TE VEEL SLAPEN OF NIET SLAPEN HET ZIT VOORAL IN JE BREIN

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "TE VEEL SLAPEN OF NIET SLAPEN HET ZIT VOORAL IN JE BREIN"

Transcriptie

1 TE VEEL SLAPEN OF NIET SLAPEN HET ZIT VOORAL IN JE BREIN DR. STEPHANIE HÖDL Centrum voor Neurofysiologische Monitoring Universitair Ziekenhuis Gent

2 SLAAPSTADIA

3 POLYSOMNOGRAFISCHE - REGISTRATIE Monitoring voor één of twee nachten EEG, EOG, EMG Ademhaling (nasale luchtstroom, borst- en buikademhaling), zuurstofsaturare Hartslag Geluiden bv. snurken (microfoon)

4 HYPNOGRAM

5 SLAAPSTOORNISSEN DYSOMNIEËN Psychophysiologische Insomnie Sleep state misperception Idiopathische insomnie Narcolepsie Idiopathische hypersomnie Recurrente hypersomnie Obstructief slaap apneu syndroom Central slaap apneu syndroom Periodieke beenbewegingen Restless Legs Syndrome Inadequate slaap/waak hygiëne Medicatie-afhankelijke slaapstoornissen PARASOMNIEËN Arousal Disorders Confusional Arousals Slaapwandelen Slaapterror Waak- slaap transire Parsomnieën Ritmische bewegingen Praten in de slaap Parasomnieën Rjdens REM slaap REM slaap gedragsstoornissen INTERNATIONAL CLASSIFICATION OF SLEEP DISORDERS

6 I. PSYCHOFYSIOLOGISCHE INSOMNIE WAT? Meest frequente vorm van insomnie bij volwassenen (10-30%) Oorzaken zijn stress (werk, school, familie, ) of slaapverstorende omgevingsfactoren Gekenmerkt door moeilijk inslapen + vaak en langdurig ontwaken Meestal mispercepre van het slaappatroon

7 I. PSYCHOFYSIOLOGISCHE INSOMNIE DIAGNOSE DIAGNOSE & BEHANDELING Anamnese polysomnografisch onderzoek met toegenomen slaaplatenre, afgenomen slaapefficiënre, toename van slaapstadium 1, licht toegenomen harerequenre en spieracrviteit, Ev. psychologisch onderzoek BEHANDELING Niet- medicamenteuze behandelingstechnieken Ev. medicamenteuze ondersteuning

8 SLAAP- WAAK HYGIËNE RegelmaRg slaap/waak schema Beperkte dutjes overdag Adequate slaapkamer: donker, niet te warm, geen geluiden Slaap hygiëne voor het slapen gaan: geen tv kijken in de slaapkamer, niet zwaar eten s avonds Voldoende beweging en licht overdag (minimaliseer licht vanaf 22:00 uur ) Vermijden van overmarg alcohol gebruik Vermijden van overmarg gebruik van cafeïne (koffie, cola, ) Vast slaapritueel

9 II. NARCOLEPSIE - WAT? 4 kenmerkende symptomen ( tetrade ) Slaperigheid slaapaanvallen van korte duur Kataplexie abrupt kortdurend (enkele seconden) verlies van spiertonus alrjd emoroneel getriggerd Slaapparalyse onvermogen om te bewegen of te praten gedurende enkele minuten Rjdens de overgang van slaap naar waak Hypnagoge hallucina=es niet reële denkbeeldige waarnemingen, optredend Rjdens de overgang van waak naar slaap

10 II. NARCOLEPSIE - WAT? De vier symptomen kunnen ook op zich voorkomen, zonder dat er sprake is van narcolepsie. Hoe meer symptomen van de tretrade, hoe waarschijnlijker de diagnose van narcolepsie % slaapaanvallen, 70% kataplexie, 25% slaapparalyse, 30% hypnagoge hallucinares. Alle symptomen van de tetrade zijn slechts aanwezig bij 10% van de parënten met narcolepsie.

11 II. NARCOLEPSIE - PREVALENTIE PrevalenRe ongeveer 26-50/ Oorzaak is onbekend. Narcolepsie ontstaat geleidelijk, meestal met slaapaanvallen als eerste symptoom. Eerste symptomen meestal in de tweede levensdecade.

12 II. NARCOLEPSIE - DIAGNOSE Anamnese Polysomnografie korte inslaaplatenre, SOREM (sudden onset REM), hoge arousal index MSLT (mul=ple slaaplaten=etest) - de gemiddelde slaaplatenrerjd is minder dan 8 minuten, ten minste twee SOREM Lage hypocrerne waarden (hypothalamus)

13 II. NARCOLEPSIE - BEHANDELING Niet Medicamenteuze behandeling regelmarg slaap/waakregime met dutjes op vaste RjdsRppen overdag Medicamenteuze behandeling behandeling van drie symptomengroepen slaperigheid, kataplexie en gestoorde nachtslaap.

14 III. SLAAPWANDELEN - WAT? Complex gedrag Rjdens diepe NREM slaap dat aanleiding kan geven tot wandelen zonder dat men zich daarvan bewust is Duurt zelden langer dan 5-15 minuten +/ % van de kinderen slaapwandelt eens (piekleetijd 8-12 jaar) Tijdens slaapwandelen lijkt de persoon zich te oriënteren (gebaseerd op herinneringen)

15 III. SLAAPWANDELEN - DIAGNOSE & BEHANDELING DIAGNOSE Anamnese Bij atypisch beeld PSG + video en ev. langdurig video- EEG monitoring BEHANDELING Niet medicamenteuze behandeling Ev. medicamenteuze behandeling

Slaaplabo: indicaties, methodiek en outcome

Slaaplabo: indicaties, methodiek en outcome Slaaplabo: indicaties, methodiek en outcome Stijn Verhulst Slaapcentrum voor Kinderen Universitair Ziekenhuis Antwerpen Overzicht Indicaties Methodiek Outcome 2 1 Overzicht Methodiek Indicaties Outcome

Nadere informatie

Slaapproblemen bij neurologische aandoeningen

Slaapproblemen bij neurologische aandoeningen Slaapproblemen bij neurologische aandoeningen Definitie slaap Terugkerende toestand Van verminderd bewustzijn En tot rust komen van het lichaam Waaruit men vlot gewekt kan worden Representation of consciousness

Nadere informatie

De Slaapkliniek. Uitgeslapen naar slaap kijken

De Slaapkliniek. Uitgeslapen naar slaap kijken De Slaapkliniek Uitgeslapen naar slaap kijken Leen Verhegge CNM - Slaapkliniek UZ Gent Longziekten - Algemeen Inwendige Ziekten/Psychosomatiek Pediatrie 31 maart 2011 De Slaapkliniek 1. Slaap meten 2.

Nadere informatie

Onderwerpen. Slaapstoornissen. ICSD-2 hoofdcategorieën. De rol van slaapdiagnostiek in de slaapgeneeskunde. Slaap & Slaapgeneeskunde

Onderwerpen. Slaapstoornissen. ICSD-2 hoofdcategorieën. De rol van slaapdiagnostiek in de slaapgeneeskunde. Slaap & Slaapgeneeskunde Onderwerpen Basiscursus slaapgeneeskunde 24 maart 2011 De rol van slaapdiagnostiek in de slaapgeneeskunde Slaap & Slaapgeneeskunde Slaapdiagnostiek Do s en don ts. Nanny Duis, Physician Assistant Centrum

Nadere informatie

Wat kan er fout gaan tijdens onze slaap? Neurologie van de slaap. Maarten Dewil, MD, PhD Neuroloog Imeldaziekenhuis Bonheiden

Wat kan er fout gaan tijdens onze slaap? Neurologie van de slaap. Maarten Dewil, MD, PhD Neuroloog Imeldaziekenhuis Bonheiden Wat kan er fout gaan tijdens onze slaap? Neurologie van de slaap Maarten Dewil, MD, PhD Neuroloog Imeldaziekenhuis Bonheiden 1 Overzicht Inleiding Waarom slapen we? Wat kan er fout gaan in de slaap? Dokter,

Nadere informatie

Gestructureerd Slaapklachten Interview 1. Demografische informatie. Geslacht: M / V. Burgerlijke staat: Telefoon: 1. Aard van de slaapklacht

Gestructureerd Slaapklachten Interview 1. Demografische informatie. Geslacht: M / V. Burgerlijke staat: Telefoon: 1. Aard van de slaapklacht Gestructureerd Slaapklachten Interview 1. Demografische informatie Naam: Adres: Geslacht: M / V Leeftijd: Burgerlijke staat: Telefoon: Beroep: Opleiding: 1. Aard van de slaapklacht Heeft u problemen met

Nadere informatie

Periodieke beenbewegingen van de slaap periodic limb movement disorder (PLMD)

Periodieke beenbewegingen van de slaap periodic limb movement disorder (PLMD) Periodieke beenbewegingen van de slaap periodic limb movement disorder (PLMD) Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 1160 Wat zijn periodieke beenbewegingen van de slaap? Bij periodic limb movement

Nadere informatie

De invloed van psychofarmaca op de slaap. Dr. Marike Lancel Onderzoeker, slaapdeskundige GGZ Drenthe

De invloed van psychofarmaca op de slaap. Dr. Marike Lancel Onderzoeker, slaapdeskundige GGZ Drenthe De invloed van psychofarmaca op de slaap Dr. Marike Lancel Onderzoeker, slaapdeskundige GGZ Drenthe Relaties met een farmaceutisch bedrijf of sponsor Geen De invloed van psychofarmaca op de slaap Onderwerpen:

Nadere informatie

Rusteloze benen restless legs syndrome (RLS)

Rusteloze benen restless legs syndrome (RLS) Rusteloze benen restless legs syndrome (RLS) Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 1159 Wat zijn rusteloze benen? Het rusteloze benen syndroom (ofwel restless legs syndrome, afgekort RLS) is een

Nadere informatie

Ik slaap niet goed! 1. Wanneer heb ik een probleem met de slaap?

Ik slaap niet goed! 1. Wanneer heb ik een probleem met de slaap? B349 juni 2016 Ik slaap niet goed! informatie over enkele slaapstoornissen en over het slaaponderzoek 1. Wanneer heb ik een probleem met de slaap? Iedereen heeft al eens een slechte nacht. Dan voelt u

Nadere informatie

Slaaponderzoek. Afdeling Longfunctie C

Slaaponderzoek. Afdeling Longfunctie C Slaaponderzoek Afdeling Longfunctie Inhoud Inleiding... 3 Waarom een slaaponderzoek?... 3 Opname... 3 Voorbereiding thuis... 4 Dag van opname... 4 Slaaponderzoek (stap voor stap)... 4 Ochtend na het onderzoek...

Nadere informatie

Slaapproblemen en het ouder wordende brein. Julia van den Berg Onderzoeker Parnassia, divisie 55+ Den Haag

Slaapproblemen en het ouder wordende brein. Julia van den Berg Onderzoeker Parnassia, divisie 55+ Den Haag Slaapproblemen en het ouder wordende brein Julia van den Berg Onderzoeker Parnassia, divisie 55+ Den Haag 4 oktober 2012, Current Biology Oktober 2012: Archives of General Psychiatry 28 september 2012:

Nadere informatie

AHI OK Patiënt niet Wat nu?

AHI OK Patiënt niet Wat nu? AHI OK Patiënt niet Wat nu Mw. dr. Hennie Janssen, longarts & somnoloog Kempenhaeghe Centrum voor Slaapgeneeskunde Waar komen onze Apneu patiënten vandaan AHI OK Patiënt niet Wat nu normaal 1 Hersenactiviteit

Nadere informatie

Klinisch slaaponderzoek. Afdeling Longfunctie

Klinisch slaaponderzoek. Afdeling Longfunctie Klinisch slaaponderzoek Afdeling Longfunctie Inleiding Binnenkort wordt er bij u een slaaponderzoek verricht. In deze brochure leest u informatie over het onderzoek en hoe u zich hierop kunt voorbereiden.

Nadere informatie

nee nee nee nee ja ja ja Nee nee ja nee nee ja ja nee ja ja nee Patiënt met slaperigheid overdag 1. Verdenking narcolepsie 12. Overige slaapst.

nee nee nee nee ja ja ja Nee nee ja nee nee ja ja nee ja ja nee Patiënt met slaperigheid overdag 1. Verdenking narcolepsie 12. Overige slaapst. Patiënt met slaperigheid overdag 1. Disclaimer 1 januari 2015 De Richtlijnen van de afdeling Neurologie Erasmus MC zijn met zorg samengesteld op basis van de stand van de wetenschap ten tijde van het vaststellen

Nadere informatie

To sleep or not to Sleep. over slaap bij psychiatrische ziektebeelden door B.M. Klop- de Vries, psychiater

To sleep or not to Sleep. over slaap bij psychiatrische ziektebeelden door B.M. Klop- de Vries, psychiater To sleep or not to Sleep over slaap bij psychiatrische ziektebeelden door B.M. Klop- de Vries, psychiater To sleep or not to sleep Een goede slaapkwaliteit is belangrijk voor ons psychisch welbevinden,

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Nachtmerrie. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu. Nachtmerrie. www.kinderneurologie.eu Nachtmerrie Wat is een nachtmerrie? Een nachtmerrie is een slaapprobleem waarbij kinderen of volwassenen plotseling wakker worden nadat ze heel eng gedroomd hebben en deze droom nog heel goed kunnen herinneren.

Nadere informatie

Pijn en slaap. Een vicieuze cirkel doorbreken. Wake 2/3 of life. ~80% of night 4/13/2010. ~20% of night.

Pijn en slaap. Een vicieuze cirkel doorbreken. Wake 2/3 of life. ~80% of night 4/13/2010. ~20% of night. Pijn en slaap Een vicieuze cirkel doorbreken Wake 2/3 of life NREM Sleep REM Sleep ~20% of night ~80% of night 1 Slaap stadia Slaap stadia 4/13/2010 Hypnogram Awake REM 1 2 3 4 volwassene 1 2 3 4 5 6 7

Nadere informatie

Moeheid bij sarcoïdose: invloed van biologische klok slaapstoornissen

Moeheid bij sarcoïdose: invloed van biologische klok slaapstoornissen Moeheid bij sarcoïdose: invloed van biologische klok slaapstoornissen Marcel Smits, neuroloog-somnoloog 1,2 1: Ziekenhuis Gelderse Vallei Ede Multidisciplinair expertise centrum voor slaapwaak stoornissen

Nadere informatie

OSAS Informatie na groepsvoorlichting

OSAS Informatie na groepsvoorlichting OSAS Informatie na groepsvoorlichting Albert Schweitzer ziekenhuis Maart 2008 Pavo 0518 Inleiding U hebt deelgenomen aan de groepsvoorlichting OSAS. De informatie die u daar hebt gekregen, kunt u in deze

Nadere informatie

Wat is de oorzaak van een REM sleep behaviour disorder? Niet precies bekend De oorzaak van een REM sleep behaviour disorder is niet precies bekend.

Wat is de oorzaak van een REM sleep behaviour disorder? Niet precies bekend De oorzaak van een REM sleep behaviour disorder is niet precies bekend. REM sleep behaviour disorder Wat is een REM sleep behaviour disorder? Een REM sleep behaviour disorder is een slaapstoornis waarbij de spieren van kinderen en volwassen tijdens het dromen in de REM-slaap

Nadere informatie

Wat is slaapwandelen? Slaapwandelen is een slaapprobleem waarbij kinderen tijdens hun slaap uit bed komen en al slapend door het huis heen lopen.

Wat is slaapwandelen? Slaapwandelen is een slaapprobleem waarbij kinderen tijdens hun slaap uit bed komen en al slapend door het huis heen lopen. Slaapwandelen Wat is slaapwandelen? Slaapwandelen is een slaapprobleem waarbij kinderen tijdens hun slaap uit bed komen en al slapend door het huis heen lopen. Hoe wordt slaapwandelen ook wel genoemd?

Nadere informatie

Slaaponderzoek. Polysomnografie

Slaaponderzoek. Polysomnografie Slaaponderzoek Polysomnografie et ingt u m imelda omr zorg Inhoud Inleiding Het slaappatroon en slaapstoornissen Polysomnografie Wat wordt er gemeten? De nacht Resultaten 2 3 4 6 7 8 9 Inleiding Welkom

Nadere informatie

SLAAP- & SNURKCENTRUM FRANCISCUS GASTHUIS

SLAAP- & SNURKCENTRUM FRANCISCUS GASTHUIS SLAAP- & SNURKCENTRUM FRANCISCUS GASTHUIS Inhoudsopgave ALGEMEEN... 3 Centrale intake... 3 Zelftest... 3 SLAAPSTOORNISSEN... 4 Snurken... 4 Slaapapneu syndroom (ademstops)... 5 1. Obstructief slaapapneu

Nadere informatie

SLAAP- & SNURKCENTRUM SFG ROTTERDAM

SLAAP- & SNURKCENTRUM SFG ROTTERDAM SLAAP- & SNURKCENTRUM SFG ROTTERDAM 17131 Inhoudsopgave ALGEMEEN...3 Inleiding...3 Centrale intake...3 Behandelproces...4 Behandelprogramma...4 SLAAPSTOORNISSEN...5 Snurken...5 Oorzaken...5 Voorkomen...5

Nadere informatie

Periodieke beenbewegingen in de slaap

Periodieke beenbewegingen in de slaap Periodieke beenbewegingen in de slaap Periodieke beenbewegingen in de slaap (Periodic limb movement disorder (PLMD)) is een slaapstoornis. Tijdens de slaap treden schokkende bewegingen op in de benen.

Nadere informatie

Insomnia van peuter tot adolescent

Insomnia van peuter tot adolescent Insomnia van peuter tot adolescent Eline Van Hoecke UZ Gent Slaapcentrum Medische Psychologie Kinderen en Jongeren 18 maart 2013 - NVKVV Slaapstoornissen bij kinderen Insomnia s Slechte slaaphygiëne Psychofysiologische

Nadere informatie

Adviezen om beter te slapen

Adviezen om beter te slapen Slaapcentrum Slingeland Medische psychologie en Maatschappelijk werk Adviezen om beter te slapen i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen U heeft last van slapeloosheid. Dit kan invloed hebben

Nadere informatie

Dr.Al de Weerd Slaapcentrum SEIN Zwolle-Groningen adweerd@sein.nl

Dr.Al de Weerd Slaapcentrum SEIN Zwolle-Groningen adweerd@sein.nl Slaap/waakstoornissen Diagnose; rol van polygrafie; overzicht van aandoeningen; impact op dagelijks leven en werk Dr.Al de Weerd Slaapcentrum SEIN Zwolle-Groningen adweerd@sein.nl Wat gebeurt er in de

Nadere informatie

hoofd, hals en zenuwstelsel Ziekenhuisopname info voor volwassen patiënten slaaponderzoek

hoofd, hals en zenuwstelsel Ziekenhuisopname info voor volwassen patiënten slaaponderzoek info voor volwassen patiënten hoofd, hals en zenuwstelsel Ziekenhuisopname voor 01. Inleiding De zorg voor patiënten met slaapstoornissen start bij een raadpleging op de polikliniek. Daar wordt een inventaris

Nadere informatie

SLAAP/WAAK STOORNISSEN ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN

SLAAP/WAAK STOORNISSEN ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN INTERLINE SLAAP/WAAK STOORNISSEN Concept dd 22 mei 2007 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN Inleiding De werkgroep slaap / waakstoornissen bestaat uit: Namens slaapteam

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Periodic limb movement disorder

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Periodic limb movement disorder Periodic limb movement disorder Wat is een periodic limb movement disorder? Een periodic limb movement disorder is een aandoening waarbij kinderen s nachts de benen regelmatig bewegen, waardoor ze telkens

Nadere informatie

Slaapstoornissen in de psychiatrie: het belang van behandeling

Slaapstoornissen in de psychiatrie: het belang van behandeling Slaapstoornissen in de psychiatrie: het belang van behandeling - Dr. Marike Lancel - Divisie Forensische Psychiatrie Slaapcentrum voor Psychiatrie Assen Het interactieve brein in slaap 12-10-2012 Slaapstoornissen

Nadere informatie

Obesitas Hypertensie Cardiovasculair risico Diabetes mellitus II

Obesitas Hypertensie Cardiovasculair risico Diabetes mellitus II Obesitas Hypertensie Cardiovasculair risico Diabetes mellitus II Patiënt: Al jaren niet fit overdag. Kan daarom zijn werk als manager van supermarkt niet meer aan. Zit nu thuis en is in overleg met bedrijfsarts

Nadere informatie

OSA en diabetes. Wake 2/3 of life. Inleiding. Slaap is een basale behoefte. NREM Sleep ~80% of night. Prof. Dr. Dries Testelmans

OSA en diabetes. Wake 2/3 of life. Inleiding. Slaap is een basale behoefte. NREM Sleep ~80% of night. Prof. Dr. Dries Testelmans OSA en diabetes Prof. Dr. Dries Testelmans Diabetessymposium 2016 Inleiding Slaap is een basale behoefte Wake 2/3 of life NREM Sleep ~80% of night REM Sleep ~20% of night 1 Inleiding Slaap is een basale

Nadere informatie

Scoring van slaap en ademhaling. EEG: AASM-beplakking. Scoring van slaap. EOG-specificaties. EMG kin-specificaties.

Scoring van slaap en ademhaling. EEG: AASM-beplakking. Scoring van slaap. EOG-specificaties. EMG kin-specificaties. Scoring van slaap en ademhaling Scoring van slaap en ademhaling Bertram Hoondert / Erik Jansen KNF-Laborant Scoring van slaap Sensoren en analyses Indelen van de slaap Scoring van ademhaling Sensoren en

Nadere informatie

Dr. M.G. Smits, neuroloog

Dr. M.G. Smits, neuroloog Diagnostiek en behandeling van biologische klok stoornissen bij pubers: ervaringen en consequenties Dr. M.G. Smits, neuroloog Ziekenhuis Gelderse Vallei Ede Polikliniek voor slaap-waak stoornissen en chronobiologie

Nadere informatie

Slapeloosheid (Insomnia)

Slapeloosheid (Insomnia) Slaap Waak Centrum Slapeloosheid (Insomnia) Afspraak op het Slaap Waak Centrum Een slaapprobleem of een slaapgerelateerd probleem heeft vaak een brede aanpak nodig. In het Slaap Waak Centrum werken wij

Nadere informatie

Slaap en de ziekte van Parkinson vijanden èn bondgenoten

Slaap en de ziekte van Parkinson vijanden èn bondgenoten Slaap en de ziekte van Parkinson vijanden èn bondgenoten Dr. Sebastiaan Overeem, arts-somnoloog Afd. Neurologie, Donders Instituut, UMC St Radboud, Nijmegen Centrum voor Slaapgeneeskunde Kempenhaeghe,

Nadere informatie

Ruimte voor adressticker. Datum ontvangst (invullen door SIvsG) Voorletters + Naam (+ meisjesnaam) Straat en huisnummer. Postcode en woonplaats

Ruimte voor adressticker. Datum ontvangst (invullen door SIvsG) Voorletters + Naam (+ meisjesnaam) Straat en huisnummer. Postcode en woonplaats F 2011.1 Versie 2 15-09- 2013 Vragenlijst Instituut voor Slaapgeneeskunde Woerden Ruimte voor adressticker Deze vragenlijst biedt ons inzicht in uw klachten en uw medische voorgeschiedenis. Vult u daarom

Nadere informatie

Slaapstoornissen bij neurologische ziekten. Monique Vlak Neuroloog/somnoloog Slaap en Waak Centrum MCH-Bronovo m.vlak@mchaaglanden.

Slaapstoornissen bij neurologische ziekten. Monique Vlak Neuroloog/somnoloog Slaap en Waak Centrum MCH-Bronovo m.vlak@mchaaglanden. Slaapstoornissen bij neurologische ziekten Monique Vlak Neuroloog/somnoloog Slaap en Waak Centrum MCH-Bronovo m.vlak@mchaaglanden.nl Slaap bij patiënten met een neurologische ziekte is dat anders? NEE!

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Slaperigheidsonderzoek Multiple Sleep Latency Test

Patiënteninformatie. Slaperigheidsonderzoek Multiple Sleep Latency Test Patiënteninformatie Slaperigheidsonderzoek Multiple Sleep Latency Test Inhoud Inleiding... 3 Praktische informatie... 3 Omschrijving van het slaperigheids-onderzoek (M.S.L.T.)... 4 Verloop van M.S.L.T....

Nadere informatie

Bezoek aan de slaapapneu/snurkpoli i.v.m. snurken, ademstops, vermoeidheid

Bezoek aan de slaapapneu/snurkpoli i.v.m. snurken, ademstops, vermoeidheid Pulmonologie Bezoek aan de slaapapneu/snurkpoli i.v.m. snurken, ademstops, vermoeidheid Boermarkeweg 60 7824 AA Emmen Postbus 30002 7800 RA Emmen Tel. 0591 69 19 11 MA 1391 11-11-v1 - H 12 1 Poli longziekten

Nadere informatie

VRAGENLIJST SLAAPGEDRAG OUDER

VRAGENLIJST SLAAPGEDRAG OUDER VRAGENLIJST SLAAPGEDRAG OUDER Vertaling en aanpassing van de Albany Sleep Problems Scale van V. M. Durand (1996) Vertaling van de Epworth Sleepiness Scale van Johns (1991) door A.P.H.M. Maas & M.P.J. Vervloed

Nadere informatie

info voor volwassen patiënten Ziekenhuisopname slaaponderzoek

info voor volwassen patiënten Ziekenhuisopname slaaponderzoek info voor volwassen patiënten Ziekenhuisopname voor slaaponderzoek 01. Inleiding De zorg voor patiënten met slaapstoornissen start bij een raadpleging op de polikliniek. Daar wordt een inventaris van het

Nadere informatie

Sleep-disordered breathing: definitie

Sleep-disordered breathing: definitie NKO als oorzaak en oplossing van slaapproblemen bij kinderen Greet Hens 18/03/2013 Sleep-disordered breathing: definitie 1 Sleep disordered breathing Sleep Disordered Breathing (SDB) Habitueel snurken:

Nadere informatie

Gevolgen van slaaptekort: studies bij volwassenen

Gevolgen van slaaptekort: studies bij volwassenen Gevolgen van slaaptekort: studies bij volwassenen slaperigheid overdag - microslaapjes concentratiemoeilijkheden, geheugenproblemen Professioneel: verminderde prestaties ongevallen (werk, verkeer, thuis,

Nadere informatie

Nog steeds moe, wat nu? M. Klaaver longarts

Nog steeds moe, wat nu? M. Klaaver longarts Nog steeds moe, wat nu? M. Klaaver longarts wat komt allemaal aan bod? 1. wat is vermoeidheid 2. wat is slaperigheid 3. oorzaken blijvende slaperigheid bij behandeld OSAS 4. wat heb je nog meer (ritme,

Nadere informatie

Slaapstudie volwassenen. Campus Henri Serruys

Slaapstudie volwassenen. Campus Henri Serruys Inhoud Wat is polysomnografie? Wat brengt U mee naar het ziekenhuis Hoe verloopt uw verblijf in het ziekenhuis Welke zijn de meest voorkomende oorzaken van slaapstoornissen? Wat zijn de risicofactoren

Nadere informatie

Lawaai en slaap. Winni Hofman. Universiteit van Amsterdam Somnio Online Slaaptherapie

Lawaai en slaap. Winni Hofman. Universiteit van Amsterdam Somnio Online Slaaptherapie Lawaai en slaap Winni Hofman Universiteit van Amsterdam Somnio Online Slaaptherapie Omgevingsraad Schiphol 3 juli 2017 1 Slaap belangrijk voor functioneren overdag alertheid omgaan met stress voldoende

Nadere informatie

Slaaptherapie: cognitieve gedragstherapie bij langdurige slapeloosheid

Slaaptherapie: cognitieve gedragstherapie bij langdurige slapeloosheid Slaaptherapie: cognitieve gedragstherapie bij langdurige slapeloosheid Dr. Ingrid Verbeek & Drs. Merijn van de Laar Centrum voor Slaapgeneeskunde Kempenhaeghe, Heeze CENTRUM VOOR SLAAPGENEESKUNDE 1 Quizzzzz

Nadere informatie

Welkom bij het Slaap Waak Centrum

Welkom bij het Slaap Waak Centrum Welkom bij het Slaap Waak Centrum Albert Schweitzer ziekenhuis mei 2014 pavo 1085 Inleiding Binnenkort heeft u een afspraak bij het Slaap Waak Centrum van het Albert Schweitzer ziekenhuis. In deze folder

Nadere informatie

Rusteloze benen. Slaap Waak Centrum

Rusteloze benen. Slaap Waak Centrum Slaap Waak Centrum Rusteloze benen Afspraak op het Slaap Waak Centrum Een slaapprobleem of een slaapgerelateerd probleem heeft vaak een brede aanpak nodig. In het Slaap Waak Centrum werken wij daarom met

Nadere informatie

patiënteninformatie Slaaponderzoek SLAAPKLINIEK GezondheidsZorg met een Ziel

patiënteninformatie Slaaponderzoek SLAAPKLINIEK GezondheidsZorg met een Ziel i patiënteninformatie SLAAPKLINIEK Slaaponderzoek GezondheidsZorg met een Ziel Mevrouw, mijnheer Deze brochure beschrijft het slaaponderzoek (polysomnografie). De informatie die hier gegeven wordt is van

Nadere informatie

Centrum voor slaap- en waakstoornissen

Centrum voor slaap- en waakstoornissen Centrum voor slaap- en waakstoornissen U heeft zich bij het Slaapcentrum van het HMC (Haaglanden Medisch Centrum) aangemeld met slaap- en/of waakproblemen. In deze folder vindt u algemene informatie over

Nadere informatie

SLAAP/WAAK STOORNISSEN CASUSSCHETSEN

SLAAP/WAAK STOORNISSEN CASUSSCHETSEN INTERLINE SLAAP/WAAK STOORNISSEN CASUSSCHETSEN Casusschets 1 Concept 22 mei 2007 Mevrouw Vannacht, 37 jaar. Zij is nooit een erg goede slaper geweest. De laatste 6 maanden gaat het steeds slechter. Zij

Nadere informatie

Aanleg Vaak zijn er meerdere familieleden die ook tandenknarsen. Familiaire aanleg lijkt wel een rol te spelen.

Aanleg Vaak zijn er meerdere familieleden die ook tandenknarsen. Familiaire aanleg lijkt wel een rol te spelen. Tandenknarsen Wat is tandenknarsen? Tandenknarsen is een aandoening waarbij kinderen en volwassenen tijdens hun slaap hun tanden en kniezen over elkaar heen schuren. Hoe wordt tandenknarsen ook wel genoemd?

Nadere informatie

Centrum voor Slaapen Waakstoornissen (CSW)

Centrum voor Slaapen Waakstoornissen (CSW) = Centrum voor Slaapen Waakstoornissen (CSW) Inhoudsopgave Inleiding 3 Het Centrum voor Slaap- en Waakstoornissen 3 De slaap 5 Wat is slaap? 5 Het verloop van de slaap 5 Hoe wordt de slaap geregeld? 6

Nadere informatie

SLAAP BIJ OUDEREN. - Tips voor een goede nachtrust-

SLAAP BIJ OUDEREN. - Tips voor een goede nachtrust- SLAAP BIJ OUDEREN - Tips voor een goede nachtrust- Aandacht voor het slapen is belangrijk. Tijdens de slaap kan je lichamelijk en geestelijk herstellen. Er worden bovendien reserves opgebouwd om de volgende

Nadere informatie

Rust & Ontspanning 1

Rust & Ontspanning 1 Rust & Ontspanning 1 Onderwerpen Invloed van stress Onthaasten Rust als basis Bewust leven Tips om te onthaasten Nachtrust Tips voor goede nachtrust Vragen 2 Invloed van stress In ons leven worden we frequent

Nadere informatie

Profielwerkstuk Narcolepsie Tanita Duiker Zaanlands Lyceum December 2015

Profielwerkstuk Narcolepsie Tanita Duiker Zaanlands Lyceum December 2015 Profielwerkstuk Narcolepsie Tanita Duiker Zaanlands Lyceum December 2015 Inhoud Pagina Voorwoord 3 Inleiding 4 Slapen 5 Ziektebeeld 8 Oorzaak 11 Diagnose 14 Behandeling 16 Gevolgen voor het dagelijkse

Nadere informatie

Info. Slaap-Waakcentrum SEIN. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Slaap-Waakcentrum SEIN. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Slaap-Waakcentrum SEIN Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde 1. Slaap-Waakcentrum SEIN SLAAP-waakCENTRUM Deze brochure is bedoeld om u te informeren over het Slaap-Waakcentrum van Stichting

Nadere informatie

Welkom bij het Slaapwaakcentrum

Welkom bij het Slaapwaakcentrum Welkom bij het Slaapwaakcentrum Naar het ziekenhuis? Lees eerst de informatie op www.asz.nl/brmo. Inleiding Binnenkort heeft u een afspraak bij het Slaapwaakcentrum van het Albert Schweitzer ziekenhuis.

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Slaap bevorderende adviezen Slaap bevorderende adviezen.indd 1

Patiënteninformatie. Slaap bevorderende adviezen Slaap bevorderende adviezen.indd 1 Patiënteninformatie Slaap bevorderende adviezen 20170044 Slaap bevorderende adviezen.indd 1 01-09-17 13:41 Slaap bevorderende adviezen Slaapcentrum, route 1.5 Telefoon (050) 524 5930 Medische Psychologie,

Nadere informatie

patiënteninformatie Slaaponderzoek SLAAPKLINIEK GezondheidsZorg met een Ziel

patiënteninformatie Slaaponderzoek SLAAPKLINIEK GezondheidsZorg met een Ziel i patiënteninformatie SLAAPKLINIEK Slaaponderzoek GezondheidsZorg met een Ziel Mevrouw, mijnheer Deze brochure beschrijft het slaaponderzoek (polysomnografie). De informatie die hier gegeven wordt is

Nadere informatie

Het slaapcentrum voor kinderen

Het slaapcentrum voor kinderen Het slaapcentrum voor kinderen Informatie voor patiënten F0749-4310 mei 2012 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

1 Slaapstoornissen. Dr. S. Overeem, R. Hauzer en dr. T.W. Rentmeester. 1.1 Inleiding

1 Slaapstoornissen. Dr. S. Overeem, R. Hauzer en dr. T.W. Rentmeester. 1.1 Inleiding 1 Slaapstoornissen Dr. S. Overeem, R. Hauzer en dr. T.W. Rentmeester 1.1 Inleiding Hoewel de precieze functie van slaap nog steeds een mysterie blijft, is het wel duidelijk dat het een proces van levensbelang

Nadere informatie

Vragenlijst Instituut voor Slaapgeneeskunde Woerden

Vragenlijst Instituut voor Slaapgeneeskunde Woerden Vragenlijst Instituut voor Slaapgeneeskunde Woerden Ruimte voor adressticker Deze vragenlijst biedt ons inzicht in uw klachten en uw medische voorgeschiedenis. Vult u daarom alle vragen in en neem het

Nadere informatie

Registratie ademhaling tijdens slaap Voor ander specialisme dan Longziekten

Registratie ademhaling tijdens slaap Voor ander specialisme dan Longziekten CARDIOLOGIE/KNO Registratie ademhaling tijdens slaap Voor ander specialisme dan Longziekten ONDERZOEK U wordt op dag om uur verwacht op de poli/afdeling. Als u verhinderd bent, wilt u dit dan tijdig melden

Nadere informatie

Mw. E. Redlich, psycholoog SEIN Mw. A. Hamoen, psycholoog SEIN

Mw. E. Redlich, psycholoog SEIN Mw. A. Hamoen, psycholoog SEIN Slapen is geen geringe kunst: je moet er de hele dag voor wakker blijven Friedrich Nietzsche, Duits dichter en filosoof (1844-1900) Mw. E. Redlich, psycholoog SEIN Mw. A. Hamoen, psycholoog SEIN SEIN en

Nadere informatie

Slapeloosheid (Insomnia)

Slapeloosheid (Insomnia) Slaap Waak Centrum Slapeloosheid (Insomnia) Afspraak op het Slaap Waak Centrum Een slaapprobleem of een slaapgerelateerd probleem heeft vaak een brede aanpak nodig. In het Slaap Waak Centrum werken wij

Nadere informatie

Apneu en Werk. voor werkgevers. Whitepaper

Apneu en Werk. voor werkgevers. Whitepaper Apneu en Werk voor werkgevers Whitepaper Whitepaper Apneu en Werk voor werkgevers Slaperigheid en werken gaan slecht samen. Vermoeide werknemers maken namelijk meer fouten, hebben een vergrote kans op

Nadere informatie

Slaaphygiëne. Tips om beter te slapen. Hoofdpijn polikliniek

Slaaphygiëne. Tips om beter te slapen. Hoofdpijn polikliniek Slaaphygiëne Tips om beter te slapen Hoofdpijn polikliniek Soms is het moeilijk om in slaap te vallen of om door te slapen. Hier geven wij u enkele tips die misschien kunnen helpen om tot een gezonde slaap

Nadere informatie

Slaapdienst Verstoorde nachtrust

Slaapdienst Verstoorde nachtrust Slaapdienst Verstoorde nachtrust Tips voor een goede slaap. Ik kan niet slapen! Woelen, draaien, het maalt maar door in uw gedachten. Steeds bent u bezig met wat er die dag allemaal gebeurd is of wat u

Nadere informatie

GIDS. voor een. rustige nacht

GIDS. voor een. rustige nacht GIDS voor een rustige nacht Lekker geslapen? Lekker slapen en uitgerust wakker worden. Voor veel mensen is het een verre droom. Naar schatting één op de vijf mensen in ons land kampt geregeld met slaapproblemen.

Nadere informatie

M.S.L.T.-onderzoek. Multiple Sleep Latency Test onderzoek

M.S.L.T.-onderzoek. Multiple Sleep Latency Test onderzoek M.S.L.T.-onderzoek Multiple Sleep Latency Test onderzoek Inleiding U heeft een afspraak voor een M.S.L.T.-onderzoek op: dag. Het onderzoek vindt plaats op het Slaaplaboratorium, locatie Zwijndrecht. Dit

Nadere informatie

hoofd, hals en zenuwstelsel Ziekenhuisopname info voor volwassen patiënten slaaponderzoek

hoofd, hals en zenuwstelsel Ziekenhuisopname info voor volwassen patiënten slaaponderzoek info voor volwassen patiënten hoofd, hals en zenuwstelsel Ziekenhuisopname voor slaaponderzoek 01. Inleiding De zorg voor patiënten met slaapstoornissen start bij een raadpleging op de polikliniek. Daar

Nadere informatie

Overmatige slaperigheid overdag

Overmatige slaperigheid overdag Overmatige slaperigheid overdag Diagnose en behandeling van hypersomnie Iedereen is overdag wel eens moe en dommelt op een rustig moment wel eens in slaap. Wie lijdt aan hypersomnie kampt echter dagelijks

Nadere informatie

INFO. Slaap-Waakcentrum SEIN. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

INFO. Slaap-Waakcentrum SEIN. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde INFO Slaap-Waakcentrum SEIN Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde 1. Slaap-Waakcentrum SEIN SLAAP-WAAKCENTRUM Deze brochure is bedoeld om u te informeren over het Slaap-Waakcentrum van Stichting

Nadere informatie

Omgaan met slapeloosheid

Omgaan met slapeloosheid Omgaan met slapeloosheid Van A tot ggz De boeken in de reeks Van A tot ggz beschrijven niet alleen oorzaak, verloop en behandeling van de onderhavige problemen, maar geven ook antwoord op de vraag hoe

Nadere informatie

Het slaaponderzoek. Nederrij Herentals t f

Het slaaponderzoek. Nederrij Herentals t f Het slaaponderzoek Nederrij 133 2200 Herentals t 014 24 61 11 f 014 24 61 26 www.azherentals.be Polysomnografie: dit is een slaaponderzoek waarbij men uw slaappatroon en manier van ademen s nachts bestudeert.

Nadere informatie

Obstructief slaapapneusyndroom (OSAS)

Obstructief slaapapneusyndroom (OSAS) Bij het obstructief slaapapneusyndroom ontspannen de spieren tijdens de slaap zodanig, dat de tong en zachte delen in de keel de ademhaling blokkeren. Dit gebeurt s nachts minimaal vijf keer per uur. Doordat

Nadere informatie

JGZ RICHTLIJN GEZONDE SLAAP EN SLAAPPROBLEMEN BIJ KINDEREN

JGZ RICHTLIJN GEZONDE SLAAP EN SLAAPPROBLEMEN BIJ KINDEREN JGZ RICHTLIJN GEZONDE SLAAP EN SLAAPPROBLEMEN BIJ KINDEREN Preventie, signalering, diagnostiek en interventie bij slaapproblemen in de JGZ Eline Vlasblom en Bregje van Sleuwen DEEL 1 (1,5 UUR) Praktijktest

Nadere informatie

Polysomnografie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Polysomnografie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Polysomnografie In overleg met uw neuroloog heeft u besloten om een slaaponderzoek te ondergaan om meer inzicht te krijgen in uw slaappatroon en de oorzaak van uw klachten. Tijdens dit onderzoek meten

Nadere informatie

Narcolepsie: een zeldzame en complexe aandoening

Narcolepsie: een zeldzame en complexe aandoening N E U R O L O G I E Narcolepsie: een zeldzame en complexe aandoening T R E F W O O R D E N N ARCOLEPSIE; CATAPLEXIE; POLYGRAFIE; REM- DISSOCIATIE; PSYCHOSTIMULANTIA; ANTI- DEPRESSIVA; NIET-MEDICAMENTEUZE

Nadere informatie

Slaapstoornissen bij kinderen

Slaapstoornissen bij kinderen Slaapstoornissen bij kinderen Bijna alle ouders maken het wel eens mee: een kind dat niet wil of niet kan slapen of s nachts een paar keer wakker wordt. Gelukkig gaat zo n periode van slecht slapen bij

Nadere informatie

PERSMAP Nationale Slaapweek 25-30 maart 2013

PERSMAP Nationale Slaapweek 25-30 maart 2013 PERSMAP Nationale Slaapweek 25-30 maart 2013 Thema: SLAAP EN OUDERSCHAP Nederlandse Vereniging voor Slaap/Waak Onderzoek (NSWO) www.nswo.nl Persbericht Nederlandse kinderen houden ouders uit hun slaap

Nadere informatie

Vrouw, 75 jaar, blanco voorgeschiedenis. Uit bed gevallen, hoofd tegen nachtkastje. Fors bloedende hoofdwond. Werd wakker van de val.

Vrouw, 75 jaar, blanco voorgeschiedenis. Uit bed gevallen, hoofd tegen nachtkastje. Fors bloedende hoofdwond. Werd wakker van de val. Vrouw, 75 jaar, blanco voorgeschiedenis. Uit bed gevallen, hoofd tegen nachtkastje. Fors bloedende hoofdwond. Werd wakker van de val. Amnesie-, misselijkheid-, braken-, hoofdpijn thv hoofdwond. Sinds

Nadere informatie

Poli longziekten. Bezoek aan de OSAS-poli

Poli longziekten. Bezoek aan de OSAS-poli Poli longziekten Bezoek aan de OSAS-poli 1 U bent doorverwezen naar de OSAS-poli om te kijken of er bij u sprake is van OSAS. OSAS is de afkorting voor Obstructief Slaap Apneu Syndroom. In deze folder

Nadere informatie

Slapen in de context van trauma en verslaving

Slapen in de context van trauma en verslaving Slapen in de context van trauma en verslaving, Joost Kerkhoff, psychiater & verslavingsarts Disclosures Belangenverstrengeling: Geen belangenverstrengeling door relaties met farmaceutische bedrijven Andere

Nadere informatie

De invloed van slapeloosheid op psychiatrische stoornissen en agressie

De invloed van slapeloosheid op psychiatrische stoornissen en agressie De invloed van slapeloosheid op psychiatrische stoornissen en agressie - Dr. Marike Lancel - Divisie Forensische Psychiatrie Slaapcentrum voor Psychiatrie Assen Agressie en dwangtoepassing leren van elkaar

Nadere informatie

INFO. Slaap-Waakcentrum SEIN. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

INFO. Slaap-Waakcentrum SEIN. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde INFO Slaap-Waakcentrum SEIN Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde 1. Slaap-Waakcentrum SEIN SLAAP-WAAKCENTRUM Deze brochure is bedoeld om u te informeren over het Slaap-Waakcentrum van Stichting

Nadere informatie

Leren beheersen van je slaapprobleem. Bart De Saeger" 19/03/2012

Leren beheersen van je slaapprobleem. Bart De Saeger 19/03/2012 Leren beheersen van je slaapprobleem Bart De Saeger" 19/03/2012 Bart De Saeger" Klinisch psycholoog - Gedragstherapeut Theorie + Technieken Inzicht krijgen" Leren hoe je het probleem stap voor stap kan

Nadere informatie

Cure + Care Solutions

Cure + Care Solutions Cure + Care Solutions is hèt landelijk behandel- en expertisecentrum voor complexe psychische aandoeningen en werkt nauw samen binnen een landelijk netwerk van zorginstellingen door het hele land. Cure

Nadere informatie

Slapeloosheid: de Do s and Don ts van een waakprobleem

Slapeloosheid: de Do s and Don ts van een waakprobleem Slapeloosheid: de Do s and Don ts van een waakprobleem Aisha Cortoos Klinisch Psycholoog - Psychotherapeut Doctor in de Psychologie Dept. Pneumologie - Slaapeenheid inhoudstafel 1. Let s talk about sleep

Nadere informatie

Hoe verloopt een slaaponderzoek?

Hoe verloopt een slaaponderzoek? Informatiebrochure patiënten Hoe verloopt een slaaponderzoek? 1. Onze slaap is belangrijk...4 2. Een vermoeiend probleem...4 3. Onderzoek van de slaap...5 4. Uw eerste raadpleging...6 5. Hoe bereidt u

Nadere informatie

Een leerling met narcolepsie in de klas

Een leerling met narcolepsie in de klas Een leerling met narcolepsie in de klas Informatie en advies voor leraren Inleiding In deze handleiding geven we uitleg over het ziektebeeld narcolepsie met daarbij extra aandacht voor de mogelijke gevolgen

Nadere informatie

MSLT. Een onderzoek waarbij gedurende een dag meerdere malen de hersenactiviteit wordt gemeten.

MSLT. Een onderzoek waarbij gedurende een dag meerdere malen de hersenactiviteit wordt gemeten. MSLT Een onderzoek waarbij gedurende een dag meerdere malen de hersenactiviteit wordt gemeten. 2 In overleg met uw behandelend arts hebben wij voor u een afspraak gemaakt voor een Multiple Sleep Latency

Nadere informatie

1. Hoe verloopt een normale slaap?

1. Hoe verloopt een normale slaap? B348 juni 2016 Slaapwel! algemene informatie over de slaap en tips om goed te slapen 1. Hoe verloopt een normale slaap? De normale slaap verloopt in 4 à 6 blokken van telkens 1,5 à 2 uur. Elk blok is op

Nadere informatie

Centrum voor Slaapstoornissen Algemene informatie

Centrum voor Slaapstoornissen Algemene informatie Centrum voor Slaapstoornissen Algemene informatie 2 Inleiding In deze folder vindt u informatie over het Centrum voor Slaapstoornissen. Het is van belang deze informatie goed te lezen, zodat u goed voorbereid

Nadere informatie