is een artikel uit de Peter van Olmen serie: Handleidingen Voor Iedereen AUDACITY HANDLEIDING. Voor audacity versie 1.2.6 AUDACITY HANDLEIDING Voor audacity versie 1.2.6 Inhoudsopgave 1.1: Installatie 1.2: Mp3 bestanden mogelijk maken 2.1: Een bestand openen 2.2: Uitleg knoppen 2.3: Een deel selecteren 2.4: Verwijderen 2.5:

Nadere informatie

Handicom. Symbol for Windows. Image Manager. (Versie 4) Handicom, 2011, Nederland

Handicom. Symbol for Windows. Image Manager. (Versie 4) Handicom, 2011, Nederland Handicom Symbol for Windows Image Manager (Versie 4) Handicom, 2011, Nederland Inhoud Inleiding... 2 1. Image Manager hoofdscherm...3 1.1 Onderdelen van het venster...3 1.2 Het scherm veranderen...3 1.2.1

Nadere informatie

Handleiding Windows Movie Maker

Handleiding Windows Movie Maker Handleiding Windows Movie Maker Bent u van plan om een animatiefilmpje te maken in Windows Movie Maker? Maar u weet niet meer precies hoe dit moet? In deze handleiding staat het nog eens stap voor stap

Nadere informatie

Album samenstellen met behulp van de Hema album software.

Album samenstellen met behulp van de Hema album software. Album samenstellen met behulp van de Hema album software. Kies de Hema webside www.hema.nl Plaats de muisaanwijzer op foto en klik op Fotoalbums. Klik op download de software (geschikt voor Windows) Vul

Nadere informatie

Afbeeldingen Module 11

Afbeeldingen Module 11 11. Afbeeldingen Er zijn veel manieren waarop u een afbeelding in kunt voegen in een tekst. U kunt bijvoorbeeld plaatjes die met een ander programma zijn gemaakt in uw documenten opnemen. Zo kunt u met

Nadere informatie

Wegwijs in de wereld van websites bouwen

Wegwijs in de wereld van websites bouwen Wegwijs in de wereld van websites bouwen Extra les Hannie van Osnabrugge Deze extra les is bedoeld voor ursisten die het boek Wegwijs in de wereld van websites bouwen helemaal doorlopen hebben. u i t g

Nadere informatie

Aangepaste opdrachten voor gebruik van Internet Explorer 8

Aangepaste opdrachten voor gebruik van Internet Explorer 8 Wegwijs in de wereld van internet met Internet Explorer 7 Aangepaste opdrahten voor gebruik van Internet Explorer 8 Met deze aangepaste opdrahten kunt u het boek Wegwijs in de wereld van internet met Internet

Nadere informatie

Aan de slag met L2S. versie 8

Aan de slag met L2S. versie 8 Aan de slag met L2S versie 8 1 Aan de slag met L2S Deze handleiding geeft u de basisinformatie over L2S. Een uitgebreide handleiding vindt u in de werkbalk van het programma onder Help. Hieronder staat

Nadere informatie

Lijnen/randen en passe-partouts maken met Photoshop.

Lijnen/randen en passe-partouts maken met Photoshop. Lijnen/randen en passe-partouts maken met Photoshop. Les 1: Witte rand om de foto m.b.v. canvasgrootte. 1. Open de foto in Photoshop. 2. Klik in menu AFBEELDING op CANVASGROOTTE 3. Zorg dat in het vakje

Nadere informatie

HTA Software - Klachten Registratie Manager Gebruikershandleiding

HTA Software - Klachten Registratie Manager Gebruikershandleiding HTA Software - Klachten Registratie Manager Gebruikershandleiding Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: Opstarten en inloggen, overzicht startscherm, uitleg symbolen Hoofdstuk 2: aanmaken relaties Hoofdstuk 1: Opstarten

Nadere informatie

1. Kennismaken met Impress

1. Kennismaken met Impress 1. Kennismaken met Impress In deze module leert u: 1 Wat Impress is; 2 Impress starten; 3 Een nieuwe presentatie maken; 4 Instellingen van Impress wijzigen; 5 Opslaan en openen. 1 Wat is Impress? OpenOffice.org

Nadere informatie

www.sencomp.nl 194 Aldi Windows Laatst gewijzigd 15 oktober 2012 Uw keuze voor het maken van een fotoboek is Aldi. Deze cursus bestaat uit 5 delen.

www.sencomp.nl 194 Aldi Windows Laatst gewijzigd 15 oktober 2012 Uw keuze voor het maken van een fotoboek is Aldi. Deze cursus bestaat uit 5 delen. www.sencomp.nl 194 Aldi Windows Laatst gewijzigd 15 oktober 2012 Uw keuze voor het maken van een fotoboek is Aldi. Deze cursus bestaat uit 5 delen. Deel 1 Aldi printsoftware downloaden en installeren Deel

Nadere informatie

Handleiding Wlijn Databeheer Internet

Handleiding Wlijn Databeheer Internet Handleiding Wlijn Databeheer Internet W9000 databeheer internet Leza Horeca & Winkel Management Van Dedemstraat 6 16274 NN Hoorn DATABEHEER INTERNET ( W9000) Voorraad Databeheer Internet Bestaat uit 3

Nadere informatie

Handleiding Kerstpuzzel 2 - Photoshop + PowerPoint 2007 (2010)

Handleiding Kerstpuzzel 2 - Photoshop + PowerPoint 2007 (2010) Handleiding Kerstpuzzel 2 - Photoshop + PowerPoint 2007 (2010) Deze handleiding kan eveneens gevolgd worden voor PP 2010 want verschilt niet veel met 2007. De bestanden "Puzzle effects by Panos.atn" en

Nadere informatie

ICT ICT 01. Voordat je begint met het maken van een tekst. moet je weten wat het toetsenbord kan. J.P.Siebelink. Office 2003

ICT ICT 01. Voordat je begint met het maken van een tekst. moet je weten wat het toetsenbord kan. J.P.Siebelink. Office 2003 ICT J.P.Siebelink Office 2003 ICT 01 Voordat je begint met het maken van een tekst moet je weten wat het toetsenbord kan Wat ga je doen? Door deze kaarten allemaal te maken weet je zeker dat je goed genoeg

Nadere informatie

Windows Windows voor beginners

Windows Windows voor beginners Windows/beginners/23-02-15/pag 1/8 Windows Windows voor beginners Deze cursus is voor de echte beginner, dus voor iemand die nog net eerder met een computer werkte. Na het volgen van deze cursus zult u

Nadere informatie

Microsoft PowerPoint Basics Hoe maak je een presentatie in Microsoft PowerPoint 2010? Handleiding voor kinderen

Microsoft PowerPoint Basics Hoe maak je een presentatie in Microsoft PowerPoint 2010? Handleiding voor kinderen Als je weet wat er komt, wat inhoud betreft, kijken bij maken van een spreekbeurt, kunnen we praten over jouw PowerPoint presentatie. Je hebt in de klas de basis handelingen op de computer al geleerd zoals:

Nadere informatie

Hoe moet je een prachtige presentatie maken?

Hoe moet je een prachtige presentatie maken? Hoe moet je een prachtige presentatie maken? www.meestermichael.nl Geef de presentatie een titel. Klik dit vak aan om jouw presentatie een ondertitel te geven. Hier kun je je presentatie een titel geven

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Het Excel Dashboard* 2010

Hoofdstuk 1: Het Excel Dashboard* 2010 Hoofdstuk 1: Het Excel Dashboard* 2010 1.0 Introductie Excel helpt om data beter te begrijpen door het in cellen (die rijen en kolommen vormen) in te delen en formules te gebruiken om relevante berekeningen

Nadere informatie

Afdrukken in Calc Module 7

Afdrukken in Calc Module 7 7. Afdrukken in Calc In deze module leert u een aantal opties die u kunt toepassen bij het afdrukken van Calc-bestanden. Achtereenvolgens worden behandeld: Afdrukken van werkbladen Marges Gedeeltelijk

Nadere informatie

2.6 Spreadsheets met Excel

2.6 Spreadsheets met Excel 2.6 Spreadsheets met Excel LEERDOEL Het beheersen van de basisprincipes van werken met spreadsheets. Werken met spreadsheets leer je alleen maar door daadwerkelijk achter een computer te gaan zitten. Deze

Nadere informatie

1. Kennismaken met Calc

1. Kennismaken met Calc 1. Kennismaken met Calc In deze module leert u: - het programma Calc starten. - de onderdelen van het programmavenster van Calc herkennen. - over het werkblad verplaatsen. - gegevens invoeren. - het programma

Nadere informatie

www.seniorencomputerlessen.nl 198 Fotogoed

www.seniorencomputerlessen.nl 198 Fotogoed www.seniorencomputerlessen.nl 198 Fotogoed Laatst gewijzigd 22 september 2012 Uw keuze voor het maken van een fotoboek is Fotogoed. Deze cursus bestaat uit 5 delen. Deel 1 Fotogoed Designer downloaden

Nadere informatie

193 Albelli/Hema Windows

193 Albelli/Hema Windows www.sencomp.nl 193 Albelli/Hema Windows laatst gewijzigd 25 oktober 2012 Uw keuze voor het maken van een fotoalbum is Albelli of Hema. Deze cursus bestaat uit 5 delen. Indien u gekozen heeft voor Hema

Nadere informatie

P O W E R P O I N T - onderdeel van Microsoft Office 2000 pakket (nl) De Windows versies van Powerpoint kunnen onderling afwijken

P O W E R P O I N T - onderdeel van Microsoft Office 2000 pakket (nl) De Windows versies van Powerpoint kunnen onderling afwijken P O W E R P O I N T - onderdeel van Microsoft Office 000 pakket (nl) De Windows versies van Powerpoint kunnen onderling afwijken DEEL I De zes basisstappen Met het programma Powerpoint kun je zelf een

Nadere informatie

Deel 1: PowerPoint Basis

Deel 1: PowerPoint Basis Deel 1: PowerPoint Basis De mogelijkheden van PowerPoint als ondersteunend middel voor een gedifferentieerde begeleiding van leerlingen met beperkingen. CNO Universiteit Antwerpen 1 Deel 1 PowerPoint Basis

Nadere informatie

10. Pagina-instellingen

10. Pagina-instellingen 10. Pagina-instellingen Voordat u begint met het schrijven van een document in het programma Writer, is het raadzaam eerst te bepalen hoe het er uiteindelijk uit moet komen te zien. In deze module leert

Nadere informatie

EBUILDER HANDLEIDING. De Ebuilder is een product van EXED internet www.exed.nl. info@exed.nl EXED CMS UITLEG

EBUILDER HANDLEIDING. De Ebuilder is een product van EXED internet www.exed.nl. info@exed.nl EXED CMS UITLEG EBUILDER HANDLEIDING De Ebuilder is een product van EXED internet www.exed.nl info@exed.nl 1 INHOUDSOPGAVE Inleiding Een korte introductie over het Ebuilder» Navigatie» Snelnavigatie Pagina s Hier vind

Nadere informatie

Handleiding muziek spelen van een tablet.

Handleiding muziek spelen van een tablet. Handleiding muziek spelen van een tablet. Wat heb je nodig: een tablet minimum 8.4 groot (8.4, 9.7, 10.1, 105, 11.6, 12.2 13.3 zijn geschikt) Wanneer je die nog moet aanschaffen kan ik wel raad geven na

Nadere informatie

Microsoft Office Tekstdocument alle systemen

Microsoft Office Tekstdocument alle systemen Microsoft Office Tekstdocument alle systemen Inleiding In deze les wordt het maken van een tekst document met gebruikmaking van Microsoft Office Word behandeld. (Het gaat hier om één van de oudere versies).

Nadere informatie

WISKUNDE EN ICT. 1 Wiskundige symbolen N, R, 2 Symbolen

WISKUNDE EN ICT. 1 Wiskundige symbolen N, R, 2 Symbolen Vergelijkingseditor 2003 Module 1a en ICT 1 WISKUNDE EN ICT Tijdens de lessen wiskunde op deze hogeschool met de laptop moet je ook voor wiskunde de laptop zinvol gebruiken. Dat dit niet zo evident is,

Nadere informatie

Plaats voor eigen notities. Inhoud van de lessen:

Plaats voor eigen notities. Inhoud van de lessen: Bachelor in het onderwijs: lager onderwijs Kattenberg 9, 9000 Gent Auteur: Geert Kraeye Samen spelen en werken met Audacity Bachelor in het onderwijs: lager onderwijs Kattenberg 9, 9000 Gent Auteur: Geert

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1. beginnen met excel

HOOFDSTUK 1. beginnen met excel HOOFDSTUK 1 beginnen met excel Inleiding Voor het betere rekenwerk in de bedrijfseconomie worden spreadsheets (rekenbladen) gebruikt. In dit hoofdstuk leer je omgaan met algemene basisbewerkingen in Excel:

Nadere informatie

1 van 8 22-2-2012 20:43

1 van 8 22-2-2012 20:43 1 van 8 22-2-2012 20:43 Garmin Basecamp is een gratis software programma van Garmin. Het vergelijkbaar met mapsource, echter met de nieuwe toestellen (oregon, dakota en gpsmap 62) heeft het een aantal

Nadere informatie

Opmerkingen en tips die van belang kunnen zijn bij het Overzetten van accordeonmuziek voor orkest.

Opmerkingen en tips die van belang kunnen zijn bij het Overzetten van accordeonmuziek voor orkest. Vertalen van accordeonmuziek voor orkest (diskant) van de trad. notatie naar klavar. Het is wel erg handig als je al wat vaardigheid hebt met het vertalen van piano of orgelmuziek met behulp van SharpEye

Nadere informatie

PowerPoint Basis. PowerPoint openen. 1. Klik op Starten 2. Klik op Alle programma s 3. Klik op de map Microsoft Office

PowerPoint Basis. PowerPoint openen. 1. Klik op Starten 2. Klik op Alle programma s 3. Klik op de map Microsoft Office PowerPoint Basis PowerPoint openen 1. Klik op Starten 2. Klik op Alle programma s 3. Klik op de map Microsoft Office Klik op Microsoft PowerPoint 2010 Wacht nu tot het programma volledig is opgestart.

Nadere informatie

Werken met Webmail (Outlook Web Access 2007)

Werken met Webmail (Outlook Web Access 2007) werken met webmail - OWA 2007 pag. 1 Werken met Webmail (Outlook Web Access 2007) Deze handleiding beschrijft de meest voorkomende handelingen bij het gebruik van OWA 2007. Het is ook tegelijkertijd cursusmateriaal

Nadere informatie

Kerstkaart met kerstboom van sneeuwsterren - PowerPoint 2010

Kerstkaart met kerstboom van sneeuwsterren - PowerPoint 2010 Kerstkaart met kerstboom van sneeuwsterren - PowerPoint 2010 Omdat u het kaartje vlugger zou kunnen afwerken, heb ik in bijlage (pps "objecten") alle objecten al klaargemaakt die men nodig heeft. Het muziekbestand

Nadere informatie

Office LibreOffice Tekstdocument gebruiken

Office LibreOffice Tekstdocument gebruiken offfice_libreoffice_tekstdocument_gebruiken/05-03-15/pag 1/6 Office LibreOffice Tekstdocument gebruiken vooral Als een tekstdocument ook zal worden gebruikt op een computer zonder LibreOffice dan kan dit

Nadere informatie

INRICHTEN VAN DAXIS CLOUD

INRICHTEN VAN DAXIS CLOUD INRICHTEN VAN DAXIS CLOUD Dit is een handleiding over het inrichten van de Daxis Cloud, waarin enkele onderdelen voor het personaliseren worden behandeld. Inhoud 1. Inleiding... 2 2. De metro-omgeving...

Nadere informatie

STILTE, WE DRAAIEN : DIASHOW MET PHOTOSTORY 3 HANDLEIDING in 6 STAPPEN GELDT ZOWEL VOOR XP & VISTA als voor WINDOWS 7!

STILTE, WE DRAAIEN : DIASHOW MET PHOTOSTORY 3 HANDLEIDING in 6 STAPPEN GELDT ZOWEL VOOR XP & VISTA als voor WINDOWS 7! STILTE, WE DRAAIEN : DIASHOW MET PHOTOSTORY 3 HANDLEIDING in 6 STAPPEN GELDT ZOWEL VOOR XP & VISTA als voor WINDOWS 7! Photostory is één van de vele gratis programma's voor het vervaardigen van diashows,

Nadere informatie

De tekstverwerker. Afb. 1 de tekstverwerker

De tekstverwerker. Afb. 1 de tekstverwerker De tekstverwerker De tekstverwerker is een module die u bij het vullen van uw website veel zult gebruiken. Naast de module tekst maken onder andere de modules Aankondigingen en Events ook gebruik van de

Nadere informatie

Beknopte handleiding Overhoor 4.0.3 NL (Efka-soft)

Beknopte handleiding Overhoor 4.0.3 NL (Efka-soft) Beknopte handleiding Overhoor 4.0.3 NL (Efka-soft) 1. Programma algemeen 1.1 Downloaden en installeren 1.2 Opstarten 1.3 Afsluiten 1.4 Verwijderen 2. Overhoorbestanden gebruiken 2.1 Nieuw bestand maken

Nadere informatie

Ledenlijsten + etiketten maken

Ledenlijsten + etiketten maken Ledenlijsten + etiketten maken Eerst wordt uitgelegd hoe je een ledenlijst (van alle clubleden of leden per lesjaar) kan opvragen en bewerken en nadien hoe je met deze lijst etiketten kan maken. De ledenlijst

Nadere informatie

Internet Explorer 7 (IE7)

Internet Explorer 7 (IE7) Internet Explorer 7 (IE7) 1. HET VENSTER Het venster van Internet Explorer 7 ziet er als volgt uit: Het venster bestaat uit volgende onderdelen: De knoppen Volgende en Vorige. Adresbalk hierin vullen we

Nadere informatie

Wat kan je allemaal met het programma Word 2010?

Wat kan je allemaal met het programma Word 2010? Wat kan je allemaal met het programma Word 2010? Door: Meester Michael www.meestermichael.nl 1. Hoofdletters 3 2. Opslaan 4 3. Openen 6 4. Foutje? 7 5. Een tekst selecteren 7 6. Vet, schuin of onderstreept.

Nadere informatie

Bedieningshandleiding

Bedieningshandleiding BORDUURWERK EDITING SOFTWARE Bedieningshandleiding Ga naar http://solutions.brother.om voor produtondersteuning en antwoorden op veelgestelde vragen (FAQs). BELANGRIJKE INFORMATIE: REGELGEVING Radiostoring

Nadere informatie

Activinspire +Inhoud o Gebruik pen 3 o kalibreren van het bord 4 o schermindeling en benamingen Active Inspire 5 o Dashboard 6 o Hoofdgereedschapspalet 6 o Hoofdpalet 7 o De software starten 8 o De software

Nadere informatie

Inhoud van de website invoeren met de ContentPublisher

Inhoud van de website invoeren met de ContentPublisher Inhoud van de website invoeren met de ContentPublisher De inhoud van Muismedia websites wordt ingevoerd en gewijzigd met behulp van een zogenaamd Content Management Systeem (CMS): de ContentPublisher.

Nadere informatie

Handleiding Muziek maken in de studio

Handleiding Muziek maken in de studio Handleiding Muziek maken in de studio Inhoudsopgave Basisfuncties pagina 3 Toetsenbord pagina 4 Muziekstukken pagina 5 Nootfuncties pagina 6 Noten verbinden pagina 7 Afspelen pagina 8 2 Vier basisfuncties

Nadere informatie

Logic Handleiding. Drumpatronen

Logic Handleiding. Drumpatronen Logic Handleiding Drumpatronen Als je het Logic bestand: 16BT/P opent vind je een tiental drumpatronen die je kan gebruiken voor je song. Speel ze niet alle tien tegelijk af want dan hoor je alles door

Nadere informatie

1. Cellen en formules

1. Cellen en formules 13 1. Cellen en formules Microsoft Excel is een rekenprogramma, ook wel spreadsheetprogramma genoemd. Met het woord spread wordt in het Engels tekst over meer kolommen bedoeld en de term sheet betekent

Nadere informatie

Cursus Powerpoint 2003

Cursus Powerpoint 2003 1a. Een presentatie opzetten Cursus Powerpoint 2003 Open Powerpoint en klik linksboven op Bestand en vervolgens op Nieuw. Rechts opent zich het menuscherm Nieuwe presentatie met daarin diverse opties om

Nadere informatie

195 Fotoalbum maken met Blokker

195 Fotoalbum maken met Blokker www.sencomp.nl 195 Fotoalbum maken met Blokker laatst gewijzigd 13 oktober 2012 Uw keuze voor het maken van een fotoboek met software van Blokker. Deze cursus bestaat uit 5 delen. Deel 1 Blokker software

Nadere informatie

Zelf albumbladen maken in Word 2003

Zelf albumbladen maken in Word 2003 Zelf albumbladen maken in Word 2003 Het maken van albumbladen in Word is niet moeilijk, maar laten zien hoe het precies gaat, hangt af van de versie van Word. Hieronder volgt de instructie voor Word 2003.

Nadere informatie

Legal Eagle Agenda handleiding versie 2.8 december 2007

Legal Eagle Agenda handleiding versie 2.8 december 2007 Legal Eagle Agenda handleiding versie 2.8 december 2007 Algemeen... 2 Afspraken... 6 Synchroniseren... 6 Synchroniseren... 7 Export... 8 Filters... 9 * Er kan niet met Outlook Express gesynchroniseerd

Nadere informatie

Les 1. Digitale Media - DTP 1

Les 1. Digitale Media - DTP 1 Intro InDesign werkt met objecten, dit zijn alle elementen die je op een pagina kunt plaatsen. Bijvoorbeeld hulplijnen, om aan te geven waar de marges van de pagina s komen, maar ook tekstkaders, illustratiekaders,

Nadere informatie

Pinnacle studio 14. Workshop

Pinnacle studio 14. Workshop Pinnacle studio 14 Workshop Inhoud De interface... 2 Project... 2 Film samenstellen... 4 Overgangen... 4 Titels... 5 Geluid... 6 Filmfragmenten aanpassen.... 7 Menu s Maken... 9 DVD s Branden... 11 De

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. Microsoft Word

Hoofdstuk 1. Microsoft Word Handleiding Hoofdstuk 1. Microsoft Word... 2 Vet, cursief en onderstreept... 2 Opslaan van een bestand... 2 Afsluiten van een bestand... 2 Definitief Verwijderen van een bestand... 2 Beginnen met nieuw

Nadere informatie

Geluidsbewerking met AUDACITY. Deze elektrische puls wordt op ons computerscherm voorgesteld als een geluidsgolf.

Geluidsbewerking met AUDACITY. Deze elektrische puls wordt op ons computerscherm voorgesteld als een geluidsgolf. Geluidsbewerking met AUDACITY 1. Wat is geluid Van gierende banden tot trillende snaren. Alles wat geluid maakt, beweegt en verplaatst daardoor kleine beetjes lucht. Geluidsgolven kan je niet zien, maar

Nadere informatie

Je ziet het ontwerpscherm voor je. Ontwerpen is actief en dat zie je aan de linkeronderkant van je scherm net boven de taakbalk.

Je ziet het ontwerpscherm voor je. Ontwerpen is actief en dat zie je aan de linkeronderkant van je scherm net boven de taakbalk. Inhoudsopgave frontpage 2003... 2 een thema gebruiken... 4 afbeeldingen op de pagina zetten... 5 knoppen maken... 8 knoppen maken in linkerframe... 10 een tabel maken... 12 opdrachten... 14 een fotopagina

Nadere informatie

Handleiding Zorgverzekeraar Winmens versie 7.29

Handleiding Zorgverzekeraar Winmens versie 7.29 Handleiding Zorgverzekeraar Winmens versie 7.29 Zorgverzekeraar oproepen Als u een zorgverzekeraar wilt oproepen om de gegevens te bekijken of te bewerken kunt boven in het zorgverzekeraars scherm, op

Nadere informatie

www.seniorencomputerlessen.nl 199 Kruidvat

www.seniorencomputerlessen.nl 199 Kruidvat www.seniorencomputerlessen.nl 199 Kruidvat laatst gewijzigd 27 oktober 2012 Uw keuze voor het maken van een fotoboek met software van Kruidvat. Deze cursus bestaat uit 5 delen. Deel 1 Foto's voor uw fotoboek

Nadere informatie

Om paint te openen volgen we dezelfde weg als bij de rekenmachine:

Om paint te openen volgen we dezelfde weg als bij de rekenmachine: Paint is een éénvoudig tekenprogramma. Vele functies hiervan komen later terug bij diverse foto- en tekenprogramma s. Om paint te openen volgen we dezelfde weg als bij de rekenmachine: rechtbovenaan zoeken

Nadere informatie

Handleiding voor de installatie van Robobridge

Handleiding voor de installatie van Robobridge Handleiding voor de installatie van Robobridge Dit is de weg die ik gevolg heb. Mijn computer draait op het besturingssysteem Windows XP(32bits). Bij andere systemen kunnen kleine verschillen voorkomen.

Nadere informatie

HANDLEIDING INFOGRAPHIC SOFTWARE Versie 2.3 / jan 2014

HANDLEIDING INFOGRAPHIC SOFTWARE Versie 2.3 / jan 2014 HANDLEIDING INFOGRAPHIC SOFTWARE Versie 2.3 / jan 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Systeemvereisten... 3 3. Installeren van de software... 4 4. Programma instellingen... 5 5. Importeren van een

Nadere informatie

LINC vzw Maria-Theresiastraat 20 3000 Leuven Tel: 016/31.66.09 e-mail: info@linc-vzw.be www.linc-vzw.be. Ontwerp LINC logo: Colofon

LINC vzw Maria-Theresiastraat 20 3000 Leuven Tel: 016/31.66.09 e-mail: info@linc-vzw.be www.linc-vzw.be. Ontwerp LINC logo: Colofon STARTEN MET WORD Colofon De Leren is Leuk -pakketten zijn een product van LINC om de nieuwe geletterdheid te promoten. Een pakket bestaat uit een minibrochure en cd-rom waarbij het horen, zien en doen

Nadere informatie

Handleiding voor bloemenboek (open boek)- PP 2007

Handleiding voor bloemenboek (open boek)- PP 2007 Handleiding voor bloemenboek (open boek)- PP 2007 1. Raster en hulplijnen Klik met rechter muisknop in een lege dia Klik in het afrolmenu op Raster en hulplijnen en stel onderstaande eigenschappen in 2.

Nadere informatie

Handleiding NarrowCasting

Handleiding NarrowCasting Handleiding NarrowCasting http://portal.vebe-narrowcasting.nl september 2013 1 Inhoud Inloggen 3 Dia overzicht 4 Nieuwe dia toevoegen 5 Dia bewerken 9 Dia exporteren naar toonbankkaart 11 Presentatie exporteren

Nadere informatie

Windows Media Player:

Windows Media Player: Windows Media Player: Afspelen: 1) Map openen van wat je wil afspelen (USB, harde schijf, SD-kaart, ) 2) Dubbelklik op gekozen film (als WMP als standaard staat ingesteld start dit automatisch op). OF

Nadere informatie

1 Een presentatie bekijken

1 Een presentatie bekijken 1 Een presentatie bekijken PowerPoint is een programma om presentaties te maken. In dit hoofdstuk leer je om een bestaande presentatie te bekijken. Ook maak je enkele wijzigingen in een bestaande presentatie.

Nadere informatie

Handleiding. Voedingsversie Evry Hanzehogeschool Groningen november 2011

Handleiding. Voedingsversie Evry Hanzehogeschool Groningen november 2011 Voedingsversie Evry Hanzehogeschool Groningen november 2011 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Installatie van Evry... 4 3 Algemene weetjes... 5 4 Voedingsberekening (Nevo2006)... 6 4.1 Voedingsberekening

Nadere informatie

Het maken van kaarten in Word 2007

Het maken van kaarten in Word 2007 Het maken van kaarten in Word 2007 Voorbereidende werkzaamheden: pagina-indeling veranderen naar liggend en de marges wijzigen werkblad indelen in kolommen rasterlijnen zichtbaar maken 1. De pagina-indeling

Nadere informatie

Handleiding OVM 2.0. Beheerder. Versie 2.0.0.22 1 oktober 2012

Handleiding OVM 2.0. Beheerder. Versie 2.0.0.22 1 oktober 2012 Handleiding OVM 2.0 Beheerder Versie 2.0.0.22 1 oktober 2012 Inhoudsopgave Legenda... 4 1 Voorbereidingen... 5 1.1 Downloaden... 5 1.2 Starten en inloggen... 6 1.3 Nieuws... 6 2 Beheerportal... 8 2.1 Inloggen...

Nadere informatie

CMS Made Simple eenvoudig uitgelegd CMS MADE SIMPLE- Eenvoudig uitgelegd

CMS Made Simple eenvoudig uitgelegd CMS MADE SIMPLE- Eenvoudig uitgelegd CMS Made Simple eenvoudig uitgelegd CMS MADE SIMPLE- Eenvoudig uitgelegd Introductie Deze handleiding heeft tot doel een eenvoudige stap voor stap handleiding te zijn voor eindgebruikers van CMS Made Simple

Nadere informatie

Bijlage bij Kidspiration Getting Started Guide International English Edition Version 3

Bijlage bij Kidspiration Getting Started Guide International English Edition Version 3 Bijlage bij Kidspiration Getting Started Guide International English Edition Version 3 Hoofdstuk 3: Het leren gebruiken van Kidspiration In deze vier Kidspiration lessen leert u het Kidspiration BreinKaart

Nadere informatie

Handleiding voor bloemenboek (open boek)- PP 2010

Handleiding voor bloemenboek (open boek)- PP 2010 Handleiding voor bloemenboek (open boek)- PP 2010 Belangrijk!!! De 2 animaties "Samenvouwen" en "Uittrekken", die nodig zijn om het boek te maken, ontbreken in de versie PP 2010. Daarom is het nodig dat

Nadere informatie

1. Gebruik van de online tekstverwerker op de schoolwebsite.

1. Gebruik van de online tekstverwerker op de schoolwebsite. 1. Gebruik van de online tekstverwerker op de schoolwebsite. Stap 1: aanmelden op de schoolwebsite Gebruik je gebruikersnaam zoals in SchoolOnline. Stap 2: ga naar jouw leerjaar in het menu bovenaan. Klik

Nadere informatie

WebQuest / WebKwestie. met Word 2003. www.webkwestie.nl

WebQuest / WebKwestie. met Word 2003. www.webkwestie.nl WebQuest / WebKwestie met Word 2003 www.webkwestie.nl Een WebQuest / WebKwestie maken in Word 2003 Belangrijk is dat alle pagina s en afbeeldingen die u gebruikt in één map worden opgeslagen. Download

Nadere informatie

Handleiding: CitrixReceiver installeren voor thuisgebruik.

Handleiding: CitrixReceiver installeren voor thuisgebruik. Handleiding: CitrixReceiver installeren voor thuisgebruik. Deze handleiding is gemaakt om een privé pc geschikt te maken om op het netwerk van MEE te kunnen werken. Zodra het met de onderstaande stappen

Nadere informatie

INSTALLATIE IN PRINT INSTALLEREN. Aan de slag met Communicate In Print

INSTALLATIE IN PRINT INSTALLEREN. Aan de slag met Communicate In Print AAN DE SLAG INSTALLATIE In deze handleiding worden de stappen besproken die doorlopen worden bij het installeren van de volledige versie Communicate In Print LET OP! WANNEER U EERDER EEN VERSIE VAN IN

Nadere informatie

Handleiding voor het gebruik van de Cervix module

Handleiding voor het gebruik van de Cervix module Zorgdossier Handleiding voor het gebruik van de Cervix module Versie: 0.1 November 2006 Copyright: Labelsoft Clinical IT INHOUDSOPGAVE CERVIX OPROEPEN MAKEN... 1 Oproepschema 1 Selectie criteria 2 Oproepschema

Nadere informatie

Live Mail Windows. Deel 1 Downloaden en installeren van Windows Live Mail

Live Mail Windows. Deel 1 Downloaden en installeren van Windows Live Mail Live Mail Windows Dit programma kan alleen onder MS Windows worden geïnstalleerd en is één van de betere programma's om mee te E-mailen op een Windows computer Windows Live Mail is een prima programma

Nadere informatie

Een toekomst voor ieder kind. www.altra.nl

Een toekomst voor ieder kind. www.altra.nl Een toekomst voor ieder kind www.altra.nl Excel Tips en trucs Knippen/kopiëren Kolommen verplaatsen Het is handig om de kolommen met de module en locatie als eerste twee in het overzicht te hebben. Selecteer

Nadere informatie

MS PowerPoint Les 2. Wanneer we niet te veel tijd willen steken in de opmaak van onze presentatie, kunnen we gebruik maken van sjablonen.

MS PowerPoint Les 2. Wanneer we niet te veel tijd willen steken in de opmaak van onze presentatie, kunnen we gebruik maken van sjablonen. MS PowerPoint Les 2 Sjablonen (Templates) Wanneer we niet te veel tijd willen steken in de opmaak van onze presentatie, kunnen we gebruik maken van sjablonen. In PowerPoint beschikken we over honderden

Nadere informatie

196 CEWE *)zie einde les

196 CEWE *)zie einde les www.sencomp.nl 196 CEWE *)zie einde les laatst gewijzigd 29 oktober 2012 Uw keuze voor het maken van een fotoboek met CEWE. Deze cursus bestaat uit 5 delen.indien u gekozen heeft voor Hema lees Hemafotoboek

Nadere informatie

Opdracht ICT-trainer Reeks 2 Computergebruik. 2A Start en info

Opdracht ICT-trainer Reeks 2 Computergebruik. 2A Start en info 2A Start en info De software op een computer bepaalt welke bewerkingen je kunt uitvoeren. In de opdrachten bij ICT-trainer Basiscursus wordt gebruik gemaakt van een hele reeks softwarepakketten. Zonder

Nadere informatie

Mappen en bestanden. In dit hoofdstuk leert u het volgende:

Mappen en bestanden. In dit hoofdstuk leert u het volgende: Mappen en bestanden 1 Mappen en bestanden Een bestand is een verzamelnaam voor teksten, tekeningen of programma s. Alles wat op de vaste schijf van uw computer staat, is een bestand. Op een vaste schijf

Nadere informatie

Windows Live Mail Windows 8

Windows Live Mail Windows 8 Windows Live Mail Windows 8 Dit programma kan alleen onder MS Windows worden geïnstalleerd en is één van de betere programma's om mee te E-mailen op een Windows computer Windows Live Mail is een prima

Nadere informatie

Badge it. Inhoudsopgave. 1. Installatie... 3

Badge it. Inhoudsopgave. 1. Installatie... 3 Badge it voor Windows 95/98/NT/2000/XP Inhoudsopgave 1. Installatie... 3 2. Start... 4 2.1. Nieuwe database maken... 5 2.2. De geselecteerde database openen... 5 2.3. De naam van de geselecteerde database

Nadere informatie

SNEL WERKEN MET EXCEL

SNEL WERKEN MET EXCEL SNEL WERKEN MET EXCEL 2013 Computertraining voor 50-plussers PC50plus computertrainingen Eikbosserweg 52 1214AK Hilversum tel: 035 6213701 info@pc50plus.nl www.pc50plus.nl Snel werken met Excel C O M P

Nadere informatie

Central Station. CS website

Central Station. CS website Central Station CS website Versie 1.0 18-05-2007 Inhoud Inleiding...3 1 De website...4 2 Het content management systeem...5 2.1 Inloggen in het CMS... 5 2.2 Boomstructuur... 5 2.3 Maptypen... 6 2.4 Aanmaken

Nadere informatie

Microsoft PowerPoint is een programma om presentaties en diavoorstellingen te maken.

Microsoft PowerPoint is een programma om presentaties en diavoorstellingen te maken. POWERPOINT WAT IS POWERPOINT Microsoft PowerPoint is een programma om presentaties en diavoorstellingen te maken. WAAROM POWERPOINT Het wordt gebruikt om mensen te informeren en animeren door middel van

Nadere informatie

MathType 6 Wiskunde Module 1a Greet Verhelst

MathType 6 Wiskunde Module 1a Greet Verhelst MathType 6 Wiskunde Module 1a Wiskunde en ICT 1 WISKUNDE EN ICT Tijdens de lessen wiskunde op deze hogeschool met de laptop moet je ook voor wiskunde de laptop zinvol gebruiken. Dat dit niet zo evident

Nadere informatie